Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1243/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 265(2) pkt 1, art. 262, art. 11
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia ... lipca 2014 roku nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. oddala skargę, II. przyznaje adw. ... od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę ... złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie ... złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

B. złożyła w Oddziale Celnym w Nowym Tomyślu w dniu ... 2002 r. zgłoszenie celne uzupełniające SAD nr OBR ... sporządzone na podstawie wpisu do rejestru procedury uproszczonej z dnia ... 2002 r. pod pozycją nr ...

Decyzją z dnia 5 listopada 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego w ... uznał za nieprawidłowe powyższe zgłoszenie celne w procedurze uproszczonej oraz zgłoszenie celne uzupełniające SAD w części dotyczącej stawek celnych i kwoty długu celnego.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu decyzją z dnia 26 września 2007 r. uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej wezwania do zapłaty odsetek wyrównawczych i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części zaskarżoną decyzję pozostawił bez zmian.

Strona wniosła skargę na decyzję organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, która została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Po 809/07.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2014 r. strona zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 września 2007 r.

Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu decyzją z dnia 30 maja 2014 r. nr ..., na podstawie art. 249 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) oraz art. 262 i art. 2652 pkt. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jedn. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia 26 września 2007 r.

W uzasadnieniu tego orzeczenia organ wskazał, że dług celny powstał w dniu 18 października 2002 r., natomiast zgodnie z art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego organ celny nie wszczyna lub odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od daty powstania długu celnego upłynęły 3 lata. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że niezasadnie zastosowano 3-letni termin wskazany w art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego, gdyż postępowanie organu kwestionujące zastosowaną stawkę celną było wszczynane po upływie tego czasu. Strona wniosła o uchylenie decyzji określającej kwotę długu celnego z powodu poważnych wad prawnych.

Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu decyzją z dnia 31 lipca 2014 r., nr ..., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając zawarte w niej ustalenia faktyczne i rozważania prawne dotyczące 3-letniego terminu z art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona zarzuciła:

- naruszenie art. 6, art. 8, art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 i 7 k.p.a. z powodów proceduralnych;

- wydanie decyzji w postępowaniu dwuinstancyjnym przez ten sam organ, który dopuścił się uprzednio błędnej interpretacji prawa na niekorzyść skarżącej;

- utrudnianie skarżącej prawa do skorzystania z przywileju ubiegania się od Skarbu Państwa odszkodowania za szkody poniesione na skutek błędów organu.

Strona wniosła o uchylenie wszystkich decyzji wydanych w sprawie oraz jej przekazanie organowi podatkowemu lub Ministrowi Finansów do ponownego merytorycznego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła argumenty merytoryczne dotyczące niezasadnego – jej zdaniem – zakwestionowania danych w zgłoszeniu celnym, co skutkowało określeniem wobec niej kwoty długu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 20 października 2014 r. skarżąca zarzuciła organowi bezpodstawne uznanie jej za stronę postępowania celnego. W jej ocenie decyzja jest wadliwa, gdyż została skierowana wobec agencji celnej, która nie może być stroną postępowania.

W piśmie z dnia 22 maja 2015 r. skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 249 §1 Ordynacji podatkowej organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba, że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej. W jej ocenie termin do wniesienia wniosku powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę na decyzję, której stwierdzenia nieważności skarżąca się domaga. We wniosku o stwierdzenie nieważności podniesiono nowe okoliczności, które nie były przedmiotem badania WSA w Poznaniu.

Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisu art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego, który uzależnia faktyczny, rzeczywisty termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji od działania organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje :

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 18 października 2002 roku.

Na mocy art. 25 obowiązującej od dnia 1 maja 2004 r. ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), dotychczasowe przepisy celne, czyli m. in. Kodeks celny, traciły ważność. Artykuł 26 tej ustawy stanowi jednak wyraźnie, że przepisy dotychczasowe (procesowe i materialne) stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej, czyli przed dniem 1 maja 2004 r., jak miało to miejsce w niniejszej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I GSK 698/07, LEX nr 57739).

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organ celny zasadnie stwierdził, że w sprawie miały zastosowanie regulacje prawne Kodeksu celnego. W myśl art. 262 tego aktu prawnego, do postępowania w sprawach celnych należało stosować odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Pierwszeństwo mają zatem przepisy Kodeksu celnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaki charakter prawny ma trzyletni termin, określony w art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego oraz jakie skutki prawne (procesowe) powoduje jego upływ. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przepis ten miał bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Stanowi on, że jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Powyższy przepis ma niewątpliwie charakter szczególny, zawierający samodzielne uregulowanie, wyłączające stosowanie przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego. Pogląd taki był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 18 lutego 2005 r., sygn. GSK 1461/04, LEX nr 168008, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I GSK 144/08, LEX nr 518785, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1186/07, LEX nr 483556, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 370/09, LEX nr 744756; wyrok WSA w Bydgoszczy z 4 maja 2010 r., sygn.. I SA/Bd 123/10, LEX nr 672999 ). Zatem twierdzenie wnoszącej skargę, że organ celny powinien zastosować w sprawie przepisy ogólne Ordynacji podatkowej regulujące postępowania w sprawach podatkowych (pozwalające na wszczęcie postępowania nieważnościowego) nie jest uzasadnione. W tym przypadku – jak wspomniano powyżej – przepisy Kodeksu celnego zawierają normy o charakterze szczególnym, wyłączającym zastosowanie Ordynacji podatkowej. Powyższy 3-letni termin jest terminem nieprzywracalnym, co wynika wprost z treści art. 11 Kodeksu celnego (wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn.. akt I GSK 488/09, lex nr 744807).

Należy również wyjaśnić, że przepis art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego odnosi się do wszelkich decyzji wydanych przez organy celne, bez względu na przedmiot rozstrzygnięcia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn.. akt I GSK 698/07, lex nr 577399).

Jak wskazano powyżej, dług celny w niniejszej sprawie powstał w dniu 18 października 2002 roku. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez stronę wnoszącą skargę. Złożenie przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pismem z dnia 12 kwietnia 2014 r., w kontekście powyższych rozważań, słusznie zatem uznano za spóźnione. Możliwość wszczęcia takiego postępowania istniała wyłącznie do dnia 18 października 2005 r.

Należy podkreślić, że w świetle przytoczonych przepisów upływ omawianego terminu musi powodować wydanie przez organ decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (m.in. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 370/09, LEX nr 744756). Na tym wstępnym etapie postępowania nie bada się, czy rzeczywiście istniały jakiekolwiek przesłanki merytoryczne do stwierdzenia nieważności decyzji. Zatem wskazane w skardze okoliczności, które w jej ocenie, należało zakwalifikować jako przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, nie mogły być brane pod uwagę także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Zauważyć trzeba, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest wyłącznie decyzja o odmowie wszczęcia postępowania, a nie decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej określenia kwoty długu celnego. Organy celne, wobec upływu trzyletniego okresu od dnia powstania długu celnego, nie mogły merytorycznie załatwić wniosku skarżącej, ograniczając się jedynie do stwierdzenia niedopuszczalności wszczęcia objętego wnioskiem postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 1156/12, LEX nr 1449745; wyrok WSA w Kielcach z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 151/12, LEX nr 1213352 ).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało stwierdzić, że zarzuty skargi dotyczące konieczności zastosowania w sprawie przepisów Ordynacji podatkowej czy dokonania merytorycznej oceny decyzji dotyczącej określenia kwoty długu celnego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Ponadto Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu poddania badaniu zgodności z Konstytucją przepisu art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego. Jak stwierdził w wyroku z dnia 13 sierpnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I GSK 814/13, to wątpliwości Sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi. Przesłanką do wystąpienia z pytaniem opartym na art. 193 Konstytucji RP jest nabranie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości co do zgodności danego przepisu z Konstytucją RP bądź ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową, w sytuacji, w której odpowiedź na to pytanie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do zgodności art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego z normami Konstytucji RP. Należy raz jeszcze zwrócić uwagę, że wskazany przepis kreuje termin, w którym możliwe jest uruchomienie nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej organu celnego. Termin ten ma charakter nieprzywracalny (przedawniający – art. 11 Kodeksu celnego). Podkreślenia wymaga to, że cezura czasowa zakreślona w tym przepisie spełnia rolę gwarancyjną dla strony postępowania celnego – adresata decyzji ostatecznej, w tym sensie, że chroni go przed wzruszaniem tej decyzji z urzędu przez organ celny po upływie trzyletniego terminu od powstania długu celnego. Takie ujęcie kwestionowanej przez stronę instytucji pozwala na uznanie jej za spełniającą normy konstytucyjne.

Wobec stwierdzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz.270, dalej: p.p.s.a.), w pkt. I wyroku.

O zwrocie pełnomocnikowi strony skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej jej z urzędu postanowiono jak w pkt. 2 wyroku, na podstawie art. 205 § 2, art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz. 461).