Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 81/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 31 ust 1, 34 ust 1 pkt 1, 68 par 1, 98 ust 1 pkt 8, 97 ust 1 pkt 1, 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art 6,7,15,77,107 par 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Obywatel A., deklarujący narodowość [...] A. P. (dalej jako "skarżący") ur. [...] lipca 1989 r. w dniu 15 października 2012 r. złożył za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. We wniosku tym oświadczył: "Wyjechałem z A., gdyż tam groziło mi niebezpieczeństwo z powodu ojca, który zajmował się biznesami. Pożyczali duże pieniądze ojcu a teraz ojciec zaginął. Zaczęto mnie ścigać i grozić śmiercią. Spalili nam dom. Mówili, że zabiją mnie lub brata i wtedy ojciec przyjedzie i że ojca też zabiją. Proszę o status uchodźcy".

Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił rozpatrzyć wniosek skarżącego jako oczywiście bezzasadny, odmówić wnioskodawcy nadania statusu uchodźcy, odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej, wydalić z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Organ wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżący otrzymał dwadzieścia siedem odmów wjazdu na granicy. Wobec zaistnienia konieczności zapobieżenia nadużyciu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy dnia [...] października 2012 r. Sąd Rejonowy w B. wydał postanowienie o umieszczeniu skarżącego w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w B.

Organ podał, że z informacji zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że urodził się w mieście G. ur. [...] lipca 1989 r., zaś od urodzenia do czasu wyjazdu z kraju pochodzenia mieszkał w A. Zadeklarował średnie wykształcenie, nie pracował. A. opuścił legalnie 13 września 2012 r., na podstawie paszportu nr [...], wydanego w sierpniu 2012 r. przez władze A. W Polsce o nadanie statusu uchodźcy ubiega się również jego matka – H. J., ur. [...] czerwca 1966 r.

Skarżący oświadczył, że w kraju pochodzenia był prześladowany i doświadczył przemocy psychicznej. Nie brał udziału w działaniach wojennych. Nie był nigdy zatrzymany, aresztowany, nie prowadzono wobec niego postępowania administracyjnego bądź sądowego, nie był też skazany wyrokiem sądu. Ponadto, nie zadeklarował przynależności do jakiejkolwiek organizacji o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym, etnicznym czy religijnym.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, powołując się na przepis art. 34 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680) – zwanej dalej "ustawą o udzielaniu cudzoziemcom ochrony", odstąpił od środka dowodowego przewidzianego w art. 43 ust. 1 w/w ustawy, tj. przesłuchania skarżącego w celu wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż uznał za wystarczający do rozpatrzenia jej wniosku zgromadzony już w sprawie materiał dowodowy.

Organ stwierdził, że umożliwił skarżącemu, przed wydaniem niniejszej decyzji, zapoznanie się i wypowiedzenie, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że na materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie składają się:

- oświadczenia skarżącego złożone w dniu 15 października 2012 r., tj. w momencie składania wniosku o nadanie statusu uchodźcy;

- kserokopia paszportu skarżącego, wydanego na terytorium A.;

- kopia postanowienia o umieszczeniu w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców;

- opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], na temat aktualnej sytuacji politycznej w A.;

- opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], na temat aktualnej sytuacji bezpieczeństwa w A.;

- opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], na temat aktualnej sytuacji w dziedzinie przestrzegania praw człowieka w A.

Oceniając stan faktyczny ustalony na podstawie ww. materiału dowodowego, w oparciu o art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby rodzić obawy przed prześladowaniami z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. W ocenie organu informacje podane przez skarżącego we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, tj. że skarżący doświadczył problemów ze strony osób, z którymi jego ojciec prowadził interesy i pożyczał od nich pieniądze, nie mają żadnego związku z treścią art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, zatem nie uprawniają cudzoziemca do otrzymania statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ doszedł do wniosku, że skoro skarżący ubiegając się o międzynarodową ochronę nie powołał się na obawę przed prześladowaniami z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, czy też ryzyko doznania poważnej krzywdy, należało na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, rozpoznać jego wniosek jako oczywiście bezzasadny.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, jak również mając na uwadze informacje o kraju pochodzenia, organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi okoliczność uzasadniająca udzielenie cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej, o której mowa w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. W ocenie organu skarżący nie przytoczył żadnych faktów ani okoliczności, na podstawie których można by ustalić, że na terytorium A. został on skazany przez sąd albo inny organ quasi-sądowy na karę śmierci, a co za tym idzie nie grozi mil wykonanie takiej kary. Skarżący nie jest osobą poszukiwaną w kraju pochodzenia. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że w A. wobec niego toczy się obecnie bądź może toczyć się w przyszłości postępowanie przygotowawcze, które mogłoby doprowadzić do skazania go na karę śmierci, szczególnie w świetle informacji, że w 2001 r. że A. podpisała (ratyfikowała w 2003 r.) Protokół nr 6 do EKPC dotyczący zniesienia kary śmierci, zaś w 2006 r. podpisała (jeszcze nie ratyfikowała) Protokół nr 13 dotyczący zniesienia kary śmierci we wszystkich okolicznościach.

Organ uznał także, że nie istnieją podstawy do twierdzenia, że po powrocie do A. skarżący zostanie zatrzymany i w konsekwencji będzie poddawany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu.

Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że obecnie w A. nie toczy się żaden konflikt zbrojny. Co prawda na obrzeżach A. toczy się konflikt między A. a A. o G., w którego rejonie sytuacja jest stale napięta, jednak oficjalnie A. nie prowadzi obecnie działań wojennych przeciwko jakiemukolwiek podmiotowi prawa międzynarodowego. Również organizowanych przez [...] opozycję od 2008 r. antyrządowych wieców nie można zakwalifikować jako wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

Organ nie stwierdził również, aby w przypadku skarżącego spełnione zostały przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Zdaniem organu, wydalenie cudzoziemca a terytorium RP Polskiej nie narusza także jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (art. 97 ust. 1 pkt la ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony). Podniósł, że skarżący jest bezdzietnym kawalerem, w Polsce o nadanie statusu uchodźcy ubiega się również jego matka – H. J., które podała tożsame do jego powodów przyczyny wyjazdu z A. Następnie organ wskazał, że nie zachodzi również przesłanka do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, określona w art. 97 ust. 1 pkt 1 a in fine, jako że wydalenie skarżącego nie stanowi w opinii Szefa UdSC naruszenia praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11) w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Organ podkreślił, ze skarżący jest osobą pełnoletnią i nie posiada dzieci, toteż ww. przepisy nie mają do niego odniesienia.

Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Organ pierwszej instancji, w ocenie odwołującego się, bez dostatecznych przesłanek uznał wniosek za oczywiście bezzasadny. Wskazał, że zaginięcie jego ojca było związane nie tylko z jego działalnością gospodarczą ale także polityczną – ojciec skarżącego pomagał jednemu z kandydatów w okresie wyborczym i z tego tytułu zaciągnął pożyczkę.

Rozpatrując odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji Rada do Spraw Uchodźców na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 i art. 89p ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzją z dnia 12 grudnia 2012 r., utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie analizy zgromadzonych w postępowaniu materiałów, uzasadniony jest wniosek, ze skarżący nie może zostać uznany za osobę prześladowaną w kraju pochodzenia. Rada wyraziła wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń skarżącego, w tym przede wszystkim w kwestii istnienia przesłanek politycznych do emigracji. Rada nie uznała za dostatecznie uzasadnione twierdzenie, że kandydowanie polityczne wspólnika ojca miało związek z podjęciem decyzji o opuszczeniu kraju pochodzenia. Wskazywany od początku (w chwili składania wniosku) kontekst ekonomiczny i kryminalny ekspatriacji w świetle zgromadzonych materiałów został uznany przez organ odwoławczy za udowodniony. To, zdaniem organu, pozwala przyjąć, że nie podjęto żadnych działań wobec cudzoziemca, które poświadczałyby doznane przez skarżącego prześladowania lub dyskryminację wynikające z przesłanek politycznych. Inne zdarzenia, o których informował cudzoziemiec – zaginięcie ojca i groźby, miały charakter kryminalny i powinny stanowić przedmiot zainteresowań ze strony właściwych służb A.

W ocenie Rady istotną przesłanką do ekspatriacji wnioskodawcy była jego trudna sytuacja materialna w kraju pochodzenia oraz uwarunkowania osobiste.

Organ uznał, że w złożonym wniosku o nadanie statusu uchodźcy skarżący nie przedstawił przekonujących okoliczności, które mogłyby świadczyć o prześladowaniu lub uzasadniałyby obawę przed takim prześladowaniem z powodu rasy, religii, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych.

Organ odwoławczy uznał także, że w rozpatrywanej sprawie nie występują podstawy do udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP (art. 15 ustawy) oraz przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art. 97 ustawy).

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera uzasadnienia faktyczne i prawne, w tym przesłanki rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazując, że organ pierwszej instancji rozpatrzył wszystkie okoliczności sprawy i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, dokonał ich oceny i uwzględnił w ustaleniach, na podstawie których rozstrzygnął niniejszą sprawę. Decyzja została wydana po wnikliwym przeanalizowaniu zebranego materiału i przeprowadzeniu prawidłowego postępowania administracyjnego, została także właściwie uzasadniona, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

W skardze na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2012 r. A. P., reprezentowany przez adw. M. F., zarzucił organowi:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 13 ust. 1, art. 15 oraz art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uznanie, że obawa skarżącego związana z perspektywą powrotu do kraju pochodzenia nie jest uzasadniona oraz, że jego powrót do kraju pochodzenia nie wiąże się z ryzykiem doznania krzywdy a jego wydalenie nie nastąpi do kraju, gdzie zagojone będą jego prawa przewidziane w Konwencji sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.,

- art. 14 ust. 3, 15, 68 ww. ustawy – poprzez ich nieuwzględnienie,

- art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na [pobyt tolerowany,

2) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 6, 7, 77, 80, 107 §3 i art. 15 KPA

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że podstawą jego wniosku o nadanie statusu uchodźcy były zadeklarowane przez niego prześladowania i przemoc psychiczna ze strony osób, domagających się pieniędzy od jego ojca, który je pożyczył i nie oddał. Wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożyła również matka skarżącego – H. J. Strach przed prześladowaniami spowodował, że skarżący wielokrotnie usiłował bezskutecznie przekroczyć granicę Polski. Początkowo nie deklarował chęci ubiegania się o status uchodźcy z obawy przed dotarciem tej informacji do władz państwowych kraju pochodzenia. Dopiero po licznych bezskutecznych próbach zdecydował się na złożenie drogą oficjalną przedmiotowego wniosku.

Decyzje wydane w tej sprawie przez organy obu instancji są, zdaniem skarżącego, niezgodne z prawem. Istotnym brakiem postępowania dowodowego jest niemal zupełne pominięcie części okoliczności podnoszonych przez stronę, przy niezwykle wybiórczym potraktowaniu pozostałych, istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnień dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego.

Skarżący podkreślił, że powodem jego ucieczki z A. jest poszukiwanie schronienia przed prześladowaniami, ochrona własnego życia, po tym jak dopuszczono się wobec niego przemocy psychicznej i spalono jego dom.

Skarżący wskazał, że stan faktyczny, który przyjęto w uzasadnieniu decyzji Szefa do Spraw Cudzoziemców co do zasady nie odbiega od deklaracji wnioskodawcy, natomiast dokonano zupełnie innej oceny tego stanu w perspektywie przesłanek udzielenia mu jednej z form ochrony. Organy naruszyły obowiązki w zakresie rzetelnego i pełnego gromadzenia materiału dowodowego jak i oceny tych dowodów, które znalazły się w aktach sprawy, w szczególności nie zbadały sytuacji w kraju pochodzenia pod kątem obaw skarżącego deklarowanych we wniosku i pominęły lub nie wyciągnęły prawidłowych wniosków z zeznań strony. Nie wskazano powodów dla których uznano wiarygodność pewnych dowodów, zaś pominięto inne. Skarżący zwrócił uwagę, ze sytuacja polityczna A. pozostaje niestabilna.

Jego zdaniem organy orzekające w niniejszej sprawie nie zapoznały się w pełni z sytuacją panującą w A., nie wzięły pod uwagę skutków, jakie mogą wywołać ich decyzje oraz nie wzięły pod uwagę faktu ciągłego naruszania tam praw człowieka. Obawa skarżącego przed prześladowaniem jest powodowana głównie osobistymi doświadczeniami, traumą doznaną w wyniku stosowanej wobec niego przemocy psychicznej i fizycznej. Powrót do A. będzie wiązał się z niebezpieczeństwem i zagrożeniem życia i zdrowia. Jego obawa jest zindywidualizowana i realna.

Zdaniem skarżącego spełnia on przesłanki do uzyskania statusu uchodźcy w Polsce a także spełnione są przesłanki do uzyskania chociażby zgody na pobyt tolerowany. Jego powrót do kraju pochodzenia może wiązać się bowiem z rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy.

Ponadto skarżący zarzucił, że w przedmiotowej sprawie nie dokonano oceny treści jego zeznań z perspektywy jego indywidualnego przypadku, pominięto bowiem z góry, jako niewiarygodne okoliczności, które stanowią podstawę i uzasadnienie tej obawy. Organ winien wątpliwości wynikające z wniosku o nadanie statusu uchodźcy rozstrzygać na korzyść wnioskodawcy. Stwierdził również, że spełnia przewidziane w Dyrektywie Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacyjnych, przesłanki uznania zeznań cudzoziemca za wiarygodne w przypadku braku dowodów w sprawie.

Cudzoziemiec zarzucił naruszenie art. 68 § 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jego zdaniem organ winien przeprowadzić dowód z opinii biegłego psychologa, co umożliwiłoby ustalenie, czy skarżący był rzeczywiście poddawany przemocy. Stanowi to naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 a także art. 6 K.p.a. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił przy tym w uzasadnieniu podstaw ani dowodów, na jakich się oparł w tym zakresie, przez co doszło do naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. W tym zakresie skarżący zażądał wykonania przez Szefa do Spraw Cudzoziemców nałożonego przez art. 68 § 1 ww. ustaw obowiązku zapewnienia badan psychologicznych w obecności jego pełnomocnika.

Ponadto skarżący podniósł, że jego ojciec, który się ostatecznie odnalazł, uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej do dnia 13 czerwca 21014 r.(decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...]). Zdaniem skarżącego wyczerpuje to przesłankę z art. 97 ust. 1 pkt 1 a ww. ustawy (wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego), a zatem konieczne jest udzielenie zgody na pobyt tolerowany zarówno jemu jak i pozostałym członkom rodziny (matce i bratu). Ponadto skarżący wskazał, że jego matka od wielu lat cierpi na epilepsję. Napady padaczkowe mogą być wywołane silnym stresem, zmęczeniem, niedoborem snu. Wymaga ona zatem zarówno leczenia w poradni specjalistycznej jak i stałej opieki członków rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały uzasadnione. Natomiast przesłanki o charakterze humanitarnym, do których w ocenie organu sprowadzają się zarzuty naruszenia prawa materialnego, nie są przedmiotem postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Wydalenie skarżącego nie naruszy także jego prawa do poszanowania życia rodzinnego – skarżący jest osobą pełnoletnią, pozostali członkowie rodziny – brat i matka znajdują się w procedurze uchodźczej, a ojciec skarżącego S. J. uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie przepisów ustawy "abolicyjnej", do dnia 13 czerwca 2014 r.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie ma uzasadnionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym miejscu wskazać należy, że wniosek cudzoziemca o nadanie statusu uchodźcy rozpoznany został w trybie art. 34 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Zgodnie z powyższą regulacją wniosek złożony przez wnioskodawcę, który:

- podał inne przyczyny złożenia wniosku niż obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, lub ryzyko doznania poważnej krzywdy albo nie podał żadnych informacji o okolicznościach związanych z obawą przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy;

- złożył wniosek w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji;

rozpatruje się w pierwszej kolejności jako wniosek oczywiście bezzasadny.

Postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy, w przypadku gdy wniosek jest oczywiście bezzasadny zgodnie z art. 34 ust 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. prowadzi się według zasad określonych w ustawie z pewnymi odstępstwami, np. co do terminu wydania decyzji, krótszego terminu do złożenia odwołania czy też wymogu wskazania w decyzji, że wniosek był rozpatrywany jako wniosek oczywiście bezzasadny.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo rozpatrzyły wniosek skarżącego jako oczywiście bezzasadny, uznając brak podstaw do przyznania wnioskodawczyni ochrony międzynarodowej – statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany. Z treści wniosku o nadanie statusu uchodźcy wynika, że zasadniczymi okolicznościami, z powodu których skarżący ubiega się o ochronę międzynarodową jest obawa powrotu do kraju pochodzenia ze względu na działania bliżej nieokreślonych osób, które domagają się spłaty długu zaciągniętego przez ojca skarżącego i miały mu grozić śmiercią oraz spaliły jego rodzinny dom. W ocenie Sądu w świetle takiego uzasadnienia wniosku, zasadnym było przyjęcie, że cudzoziemiec wskazał na inne przyczyny wniosku, aniżeli obawy przed prześladowaniem, o których stanowi art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, a tym samym rozpoznanie wniosku jako oczywiście bezzasadnego było uprawnione. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, status uchodźcy w RP nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę, określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim.

Stosownie do postanowień art. 1 lit. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że – w świetle tych postanowień – chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych.

Art.1 lit. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy i podkreślenia wymaga to, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97) przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

W ocenie Sądu zdarzenia powoływane przez skarżącego we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, tj. przemoc ze strony osób, od których ojciec skarżącego rzekomo pożyczył pieniądze (grożenie śmiercią, spalenia domu) – zasadnie zostały uznane za okoliczności nie mające żadnego związku treścią art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Dlatego też zarzut naruszenia art. 13 i art. 14 ust. 3 ww. ustawy należy uznać za bezzasadny. Jeżeli doszło do zdarzeń opisywanych przez skarżącego, to stanowią one działania o charakterze kryminalnym i wymagają zgłoszenia właściwym organom ścigania w kraju pochodzenia i podlegają sankcjom przewidzianym w prawie krajowym. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że nie mógł dochodzić w tym zakresie skutecznej ochrony na poziomie krajowym, a tylko w takim przypadku ochrona udzielona przez państwo obce mogłaby zastąpić ochronę świadczoną przez państwo pochodzenia. Powyższej oceny przedstawionych przez skarżącego we wniosku o nadanie statusu uchodźcy zdarzeń nie zmieniają późniejsze twierdzenia skarżącego (w odwołaniu, skardze), że ojciec skarżącego pomagał jednemu z kandydatów w okresie wyborczym i z tego tytułu zaciągnął pożyczkę, następnie osoba ta wyborów nie wygrała i winą za to zaczęła obarczać ojca skarżącego i wtedy ojciec skarżącego zaginął a także od tego czasu zaczęło się zastraszanie skarżącego i jego rodziny. Powyższe okoliczności jak najbardziej potwierdzają kryminalny charakter opisanych przez skarżącego działań i nic nie wskazuje na to, że ewentualną przemocy wobec skarżącego i jego rodziny stosowały podmioty wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Ponadto stwierdzenie skarżącego, że w razie powrotu do kraju pochodzenia on i jego matka będą narażeni na rzeczywiste ryzyko doznania krzywdy, nie mogąc liczyć na skuteczną ochronę władz państwowych jest gołosłowne. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że podjął jakiekolwiek próby dochodzenia ochrony ze strony odpowiednich służb w kraju pochodzenia. Brak jest również podstaw do apriorycznego założenia, że po powrocie do kraju skarżący takiej ochrony nie uzyska.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1, 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w przypadku gdy wnioskodawcy (...) odmawia się nadania statusu uchodźcy w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu:

1/ ochrony uzupełniającej z przyczyn o których mowa w art. 15, gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

- orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji;

- tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie;

- poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

2/ zgody na pobyt tolerowany z przyczyn których mowa w art. 97 ust. 1 pk t 1 lub 1 a, gdy wydalenie cudzoziemca:

- mogłoby nastąpić jedynie do kraju w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego, albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności;

- naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu w/w konwencji(...);

Zdaniem sądu organy obu instancji zasadnie uznały, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do objęcia strony skarżącej którąkolwiek z form wskazanej wyżej ochrony. W kwestii takiej ochrony organ opiera się bowiem na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, a materiał ten jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uzasadniał konieczności wyrażenia zgody na pobyt tolerowany bądź ochrony uzupełniającej.

W ocenie sądu organ odwoławczy ma rację twierdząc, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazywał na to, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżący będzie narażony na prześladowanie bądź też innego rodzaju represje. Nie wskazał on bowiem przesłanek uzasadniających znalezienie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń wymienionych w art. 15 bądź w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1 a ustawy.

Należy podkreślić, ze Szef urzędu do Spraw Cudzoziemców przeanalizował szczegółowo, czy zachodzą ww. przesłanki w oparciu o zeznania skarżącego i informacje o kraju pochodzenia (opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], na temat aktualnej sytuacji politycznej w A.; opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], na temat aktualnej sytuacji bezpieczeństwa w A.; opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], na temat aktualnej sytuacji w dziedzinie przestrzegania praw człowieka w A.). Skarżący podał, że nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był nigdy zatrzymany, aresztowany, nie prowadzono wobec niego postępowania administracyjnego bądź sądowego, nie był też skazany wyrokiem sądu. Biorąc pod uwagę powyższe fakty oraz powołane informacje o kraju pochodzenia zasadnie uznano, że nic nie wskazuje aby po powrocie do A. był narażona na doznanie poważnej krzywdy poprzez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, że zostanie zatrzymany, poddany torturom nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu.

Odnosząc się natomiast do kryterium poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikającego z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, prawidłowo organy, po przeanalizowaniu sytuacji w A., doszły do wniosku, że obecnie na jej terytorium nie toczy się żadem z ww. konfliktów. Organ w sposób przekonujący uzasadnił, że spór między A. a A. o G. nie stanowi międzynarodowego konfliktu zbrojnego, jak również starcia demonstrantów organizujących antyrządowe wiece z policją nie spełniają kryterium wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Zarzuty skarżącego, że organy orzekające w sprawie nie zapoznały się w pełni z sytuacją panującą w A. są nieuzasadnione.

Powoływana przez skarżącego okoliczność, że jego ojciec odnalazł się w Polsce i uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w ocenie Sądu nie uzasadnia stwierdzenia, że w tej sytuacji wydalenie skarżącego naruszyłoby prawo do życia rodzinnego. Przede wszystkim powołane zezwolenie – jak wynika z odpowiedzi na skargę – zostało uzyskane przez S. J. (ojca skarżącego) na podstawie przepisów ustawy "abolicyjnej" i ma charakter czasowy (do dnia 13 czerwca 2014 r.) Ponadto skarżący jest osobą pełnoletnią a pozostali członkowie rodziny – matka i brat, również znajdują się w procedurze uchodźczej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, ze wydalenie skarżącego będące konsekwencją braku przesłanek do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany, naruszy jego prawa wynikającego z art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Nieuzasadniony jest także w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 68 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom. Zgodnie z tym przepisem cudzoziemcowi, który informuje organ prowadzący postępowanie, że był poddany przemocy, jest niepełnosprawny, lub którego stan psychofizyczny stwarza domniemanie, że był poddany przemocy, Szef Urzędu zapewnia przeprowadzenie badań lekarskich lub psychologicznych w celu potwierdzenia tych okoliczności. Zatem przeprowadzenie badań lekarskich lub psychologicznych może prowadzić do ewentualnego potwierdzenia, że wnioskodawca był poddany przemocy. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu, organ nie kwestionował okoliczności, że skarżący rzeczywiście mógł być poddany przemocy. Rada do Spraw Uchodźców wręcz stwierdziła, że: "Wskazywany od początku – w chwili składania wniosku – kontekst ekonomiczny i kryminalny ekspatriacji w świetle zgromadzonych materiałów jawi się jako jednoznacznie udowodniony. (...). Inne deklarowane przez Cudzoziemca zdarzenia, w tym zaginięcie ojca i groźby, miały charakter kryminalny i powinny stanowić przedmiot zainteresowań ze strony właściwych służb A. Informacje przekazane Przez Pana A. P. nie pozwalają na ustalenie, że nastąpiło prześladowanie z powodu jego rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych czy też przynależności do określonej grupy społecznej." Zatem w tej sytuacji w rozpatrywanej sprawie nie było potrzeby stosowania art. 68 ww. ustawy, skoro organ nie zaprzeczył twierdzeniem skarżącego o stosowaniu wobec niego przemocy. Jak już wyżej wskazano lekarz lub psycholog mógłby potwierdzić tylko czy przemoc w danym przypadku miała miejsce, nie są to natomiast osoby uprawnione do oceny czy przemoc ta była skutkiem prześladowań politycznych.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. art.: 6, 7, 77, 107 § 3 i 15 K.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i zawarty w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Sąd nie dopatrzył się aby organy – co podniesiono w skardze - zupełnie pominęły część okoliczności podnoszonych przez skarżącego, "przy niezwykle wybiórczym potraktowaniu pozostałych, istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnień dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia Cudzoziemca". Zarzuty te nie zostały przez skarżącego skonkretyzowane a analiza treści decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że były one gołosłowne. Organy odniosły się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego, dochodząc jednak do innych wniosków niż chciałby tego skarżący. Potwierdza to zresztą sam skarżący w skardze podnosząc, że stan faktyczny przyjęty w uzasadnieniu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców "nie odbiega co do zasady od deklaracji wnioskodawcy, natomiast dokonano zupełnie innej oceny tego stanu (...)".

W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 kpa, zaskarżona decyzja została wyczerpująco i przekonywująco uzasadniona. Analizując postępowanie odwoławcze Sąd stwierdził, że dokonana na jego podstawie ponowna ocena zgromadzonego materiału dowodowego świadczy o prawidłowym przebiegu postępowania. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a uzasadnieniom wydanych w sprawie decyzji nie można przypisać cechy dowolności, czy też braku racjonalności.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.