Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 497/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daria Sachanbińska sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2006r., sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Służby Więziennej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Aresztu Śledczego w O. działając na podstawie art. 104 Kpa, art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 96 ust. 1, art. 97, art. 100 ust. 1 pkt 1e, 2 i 3 oraz art. 106 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (j.t. Dz.U z 2002r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), a także § 1 ust. 4 pkt 3, ust. 5, § 2 i § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, uznaniowych i zapomóg (Dz.U z 2002r., Nr 15, poz.145) przyznał W. M. nagrodę roczną za 2003r. w wysokości 256,25zł.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2003r. (syg. akt II SA 3246/02) uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 sierpnia 2002r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia W. M. ze służby oraz poprzedzające ją decyzje Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 28 maja 2002r., 25 czerwca 2002r. i z dnia 25 kwietnia 2002r. i stąd też z dniem 11 czerwca 2003r. został reaktywowany stosunek służbowy W. M., który to stosunek służbowy został następnie rozwiązany z dniem 30 listopada 2003r. Uzasadniał dalej organ, iż w związku z powyższym W. M. przysługuje nagroda roczna jedynie w wysokości 1/12 miesięcznego uposażenia, które w dniu zwolnienia ze służby w listopadzie 2003r. wynosiło 3075zł. W 2003r. funkcjonariusz nie świadczył służby, bowiem był niezdolny do jej pełnienia wskutek choroby, stwierdzonej orzeczeniem komisji lekarskiej, a stosownie do § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, uznaniowych i zapomóg nagrodę roczną obniża się o 1/360 za każdy dzień nieobecności w służbie związanej z czasową niezdolnością do służby wskutek choroby wynoszącą ponad 15 dni i stąd też stosownie do § 1 ust. 5 rozporządzenia należało uznać, że W. M. pełnił służbę przez okres krótszy od jednego miesiąca kalendarzowego i tym samym dokonać wypłaty nagrody rocznej za 2003r. jedynie za okres 15 dni niezdolności do służby. Argumentował nadto organ, że świadczenia za okres pozostawania poza służbą są ograniczone do uposażenia należnego na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby, za okres nie przekraczający 6 miesięcy, a okres pozostawania poza służbą traktuje się na równi ze służbą w zakresie wszystkich uprawnień uzależnionych od stażu służby, który przysługiwałby funkcjonariuszowi po dniu reaktywowania stosunku służbowego. Wskazując na powyższe brzmienie art. 45 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. organ stwierdził, że okres do 1 stycznia 2003r. do 10 czerwca 2003r. nie podlegał uwzględnieniu przy obliczaniu nagrody rocznej za 2003r.

Odwołanie od tej decyzji złożył W. M. podnosząc w nim, iż decyzja wydana została na podstawie niewłaściwie zinterpretowanych przepisów o przyznawaniu rocznych nagród i stąd też Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. winien przeanalizować ponownie całokształt jego sytuacji prawnej powstałej po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w jego sprawie orzeczenia, z dnia 11 czerwca 2003r.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W jej uzasadnieniu organ podkreślił, że funkcjonariusz W. M. w 2003r. nie pełnił w ogóle służby ze względu na stan zdrowia to jest trwałą niezdolność do służby orzeczoną przez Wojewódzką Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w O. w dniu 15 listopada 2002r., przy czym jego nieobecność w służbie była usprawiedliwiona. Jednocześnie organ przytaczając brzmienie przepisów art. 106 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 1 ust. 4 pkt 3, § 3 ust.1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, uznaniowych i zapomóg stwierdził, że odwołującemu należało wypłacić jedynie nagrodę roczną za okres 15 dni niezdolności do służby, gdyż niezdolność do służby w tym wymiarze nie powoduje obowiązku dokonywania potrąceń nagrody rocznej.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się W. M., złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu skargę zarzucając jej naruszenie art. 106 ust. 1 i 2 oraz § 1 ust. 2 i 3, § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, uznaniowych i zapomóg, a to poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że funkcjonariusz pełnił służbę przez okres krótszy niż 6 miesięcy, co oczywiście jest niezgodne ze stanem faktycznym, bowiem funkcjonariusz był w służbie od 11 czerwca 2003r. do 30 listopada 2003r., co przy zastosowaniu przepisów paragrafu 1 ust. 3 powołanego rozporządzenia daje okres 6 miesięcy służby funkcjonariusza. Wskazując na powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący dowodził, że powinien otrzymać nagrodę roczną za 6 miesięcy służby w 2003r., a nie w wysokości odpowiadającej 1/12 uposażenia za ten rok. Skarżący wskazywał, iż został przywrócony do służby z dniem 11 czerwca 2003r. i zwolniony ponownie z dniem 30 listopada 2003r., co oznacza, iż okres pozostawania poza służbą w 2003r. winien być traktowany na równi ze służbą w zakresie wszystkich uprawnień uzależnionych od stażu służby, a więc i w zakresie nagrody rocznej, która przysługuje skarżącemu po reaktywowaniu stosunku służbowego. Nadto skarżący wskazał, iż nie pełnienie przez niego służby przez część 2003r. wynikało z błędnej decyzji o jego zwolnieniu przez niewłaściwy organ, a zatem przyjęcie innych zasad wyliczenia nagrody za 2003r. byłoby naruszeniem zasadnego interesu prawno-ekonomicznego skarżącego i rażącą szkodą dla niego.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podał, iż ustalając wysokość kwoty nagrody rocznej za 2003r. organy rozstrzygające wzięły pod uwagę to, że w 2003r. skarżący pozostawał w stosunku służbowym jedynie przez 5 miesięcy i 20 dni (11.06.2003r. - 30.11.2003r.), jednak w tym czasie nie pełnił służby z powodu trwałej niezdolności do służby orzeczonej przez komisję lekarską, które to orzeczenie spowodowało zwolnienie skarżącego ze służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu (art. 151 w/w ustawy).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...], którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję – z dnia [...], nr [...], Dyrektora Aresztu Śledczego w O. przyznającą W. M. nagrodę roczną za 2003r. w wysokości 256,25zł.

Poza sporem pozostaje to, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2003r. (syg. akt II SA 3246/02) uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 sierpnia 2002r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia W. M. ze służby oraz poprzedzające ją decyzje Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 28 maja 2002r., 25 czerwca 2002r. i z dnia 25 kwietnia 2002r. i stąd też z dniem 11 czerwca 2003r. został reaktywowany stosunek służbowy W. M., który to stosunek służbowy został następnie rozwiązany z dniem 30 listopada 2003r. Niekwestionowanym jest także fakt nie pełnienia w ogóle przez skarżącego w 2003r. służby.

Podstawę materialnoprawną decyzji w sprawie nagrody rocznej stanowi przepis art. 106 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2002r., nr 207, poz.1761) oraz wydane na podstawie ust. 3 tegoż przepisu przepisy wykonawcze do tej ustawy, a to rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 stycznia 2002r. w sprawie warunków i trybu przyznawania funkcjonariuszom Służby Więziennej nagród rocznych, uznaniowych i zapomóg (Dz. U z 2002r., Nr 15, poz.145).

Zgodnie z art. 106 ust. 1 w/w ustawy funkcjonariuszowi służby więziennej mogą być przyznane nagrody roczne, nagrody uznaniowe i zapomogi. Stosownie do delegacji ustawowej zamieszczonej w ust. 3 art. 106 ustawy Minister Sprawiedliwości określił w drodze rozporządzenia warunki i tryb przyznawania min. nagród rocznych, a także sposób ustalania okresów służby warunkujących nabycie do niej prawa, przesłanki jej obniżania oraz termin jej wypłaty.

Paragraf 1 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 2002r. zarówno w ustępie 1 i 2 jak też i 4 uzależnia prawo funkcjonariusza do nagrody rocznej od pełnienia służby. Ustęp 1 tegoż paragrafu stanowi, iż funkcjonariuszowi służby więziennej pełniącemu służbę przez okres roku kalendarzowego przyznaje się nagrodę roczną w wysokości określonej w art. 106 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, zaś ustęp 2 przewiduje prawo funkcjonariusza, który pełnił służbę przez co najmniej 6 miesięcy w roku kalendarzowym, do nagrody rocznej w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych służby. Użyte sformułowanie "pełnić" oznacza wykonywanie określonych obowiązków, funkcji, zadań, a zatem z treści powyższych przepisów płynie generalna zasada, iż tylko i wyłącznie funkcjonariusz, których w danym roku kalendarzowym faktycznie, rzeczywiście i fizycznie pełnił służbę nabywa prawo do nagrody rocznej. Wymagany dla nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego warunek przepracowania całego lub części roku kalendarzowego oznacza konieczność faktycznego (efektywnego) wykonywania pracy (służby), a nie tylko pozostawania w stosunku służbowym.

Nadto przepisy paragrafu 1 ust. 4 rozporządzenia wymienia sytuacje, kiedy funkcjonariusz nabywa prawo do proporcjonalnego wynagrodzenia rocznego pomimo nieprzepracowania u danego pracodawcy sześciu miesięcy. Przepis ten wyczerpująco wylicza przypadki, w których funkcjonariusz nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego w danym roku kalendarzowym okresu, mimo że nie przepracował sześciu miesięcy wymaganych przez § 1 ust. 2 rozporządzenia. Wśród sytuacji wymienionych w §1 ust. 4 znajdują się zarówno takie, w których nieprzepracowanie co najmniej sześciu miesięcy w roku kalendarzowym wynika z powodu zwolnienia ze służby, jak i sytuacje, w których nieprzepracowanie sześciu miesięcy ma miejsce w czasie trwania stosunku służbowego i jest następstwem śmierci lub zaginięcia funkcjonariusza. Okresami nieobecności usprawiedliwionej, ale okresami nieprzepracowanymi, niezależnie od tego, czy funkcjonariusz zachowuje w nich prawo do wynagrodzenia, za które nie przysługuje nagroda roczna, stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia są okresy urlopu dla poratowania zdrowia oraz urlopu dla celów szkoleniowych, urlopu okolicznościowego (§ 1 ust. 1 pkt 1), przerwy w wykonywaniu obowiązków służbowych, za które funkcjonariusz nie zachował prawa do uposażenia (§ 1 ust. 1 pkt 2), nieobecności w służbie związane z zawieszeniem w czynnościach służbowych (§ 1 ust. 1 pkt 3) oraz czasowej niezdolności do służby wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, wynoszącymi ponad 15 dni, chyba, że choroba lub odosobnienie są spowodowane wypadkiem pozostającym w związku ze służbą (§ 1 ust. 1 pkt 4). W/w okresy niepełnienia służby są okresami nieprzepracowanymi. "Przepracowanie" całego lub określonej części roku kalendarzowego oznacza we wszystkich w/w konieczność faktycznego wykonywania pracy (świadczenia służby), a nie tylko pozostawania w stosunku służbowym przez rok kalendarzowy lub jego określoną część. Skoro katalog przerw w świadczeniu pracy w okresie trwania stosunku pracy, które w zakresie nabycia prawa do proporcjonalnej nagrody równoważą okresy przepracowane, jest zamknięty, oznacza to, iż okresy wszystkich innych usprawiedliwionych nieobecności w pracy są okresami nieprzepracowanymi w rozumieniu § 1 rozporządzenia.

W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której funkcjonariusz był w pracy nieobecny, czyli zwolniony z obowiązku świadczenia (wykonywania) pracy w tym znaczeniu, iż wystąpiły zdarzenia i okoliczności uniemożliwiające mu pełnienie służby, a uznane za przypadki nieobecność tę usprawiedliwiające, a więc sytuację, w której nieprzepracowanie wymaganego okresu następuje z powodu usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy. Okres nie pełnienia służby przez skarżącego traktować należy jako przerwę w przepracowaniu okresu wymaganego do nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2003r.

Rozważenia wymaga jeszcze kwestia wliczania do okresu uprawniającego do dodatkowego wynagrodzenia rocznego okresu usprawiedliwionej nieobecności funkcjonariusza w służbie z powodu wadliwego rozwiązania stosunku służbowego, a następnie jego mianowania na stanowisko ostatnio zajmowane lub równorzędne za który wypłacono świadczenia z art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej. Ustawodawca w tym przepisie określił sposób rozliczenia się z funkcjonariuszem w przedmiocie świadczeń przysługujących mu w okresie, gdy pozostawał poza służbą z uwagi na niezgodne z prawem zwolnienie ze służby. Skarżący, co jest poza sporem, poza służbą pozostawał w okresie od 01 sierpnia 2001r. do 10 czerwca 2003r. i w związku z pozostawaniem w tym okresie poza służbą otrzymał jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadającej 6 miesięcznemu uposażeniu. Zauważyć należy jednak, iż to jednorazowe świadczenie pieniężne nie ma charakteru wynagrodzenia (uposażenia) lecz jest innym odmiennym świadczeniem pieniężnym (art. 96 ust. 1 ustawy), które ma w istocie odszkodowawczy charakter.

Art. 45 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, iż okres pozostawania poza służbą, za który przyznano odszkodowanie określone w ust. 4, traktuje się na równi ze służbą w zakresie wszystkich uprawnień uzależnionych od stażu służby. Przepis ten zatem oznacza, że okresu pozostawania poza służbą za który przyznano świadczenie pieniężne nie uważa się za przerwę w zatrudnieniu pociągającą za sobą utratę uprawnień uzależnionych od stażu pracy. Będzie miał on zatem zastosowanie min. do ustalania stażu służby związanego z obliczaniem nagrody jubileuszowej, dodatku stażowego, odprawy emerytalnej, lecz nie nagrody rocznej, której przyznanie uzależnione jest od faktycznego pełnienia służby w danym roku i co więcej wysokość, której uzależniona jest od tego, czy w danym roku kalendarzowym zaszły zdarzenia upoważniające organ do obniżenia tejże nagrody.

Skarżący W. M. otrzymał zaskarżoną decyzją nagrodę roczną za 2003r. w wysokości 1/12 uposażenia przysługującego mu w listopadzie 2003r., pomimo, że w 2003r. nie pełnił w ogóle służby i pomimo, że poza służbą przebywał w okresie od 01.08. 2001r. do 10.06.2003r. oraz 30 listopada 2003r. do 12 lipca 2005r. (por wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2005r.; syg. akt II SA/Wa 1209/04 – k. 47 akt), a zatem 6-miesięczne okresy za które należało przyznać skarżącemu jednorazowe świadczenie pieniężne, o który stanowi art. 45 ust. 4 ustawy, winno obejmować pierwsze 6 miesięcy służby, następujące kolejno po sobie, liczone od daty zwolnienia funkcjonariusza ze służby, to jest okres od sierpnia 2001r. do stycznia 2002r. oraz okres ostatniego zwolnienia ze służby, a to od grudnia 2003r. do maja 2005r. Nawet zatem gdyby przyjąć argumentację skarżącego za prawidłową to i tak zaskarżona decyzją odpowiada prawu, gdyż skarżącemu, przy zastosowaniu art. 45 ust. 5 ustawy, przysługiwałaby nagroda roczna tylko i wyłącznie w wysokości odpowiadającej 1/12 uposażenia z listopada 2003r., a w takiej wysokości nagroda roczna została skarżącemu przyznana.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270, orzeczono jak w sentencji.