Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 213/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2010r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru cła; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu [...].06.1998r. M. B. dokonała zgłoszenia celnego wnioskując o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu importowanych z [...]. Do zgłoszenia celnego załączono m.in. fakturę nr [...] z dnia [...].05.1998r. na kwotę [...] wystawioną przez firmę D.i fakturę nr [...] z dnia [...].05.1998r. na kwotę [...] wystawioną przez firmę L., [...] oraz deklarację wartości celnej.

Pracownicy Generalnego Inspektoratu Celnego działający na podstawie upoważnień nr [...] z dnia [...].08.1999r., [...] z dnia [...].09.1999r, [...] z dnia [...].11.1999r. wystawionych przez Generalnego Inspektora Celnego w dniach [...].08.1999r. – [...].12.1999r. przeprowadzili kontrolę w firmie E. z siedzibą w W.przy ulicy [...]. Kontrolą objęto obrót towarowy z zagranicą oraz obrót towarami pochodzenia zagranicznego w okresie od stycznia 1996r. do kwietnia 1999r. W trakcie kontroli ustalono, iż w latach 1996-1997 ww. firma dokonywała obrotu towarami pochodzenia zagranicznego tj. wyrobami [...] (pochodzenia [...]). Kontrolowana firma kupowała towar w firmie W. z W. celem dalszej odsprzedaży. W roku 1998 firma E. dokonała importu wyrobów [...] z [...]. Ww. towar został zakupiony w następujących firmach; D., L., T., N.- łącznie [...] dostaww ilości [...] szt. o wartości celnej [...]. Importowany towar po dokonaniu formalności celnych był następnie sprzedawany odbiorcom detalicznym. W roku 1999 firma E. nie dokonywała importu ani zakupu towarów, pozostałości remamentowe w ilości [...] sztuk o wartości [...] sprzedała firmie W. , w zwiazku z zamiarem likwidacji firmy.

W związku z przeprowadzoną kontrolą Generalny Inspektorat Celny zwrócił się z prośbą do Administracji Celnej [...] o przeprowadzenie weryfikacji faktur wystawionych przez [...] kontrahentów: D., L., T., N. dla podmiotu polskiego firmy E., mającej na celu sprawdzenie prawidłowości cen transakcyjnych uwidocznionych na fakturach eksportera.

W trakcie kontroli przeprowadzonej przez C.w ramach współpracy w zakresie wymiany informacji celnych i handlowych między Polską a państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej zgodnie z art. 3 ust. 1 Protokołu 6 "EU" o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, która to kontrola dotyczyła potwierdzenia autentyczności i zgodności faktur mających związek ze sprzedażą towarów do Polski firmie E. w firmach L. i D. będących eksporterami towarów dla ww. polskiej firmy, ujawniono, że eksportowany do naszego kraju towar posiadał znacznie zaniżoną wartość transakcyjną.

W związku z tym, iż wyniki przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego wykazały zaniżenie wartości celnej sprowadzonego z [...] towaru, Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. wszczął z urzędu postępowanie dotyczące zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...].06.1998r. w celu ustalenia prawidłowej wartości celnej importowanego przez Stronę według tego zgłoszenia towaru. Postanowieniem powyższym Strona została powiadomiona o toczącym się postępowaniu i wezwana do przedstawienia:

1. oryginałów faktur stanowiących załączniki do ww. zgłoszenia celnego;

2. oryginałów bankowych dowodów płatności za towar na rzecz eksporterów;

3. kontraktu, umowy, oferty cenowej co do ceny jednostkowej na poszczególne asortymenty [...];

4. oryginałów [...] SAD eksportowych;

5. zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej;

6. oryginałów specyfikacji towarowych;

7. oryginałów CMR;

8. nowych dowodów w sprawie.

Postanowienie, o którym ww. mowa, zostało doręczone Stronie w dniu [...] grudnia 2000 r., jednak do dnia wydania przez organ celny pierwszej instancji decyzji w przedmiotowej sprawie, tj. do dnia [...].02.2001 r. - Strona nie nadesłała żądanych dokumentów.

Decyzją nr [...] z dnia [...].02.2001r. Dyrektor Urzędu Celnego w W.uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego określenia wartości celnej towaru i wymiaru należności celnych. Jako podstawę ponownych ustaleń przyjął dane wynikające z dokumentów uzyskanych przy współpracy z władzami [...]. Za wartość transakcyjną uznał zatem cenę należną wynikającą z faktur zaksięgowanych u eksporterów, a nie faktur okazanych przez Stronę do zgłoszenia celnego. Z ustaleń dokonanych przez polskie służby celne wynikało bowiem, iż ceny wyszczególnione na fakturach wystawionych przez firmy L. i D., przedkładanych do przedmiotowego zgłoszenia celnego nie są zgodne z wartościami widniejącymi na fakturach ujawnionych w księgowości ww. [...] eksporterów, te ostatnie opiewają na wyższe wartości. Mianowicie do zgłoszenia celnego Strona załączyła faktury: nr [...] z dnia [...].05.1998r. na kwotę [...] i nr[...] z dnia [...].05.1998r. na kwotę [...], natomiast faktury ujawnione podczas kontroli eksporterów i przesłane przez [...] administrację celną opiewały na kwoty: [...] (faktura nr [...] z dnia [...].05.1998r.) i [...] (faktura nr [...]z dnia [...].05.1998 r.).

Od powyższej decyzji Strona odwołała się pismem z dnia 18.03.2001 r., w którym podniosła, iż firma E. praktycznie była firmą prowadzoną przez W. P. właściciela firmy W.

Orzekając w sprawie na skutek odwołania, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przy współpracy Administracji Celnej [...].

Organ wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez C., która dotyczyła potwierdzenia autentyczności i zgodności faktur mających związek ze sprzedażą towarów polskiej firmie E. w firmach L. i D. będących eksporterami towarów dla ww. firmy, ujawniono na podstawie znajdujących się w księgowości dokumentów, że przedmiotowy towar został wprowadzony na polski obszar celny po znacznie zaniżonej cenie. O powyższych ustaleniach Generalny Inspektorat Celny został poinformowany pismami: nr [...] z dnia [...].01.2000r., nr [...] z dnia [...].03.2000r., nr [...] z dnia [...].03.2000r. i nr [...] z dnia [...].10.2000r. (to ostatnie zostało skierowane do Biura Współpracy Międzynarodowej Głównego Urzędu Ceł). Przy ww. pismach władze [...] administracji nadesłały notatki z przeprowadzonego dochodzenia, a także faktury ujawnione w trakcie kontroli w księgowości firm L. i D. (m.in. fakturę nr [...] z dnia [...] maja 1998 r. Na kwotę [...] wystawioną przez L. i fakturę nr [...] z dnia [...].05.1998 r. Na kwotę [...] wystawioną przez D.

Dalej organ podkreślił, że z analizy faktur nadesłanych przez [...] służby celne oraz tych, które Strona załączyła do zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...].06.1998 r. wynika, że:

1. jeśli chodzi o faktury nr [...] z dnia [...].05.1998r. to:

- podczas gdy faktura przedstawiona do ww. zgłoszenia celnego określa towar w sposób ogólny, faktura ujawniona w firmie D. zawiera szczegółowy opis towaru z podaniem symbolu towaru, rodzaju asortymentu, ilości poszczególnych asortymentów, ceny za sztukę, ogólnej ceny za dany asortyment oraz składu surowcowego;

- kwoty, na jakie opiewają obie faktury różnią się zasadniczo ([...] w fakturze ujawnionej i [...] w fakturze zgłoszonej do zgłoszenia celnego);

w fakturze załączonej do zgłoszenia celnego widnieje zapis dotyczący wyprzedaży, brak go natomiast w fakturze ujawnionej w wyniku weryfikacji;

są identyczne pod względem numeru, daty wystawienia, ilości towaru, ilości opakowań, wagi, nadawcy i odbiorcy.

2. jeśli chodzi o faktury nr [...] z dnia [...].05.1998r. to:

kwoty, na jakie opiewają obie faktury różnią się zasadniczo ([...] w fakturze ujawnionej i [...] w fakturze załączonej do zgłoszenia celnego)

są identyczne pod względem numeru, daty wystawienia, ilości towaru, ilości opakowań, wagi, nadawcy i odbiorcy;

różnią się ceną jednostkową: [...] w fakturze załączonej do zgłoszenia celnego i [...] w fakturze ujawnionej).

Prezes Głównego Urzędu Ceł podkreślił, że kontrola przeprowadzona przez [...] słyżby celne w firmach eksporterów wykazała również, że firma D. przyjmowała należności przelewami bankowymi i gotówką wwożoną do [...] bezpośrednio przez legalnego przedstawiciela firmy E.

Zdaniem organu II instancji w świetle przedstawionego wyżej materiału dowodowego, a w szczegóonosci wyników dochodzenia służb celnych oraz ujawnionych u eksporterów faktur, organ celny miał podstawę do uznania, że faktury te zawierają rzeczywistą cenę importowanego przez firmę E. towaru.

Organ stwierdził, że strona nie przeprowadziła w toku postępowania administracyjnego przeciwdowodu, który wyłączałby powyższą ocenę. Strona nie przedłożyła również wystarczających dowodów, które obiektywnie uzasadniałyby ustalenie wartości towaru w kwocie takiej jaka została podana w zgłoszeniu celnym i dołączonych do niego fakturach. W sytuacji więc gdy organy celne dysponowały dokumentami o innej treści - w zakresie ceny tego samego towaru importowanego- przy wywozie z [...] i przy wjeździe do Polski zasadnym stało się ustalenie wartości celnej towaru przy użyciu metody wartości transakcyjnej. Dysponując fakturami uzyskanymi od [...] służb celnych możliwe stało się określenie wartości celnej przy użyciu właśnie tej metody. Kwoty widniejące na ujawnionych fakturach odzwierciedlają rzeczywistą wartość dokonanej transakcji.

Następnie organ II instancji podkreslił, że M.B. w odwołaniu z dnia [...].03.2001 r. nie zaprzeczyła wynikom przeprowadzonej zagranicznej kontroli w siedzibach eksporterów. Podniosła natomiast zarzut, iż firma E. , będąca importerem w niniejszej sprawie, nie jest Jej własnością, gdyż praktycznie prowadził ją W. P. Prezes Głównego Urzędu Ceł powyższe poddał jednak w wątpliwość gdyż to właśnie M. B. imiennie reprezentuje firmę E. - świadczą o tym wszystkie dokumenty zgromadzone w aktach sprawy (zgłoszenie celne, faktury, EUR.1, dokumenty bankowe, oświadczenie o kosztach transportu, rachunki uproszczone, DWC, regon, wpis do ewidencji działalności gospodarczej, NIP, upoważnienie dla agencji celnej, zgłoszenia wywozowe). Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił również, iż nie jest władny do ustalania rzeczywistych powiązań w strukturze ww. firmy. Wskazał, że organy celne w swoich ustaleniach opierają się jedynie na posiadanych dokumentach. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego dłużnikiem jest każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Z dokumentów załączonych do przedmiotowej sprawy wynika, iż dłużnikiem jest firma E. Według bowiem art. 209 § 3 Kodeksu celnego w przypadku objęcia towaru procedurą dopuszczeniado obrotu dłuznikiem jest zgłaszający (zgłaszający to osoba, która dokonuje zgłoszenia pełnego we własnym imieniu na swoją rzecz, we własnym imieniu na cudzą rzecz, albo osobę, w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego – art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego). Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie zgłaszającym jet firma E. , w imieniu której jako przedstawiciel bezpośredni działała agencja celna O. ul. [...] W. (na podstawie upoważnienia [...] z dnia [...].01.1998r., którego udzieliła firma E.). Zgłoszenie celne nr i data jw. było składane na rzecz firmy E. , a zatem bez wątpienia to Ona jest dłużnikiem w sprawie, a jako dłużnik, zgodnie z art. 3 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego, tylko Ona jest zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że Strona w trakcie postępowania odwoławczego po zapoznaniu się z akatami sprawy wniosła o odroczenie wydania decyzji do czasu wyjaśnienia sprawy prowadzonej na wniosek Strony w Prokuraturze Rejonowej W. a dotyczącej podrabiania Jej podpisów m.in. na dokumentach celnych i przelewach bankowych i fakturach. Prezes Głównego Urzędu Ceł odmawiając wstrzymania wydania swojej decyzji wyjaśnił, że postępowanie celne i postępowanie karne (karne skarbowe) są postępowaniami odrębnymi. Postępowanie karne oparte jest o przepisy ustawy Kodeks karny (karne skarbowe o przepisy ustawy Kodeks karny skarbowy) i jego zakres nie jest tożsamy z postępowaniem celnym które, organ odwoławczy prowadził w oparciu o przepisy Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej. Przedmiotem postępowania karnego (karnego skarbowego) jest ustalenie czy nastąpiło naruszenie przepisów zagrożonych karą, np. grzywną (w przypadku fałszowania dokumentów, przemytu, etc). Ustalenia postępowania karnego skarbowego mogą być wykorzystane w postępowaniu celnym zmierzającym do ustalenia faktycznej wartości celnej (np. w przypadku orzeczenia sfałszowania dokumentów wiadomo, że wartość celna przyjęta z dokumentów jest nieprawidłowa, jednak fakt uznania importera winnym bądź niewinnym naruszenia przepisów karnych skarbowych nie ma zasadniczo wpływu na prawidłowe ustalenie wartości celnej. W postępowaniu celnym wystarczające jest obiektywne, bez względu na przyczynę, stwierdzenie danej okoliczności faktycznej, nie jest konieczne, jak to ma miejsce w postępowaniu karnym, spełnienie warunku podstawowego tj. stwierdzenie winy. Postępowanie prowadzone przez Prokuraturę dotyczy ustalenia, czy zostało popełnione przestępstwo karne (karne skarbowe), niestwierdzenie tego faktu pozostaje bez wpływu na prawidłowość ustalenia wartości celnej i wymiaru cła, które dokonane zostały na podstawie właściwych przepisów prawa celnego.

Dodatkowo Prezes GUC zauważył, iż w trakcie prowadzanego postępowania wyjaśniającego, poza wynikami weryfikacji zagranicznej w siedzibie eksporterów, zgromadzono również materiał porównawczy w postaci zgłoszeń celnych wraz z fakturami innych importerów, dotyczący [...] sprowadzanych do Polski w czasie zbliżonym do przedmiotowej dostawy, na tych samych warunkach dostawy [...] i o tym samym pochodzeniu [...]. Analiza zebranych dokumentów wskazuje jednoznacznie, że wartość towaru deklarowana przez Stronę jest znacznie zaniżona (w materiale porównawczym ceny jednostkowe [...] kształtują się na poziomie od [...] do [...], podczas gdy Strona deklaruje [...]).

Mając powyższe na uwadze Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, iz organ pierwszej instancji wydając decyzję nr [...] z dnia [...].02.2001 r. prawidłowo oparł się na materiale dowodowym uzyskanym w ramach miedzynarodowej współpracy w sprawach celnych i ustalił wartość celną towaru zgłoszonego w [...] z dnia [...].06.1998r. na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego, tj. zgodnie z cenami wynikającymi z ujawnionych u eksportera faktur przedstawiajacych faktyczną wartość transakcyjną importowanego towaru.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2002 r. M. B. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa GUC z [...] marca 2002 r. W odpowiedzi na skargę, Prezes GUC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 14 października 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania toczącego się w Prokuraturze Rejonowej dla W. (sygn. akt [...]).

Z dniem 1 stycznia 2004 weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne i jednocześnie utraciła moc obowiązującą ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), pod rządami której to ustawy wniesiono skargę do sądu administracyjnego. Równocześnie z dniem 1 stycznia 20004r. zostały zniesione ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, w miejsce których, na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271) utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne. Z mocy § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa mazowieckiego utworzono Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 97 § 1 powołanej wyżej ustawy sprawy, w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego niniejsza sprawa została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. sygn. akt [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej W. w sprawie sfałszowania podpisów M.B. na dokumentach związanych z działalnością firmy E. tj. o czyn z art. 270 § 1 kk na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk oraz art. 323 § 1 kpk postanowił umorzyć śledztwo w sprawie p-ko:

← W. W. podejrzanemu o to, że w okresie od maja 1998 r. do grudnia 1998 r. w W. sfałszował podpisy M. B. na następujących fakturach VAT o numerach: [...] w celu użycia ich w prowadzonej działalności gospodarczej przez firmę E. tj. o czyn z art. 270 § 1 kk- na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk wobec przedawnienia karalności czynu;

← P.K. podejrzanemu o to, że w okresie od września 1998 r. do grudnia 1998 r. w W. sfałszował podpisy M. B. na następujących fakturach VAT o numerach [...] w celu użycia ich w prowadzonej działalności gospodarczej przez firmę E. tj. o czyn z art. 270 § 1 kk- na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk wobec przedawnienia karalności czynu.

W uzasadnieniu ww. postanowienia Prokurator wskazał, że pod nadzorem Prokuratury Rejonowej W. prowadzone było śledztwo w sprawie o sfałszowanie podpisów M. B. na dokumentach związanych z działalnością jej firmy E. w okresie 1998 r. tj. o czyn z art. 270 § 1kk. Zarzuty popełnienia tego przestępstwa postawiono podejrzanym W.W. oraz P. K., co do których biegły grafolog stwierdził fałszerstwo podpisów M. B.. Natomiast w odniesieniu do trzeciej z osób tj. W. P. typowanego także przez pokrzywdzoną na sprawcę fałszerstwa jej podpisów, biegły nie potwierdził tego w swojej ekspertyzie. Wobec czego materiały dotyczące sfałszowania podpisów M. B. na tych dokumentach zostały wyłączone do odrębnego postępowania o sygn. akt [...]. Prokurator wskazał, że analizując przepisy art. 270 § 1 kk i art. 101 § 1 pkt 3 kk z dnia 6 czerwca 1997 r. stwierdzić należy, że karalność ww. przestępstw ustała w okresie od maja do grudnia 2008 r.

Postanowieniem z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt VSA 1925/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej, obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia: w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

IV. W powyższym kontekście podstawowe znaczenie ma kwestia - podnoszona w skardze - fałszowania podpisów skarżącej przez W.P., a także - co wynika z opinii biegłego wydanej w ramach prowadzonego dochodzenia przez Prokuraturę Rejonową W.- przez jego współpracowników. Nie ulega wątpliwości, że zasada prawdy materialnej skodyfikowana w Ordynacji podatkowej, wymaga aby stosowanie norm prawa materialnego było poprzedzone rzetelnym przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego i ustaleniem istotnych dla sprawy okoliczności. Brak rzetelności organów celnych - w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego - próbował sanować Sąd, czego odzwierciedleniem jest treść protokołu rozprawy, z którego wynika, iż część podpisów wnoszącej skargę - co stwierdziła skarżąca - jest sfałszowana .

V. Skarżąca oświadczyła wprawdzie na rozprawie w dniu 8 marca 2010 r., że podpis pod upoważnieniem ogólnym bezterminowym [...] z [...] stycznia 1998 r. udzielonym Agencji Celnej O. jest jej autorstwa, to jednak należałoby ją przesłuchać w kwestii, w jakich okolicznościach doszło do podpisania tego dokumentu; konieczne jest wtedy ustalenie relacji i powiązań - o czym mowa w skardze - pomiędzy nią a W. P.i jego pracownikami. Być może potwierdzona zostanie teza, że skarżąca podpisała upoważnienie z [...]stycznia 1998 r. a W. P. – korzystając z kserokopii tego dokumentu - prowadził samodzielnie niczym nieograniczoną działalność "na konto" skarżącej. Weryfikacji poddać należy twierdzenie skarżącej, że nie zatrudniała pracowników a także, że nie udzielała pełnomocnictwa do działania w jej imieniu i nie wszczynała żadnych postępowań celnych. Można to uczynić poprzez przesłuchanie skarżącej oraz analizę dokumentów firmy E. Konieczne jest także ustalenie, w jaki sposób doszło do zawarcia objętego sprawą kontraktu, w jaki sposób uregulowano należności (czy doszło do przekazania pieniędzy poza granicę kraju z pominięciem banku krajowego) i skąd pochodziły na to środki. Prześledzenie przepływów finansowych, a także przesłuchanie świadków przestępczych działań może dać odpowiedź na podstawowe pytanie, kto jest rzeczywistym importerem, zwłaszcza - co podkreśliła w skardze M.B. - że nigdy nie była we [...] i nie zawierała żadnych kontraktów.

VI. Korzystając z opinii biegłego należy zweryfikować stanowisko skarżącej - zaprezentowane na rozprawie - odnośnie sfałszowania wskazanych w protokole dokumentów. Gdyby jej twierdzenia okazały się prawdziwe należy dokonać oceny tego faktu pod kątem wpływu tego przestępstwa na treść poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych oraz wpływu na wynik sprawy.

VII. Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c) oraz art. 152 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

VIII. W związku z wydanym w sprawie wyrokiem i uchyleniem decyzji Prezesa GUC - stosownie do treści art. 6 p.p.s.a. - należy pouczyć skarżącą o możliwości zwrócenia się z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zapadłych decyzji podatkowych (podstawa - art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej), przy czym na uwadze należy mieć treść art. 245 § 1 pkt 3 tejże ustawy.