Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1723/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6121 Klasyfikacja gruntów
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 205  par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7,  art. 77  par. 1,  art. 84
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2  pkt 12,  art. 20  ust. 1  pkt 1 i  ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1246
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego na rzecz R. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) (złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako Inspektor), po rozpatrzeniu odwołania R. W. (dalej jako skarżący), utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z [...] marca 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z [...] marca 2019 r. R. W. wystąpił do Starosty P. o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce nr [...] z obrębu [...], gmina P., podnosząc, że zapis w ewidencji gruntów i budynków jest niezgodny ze stanem faktycznym w odniesieniu do gatunku i klasy bonitacyjnej gleby, a także zasięgu konturu [...] naniesionego na mapę ewidencyjną. Ponadto, część działki to niewielkie, bezodpływowe obniżenie gruntu, skutkujące kumulacją wód gruntowych i spływających z pól oraz obniżeniem produkcyjności gruntu. Do przeprowadzenia czynności związanych z gleboznawczą klasyfikacją gruntów wskazał klasyfikatora R. C.

Po rozpatrzeniu wniosku Starosta P. decyzją z [...] marca 2020 r.,

nr [...], odmówił ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na ww. działce nr [...], zgodnie z projektem ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów z [...] lipca 2019 r., sygn. [...].

W uzasadnieniu wskazał, że w elektronicznej bazie danych ewidencji gruntów i budynków na działce nr [...] ujawniono użytki gruntowe: "[...]" o pow. [...] ha, "[...]" o pow. [...] ha, "[...]" o pow. [...] ha i "[...]" o pow. [...] ha.

Dodał, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. przeprowadzono wizję w terenie w zakresie przedmiotowej działki, w której brał udział również skarżący.

W czasie oględzin stwierdzono, iż przedmiotowy grunt stanowi tereny rolne, odłogowane, porośnięte roślinnością trawiastą. Na obszarze działki nie zaobserwowano czynników wpływających na degradację gleby. Nie zaobserwowano również zaburzeń stosunków wodnych. Działka znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie gruntów ornych oraz drogi publicznej, wzdłuż drogi istnieją rowy melioracyjne. Według właściciela w obniżeniu gromadzi się woda po opadach deszczu. Z przeprowadzonej wizji w terenie został sporządzony protokół oraz dokumentacja fotograficzna.

Następnie organ dokonał analizy dokumentacji archiwalnej dotyczącej przeprowadzonej gleboznawczej klasyfikacji gruntów na terenie obrębu [...] w gminie P., w tym operatu klasyfikacyjnego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...], który jest zgodny z aktualnym zapisem w ewidencji gruntów i budynków.

Podniósł, że przedmiotowy grunt został objęty konturem klasyfikacyjnym [...] w typie [...]. Został on scharakteryzowany na podstawie odkrywki podstawowej nr [...] oraz podobnej do niej odkrywki pomocniczej nr [...]. Ze sporządzonego opisu odkrywki wynika, że grunt ten to gleba płowa wytworzona z glin. W profilu glebowym nie wyróżniono poziomu skały macierzystej, a warstwy gliny lekkiej oznaczono symbolem [...] - skała podściełająca. Symbolem tym oznacza się warstwy niebiorące udział w procesie glebotwórczym. Natomiast trzeci poziom genetyczny oznaczono literką [...] (jako poziom biorący udział w procesie glebotwórczym) oraz literką [...] (jako poziom niebiorący udziału w procesie glebotwórczym). Poziom spiaszczenia gleby sięga do 45 cm głębokości. W poziomach tych odnotowano dużą ilość części spławialnych.

Dodał, że opisane powyżej odkrywki glebowe zostały wykonane w znacznej odległości od obszaru objętego wnioskiem (odkrywki znajdują się w środkowej części konturu klasyfikacyjnego, zaś działka [...] leży w skrajnej części tego konturu). Wykonawca zaznaczył, iż na obszarze są uregulowane stosunki wodne, a gleba wliczana jest do trzeciego kompleksu przydatności rolniczej: pszenny - wadliwy.

W dniu [...] maja 2019 r. Starosta P. wydał upoważnienie do przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na przedmiotowej działce nr [...] dla klasyfikatora – R. C.

Zaś w dniu [...] lipca 2019 r. odbyły się prace klasyfikacyjne na gruncie, w których brali udział: klasyfikator – R. C. oraz pracownicy Starostwa Powiatowego w P., natomiast podczas tych prac nie było właściciela działki.

Opis kontroli zawiera się w sporządzonym w trakcie czynności protokole z prac terenowych prowadzonych w ramach gleboznawczej klasyfikacji gruntów, w którym opisano wszystkie czynności klasyfikacyjne.

W dniu [...] sierpnia 2019 r. do organu wpłynął projekt ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla działki nr [...] zawierający: sprawozdanie techniczne, mapę klasyfikacji w skali 1:500, protokół przeprowadzenia klasyfikacji oraz opis odkrywek glebowych. Zakres zmian stwierdzonych na podstawie przeprowadzonych przez klasyfikatora – R. C. - badań glebowych, został uwidoczniony na sporządzonej na tę okoliczność mapie klasyfikacyjnej w skali 1:500.

W ramach prac terenowych klasyfikator wykonał dwie odkrywki podstawowe nr [...] i nr [...] oraz odkrywkę pomocniczą nr [...] (podobną do odkrywki nr [...]).

Z wykonanych badań wynika, że grunt ten stanowi glebę płową pyłową bardzo lekką niecałkowitą na glinach, występujących na głębokości 50 cm lub głębiej, zaś oglejenie występuje od 70 cm. Klasyfikator stwierdził, że zgodnie z urzędową Tabelą Klas Gruntów na badanym terenie występuje aktualnie odłogowany grunt orny w IVb klasie bonitacyjnej (Urzędowa Tabela Klas Gruntów Część I Dział I Rozdział 4 Oddział 5j). Pomimo, że klasyfikator zaklasyfikował przedmiotowy grunt jako glebę płową wytworzoną z pyłów zwykłych, to jako warstwę skały macierzystej w odkrywkach [...] i [...] wskazano glinę lekką. Zarówno warstwa [...] jak i [...] zostały wytworzone z glin, w związku z czym niezrozumiałym jest określenie piątego poziomu genetycznego jako warstwy podściełającej, niebiorącej udziału w procesie glebotwórczym. W profilach określających gleby niecałkowite charakterystycznym jest występowanie nagłej zmiany składu mechanicznego pomiędzy sąsiadującymi wyróżnionymi poziomami genetycznymi (np. psg i gc) - co jasno wskazuje, że nie mogły być następstwem procesu glebotwórczego. Podobieństwo składu granulometrycznego poziomu [...] i [...] nie dowodzi przerwania procesu glebotwórczego pomiędzy tymi warstwami.

Nagła zmiana składu granulometrycznego występuje natomiast pomiędzy poziomami [...] i [...] (płz; gl) - co może sugerować, że warstwy pyłów stanowią naniesienie na występujące niegdyś warstwy gliny, a także, iż błędnie określono warstwę skały macierzystej oraz skały podściełającej, co jest kluczowe podczas ustalania klasy bonitacyjnej gruntu.

Podobnie jest również w przypadku odkrywki podstawowej nr [...]. Tutaj warstwa pyłów zwykłych ([...]) znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie piasków gliniastych lekkich pylastych. Nagła zmiana składu granulometrycznego występuje już na głębokości 30cm, zaś warstwę [...] wskazano na głębokości 130 cm. Ponadto, klasyfikator określa glebę jako wytworzoną z pyłów, a jako warstwę skały macierzystej oznacza poziom piasków luźnych pylastych.

W obu odkrywkach oceniono stosunki wodne jako właściwe oraz nie określono przydatności rolniczej badanej gleby.

W dniu [...] stycznia 2020 r. skarżący w odpowiedzi na pismo organu z [...] grudnia 2019 r. oświadczył, że: "teren w najniższym punkcie jest stale zalewany w porze wiosennej. Tworzy się wówczas rozlewisko obejmujące moją działkę w części, jak również znacznie większą część działki sąsiedniej numer [...]. Jak poinformował mnie jej właściciel z uwagi, iż jestem właścicielem zaledwie od około roku, to rozlewisko tworzy się od bardzo dawna. Powierzchnia na działce sąsiedniej obejmuje obszar [...] m2. Teren ten jest praktycznie wyłączony z produkcji rolnej. Różnica stanów terenu wynika z terminów przeprowadzenia oględzin, kiedy prowadzone były prace klasyfikacyjne było już sucho i to rozlewisko, jak podobno co roku, zniknęło."

W związku z tym Starosta stwierdził, iż wskazane przez skarżącego argumenty mogą sugerować wadliwie działającą meliorację, przy czym należy pamiętać, że grunty orne klasy Illb podlegają ochronie.

Wskazał także, że z materiału dowodowego (m.in. wizji terenowej oraz oględzin prac klasyfikatora) nie wynika, aby właściciel dokładał wszelkich starań, by grunty pozostawały w dobrej kulturze rolnej. Nie zaobserwowano, aby poczyniono próby poprawy działania urządzeń melioracyjnych bądź wykonywano jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne, mające na celu utrzymanie bądź poprawę wartości produkcyjnej gruntu. Klasyfikator zaznaczył również, iż są to grunty odłogowane.

W ocenie organu, pogorszenie wartości produkcyjnej gleby wiąże się główne z czynnikami pochodzenia antropogenicznego, a nie jak wskazano w sprawozdaniu technicznym z "narastającą strukturalną suszą".

Dodał, że zaniedbania w utrzymaniu poprawnej kultury rolnej nie mogą skutkować obniżeniem klasy bonitacyjnej gruntu. Po zastosowaniu właściwych zabiegów agrotechnicznych oraz nawożeniu, wartość produkcyjna gruntu może ulec znaczącej poprawie. Ponadto, klasyfikator w sprawozdaniu technicznym zaznaczył, iż ukształtowanie terenu nie utrudnia użytkowania.

Zaznaczył także, że uwagi pracowników Starostwa (również klasyfikatorów) przeprowadzających oględziny prac terenowych, nie są związane z wyróżnieniem przez wykonawcę poziomów genetycznych w wykonanych profilach glebowych, bądź

z określeniem ich składu mechanicznego, a przyporządkowaniem do konkretnego opisu z Urzędowej Tabeli Klas Gruntów. Wskazany opis - "Gleby płowe pyłowe, niecałkowite, na glinach lub iłach silnie oglejonych na głębokości 80-100cm. Glina lub ił występują poniżej głębokości 50cm. Poziom próchniczny o miąższości około 25cm. Są to gleby, na których można uprawiać pszenicę i buraki cukrowe, ale w latach o dużej ilości opadów plony mogą być niskie." - szczegółowiej opisuje badany grunt. Odnosi się on do gleby niecałkowitej, wytworzonej z pyłów na glinach. Dodatkowo porusza kwestie oglejenia, a także wskazuje na utrudnienia w uprawie w okresach zwiększenia się poziomu opadów atmosferycznych, co potwierdzają słowa właściciela gruntu.

Podsumowując powyższe wskazał, że obowiązująca dokumentacja posiada wady, co do określenia gatunku oraz rodzaju gleby. W przedłożonym przez klasyfikatora – R. C. projekcie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów również stwierdzono liczne wady oraz nieścisłości, które są kluczowe przy zaliczeniu gleby do konkretnej klasy bonitacyjnej.

W Urzędowej Tabeli Klas Gruntów istnieje opis odzwierciedlający badany grunt w klasie aktualnie obowiązującej.

Na zakończenie wskazał, iż strona nie wniosła zastrzeżeń do projektu ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów.

Od powyższej decyzji Starosty P. odwołanie złożył skarżący, zarzucając obrazę przepisów k.p.a., która miała istotne znaczenie w sprawie i doprowadziła do wydania błędnie merytorycznie decyzji, tj.:

a) art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady prawdy materialnej i wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem istotnych wniosków dowodowych zawartych w opinii biegłego gleboznawcy, z których wynikała konieczność uwzględnienia wniosku skarżącego,

b) art. 77 k.p.a. poprzez wydania decyzji bez przeprowadzenia wszystkich niezbędnych dowodów, tj. przeprowadzenia dodatkowego dowodu z opinii innego gleboznawcy w sytuacji, w której zdaniem organu dostarczona w toku postępowania opinia byłaby niewystarczająca lub wadliwa,

c) art. 84 k.p.a. poprzez wydania decyzji bez zasięgnięcia dodatkowej opinii biegłego w sytuacji w której dowód ten był niezbędny do wydania decyzji merytorycznej.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że z materiału dowodowego wynika, iż na przedmiotowym obszarze aktualna gleboznawcza klasyfikacja gruntów została przeprowadzona w 1986 r. Wyniki klasyfikacji został zatwierdzone decyzją Urzędu Miasta i Gminy w [...] z [...] maja 1987 r. W odniesieniu do działki nr [...] w ewidencji gruntów ujawniono następujące użytki: "[...]" o pow. [...] ha, "[...]" o pow. [...] ha, "[...]" o pow. [...] ha i "[...]" o pow. [...] ha. Stan taki jest zgodny z aktualnym stanem w egib.

W wyniku przeprowadzonej na wniosek skarżącego gleboznawczej klasyfikacji gruntów został sporządzony projekt gleboznawczej klasyfikacji gruntów - zgodnie z którym obszary działki nr [...] objęte klasoużytkiem "[...]" zostały zaklasyfikowane do klasoużytku "[...]".

Następnie zwrócił uwagę, że w istocie klasyfikator obniżył klasę gruntu aż o dwie klasy bonitacyjne. Jednocześnie w sporządzonym projekcie nie wskazał na żadne zmiany powstałe na danym terenie, które spowodowałyby tak znaczącą różnicę w klasie bonitacyjnej przedmiotowego gruntu. Powyższe może świadczyć o nieprawidłowościach w określeniu gatunku i klasy gruntu, na co wskazał również organ I instancji.

Ponadto zmiany w jakości i strukturze gleb są procesem powolnym i praktycznie niezauważalnym na przestrzeni nawet kilkudziesięciu lat. Obniżenie klasy gruntów jest możliwe wyłącznie w przypadku rzeczywistego pogorszenia klasy gruntów rolnych z uwagi na zaistnienie przyczyn obiektywnych, nie będących wynikiem działań właściciela.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że przedmiotowa działka jest odłogowana, zaś wskazane przez skarżącego argumenty dotyczące zalewania gruntu mogą sugerować o wadliwie działających urządzeniach melioracji. W toku postępowania w przedmiocie zmiany w klasyfikacji gruntów organy muszą oceniać systemowe rozwiązania ustawodawcy w zakresie obowiązków ochrony gruntów rolnych zawarte w innych ustawach. W szczególności art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161), który nakłada na właściciela gruntów stanowiących użytki rolne obowiązek przeciwdziałania degradacji gleb, w tym szczególnie erozji i ruchom masowym ziemi. Ponadto właściciel gruntu obowiązany jest utrzymywać w stanie sprawności technicznej urządzenia przeciwerozyjne oraz urządzenia melioracji szczegółowych (art. 15 ust. 4 ww. ustawy), zaś osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt (art. 20 ust. 1 ww. ustawy). Natomiast zaniechania właściciela w tym zakresie nie mogą stanowić podstawy do obniżenia klasy gleby.

Inspektor wskazał, że z materiału dowodowego nie wynika, iż w sprawie wystąpiły czynniki, które mogłyby spowodować przyśpieszenie zmian w jakości gleby. Stan gruntu jest wynikiem odłogowania i braku podjęcia działań zapobiegawczych w zakresie utrzymania urządzeń melioracji. Organ I instancji, przeprowadzając wizję w terenie, również nie stwierdził, by zaistniały okoliczności, które wskazywałyby na rzeczywiste pogorszenie klasy gruntów rolnych. Stąd twierdzenia strony, że jest to teren, na którym w porze wiosennej tworzy się obszerne rozlewisko nie mogą być przyczyną do obniżenia klasy bonitacyjnej gruntu, tym bardziej aż o dwie klasy.

Podsumowując [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał, że z powyższych względów nie było podstaw do ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce nr [...] zgodnie z projektem ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów z [...] lipca 2019 r. sygn. [...].

Odniósł się też do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 77 oraz art. 84 k.p.a. - wskazując, iż w aktach sprawy zgromadzono wszelkie informacje mające znaczenie w postępowaniu, jak również organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Ponadto, bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 80 k.p.a., gdyż organ I instancji wydając orzeczenie dokonał oceny opinii biegłego, tj. projektu gleboznawczej klasyfikacji gruntów i ustosunkował się w sposób wyczerpujący do zarzutów skarżącego.

Na zakończenie organ odwoławczy wskazał, że - mając na uwadze § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów oraz z uwagi na fakt, iż nie wykazano zmian na danym obszarze, niespowodowanych z winy właściciela, mogących ingerować w strukturę gleby i powodować zmiany środowiska glebowego, a przez to prowadzić do obniżenia klasy gruntu - należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.

Na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę przepisów k.p.a., która miała istotne znaczenie w sprawie i doprowadziła do wydania błędnie merytorycznej decyzji:

a) art. 7, ar 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady prawdy materialnej i wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem istotnych wniosków dowodowych zawartych w opinii biegłego gleboznawcy, z których wynikała konieczność uwzględnienia wniosku skarżącego,

b) art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia wszystkich niezbędnych dowodów, tj. przeprowadzenia dodatkowego dowodu z opinii innego gleboznawcy w sytuacji, w której - zdaniem organu - dostarczona w toku postępowania opinia byłaby niewystarczające lub wadliwa,

c) art. 84 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez zasięgnięcia dodatkowej opinii biegłego,

w sytuacji w której dowód ten był niezbędny do wydania decyzji merytorycznej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując pod tym kątem oceny Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego

z [...] czerwca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z [...] marca 2020 r. w przedmiocie odmowy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276), dalej jako ustawa oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1246), dalej jako rozporządzenie.

Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb.

Zgodnie zaś z art. 20 ust. 1 pkt 1ustawy ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.

W myśl art. 20 ust. 3 ustawy grunty rolne i leśne obejmuje się gleboznawczą klasyfikacją gruntów, przeprowadzaną w sposób jednolity dla całego kraju, na podstawie urzędowej tabeli klas gruntów.

Klasyfikację przeprowadza się na zasadach określonych w rozporządzeniu i na podstawie tabeli klas gruntów stanowiącej załącznik do rozporządzenia (§ 1 i 2 rozporządzenia).

Stosownie do § 3 rozporządzenia klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji albo innego władającego takimi gruntami wykazanego w ewidencji gruntów i budynków, zwanych dalej "właścicielem".

Natomiast w myśl § 5 rozporządzenia przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje:

1) analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny

i kartograficzny; 2) przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie;

3) sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji; 4) rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji; 5) wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji.

Ust. 2 § 5 stanowi, że czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, przeprowadza osoba upoważniona przez starostę, zwana dalej "klasyfikatorem".

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie obejmuje: 1) sporządzenie opisu fizjograficznego; 2) ustalenie zasięgu gruntów podlegających klasyfikacji; 3) badanie profili glebowych, w tym określenie uziarnienia w ich poszczególnych poziomach genetycznych oraz szczegółowe określenie na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania tych badań; 4) ustalenie rodzaju zbiorowisk roślinnych na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych; 5) ustalenie typu siedliskowego lasu, jego drzewostanu, podszycia i runa na gruntach leśnych; 6) ustalenie rodzaju i gęstości zadrzewień i zakrzewień gruntów zadrzewionych i zakrzewionych; 7) zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej; 8) ustalenie zasięgu konturów typów gleb oraz klas bonitacyjnych.

Do przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie wykorzystuje się kopię mapy ewidencyjnej (§ 7 ust. 2). Czynności klasyfikacyjne w terenie klasyfikator przeprowadza w obecności właścicieli (§ 7 ust. 3). Niestawiennictwo któregokolwiek z właścicieli nie wstrzymuje przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych w terenie (§ 7 ust. 4).

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia po przeprowadzeniu czynności klasyfikacyjnych w terenie klasyfikator opracowuje projekt ustalenia klasyfikacji.

Zgodnie zaś z ust. 2 § 8 rozporządzenia projekt ustalenia klasyfikacji obejmuje:

1) mapę klasyfikacji, sporządzoną na kopii mapy ewidencyjnej, zawierającą

w szczególności: a) granice obszaru objętego klasyfikacją, b) ustalone granice zasięgów konturów typów gleb, c) ustalone granice zasięgów konturów klas bonitacyjnych, d) położenie odkrywek glebowych, e) dane opisowo-informacyjne:

- oznaczenie jednostki ewidencyjnej i obrębu,

- oznaczenie skali,

- oznaczenia typów, rodzajów i gatunków gleb, rodzajów użytków gruntowych oraz klas bonitacyjnych,

- numery konturów klas bonitacyjnych oraz odkrywek glebowych;

2) protokół zawierający w szczególności:

a) ogólną charakterystykę gruntów objętych klasyfikacją, w tym ukształtowanie terenu, jego wzniesienie nad poziom morza, ilość opadów atmosferycznych, stosunki wodne, istniejące budowle wodno-melioracyjne, dominujące rodzaje użytków gruntowych, typy gleb oraz dominujące klasy bonitacyjne, b) zestawienie opisów odkrywek glebowych charakteryzujących typy, rodzaje i gatunki gleb, rodzaje użytków gruntowych oraz klasy bonitacyjne, c) informację o mapie ewidencyjnej, d) podpisy klasyfikatora oraz właścicieli obecnych przy przeprowadzaniu czynności klasyfikacyjnych w terenie,

e) datę jego sporządzenia.

Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia mapa klasyfikacji, o której mowa w § 8 ust. 2 pkt 1, stanowi integralną część decyzji o ustaleniu klasyfikacji.

Zaś w myśl § 12 rozporządzenia klasyfikacja przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów zachowuje ważność.

W rozpoznawanej sprawie, przyczyną odmowy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce nr [...], był fakt, że nie wykazano zmian na danym obszarze, niespowodowanych z winy właściciela, mogących ingerować w strukturę gleby i powodować zmiany środowiska glebowego, a przez to prowadzić do obniżenia klasy gruntu.

Stanowisko organów orzekających w sprawie jest przedwczesne.

Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu przeprowadzenia klasyfikacji gruntów z [...] lipca 2019 r. ewidentnie wynika, że sporządzający go klasyfikator R. C. stwierdził, iż istnieje rozbieżność zapisu ewidencji gruntów ze stanem faktycznym w odniesieniu do właściwości morfologicznych gleby na badanym terenie.

Na podstawie przeprowadzonych badań glebowych doszedł do wniosku, że na opisywanym obszarze brak jest gleby z profilem ujawnionym w ewidencji gruntów w klasie IIIb, a faktycznie na gruncie występuje gleba płowa pyłowa, bardzo lekka, niecałkowita na glinach występujących na głębokości 50 cm. Teren płaski o odpowiednim stanie uwilgotnienia. Grunt ten klasyfikator zakwalifikował do klasy IVa klasy bonitacyjnej, wskazując jako typ rodzajów i gatunków gleb - [...].

Klasyfikator w sprawozdaniu technicznym z [...] lipca 2019 r. zakwestionował dotychczas obowiązująca klasyfikację gruntów - wskazując na jej wady, które skutkowały błędnym określeniem klasy bonitacyjnej dla gruntów klasy IIIb. Błąd ten wynikał z wykonania małej ilości badań glebowych - w związku z czym część gruntu przypisano do niewłaściwych klas, typów i gatunków gleby. Profil glebowy ujawniony w opisach odkrywek glebowych nie występuje na badanym obszarze działki nr [...]. Klasę gruntu podniesiono tylko ze względu na przeprowadzoną meliorację poprzez drenację po likwidacji rowów otwartych. Nasilająca się strukturalnie susza powoduje nadmierne wysuszenie gleby, co drastycznie pogarsza jej wartość produkcyjną. Zdaniem klasyfikatora, w wyniku przeprowadzonych badań glebowych na badanym terenie wykazano zasadnicze rozbieżności w odniesienia do obowiązującej klasyfikacji.

Tymczasem w zaskarżonej decyzji Inspektor stwierdził, że klasyfikator - obniżając klasę gruntu aż o dwie klasy bonitacyjne - nie wskazał na żadne zmiany powstałe w danym terenie, które spowodowałyby tak znaczącą różnicę w klasie bonitacyjnej przedmiotowego gruntu - co może świadczyć o nieprawidłowościach w określeniu gatunku i klasy gruntu. Zaznaczył przy tym, iż zmiany w jakości i strukturze gleb są procesem powolnym i praktycznie niezauważalnym na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Obniżenie klasy gruntów jest możliwe wyłącznie w przypadku rzeczywistego pogorszenia klasy gruntów rolnych z uwagi na zaistnienie przyczyn obiektywnych, nie będących wynikiem działań właściciela.

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy - z uwagi na charakter i doniosłość podnoszonych przez klasyfikatora zarzutów dotyczących obowiązującej klasyfikacji gruntów pod numerem [...] - zachodzi konieczność dokładnego i wnikliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy istotnie poprzednia klasyfikacja gruntu zawiera błędy, które doprowadziły do nadania części gruntów klasy IIIb, zamiast klasy IVa. Wymaga to, stosownie do art. 84 § 1 k.p.a. powołania przez organ biegłego z zakresu klasyfikacji gruntów, który powinien zbadać prawidłowość przeprowadzonej klasyfikacji gruntów w 1986 r., zatwierdzonej decyzją Naczelnika Gminy w P. w dniu [...] maja 1987 r., przyjętą do państwowego zasobu geodezyjno-kartograficznego pod nr [...], jak również klasyfikacji gruntów przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2019 r. na zlecenie skarżącego. Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego o opinię biegłego, organ będzie mógł wydać prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie.

Zaznaczenia przy tym wymaga, że już organ I instancji zwrócił uwagę (str. 5 uzasadnienia) na to, że obowiązująca dokumentacja posiada wady - co do określenia gatunku oraz rodzaju gleby.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji zostały wydane bez dokładnego i wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, tym samym dopuściły się one naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 k.p.a. - co mogło mieć istotnym wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i zastosuje się do wytycznych Sądu.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczona na podstawie art. 200

i art. 205 § 2 p.p.s.a.