Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3781/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art 61a kpa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi W. M. i E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].07.2015 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz skarżących W. M. i E. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku W. M. i E. M. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] ustalającej lokalizację ulic miejskich w rejonie osiedla mieszkaniowego "[...]",

- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przedstawia się w sposób następujący.

Decyzją z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] ustaliło lokalizację ulic miejskich w rejonie osiedla mieszkaniowego "[...]".

Pismem z dnia 3 lutego 2015 r. W. M. i E. M. reprezentowane przez r.pr. M.S. wniosły o stwierdzenie nieważności m.in. decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...]. Pismem z dnia 18 czerwca 2015 r. Kolegium wezwało pełnomocnika wnioskodawczyń do wykazania ich legitymacji prawnej do wniesienia przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawczyń wskazał w piśmie z dnia 16 lipca 2015 r., że decyzje te stanowiły jedne z przesłanek koniecznych do wydania w dniu [...] września 1975 r. decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i zostały powołane w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej. Przedmiotowe decyzji lokalizacyjne, jak również decyzja wywłaszczeniowa, miały za przedmiot prawo własności nieruchomości, które w dniu wywłaszczenia należało do poprzedników prawnych wnioskodawczyń.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] o lokalizacji inwestycji z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] ustalającej lokalizację ulic miejskich w rejonie osiedla mieszkaniowego "[...]".

W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nadto Kolegium wskazało, iż koniecznym jest ustalenie, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...], pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stroną postępowania administracyjnego jest podmiot posiadający interes prawny lub obowiązek. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Kolegium wskazało, iż powoływanie się przez skarżące na interes przyszły i niepewny, związany ze skutkami stwierdzenia nieważności decyzji o lokalizacji inwestycji, nie przesądza o tym, że przysługuje im legitymacja strony w tym postępowaniu. Skarżące nie powołały bowiem żadnego przepisu, który stanowiłby o ich interesie prawnym do żądania stwierdzenia nieważności decyzji.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...] lipca 2015 r. wniósł pełnomocnik W. M. i E. M. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a, art. 61a k.p.a, art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP, art. 8 k.p.a oraz art. 6 Konwencji Europejskiej o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r.

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, iż Kolegium błędnie zastosowało art. 61a k.p.a., bowiem w sytuacji, gdy Kolegium prowadziło postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia legitymacji procesowej wnioskodawczyń, zastosowanie art. 61 a k.p.a. było bezzasadne. Nadto wskazał, wbrew twierdzeniom Kolegium, wnioskodawczyniom przysługuje przymiot strony.

W tych okolicznościach, w wyniku rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało wydane opisane na wstępie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r.

Kolegium ponownie badając sprawę uznało, iż podnoszone przez pełnomocnika wnioskodawczyń zarzuty i argumenty we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy są nieuzasadnione.

Organ podzielił stanowisko Kolegium zaprezentowane w postanowieniu z dnia [...] lipca 2015 r. Za nieuzasadniony uznał podniesiony przez pełnomocnika zarzut naruszenia art. 61a k.p.a., nie podzielając stanowiska, że w każdym przypadku, gdy organ podejmie jakiekolwiek czynności wyjaśniające w zakresie przysługiwania przymiotu strony, zobligowany jest on do wszczęcia postępowania. Zdaniem organu, z powyższego przepisu wynika, iż wszczęcie postępowania administracyjnego, w tym dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji, jest uzależnione od wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem i doktryną, odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 61a k.p.a. następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty.

W przedmiotowej sprawie Kolegium po otrzymaniu wniosku zwróciło się do pełnomocnika wnioskodawczyń o wykazanie ich legitymacji prawnej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. Skierowanie pisma do pełnomocnika oraz wydanie po otrzymaniu odpowiedzi orzeczenia, zdaniem organu jest prowadzeniem jednostkowych nieskomplikowanych czynności, mających na celu ustalenie legitymacji prawnej wnioskodawcy. Organ podkreślił, że w sytuacji, gdy w wyniku nieskomplikowanego ustalenia przez organ w sposób oczywisty wynika, iż żądanie pochodzi od osoby niemającej interesu prawnego, organ odmawia wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a k.p.a.

Za nieuzasadniony organ uznał także zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. Zauważył, że pełnomocnik wezwany do wykazania legitymacji wnioskodawczyń wskazał, iż decyzje te stanowiły jedne z przesłanek koniecznych do wydania w dniu [...] września 1975 r. decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i zostały powołane w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej. Przedmiotowe decyzje lokalizacyjne, jak również decyzja wywłaszczeniowa, miały za przedmiot prawo własności nieruchomości, które w dniu wywłaszczenia należało do poprzedników prawnych wnioskodawczyń. Zdaniem organu, takie twierdzenie nie jest wystarczające dla uznania, że przysługuje im legitymacja strony w tym postępowaniu. Powoływanie się przez skarżące na interes przyszły i niepewny, związany ze skutkami stwierdzenia nieważności decyzji o lokalizacji inwestycji z dnia [...] czerwca 1973 r., nie jest wystarczające dla uznania, że przysługuje im legitymacja strony w tym postępowaniu. Skarżące nie powołały bowiem żadnego przepisu, który stanowiłby o ich interesie prawnym do żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Organ wskazał, że nie stanowi wykazania interesu prawnego powoływanie się na posiadanie "ekspektatywy" nabycia prawa do nieruchomości, tj. złożenie wniosku o zwrot nieruchomości, albowiem z samej istoty ekspektatywa ma charakter przyszły i niepewny. Skarżące nie posiadają prawnorzeczowego tytułu do terenu objętego decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] o lokalizacji inwestycji z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...], dlatego mogą być zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz jest to interes faktyczny, nieobjęty dyspozycją art. 28 k.p.a.

Za bezzasadny organ uznał również zarzut naruszenia zasady praworządności oraz zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwa. Okoliczność, iż pełnomocnik wnioskodawczyń nie zgadza się z wydanym orzeczeniem i zaprezentowaną w nim argumentacją, nie może przesądzać o tym, że doszło do jakiegokolwiek naruszania, a w szczególności do naruszanie zasady praworządności, czy też zasady budzenia zaufania obywateli do organów państwa.

W ocenie organu, W. M. i E. M. nie posiadają legitymacji prawnej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] o lokalizacji inwestycji z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosły W. M. i E. M. reprezentowane przez r.pr. M.S.

Kwestionowanemu postanowieniu skarżące zarzuciły naruszenie: art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm.) w związku z art. 29 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1975 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.), art. 28 k.p.a., art. 61 a k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przepisów statuujących zasadę praworządności, tj. art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP, przepisów procedury statuujących zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa, w tym art. 8 k.p.a., przepisu art 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 4 listopada 1950 r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] o lokalizacji inwestycji z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] ustalającej lokalizację ulic miejskich w rejonie osiedla mieszkaniowego z usługami "[...]", a także orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270, z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie SKO z dnia [...] września 2015 r., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2015 r., zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1, w związku z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez przedwczesne uznanie, że brak jest podstaw do wszczęcia na wiosek skarżących postępowania nadzorczego. Z uwagi na fakt, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oba orzeczenia SKO należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Nie zasługuje na aprobatę argumentacja organu zmierzająca do wykazania przed wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] ustalającej lokalizację osiedla mieszkaniowego z usługami "[...]", że skarżące nie mają legitymacji strony. Tego typu rozważania są bowiem przedwczesne, jako podjęte przed wszczęciem postępowania.

Dominującym jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym przewidziane w art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego może być wydane wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Zastosowanie więc tej instytucji powinno być ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego, bądź procesu wykładni przepisów prawa materialnego. Jak wskazał NSA w wyroku z 24 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1552/14, CBOSA, w ramach spraw dotyczących stwierdzenia nieważności kontynuowany jest kierunek orzeczniczy ukształtowany na tle art. 157 § 3 K.p.a., według którego odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia.

Wskazuje się ponadto, że wadliwe jest procedowanie, w myśl którego na etapie wstępnego badania wniosku organ administracji prowadzi postępowanie wyjaśniające, bez możliwości zagwarantowania wnioskodawcy udziału w czynnościach procesowych. Organ nie ma uprawnienia na etapie wstępnym weryfikowania legitymacji procesowej wnioskodawcy w oparciu o zebrane w sprawie dowody oraz analizę stanu prawnego w sytuacji, gdy jednocześnie wnioskodawca nie ma procesowo zapewnionego dostępu do materiału dowodowego i nie ma możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności istotnych dla ustalenia jego interesu prawnego.

Aby móc rozważyć, czy wnioskującemu o wszczęcie postępowania wznowieniowego przysługuje przymiot strony tego postępowania, uwarunkowany interesem prawnym konieczne jest dokonanie analizy istnienia owego interesu w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy, co implikuje konieczność podjęcia postępowania, w rozpatrywanym przypadku nieważnościowego. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje bowiem możliwości rozważania tej kwestii poza postępowaniem administracyjnym. Wyjątki dotyczyć mogą jedyne sytuacji oczywistych, w stanach faktycznych, w których zasadność wszczęcia postępowania nie jest uwarunkowana analizą czy istnieją przesłanki do jego wszczęcia. Do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego dochodzi wówczas, gdy bezsprzecznie można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku legitymacji procesowej. Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej następuje w przypadkach, gdy jednoznacznie i niewątpliwie wiadomo, że podmiot składający podanie nie może być uznany za stronę postępowania i nie trzeba w tym zakresie przeprowadzać postępowania wyjaśniającego. Tylko gdy z treści wniosku o wszczęcia postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, że wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przeciwnym wypadku, tj. gdy kwestie te wymagają przedsięwzięcia czynności wyjaśniających, organ musi wszcząć postępowanie. Stanowisko to odpowiada poglądom prezentowanym w judykaturze. W orzecznictwie podkreśla się też (por. m.in. NSA w wyroku z 24 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1552/14, CBOSA), że tylko we wszczętym już postępowaniu administracyjnym organ może dokonać oceny w zakresie prawa materialnego odnoszącego się do interesu podmiotu wnoszącego żądanie. Załatwienie takiego żądania może nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okaże się, że wniosek pochodzi od pomiotu niemającego legitymacji procesowej do jego złożenia (por. wyroki WSA i NSA: II OSK 978/13, II SA/Ke 352/11, III SA/Gd 464/11, VIII SA/Wa 1127/11, VIII SA/Wa 1127/11, II SA/Sz 1193/12, VII SA/Wa 1153/12, VII SA/Wa 1587/12, VII SA/Wa 1771/12, II SA/Sz 509/13, II GSK 321/11, II OSK 647/11, II GSK 5/12, II GSK 27/12, II OSK 1810/12, II OSK 974/12, II OSK 2271/12, II OSK 2773/12, II OSK 150/13, II OSK 1974/12, II OSK 591/13).

Przytoczone stanowisko sądów jest zbieżne z wypowiedziami prezentowanymi w tym zakresie w piśmiennictwie (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz. K.p.a. art. 61a, Nb 3, Legalis; J. Chmielewski, "Monitor Prawniczy" 2014, nr 2, s. 82–87).

Nie ulega wątpliwości, iż stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są nie tylko strony postępowania trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem każdy, kto posiada interes prawny w wyeliminowaniu decyzji z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym. Można stwierdzić, iż co do zasady krąg takich podmiotów może okazać się szerszy niż krąg podmiotów mających interes prawny w postępowaniu zwyczajnym. Interes prawny nie jest też kategorią abstrakcyjną. Nie można wobec tego wypowiadać się o jego istnieniu bądź nieistnieniu w konkretnej sprawie bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę praw strony skarżącej - wnioskodawcy. Należy więc podnieść, iż zdolności administracyjnoprawnej danej osoby w konkretnym postępowaniu administracyjnym powinny być rozważane bardzo wnikliwie (tak NSA w postanowieniu z 15 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 326/13, CBOSA).

Trzeba ponadto podnieść, że – jak zauważa się w orzecznictwie

(por. wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt I OSK 344/14, CBOSA) - generalnie przepis art. 28 K.p.a. traktowany jest jako przepis prawa materialnego, gdyż interes prawny warunkujący przymiot strony w postępowaniu administracyjnym wyprowadza się z przepisu prawa materialnego. Tego rodzaju interes jest określany w piśmiennictwie i judykaturze - w uproszczeniu - jako wywodząca się z konkretnych przepisów prawa materialnego instytucja o charakterze obiektywnym, nabierająca cech uprawnienia lub obowiązku; jest to publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu, a jego cechami jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie (tak T. Woś w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2005 r., str. 213-214, i wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1220/11, z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 176/11, z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2405/11, CBOSA). Interes prawny przeciwstawiany jest interesowi faktycznemu, który nie stwarza uprawnień zastrzeżonych dla tego pierwszego pojęcia. Tego rodzaju interes prawny w postępowaniu nieważnościowym mają strony postępowania właściwego, mogą mieć również ich następcy prawni oraz podmioty, które wykażą uprawnienia do bycia stroną postępowania, a więc interes prawny lub obowiązek, których dotyczy postępowanie w rozumieniu art. 28 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła sytuacja, w której organ powinien wypowiedzieć się o istnieniu legitymacji procesowej skarżących (bądź jej braku), po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a zatem w ramach postępowania nieważnościowego.

W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku SKO ponownie rozpatrzy wniosek skarżących o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, stosując się do zaleceń sformułowanych powyżej.

Z uwagi na wskazane naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135, w związku z 119 pkt 3 oraz art. 200 i 205 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.