Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 335/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 5 lutego 2018 r. M. K. złożyła do Burmistrza Miasta K. wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka C. K., podając adres zamieszkania w miejscowości [...] C. W załączonym do wniosku piśmie strona wyjaśniła, że centrum życiowe jej rodziny znajduje się w K., ponieważ strona jest zatrudniona w Urzędzie Miasta w K., płaci w Polsce podatki i zameldowana jest od wielu lat w K. Trójka starszych dzieci uczęszcza do szkół w K., chodzi do szkółki pływackiej w K., syn uprawia tu zapasy i od Gminy K. otrzymuje stypendium. Rodzina należy do przychodni zdrowia w K. i tutaj robi zakupy. Najmłodsza córka posiada numer PESEL, polski dowód osobisty oraz polski akt urodzenia wydany przez Urząd Miasta w K.

Decyzją z dnia 20 lutego 2018 r. nr [...] Burmistrz Miasta K. odmówił stronie przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, wskazując że wnioskodawczyni wraz z rodziną nie spełnia przesłanki zamieszkiwania na terenie Gminy K. Wnioskodawczyni wskazała adres zamieszkania na terenie C.

W odwołaniu strona wyjaśniła, że w 2015 r. sprzedała z mężem mieszkanie w Gminie K. i rodzina przeprowadziła się do domu z ogrodem na teren Republiki C., 500 m od granicy, ponieważ cena domu w C. jest znacznie niższa niż w Polsce. Wnioskodawczyni pracuje w Polsce, płaci w Polsce podatki i składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, posiada w K. meldunek. Dzieci nadal uczęszczają do tych samych szkół, syn otrzymuje od Gminy stypendium, rodzina należy do przychodni w K. i zakupy robi w polskich sklepach. Dziecko posiada polski dowód i akt urodzenia. Rodzina od 12 lat związana jest z K. i tu jest jej centrum życiowe. Jak wskazała strona, na terenie C. "tylko śpimy", a całe życie rodziny toczy się na terenie Gminy K.

Decyzją z dnia 28 marca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że warunkiem otrzymania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka jest zamieszkiwanie przez osobę ubiegającą się o takie świadczenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym osoba ta otrzymuje świadczenie. Natomiast wnioskodawczyni nie spełnia warunku zamieszkiwania na terytorium Polski przez okres zasiłkowy, w związku z czym nie jest możliwe przyznanie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W myśl art. 28 Kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. W ocenie organu odwoławczego sprzedaż mieszkania na terenie Polski i zakup domu na terenie C. wskazuje na zamiar stałego w nim pobytu za granicą Rzeczypospolitej Polskiej. Wolę stałego pobytu na terytorium C. oraz zamiar założenia tam ośrodka życiowego potwierdza również oświadczenie strony zawarte w odwołaniu, że zakup domu z ogrodem podyktowany był "chęcią polepszenia warunków życiowych dzieci". Natomiast okoliczność, że strona posiada stały meldunek w K. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Niewystarczające do otrzymania świadczenia jest posiadanie obywatelstwa polskiego przez matkę i dziecko. Nabycie prawa do zapomogi nie jest również uzależnione od warunku odprowadzania do budżetu państwa polskiego podatku, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Miejsce pracy i miejsce nauki też nie przesądza o miejscu zamieszkania. Nie budzi wątpliwości, że rodzina prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w domu położonym na terenie C. i w tym miejscu skupia się jej życie rodzinne. Przerwa w przebywaniu w miejscowości, w której usytuowany jest dom rodzinny, związana z pobytem strony w zakładzie pracy, a dzieci w szkole, czy też z rozrywką i zakupami, nie stanowi podstawy do uznania, że dane miejsce nie jest miejscem zamieszkania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie dowodów przedstawionych przez skarżącą i nie przesłuchanie świadków,

- art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. przez odstąpienie od dotychczasowej praktyki rozstrzygania spraw i wydanie decyzji odmiennej od decyzji wydanej skarżącej w dniu 18 lutego 2016 r. nr [...], w której organ przyjął, że centrum życiowym strony i jej rodziny jest K.,

- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego,

- art. 25 k.c. polegające na wadliwej interpretacji pojęcia "zamieszkiwania".

Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzja została wydana tylko na podstawie formalnego określenia miejsca zamieszkania, co absolutnie nie oddaje sytuacji rodziny. Niesprawiedliwe jest, że SKO nie wzięło pod uwagę dokumentów przedłożonych przez stronę. Strona ponownie wyjaśniła, że w 2015 r. sprzedała z mężem 50 – cio metrowe mieszkanie w K. i rodzina przeprowadziła się do domku zlokalizowanego 500 m dalej, nabytego ze środków ze sprzedaży mieszkania. Oprócz miejsca do spania nic się nie zmieniło w życiu rodziny. Życie rodziny nadal toczy się na terenie Gminy K. (miejsce pracy, szkoła, koledzy, ośrodek zdrowia, kluby sportowe, odprowadzane podatki i składki ubezpieczeniowe). Miejscem, w którym rodzina przebywa z zamiarem stałego pobytu jest K. Niezrozumiałe jest wydanie aktu urodzenia dziecka i wydanie dowodu osobistego przez Gminę K. oraz wpisanie dziecka do rejestru mieszkańców, mimo że według organu dziecko nie jest związane z Gminą K. Według skarżącej należało sprawdzić w szkole, czy dzieci tam uczęszczają, sprawdzić w przychodni zdrowia i miejscu pracy, przeprowadzić wywiad środowiskowy. Organ nie wyjaśnił, gdzie w istocie strona i dzieci przebywają z zamiarem stałego pobytu, zwłaszcza że strona jest na stałe zameldowana w K. Nie wskazano, gdzie znajduje się centrum życiowe rodziny, w Polsce czy w C. Zmiana centrum życiowego nastąpiłaby w przypadku zamieszkania rodziny np. w P. Gmina wydała też dokument, oznaczony jako "poświadczenie zamieszkania", a nie zameldowania. Zakup domu zlokalizowanego kilkaset metrów od granicy nie wskazuje na zamiar stałego pobytu w C.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), dalej u.ś.r., świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodzin. Świadczenia rodzinne przysługują tym osobom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne (art. 1 ust. 3 u.ś.r).

W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest definicji pojęcia "zamieszkiwanie", dlatego też należy odnieść się do definicji "miejsca zamieszkania", zawartej w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459). Artykuł 25 Kodeksu cywilnego stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W myśl art. 28 Kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

O miejscu zamieszkania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania. Zamiar stałego pobytu może przejawiać się przez zlokalizowanie w danej miejscowości tzw. stałego ogniska domowego, co oznacza m. in. zakup domu, czy mieszkania. O miejscu zamieszkania nie przesądza wyłącznie samo zatrudnienie w danej miejscowości. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej, ale też emocjonalnej, czy rodzinnej. W orzecznictwie wyraźnie podkreśla się, że faktyczne przebywanie w danej miejscowości nie może być rozumiane jedynie, jako pobyt wymuszony koniecznością wykonywania w niej swych obowiązków pracowniczych czy zarobkowych, ale musi mieć ono jednocześnie cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przebywanie w miejscowości bowiem musi wiązać się ze skupieniem w niej życiowej aktywności, związanej nie tylko z pracą, ale również z rodziną (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 479/13, wyrok NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn.. akt II OSK 2172/14).

W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Z zameldowaniem nie jest bowiem związane domniemanie, że określa ono miejsce zamieszkania (wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn.. akt I FSK 212/05). Miejsca zamieszkania nie można utożsamiać z miejscem zameldowania, albowiem czynność zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i nie wiąże się z nią nabycie jakichkolwiek praw lub obowiązków przez osobę podlegającą zameldowaniu (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 października 2014 r., sygn.. akt III SA/Kr 985/10).

Jak wyjaśniła skarżąca, w 2015 r. zdecydowała się wraz z mężem sprzedać z przyczyn rodzinnych i ekonomicznych nieduże mieszkanie w Gminie K. i zakupić dom z ogrodem w miejscowości H. na terenie Republiki C., w niewielkiej odległości od granicy państwa. Skarżąca akcentowała przy tym trwający nadal silny związek swojej rodziny z K. jako miejscem pracy, nauki, zajęć sportowych, leczenia. Jednakże, pomimo że skarżąca i jej starsze dzieci spędzają znaczną ilość czasu w pracy czy w szkole i na zajęciach pozalekcyjnych, nie jest to równoznaczne z zamieszkiwaniem skarżącej i jej rodziny w K. Pobyt członków rodziny w tej miejscowości jest bowiem związany tylko z wykonywaną pracą zarobkową i kształceniem. Brak jest cech koncentracji w K. życia osobistego i rodzinnego członków rodziny skarżącej. Ognisko domowe, majątek osobisty, centrum życiowe całej rodziny skarżącej mieszczą się na terenie Republiki C., w miejscowości H., [...].

Należy przy tym zauważyć, że skarżąca we wszystkich swoich pismach kierowanych do organów administracyjnych i do Sądu jako swój adres i miejsce zamieszkania podaje [...]. Adres ten widnieje zarówno we wniosku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi, piśmie wyjaśniającym załączonym do wniosku, skardze do Sądu oraz w dokumentach załączonych przez skarżącą do akt administracyjnych sprawy.

O miejscu zamieszkania skarżącej wraz z rodziną nie przesądza miejsce rejestracji dziecka i nadanie mu numeru PESEL, ponieważ są to tylko czynności o znaczeniu ewidencyjnym. O przyznaniu świadczenia nie decyduje też fakt opłacania przez skarżącą podatków i składek ubezpieczeniowych w Polsce. Należy przy tym zauważyć, że skarżąca dokonuje rozliczeń podatkowych w Urzędzie Skarbowym W. [...] we W., którego Naczelnik zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. a) Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 122) jest właściwy miejscowo w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych dochodów (przychodów) uzyskiwanych przez będących nierezydentami podatników tego podatku.

Zamieszkiwanie przez skarżącą na terenie C. nie było także kwestionowane w decyzji organu czeskiego w N. z dnia 6 września 2017 r., który z innych przyczyn odmówił skarżącej przyznania świadczenia z tytułu urodzenia dziecka.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego odstąpienia przez SKO od dotychczasowej praktyki rozstrzygania spraw o takim samym stanie faktycznym, trzeba wskazać, że SKO decyzją z dnia 18 lutego 2016 r. nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zalecając organowi pierwszej instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i uzupełnienie materiału dowodowego w celu ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej i jej rodziny. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 8 § 1 i § 2 k.p.a.

Nietrafny jest również zarzut nieuwzględnienia dowodów przedstawionych przez stronę i brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że dokumenty przedłożone przez stronę były przedmiotem oceny organu, jednakże SKO uznało, że okoliczności wynikające z tych dokumentów nie potwierdzają zamieszkiwania skarżącej i jej rodziny w K. Okoliczności wynikające z tych dokumentów nie były kwestionowane przez organy, dlatego też nie występowała konieczność prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, w tym przesłuchiwania świadków (skarżąca nie składała wniosków o przesłuchanie świadków), rozpytywania w szkole, miejscu pracy, przychodni zdrowia. Organom orzekającym w sprawie nie można więc postawić zarzutu naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a.

Organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżąca przeniosła centrum życiowe swoje i swojej rodziny do miejscowości H. w C. i tam jest jej miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.