Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 808/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 2 i3, art. 5 ust. 7 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi "P." S.A. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2002, 2003 i 2004 o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. Wójt Gminy wezwał "P." S. A. w S. do przedłożenia skorygowanych deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 1999-2003, w związku z przejmowaniem przez podatnika gruntów w wieczyste użytkowanie oraz całkowitego zawieszenia przewozów kolejowych na przejętych nieruchomościach.

W odpowiedzi na to wezwanie podatnik poinformował organ podatkowy, iż uchwałę Zarządu "P." S. A. o likwidacji części linii kolejowej nr [...] na odcinku P.-G. podjęto dopiero [...] r., a do tego czasu ruch na tym odcinku był jedynie zawieszony (od [...] r.); ponadto likwidator "P." S. A. – "Z." w likwidacji nie przekazał podatnikowi środków trwałych na odcinku kolejowym P.–G. Podatnik wyjaśnił także, iż nie składał deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości w związku z przejmowaniem gruntów w wieczyste użytkowanie, gdyż w chwili ich wydania grunty te były zajęte pod linie kolejowe i dlatego w decyzjach o stwierdzeniu nabycia prawa użytkowania wieczystego umieszczony był zapis "zwolnione od opłat". Wobec powyższego podatnik uważał za zasadnie skorygowanie deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości od chwili wydania uchwały o likwidacji przedmiotowego odcinka linii kolejowej, tj. od marca 2002 r. Podatnik zaproponował, aby grunty zajęte pod linię kolejową zakwalifikować jako grunty pozostałe, gdyż nie jest na nich prowadzona działalność gospodarcza. Jednocześnie podatnik załączył do pisma korekty deklaracji za 2002 i 2003 rok.

Na dowód zawieszenia ruchu kolejowego na odcinku P.–G. w okresie od 1999 r. do czasu likwidacji linii [...], podatnik przesłał kopię Obwieszczenia Zarządu "P." ogłoszonego w Biuletynie "P." nr [...] z dnia [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ podatkowy I instancji ponownie wezwał podatnika do przedłożenia skorygowanych deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2002, 2003 i 2004 w pozycji "grunty". Jednocześnie organ podatkowy poinformował podatnika, że deklaracje należy skorygować poprzez przyjęcie stawki za grunty związane z działalnością gospodarczą, gdyż zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy uważa się za związane z działalnością gospodarczą przez sam fakt posiadania ich przez przedsiębiorcę.

Pismem z dnia [...] r. podatnik wyraził pogląd, że w związku z tym, iż przedmiotowe grunty nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, stosowanie stawki przewidzianej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą nie jest uzasadnione.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z dnia [...] r. nr: [...] Wójt Gminy określił podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2002, 2003 i 2004 w kwocie [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w latach 2002 - 2004 przedmiot opodatkowania był i jest nadal w posiadaniu strony posiadającej status przedsiębiorcy, a więc należało w stosunku do przedmiotowych gruntów zastosować stawkę w wysokości jak dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i nie jest istotne, czy na gruntach tych przedsiębiorca rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą, czy też działalności takiej nie prowadzi. Wskazując na orzecznictwo sądowe i wykładnię Ministerstwa Finansów organ podatkowy stwierdził, że według niższych stawek może być opodatkowany przedmiot jedynie w wyniku stwierdzenia przez właściwy organ braku możliwości użytkowania ze względów technicznych, natomiast sytuacja ekonomiczna podatnika nie stanowi takich względów technicznych.

W odwołaniu od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, podatnik zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1a ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez uznanie, że każdy grunt posiadany przez przedsiębiorcę należy uznać za związany z prowadzoną działalnością gospodarczą i z tego tytułu podlegający opodatkowaniu według najwyższej stawki podatkowej. Zdaniem podatnika, przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie nie jest związany z działalnością gospodarczą prowadzoną przez podatnika, bowiem okolicznością wykluczającą możliwość opodatkowania przedmiotowej nieruchomości według stawek jak dla działalności gospodarczej jest to, że leżące na niej tory nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Podatnik podniósł także, iż linia kolejowa na tym odcinku została zamknięta ze względu na wysokie koszty remontu torów - gdyby natomiast przyjąć, że istotne są same potencjalne możliwości uruchomienia na wskazanym odcinku linii kolejowej, to mimo że nie jest ona używana, to objęta jest ustawowym zwolnieniem od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 21 § 3, art. 210 § 4 i art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 5 ust. 3 pkt 2 i art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w 2002 r., oraz art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 7 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy – w brzmieniu obowiązującym w 2003 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że podstawą uznania nieruchomości za związaną z działalnością gospodarczą jest sam fakt pozostawania jej w posiadaniu przedsiębiorcy. Wprawdzie od dnia 1.01.2003 r. obowiązuje wyłączenie z zakresu definicji nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczące złego stanu technicznego nieruchomości, jednakże sytuacja taka, zdaniem organu odwoławczego, nie zachodzi w przypadku podatnika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący podatnik wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji organu odwoławczego naruszenie:

- art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez przyjęcie, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę powoduje obciążenie go najwyższą stawką podatkową oraz, przez przyjęcie, że wyłączenie z zakresu definicji nieruchomości związanej prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej a powodem niewykorzystywania jest stan techniczny nieruchomości,

- art. 7 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez przyjęcie, że grunt zajęty pod linie kolejowe nie korzysta z ustawowego zwolnienia podatkowego z powodu zawieszenia przewozów kolejowych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z uwagi na zły stan techniczny przedmiotowej linii kolejowej jej remont był nieopłacalny, stąd też linia ta została zlikwidowana. Zdaniem skarżącego, skoro na spornym gruncie faktycznie nie była prowadzona działalność gospodarcza, to grunt ten nie może zostać uznany za związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. Likwidacja linii kolejowej lub jej części powoduje bowiem, że linia taka jest trwale wyłączona z eksploatacji i nie jest możliwe jej wykorzystanie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Zatem w okresie zawieszenia przewozów na linii, pod którą znajduje się przedmiotowy grunt podatnik nadal korzysta ze zwolnienia w podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż jedynie tymczasowo jest ona nieużytkowana, natomiast likwidacja linii spowodowała, że nieruchomość ze względu na stan techniczny straciła związek z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, nie istnieją bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w roku 2002, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna oraz grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym. Regulujący tę kwestię od dnia 1 stycznia 2003 r. przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 i 3 tejże ustawy stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Za grunty związane z działalnością gospodarczą w świetle ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. uważane były "grunty zabudowane i nie zabudowane, będące w posiadaniu przedsiębiorcy", w tym grunty pod budowlami i urządzeniami (art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy). Według stanu prawnego obowiązującego od dnia 1.01.2003 r. w myśl art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się: "grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych".

Z powyższych przepisów wynika więc, że podstawą uznania nieruchomości za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej jest sam fakt pozostawania jej w posiadaniu przedsiębiorcy. W stanie prawnym obowiązującym do końca 2002 r. bez znaczenia pozostawała natomiast okoliczność, czy nieruchomość ta mogła być lub czy faktycznie była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Obowiązujące od dnia 1.01.2003 r. wyłączenie z zakresu definicji nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość nie jest i jednocześnie nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, a powodem tego jest zdarzenie niezależne od podatnika, dotyczące stanu technicznego nieruchomości.

Biorąc zatem pod uwagę okres opodatkowania objęty zaskarżoną decyzją należy stwierdzić, że w 2002 r. przedmiot opodatkowania przez sam fakt znajdowania się w posiadaniu skarżącego podatnika, będącego przedsiębiorcą, podlegał opodatkowaniu podwyższoną stawką podatkową – jako związany z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W latach 2003 i 2004 przedmiot opodatkowania nie był przez skarżącego wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, a więc spełniona została jedna z przesłanek wyłączenia go z zakresu definicji nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Do objęcia nieruchomości tym wyłączeniem konieczne jest jednak spełnienie obu wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, a zatem nie jest wystarczającym fakt niewykorzystywania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej - faktowi temu musi także towarzyszyć niemożność wykorzystywania nieruchomości do prowadzenia takiej działalności.

Sąd nie podzielił podniesionego w skardze zarzutu, iż organy podatkowe błędnie uznały, że "nie zaszły przesłanki do wyłączenia przedmiotowej nieruchomości z zakresu związanej z działalnością gospodarczą". Zdaniem Sądu dokonana przez organy podatkowe obu instancji interpretacji przytoczonych powyżej przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest prawidłowa. W okresie objętym zaskarżoną decyzją, tj. w latach 2002-2004 podstawą zastosowania wobec gruntu stawki podatkowej przewidzianej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej był bowiem fakt posiadania gruntu przez przedsiębiorcę. Bezsporne jest w sprawie, że skarżący jest przedsiębiorcą, a więc spełniony został wymieniony warunek. Wprawdzie od 1.01.2003 r. istnieje możliwość wyłączenia gruntu spełniającego taki warunek z opodatkowania stawką podatku od nieruchomości jak za grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, jednak słusznie organy podatkowe uznały, że w niniejszej sprawie takie wyłączenie nie mogło być zastosowane.

Odnosząc się do argumentu skarżącego, iż likwidacja linii kolejowej bądź jej części powoduje, że linia taka jest trwale wyłączona z eksploatacji i nie jest możliwe jej wykorzystanie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, należy stwierdzić, że argument ten nie jest w sprawie niniejszej zasadny. Skarżący w odwołaniu jak i w skardze podnosił, że linia kolejowa na odcinku stanowiącym przedmiot opodatkowania została zamknięta ze względu na wysokie koszty remontu torów. Skarżący przyznał zatem, że bezpośrednią przyczyną odstąpienia od wykorzystywania nieruchomości do prowadzonej działalności gospodarczej były względy natury ekonomicznej, a nie jej stan techniczny. Również z załączonego do akt Biuletynu ".P" Nr [...] z dnia [...] r., zawierającego m. in. obwieszczenie Zarządu "P." (poz. [...]) wynika, że "wprowadza się ograniczenie obowiązku przewozu z przyczyn ekonomicznych (...) polegający na całkowitym zawieszeniu przewozów pasażerskich i towarowych" m. in. na przedmiotowym odcinku (P.–G.) linii kolejowej nr [...] S.–I. (ust. [...] pkt [...]), a ponadto zobowiązano właściwe merytorycznie jednostki organizacyjne "P." do ochrony przed dewastacją i kradzieżami mienia należącego do wymienionych w obwieszczeniu linii i odcinków kolejowych (ust. [...]). Także z uchwały nr [...] Zarządu "P." z dnia [...] r. o likwidacji tego odcinka linii kolejowej nie wynika, by likwidacja ta nastąpiła z przyczyn technicznych. Tym samym nie została w sprawie wykazana druga z obligatoryjnych przesłanek wyłączenia nieruchomości z zakresu definicji gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wobec tego zasadnie również w latach 2003 i 2004 przedmiotowe grunty skarżącego podległy więc opodatkowaniu według stawek podwyższonych.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art. 7 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez przyjęcie, że grunt zajęty pod linie kolejowe nie korzysta z ustawowego zwolnienia podatkowego z powodu zawieszenia przewozów kolejowych, Sąd stwierdza, że na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w 2000 r.) zwolnieniu z podatku od nieruchomości podlegały "budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i zajęte pod nie grunty". Z kolei obowiązujący od 1.01.2003 r. przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia z podatku od nieruchomości "budowle kolejowe stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy - wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty". Dokonując wykładni tych przepisów należy mieć na względzie zasadę interpretacyjną, ugruntowaną w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą przepisów wprowadzających zwolnienia podatkowe nie można interpretować rozszerzająco. Użyte w obu wymienionych przepisach określenie "grunty wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego" oznacza, że zwolnienie od podatku dotyczy wyłącznie gruntów, na których rzeczywiście publiczny transport kolejowy jest wykonywany, a nie wszystkich tych gruntów, na których - mimo ich przeznaczenia na potrzeby publicznego transportu kolejowego - faktycznie transport taki się nie odbywa, np. z powodu "zawieszenia przewozów pasażerskich i towarowych". Zgodzić się więc należy z organem odwoławczym, że z powodu całkowitego zawieszenia przewozów kolejowych, a następnie likwidacji części linii kolejowej przedmiotowy grunt w okresie objętym zaskarżoną decyzją nie służył publicznemu transportowi kolejowemu, a w związku z tym nie podlegał on omawianemu zwolnieniu podatkowemu.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, należało orzec jak sentencji (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).