Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 638/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 11 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 roku sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] [...] maja 2020 roku Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] (sprostowana postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. w zakresie daty) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach faktycznych.

Wnioskiem, który wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2020 r. Z. B. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia, z uwagi na opiekę nad matką D. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności (k. 4 akt administracyjnych).

Do wniosku załączono pisemne oświadczenia A. S. – córki D. S. oraz jej męża R. S.. Z oświadczeń wynika, że A. S. mieszka poza miejscem zamieszkania matki oraz ma na wychowaniu dwoje dzieci w tym jedno kilkumiesięczne, dlatego nie sprawuje opieki nad matką. Z kolei R. S. pracuje w [...], w związku z czym nie jest w stanie opiekować się małżonką.

Wojewoda ustalił, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (k. 21 akt admin.).

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza P. – Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił Z. B. świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] grudnia 2022 r. Odmówiono również opłacania składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] grudnia 2022 r.

Organ I instancji jako przyczynę odmowy przyznania ww. świadczenia wskazał na fakt, że niepełnosprawność D. S. powstała po ukończeniu 25 – tego roku życia. Powołał się w tym zakresie na przepis art. 17 ust. 1b pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 t.j. z późn. zm.). Organ wskazał, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności D. S. z dnia [...] grudnia 2019 r. wynika, że niepełnosprawność istnieje od 50 – tego roku życia. W związku z czym niepełnosprawność nie powstała do ukończenia 18- roku życia, ani w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, lecz nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ wskazał na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wydane w sprawie K 38/13, w którym Trybunał uznał za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną, ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Organ wskazał, że skutkiem ww. orzeczenia nie było jednak uchylenie art. 17 ust. 1b i że do chwili wydania decyzji przez organ I instancji ustawodawca nie wprowadził zmian w zakresie wymogów dotyczących wieku osoby niepełnosprawnej, do jakiego ta niepełnosprawność miała powstać, w związku z czym organ oparł się na obowiązujących przepisach.

Ponadto drugim z powodów odmowy przyznania świadczenia był fakt, iż małżonek D. S. – R. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako podstawę prawną odmowy świadczenia z tej przyczyny Burmistrz wskazał na przepis art. 17 ust.5 pkt. 2 a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła Z. B. wskazując, że nie zgadza się z decyzją, gdyż jako opiekun prawny sprawuje całodobową opiekę nad matką, w związku z czym zmuszona była zrezygnować z pracy.

Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. w zakresie daty decyzji) nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przywołał przepisy art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i odwołując się do nich wskazał, że obowiązek opieki nad D. S. w pierwszej kolejności obciąża jej męża, który oświadczył, że nie jest w stanie zapewnić opieki żonie z uwagi na pracę za granicą. Organ zauważył, że ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego następuje w drodze decyzji związanej, co oznacza, że w razie nieziszczenia się przesłanek wskazanych w obowiązujących przepisach, organ nie może przyznać tego świadczenia. W dalszej kolejności odnosząc się do wskazanych przez organ I instancji okoliczności wyłączających możliwość nabycia przez Z. B. uprawnienia do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego organ II instancji wskazał, że z literalnego brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że zawsze, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Kolegium wskazało, że sądy administracyjne stosują wykładnię celowościową omawianego przepisu w myśl której pozostawianie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie będzie stanowiło przesłanki odmowy świadczenia, w sytuacji gdy małżonek nie jest w stanie takiej opieki zapewnić. Do takiej wykładni prowadzi dekodowanie przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt. 2 lit. a łącznie z przepisami art. 23, art. 27 i art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skoro pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka niemającego takiej możliwości – osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności. Organ podkreślił jednak, że odkodowanie z powołanego przepisu słusznego znaczenia normy prawnej, nie może prowadzić do wypaczenia przyjętej przez ustawodawcę reguły, zgodnie z którą fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki w małżeństwie z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza co do zasady możliwość przyznania świadczenia na rzecz krewnego. Kolegium zauważyło, że możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny w sytuacji, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli tj. wiek, czy choroba nie był zdolny do sprawowania nad nią opieki. Podkreślono, że przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może obejmować sytuacji, w których współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość sprawowania opieki tj. pozwala mu na to wiek i stan zdrowia, lecz odmawia jej sprawowania. Organ podkreślił, że ww. sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż na małżonku D. S. nadal ciążą obowiązki określone w art. 23 kro, a odwołując się nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że R. S. w sposób obiektywny nie może wykonywać ciążących na nim obowiązków alimentacyjnych. Tymczasem niemożność sprawowania przez R. S. opieki nad D. S., spowodowana pozostawaniem w zatrudnieniu, nie stanowi okoliczności zwalniającej go z obowiązku alimentacyjnego.

W ocenie Kolegium, organ I instancji błędnie odmówił przyznania świadczenia powołując się również na treść art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez wyłączenia tej części przepisu, która z dniem [...] października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. Błąd ten jednak nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż zdaniem Kolegium jedynym powodem, dla którego należało odmówić przyznania Z. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że D. S. pozostaje w związku małżeńskim z R. S., który jest obiektywnie zdolny ten obowiązek alimentacyjny wypełnić. Nie legitymuje się on bowiem orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro ww. przesłanka nie została spełniona, organ uznał, że zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z prawem.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Kolegium sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w oznaczeniu daty decyzji.

Skargę na decyzję organu II instancji wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. B. zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie Z. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności.

W ocenie skarżącej wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana przez organ II instancji prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy. Zdaniem skarżącej należy również zastosować wykładnię systemową i celowościową tego przepisu, która uwzględnia konstytucyjne zasady równości wobec prawa i ochrony rodziny, a także nakazy zapewnienia rodzinie, w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych oraz pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. dalej Ppsa) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 Ppsa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące: koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 Ppsa Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 Ppsa skargę oddala.

Sąd dokonując oceny w oparciu o ww. kryteria kontroli uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Sąd stwierdził, że zarówno decyzja organu II jak i I instancji zawierają prawidłowe rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie - co wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego - skarżąca opiekuje się matką, która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Niepełnosprawność D. S. istnieje od 50 – tego roku życia. Na wstępie wskazać należy, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Z. B. przez organ I instancji był również fakt, że niepełnosprawność D. S. powstała po ukończeniu 25 – tego roku życia. Organ I instancji powołał się w tym zakresie na przepis art. 17 ust. 1b pkt. 1 i 2 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 t.j. z późn. zm.), jednocześnie wskazując na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wydane w sprawie K 38/13, w którym Trybunał orzekł o niezgodności ww. przepisu z Konstytucją. Z kolei organ II instancji zasadnie uznał za błędną odmowę przyznania świadczenia w oparciu o przepis art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który powinien być stosowany z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. Nie ma przy tym znaczenia to, jak twierdził organ I instancji, że skoro przepis nie został zmieniony przez ustawodawcę to nadal należy go stosować. Kluczowe jest bowiem to, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W razie wątpliwości pierwszeństwo przyznaje się rozstrzygnięciu przedstawionemu przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 r. I OSK 1079/17, Lex nr 2426244). Jeżeli zatem opieka świadczona jest wobec niepełnosprawnej osoby dorosłej D. S., której niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nią 50-roku życia, a zatem później niż wynika to z przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, to należało pominąć kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiającego uzyskanie świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r. I OSK 1600/16, Lex nr 2376723, wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2016 r. I OSK 1614/16, Lex nr 2190248, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 lutego 2020r. II SA/Rz 1355/19, Lex nr 2940177).

Zasadniczą kwestią istotną dla kontroli działalności organów administracji publicznej w niniejszej sprawie było rozważenie, czy zasadnie organ odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, iż nie jest obciążona w pierwszej kolejności jako zstępna obowiązkiem alimentacyjnym względem matki, gdyż w pierwszej kolejności obciążony obowiązkiem alimentacyjnym względem D. S. jest jej mąż R. S., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również jest zdolny ze względu na wiek i stan zdrowia do sprawowania opieki nad żoną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm. zwaną dalej ustawą).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Odnosząc powyższe na grunt sprawy należy wskazać, że zasadniczo uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym przewidzianym w art. 128 ustawy dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm. zwana dalej Kro) ciążącym na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Jednakże jednocześnie należy mieć na względzie treść przepisu art. 132 k.r.o. zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Z unormowaniami tymi koresponduje art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Tym samym przepisy te, w konfrontacji z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., sygn. 3804/18 dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze nie budzi wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2020 r. II SA/Po 437/20, LEX nr 3109737). Przede wszystkim jednak z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wynika, że osoba spokrewniona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli osoba wymagająca opieki nie pozostaje w związku małżeńskim chyba, że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie natomiast z treścią art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotne jest przy tym to, że Kolegium rozstrzygając niniejszą sprawę nie odwołało się jedynie do literalnej wykładni ww. przepisu, ale wskazało także na stosowaną przez sądy wykładnię celowościową i systemową.

W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, słusznie organ II instancji zauważył, że ocena przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie powinna opierać się jedynie na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, co wynika z dominującego w tym względzie poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r. I OSK 1200/14 LEX nr 1989819 oraz orzeczenia przytoczone w uzasadnieniu ww. orzeczenia). Zdaniem Sądu istotna jest również wykładnia celowościowa ww. przepisu. Omawiany przepis został wprowadzony do ustawy o świadczeniach 1 września 2005 r. przez art. 27 pkt. 13 lit. b) ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.). W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że celem proponowanej zmiany było ograniczenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, ponieważ "w takiej sytuacji tworzy się nowa rodzina i obowiązek wsparcia i pomocy przejmuje małżonek" (druk sejmowy nr 3393/IV kadencja, s. 16). Z kolei w poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk sejmowy nr 2021/VI kadencja) zaproponowano uchylenie zaskarżonej regulacji. Jak wyjaśniono w ustawie, przepis ten winien zostać wykreślony, ponieważ "pozbawia osoby sprawujące opiekę prawa do świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, gdy obydwoje z małżonków wymagają opieki osoby trzeciej, ze względu na podeszły wiek i całkowitą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Ponadto zapis ten pozbawiony jest logiki, gdyż rozwód małżonków i dalsze życie we wspólnym gospodarstwie domowym, dają prawo do świadczeń pielęgnacyjnych i eliminują ten negatywny, ustawowy warunek (druk sejmowy nr 2021/VI kadencja, s. 7 uzasadnienia projektu ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny także wyraził pogląd zgodnie z którym w sytuacji, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą – a jednocześnie mają również obowiązek – sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, który uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Oznacza to, że osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r. I OSK 1200/14 LEX nr 1989819). Odmienna wykładnia ww. przepisu mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, co byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 25 września 2020 r. IV SA/PO 1094/20).

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżąca sprawuje opiekę nad pozostającą w związku małżeńskim matką. Pozostawanie w związku małżeńskim będzie stanowić tylko wtedy przeszkodę w przyznaniu tego świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć, niezależnie od tego, czy legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dotyczy to sytuacji, w której małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie w zastępstwie współmałżonka niemającego takiej możliwości – osoba zobowiązana w dalszej kolejności (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2012 r. II SA/Po 242/12, LEX nr 1230619).

Tymczasem w niniejszej sprawie R. S. ma obecnie 60 lat i jest osobą czynną zawodowo – pracuje w [...]. Z zasad doświadczenia życiowego można zatem wysunąć wniosek, że zarówno z w uwagi na wiek, jak i ze względu na stan zdrowia może podjąć się opieki nad niepełnosprawną żoną i nie ma ku temu żadnych przeciwskazań. W przypadku wieku osoby zobowiązanej do sprawowania opieki to w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że każda osoba, która ukończyła 75 lat wymaga zapewnienia opieki i pomocy innej osoby, nawet w sytuacji gdy nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2015 r. I OSK 1230/14, CBOSA, wyrok WSA w Poznaniu z 4 czerwca 2020 r. IV SA/Po 1121/19, Lex nr 3030321). Także ani w odwołaniu, ani w skardze skarżąca nie kwestionowała, że z uwagi na stan zdrowia, czy też wiek mąż D. S. nie jest w stanie podjąć się nad nią opieki. Także z pisemnego oświadczenia R. S. nie wynika, że ze względu na stan zdrowia, nie mógł sprawować opieki nad żoną. Jako jedyną przyczynę braku możliwości opieki wskazywał pracę za granicą. Okoliczność braku sprawowania opieki przez męża nad żoną uzasadniany był zatem jedynie okolicznościami nieobiektywnymi, zależnymi od woli R. S., na co prawidłowo zwrócił uwagę organ II instancji.

Reasumując zatem organy w sposób właściwy stwierdziły brak ustawowych przesłanek koniecznych do przyznania świadczenia skarżącej skoro małżonek D. S. jest zdolny do opieki nad żoną.

Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 Ppsa należało skargę oddalić.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt. 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.