Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1076/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 239 pkt 1 lit.e
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. - przedstawicielki ustawowej małoletniej P. M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 132/09 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. - przedstawicielki ustawowej małoletniej P. M. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 132/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa). W myśl art. 254 § 1 ww. ustawy, rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. Natomiast zgodnie z treścią art. 260 ww. ustawy, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sąd I instancji wskazał dalej, że wnioskiem z dnia 12 czerwca 2009 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i zgodnie z wnioskiem postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 132/09 ustanowiono dla niej adwokata z urzędu, wskazując jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Następnie pismem z dnia 26 sierpnia 2009 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ponowny wniosek o przyznanie ww. w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. WSA w Warszawie stwierdził, iż w związku z tym, że stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata ze wskazaniem, że skarżąca w ww. sprawie nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e ppsa, to ponowny wniosek skarżącej w tym przedmiocie jest bezzasadny. Podkreślono, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny), pomimo odmiennych oczekiwań skarżącej, sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyznaczenie adwokata (radcy prawnego) z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych np. sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi o skorzystaniu przez stronę z prawa pomocy przyznanego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 132/09. W powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Fakt, że strona, której zostało przyznane prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, nie zgadza się ze stanowiskiem zajętym w sprawie przez tego pełnomocnika, z tego powodu, że odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, nie stanowi podstawy do jego zmiany. Zarzuty dotyczące wadliwego działania wyznaczonego pełnomocnika mogą być natomiast rozpatrzone w trybie skargowym przez Okręgową Radę Adwokacką, do której strona może zwrócić się o wyznaczenie innego pełnomocnika, wskazując na nienależyte wypełnienie obowiązków przez uprzednio wyznaczonego pełnomocnika. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e ppsa, strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, tym samym rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne. W związku z powyższym, brak jest podstaw do ponownego rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

W zażaleniu na powyższe postanowienie M. S. - przedstawicielka ustawowa małoletniej P. M. Z. wniosła o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym w celu wniesienia skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że wyznaczenie adwokata (radcy prawnego) z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności np. sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (radcy prawnego). W powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Zarzuty dotyczące wadliwego działania wyznaczonego pełnomocnika mogą być natomiast rozpatrzone w trybie skargowym przez Okręgową Radę Adwokacką, do której strona może zwrócić się o wyznaczenie innego pełnomocnika, wskazując na nienależyte wypełnienie obowiązków przez uprzednio wyznaczonego pełnomocnika.

Zauważyć w tym miejscu jednak należy, że zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego adwokata (radcy prawnego) z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, powinno skutkować wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania w tej kwestii, ponieważ sprawa prawa pomocy została już rozstrzygnięta, a więc kolejny wniosek jest bezprzedmiotowy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy jednak okoliczność wydania przez Sąd I instancji orzeczenia o oddaleniu wniosku pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazać należy w ślad za Sądem I instancji, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e ppsa, strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Tym samym rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne.

W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z 197 p.p.s.a.