Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2394/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 152/17 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] września 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r., którą odmówiono skarżącemu J. W. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – J. W..

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że dochód dwuosobowej rodziny (skarżącego i jego córki) za 2014 r. wyniósł [...] zł netto, z czego na jedną osobę przypadało na miesiąc [...]zł. Wskazana kwota przekroczyła więc kryterium dochodowe (800 zł) uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

W odwołaniu skarżący podniósł, że w 2013 r. uzyskał prawo do emerytury, w związku z czym w 2014 r. oprócz comiesięcznej emerytury, otrzymał również wyrównanie za okres od [...] sierpnia do [...] grudnia 2013 r. Wyrównanie to zostało wykazane jako przychód w 2014 r., co spowodowało przekroczenie kwoty dochodu. Skarżący wyjaśnił, że kwota rocznego dochodu za 2015 r. wyniosła już tylko [...] zł netto, co dało w przeliczeniu na jedną osobę [...] zł miesięcznie. Spełnione zostało więc kryterium dochodowe Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący przedłożył PIT-40A za 2015 r.

Kolegium w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji stwierdziło, że podstawą ustalenia dochodu rodziny przy przyznawaniu prawa do świadczenia wychowawczego był 2014 r. traktowany jako rok bazowy. Brak było natomiast w obowiązujących przepisach podstaw, aby do tego dochodu nie doliczać otrzymanego w 2014 r. wyrównania świadczenia emerytalnego za rok wcześniejszy. Zdaniem Kolegium, kwotę tego wyrównania, bez względu na to jakiego okresu dotyczyło, należało potraktować również jako dochód osiągnięty w 2014 r., gdyż wtedy świadczenie to zostało faktycznie wypłacone i rozliczone z Urzędem Skarbowym. Brak było również podstaw prawnych, aby wyrównanie emerytury traktować np. jako "dochód utracony", ponieważ tego typu wypłaty nie mieściły się w pojęciu dochodu utraconego. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych przepisy mają charakter wiążący, wobec czego orzekanie wbrew tym regulacjom stanowiłoby podstawę do sformułowania zarzutu rażącego naruszenia prawa przez organ.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że decyzja Kolegium jest niezgodna ze stanem faktycznym, gdyż:

- za podstawę ustalenia prawa do świadczenia przyjęto w niej dochody z 2014 r., podczas gdy pod uwagę należało wziąć dochód z 2015 r., tj. roku poprzedzającego okres na jaki świadczenie jest ustalane;

- wyrównanie emerytury wykazane jako przychód w roku 2014 winno być uznane za dochód utracony, a nie jako jego podwyższenie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] marca 2017 r. skarżący wyjaśniał, że jego obecny dochód wynosi [...] zł miesięcznie na członka rodziny.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że przedmiotem sporu było uzależnienie prawa do świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. od dochodu osiągniętego w 2014 r. W szczególności skarżący nie zgadzał się z doliczeniem do dochodu roku 2014 r. wypłaconego w tym czasie przez ZUS wyrównania emerytury za 2013 r.

W ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy. Urzędnicy oceniający zasadność wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie mogą sobie dowolnie "wybierać" roku bazowego, na podstawie, którego obliczane jest tzw. kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie. Nie mogły zostać więc uwzględnione zarzuty o błędnym wybraniu roku bazowego (2014, a nie jak chciałby skarżący – 2015 ).

Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 ze zm.) pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na ten okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Przytoczony powyżej przepis, w sposób nie pozwalający na żadne wyjątki, ogranicza możliwość obliczania dochodu rodziny wyłącznie na podstawie dochodów otrzymanych w 2014 r. Organ ma wprawdzie możliwość pominięcia faktycznie otrzymanych w 2014 r. wypłat, ale tylko jeżeli jest to tzw. "utracony dochód". Jednakże i w tym zakresie ustawa wymienia ściśle co należy uznawać za "dochód utracony". Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 19 powołanej ustawy utrata dochodu oznacza:

a) uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego (i tym samym zaprzestanie wypłacania wynagrodzenia),

b) utratę prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratę zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszenie jej wykonywania,

f) utratę zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratę zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratę świadczenia rodzicielskiego,

i) utratę zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratę stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.).

Jak wynika z powyższego wyliczenia – ustawodawca nie przewidział przy obliczaniu dochodu za dany rok, możliwości pominięcia dochodów wypłaconych jednorazowo, ale dotyczących innych (poprzednich) lat. W efekcie może się tak zdarzyć, że jeżeli wypłaty skumulują się w jednym roku 2014 r. to obliczony na podstawie tego roku dochód miesięczny członka rodziny, nie będzie odpowiadał rzeczywistemu, średniemu dochodowi otrzymywanemu w 2015 r i latach następnych.

Sąd nie mógł więc uwzględnić argumentów skarżącego opartych na treści zeznań podatkowych za lata 2013 i 2015 r. – skoro nie było przepisu, który umożliwiałby organom swobodę "wybrania" innego roku jako roku bazowego.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci "dochodem" jest dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że dochodem są praktycznie te przychody, które w danym roku, podlegają opodatkowaniu na podstawie m.in. art. 27 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.). W praktyce więc to przepisy podatkowe decydują do jakiego roku kalendarzowego należy zaliczyć uzyskiwane dochody (przychody).

W przypadku emerytur – zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze. Tak więc otrzymane w 2014 r. emerytury są przychodami tego roku, pomimo że wypłaty mogą dotyczyć innych lat kalendarzowych. Skarżący nie negował zresztą, że wypłaty za rok 2013 zostały zadeklarowane i opodatkowane w roku 2014.

Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) w celu obliczenia dochodu stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń - przychody pomniejsza się o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organy stosując tę zasadę dokonały stosownych wyliczeń arytmetycznych w oparciu o dane z urzędu skarbowego.

Skoro w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie wprowadzono innej zasady obliczania dochodu jak w oparciu o przepisy podatkowe regulujące moment powstania obowiązku podatkowego (okres, w którym konkretny przychód musi zostać opodatkowany) - to nie ma prawnej możliwości, aby organ ustalający prawo do świadczenia wychowawczego pominął jakiś typ otrzymanych i opodatkowanych w danym roku wypłat tylko dlatego, że wypłaty te dotyczą rozliczeń z innych lat.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. W..

Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 151Ppsa w zw. z art. 3 § 1 Ppsa i w zw. z art. 1 § 1 i 2 Ppsa, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi i wadliwe wykonanie obowiązku kontroli decyzji administracyjnej poprzez uznanie, iż organy administracyjne nie naruszyły:

a. - art. 7 Kpa, poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wyrażające się w braku prawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego, na okoliczność ustalenia w sposób prawidłowy dochodu skarżącego za rok 2014 jak i lata następne, pomimo tego, że przyjęte do obliczenia kwoty na podstawie zeznań podatkowych skarżącego nie zawierały odliczenia kwoty alimentów faktycznie pobieranych ze świadczenia emerytalnego, która to okoliczność wynika z akt sprawy - decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ze stycznia 2014 r. w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który obliguje organy administracyjne do uzyskiwania z urzędu informacji niezbędnych do ustalenia faktów mających znaczenie dla obliczenia dochodu;

b. - art. 77 § 1 Kpa poprzez brak dokonania przez organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym braku uzyskania informacji od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o kwotach faktycznie pobieranych ze świadczenia emerytalnego w roku 2014 i latach następnych, pomimo sprzeczności w treści dokumentów;

c. - art. 80 Kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do ustalenia dochodu skarżącego bez pomniejszenia go o pobierane alimenty, które to ustalenia warunkowały wypełnienie przesłanek pozwalających na wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego;

d. - art. 8 § 1 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

e. - art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego a dotyczących zmniejszenia jego dochodu w roku 2015 i kolejnych;

f. – art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 Ppsa i w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy Ppsa, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne niedokonanie przez Sąd pierwszej instancji wnikliwego i całościowego rozpatrzenia niniejszej sprawy, w tym zarzutów podnoszonych przez skarżącego w skardze - tj. znacznego obniżenia dochodu skarżącego w latach następnych w tym w roku 2015 oraz nie zawarcia w uzasadnieniu orzeczenia wyczerpującego odniesienia się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego zarzutów w skardze.

Z ostrożności procesowej, skarżący kasacyjnie zgodnie z art. 174 pkt 1 Ppsa podniósł naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 2 pkt 19 w zw. z art. 2 pkt 1 oraz art 7 ust 1 tej ustawy w zw. z art. 3 ust 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na uznaniu, że zmniejszenie dochodu skarżącego w okresie późniejszym w roku 2015 nie stanowi utraty dochodu w myśl przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez uznanie, że jednorazowa wypłata świadczenia emerytalnego za rok 2013 w roku 2014 musi być uwzględniana przy obliczaniu dochodu - bez uwzględnienia okoliczności utraty tego dochodu w okresie późniejszym oraz poprzez nieodliczenie zgodnie z przepisem ustawy o świadczeniach rodzinnych kwoty wypłacanych alimentów w roku 2014 i następnych przy ustalaniu dochodu skarżącego.

Z uwagi na powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania;

2. przyznanie wynagrodzenia na rzecz ustanowionego pełnomocnika z urzędu w ramach prawa pomocy, według norm prawem przepisanych.

3. jednocześnie skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał m.in., że w toku postępowania organy administracji naruszyły art. 7 Kpa i art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który obliguje organy administracyjne do uzyskiwania z urzędu informacji niezbędnych do ustalenia faktów mających znaczenie dla obliczenia dochodu. Brak jest prawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego, na okoliczność ustalenia w sposób prawidłowy dochodu skarżącego za rok 2014 jak i lata następne, pomimo tego, że przyjęte do obliczenia kwoty na podstawie zeznań podatkowych skarżącego nie zawierały odliczenia kwoty alimentów faktycznie pobieranych ze świadczenia emerytalnego, która to okoliczność wynika z akt sprawy - decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ze stycznia 2014 r. Nie jest zrozumiałe z jakich przyczyn zarówno organy administracyjne jak również Sąd pierwszej instancji pominęły okoliczność pobierania od skarżącego alimentów na rzecz innej osoby, które na mocy przepisu art. 3 ust 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych winny być odliczone przy ustalaniu dochodu.

Nie jest także zrozumiałe dla pełnomocnika skarżącego, z jakich przyczyn organy administracyjne nie wystąpiły do właściwego ZUS-u z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o wysokości wypłacanych skarżącemu środków finansowych po odjęciu składek, podatków i innych potrąceń.

Doszło zarazem do naruszenia art. 77 § 1 Kpa poprzez brak dokonania przez organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym braku uzyskania informacji od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o kwotach faktycznie pobieranych ze świadczenia emerytalnego w roku 2014 i latach następnych, pomimo sprzeczności w treści dokumentów. Co innego wynikało z wniosku oraz z zeznań podatkowych, a co innego wynikało z decyzji ZUS-u o przyznaniu świadczenia emerytalnego. Tym bardziej, że potrącenia jakichkolwiek należności nie są uwzględniane w zeznaniach podatkowych. Stąd też doszło do naruszenia art. 80 Kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do ustalenia dochodu skarżącego bez pomniejszenia go o pobierane alimenty, które to ustalenia warunkowały wypełnienie przesłanek pozwalających na wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego. Nie sposób uznać, aby organy administracyjne w sposób prawidłowy dokonały zgromadzenia i oceny materiału dowodowego, a tym samym dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Stąd też zarzut naruszenia art. 8 § 1 Kpa jest w pełni uzasadniony. Takie prowadzenie postępowania administracyjnego jak w niniejszej sprawie zdecydowanie nie budzi zaufania jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Kolejno, zarzucono naruszenie art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego, a dotyczących zmniejszenia jego dochodu w roku 2015 w porównaniu do roku 2014. Zostało jedynie wskazane, że wypłaty świadczenia za rok 2013 w roku 2014 nie można uznać za utratę dochodu bowiem nie ma prawnej możliwości ku temu, a wręcz przeciwnie stanowi to o uzyskaniu dochodu, który należy doliczyć w roku 2014. Nie sposób nie zauważyć, że organy w ogóle nie analizowały okoliczności zmniejszenia dochodu skarżącego w roku 2015 na co przecież skarżący nieustannie zwracał uwagę.

Odnośnie naruszenia art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 2 pkt 19 w zw. z art. 2 pkt 1 oraz art. 7 ust 1 tej ustawy w zw. z art. 3 ust 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd pierwszej instancji jak również organy administracyjne niesłusznie uznały, iż wypłaconego w roku 2014 świadczenia z tytułu przyznanej emerytury za rok 2013 nie można zakwalifikować jako utraconego dochodu. Jak wynika z przepisów materialnoprawnych, regulacje dotyczące dochodu utraconego stosuje się do sytuacji, w których aktualnie wnioskujący tego dochodu nie otrzymuje. Skarżący podniósł przy tym, że świadczenie emerytalne za rok 2013 należne za ten rok zostało wypłacone jednorazowo w 2014 r. W uzasadnieniu wyroku w zakresie kwestii związanej z utratą dochodu wskazano jedynie na to, że uzyskane świadczenie emerytalne z 2013 roku wypłacone w roku 2014 nie może zostać uznane za utracony dochód. Pominięto zatem całkowicie kwestię podnoszoną przez skarżącego, iż jego dochód w roku 2015 uległ znacznemu zmniejszeniu - wynika to wprost z deklaracji podatkowej za rok 2015.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "Ppsa."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 Ppsa, a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 Ppsa, które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania, zasadą jest, że w pierwszej kolejności rozpoznaniu powinien podlegać zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony przejść można do oceny zastosowania przepisów prawa materialnego.

Należy wskazać, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 Ppsa może być tylko naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem polegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy, wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego.

Takie zaś naruszenie przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nastąpiło, zgodnie z zarzutem skargi kasacyjnej. Zauważyć bowiem należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest między innymi ustalenie, czy prawidłowo został zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym Sąd zobowiązany jest między innymi zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa błędnie ocenił Sąd pierwszej instancji, że organy administracji wywiązały się z ciążących na nich obowiązków.

Na wstępie należy przypomnieć, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm. - dalej jako "ustawa"). Zgodnie z art. 4 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust.1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 2 i 3). Przy czym podkreślić należy, iż pierwszy okres na który przyznawane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 58 ustawy). Warunkiem przyznania świadczenia jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy).

Jak ustaliły organy, dochód dwuosobowej rodziny (skarżącego i jego córki) za 2014 r. wyniósł [...] zł netto, z czego na jedną osobę przypadało na miesiąc [...] zł.

Jednakże słusznie podkreśla skarżący kasacyjnie, iż organy, a następnie Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że od ustalonego dochodu nie odjęto świadczonych przez niego alimentów. Tymczasem z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz.1952 ze zm.), do którego odsyła przepis art. 2 pkt 1 ustawy, wynika wprost, ze dochodem jest suma poszczególnych przychodów i dochodów, pomniejszona o kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

J. W. we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego nie wskazał, że uiszcza alimenty, jednak z dołączonej do odwołania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. jednoznacznie wynika, że z wypłaconej skarżącemu należności w kwocie [...] zł potrącono należności alimentacyjne. Organ nadzoru powyższych rozbieżności nie wyjaśnił.

Zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 Kpa., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i ocenić wartość dowodową zgromadzonego materiału aktowego.

Wskazać także należy, że decyzja ZUS w [...] załączona została przez skarżącego także do skargi (k. 7 akt sądowych).

Uzasadniony tym samym okazuje się zarzut naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa.

Wskazać należy, że ustawodawca w przepisach przejściowych ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zawarł regulację szczególną odnoszącą się do określenia zasad przyznawania świadczenia wychowawczego w pierwszym okresie, na który ustalane jest to świadczenie, czyli od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 30 września 2017 r. ( art.48 ust.1 ustawy). Stosownie do art.48 ust.2 zd.1 ustawy: W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Jednocześnie w art. 48 ust. 2 ustawy ustawodawca zawarł normę zgodnie, z którą prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Przepis art. 7 ust. 1-3 ustawy określa zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu. Definicje utraty dochodu i uzyskania dochodu są zawarte w art. 2 pkt 19 i 20 ustawy. Ustawodawca w art. 48 nie ustanowił innych wyjątków co do ustalenia dochodu, jak również co do innych materialnych przesłanek prawa do świadczenia wychowawczego, których spełnienie należałoby oceniać w kontekście roku 2014.

Tym samym ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego.

Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że dla ustalenia prawa J. W. do świadczenia wychowawczego na córkę J. W., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., należało przyjąć dochód uzyskany przez wnioskodawczynię w roku kalendarzowym 2014.

Co do powołanych w skardze kasacyjnej orzeczeń należy wskazać, że dotyczyły one odmiennego stanu faktycznego.

Wskazane wyżej uwagi prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy. Wskazane powyżej okoliczności nakazywały uznać zarazem, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 Ppsa, co przy częściowo usprawiedliwionych podstawach skargi kasacyjnej nakazywało uchylić zaskarżony wyrok oraz jednocześnie uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c Ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 Ppsa, mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 Ppsa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 Ppsa.