Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 301/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 46 § 2, art. 70 § 1, art. 73, art. 86 § 1, art. 87 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia małoletniej J. Ż. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 304/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi małoletniej J. Ż. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. Ż. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 304/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi małoletniej J. Ż. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. Ż. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok.

W uzasadnieniu Sąd podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., odrzucił skargę skarżącej na ww. decyzję z uwagi na niewykonanie zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego.

Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), strona skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone w trybie doręczenia zastępczego a o przedmiotowym braku fiskalnym skargi dowiedziała się dopiero z postanowienia WSA w Szczecinie w przedmiocie odrzucenia skargi, doręczonego w dniu [...] czerwca 2018 r. W dalszej kolejności skarżąca wyjaśniła, że przyczyną uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu był fakt wadliwego funkcjonowania Poczty Polskiej, której listonosz kilkukrotnie nie pozostawiał awizo w skrzynce umiejscowionej na wejściu do posesji. Skarżąca podkreśliła, iż była już składana skarga na działania listonosza. Także w tej sprawie skarżąca zapowiedziała złożenie skargi.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazał, że powoływane przez skarżącą okoliczności, a mianowicie – fakt wadliwego funkcjonowania Poczty Polskiej, której listonosz kilkukrotnie nie pozostawiał awizo w skrzynce umiejscowionej na wejściu do posesji, stanowiące próbę uprawdopodobnienia braku jego winy w uchybieniu terminowi, nie mogą stanowić podstawy do jego przywrócenia. Sąd w oparciu o kopertę, ustalił, że przesyłka została zwrócona nadawcy z powodu "nie podjęcia jej w terminie". Sąd I instancji wskazał, że z adnotacji umieszczonych na kopercie wynika, że przesyłka była awizowana dwukrotnie – pierwsze awizo pozostawiono [...] kwietnia 2018 r. w skrzynce listowej, czynność ta została powtórzona [...] maja 2018 r. W konsekwencji przesyłka została uznana za doręczoną w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a. (tzw. fikcja doręczenia). Jednoczenie WSA wskazał, że w przypadku dokonania doręczenia zgodnie z ww. trybem, adresat kwestionując powiadomienie o adresowanym do niego piśmie, może się uchylić od negatywnych skutków doręczenia, poprzez uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować np. argumentem w postaci zgłoszenia nieprawidłowo zabezpieczonej skrzynki pocztowej czy reklamacji usług pocztowych.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie skarżąca nie podważyła prawidłowości doręczenia zastępczego zawierającego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nie uprawdopodobniła podnoszonych okoliczności o braku awiz i nieprawidłowym działaniu pracownika poczty. Podniosła jedynie, że kilkukrotnie składała skargę na dotychczasowe działania listonosza dodając, że w tej sprawie zamierza podjąć interwencję u operatora pocztowego. Skarżąca jednak nie poparła tych twierdzeń żadnymi dowodami i nie przedstawiła dowodu potwierdzającego wniesienie reklamacji i sposobu jej rozstrzygnięcia, ani też np. pisemnego oświadczenia doręczyciela dotyczącego kwestii domniemanego niepozostawienia awiz w skrzynce pocztowej.

Wobec powyższego Sąd I instancji na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a. odmówił przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów mających istotne znaczenie dla zapadłego rozstrzygnięcia, a mianowicie:

- art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 § 1 k.p.c. ponieważ wskazany adres doręczeń stanowił miejsce pracy, którym obecnie nie jest, co tym samym świadczy o braku skutecznego doręczenia wezwania;

- art. 134 § 1 p.p.s.a. polegającymi na ograniczeniu przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia do oceny faktu wadliwego działania operatora publicznego, a pominięcie wskazanej okoliczności wadliwego doręczenia na adres byłego miejsca pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).

Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania terminu.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z przyczyn, które nie sposób uznać za niezawinione. Zauważyć należy, że z wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż przyczyną jego uchybienia była niewiedza skarżącej o istnieniu wezwania zobowiązującego do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca zmierza do wykazania, że awizo nie zostało w ogóle pozostawione pod adresem pod który przesyłka była adresowana.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości co do tego, że działanie Sądu I instancji, który przyjął doręczenie zastępcze spornej przesyłki na podstawie art. 73 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Przesyłka nie została bowiem podjęta przez skarżącą i jest to okoliczność bezsporna. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu [...] kwietnia 2018 r. i w dniu [...] maja 2018 r. Sąd prawidłowo zastosował więc instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, czy też działanie osób trzecich np. dewastacja skrzynki pocztowej, usunięcie awizo. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd.

Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W rozpoznawanej sprawie twierdzenia strony skarżącej w tym przedmiocie są jednostronne i nie zostały zobiektywizowane. Samo twierdzenie strony o braku awiza w skrzynce pocztowej, nie poparte żadną dodatkową argumentacją czy też wskazaniem na okoliczności zmierzające do uprawdopodobnienia tego faktu, nie jest wystarczające do obalenia domniemania. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu wskazującego, że złożyła w sprawie reklamację na działanie doręczyciela – Pocztę Polską.

Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie powyższych okoliczności podziela ocenę dokonana przez Sąd I instancji, iż brak jest podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki, jak stwierdził i uzasadnił Sąd I instancji nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ani w trakcie postępowania reklamacyjnego. Sąd I instancji oceniając wniosek prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a, warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca bowiem nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu.

Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu okoliczności wadliwego doręczenia wezwania na adres byłego miejsca pracy wskazać należy, że z akt sprawy wynika iż przedmiotowa korespondencja sądowa została skierowana na adres wskazany przez skarżącą jako adres do korespondencji. W tym miejscu podkreślić należy, że wraz z pierwszym pismem procesowym złożonym w sprawie strona zobowiązana jest, zgodnie z treścią przepisu art. 46 § 2 p.p.s.a., oznaczyć miejsce zamieszkania, a w razie jego braku adres do doręczeń. Strona zobowiązana jest, na mocy art. 70 § 1 p.p.s.a., zgłosić Sądowi, przed którym toczy się sprawa z jej udziałem, każdorazową zmianę adresu zamieszkania albo adresu do doręczeń. W przypadku niezgłoszenia jej, doręczenie pisma z sądu na adres wskazany w aktach sprawy należy uznać za zasadne i skuteczne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt II GZ 469/11, LEX nr 1070293).

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.