Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1367/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. NSA Jerzy Solarski /spr./ Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Po 754/14 w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Po 754/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA), po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów - skargę oddalił.

W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną:

wyrokiem z dnia 14 marca 2014 r. II SA/Po 1299/13, WSA uchylił postanowienie WWINB z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krotoszynie (dalej: PINB) z dnia [...] października 2013 r. Nr [...], odmawiające E. M. wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów: 1) oświadczenia kierownika budowy Z. D. z dnia 26 kwietnia 2013 r., 2) obliczeń sprawdzających konstrukcję prefabrykowanego wiązara drewnianego wykonanych przez mgr inż. M. W. z dnia 24 kwietnia 2013 r., 3) oświadczenia potwierdzającego fakt wprowadzenia do obrotu zgodnie z przepisami prefabrykowanego wiązara drewnianego, 4) dokumentów dotyczących budowy budynku mieszkalnego ze zbiornikiem bezodpływowym na działce nr [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]). WSA naprowadził, że strona uzasadniła swoje żądanie ważnym interesem, jakim jest potrzeba posiadania dokumentów, które mogą być wykorzystane przez nią w danej sprawie administracyjnej lub też poza jej zakresem. PINB, na podstawie art. 74 § 2 oraz art. 123 § 1 K.p.a. odmówił wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Mimo, że wnioskodawczyni jest stroną postępowania w sprawie robót budowlanych na działce nr [...] w Krotoszynie, brak jest po jej stronie ważnego interesu prawnego, gdyż nie wykazała, do czego potrzebne są jej konkretne dokumenty, jakie okoliczności zamierza nimi udowodnić i w jakim postępowaniu. Ponadto PINB stwierdził, że dysponuje jedynie oryginałem oświadczenia kierownika budowy Z. D. z 26 kwietnia 2013 r. a pozostałe dokumenty są kopiami, wobec czego nie można potwierdzić ich zgodności z oryginałem dokumentu. E. M. w zażaleniu podniosła, że na fakt posiadania przez nią ważnego interesu prawnego wskazuje chociażby postanowienie PINB z [...] września 2013 r. Nr [...], a kwestię "ważności" organ miał obowiązek ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a nadto nie wyklucza wykorzystania żądanych dokumentów w postępowaniu przed organami ścigania. WWINB postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie stwierdzając, że w treści wniosku nie został przedstawiony przez stronę ważny interes wymagany przez ustawodawcę dla zadośćuczynienia żądaniu kierowanemu do organu na podstawie art. 73 § 2 K.p.a., przy czym elementu tego nie zawierało również zażalenie. Jednocześnie podtrzymał stanowisko organu I instancji co do braku możliwości uwierzytelnienia kserokopii czy odpisów dokumentów, których oryginałów organ nie posiada.

Na skutek skargi wnioskodawczyni, WSA wyrokiem z dnia 14 marca 2014 r., II SA/Po 1299/13, uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że z treści art. 73 § 1 i 2 K.p.a. nie sposób wyprowadzić wniosku, iż już sama potrzeba posiadania przez stronę uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt sprawy stanowi jej ważny interes, bowiem stałoby to w oczywistej sprzeczności z zasadą racjonalności prawodawcy, który nie bez przyczyny w art. 73 § 1 K.p.a. przyznał stronie niczym nieograniczone prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, zaś w § 2 tego artykułu uzależnił jej prawo do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów od przesłanki zaistnienia ważnego interesu w pozyskaniu takich dokumentów. WSA wskazał, że w przypadku wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii powstają nowe dokumenty, które strona może wykorzystywać poza prowadzonym postępowaniem i z tych względów organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest zbadać, czy żądanie strony jest uzasadnione jej ważnym interesem. Podstawę tego ustalenia stanowią na ogół dane uzyskane od strony postępowania, których wniosek skarżącej nie zawierał. Zawarto je natomiast w sporządzonym środku odwoławczym wskazując, że za posiadaniem przez nią ważnego interesu prawnego przemawia postanowienie PINB z [...] września 2013 r. Nr [...] oraz okoliczność, że zamierza ona wykorzystać żądane dokumenty w postępowaniu przed organami ścigania, stąd też chce posiadać dokument o zwiększonej mocy dowodowej. W ocenie Sądu, WWINB rozpoznając zażalenie w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji strony i zapoznał się z przywoływanym postanowieniem PINB. W tej sytuacji ocena co do braku po stronie E. M. ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych kopii wskazanych dokumentów była przedwczesna i miała charakter dowolny. Za wadliwe WSA uznał równocześnie stanowisko WWINB o braku możliwości uwierzytelnienia kserokopii czy odpisów dokumentów, których oryginałów organ nie posiada. Strona domagała się uwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i jeżeli znajduje się w nich jedynie kopia określonego dokumentu, to uwierzytelnienie przez organ kolejnej kopii polegać będzie na wskazaniu, iż jest ona zgodna z kopią znajdującą się w aktach danej sprawy administracyjnej.

Rozpatrując ponownie sprawę, WWINB postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia [...] października 2013 r., odmawiające wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Zdaniem organu, w treści wniosku nie przedstawiono ważnego interesu strony wymaganego przepisem art. 73 § 2 K.p.a., nie wynika on też z twierdzeń wnioskodawczyni zawartych w zażaleniu. Nałożenie na stronę w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r. obowiązku dostarczenia w terminie do 15 grudnia 2013 r. ekspertyzy technicznej określonych elementów budynku położonego w Krotoszynie przy ul. [...] na działce nr [...] nie jest równoznaczne z posiadaniem ważnego interesu. Osoba sporządzająca ekspertyzę powinna ją sporządzić na podstawie stanu faktycznego obiektu, w sposób obiektywny. Nie jest konieczne, aby autor ekspertyzy opierał się na uwierzytelnionych odpisach lub uwierzytelnionych kopiach dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (opiniach, obliczeniach). Ponadto, nie można uznać, że sam status strony, czy wyłącznie chęć posiadania uwierzytelnionych dokumentów obliguje organ do ich wydania wnioskodawcy. WWINB wyjaśnił również, że wg akt sprawy, PINB posiada jedynie oryginał oświadczenia kierownika budowy Z. D. z dnia 26 kwietnia 2013 r., a pozostałe dokumenty są kopiami. Zatem jedynie w przypadku oświadczenia kierownika organ mógłby wydać uwierzytelniony odpis dokumentu, w pozostałym zakresie wydałby kopię dokumentu wraz z adnotacją, iż jest ona zgodna z kopią znajdującą się w aktach.

W skardze E. M. wniosła o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia PINB z [...] października 2013 r. Zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. przez ich zastosowanie, art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. przez ich niezastosowanie, art. 80 K.p.a. poprzez wadliwą ocenę, iż nie wykazała, że jej żądanie uzasadnione jest ważnym interesem, art. 74 § 2 K.p.a. poprzez jego zastosowanie w konsekwencji wadliwej oceny stanu faktycznego oraz art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) poprzez zignorowanie prawomocnego wyroku Sądu z dnia 14 marca 2014 r. II SA/Po 1299/13.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA skargę oddalił. Wskazując zakres żądania skarżącej objęty wnioskiem o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów naprowadził, że w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r. PINB nałożył na E. M. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej dwóch elementów budynku mieszkalnego znajdującego się w Krotoszynie przy ul. [...] (działka nr [...]), tj. drewnianych wiązarów dachowych (poprzez ustalenie prawidłowości ich rozstawu, zamocowania, wytrzymałości i połączeń) oraz ścianek działowych w zakresie ustalenia przyczyn ich pęknięć. WSA podzielił stanowisko WWINB, że w zakresie wskazanym w tym postanowieniu, do sporządzenia ekspertyzy nie są wnioskodawczyni niezbędne żądane przez nią uwierzytelnione odpisy dokumentów, albowiem praca eksperta powinna opierać się na rzeczywistym zbadaniu wspomnianych w postanowieniu elementów budynku mieszkalnego. Tym samym, z postanowienia tego nie wynikał ważny interes skarżącej w uzyskaniu określonych we wniosku uwierzytelnionych odpisów. Przy wydaniu zaskarżonego postanowienia WWINB dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i art. 124 § 2 K.p.a., gdyż nie wyjaśnił przyczyn, dla których odmówił mocy dowodowej twierdzeniom skarżącej, iż ważny interes w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów dokumentów wywodzi z chęci ich wykorzystania w postępowaniu przed organami ścigania. Uchybienie to nie mogło jednak mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż z akt administracyjnych wynika, że Prokuratura Rejonowa w Krotoszynie pismem z dnia 22 października 2013 r. zawiadomiła WWINB o wszczęciu śledztwa w sprawie składania fałszywych zeznań przez świadka Z. D. w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy Prawo budowlane, o prowadzeniu budowy budynku mieszkalnego w Krotoszynie przy ul. [...] na dz. [...] przez inwestora i kierownika budowy Z. D. przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, o poświadczenie nieprawdy w dzienniku budowy przez kierownika budowy budynku mieszkalnego na dz. [...] Z. D. oraz o niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Oznacza to, że Prokurator prowadzi bądź nadzoruje postępowanie przygotowawcze w wymienionej sprawie, w związku z czym na podstawie art. 217 § 1 K.p.k. przysługuje mu prawo żądania od PINB wydania rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie, w tym dokumentów wymienionych we wniosku skarżącej. W tej sytuacji nie sposób uznać, że skarżąca wykazała się ważnym interesem w uzyskaniu tych dokumentów, zwłaszcza że jedynie hipotetycznie wskazywała na możliwość zawiadomienia o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa.

W skardze kasacyjnej E. M., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła wyrok WSA w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 440 zł. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie art. 74 § 1 w zw. z art. 73 § 2 K.p.a. (traktowanym jak przepis prawa materialnego) polegające na ich wadliwym zastosowaniu; WSA popełnił błąd subsumpcji niewłaściwie uznając, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w art. 74 § 2 w zw. z art. 73 § 2 K.p.a. i w konsekwencji wadliwie ocenił, że odmowa wydania uwierzytelnionych odpisów była uzasadniona. Przepisy te powinny być zastosowane w taki sposób, że organy i WSA winny dostrzec ważny interes strony w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów i dokumenty te udostępnić w żądanej formie (WSA nietrafnie uznał, że żądanie skarżącej nie było uzasadnione jej ważnym interesem),

2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie art. 153 i 170 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie,

3. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 P.p.s.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonego orzeczenia (tj. na nieuwzględnieniu skargi) pomimo tego, że orzeczenie to nie odpowiada prawu.

W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych podkreślono dominujący w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i piśmiennictwie pogląd, że ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 K.p.a. może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt administracyjnych, tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych. Skarżąca swój ważny interes wykazała w uzasadnieniu zażalenia z dnia 3 października 2014 r. i zupełnie chybiony jest argument WSA, że takiego interesu nie miała tylko dlatego, że Prokuratura Rejonowa w Krotoszynie pismem z dnia 22 października 2014 r. zawiadomiła o wszczęciu śledztwa. Żądane dokumenty nie mają z nim wiele wspólnego, ponadto w momencie zgłoszenia żądania (13 września 2014 r.) skarżąca nie wiedziała, że w sprawie zostanie wszczęte jakiekolwiek dochodzenie lub śledztwo. Zakładając możliwość zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa chciała mieć pewność posiadania mocnych dowodów. To, że prawo żądania wydania rzeczy ma prokurator, nie oznacza, że takiego prawa nie ma strona postępowania. Nie do przyjęcia jest też stanowisko Sądu, że skarżąca nie miała ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionego odpisu obliczeń sprawdzających konstrukcję prefabrykowanego wiązara drewnianego; postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. PINB nałożył na nią obowiązek wykonania ekspertyzy technicznej wiązarów dachowych, a znajdujące się w aktach sprawy obliczenia sprawdzające mogły być do tego przydatne, np. poprzez pozyskanie danych wyjściowych do obliczeń, przyjęcia metodologii obliczeń czy wręcz ustosunkowania się do poprawności obliczeń będących w posiadaniu PINB. Z uwagi na kłamliwe treści, ważne dla skarżącej było także żądanie udostępnienia uwierzytelnionego odpisu oświadczenia kierownika budowy, gdyż wiązary nie zostały wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną i zagrażają bezpieczeństwu; oświadczenie to jest jej w dalszym ciągu potrzebne do wykazania w postępowaniu cywilnym zasadności odstąpienia od umowy kupna przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym, że strona nie miała technicznych możliwości sporządzenia kopii (także PINB nie zabezpieczył jej możliwości wykonania odpisów dokumentów), w związku z tym miała ważny interes, by żądać wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Ponadto, skoro pierwotnie WSA stwierdził, że zażalenie zawiera dane wskazujące na fakt posiadania przez stronę ważnego interesu prawnego, zupełnie niezrozumiałe jest wycofanie się z tego stanowiska przy powtórnym rozpoznawaniu sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania z art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw.

W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 153 i art. 170 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie. Uzasadniając ten zarzut zacytowano fragment uzasadnienia wyroku z dnia 14 marca 2014 r. sygn. II SA/Po 1299/13, w którym zdaniem autora skargi kasacyjnej WSA przesądził, że skarżąca kasacyjnie posiada ważny interes prawny w uzyskaniu uwierzytelnionych kopii żądanych dokumentów. WWINB był związany tą oceną prawną, natomiast WSA w niezrozumiały sposób przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wycofał się z tego stanowiska.

Jest poza sporem, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez WSA, który wyrokiem z dnia 14 marca 2014 r. sygn. II SA/Po 1299/13 uchylił postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] Jednakże uzasadnienie tego wyroku w żadnym wypadku nie potwierdza zasadności postawionego zarzutu, tj. naruszenia przepisu określającego moc wiążącą orzeczenia (art. 153 P.p.s.a.), ani zarzutu naruszenia art. 170 P.p.s.a., który normuje zakres związania oceną. Uzasadnienie skargi kasacyjnej przywołując fragment rozważań Sądu twierdzi, że WSA przesądził sporną na gruncie rozpoznawanej sprawy kwestię, tj. posiadania przez wnioskodawczynię ważnego interesu prawnego w uzyskaniu uwierzytelnionych kopii dokumentów. Przywołana część uzasadnienia ma brzmienie: "Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej o wydanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentu, danych takich nie zawierał, natomiast w sporządzonym środku odwoławczym zawarto już takie dane poprzez wskazanie, iż na fakt posiadania przez nią ważnego interesu prawnego wskazuje postanowienie PINB w Krotoszynie z dnia [...] września 2013 r. znak [...] oraz okoliczność, że zamierza ona wykorzystać żądane dokumenty w postępowaniu przed organami ścigania, stąd też chce posiadać dokument o zwiększonej mocy dowodowej". WSA w tym fragmencie nie przesądza spornej kwestii, natomiast lektura następnego akapitu jednoznacznie wskazuje, że u podstaw wyroku uwzględniającego skargę był brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów sformułowanych w zażaleniu. WSA stwierdził, że "rozpoznając zażalenie WWINB nie tylko w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji pełnomocnika E. M. wskazującej na istnienie po jej stronie ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych kopii konkretnie przez nią wskazanych dokumentów z akt sprawy, lecz jak wynika z akt sprawy nie zapoznał się nawet z przywoływanym przez nią dokumentem w postaci postanowienia PINB w Krotoszynie z dnia [...] września 2013 r., znak [...]. Taki sposób rozpoznania zażalenia uznać należy za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy". Zatem przy ponownym rozpoznawaniu zażalenia kwestia ważnego interesu prawnego wnioskodawczyni miała być poddana ocenie przez WWINB. Zaznaczyć należy, że organ odwoławczy zastosował się do tych wytycznych i rozpatrując ponownie zażalenie stanowisko swoje sformułował i uzasadnił w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2014 r. Prowadzi to do wniosku, że zarzut naruszenia art. 153 i art. 170 P.p.s.a. jest nieusprawiedliwiony.

Skarga kasacyjna formułuje również zarzut naruszenia art. 74 § 1 w zw. z art. 73 § 2 K.p.a. poprzez wadliwe ich zastosowanie i naprowadza, że orzekające w sprawie organy oraz WSA powinny dostrzec ważny interes strony w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów. Ten ważny interes w ocenie skarżącej kasacyjnie wynika z konieczności sporządzenia ekspertyzy, która w oparciu o postanowienie PINB z dnia [...] września 2013 r. musi być opracowana oraz z konieczności posiadania przez stronę "mocnych dowodów" w postępowaniu przed organami ścigania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pojawia się też po raz pierwszy wzmianka o tym, że w przypadku oświadczenia kierownika budowy Z. D. z dnia [...] kwietni 2013 r., to dokument ten jest potrzebny do wykazania w postępowaniu cywilnym zasadności odstąpienia od umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Na wstępie zaznaczyć należy, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa odrębne uprawnienia w zakresie zapoznania się z dokumentami zebranymi w aktach sprawy. Pierwsze, przewidziane w art. 73 § 1 k.p.a., dotyczy ogólnego uprawnienia do zaznajomienia się z aktami sprawy oraz samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek. Nie wymaga przy tym spełnienia określonych wymogów przez stronę a organ nie może, co do zasady, ograniczać dostępu do akt. Drugie uprawnienie, uregulowane w art. 73 § 2 k.p.a., dotyczy szczególnej formy zapoznania się z aktami sprawy, przy czym ta forma uwarunkowana jest obowiązkiem wykazania przez stronę ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych.

Zgodzić należy się ze skargą kasacyjną, że pojęcie "ważnego interesu", o jakim mowa w art. 73 § 2 k.p.a., nie zostało w ustawie zdefiniowane. Wobec tego ocena ważnego interesu należy do organu, który w zindywidualizowanym przypadku rozstrzyga tę kwestię.

W realiach sprawy trafnie WSA stwierdził, że podane przez stronę powody nie świadczą o istnieniu po stronie wnioskodawczyni "ważnego interesu". Na pełną aprobatę zasługuje stanowisko, że nałożenie na skarżącą postanowieniem PINB obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej określonych elementów budynku położonego w Krotoszynie na dz. nr [...] nie jest równoznaczne z posiadaniem przez wnioskodawczynię ważnego interesu, gdyż osoba sporządzająca ekspertyzę winna ją sporządzić w sposób obiektywny na podstawie stanu faktycznego obiektu. Nie jest więc niezbędne aby autor ekspertyzy opierał się na uwierzytelnionych odpisach lub kopiach dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Dodać też można, że strona, dla tych potrzeb i to jedynie dla celów porównawczych, mogła w trybie art. 73 § 1 k.p.a. sporządzić z akt notatki, kopie lub odpisy.

Również zasadnie WSA przyjął, że z akt sprawy wynika, że Prokuratura Rejonowa w Krotoszynie zawiadomiła WWINB o wszczęciu pod sygn. [...] śledztwa w sprawie składania fałszywych zeznań przez świadka Z. D. w toczącym się postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy Praw budowlane, tj. o czyn z art. 233 § 1 k.k., o prowadzenie budowy budynku mieszkalnego w Krotoszynie przy ul. [...] na dz. [...] przez inwestora i kierownika budowy Z. D. przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz w sposób mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, tj. o czyn z art. 90 Prawa budowlanego, o poświadczenie nieprawny przez kierownika budowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] na dz. [...] Z. D. w dzienniku budowy nr [...] tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k. i z art. 273 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a także o niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (pismo z dnia 22 października 2013 r – k. 21 akt adm. II instancji). Oznacza to, że Prokurator Rejonowy w Krotoszynie, zgodnie z art. 298 § 1 k.p.k., prowadzi bądź nadzoruje postępowanie przygotowawcze w wymienionej sprawie. Tym samym, na podstawie art. 217 § 1 k.p.k., przysługuje mu prawo żądania od PINB wydania rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie, co obejmuje również dokumenty wymienione we wniosku skarżącej z dnia 13 września 2013 r. W związku z tym nie można przyjąć, że strona wykazała się ważnym interesem w uzyskaniu tych dokumentów, skoro w razie potrzeby, wgląd nie tylko do tych dokumentów ale do całych akt, może uzyskać prokurator prowadzący śledztwo.

Jeśli chodzi natomiast o konieczność uzyskania oświadczenia kierownika budowy Z. D. z dnia 26 kwietnia 2013 r. na potrzeby procesu cywilnego, to okoliczność ta mająca świadczyć o ważnym interesie skarżącej kasacyjnie wskazana została dopiero na etapie skargi kasacyjnej. Nie mogła być więc oceniana przez organy administracyjne pod kątem istnienia "ważnego interesu", skoro nie została tam podniesiona. Stąd też brak odniesienia się do tak wskazanego ważnego interesu nie może świadczyć o wadliwości zajętego przez organy stanowiska. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 74 § 1 w zw. z art. 73 § 2 K.p.a. jest nieusprawiedliwiony. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z art. 3 oraz art. 232 k.p.c. wynika jedynie obowiązek strony przedstawienia względnie wskazania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzi skutki prawne. Natomiast art. 250 § 1 zd. drugie k.p.c. przewiduje sytuację, że sąd zażąda udostępnienia odpisu lub wyciągu (dokumentu), jeżeli strona sama uzyskać go nie może.

Konsekwencją powyższego jest to, że nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 P.p.s.a., polegający na nieuchyleniu zaskarżonego orzeczenia (tj. na nieuwzględnieniu skargi) pomimo tego, że orzeczenie to nie odpowiada prawu, skoro sformułowane skargą zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.