Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1277/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Właściwość sądu
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1170/05 o odrzuceniu skargi T. L. na działania Głównego Inspektora Pracy w przedmiocie czynności kontrolnych i nadzorczych inspektorów pracy postanawia oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Postanowieniem z 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1170/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. L. na działania Głównego Inspektora Pracy w przedmiocie czynności kontrolnych i nadzorczych inspektorów pracy. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zaskarżone czynności nie są objęte zakresem właściwości sądownictwa administracyjnego.

Skargą kasacyjną z dnia 29 września 2005 r. zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 1, 8 i 11a, art. 9 ust. 2a, art. 19a, 19b, art. 21, 22 i 24 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie. Jednocześnie wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia, stwierdzenie bezskuteczności czynności kontrolnych nadzorczych inspektorów pracy w odniesieniu do ustalenia wysokości przysługującego skarżącemu urlopu, skierowanie do właściwych organów sygnalizacji o stwierdzonych uchybieniach oraz o zasądzenie od organu administracji kosztów związanych z wniesieniem niniejszej skargi w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są całkowicie bezzasadne.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z zacytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że muszą być to akty lub czynności, które m. in. dotyczą uprawnień lub obowiązków skarżącego, które wynikają z przepisów prawa.

Powołane w podstawie kasacyjnej przepisy, naruszone zdaniem skarżącego przez sąd, stanowią:

1) art. 8 ust. 1 pkt 1, 8 i 11a – "Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Pracy należą w szczególności: 1) nadzór i kontrola przestrzegania przez pracodawców prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych, oraz inicjowanie przedsięwzięć w sprawach ochrony pracy w rolnictwie indywidualnym, 8) ściganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika określonych w Kodeksie pracy, a także innych wykroczeń związanych z wykonywaniem pracy zarobkowej, gdy ustawa tak stanowi, oraz udział w postępowaniu w tych sprawach przed kolegium do spraw wykroczeń w charakterze oskarżyciela publicznego, 11a) wnoszenie powództw, a za zgodą zainteresowanej osoby - uczestniczenie w postępowaniu przed sądem pracy, o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny, wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy",

2) art. 9 ust. 2a - "W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do: (2a) nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi",

3) art. 19a - "Kontrola ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przez podmiot kontrolowany prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń".

4) art. 19b – "Dla realizacji celu, o którym mowa w art. 19a, inspektor pracy ma prawo: 1) swobodnego wstępu na teren oraz do obiektów i pomieszczeń podmiotów kontrolowanych, 2) przeprowadzania oględzin obiektów, stanowisk pracy, maszyn i urządzeń oraz przebiegu procesów technologicznych i pracy, 3) żądania od pracodawcy lub innego kontrolowanego podmiotu oraz od wszystkich pracowników lub osób, które pracodawca zatrudnia lub zatrudniał albo które wykonują lub wykonywały pracę na rzecz kontrolowanego podmiotu, pisemnych i ustnych informacji w sprawach objętych kontrolą oraz wzywania i przesłuchiwania tych osób w związku z przeprowadzaną kontrolą, 4) żądania okazania dokumentów dotyczących budowy, przebudowy lub modernizacji oraz uruchomienia zakładu pracy, planów i rysunków technicznych, dokumentacji technicznej i technologicznej, wyników ekspertyz, badań i pomiarów dotyczących produkcji bądź innej działalności zakładu, jak również dostarczenia mu próbek surowców i materiałów używanych, wytwarzanych lub powstających w toku produkcji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia analiz lub badań, gdy mają one związek z przeprowadzaną kontrolą, 5) żądania od pracodawcy lub innego podmiotu kontrolowanego przedłożenia akt osobowych oraz dokumentów związanych z zatrudnianiem pracowników lub innych osób wykonujących pracę na rzecz podmiotu kontrolowanego na innej podstawie niż stosunek pracy, 6) zapoznania się z decyzjami wydanymi przez inne organy kontroli i nadzoru nad warunkami pracy oraz ich realizacją, 7) utrwalania przebiegu i wyników oględzin, o których mowa w pkt 2, za pomocą aparatury i środków technicznych służących do utrwalania obrazu lub dźwięku, 8) sporządzania niezbędnych dla kontroli odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również zestawień i obliczeń na podstawie dokumentów, a w razie potrzeby zażądania tego od podmiotu kontrolowanego, 9) sprawdzania tożsamości osób wykonujących pracę, 10) korzystania z pomocy biegłych i specjalistów".

5) art. 21 - (ust. 1) "W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli oraz po przeprowadzeniu postępowania wynikającego z przepisów ustawy inspektor pracy: 1) wydaje nakazy i zgłasza sprzeciwy, o których mowa w art. 9 pkt 1-2a i 4, 2) kieruje wystąpienia, o których mowa w art. 9 pkt 5, 3) wnosi powództwa oraz wstępuje do postępowania w sprawach, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 11a, 4) podejmuje inne działania, jeżeli prawo lub obowiązek ich podjęcia wynika z odrębnych przepisów". (ust. 2) "Środki prawne, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, odnoszące się do terenowych jednostek organizacyjnych pracodawcy, inspektor pracy kieruje do pracodawcy, bez względu na swoją właściwość terytorialną. Jeżeli usunięcie naruszeń przepisów prawa pracy nie wymaga decyzji pracodawcy, a także gdy nie można inaczej uniknąć niebezpieczeństwa zagrażającego życiu lub zdrowiu pracowników, inspektor pracy wydaje decyzję, o której mowa w art. 21a ust. 1, osobie kierującej tą jednostką",

6) art. 22 – "Na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia inspektor pracy ściga wykroczenia związane z wykonywaniem pracy zarobkowej, a także inne wykroczenia, gdy ustawa tak stanowi, oraz bierze udział w tych sprawach w charakterze oskarżyciela publicznego".

7) art. 24 – (ust. 1) "Pracownicy wykonujący lub nadzorujący czynności kontrolne są odpowiedzialni za sumienne wykonywanie swoich obowiązków, a w szczególności za rzetelne i obiektywne ujmowanie i dokumentowanie wyników kontroli oraz za przestrzeganie tajemnicy państwowej i służbowej". (ust. 2) "Pracownicy, o których mowa w ust. 1, w zakresie swojego działania są niezależni od jakichkolwiek wpływów postronnych". (ust. 3) "Pracownicy, o których mowa w ust. 1, obowiązani są w szczególności do: 1) przestrzegania, również po zaprzestaniu pracy w Państwowej Inspekcji Pracy, tajemnicy dotyczącej działalności prowadzonej przez kontrolowane podmioty, 2) nieujawniania informacji, że kontrola przeprowadzana jest w następstwie skargi, chyba że zgłaszający skargę wyrazi na to pisemną zgodę, 3) nieuczestniczenia w interesach podmiotów kontrolowanych".

Już na pierwszy rzut oka widać, że żaden z powołanych przez skarżącego przepisów nie stanowi źródła jakichkolwiek jego praw lub obowiązków, co oznacza, że skarżone przez niego czynności nie są objęte dyspozycją art. art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oznacza – jak trafnie to zauważył Sąd I instancji - że nie podlegają one kognicji sądu administracyjnego.

Wziąwszy pod uwagę fakt, że stosownie do art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, o ile nie ma naruszeń skutkujących nieważnością postępowania, skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należało uznać za bezzasadną i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.