Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 492/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Dziecka w W. na decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] K. O. P. S. działający z upoważnienia Wójta Gminy P., działając na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia [...] r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej przywoływana jako: "K.p.a."), art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 3, art. 7 ust. 3, art. 13, art. 18, art. 21 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1465) oraz upoważnienia Wójta Gminy P. nr [...] z dnia [...] r. do prowadzenia postępowania w sprawach świadczenia wychowawczego, a także wydawania w tych sprawach decyzji po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez S. E., orzekł o odmowie świadczenia wychowawczego, wnioskowanego na synów O. P. i I. P..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie trwającym od dnia [...] r. do [...] r. jest odpowiedni dochód rodziny za [...] r. z uwzględnieniem przepisów o dochodzie uzyskanym i utraconym.

Organ wskazał, że w dniu [...] r. został złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Z przeprowadzonej analizy załączonych do wniosku dokumentów (w tym zaświadczeń oraz oświadczeń) złożonych przez wnioskodawcę wynika, że dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego.

Organ ustalił, że postanowieniem z dnia [...] r. na czas trwania procesu o rozwód Sąd Okręgowy w S. ustalił miejsce pobytu dzieci I. P. i O. P. przy matce S. E.. Jednakże, jak podkreślił Organ, jak wynika z przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (art 13), ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Do wniosku dołącza się odpowiednio m.in. prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację, Natomiast zgodnie z opinią radcy prawnego dostarczone postanowienie Sądu Okręgowego w S. (sygn. akt [...] [...]), jest niewystarczające do ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych. Tym samym Organ odmówił prawa do świadczenia wychowawczego.

2. Korzystając ze swoich uprawnień, skargę na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł Rzecznik Praw Dziecka, działając na podstawie art. 8 § 2 i art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy z 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (Dz. U. z 2017 r. poz. 922), przywoływanej dalej jako "u.r.p.d.".

Zaskarżonej decyzji RPO zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 13 w zw. z art. 13 ust. 4 pkt 3b ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.) przywołanej dalej jako "u.p.p.w.d.", polegające na przyjęciu przez Organ administracji, że brak przedstawienia prawomocnego wyroku orzekającego separację lub rozwód jest podstawą odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 K.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób nieodpowiadający wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez brak szczegółowego wyjaśnienia przez Organ, dlaczego dostarczone postanowienie Sądu Okręgowego w S. w sprawie o sygn. akt [...] [...] o ustaleniu miejsca pobytu małoletnich I. P. i O. P. przy matce S. E. - jest niewystarczające do ustalenia prawa do wnioskowanych świadczeń wychowawczych przez uczestniczkę postępowania.

W uzasadnieniu Skargi Rzecznik Praw Dziecka podał, że stoi na straży praw dziecka określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Konwencji o prawach dziecka i innych przepisach prawa, z poszanowaniem odpowiedzialności, praw i obowiązków rodziców (art. 1 ust. 2 u.r.p.d.).

Rzecznik, w sposób określony w niniejszej ustawie (o Rzeczniku Praw Dziecka), podejmuje działania mające na celu zapewnienie dziecku pełnego i harmonijnego rozwoju, z poszanowaniem jego godności i podmiotowości (art. 3 ust. 1 u.r.p.d.). Rzecznik działa na rzecz ochrony praw dziecka, w szczególności prawa do godziwych warunków socjalnych (art. 3 ust. 2 pkt 3 u.r.p.d.).

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 5 u.r.p.d. Rzecznik Praw Dziecka może zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi.

W przedmiotowej sprawie uczestniczce S. E. odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz I. P. i O. P.. Powodem odmowy jest nie przedstawienie orzeczenia orzekającego rozwód lub separację. Powyższe względy przemawiają za wniesieniem skargi przez Rzecznika Praw Dziecka, albowiem przedmiot sprawy dotyczy zapewnienia dziecku środków utrzymania.

Po uzasadnieniu dopuszczalności wniesienia skargi Rzecznik podniósł, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że zgłaszająca S. E. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na rzecz ww. małoletnich. W przedmiotowym wniosku, zgłaszająca wskazała stan cywilny jako mężatka, a nie osoba samotnie wychowująca dziecko. Nadto z przeprowadzonej analizy załączonych do wniosku dokumentów, w tym złożonych przez uczestniczkę zaświadczeń i oświadczeń wynika, że dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczenia wychowawczego.

Skarżący uwypuklił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w zakresie w jakim odnosi się ono do rozstrzygnięcia, Organ administracji ograniczył się jedynie do opinii prawnej radcy prawnego - w myśl której - dostarczone postanowienie Sądu Okręgowego w S. o sygn. akt [...] [...] w sprawie ustalenia miejsca pobytu małoletnich I. i O. P. w każdorazowym miejscu zamieszkania ich matki jest niewystarczające do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Organ stoi na stanowisku, że niezbędne jest dostarczenie orzeczenia orzekającego rozwód lub separację.

Organ nie wskazał szczegółowego uzasadnienia, dlaczego stronie nie przysługuje świadczenie wychowawcze, poprzestając wyłącznie na powołaniu w sentencji decyzji podstawy prawnej takiego ustalenia - art. 13 u.p.p.w.d. Z art. 11 K.p.a. wynika obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 K.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Rzecznik podniósł, iż Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Zaskarżona decyzja, w ocenie Rzecznika, nie spełnia wymogów, które nakłada na nie treść art. 107 § 3 K.p.a., bowiem jej uzasadnienie stanowi w zasadzie jedynie przytoczenie przepisów. Uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Za takie uzasadnienie nie można natomiast uznać ogólnikowego stwierdzenia, że dostarczone postanowienie Sądu Okręgowego w S. jest niewystarczające do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego i że do otrzymania wnioskowanego świadczenia niezbędne jest dostarczenie orzeczenia orzekającego rozwód lub separację.

Rzecznik Praw Dziecka nie zgadza się z ww. decyzją i uważa, że organ błędnie przyjął, że do ustalenia świadczenia wychowawczego niezbędne jest przedstawienie prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego rozwód lub separację.

Wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.p.w.d.

- ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka.

Uczestniczka postępowania S. E. była osobą uprawnioną do uzyskania wnioskowanego świadczenia.

W ocenie Rzecznika, Organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał na przepis 13 ust. 4 pkt 3b u.p.p.w.d., jednakże nie uwzględnił przy tym aktu wykonawczego tj. Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465). Wskazał, że ww. rozporządzenie skonkretyzowało i uszczegółowiło przepis art. 13 u.p.p.w.d. dotyczący dokumentów, jakie należy dołączyć do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego.

Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 4 pkt 3b u.p.p.w.d. do wniosku dołącza się odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego poprzez złożenie prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego rozwód lub separację.

Natomiast przywołane rozporządzenie określa sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego (§ 1 pkt 1) oraz szczegółowy zakres informacji, jakie mają być zawarte we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, zwanym dalej "wnioskiem", oraz w oświadczeniach niezbędnych do ustalenia tego prawa, w tym oświadczeniach o dochodach członków rodziny oraz zaświadczeniu, o którym mowa w art. 13 ust. 4 pkt 2 u.p.p.w.d. (§ 1 pkt 2). Natomiast z § 5 pkt 4 ww. rozporządzenia wynika, że ustalając prawo do świadczenia wychowawczego, uwzględnia się, poza odpowiednimi informacjami wskazanymi w § 2-4 (forma złożonego wniosku, oświadczenia i zaświadczenia), również odpowiednio odpis prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego rozwód lub separację albo odpis zupełny lub skrócony aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka - w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko.

Z powyższego wynika, jak wskazał Rzecznik, że odpis prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego rozwód lub separację jest zobowiązana złożyć jedynie osoba, która składa wniosek jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 13 u.p.p.w.d. ustawodawca przez "osobę samotnie wychowującą dziecko" rozumie - pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Z dołączonych akt administracyjnych i części pierwszej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego uczestniczki postępowania wynika, że S. E. złożyła wniosek jako mężatka. W tym miejscu, Rzecznik powołał się na definicję legalną rodziny, która została zawarta w przepisie art. 2 ust. 16 u.p.p.w.d. Rodzina - oznacza odpowiednio: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz mieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, którym przysługują określone w tym przepisie świadczenia; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Na marginesie można wskazać, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnił status prawny, a nie faktyczny. Nadto Rzecznik przywołał pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 września 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 367/10, w którym stwierdzono, że "dopiero z momentem uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, powierzającego jednemu z rodziców sprawowanie bezpośredniej pieczy nad dziećmi, następuje konstytutywny skutek w postaci ustania związku małżeńskiego, a zatem osobą uprawnioną do pobierania świadczeń rodzinnych staje się ten z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje, jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców".

Rzecznik zauważył jako niesporny fakt, że wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim. Co prawda, toczy się pomiędzy stronami sprawa o rozwiązanie związku małżeńskiego, jednakże jest ona w toku. Biorąc pod uwagę stan sprawy, w dniu [...] r. - uczestniczka postępowania S. E. złożyła wniosek jako mężatka. Wobec pozostawania ww. w związku małżeńskim, nie mogła przedstawić prawomocnego orzeczenia orzekającego rozwód lub separację. Rzecznik wskazał, że w obecnym stanie prawnym jest to przesłanka niemożliwa do spełnienia i przedstawienie wymaganego orzeczenia nie ma zastosowania do niniejszego stanu faktycznego, gdyż ma to zastosowanie tylko w przypadku złożenia wniosku przez osobę samotnie wychowującą dziecko.

3. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy P. podał informacje dotyczące stanu rodzinnego S. E., dotyczące jej związku z innym aniżeli ojciec I. P. i O. P. mężczyzną, a następnie przytoczył art. 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Organ wskazał, że w czasie składania wniosku S. E. pozostawała w związku małżeńskim z W. P., nie miała również zasądzonych alimentów na rzecz synów I. i O. P.. Ponadto podczas weryfikacji wniosku, organ uzyskał informację, że W. P. złożył w Ś. wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego i S. P. została tam ujęta w składzie rodziny.

W związku z powyższym, zgodnie z obwiązującym w tym zakresie przepisami świadczenie wychowawcze nie przysługuje i z tego względu odmówiono jego przyznania.

Wójt Gminy P. podkreślił, że S. E. odebrała decyzję i nie wniosła odwołania, co jest równoznaczne z tym, że zgadza się z postanowieniami w niej zawartymi.

Końcowo Organ wskazał, że S. E. rozpoczęła procedurę związaną z rozwodem oraz ustaleniem alimentacji na rzecz dzieci, jednak nie posiada informacji dotyczących rozstrzygnięć, ponieważ [...] r. opuściła teren Gminy P. i obecnie zamieszkuje wraz z dziećmi w Ś..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

4. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 - j.t. ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – j.t.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium legalności, wykazała, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przepis ten zwalnia prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Dziecka od obowiązku spełnienia wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli nie uczestniczyli w postępowaniu administracyjnym.

W tej sprawie, przedmiotem skargi jest decyzja wydana z upoważnienia Wójta Gminy P. przez K. O. P. S. w P. z dnia [...] r. znak [...], na mocy której odmówiono przyznania uczestniczce postępowania S. E. prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz: I. P. i O. P.. Od niniejszego rozstrzygnięcia strona winna wnieść, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. i dopiero w przypadku niezadowolenia z decyzji odwoławczej - skargę do sądu administracyjnego. Uczestniczka S. E. nie wniosła odwołania od decyzji z dnia [...] r. Wójta Gminy P. znak [...]. Rzecznik Praw Dziecka nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Wobec powyższego, w świetle art. art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalne jest wniesienie przez Rzecznika Praw Dziecka skargi od ww. decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 53 § 3 p.p.s.a. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. W sprawie decyzja z dnia [...] r. Wójta Gminy P. znak [...], została doręczona uczestniczce S. E. w dniu [...] r. Zakreślony przepisami prawa termin do wniesienia skargi przez Rzecznika Praw Dziecka upływał [...] r. Wobec powyższego skargę wniesioną przed tą datą należy uznać za wniesioną z zachowaniem terminu określnego w art. 53 § 3 p.p.s.a.

5. Przedmiotem skargi jest wyżej wskazywana decyzja Wójta Gminy P., którą Organ ten odmówił S. E. przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz O. P. i I. P.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie przedłożyła prawomocnego orzeczenia orzekającego o rozwodzie. Organ powołał się przy tym na opinię radcy prawnego, z której wynika, że dostarczone przez S. E. postanowienie Sądu Okręgowego w S., ustalające miejsce pobytu dzieci przy matce jest niewystarczające.

Rzecznik Praw Dziecka, który wniósł skargę na decyzję Wójta Gminy P. przedstawił szeroką argumentację wskazującą na to, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zostały w tej sprawie błędnie zinterpretowane, a Organ nie wziął pod uwagę tego, że Wnioskodawczyni złożyła wniosek jako mężatka i jako taka powinna być traktowana do czasu uprawomocnienia się orzeczenia orzekającego o rozwodzie.

Sąd w pełni podziela stanowisko Rzecznika Praw Dziecka w niniejszej sprawie.

6. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że Organ, procedując nad wnioskiem S. E., naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Złożenie wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego zainicjowało postępowanie administracyjne, w toku którego organ działa na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.). Organ winien stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podjąć, wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7). Ma on również obowiązek należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na treść ich praw i obowiązków (art. 9 K.p.a.). Dalej obowiązkiem organu jest zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, na każdym jego stadium (art. 10 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Wydana w sprawie decyzja administracyjna winna zawierać szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Analiza przedłożonych Sądowi akt postępowania prowadzi do wniosku, że Organ nie zadośćuczynił żadnemu z tych obowiązków. Szczególne zastrzeżenia budzi konstrukcja uzasadnienia rozstrzygnięcia, które poza powołaniem się na opinię prawną i przytoczenie przepisów prawa, nie czyni zadość powyżej wskazanym przepisom.

7. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wydana w sprawie decyzja narusza również przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wymienione w skardze. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, o którego przyznanie ubiegała się S. E. oraz jego wypłata – zgodnie z art. 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Natomiast wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze.

Kryterium dochodowe, uprawniające do otrzymania świadczenia określa art. 5 u.p.p.w.d., który odwołuje się do dochodu rodziny i stanowi sumę dochodów członków rodziny.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, co należy rozumieć pod pojęciem "rodzina", której to definicja legalna została zawarta w przepisie art. 2 ust. 16 u.p.p.w.d. Rodzina - oznacza odpowiednio: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz mieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, którym przysługują określone w tym przepisie świadczenia; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Jak trafnie wywiódł w skardze Rzecznik Praw Dziecka pod pojęciem rodziny należy rozumieć rodzinę w sensie prawnym, co oznacza, że dopóki pomiędzy małżonkami nie zostanie prawomocnie orzeczony rozwód, w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostają oni w dalszym ciągu rodziną, nawet jeżeli wspólnie nie zamieszkują.

Jest to pogląd zbieżny z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, zgodnie z którym w zakresie świadczeń rodzinnych ustawodawca określając pojęcie rodziny (a także osoby samotnie wychowującej dziecko) uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny w rozumieniu ww. przepisów, jest w szczególności fakt wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny, jak np. wspólnego gospodarowania. W przypadku bowiem osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny. Taki stan będzie miał miejsce do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd separacji lub rozwodu w świetle obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje okoliczność, iż współmałżonkowie nie zamieszkują razem czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego (por. wyroki NSA: z 23.09.2005 r., I OSK 150/05; z 13.01.2010 r., I OSK 1128/09; z 05.04.2011 r., I OSK 2099/10; z 20.01.2016 r., I OSK 3283/14; z 14.11.2017 r., I OSK 1155/17; a także wyroki WSA: z 07.03.2013 r., II SA/Ke 107/13; z 24.04.2013 r., II SA/Bd 232/13; z 04.04.2017 r., II SA/Bk 151/17 14.11.2017 r.– wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

8. W świetle przytoczonych tez z orzecznictwa sądów administracyjnych nie ma znaczenia z punktu widzenia postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego ani okoliczność, że rodzice dziecka nie mieszkają razem, ani też to, że pomiędzy rodzicami toczy się postępowanie o rozwód. W każdym przypadku rzeczą organu jest ustalenie, czy orzeczenie orzekające o rozwiązaniu małżeństwa zapadło i czy stało się prawomocne, to bowiem w bezpośredni sposób przekładać się będzie na ustalenie składu rodziny i jej dochodu. W szczególności ustalenia te będą pozwalały na zakwalifikowanie wnioskodawczyni jako osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 2 ust. 13 u.p.p.w.d. Zgodnie bowiem z tym przepisem, ustawodawca przez "osobę samotnie wychowującą dziecko" rozumie - pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Natomiast informacja o toczącym się postępowaniu ma zatem walor informacyjny, ale nie przesądza o możliwości przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia. Stanowi ona jedynie sygnał, iż status beneficjenta świadczenia może ulec zmianie, a w konsekwencji zmianie mogą również ulec okoliczności stanowiące o zasadności pobierania świadczenia, o czym należało wnioskodawczynię pouczyć.

Nie sposób przyjąć za prawidłowy toku rozumowania Organu, z którego wynika, że skoro przepisy nakładają na stronę obowiązek przedłożenia szeregu dokumentów, wśród których wymieniono prawomocne orzeczenie orzekające rozwód lub separację, to nieprzedłożenie takiego dokumentu samo w sobie skutkuje odmową przyznania świadczenia, nawet w przypadku, gdy orzeczenie takie nie istnieje w obrocie prawnym, bowiem postępowanie o rozwód jest w toku. Podstawą do żądania takiego dokumentu przez organ jest ustalenie, że orzeczenie zostało przez sąd wydane i posiada walor prawomocności, natomiast postępowanie administracyjne służy temu, aby wszystkie istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności zostały przez organ ustalone.

9. Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy uznać należało, że Organ całkowicie bezzasadnie przyjął, iż toczące się postępowanie o rozwód stanowi przeszkodę do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz I. P. i O. P., przy czym w uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek, poza odwołaniem się do opinii prawnej, argumentów uzasadniających zaprezentowane przez Organ stanowisko.

Tym samym należy przyznać rację Skarżącemu, iż akt ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a., bowiem uzasadnienie, poza przytoczeniem przepisów prawa, które w sprawie mają zastosowanie praktycznie nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi, o których mowa w treści tego przepisu.

10. Z tych względów, uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniem przepisów proceduralnych, sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł o jego uchyleniu.

Rzeczą organu w niniejszej sprawie będzie staranne ustalenie i udokumentowanie stanu faktycznego, a następnie podjęcie dalszych działań w zależności od poczynionych ustaleń.