Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 305/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2983/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2983/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2013 r., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Sąd pierwszej instancji, wskazał, że złożonego wniosku, regulaminu Stowarzyszenia oraz pisma z dnia 20 stycznia 2014 r. nadesłanego do sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 2850/13 wynika, iż Stowarzyszenie [...] jest stowarzyszeniem zwykłym, które nie posiada ani majątku, ani rachunku bankowego. Z pkt 7 regulaminu Stowarzyszenia wynika, że jego działalność opiera się na pracy społecznej członków. Stowarzyszenie liczy trzynastu członków, dodatkowo współpracują z nim dwie osoby w formie wolontariatu. Obowiązująca składka członkowska, zgodnie z podjętym zobowiązaniem w 2006 r. wynosi 10 zł miesięcznie, lecz członkowie Stowarzyszenia ponoszą ponadto dodatkowe koszty jego funkcjonowania (ok. 60 zł. miesięcznie). Wnioskodawca wyjaśnił, że składkę członkowska opłaca tylko 7 członków. Sąd odmawiając przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy we wskazanym zakresie, wskazał, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że jest podmiotem, któremu przysługuje możliwość skorzystania z prawa pomocy.

W ocenie Sądu, skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nie jest wystarczającym twierdzenie, że Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu, a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jeżeli działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczania kosztów postępowania sądowego. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby członkowie Stowarzyszenia, w przypadku braku innych źródeł finansowania, celem prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, zebrali środki konieczne do opłacenia wpisu sądowego. Ponieważ skarżące Stowarzyszenie nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, w tym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że sytuacja materialna skarżącego Stowarzyszenia nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Z przedstawionej przez skarżące Stowarzyszenie sytuacji finansowej nie można bowiem przyjąć, że nie jest ono w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji zbadał sytuację materialną strony i poddał ją wszechstronnej analizie również z punktu widzenia działalności organizacyjnej Stowarzyszenia wynikającej z regulaminu strony wnioskującej. Po pierwsze, z treści art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) wynika, że skarżące Stowarzyszenie jako stowarzyszenie zwykłe może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Wynika z tego, że stowarzyszenie zwykłe winno zapewnić środki na prowadzenie swojej działalności poprzez utrzymanie wysokości składek członkowskich na odpowiednim poziomie. Co prawda we wniosku skarżące Stowarzyszenie wskazało na ograniczone zasoby finansowe członków, jednak tego stwierdzenia nie poparło żadnymi konkretami. Dodatkowo wskazania wymaga, że w zażaleniu skarżące Stowarzyszenie przyznało, że zwiększyła się liczba jego członków, co niewątpliwie wiąże się z pozyskaniem dodatkowych środków finansowych od nowych członków. Po drugie, w związku z celami statutowymi skarżące Stowarzyszenie winno liczyć się z konsekwencjami podejmowanych działań. Za nieuprawnione należy uznać stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym członkowie Stowarzyszenia nie mogą w nieskończoność zwiększać wydatków na jego działalność. Jeżeli, jak twierdzi skarżące Stowarzyszenie, jego działalność ekologiczna stała się "rozległa", to nie ulega żadnych wątpliwość, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że w takiej sytuacji skarżące Stowarzyszenie winno przewidzieć tego skutki tak aby zapewnić odpowiednie środki finansowe na prowadzenie swojej "rozległej" działalności. Nie ma tu znaczenia duża ilość spraw prowadzonych przez Stowarzyszenie, ponieważ mając na względzie obowiązujące przepisy prawa oraz zakres działalności statutowej Stowarzyszenia winno ono wygospodarować środki finansowe celem pokrycia kosztów sądowych.

A zatem sam charakter działalności Stowarzyszenia nie może uzasadniać przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, że z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika w sposób jednoznaczny, aby skarżące Stowarzyszenie nie było w stanie ponieść kosztów postępowania.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej – gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stowarzyszenie ubiegające się o taką pomoc winno najpierw poczynić kroki celem skutecznego uzyskania odpowiednich środków finansowych od jego członków.

Z taką sytuacją z całą pewnością nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ skarżące Stowarzyszenie takich działań nie poczyniło, twierdząc, że nawet dopuszczalna prawem forma uzyskiwania środków finansowych (ze składek członkowskich) nie może być realizowana przez członków w nieskończoność. Takie stanowisko strony skarżącej nie świadczy o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, że w oparciu o informacje zawarte we wniosku trudno też uznać, że wszyscy członkowie mają ograniczone zasoby finansowe, uniemożliwiające pozyskanie odpowiednich środków finansowych na prowadzenie działalności skarżącego Stowarzyszenia. We wniosku tego nie wykazano.

W tych warunkach Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wnioskodawca nie wykazał obiektywnych okoliczności wskazujących, że zdobycie środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto na obecnym etapie postępowania, celem zagwarantowania realizacji statutowej działalności Stowarzyszenia, wymagany koszt sądowy to 100 złotych wpisu sądowego od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że nie jest w stanie wygospodarować takiej kwoty.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.