Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1172/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-03-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2008 r. do czerwca 2009 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W dniu 23 stycznia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem orz dwójką dzieci. Oświadczyła, że utraciła płynność finansową, albowiem w związku z postępowaniem podatkowym firma od października do grudnia 2013r. przyniosła straty w kwocie [...] zł. Jako majątek strona wskazała mieszkanie lokatorskie o pow. [...] m² oraz działkę o pow. [...] m². Wnioskodawczyni oświadczyła również, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.

Zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2014r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuację finansową i majątkową wnioskodawczyni.

W odpowiedzi przedłożono: zeznanie podatkowe skarżącej oraz jej męża za 2012r., z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za powyższy okres uzyskali dochód w łącznej wysokości [...] zł. (przychód [...] zł); deklaracje VAT-7 za okres od sierpnia 2013r. do stycznia 2014r.; zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego; kserokopie księgi przychodów i rozchodów za okres od sierpnia 2013r. do stycznia 2014r.; obwieszczenie o licytacji samochodu skarżącej oraz tytuły wykonawcze.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Art. 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek.

W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącej złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej.

Z przedłożonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką dzieci. Jako majątek wnioskodawczyni wskazała mieszkanie lokatorskie o pow. [...] m² oraz działkę o pow. [...] m². Z zeznania podatkowego za 2012r. oraz deklaracji VAT-7 oraz księgi przychodów i rozchodów za okres o sierpnia 2013r. do stycznia 2014r. wynika, że skarżąca wraz z mężem prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu złomem. Działalność skarżącej oraz jej męża przynosi znaczny przychód tj. za 2012 r. [...] zł, dochód [...]zł.

W sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni orzekający nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawczyni wraz z mężem prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczą przedłożone zeznania oraz deklaracje podatkowe. Wynika z nich, że za 2012r. uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej i kształtowały się one na stosunkowo wysokim poziomie. W tym kontekście, wykazywana obecnie przez skarżącą strata z działalności gospodarczej nie może świadczyć o braku jakichkolwiek środków finansowych. Zauważyć należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Strata w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej jest więc jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych (por. postanowienia NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 451/12, LEX nr 1239208; z dnia 05 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 492/11, LEX nr 1069493; z dnia 09 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ343/11; LEX nr 1069427 oraz z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, generowane aktualną postawą przedsiębiorcy dokonującego zakupu towarów w większej ilości, niż ich sprzedaży.

W tym miejscu godzi się podnieść, że wyjaśnienia skarżącej zawarte we wniosku (PPF) o przyznanie prawa pomocy w zakresie uzyskiwanego dochodu pozostają w sprzeczności ze wskazanymi w oświadczeniu wydatkami (k. 78 akt sądowych), przy uwzględnieniu, że skarżąca nie wykazała w formularzu żadnych oszczędności. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (poz. 10 formularza) wynika, że strona nie uzyskuje żadnego dochodu. Ponadto zarówno na urzędowym formularzu jak również w oświadczeniu (K. 77 akt sądowych) skarżąca wskazała, że nie posiada żadnych oszczędności finansowych. W takiej sytuacji uznać należy, że składane przez stronę oświadczenia są nierzetelne i niewiarygodne, albowiem nielogiczna jest sytuacja,

w której wydatki skarżącej przewyższają wykazane przez nią dochody, przy czym strona nie posiada żadnych oszczędności. Ponadto skarżąca nie oświadczyła, aby korzystała z pomocy finansowej rodziny w związku, z czym przyjąć należało, że pomocy takowej nie otrzymuje.

Zauważyć należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienia NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 221/11, LEX nr 948887; z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II GZ 427/11, LEX nr 1151759; z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 569/11, LEX nr 984607; z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II GZ 473/11, LEX nr 984650; z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 479/11 LEX, nr 1148689).

To na wnioskodawcy ciąży obowiązek rzetelnego współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź składanie niepełnych lub sprzecznych oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 165/11, LEX nr 786130; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 455/10, LEX nr 711445). Tak więc, w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 607/10, LEX nr 742666).

Ponadto skarżąca nie wypełniła w pełni dyspozycji, o której mowa w wezwaniu z dnia 28 stycznia 2013r., albowiem w ogóle nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. Wyciągi miały natomiast obrazować wszelkie operacje dokonywane na tych rachunkach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Dotyczyło to zarówno transakcji obciążeniowych na tych rachunkach (czyli wydatków, środków, które wypływają z tych kont), jak również i transakcji uznaniowych (czyli wpływów na te rachunki bankowe). Jest to w rzeczywistości bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. NSA w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 249/11, LEX nr 896209).

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji