Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2394/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1, art. 104, art. 117 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 49 poz 508
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Krystyna Anna Stec sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "P." Sp.j. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 14/15 w sprawie ze skargi "P." Sp.j. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2014 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "P." Sp. j. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2014 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] listopada 2004 r. Urząd Patentowy RP, działając na podstawie art. 110 i art. 111 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 117 ze zm., dalej: p.w.p.) udzielił M. K. (dalej też: uprawniona) prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Kaseta do rolet" Rp.8019 zgłoszonego do rejestracji [...] maja 2004 r.

Dnia [...] września 2008 r. "P." Sp.j. z siedzibą w K. (dalej też: wnioskodawczyni, skarżąca) wniosła o unieważnienie prawa z rejestracji ww. wzoru przemysłowego. Uzasadniając swój interes prawny wyjaśniła, że produkuje i wprowadza do obrotu gospodarczego rolety w kasetach, w tym także w kasetach o cechach objętych spornym prawem, a więc sporny wzór prowadzi do ograniczenia jej swobody działalności gospodarczej. Nadto wskazała, że uprawniona w kwietniu 2007 r. skierowała do niej przedsądowe wezwanie do natychmiastowego zaniechania naruszania jej prawa z rejestracji spornego wzoru.

Jako podstawę prawną żądania unieważnienia spornego prawa powołała przepisy art. 102, art. 103 i art. 104 p.w.p., podnosząc zarzuty braku jego nowości oraz braku indywidualnego charakteru spornego wzoru. Jako przeciwstawienia wskazała ujawnione wzory:

1) wzór użytkowy pt.: "Korpus rolety" nr Ru 60033, opublikowany w BUP nr 10/200 z 8 maja 2000 r.;

2) patent na wynalazek pt.: "Zasłona obrotowa-roleta" nr pat. 186699, opublikowany w BUP nr 14/1998 z 6 lipca 1998 r.;

3) zgłoszenie wzoru użytkowego pt.: "Roleta do zaciemniania pomieszczeń" nr W112912, opublikowane w BUP nr 15/2003 r. z 28 lipca 2003 r.;

4) zgłoszenie wynalazku pt.: "Roleta kasetowa" nr P 347512, opublikowane w BUP nr 23/2001 z 5 listopada 2001 r.;

5) zgłoszenie wynalazku pt.: "Roleta okienna" nr P 357394, publikacja w BUP 14/2003 r. z 14 lipca 2003 r.

Zdaniem wnioskodawczyni przekroje poprzeczne kaset według ww. przeciwstawień mają kształt półkola z odgiętymi na zewnątrz ramionami i były opublikowane przed datą zgłoszenia spornego wzoru do rejestracji. To dowodzi, że sporny wzór nie może być uznany za nowy. Jest on bowiem powtórzeniem kształtu, który przed jego zgłoszeniem stał się swego rodzaju standardem, a takie porównanie, zdaniem wnioskodawcy, czyni zadość zarzutowi braku indywidualnego charakteru wymaganego przez ustawę od wzoru przemysłowego (art. 104 p.w.p.).

Uprawniona M. K. w odpowiedzi na wniosek zakwestionowała zarówno interes prawny wnioskodawczyni jak i podobieństwo spornego wzoru przemysłowego do wzorów ujawnionych w materiałach przez nią przedstawionych.

Decyzją z [...] grudnia 2008 r. Urząd Patentowy RP unieważnił sporne prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Kaseta do rolet".

Na skutek skargi uprawnionej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 grudnia 2009 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 332/09; dalej też: wyrok z 2009 r.) uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi.

Sąd stwierdził, że wnioskodawczyni miała i ma interes prawny do żądania unieważnienia prawa z rejestracji ww. wzoru przemysłowego, który wynika z faktu konkurowania z uprawnioną na tym samym rynku. Ponadto Sąd wskazał, że w zakresie oceny przesłanki nowości spornego wzoru różnica między kasetami uwidacznia się przede wszystkim w promieniach zagięć osłony kaset oraz wielkości ich krawędzi zewnętrznych. Cecha ta nie jest widoczna na rysunku przedstawiającym rzut prosty, ale widoczna jest na rysunku przedstawiającym rzut poprzeczny oraz na modelach kaset dołączonych do akt administracyjnych. Zatem przyjęcie przez organ, że wzór nie był identyczny, czyli różnice nie sprowadzały się tylko do nieistotnych szczegółów, powodowało zdaniem Sądu, że nie można było odmówić mu indywidualnego charakteru.

Sąd nie podzielił stanowiska organu dotyczącego ustalenia zakresu swobody twórczej przy ocenie indywidualnego charakteru spornego wzoru uznając, że ściśle użytkowy charakter tego wytworu (głównie jego funkcja maskująca), jego dyskretny wygląd sprawiają, że zakres swobody twórczej przy jego projektowaniu jest bardzo mały, zatem "ogólne wrażenie" musi być odnoszone do drobnych różnic. Zatem przy rozważaniu "ogólnego wrażenia", jakie wywołują kasety do rolet na zorientowanym użytkowniku należało brać pod uwagę nawet drobne różnice i rozważać, czy wpływają one na "ogólne wrażenie".

Sąd nie podzielił też prezentowanego przez organ stanowiska traktującego "zorientowanego użytkownika" jako zwykłego, końcowego użytkownika. Wskazał, że "zorientowany użytkownik" kasety dostrzeże różnice w promieniach zagięć porównywanych produktów. Sąd wskazał, że oceniając indywidualny charakter kaset do rolet, należało najpierw wyczerpująco ustalić zakres swobody twórczej, biorąc pod uwagę naturę produktu i jego funkcje użytkowe, a następnie ustalić cechy "zorientowanego użytkownika" i poprzez jego pryzmat ocenić produkty i występujące między nimi różnice pamiętając, że "zorientowany użytkownik" to taki, który wie, że są różne rodzaje kaset i bada je dokładnie. W ocenie Sądu "zorientowany użytkownik" to osoba, która stale używa danego towaru i w związku z tym ma pewną wiedzę na temat tego rodzaju wzorów. Nie jest nim fachowiec. Może nim być "konsument bardzo uważny, który wie czego szuka i zwraca uwagę na wszystkie widoczne elementy produktu". "Zorientowany użytkownik" kaset do rolet na pewno nie jest przeciętnym użytkownikiem, czy przeciętnym finalnym nabywcą; to osoba, która patrzy na kasety nie tylko po ich zamontowaniu w pomieszczeniu. Jednocześnie Sąd zauważył, że kasety po zamontowaniu są niewidoczne albo prawie niewidoczne, gdyż są przytwierdzane do ram okiennych, w zasadzie o takim samym kolorze. Mają bowiem osłonić, ale i ukryć kolorowe rolety, aby były niewidoczne. W tej sytuacji natura tego produktu powinna być taka, aby był również jak najmniej widoczny. Brak kasety powoduje, że roleta jest widoczna i psuje estetykę okna.

Sąd polecił, aby organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy porównał kasety do rolet wg. wzorów obu stron i rozważył, jakie ogólne wrażenie wywierają one na zorientowanym użytkowniku, prawidłowo ustalając zarówno cechy "zorientowanego użytkownika kaset do rolet", jak i "indywidualny charakter" tego produktu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Urząd Patentowy RP decyzją z [...] listopada 2010 r. unieważnił prawo z rejestracji spornego wzoru. Organ uznał, że przedmiotowy wzór przemysłowy nie spełniał wymogu indywidualnego charakteru w rozumieniu art. 104 p.w.p., gdyż zachodzi tożsamość praktycznie wszystkich ww. cech istotnych wzoru widocznych podczas jego zwykłego używania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 sierpnia 2011 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 349/11) oddalił skargę na tę decyzję uprawnionej M. K., uznając, że organ zrealizował wytyczne i zalecenia zawarte w ww. wyroku z 15 grudnia 2009 r.

Na skutek skargi kasacyjnej M. K., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 2340/11) uchylił powyższy wyrok WSA z 11 sierpnia 2011 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 349/11) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zdaniem Sądu kasacyjnego w sprawie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem błędnie przyjęto, że zaskarżona decyzja z [...] listopada 2010 r. została wydana z uwzględnieniem tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ani Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, ani organ nie zastosowali się do oceny prawnej i wskazań zawartych w ww. wyroku z 15 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 332/09. W szczególności Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku zaakceptował wadliwe ustalenie przez organ zakresu swobody twórczej przy badaniu indywidualnego charakteru, a także rozumienia pojęcia "zorientowanego użytkownika", co skutkowało niepełną i niekonsekwentną oceną porównywanych produktów, dokonaną z naruszeniem art. 104 p.w.p. i 80 k.p.a. Zaaprobowano też określony niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku z 2009 r. zakres swobody twórczej. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z Urzędem Patentowym, że zakres swobody twórczej w przypadku wzoru kaset do rolet jest znaczący. Według Sądu II instancji ściśle użytkowy charakter tego wytworu (głównie jego funkcja maskująca), jego dyskretny wygląd sprawiają, że zakres swobody twórczej przy jego projektowaniu jest bardzo mały, zatem ogólne wrażenie musi być odnoszone do drobnych różnic. Mając na uwadze charakter i przeznaczenie kaset do rolet, duże różnice między tymi wytworami występować nie mogą. Zatem przy rozważaniu "ogólnego wrażenia", jakie wywołują kasety do rolet na zorientowanym użytkowniku należało brać pod uwagę nawet drobne różnice i rozważać, czy wpływają one na "ogólne wrażenie". Tych zaleceń i wskazań nie wykonał organ, co zaakceptował Sąd w zaskarżonym wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznał sprawę i wyrokiem z 12 lipca 2013 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 361/13) uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] listopada 2010 r. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ w szczególności uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z rozstrzygnięcia zawartego w wyroku z 2009 r.

Rozpoznając sprawę po raz trzeci Urząd Patentowy RP decyzją z [...] maja 2014 r. oddalił wniosek o unieważnienie spornego prawa oraz przyznał na rzecz uprawnionej od wnioskodawcy kwotę 1.600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Jako postawę skarżonej decyzji wskazano art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 oraz art. 102, art. 103 i art. 104 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy RP wskazał na wynikające z art. 153 p.p.s.a. związanie oceną prawną i wytycznymi ww. wyroków zapadłych w tej sprawie.

Wobec powyższego organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego.

Następnie organ przywołując zarzuty wnioskodawcy co do braku indywidualnego charakteru oraz braku nowości ww. wzoru, a więc przesłanki stypizowane w art. 102, art. 103 i art. 104 p.w.p. podkreślił, że warunkiem sine qua non dla zastosowania ww. przepisów jest wcześniejsze publicznie udostępnienie wzorów przeciwstawionych. Organ wskazał, że przeciwstawiony wzór pt.: "Roleta okienna" (uznany przez wnioskodawcę jako główne i najbardziej podobne przeciwstawienie) został opublikowany w BUP nr 14/2003 w 14 lipca 2003 r.

Urząd Patentowy RP przypomniał również, że poza powyższym wzorem wnioskodawca wskazał w swoim wniosku, jako pozostałe przeciwstawienia, także inne wzory wzory/wynalazki, udostępnione publicznie przed datą zgłoszenia do rejestracji spornego wzoru, tj.:

• "Korpus rolety" Ru. 60033 - data publikacji w BUP dnia 8 maja 2000 r.;

• "Zasłona obrotowa - roleta" nr Pat. 186699 - data publikacji w BUP dnia 6 lipca 1998 r.;

• "Roleta do zaciemniania pomieszczeń" Z.112912 - data publikacji w BUP dnia 28 lipca 2003 r.;

• "Roleta kasetowa" Z.347512 - data publikacji w BUP dnia 5 listopada 2011 r.

Następnie, przy pomocy rysunków owych wzorów organ dokonał oceny nowości w świetle art. 103 ust. 1 p.w.p.

Dokonując analizy porównawczej spornego wzoru pt. "Kaseta do rolet" oraz przeciwstawionych mu ww. wzorów użytkowych organ porównał sporny wzór z wzorem pt. "Roleta okienna" i stwierdził, że:

1) oba te wzory posiadają przekroje poprzeczne profili osłonowych kaset do rolet o kształcie półkolistym, co jest zdecydowanie uwarunkowane charakterem samego wzoru, gdyż jak stwierdził WSA w wyroku z 2009 r. "wewnątrz profilu osłonowego kasety znajduje się zawsze walec, na który nawija się materiał rolety, a materiał po nawinięciu na wałek przybiera kształt walca". Porównywane wzory w przekroju poprzecznym profili osłonowych mają zatem półkolisty kształt z odgiętymi na zewnątrz końcami;

2) górne zagięcie obu wzorów jest dłuższe od dolnego, jednak w przekroju wzoru spornego pt. "Kaseta do rolet" promienie zagięcia są jednakowe, zaś w przekroju wzoru przeciwstawionego pt. "Roleta okienna" promienie zagięć nie są jednakowe, gdyż dolne zagięcie jest wykonane mniejszym promieniem niż górne i mniejszym niż, w spornym wzorze. Zdaniem organu wzory te różnią się między sobą, co potwierdza także stanowisko WSA zawarte w ww. wyroku z 2009 r., że "w sprawie niniejszej różnica między kasetami uwidacznia się przede wszystkim w promieniach zagięć osłony kaset oraz wielkości ich krawędzi zewnętrznych. Cecha ta nie jest widoczna na rysunku przedstawiającym rzut prosty. Widoczna jest zaś na rysunku przedstawiającym rzut poprzeczny oraz na modelach kaset dołączonych do akt administracyjnych".

Urząd Patentowy RP stwierdził, że różnic tych nie można uznać za nieistotne szczegóły (są zatem różnicami istotnymi), gdyż wpływają na ostateczny kształt porównywanych wzorów i różnicują te wzory na tyle by uznać, że sporny wzór posiada cechę nowości. Zdaniem organu tym bardziej pozostałe postacie przeciwstawionych wzorów nie są identyczne ze spornym wzorem. Są one w jego ocenie jeszcze bardziej oddalone od spornego wzoru niż wzór użytkowy pt. "Roleta okienna", mimo że wszystkie one posiadają przekroje poprzeczne profili osłonowych kaset do rolet o kształcie półkolistym. Jest to cecha zdecydowanie uwarunkowana charakterem technicznym samego wzoru, gdyż jak to uznał WSA w wyroku z 2009 r. "wewnątrz profilu osłonowego kasety znajduje się zawsze walec, na który nawija się materiał rolety, a materiał po nawinięciu na wałek przybiera kształt walca". Wobec tego wszystkie te wzory różnią się od niego zagięciami tych półwalców.

Organ wskazał, że w przeciwstawionych wzorach Ru.60033, Ru.112912 i Ru.64349 promienie zagięć nie są jednakowe, gdyż jedno jest wykonane mniejszym promieniem niż drugie i zdecydowanie mniejszym niż, w spornym wzorze. Zatem wzory te różnią się od wzoru spornego, a co za tym idzie nie niweczą jego nowości. Także wzory Pat.186699 i Z.347512 różnią się od spornego wzoru, gdyż w ich przypadku końce walca są idealnie symetrycznie zakończone ostrymi prostokątnymi kształtami lub w ogóle nie posiadają zagięć półwalca, które "przechodziłyby w łuk wygięty przeciwnie do promienia walca".

Reasumując, organ uznał, że sporny wzór nie tylko jest niepodobny do wzoru, który został wskazany przez wnioskodawcę jako "najbardziej podobny do spornego wzoru", tj. do wzoru "Roleta okienna", lecz tym bardziej jest on niepodobny do pozostałych przeciwstawionych rolet, a tym samym nie można go uznać za pozbawiony nowości.

Oceniając indywidualny charakter spornego wzoru Urząd Patentowy RP zauważył, że zgodnie z doktryną indywidualny charakter jest to wypadkowa różnych elementów, które przesądzają o pewnej "inności" przedmiotu ukształtowanego według wzoru. Tę "inność" osiąga się poprzez nadanie postaci wytworu cech lub właściwości, które jednak nie mogą pozostawać w sprzeczności z funkcją wytworu będąc wyznacznikiem swobody twórczej projektanta wzoru (M. Poźniak-Niedzielska, Gloso do wyroku SN z 23.10.2007 r., II CSK 302/07, OSP 6/2009).

Odwołując się do orzecznictwa organ zaznaczył, że przedmiotem porównania wzorów przemysłowych powinny być całe postacie wytworów objętych prawem z rejestracji, tj. przedstawione na zdjęciu lub rysunku zbiorczym załączonym do dokumentacji zgłoszeniowej, w świetle ich cech istotnych." Następnie, stosownie do art. 104 p.w.p. organ zajął się wyjaśnieniem pojęcia "zorientowanego użytkownika", a także ustaleniem "zakresu swobody twórczej" przy projektowaniu kaset do rolet.

Urząd Patentowy RP wskazał, że wzór postrzegać należy całościowo, nie zaś wyrywkowo porównywać poszczególne jego cechy. Właściwy dla oceny powinien być użytkownik, który styka się ze wzorem, by skorzystać z niego zgodnie z przeznaczeniem i w celu wyzyskania wartości tkwiącej dla niego w tym produkcie. Organ przyjął, że "zorientowany użytkownik" przed dokonaniem zakupu uważnie ogląda produkt, bada jego budowę i funkcjonalność oraz zwraca uwagę na detale. Przymiot takiego użytkownika "zorientowanego" może być rozumiany jako posiadany poziom świadomości na temat znaczenia określonych cech wzoru i wiedza o innych podobnych rozwiązaniach. Pod pojęciem "zorientowanego użytkownika" rozumieć można użytkownika określonych produktów lub osobę mającą orientację w określonym sektorze, do którego należą produkty obejmujące wzór, w szczególności świadomość aktualnego stanu wzornictwa w określonej dziedzinie produkcji. Trzeba mieć na uwadze, że orientacja użytkownika może wynikać z długotrwałego, stałego używania określonych produktów. Nie jest jednak w ocenie organu uzasadnione wymaganie, by "zorientowany użytkownik" znał wszystkie wzory przemysłowe z określonego sektora, ani tym bardziej wymaganie, by był on specjalistą z dziedziny projektowania wzorów przemysłowych. "Zorientowanemu użytkownikowi" przypisuje się wyższy niż u przeciętnego konsumenta (występującego w prawie znaków towarowych) poziom zdolności spostrzegania istniejących różnic. Pojęcie "zorientowanego użytkownika" nie powinno być przy tym utożsamiane z modelem przeciętnego konsumenta odpowiednio poinformowanego i uważnego, wykształconym w orzecznictwie dotyczącym znaków towarowych i nieuczciwej konkurencji. Urząd Patentowy RP stwierdził, że nie powinno budować się również analogii między miernikiem "zorientowanego użytkownika", a miernikiem znawcy (fachowca, specjalisty) w prawie patentowym, którego wiedza stanowi wyznacznik przy ocenie poziomu wynalazczego (P. Kostański, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2010).

Organ wskazał, że ustalając w tej sprawie "zorientowanego użytkownika" wziął także pod uwagę ocenę zawartą w wyrokach WSA z 10 października 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1116/07) oraz NSA z 20 marca 2007 r. (sygn. akt II GSK 232/08), a dotyczącą listew przypodłogowych i uznał, że "zorientowanym użytkownikiem" kaset do rolet nie będzie na pewno osoba, która patrzy na osłony rolet po ich zamontowaniu w pomieszczeniu. Natura tego produktu jest bowiem taka, że jeżeli rolety są już prawidłowo zamontowane, to się ich właściwie w ogóle nie widzi, bowiem są nieistotnym detalem wykończeniowym. Rzucałby się w oczy dopiero brak kaset do rolet, albo ich wadliwe ułożenie. Zatem "zorientowany użytkownik" kaset do rolet to taki, który przed wyborem właściwego produktu, ogląda go uważnie, porównuje różne dostępne rodzaje produktu, bada ich wygląd i funkcjonalność. Ogląda produkt (kasetę do rolet) raczej w sklepie, z wierzchu i od spodu, bierze ją do ręki, patrzy z bliska, bada poszczególne elementy (promień półwalca, jego zakończenia, etc.). "Zorientowanym użytkownikiem" kaset do rolet, będzie zatem osoba, która poszukuje kaset do rolet i dopiero zamierza je zamontować jako wykonawca lub inwestor.

W kwestii zakresu swobody twórczej organ stwierdził, że przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru uwzględniać należy rodzaj produktu, w którym zastosowano wzór lub który wzór ucieleśnia, a także sektor przemysłu, do którego on należy oraz właśnie stopień swobody projektanta przy tworzeniu wzoru.

Organ wskazał, że zakres swobody twórczej jest zdeterminowany przez cechy funkcjonalne przedmiotu oraz przez wcześniejsze wzornictwo. I tak w przypadku wzorów, które muszą uwzględniać przede wszystkim wymogi funkcjonalne przedmiotu, zakres swobody twórczej jest mniejszy, niż w przypadku wzorów, w których przeważają założenia estetyczne. Tam, gdzie zakres swobody twórczej jest większy, różnice między wzorami powinny być łatwiej zauważalne, niż w przypadku wąskiego zakresu tej swobody.

Urząd Patentowy RP ustalił zatem, że zakres swobody twórczej przy projektowaniu spornego wzoru jest bardzo mały.

Wobec powyższych ustaleń Urząd Patentowy RP stwierdził ostatecznie, że sporny wzór przemysłowy posiada indywidualny charakter. Wskazał, że ów wzór, jak i wzory mu przeciwstawione mimo, że posiadają przekroje poprzeczne profili osłonowych kaset do rolet o kształcie półkolistym, to różnią ich zagięcia. W przekroju spornego wzoru promienie zagięcia są jednakowe, zaś w przekroju przeciwstawionego wzoru Ru.64349 promienie zagięć nie są jednakowe - dolne zagięcie jest wykonane mniejszym promieniem niż górne i mniejszym niż we wzorze spornym Rp.8019. Zdaniem organu także pozostałe przeciwstawione wzory cechują się odmiennymi zagięciami końców półwalca (lub ich brakiem). Odwołując się do wyroku z 2009 r. Urząd Patentowy RP uznał, że sam fakt posiadania profilu poprzecznego w kształcie półwalca jest niewystarczający by stwierdzić, że porównywane wzory wywołują takie samo ogólne wrażenie, ponieważ profil o kształcie półwalca jest zdecydowanie uwarunkowany charakterem samego wzoru, gdyż "wewnątrz profilu osłonowego kasety znajduje się zawsze walec, na który nawija się materiał rolety, a materiał po nawinięciu na wałek przybiera kształt walca". Podsumowując, organ stwierdził, że przy bardzo wąskim zakresie swobody twórczej w rozpatrywanej sprawie, różnice wskazane między wzorami są wystarczające by uznać, że porównywane wzory wywierają odmienne ogólne wrażenie na "zorientowanym użytkowniku". "Zorientowany użytkownik" porównując bowiem "kasety do rolet" może zapoznać się z różnymi osłonami tych rolet, przez co zdaniem organu dostrzeże on różnice pomiędzy nimi, m.in. takie jak promienie zagięć półwalca, gdyż charakter "kaset do rolet" nie pozwala na zastosowanie zbyt dużych różnic pomiędzy nimi. Organ wskazał, że - w myśl wyroku z 2009 r., przy rozważaniu "ogólnego wrażenia" jakie wywołują "kasety do rolet na zorientowanym użytkowniku" należało wziąć pod uwagę nawet drobne różnice, gdyż z istoty wzoru wynika, iż duże różnice między tymi wytworami występować nie mogą.

P. Sp. j. z siedzibą w K. w terminie zaskarżyła decyzję Urzędu Patentowego RP do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Odwołując się do art. 153 i art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Urząd Patentowy RP rozpoznając sprawę po raz trzeci zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z 2009 r. w sposób ścisły, zatem nie można mu zarzucić naruszenia art. 153 p.p.s.a. W konsekwencji również nie są zasadne pozostałe zarzuty skargi o charakterze procesowym, dotyczące nie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i braku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich jej okoliczności.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że pomiędzy spornym wzorem, a wzorami przeciwstawionymi występują różnice, które zostały szczegółowo opisane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przy czym organ uczynił to posługując się także rysunkami wzorów. Różnicę tę stanowią promienie zagięć kasety (inaczej profilu osłonowego rolet), bowiem w spornym wzorze promienie zagięć kasety są jednakowe w przekroju poprzecznym, zaś w najbardziej zbliżonym do niego przeciwstawionym wzorze użytkowym "Roleta okienna" Ru.64349 dolne zagięcie kasety ma mniejszy promień niż górne zagięcie i jednocześnie mniejsze niż w spornym wzorze. Sąd I instancji zgodził się także ze stanowiskiem organu, że różnice te są istotne. Różnice te są też widoczne na załączonych do akt modelach kaset. W tej sytuacji WSA uznał za zasadne stanowisko organu, że sporny wzór posiada cechę nowości.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, że organ błędnie określił zakres przedmiotowy spornego prawa w odniesieniu istotnych i nieistotnych cech, mających wpływ na ocenę "ogólnego wrażenia" oraz indywidualnego jego charakteru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że analizując indywidualny charakter spornego wzoru organ odwołał się do treści art. 104 p.w.p. i trafnie wywiódł, że wzór należy oceniać całościowo, przy uwzględnieniu ogólnego wrażenia, które wywołuje na zorientowanym użytkowniku.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uznał, że fakt, iż Urząd Patentowy RP dopatrzył się tylko jednej istotnej różnicy, w jednym elemencie porównywanych wzorów, nie oznacza, że dokonana przez niego ocena ogólnego wrażenia, jakie sporny wzór wywołuje na zorientowanych użytkowniku, jest błędna.

W ocenie Sądu I instancji prawidłowe jest stanowisko organu w kwestii zorientowanego użytkownika, za którego organ uznał osobę, która własnoręcznie bada wszystkie - bez wyjątku, elementy kasety do rolet, ich rodzaje, a zatem może to być wykonawca, bądź inwestor, nie zaś osoba, która patrzy na osłony rolet dopiero po ich zamontowaniu. Wówczas bowiem z natury rzeczy te elementy są mało widoczne, co jest ich cechą pożądaną po zamontowaniu.

Za słuszne uznał też Sąd I instancji stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie zakres swobody twórczej jest niewielki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podzielił dokonaną przez Urząd Patentowy RP ocenę porównawczą przedmiotowych wzorów przemysłowych, prowadzącą do prawidłowego wniosku, że porównywane wzory wywierają odmienne ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku. Sąd zaznaczył, że pojęcia "ogólnego wrażenia", o jakim mowa w art. 104 ust. 1 p.w.p. nie można rozumieć potocznie, czyli "na pierwszy rzut oka". Chodzi tu o bardzo dokładną ocenę wzoru jako całości z uwzględnieniem drobnych, ale istotnych różnic, które przy małej swobodzie twórczej wywierają odmienne ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku, uważnie badającym dany wzór.

Sąd I instancji stwierdził, że podnoszona w skardze kwestia innego postępowania toczącego się pomiędzy stronami przed Urzędem Patentowym RP pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła "P." Sp. j. z siedzibą w K., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania w granicach wskazanych w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności:

- art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji, w sytuacji naruszenia przez Urząd art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. – poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i błędną ocenę materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku nie wyjaśnił dostatecznie wszystkich okoliczności faktycznych, w wyniku czego błędnie ocenił indywidualny charakter wzoru przemysłowego i błędnie dokonał wykładni przepisu art. 103 i 104 p.w.p., a tym samym uznania, że w dacie zgłoszenia przedmiotowy wzór Rp. 8019 "Kaseta do rolet" spełniał ustawowa warunki udzielenia prawa z rejestracji, co skutkowało oddalaniem skargi;

- art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie skargi Spółki P., pomimo iż zdaniem skarżącej w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP doszło do naruszenia przepisów postępowania, która to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 7, 77 § 1, 107 § 3 i 80 k.p.a.) polegające na pominięciu istotnych okoliczności sprawy oraz błędnych ustaleniach faktycznych, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie:

1) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku do zarzutów skarżącego podniesionych w skardze, a dotyczących oceny indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego oraz w zakresie oceny zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek określonych w art. 102 w związku z art. 104 p.w.p.

2) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie wyroku, polegające na nie wyjaśnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nierozważeniu w uzasadnieniu w sposób szczegółowy wszystkich zagadnień i zarzutów podniesionych w skardze, mających istotne znaczenie dla końcowego wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Sąd w uzasadnieniu wyroku nie dokonał własnej oceny spornego wzoru w zakresie przesłanki indywidualnego charakteru i zakresu swobody twórczej przy uwzględnieniu natury produktu i jego funkcji użytkowej w kontekście twierdzeń i argumentów skarżącego przytaczanych w skardze.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - art. 145 § 1 pkt 1 1 lit a) p.p.s.a i art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 102 i 104 p.w.p., w szczególności:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 102 i 104 ust. 1 i 2 p.w.p., co doprowadziło do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie wzór spełniał przesłanki indywidualnego charakteru, a w konsekwencji do oddalenia skargi w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego Rp. 8019;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną interpretację 104 p.w.p., co doprowadziło do przyjęcia, iż nie wystąpiły okoliczności uzasadniające unieważnienia wzoru, ponieważ:

a) ogólne wrażenia spornej postaci wzoru przemysłowego różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na zorientowanym użytkowniku przez wzór publicznie udostępniony przed datą pierwszeństwa;

b) pominięcie przy ocenie ogólnego wrażenia wszystkich cech postaciowych decydujących o ogólnym wrażeniu spornego wzoru, w tym błędnym założeniu, że wzory posiadają przekroje poprzeczne profili osłonowych kaset do rolet o kształcie półkolistym, co jest zdecydowanie uwarunkowane charakterem samego wzoru. Jest to cecha uwarunkowana charakterem technicznym;

c) przyjęciu ograniczonej swobody twórczej, tym samym uznaniu, że o różnym ogólnym wrażeniu decydują niewielkie różnice.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego komplementarny charakter podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. sprawia, że zasadne i celowe jest odniesienie się do nich łącznie.

W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że dla oceny zarzutów skargi kasacyjnej niezwykle istotne jest to, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji i oceniana tym wyrokiem decyzja Urzędu Patentowego RP poprzedzone były opisanymi wyżej wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 332/09, z dnia 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 349/11 i z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 361/13, a także wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2340/11, którym uchylono wyrok z 11 sierpnia 2010 r. Wyroki z dnia 15 grudnia 2009 r. i z dnia 12 lipca 2013 r. nie były przedmiotem zaskarżenia i są prawomocne.

Powyższą okoliczność autor skargi kasacyjnej w swym środku odwoławczym zbagatelizował kładąc nacisk na wynikający z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obowiązek rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, konieczność ponownej analizy całości sprawy i odniesienia się do wszystkich argumentów skarżącej.

Zaskarżony wyrok i oceniana nim decyzja zostały zaś wydane z uwzględnieniem dyspozycji przepisu art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W judykaturze przyjmuje się, że wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu administracyjnego podobnie jak ocena prawna zawarta w tym orzeczeniu stanowią postanowienia o wiążącym charakterze. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., II FSK 209/07; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niezaskarżonym wyroku sądu I instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiążą nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2007 r., I FSK 857/06, OSP 2008, Nr 11, poz. 119). W obecnym stanie prawnym wynika to zarówno z treści samego art.153 p.p.s.a., jak i z art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten nie wyłącza ze swojego zakresu sądu drugiej instancji. Wprawdzie sąd ten sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania, ale tryb tego nadzoru wynika z ustaw, w szczególności z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy tej ustawy przewidują środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i od woli stron postępowania zależy, czy środki te zostaną uruchomione. Jeśli strona z takiego środka nie skorzysta i tym samym doprowadzi do uprawomocnienia się wyroku sądu pierwszej instancji, wówczas kwestie prawne przesądzone w takim orzeczeniu nie mogą być badane przez Naczelny Sąd Administracyjny przy okazji rozpoznawania skargi kasacyjnej na kolejny wyrok sądu dotyczący tej samej sprawy. Jeśli więc strona nie zgadza się z oceną i wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu I instancji, to powinna za pomocą właściwych środków odwoławczych kwestionować orzeczenie, w którym zawarta jest ocena prawna i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie wiążące dla organu i sądów. Niezgodne z zasadami porządku prawnego, obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym, do których zalicza się także pewność i stabilność stosunków prawnych, byłoby podważanie stanowiska zawartego w prawomocnym wyroku przy okazji rozpatrywania skargi kasacyjnej od innego wyroku, oczywiście przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2006 r., I FSK 505/05, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tożsame stanowisko prezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1962/17 wskazując, że "Zasada związania oceną prawą wyrażoną w orzeczeniu sądu, o ile przepisy prawa nie uległy zmianie, powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Bezwzględne związanie oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym, gdy strona akt ten zaskarży do sądu administracyjnego. Natomiast związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną" (publ. LEX nr 2476040).

Uwzględniając zatem konsekwencje wynikające z art. 153 p.p.s.a. należy podkreślić, że w sytuacji, gdy Sąd I instancji operował w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wyrokach uprzednio wydanych w sprawie za uzasadnione należało uznać oczekiwanie, że kontrola zgodności z prawem ponownie podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia powinna być przede wszystkim ukierunkowana na to, czy organ administracji zrealizował adresowane doń wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie, o ile rzecz jasna nie ustał walor prawnego związania tymi wytycznymi, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydając zaskarżony wyrok, miał obowiązek dostosowania się do oceny prawnej, wyrażonej we wcześniejszych wyrokach tego Sądu z dnia 15 grudnia 2009 r. i z dnia 12 lipca 2013 r., na co zresztą wyraźnie wskazywał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2013 r., którym uchylono wyrok Sądu I instancji z 11 sierpnia 2010 r. przede wszystkim z powodu naruszenia art.153 p.p.s.a.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP oddalającą wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Kaseta do rolet" Rp. 8019.

Sąd I instancji rozpatrując sprawę uznał, że Urząd Patentowy RP rozpoznając sprawę po raz trzeci zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z 2009 r. w sposób ścisły, zatem nie można mu zarzucić naruszenia art. 153 p.p.s.a. W konsekwencji za niezasadne uznano zarzuty skargi o charakterze procesowym, dotyczące nie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i braku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich jej okoliczności.

Stosownie do art. 89 ust.1 p.w.p. w zw. z art. 117 ust.1 p.w.p. przedmiotowe prawo z rejestracji mogło zostać unieważnione jeżeli wnioskująca spółka wykazałaby, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa.

Zgodnie z art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

Zgodnie z art. 103 ust. 1 p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami.

Art. 104 p.w.p. stanowi, że: 1. Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. 2. Przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru.

Oddalając wniosek o unieważnienie spornego wzoru przemysłowego Urząd Patentowy RP stanął na stanowisku, że wzór ten w dacie jego zgłoszenia posiadał cechę nowości bowiem różnił się w sposób, który został uznany za istotny od wzorów, które zostały mu przeciwstawione. Uznano również, że postać wytworu posiada indywidualny charakter bowiem przy uwzględnieniu niewielkiego zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu tego rodzaju wzoru ogólne wrażenie, jakie wywołuje on na zorientowanym użytkowniku różni się od ogólnego wrażenia wywołanego przez wzory przeciwstawione. Różnica między kasetami uwidacznia się w promieniach zagięć osłony kaset oraz wielkości ich krawędzi zewnętrznych. Cecha ta nie jest widoczna na rysunku przedstawiającym rzut prosty. Widoczna jest natomiast na rysunku przedstawiającym rzut poprzeczny wzoru.

W wyroku z 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, że w dziedzinie kaset do rolet okiennych występuje ograniczona możliwość swobody twórczej. Podniósł, że wewnątrz profilu osłonowego kasety znajduje się zawsze walec, na który nawija się materiał rolety, a materiał po nawinięciu na wałek przybiera kształt walca. Taki kształt wałka z nawiniętym materiałem wymusza na projektantach kształt kasety – półwalca (w przekroju poprzecznym) z wywiniętymi na zewnątrz krawędziami. Jednakże ściśle użytkowy charakter tego wytworu (głównie jego funkcja maskująca), jego dyskretny wygląd sprawiają, że zakres swobody twórczej przy jego projektowaniu jest bardzo mały, zatem "ogólne wrażenie" musi być odnoszone do drobnych różnic. Mając na uwadze charakter i przeznaczenie kaset do rolet, duże różnice między tymi wytworami występować nie mogą. Zatem przy rozważaniu "ogólnego wrażenia", jakie wywołują kasety do rolet na zorientowanym użytkowniku należało brać pod uwagę nawet drobne różnice i rozważać czy wpływają one na "ogólne wrażenie". Sąd Zarzucił przy tym organowi, że omawiając ten wytwór w jego poprzecznym przekroju nie wziął pod uwagę tych różnic, które – w jego ocenie- spowodowały, że porównywane wzory nie były identyczne, to jest promieni zagięcia oraz wielkości odgięć zewnętrznych krawędzi.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaakceptował stanowisko organu, że pomiędzy spornym wzorem, a wzorami przeciwstawionymi występują różnice, które zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji również przy użyciu rysunków wzorów. Różnicę tę stanowią promienie zagięć kasety (inaczej profilu osłonowego rolet), bowiem w spornym wzorze promienie zagięć kasety są jednakowe w przekroju poprzecznym, zaś w najbardziej zbliżonym do niego przeciwstawionym wzorze użytkowym "Roleta okienna" Ru.64349 dolne zagięcie kasety ma mniejszy promień niż górne zagięcie i jednocześnie mniejsze niż w spornym wzorze. Sąd I instancji zgodził się z ze stanowiskiem organu, że różnice te są istotne i wskazał, że stanowisko to jest zbieżne z analizą zawartą w wyroku z 2009 r. W tej sytuacji za zasadne uznano stanowisko, że sporny wzór posiada cechę nowości. Jednocześnie Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, że organ błędnie określił zakres przedmiotowy spornego prawa w odniesieniu do istotnych i nieistotnych cech, mających wpływ na ocenę "ogólnego wrażenia" oraz indywidualnego jego charakteru. Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko organu, że wzór należy oceniać całościowo, przy uwzględnieniu ogólnego wrażenia, który wywołuje na zorientowanym użytkowniku. Sąd I instancji uznał też, że fakt, iż Urząd Patentowy RP dopatrzył się tylko jednej istotnej różnicy, w jednym elemencie porównywanych wzorów, nie oznacza, że dokonana przez niego ocena ogólnego wrażenia, jakie sporny wzór wywołuje na zorientowanych użytkowniku, jest błędna.

Skarżąca kasacyjnie polemizując z tym stanowiskiem wskazuje na obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie i konieczność ponownej analizy całości sprawy z odniesieniem się do całej argumentacji skarżącej. Skarżąca pomija jednak fakt związania Urzędu Patentowego RP i Sądu I instancji wydanymi wcześniej orzeczeniami.

W uzasadnieniu skargi kasacyjne wprost wskazano, że w wyroku z 2009 r. została przyjęta błędna teza (założenia), na co skarżąca wskazywała też w uzasadnieniu skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca domaga się zatem rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie z pominięciem, czy wręcz podważeniem oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z 2009 r. potwierdzonych zarówno w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2013 r. jak i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2013r. Tym samym skarżąca usiłuje zakwestionować prawomocne rozstrzygnięcia, którymi związany był Urząd Patentowy RP przy rozpatrywaniu sprawy, a także Sąd I instancji przy dokonywaniu oceny decyzji organu. Jak wyłożono wyżej, wobec braku zaskarżenia wyroku z 2009 r. zarzuty skargi kasacyjnej zmierzające do podważenia prawomocnego orzeczenia nie mogą zostać uznane za skuteczne na tym etapie postępowania. Niezasadnie zatem skarżąca zarzuca brak odniesienia się do argumentów, które podważają dokonaną przez organ ocenę nowości, indywidualnego charakteru i zakresu swobody twórczej spornego wzoru. Sąd I instancji słusznie bowiem zaakceptował stanowisko organu, które osadzone zostało w tym zakresie na ocenie prawnej i wskazaniach zawartych w wyroku z 2009 r.

Zaakceptowana przez Sąd I instancji ocena dostrzeżonej różnicy, wskazuje, że mała swoboda twórcza powoduje, iż sporny wzór wywiera odmienne ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku niż wzory przeciwstawione.

Skoro w wyroku z 2009 r. wprost wskazano na niewielki zakres swobody twórczej w przypadku przedmiotowego wzoru i stanowiskiem tym organ był związany dokonując ponownej oceny wniosku o unieważnienie, to dostrzeżona różnica między spornym wzorem, a wzorami przeciwstawionymi słusznie uznana została za wystarczającą do ustalenia nowości i indywidualnego charakteru przedmiotowego wzoru w dacie jego rejestracji. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że im mniejsza swoboda twórcza, tym większą wagę powinno się przywiązywać do nawet małych różnić, czy też zmian (por. także J. Kępiński, Definicja wzoru przemysłowego oraz warunki jego ochrony, PUG 9/2007).

Zależnie bowiem od zakresu swobody projektanta oceniany jest indywidualny charakter wzoru. I tak przy małym marginesie swobody twórczej już stosunkowo niewielkie różnice nie pozostaną niezauważone przez poinformowanego użytkownika i będą wystarczające dla stwierdzenia indywidualnego charakteru wzoru. Natomiast w przypadkach, gdy swoboda jest duża, wymagane będą większe różnice dla uznania, iż wzór spełnia tę przesłankę. Zgodnie z doktryną ocena zakresu swobody twórczej powinna być dokonywana również z perspektywy "zorientowanego użytkownika" (K. Szczepanowska-Kozłowska, Zdolność rejestracyjna wzoru w prawie Unii Europejskiej, PPH 3/2005, także J. Kępiński, Definicja wzoru przemysłowego oraz warunki jego ochrony, PUG 9/2007).

Słusznie zatem Sąd I instancji zaakceptował dokonaną przez Urząd Patentowy RP ocenę porównawczą przeciwstawionych wzorów przemysłowych, prowadzącą do wniosku, że porównywane wzory wywierają odmienne ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku.

Z powyższych przyczyn za nieusprawiedliwione należało uznać wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej związane z naruszeniem przez Sąd I instancji przepisów procesowych w sposób wskazany w skardze kasacyjnej, tak jak za chybione należało uznać zarzuty naruszenia art. 102, 103, 104 ust. 1 i 2 p.w.p.

Ostatecznie za niezasadny uznać należy też zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu I instancji, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Ponownie podkreślić należy, że ocena zaskarżonej decyzji dokonywana była przy uwzględnieniu normy art.153 p.p.s.a., co nie pozostawało bez wpływu na zakres rozważań Sądu I instancji.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.