Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1529/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 112 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2008 nr 23 poz 137
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby  wojskowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Sławomir Antoniuk (spraw.), Andrzej Góraj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P.J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 127 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał mocy własną decyzję z dnia z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w sprawie zwolnienia [...] P. J. z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej wskazał, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] , Dowódca Wojsk [...] zwolnił [...]P. J.ze stanowiska służbowego dowódcy sekcji – [...] w [...] z dniem 1 stycznia 2012 r. wyznaczył [...]na stanowisko służbowe dowódcy sekcji w [...] , ustalając okres kadencji od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2013 r.

W związku z wprowadzeniem nowego etatu [...] , rozkazem personalnym Dowódcy [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] wymieniony podoficer został zwolniony ze stanowiska służbowego dowódcy sekcji w [...] [...] i z dniem 10 grudnia 2012 r. wyznaczony na stanowisko służbowe dowódcy sekcji w [...] [...].Okres kadencji ustalono na zasadzie określonej w § 19 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. nr 218, poz. 1699), tj. od dnia 10 grudnia 2012 r. do dnia 30 września 2013 r.

Uwzględniając wniosek Dowódcy [...] z dnia 25 września 2013 r., Dowódca Wojsk [...] rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] zwolnił [...]P. J.z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2014 r., wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Wymieniony rozkaz personalny doręczono stronie w dniu 3 stycznia 2014 r. i stał się on ostateczny w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., gdyż podoficer nie wniósł od niego odwołania.

Z rozkazu dziennego Dowódcy [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] wynikało, iż rozkaz personalny Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] został wykonany w dniu [...] lutego 2014 r.

W dniu 26 marca 2014 r [...] P. J. wystąpił o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] z powodu jego wydania z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskodawca podniósł, iż w rozkazie tym ustalono datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przypadającą przed upływem ustawowego sześciomiesięcznego okresu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, określonego w art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) w sytuacji, gdy nie występował on z wnioskiem o skrócenie tego ustawowego okresu.

Minister Obrony Narodowej wszczął postępowanie nadzorcze i decyzją z dnia [...] maja 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...].

W dniu 23 maja 2014 r. [...] P. J., zachowując ustawowy termin, wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2014 r. wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...].

We wniesionym środku odwoławczym wymieniony podniósł, iż wywołane nieprawidłowym działaniem organu zwalniającego skutki prawne nie dają się pogodzić z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie do zaakceptowania, zdaniem strony, jest również argument organu nadzorczego, że wskazanie w rozkazie personalnym Dowódcy Wojsk [...] nr [...] daty jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] lutego 2014 r. nastąpiło w wyniku oczywistej omyłki rachunkowej. Rektyfikacji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa w celu ustalenia obowiązującego stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wynikających z nich konsekwencji prawnych. Sprostowanie nie może bowiem prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Wojskowy organ kadrowy błędnie określając datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej pozbawił skarżącego możliwości pełnienia tej służby w ostatnim, szóstym, miesiącu licząc od daty upływu kadencji na ostatnio zajmowanym przez niego stanowisku służbowym.

Minister Obrony Narodowej uznał zarzuty wyniku odwoławczego za niezasadne i rozstrzygnięciem z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ nadzorczy przybliżył instytucję stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ze szczególnym uwzględnieniem przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W kontekście powyższego Minister Obrony Narodowej stwierdził, iż w niniejszej sprawie bezsporne jest, że podoficer nie został wyznaczony na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, a zatem rozstrzygnięcie rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w części zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej jest zgodne z prawem. Znajduje ono pełne oparcie w przepisie art. 112 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowiącym podstawę prawną rozstrzygnięcia.

Oceniając wysunięty przez podoficera zarzut rażącego naruszenia prawa poprzez błędnie określenie terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej organ poddał pod rozwagę, czy rozstrzygnięcie rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w części określenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest obciążone kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności, czy stanowi rażące naruszenie prawa. Powołał się przy tym na poglądy orzecznictwa mówiące, iż podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest ustalenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 363/11).

Minister Obrony Narodowej podkreślił, iż z art. 112 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej wynika, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję następuje w terminie ustawowym (terminie prawa materialnego, tj. po sześciu miesiącach od upływu kadencji, w ostatnim dniu miesiąca). Z tego względu, nawet w sytuacji błędnego określenia daty zwolnienia w decyzji zwalniającej, czy też w sytuacji braku określenia tej daty w ogóle skutek prawny decyzji zwalniającej nastąpi w terminie ustawowym. W opisanym zaś przypadku bezsporne jest, że podoficer nie występował z wnioskiem o skrócenie ustawowego okresu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Tym samym niezależnie od błędnego wskazania terminu zwolnienia w przedmiotowym rozkazie personalnym Dowódcy Wojsk [...], podoficer został w sensie prawnym zwolniony z zawodowej służby wojskowej w terminie ustawowym z dniem [...] marca 2014 r. Innymi słowy, błędne wskazanie w wymienionym rozkazie personalnym daty zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej w żadnym razie nie zmieniło prawnego terminu zwolnienia ze służby.

W wyniku błędnego wskazania w wymienionym rozkazie personalnym terminu zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej nie powstała zatem sytuacja niemożliwa do zaakceptowania w praworządnym państwie, gdyż skutek prawny tego rozkazu i tak zaistniał w terminie ustawowym. Powyższe oznacza, że w opisanym przypadku nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Poza tym, brak jest oczywistej sprzeczności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] z treścią przepisu art. 112 ust. 2 powołanej ustawy pragmatycznej. Przepis ten daje organowi wojskowemu, co do zasady, prawo skrócenia na wniosek żołnierza ustawowego sześciomiesięcznego okresu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

W opisanym przypadku brak jest podstaw do twierdzenia, że wskazanie w rozkazie personalnym Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] innego niż ustawowy termin zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej stanowi niewątpliwie rażące naruszenie prawa. Przeciwnie, brak informacji o tym, że zwolnienie podoficera z zawodowej służby wojskowej następuje po upływie okresu skróconego na wniosek żołnierza jednoznacznie świadczy, że wskazanie innego niż ustawowy termin zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w wyniku oczywistej omyłki rachunkowej (oczywiście błędnego odliczenia sześciu miesięcy od daty zakończenia kadencji). Konsekwencje wspomnianej oczywistej omyłki (finansowe, ewidencyjne itp.) w wymienionym rozkazie personalnym mogą być natomiast usunięte w drodze czynności materialno - technicznych, po dokonaniu sprostowania tego rozkazu w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 k.p.a. W opisanym przypadku nie istnieje zatem żadne uzasadnienie dla odstąpienia od zasady trwałości decyzji ostatecznych.

Reasumując organ stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., której wystąpienie, w konsekwencji naruszenia przez organ I instancji wskazanych we wniosku strony przepisów prawa, skutkowałoby koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. W sprawie tej nie wystąpiły również pozostałe przesłanki zawarte w art. 156 § 1 pkt 1, 3 -7 k.p.a.

Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2014 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez P. J.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucając wymienionej decyzji obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2014 r., stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło, zgodnie z treścią decyzji objętej kontrolą nadzorczą, w dniu [...] lutego 2014 r. Kadencja na zajmowanym przez niego stanowisku upłynęła 30 września 2013 r. i zainteresowany nie występował z wnioskiem o skrócenie okresu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Na skutek decyzji Dowódcy Wojsk [...] skarżący pełnienie służby zakończył dnia [...] lutego 2014 r., a nie jak stanowi przepis art. 112 ust. 2 ustawy pragmatycznej, po sześciu miesiącach od upływu kadencji ([...] marca 2014 r.). Analizując brzmienie i dokonując wykładni zarówno art. 112 ust. 2 ustawy jak i § 16 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej i zestawiając je z treścią decyzji Dowódcy Wojsk [...] należy zauważyć, iż organ orzekający pominął całkowicie sformułowanie, że "zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje po sześciu miesiącach od upływu kadencji, w ostatnim dniu miesiąca". Tym samym treść decyzji nie została wypełniona elementem, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach prawa materialnego, przez co organ niewątpliwie rażąco naruszył prawo.

Odnosząc się do argumentu Ministra Obrony Narodowej, że "wskazanie innego niż ustawowy termin zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w wyniku oczywistej omyłki rachunkowej (oczywiście błędnego odliczenia sześciu miesięcy od daty zakończenia kadencji) w ocenie skarżącego nie zasługuje na aprobatę. Sprostowanie nie może bowiem prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 579/13).

W nawiązaniu do możliwości wyeliminowania konsekwencji oczywistej omyłki (finansowych, ewidencyjnych itp.) w drodze czynności materialno-technicznych, po sprostowaniu rozkazu skarżący podkreślił, iż żołnierz zawodowy nabywa określone w art. 71 ustawy pragmatycznej prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych określonych w ustawie z dniem rozpoczęcia pełnienia służby. Prawo to wygasa wraz z rozwiązaniem stosunku służbowego żołnierza zawodowego. Pozostająca nadal w obiegu prawnym decyzja o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2014 r. spowodowała, iż od dnia 1 marca 2014 r. nie był on czynnym żołnierzem zawodowym, lecz żołnierzem przeniesionym do rezerwy. W okresie, w którym żołnierz zawodowy służby nie pełnił, nie można mówić o jego prawie do uposażenia (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt. I OSK 581/09). Wobec zaprzestania pełnienia służby z dniem [...] lutego 2014 r. nie będzie możliwe wyeliminowanie powstałych z tym zdarzeniem konsekwencji finansowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W kontekście ww. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację podstaw tej instytucji.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., a jedną z nich jest między innymi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zestawienie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności. Redakcja przepisu oraz nadzwyczajny charakter tej instytucji nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej i dlatego działanie organu w trybie stwierdzenia nieważności wymaga innego podejścia do sprawy i zasadniczo różni się od postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyłącznie zbadanie, czy w danej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia nieważności (art. 158 § 1 k.p.a.) albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.). Nie jest dopuszczalna w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ocena innych zagadnień. W szczególności organ nadzorczy nie może rozstrzygać co do meritum zagadnień będących przedmiotem postępowania w trybie zwykłym. Tryb kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest zawężony i odbywa się w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji, której postępowanie dotyczy.

Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera legalnej definicji "rażącego naruszenia prawa", chociaż jest to jedna z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Treść pojęcia "rażące naruszenie prawa" ukształtowana została przez orzecznictwo i doktrynę. W orzecznictwie podkreśla się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. BECK, Warszawa 2006 str. 743). Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r. w sprawie I OSK 996/06 (publ. LEX nr 354687) stwierdzając, że przy ustalaniu cech rażącego naruszenia prawa należy uwzględniać zasadę trwałości decyzji administracyjnej oraz istotę sankcji nieważności decyzji administracyjnej, której zastosowanie powoduje pozbawienie mocy prawnej decyzji ze skutkiem ex tunc. Nie każde zatem naruszenie przepisów prawa jest naruszeniem rażącym. Rażące naruszenie prawa to naruszenie normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych, a przekroczenie prawa musi być jasne i niedwuznaczne.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż kontrolą nadzorczą Ministra Obrony Narodowej objęta została decyzja – rozkaz personalny Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] o zwolnieniu [...]P. J.z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2014 r., wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję.

Materialnoprawną podstawę powyższego rozkazu stanowił art. 112 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm. – wg. stanu prawnego na dzień wydania ww. decyzji) oraz § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.).

Zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 3 powołanej wojskowej ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje po sześciu miesiącach od upływu kadencji, w ostatnim dniu miesiąca. Okres ten może być skrócony na pisemny wniosek żołnierza (ust. 2 art. 112).

Zgodnie zaś z § 16 ust. 1 powołanego rozporządzenia, w przypadku niewyznaczenia żołnierza na kolejną kadencję organ właściwy do wyznaczania na stanowisko służbowe występuje z wnioskiem do organu zwalniającego o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Organ zwalniający w przypadku, o którym mowa w ust. 1: 1) wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza lub 2) wyznacza żołnierza na wolne stanowisko służbowe bądź kieruje go do organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, zwolnienie następuje w terminie określonym w art. 112 ust. 2 ustawy (ust.3).

Z akt sprawy wynika, iż skarżącego z dniem 10 grudnia 2012 r. wyznaczono na stanowisko służbowe dowódcy sekcji w [...] [...] na okres kadencji od dnia 10 grudnia 2012 r. do dnia 30 września

2013 r. Nie jest też sporne pomiędzy organem a stroną, jak też nie budzi wątpliwości Sądu, iż skarżący nie został wyznaczony na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. W tej sytuacji organ wojskowy, wobec niewyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, miał pełne prawo zastosować tryb zwolnienia z zawodowej służby wojskowej określony w art. 112 ust. 1 pkt 3 wojskowej ustawy pragmatycznej. Przepis art. 112 ust.1 pkt 3 tej ustawy musi być odczytywany w kontekście rozwiązań systemowych przyjętych w powołanej ustawie. Zgodnie zaś z art. 35 ust.1 tej ustawy pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje zatem właściwy organ wojskowy (patrz wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt 1515/10 – publikowany w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż Minister Obrony Narodowej prawidłowo przyjął, że rozstrzygnięcie rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w części zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej jest zgodne z prawem.

Błędnie natomiast organ nadzorczy wskazał, iż określenie w ww. rozkazie personalnym daty zwolnienia ze służby na dzień [...] lutego 2014 r. stanowi oczywistą omyłkę, którą można sprostować w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Data zwolnienia ze służby jest tu określona w sentencji decyzji i stanowi element rozstrzygnięcia. Sprostowanie na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie może zaś prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia i to nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem, wyrażającym wolę organu. Sprostowaniu nie podlegają wady (błędy i omyłki) istotne m.in. w zakresie konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. W tej formie nie jest zatem możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które - co do zasady - mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego.

W konsekwencji organ nadzorczy był obowiązany zbadać, czego prawidłowo nie uczynił, czy objęta kontrolą nadzorczą decyzja jest dotknięta wadą prawną w części rozstrzygnięcia określającego datę zwolnienia. Orzecznictwo sądowoadministracyjne dopuszcza taką możliwość. W jednym z pierwszych wyroków tej materii dotyczących z dnia 21 stycznia 1988 r. sygn. akt IV SA 859/87 (publik. ONSA 1990, Nr 2-3, poz. 25) NSA wskazał, iż brak przepisu dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji w części nie oznacza, że taka możliwość jest wykluczona. Następnie w wyroku NSA z dnia 10 listopada 1989 r. SA/Ka 646/89 uznano dopuszczalność stwierdzenia nieważności tych części decyzji, które nie powinny pozostawać w obrocie prawnym. W wyroku z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2294/12 (publik. LEX nr 147373) NSA stwierdził, iż dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji w części dotkniętej wadą. Dotyczyć to może jednak takiej sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia osobnej decyzji. W niniejszej sprawie wyeliminowanie w rozkazie personalnym daty zwolnienia podoficera ze służby w jakikolwiek sposób nie wpływa na samodzielność bytu rozstrzygnięcia wydanego w oparciu o art. 112 ust. 1 pkt 3 wojskowej ustawy pragmatycznej.

Zwrócić należy uwagę, że art. 112 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej stanowi, iż zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje po sześciu miesiącach od upływu kadencji, w ostatnim dniu miesiąca. Okres ten może być skrócony na pisemny wniosek żołnierza. W powołanym przepisie ustawodawca zawarł termin prawa materialnego, co oznacza, iż jeżeli żołnierz nie wyrazi woli jego skrócenia, to zwolnienie ze służby może nastąpić jedynie w tym terminie. Skutek prawny zwolnienia ze służby na tej podstawie następuje z mocy prawa (ustawodawca wyraźnie użył określenia "następuje") po sześciu miesiącach od upływu kadencji, bez potrzeby dokonywania przez organ dodatkowych czynności prawnych. Oznacza to, iż organ wojskowy w decyzji zwolnieniowej nie musi określać daty zwolnienia, gdyż nie ma ku temu podstawy prawnej.

Na wydanie przez Dowódcę Wojsk [...] rozstrzygnięcia w części określenia daty zwolnienia skarżącego ze służby bez podstawy prawnej wskazuje analiza przepisów ustawy pragmatycznej i powołanego rozporządzenia wykonawczego. Art. 115 ust. 1 stanowi, iż zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 2 , 4, 6-7, pkt 9 lit. a, pkt 10 i 16 oraz art. 112 ust. 1, następuje decyzją organu wymienionego w art. 114 ust. 4. Jedynie w ust. 2 tego art. ustawodawca określa, iż zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b i pkt 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby.

W konsekwencji powyższych regulacji ustawnych w § 16 ust. 2 powołanego rozporządzenia przyjęto, iż organ zwalniający w przypadku niewyznaczenia żołnierza na kolejną kadencję wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza. Natomiast § 18 tego rozporządzenia stanowi, że w przypadkach, o których mowa w § 4-8 (w razie wybrania żołnierza na posła, w razie odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej, w razie otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, w razie otrzymania w dwóch kolejnych latach oceny niedostatecznej ze sprawdzianu, w razie niezłożenia przez żołnierza w nakazanym terminie oświadczenia o stanie majątkowym), 10 (w razie odmowy pełnienia zawodowej służby wojskowej na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym) i 13-15 (w przypadku nieobecności w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona, oraz w przypadkach: skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary, odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa, otrzymania ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej), organ zwalniający wydając decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, określa datę zwolnienia.

Przypadek braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie zachodzi, gdy prawo nie wymaga określenia albo ustalenia praw lub obowiązków w drodze decyzji (patrz B. Adamiak J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, str. 739). Jak też wydanie decyzji w sprawie, w której uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 7 września 1982 r. sygn. akt SA/Wr 313/82, publik. ONSA 1982, Nr 2, poz. 81). Tutaj przepisy nie wymagają określenia w decyzji zwolnieniowej daty rozwiązania stosunku służbowego.

Zatem, decyzja będąca przedmiotem kontroli nadzorczej, w części ustalającej datę zwolnienia skarżącego ze służby, została wydana bez podstawy prawnej. W zaistniałym stanie rzeczy, zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] we wskazanym powyżej zakresie zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Rozpoznając ponownie wniosek P. J.z dnia 26 marca 2014 r. o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], Minister Obrony Narodowej będzie obowiązany uwzględnić powyższą ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, albowiem ten nie wykazał aby jakiekolwiek koszty postępowania poniósł. Natomiast w świetle art. 239 ust. 1 pkt 1 lit d) powołanej ustawy procesowej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych.