Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 826/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2174
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
article: art. 121 par. 1, art. 122, art. 124, art. 125, art. 217 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z [...] maja 2019 r. w sprawie przedłużenia spółce [...] Sp. z o.o. (skarżącej) do dnia [...] października 2019 r. terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanym w deklaracji [...] za styczeń 2018 r. w kwocie [...]zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Skarżąca [...] lutego 2018 r. złożyła Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w [...] deklarację dla podatku od towarów i usług [...] za styczeń 2018 r., w której wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości [...] zł.

W spółce przeprowadzona została kontrola podatkowa w zakresie podatku od towarów i usług za okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] stycznia 2018 r., w toku której ustalono, że świadczone przez spółkę usługi na rzecz [...] wynikające z faktur z [...] stycznia 2018 r. na kwoty brutto [...] zł i [...] zł oraz na rzecz [...] wynikająca z faktury z [...] stycznia 2018 r. na kwotę brutto [...] zł winny być potraktowane jako sprzedaż krajowa i opodatkowane podatkiem od towarów i usług ze stawką podatku 23%. Spółka zaniżyła zatem podatek należny o kwotę [...]zł wynikający z powyższych faktur.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2018r. przedłużył do [...] października 2018r. termin dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...]zł, wykazanej w deklaracji [...] za styczeń 2018r. W uzasadnieniu powołał konieczność przeprowadzenia analizy dokumentów i prowadzenie działań mających na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących transakcji, tj. charakteru i miejsca czynności dokonywanych w okresie objętym kontrolą.

Następnie postanowieniem z [...] października 2018 r. wszczął postępowanie podatkowe wobec spółki w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem w zakresie podatku od towarów i usług oraz w zakresie ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2018 r.

Wezwaniem z [...] grudnia 2018 r. organ obowiązał stronę do przekazania dokumentów i wyjaśnień wskazujących na brak miejsca prowadzenia przez [...] i [...] stałej działalności na terytorium [...] a [...] stycznia 2019 r. do organu wpłynęła prośba strony o przedłużenie wyznaczonego terminu do [...] stycznia 2019 r. w celu zgromadzenia obszernej dokumentacji i przedstawienia swoich wyjaśnień. Odpowiedź na wezwanie wpłynęła [...] stycznia 2019 r.

Postanowieniem z [...] maja 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], działając m.in. na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy z [...] marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm., zwanej dalej u.p.t.u.), przedłużył skarżącej termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, określony w postanowieniu z [...] stycznia 2019 r. do [...] października 2019 r., z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, analizę materiału dowodowego nadesłanego przez stronę oraz analizę orzecznictwa i interpretacji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wnosząc o jego uchylenie, zarzuciła naruszenie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. poprzez nieuzasadnione przedłużenie zwrotu oraz art. 121 § 1, art. 124, art. 125 i art. 217 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., zwanej dalej O.p.) poprzez sformułowanie uzasadnienia w sposób lakoniczny i niezrozumiały oraz brak wskazania na istnienie istotnych wątpliwości mogących stanowić podstawę do przedłużenia terminu zwrotu VAT.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r., wskazanym we wstępie, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu analizował znaczenie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. i wskazał, że organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu przedstawił okoliczności zaistniałe w toku przeprowadzonej kontroli podatkowej, które wymagały wyjaśnienia poprzez przeprowadzenie postępowania podatkowego mającego na celu obiektywne wykluczenie, bądź potwierdzenie, nieprawidłowości w rozliczeniu podatku od towarów i usług za styczeń 2018 r., a w konsekwencji ustalenie, czy nastąpiło zawyżenie kwoty zwrotu za ten miesiąc i zaniżenie podatku należnego o [...] zł. Jeżeli wątpliwości, którymi kierował się organ I instancji, podejmując rozstrzygnięcie w zakresie przedłużenia terminu zwrotu są uzasadnione, to podatnik nie może kwestionować samej okoliczności przedłużenia tego terminu. Organ nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca reprezentowana przez doradcę podatkowego wniosła o uchylenie obu postanowień i zasądzenie kosztów. Zarzuciła naruszenie:

. art. 87 ust. 2 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą jego niewłaściwym zastosowaniem w sprawie i w rezultacie utrzymaniem w mocy postanowienia organu I instancji w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu VAT za miesiąc styczeń 2018 r., w sytuacji wydania tego postanowienia mimo braku wystąpienia przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji przedłużenia terminu zwrotu VAT;

. art. 121 § 1 i art. 124 oraz art. 125 w zw. z art. 217 § 2 O.p. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, mimo iż w uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji nie wskazał na istnienie istotnych wątpliwości mogących stanowić podstawę do przedłużenia terminu zwrotu VAT, jak również naruszenie zasady wnikliwości, szybkości i prostoty działania.

W uzasadnieniu przytoczyła przebieg postępowania i rozwinęła argumentację odnosząc się do orzecznictwa. Wskazała, że przedłużenie terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do czasu zakończenia postępowania podatkowego prowadzi do powstania istotnego i nieuzasadnionego ryzyka finansowego dla spółki i w tym zakresie jest niezgodne z zasadą neutralności podatku VAT. Ponadto w niniejszej sprawie nie wystąpiły istotne przesłanki uzasadniające dokonanie wstrzymania zwrotu, a organ I instancji nie przedstawił ich w postanowieniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 . o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1054 ze zm., zwanej dalej u.p.t.u.) w przypadku, gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Stosownie do treści art. 87 ust. 2 u.p.t.u., zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika, na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Z ww. przepisów wynika zatem, że termin na dokonanie zwrotu podatku co do zasady wynosi 60 dni, jeśli we wniosku o zwrot podatnik nie wskaże innego terminu przewidzianego w obowiązujących przepisach ustawy. Termin ten liczy się od dnia wpływu do organu deklaracji, w której zadeklarowano zwrot różnicy podatku.

Wskazać przy tym należy, że przepisy u.p.t.u. w omawianym zakresie znajdują oparcie w treści art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą, poza obowiązkami wymienionymi w tytule XI tej dyrektywy, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym, powinny jednak czynić to w ramach przewidzianych prawem krajowym procedur i przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności. Procedura dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku jest zatem dopuszczalna, a jej celem jest przede wszystkim ochrona interesów budżetowych (Skarbu Państwa), które mogły ucierpieć wskutek prób wyłudzenia nienależnych nadwyżek podatku naliczonego nad należnym. Nie może być ona jednakże stosowana w sposób, który prowadziłby do systematycznego podważania prawa do odliczenia podatku. Okoliczność tę wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (vide: wyroki w sprawach C-177/99 [...] i [...] [...]). Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z [...] października 2008 r., sygn. akt [...] ([...] z 2008 r. nr [...]), orzekł o zgodności art. 87 ust. 2 u.p.t.u. z art. 2, art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Tym samym stwierdzić należy, że samo przedłużenie terminu zwrotu podatku nie narusza zasady neutralności VAT. Istotnym jest jednakże, by przedłużenie to odbyło się w sytuacjach przewidzianych prawem i zgodnie z procedurą podatkową.

W ocenie Sądu, z art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. nie wynika, że do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu do zwrotu podatku od towarów i usług konieczne jest udowodnienie, iż zwrot podatku jest niezasadny. Celem tego postępowania jest potrzeba dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu. Wystarczy zatem powzięta przez naczelnika urzędu skarbowego wątpliwość co do zasadności zwrotu różnicy podatku, by ten termin do zwrotu przedłużyć. Natomiast organ podatkowy, przedłużając termin zwrotu podatku, do czasu zweryfikowania jego zasadności (do czego ma ustawowe prawo) musi wykazać, na co słusznie wskazuje organ podatkowy, że zachodzi uprawdopodobniona konieczność weryfikacji zwrotu podatku od towarów i usług. Tym samym organ powinien swoje postanowienie uzasadnić, wskazując w szczególności, jakie okoliczności miały wpływ na podjęcie decyzji o zastosowaniu instytucji przedłużenia terminu do zwrotu podatku od towarów i usług oraz powinien te wątpliwości wyjaśnić.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] maja 2019 r. przedłużył termin do zwrotu podatku z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, analizę materiału dowodowego nadesłanego przez stronę oraz analizę orzecznictwa i interpretacji. Wskazał jednak również, że przeprowadzona uprzednio kontrola wykazała nieprawidłowości w rozliczeniu podatku.

W orzecznictwie wskazuje się, że sam fakt ujawnienia, że dane transakcje z VAT mogły być prowadzone z naruszeniem przepisów w celu uzyskania nienależnych korzyści, oznacza, że zastosowanie art. 87 ust. 2 u.pt.u. nie ma dowolnego charakteru i jest uzasadnione (zob. wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 943/19). Ponadto, potwierdzenie prawidłowości rozliczeń podatnika na dalszym etapie postępowania weryfikacyjnego nie przesądza jeszcze o bezpodstawności wydania postanowienia prolongującego zwrot nadwyżki VAT. Jeśli bowiem na moment wydawania takiego postanowienia istnienie wątpliwości wymagających rozwiania zostało uprawdopodobnione, późniejsze - nawet korzystne dla podatnika - wyjaśnienie tych wątpliwości nie oznacza, że nie było potrzeby dodatkowego badania i weryfikowania zasadności zwrotu podatku VAT (tak wyrok NSA z 25 lipca 2019 r., sygn. akt I FSK 845/19).

Prowadząc postępowanie podatkowe organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy celem realizacji wyrażonej w art. 122 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., zwanej dalej O.p.) zasady prawdy materialnej. W ocenie Sądu w uzasadnieniu postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku, nie jest zatem konieczne precyzyjne podanie konkretnych okoliczności, które organ musi ustalić, aby potwierdzić zasadność zwrotu, a dla jego wydania wystarczająca jest powzięta przez naczelnika urzędu skarbowego wątpliwość co do zasadności zwrotu różnicy podatku, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Postępowanie dowodowe jest procesem dynamicznym, zakres koniecznych do wyjaśnienia faktów może kształtować się różnie w zależności od etapu, na którym znajduje się postępowanie oraz w zależności od przeprowadzonych dotychczas dowodów. Wbrew twierdzeniom skarżącej kwestionowane postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają art. 217 § 2 O.p. Uzasadniając rozstrzygnięcia organy podatkowe wskazały na okoliczności, w świetle których zasadność zwrotu podatku wymaga dodatkowej weryfikacji. Powyższe świadczy również o bezzasadności zarzutu naruszenia wynikającej z art. 121 § 1 O.p. zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy nie naruszyły również norm wyrażonych w art. 124 i 125 O.p.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), oddalił skargę.