Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 975/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 61a par. 1, art. 105 par. 1 i  art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. I. N. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 28 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2021 r. znak sprawy: [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku S. I. N. w K. , na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie w dniu 12.03.2021r., poprzez całkowite wyegzekwowanie obowiązku nimi objętego.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przypomniał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku S. I. N. w K. , między innymi na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], wystawionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonał na jego podstawie szeregu czynności egzekucyjnych, które ostatecznie doprowadziły do wyegzekwowania obowiązków nim objętych w dniu 12.03.2021 r. W dniu 12.03.2021 r. do Urzędu Skarbowego [...] wpłynęło za pośrednictwem fax pismo zobowiązanego (oryginał doręczono za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w dniu 16.03.2021 r.), w którym Spółdzielnia wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wyżej wymieniony tytuł wykonawczy z uwagi na przedawnienie zaległości dochodzonych na jego podstawie. W dalszej kolejności organ wskazał, iż w myśl art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 póz. 256 z późn.zm.):,, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części". Zdaniem organu egzekucyjnego bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W przedmiotowym stanie faktycznym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] stwierdził, iż brak jest aktualnie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na wyegzekwowanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym o nr [...], co w konsekwencji powoduje, iż postępowanie w sprawie umorzenia postępowania prowadzonego na jego podstawie stało się bezprzedmiotowe.

S. I. N. w K. pismem z dnia 19.04.2021r. wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązana zarzuciła naruszenie:

- art. 105 § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie jako bezprzedmiotowe postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika, choć wyegzekwowanie w całości obowiązku objętego tytułem wykonawczym wcale nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym,

- art. 105 § 1 w zw z art. 18 i 59 § 1 upea, poprzez błąd wykładni polegający na błędnym utożsamieniu wyegzekwowania obowiązku w całości z zakończeniem postępowania egzekucyjnego,

- art. 59 § 3 i 4 w zw z § 1 pkt 2 upea według stanu prawnego z Dz. U. z 2019r. póz. 1438 t.j. przez jego błędne niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, choć obowiązek objęty tytułem wykonawczym wygasł z uwagi na jego przedawnienia,

- art. 59 § 4 upea według stanu prawnego z Dz. U. z 2019r. póz. 1438 t.j. przez jego

błędne niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy już w piśmie z dnia 3 grudnia 2020r. dłużnik wskazał na przedawnienie egzekwowanego obowiązku i wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

- art. 59 § 4 w zw z art. 29 § 1 upea według stanu prawnego z Dz. U. z 2019r. póz. 1438 t.j. przez jego błędne niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, choć wygaśnięcie obowiązku podlegającego egzekucji jest okolicznością, którą organ powinien wziąć pod uwagę z urzędu jeszcze przed wszczęciem egzekucji,

- art. 7 § 3 upea według stanu prawnego z Dz. U. z 2019r. póz. 1438 t.j., przez jego błędne niezastosowanie i wyegzekwowanie obowiązku będącego przedmiotem tytułu wykonawczego, pomimo że jeszcze przez zastosowaniem środków egzekucyjnych obowiązek wygasł,

- art. 45 § 1 upea według stanu prawnego z Dz. U. z 2019r. póz. 1438 t.j., przez jego błędne niezastosowanie i wyegzekwowanie obowiązku będącego przedmiotem tytułu

wykonawczego pomimo, że już w piśmie z dnia 03.12.2020r. dłużnik wskazywał na przedawnienie egzekwowanego obowiązku i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania zgodnie z wnioskiem dłużnika z dnia 11.03.2021r. i wcześniejszymi.

Rozpoznając przedmiotowe zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 28 maja 2021 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ II instancji wskazał m.in. że z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanej przed dniem 30.07.2020r., w niniejszej sprawie zastosowanie znalazły przepisy upea w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Podstawa prawna: art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11.09.2019r. o zmianie upea oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r. póz. 2070). Organ zażaleniowy zauważył jednocześnie, że przepis art. 59 § 1 upea, wylicza w sposób enumeratywny okoliczności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny umarza toczące się postępowanie egzekucyjne w sytuacji wystąpienia wskazanej w tym przepisie przesłanki. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny poinformował zobowiązaną w zaskarżonym postanowieniu, iż nie może merytorycznie rozpatrzyć wniosku, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało zakończone poprzez wyegzekwowanie dochodzonej należności, a wniosek jest bezprzedmiotowy. Następnie organ zauważył, iż zgodnie z art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez " inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a §1 kpa, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie był to wniosek o umorzenie zakończonego postępowania egzekucyjnego. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, po zbadaniu kontekstu sprawy. W zaistniałej sytuacji odmowa wszczęcia postępowania wynika z powodu zakończenia postępowania egzekucyjnego, a zatem z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Ponadto organ II instancji wskazał, iż w zażaleniu zobowiązana dowodzi naruszenia szeregu przepisów upea i kpa, oczekując zarazem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy szczególnie zwracając uwagę na nieistnienie obowiązku. Na poparcie swojego wniosku przywołała wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 05.03.2019r. i oczekuje merytorycznego rozstrzygnięcia. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie mógł jednak zostać merytorycznie rozpoznany, gdyż postępowanie egzekucyjne w dniu wydania zaskarżonego postanowienia nie toczyło się, zostało bowiem zakończone w wyniku wyegzekwowania należności. Nie było zatem przedmiotu sprawy, którego rozstrzygnięcie by dotyczyło. Rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego było zatem właściwe. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zaznaczył, iż zarzuty zażalenia w istocie dotyczą nierozpatrzenia sprawy w sposób merytoryczny. Jak już wskazano, do naruszeń w/w przepisów nie doszło, a rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego jest prawidłowe. Organ zażaleniowy podkreślił, że postępowanie wszczęte przedmiotowym wnioskiem ma zakreślone ramy. Nie ma bowiem podstaw, aby złożony wniosek traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego czy też dokonania oceny wymagalności obowiązku. Za podstawy wystawienia tytułu wykonawczego odpowiedzialność ponosi wierzyciel. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 29 § 1 w/w ustawy nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W odniesieniu do treści zażalenia organ II instancji wskazał, iż zobowiązana w zażaleniu wskazała również, iż w piśmie z dnia 03.12.2020r. (zarzuty) zwróciła się już o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązana sugeruje zatem nierozpatrzenie wcześniej złożonego wniosku. Organ zażaleniowy wyjaśnił jednak, iż pismo z dnia 03.12.2020r. stanowiło zarzuty na postępowanie egzekucyjne. W wyniku uznania zarzutu za uzasadniony, umarza się postępowanie egzekucyjne. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego przywołany przy zarzutach nie stanowi zaś odrębnego środka prawnego, toteż nie podlega rozpatrzeniu w oddzielnym trybie.

Skargę na przedmiotową decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. złożyła S. K.. W wywiedzionej skardze strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1.przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej jako "o.p.") przez jego błędne niezastosowanie i zaniechanie weryfikacji przez organy obydwu instancji kwestii przedawnienia egzekwowanego obowiązku, choć przy jego zastosowaniu należało dojść do wniosku, że należność wierzyciela wygasła na skutek przedawnienia w myśl komentowanego przepisu i nie może być egzekwowana,

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

II. art. 138 § l pkt l w zw. z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji według stanu prawnego z Dz.U. z 2019 r., póz. 1438 (dalej jako "u.p.e.a.") przez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, choć dotknięte jest ono błędem wykładni polegającym na błędnym utożsamieniu wyegzekwowania obowiązku w całości z zakończeniem postępowania egzekucyjnego,

III. art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 18 u.p.e.a. według stanu prawnego z Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 j.t. przez jego błędne niezastosowanie i błędne stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż pismo strony z dnia 3 grudnia 2020 r. stanowiło zarzuty na postępowanie egzekucyjne, podczas gdy pismo to zawierało wiele żądań, w tym wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zaś Organ dokonał błędnej wykładni żądania strony zawartego w podaniu,

IV. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 3 w zw. z § 1 pkt 2 i art. 18 u.p.e.a. według stanu prawnego z Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 j.t. przez jego błędne niezastosowanie i zaniechanie uchylenia postanowienia organu I instancji, choć obowiązek objęty tytułem wykonawczyni wygasł z uwagi na jego przedawnienie,

V. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a. i art. 18 według stanu prawnego z Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 j.t. przez jego błędne niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy już w piśmie z dnia 3 grudnia 2020 r. dłużnik sygnalizował przedawnienie egzekwowanego obowiązku i wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

VI. art. 138 § l pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 4 w zw. z art. 29 § l i art. 18 u.p.e.a. według stanu prawnego z Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 j.t. przez jego błędne niezastosowanie i zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, choć wygaśnięcie obowiązku podlegającego egzekucji jest okolicznością, którą organ powinien wziąć pod uwagę z urzędu jeszcze przed wszczęciem egzekucji,

VII. art. 29 § 1 u.p.e.a. według stanu prawnego z Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 j.t. przez jego błędną wykładnię i stwierdzenie, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, podczas gdy przy przyjęciu prawidłowej wykładni systemowej i celowościowej należało dojść do wniosku, że organ egzekucyjny jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w zakresie przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a.,

VIII. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 § 3 i art. 18 u.p.e.a. według stanu prawnego z Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 j.t. przez jego błędne niezastosowanie i wyegzekwowanie obowiązku będącego przedmiotem tytułu wykonawczego, pomimo że jeszcze przed zastosowaniem środków egzekucyjnych obowiązek wygasł,

IX. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z 45 § 1 i art. 18 u.p.e.a. według stanu prawnego z Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 j.t. przez jego błędne niezastosowanie i zaniechanie odstąpienia od czynności egzekucyjnych, pomimo że już w piśmie z dnia 3 grudnia 2020r. dłużnik sygnalizował przedawnienie egzekwowanego obowiązku i wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zaś w dniu 11 marca 2021 r. wniósł ponownie o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując na bezprzedmiotowość obowiązku będącego przedmiotem tytułu wykonawczego,

X. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. według stanu prawnego z Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 j.t. przez niedostateczne uzasadnienie prawne zaskarżonego postanowienia, w szczególności przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zażalenia, na skutek czego weryfikacja tego aktu jest utrudniona, gdyż jego motywy zostały pozostawione domysłom Skarżącego.

Podnosząc przedmiotowe zarzuty strona skarżąca wniosła o:

rozpoznanie skargi po przeprowadzeniu rozprawy,

na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu załączonego do niniejszej skargi - raportu z wyniku TX z 11 marca 2021 r., na potwierdzenie, że wniosek Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego został wniesiony do organu I instancji 11 marca 2021 r., a zatem dzień przed wyegzekwowaniem całości należności - wskazując jednocześnie, że przeprowadzenie dowodu jest niezbędne z uwagi na twierdzenie przez organy w sprawie, że pismo to zostało wniesione faksem 12 marca 2021 r., co miałoby prowadzić do bezprzedmiotowości wniosku, zaś przeprowadzenie tego dowodu nie doprowadzi do opóźnienia rozpoznania sprawy,

3) uchylenie na podstawie art. 145 § l pkt. l lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z dnia 30 grudnia 2020 r.,

4) zobowiązanie organu I instancji do wydania w terminie 30 dni postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a.

- ewentualnie, z ostrożności procesowej, jeśli Sąd nie wyda rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 135 p.p.s.a., wnoszę o zobowiązanie Organu do wydania w terminie 30 dni postanowienia o uchyleniu postanowienia organu I instancji z dnia 30 grudnia 2020 r. w całości i umorzeniu postępowania egzekucyjnego,

5) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego na podstawie art. 200 p.p.s.a. kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest częściowo zasadna, albowiem oba kontrolowane rozstrzygnięcia naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania z wniosku zobowiązanego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku S. I. N. w K. , na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] Spór toczy się zasadniczo wokół tego, czy słusznie organy obu instancji uznały, że nie istnieją podstawy do rozpoznania złożonego przez zobowiązanego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a tym samym czy istniały przesłanki do wydania wskazanego postanowienia. W realiach niniejszej sprawy istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy zakończenie egzekucji, wyegzekwowanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym rodzi równoczesny skutek w postaci zakończenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe wymaga określenia wzajemnych relacji pomiędzy postępowaniem egzekucyjnym, a egzekucją administracyjną.

W ocenie Sądu, egzekucja jest czynnością dokonywaną w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Sąd zgadza się z argumentacją strony skarżącej, iż wyegzekwowanie w całości obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym nie czyni automatycznie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego bezprzedmiotowym. Słusznie podnosi strona skarżąca, iż błędem jest utożsamianie wyegzekwowania obowiązku w całości z zakończeniem postępowania egzekucyjnego. Pojęcie postępowania egzekucyjnego jest szersze od samej egzekucji. Zakończenie egzekucji (stanowiącej wyłącznie etap postępowania egzekucyjnego) nie powoduje zakończenia postępowania egzekucyjnego, które trwa do czasu zakończenia wszelkich czynności o charakterze materialnym, formalnym i technicznym.

Powyższe stanowisko jest utrwalone w utrwalonej i reprezentatywnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. W ślad za stanowiskiem WSA w Olsztynie zawartym w wyroku z 22.05.2014r. sygn. akt I SA/Ol 353/14 (zaakceptowany wyrokiem NSA z dnia 15.09.2016r. sygn.. akt II FSK 2513/14) oraz WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 905/18 (wyrok prawomocny) – których poglądy Sąd orzekający w niniejszej w sprawie w całości podziela i przyjmuje za własne - należy rozróżnić dwa pojęcia: stricte egzekucji administracyjnej, jako czynności faktycznej oraz postępowania egzekucyjnego, jako procedury administracyjnej. Egzekucja administracyjna jest jednym z elementów tej procedury, częścią składową całego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest natomiast pojęciem szerszym niż sama egzekucja. Egzekucja administracyjna, jako element postępowania egzekucyjnego, stanowi jego najważniejszą, istotną i zasadniczą część, ale nie jedyną. Niepodważalnie nie są to pojęcia tożsame. Tak jak wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje wcześniej niż sama egzekucja, tak i jego zakończenie nie musi nastąpić wraz z zakończeniem egzekucji. Nie można zatem stwierdzić, iż zakończenie egzekucji, jako czynności faktycznej, części składowej, postępowania egzekucyjnego skutkuje automatycznie jego zakończeniem (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 22 maja 2014 r., I SA/Ol 353/14 oraz we Wrocławiu z 17 kwietnia 2015 r., III SA/Wr 828/14, a także wyrok NSA z 15 września 2018 r., II FSK 2513/14; dostępne, podobnie jak inne wskazane w uzasadnieniu orzeczenia, w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl)..

Na odrębność tych dwóch pojęć wskazywał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1453/07, który zauważył, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną. Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe, podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Egzekucja administracyjna oznacza zaś stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym".

Pogląd ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.

Jednocześnie wymaga podkreślenia, że problem związku pomiędzy egzekucją a postępowaniem egzekucyjnym był analizowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1462/08. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym można wyróżnić trzy stadia: stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej, stadium stosowania egzekucji oraz stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji, przy czym nie zawsze postępowanie egzekucyjne przebiega przez wszystkie wymienione stadia. Może ono bowiem zakończyć się na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji albo też może przebiegać tylko przez dwa pierwsze stadia i zakończyć się wraz z zakończeniem egzekucji administracyjnej. Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania i nie może się odbyć inaczej niż w tym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny definiując postępowanie egzekucyjne wskazał, iż jest to zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną. Egzekucja administracyjna i egzekucyjne postępowanie administracyjne to dwa odrębne terminy.

Mając zatem powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie były prawidłowe. Podstawą rozstrzygnięć organów było bowiem uznanie, że postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, a w konsekwencji nie można umorzyć postępowania, które się nie toczy. Jeżeli zatem, jak wskazano powyżej, czym innym jest egzekucja administracyjna a czym innym postępowanie egzekucyjne, to inny jest również moment zakończenia samej egzekucji i inny może być moment zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W realiach niniejszej sprawy nie kwestionowany jest przez organ II instancji a podnoszony przez stronę skarżącą fakt, iż w chwili wydania postanowienia przez organ egzekucyjny nie rozstrzygnięto kwestii wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.

W aktach sprawy brak śladu aby kwestia była ostatecznie rozstrzygnięta przez organ egzekucyjny w chwili wydania postanowienia z dnia 13 kwietnia 2021r.

Już sama ta okoliczność wskazuje, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało w tej sprawie zakończone. Jak słusznie zauważyła Spółdzielnia zgodnie z obowiązującym w odniesieniu do niniejszej sprawy art. 64c § 6a pkt 1 lit. a) upea, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne. Wynika z tego, że wyegzekwowanie obowiązku nie stanowi w żadnym razie o zakończeniu postępowania egzekucyjnego, gdyż istnieje jeszcze możliwość żądania ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Postępowanie w przedmiocie ustalenia kosztów, choć ma charakter wpadkowy, niewątpliwie jest częścią toczącego się postępowania egzekucyjnego. Sąd podziela stanowisko Spółdzielni oparte o orzecznictwo, iż zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych stanowić może ostatnią czynność organu egzekucyjnego, jeżeli zobowiązany nie skorzysta z możliwości złożenia wniosku o wydanie postanowienia. Jeśli zaś nie zgodzi się z informacją zawartą w jednym zawiadomieniu, to do upływu terminu 6 miesięcy od wyegzekwowania wykonania obowiązku, wnioski takie może składać, (wyrok NSA z 3 czerwca 2020 r., sygn. akt: II FSK 458/20).

Równocześnie jednak Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, iż organy w niniejszej sprawie przedmiotem swojego rozpoznania winny uczynić jej wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zawarty w piśmie z dnia 3 grudnia 2020r. Analiza przedmiotowego pisma wskazuje, iż Spółdzielnia w treści przedmiotowego w pkt. I wniosła zarzut egzekucyjny z art.33 § 1 pk1 upea, w pkt II-IV wnioski na zasadzie art. 9 kpa i 18 upea, o udzielenie przez organ egzekucyjny informacji, a w pkt V-VII założyła wyjaśnienia w odpowiedzi na wezwanie organu zawarte w piśmie z dnia 2 listopada 2021r.

Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zawarty jest w pkt I przedmiotowego pisma, gdzie jak wskazano Spółdzielnia podniosła zarzut egzekucyjny dotyczący wygaśnięcia zobowiązania (objętego tytułem wykonawczym), z uwagi na jego przedawnienie. Stanowi on konkluzję podniesionego zarzutu egzekucyjnego i podniesionej na jego poparcie argumentacji zobowiązanego. Bezpośrednio świadczy o tym nie tylko redakcja wskazanego pisma, ale także sposób jego sformułowania gdzie Spółdzielnia wprost odwołuje się do przepisów prawa powołanych przez nią w argumentacji na poparcie podniesionego zarzutu z art.33 § 1 pk1 upea.

Tym samym prawidłowo postąpiły organy obu instancji obejmując za przedmiot swojego rozpoznania wniosek Spółdzielni datowany na dzień 11 marca 2021r.

Powyższe nie konwaliduje jednak uchybienia organów, które w swoich rozstrzygnięciach błędnie utożsamiły zakończenie egzekucji administracyjnej z zakończeniem postępowania egzekucyjnego.

Wobec stwierdzenia naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia Sąd uznał za przedwczesne odniesienie się do zarzutów skargi, które dotyczą braku wymagalności wyegzekwowanego obowiązku. Sąd nie może wykraczać poza granice sprawy administracyjnej, które wyznaczyło zaskarżone postanowienie o charakterze stricte procesowym. Organ obu instancji swoje rozstrzygnięcia oparły o instytucję procesową organ I instancji w oparciu o art. 105 § 1 kpa natomiast organ zażaleniowy w oparciu o art. 61a§1 kpa, nie wypowiadając się co do merytorycznej oceny wniosku strony skarżącej z 11 marca 2021r.

Tym samym WSA w Krakowie nie może zająć w tym zakresie stanowiska, dopóki nie uczyni tego organ egzekucyjny oraz organ nadzoru. W przeciwnym razie wypatrzałoby to zasady kontroli sądowoadministracyjnej i prowadziłoby do bezpodstawnego wyręczenia wskazanych organów.

Na marginesie należy jednak zaznaczyć, iż organ zażaleniowy błędnie wskazuje w zaskarżonym postanowieniu , iż organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 13.04.2021r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w/s umorzenia postępowania egzekucyjnego jako bezprzedmiotowego z uwagi na jego zakończenie z powodu wyegzekwowania należności. Jak wynika z treści tego ostatniego rozstrzygnięcia organ I instancji umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie z wniosku zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku S. I. N. w K. na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia był art. 105 § 1 kpa nie zaś art. 61a§1 kpa. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie z odwołaniem się do całkowicie innej instytucji prawnej niż przyjął to organ egzekucyjny samo w sobie stanowi istotne naruszenie przepisów postepowania przez organ zażaleniowy mający wpływ na jej wynik. (art.138§1 pkt.1 kpa w wz. z art.18 upea)

Z wyżej wskazanych względów postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uchylić, albowiem narusza ono obok wskazanych powyżej przepisów postępowania również art. 18 upea, w zw. z art. 61a§1 kpa oraz art.105 §1 kpa, które to naruszenia miały istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcia.

Podstawą uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji był art. 135 p.p.s.a, który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i to postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów tj. art. 18 upea, w zw. art.105 §1 kpa, jego uchylenie stało się konieczne

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.; który obejmuje zwrot uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ stosownie do dyspozycji art. 153 p.p.s.a. winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu.