Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 396/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2016 poz 1255
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst  jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1226/17 w sprawie ze skargi A. K.-K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1226/17, oddalił skargę A. K.-K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmówił skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia i pobytu wraz z rodzicami na pracach przymusowych na terenie III Rzeszy. Organ po rozpoznaniu wniosku strony stwierdził, że wskazywany przez stronę rodzaj represji nie jest represją w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1255 ze zm.) – dalej: "ustawa o kombatantach". A. K.-K. od powyższej decyzji nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przez co decyzja stała się ostateczna.

Decyzja ta stała się następnie przedmiotem postępowań zmierzających do jej uchylenia w następujących trybach nadzwyczajnych.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. złożyło, działające w imieniu strony, Stowarzyszenie [...], powołując się na art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ uznał jednak ten wniosek za bezzasadny i decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił stwierdzenia jej nieważności. Strona złożyła na rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/GI 140/08 oddalił ją. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z dokumentacji sprawy wynika, że skarżąca urodziła się w dniu [...] kwietnia 1945 r., w miejscowości [...] w [...], natomiast jej ojciec wskazał datę wyzwolenia tego terenu (obóz polski w [...]) na dzień [...] kwietnia 1945 r., zatem w dacie wyzwolenia skarżąca miała zaledwie [...] dni. Ponadto jej rodzice przebywali w obozie pracy w [...], ale nie w podobozie obozu koncentracyjnego w [...]. Uzyskali uprawnienia kombatanckie niezwiązane z pobytem w obozie (działalność w ruchu oporu i jako wdowy po kombatancie).

Stowarzyszenie [...] wniosło skargę kasacyjną od zapadłego wyroku, zarzucając naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach przez przyjęcie, że miejsce urodzenia strony nie było obozem koncentracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2066/09, oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd zaakcentował, że organ prawidłowo ustalił określony stan faktyczny, który przyjął jako podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Argumenty strony będące w istocie polemiką z ustaleniami organu powinny były zostać podniesione na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.

W dniu [...] lutego 2012 r. A. K.- K. złożyła ponowny wniosek o przyznanie jej uprawnień kombatanckich. Po wezwaniu skarżącej do skonkretyzowania swojego wniosku organ uznał, że wniosła o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przewidującego możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowymi dokumentami dołączonymi do wniosku były: wyciąg z rejestru chrztu, oświadczenie świadka B. S. wraz z dokumentem ubezpieczeniowym potwierdzającym, że był on zatrudniony w zakładzie przemysłowym, w którym mieli przebywać rodzice zainteresowanej i gdzie się ona urodziła, a także nowa rekomendacja Stowarzyszenia [...]. Pozostałe dokumenty były już wcześniej przedmiotem oceny organu.

W ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyrażonej w motywach decyzji z dnia [...] października 2013 r., utrzymującej w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2012 r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r., dowody w sprawie nie dały podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej tego organu z [...] czerwca 2003 r., a ponadto zgodnie z art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat.

Nie zgadzając się z decyzją organu z dnia [...] października 2013 r. A. K.-K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w wyroku z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/GI 1275/13, oddalając skargę stwierdził, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia, wyrokiem z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 162/15, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, że organ administracji orzekający w sprawie nie ustalił, czy obóz pracy, w którym przebywali rodzice skarżącej, można uznać za miejsce odosobnienia zdefiniowane w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) lub c) ustawy o kombatantach.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Głównej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciw Narodowi Polskiemu - dalej: "IPN" z zapytaniem, czy obóz [...] w [...], gdzie przebywali rodzice wnioskodawczyni i gdzie prawdopodobnie urodziła się wnioskodawczyni, może być uznany za miejsce odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b lub c ustawy o kombatantach. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. IPN udzielił jednoznacznej odpowiedzi przeczącej wskazując jednocześnie, że wspominany obóz zarządzany był przez koncern [...] i funkcjonował w latach 1940-1945. W tym stanie rzeczy organ administracji publicznej wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. o odmowie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r.

Wnioskodawczyni pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jej oboje rodzice byli zmuszani do ciężkiej i niebezpiecznej pracy (ojciec od [...] sierpnia 1940 r. a matka od [...] września 1942 r.; oboje do dnia wyzwolenia obozu, tj. [...] kwietnia 1945 r.) na rzecz III Rzeszy Niemieckiej w obozie [...], mieszczącym się w [...] koło [...]. Podkreśliła, że zakłady koncernu [...], jak wszystkie zakłady zbrojeniowe, były strzeżone przez SS-manów, jak również zwróciła uwagę na represje, jakim poddawani byli jej rodzice w okresie przymusowej pracy. Do swojego wniosku dołączyła dokumenty jak odpis swojego aktu urodzenia i aktu chrztu, tekst z niemieckiej Wikipedii oraz dokumenty swoich rodziców z okresu pobytu na terenie Niemiec.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z [...] października 2017 r. nie uwzględnił podniesionych zarzutów i utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2017 r. Powołując się na stanowisko IPN uznał, że obóz, w którym przebywali rodzice wnioskodawczyni, a ona się urodziła, nie spełniał wymogów określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy o kombatantach. Wskazał, że nowe dokumenty tj. rekomendacja Stowarzyszenia [...] oraz oświadczenie B. S. nie pozwalają na uchylenie decyzji organu.

Skargę na powyższą decyzję do Sądu Wojewódzkiego wniosła skarżąca.

W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W terminie publikacji wyroku, pismem z dnia [...] marca 2018 r. skarżąca przedstawiła kserokopię fotografii, na której znajdują się jej rodzice M. K. i A. H. Zdjęcie zostało sporządzone w dniu [...] czerwca 1945 r. i zamieszczono na nim dedykację, z której wynika, że A. H. przebywała w obozie [...].

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za niezasadną. Podniósł, że z analizy akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wynika, że organ stwierdził podstawy formalne do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej powyższą ostateczną decyzją w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, na wniosek strony oparty o ustawową przesłankę.

W rozpatrywanej sprawie istotnym jest, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrokiem z dnia 3 listopada 2016 r. zarówno wyrok Sądu Wojewódzkiego w sprawie, sygn. IV SA/GI 1275/13 oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zobowiązał organ jedynie do ustalenia czy, obóz w którym przebywała skarżąca odpowiadał przesłankom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy o kombatantach. Sąd ten uznał za ustaloną kwestię, że obóz, w którym przebywali rodzice skarżącej nie był hitlerowskim więzieniem, obozem koncentracyjnym ani obozem zagłady. Nie podważył też ustalenia organu, że w momencie urodzenia skarżącej jej rodzice nie przebywali w obozie [...] będącym filią obozu koncentracyjnego w [...], oraz że takich wniosków nie można wyciągnąć z nowo przedłożonych dokumentów. Tym samym kwestie te w momencie wydania decyzji były już ustalone.

Naczelny Sąd Administracyjny nakazał ustalenie, czy obóz ten był innym miejscem odosobnienia o warunkach pobytu nieróżniących się od warunków w obozach koncentracyjnym lub miejscem eksterminacji dzieci do lat 14, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. A zatem zakres postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją został ograniczony do ustalenia, czy obóz pracy, w którym przebywali rodzice skarżącej można uznać za miejsce odosobnienia zdefiniowane w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) lub c) ustawy o kombatantach.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego organ administracyjny uczynił zadość temu obowiązkowi zwracając się z zapytaniem do IPN, który udzielił jednoznacznej odpowiedzi w piśmie z [...] marca 2017 r. Mimo różnic w pisowni nazw obozu ("[...]" zamiast "[...]"), nie ulega wątpliwości, że chodzi tu o obóz powiązany z zakładami przemysłu zbrojeniowego koncernu [...] położony w [...]. Tym samym wydana decyzja była oczywistą konsekwencją informacji zawartych w piśmie IPN, którego treść stanowiła jedynie uzupełnienie wcześniej udzielonej obszernej informacji zawartej w piśmie IPN z [...] grudnia 2012 r. Z ustaleń IPN poczynionych na podstawie zapisów w dokumentach rodziców skarżącej ([...]) jednoznacznie wynika, że oboje rodzice byli pracownikami przymusowymi [...], określanego umownie jako obóz [...], który był największym obozem pracy w latach 1940-1945. IPN wyjaśnił, że obóz ten nie może być uznany za miejsce odosobnienia zdefiniowane w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) lub c) ustawy o kombatantach. Jedynie obóz [...] był podobozem obozu koncentracyjnego w [...] w okresie 1944-1945.

W ocenie Sądu pierwszej instancji jest okolicznością bezsporną, że rodzice skarżącej byli robotnikami przymusowymi i już z tego tytułu doświadczali represji, jednak samo w sobie nie stanowi to przesłanki do uznania skarżącej za osobę represjonowaną z przyczyn podanych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o kombatantach.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. K.-K. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 4 ust 1 pkt. lit b) i c) ustawy o kombatantach poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wobec skarżącej w/w przepisy nie mają zastosowania i uznanie, że skarżąca i jej rodzice nie przebywali w obozie spełniającym warunki określone w tych przepisach,

b) § 2 ust. 1 pkt 5 i § 2 ust. 4 pkt 45 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki społecznej z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U z 2014, poz. 1564) - dalej: "rozporządzenie" w zw. z art. 3 pkt 2 i art. 8 ust. 1 ustawy o kombatantach poprzez błędną wykładnię i zastosowanie niniejszych przepisów w sprawie oraz uznanie, że skarżąca i jej rodzice nie przebywali w obozie spełniającym warunki wskazane w § 2 ust. 1 pkt 5 i § 2 ust. 4 pkt 45 rozporządzenia,

2. przepisów postępowania to jest art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.". w związku z art. 7, art. 8, art. 80 i art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, albowiem Sąd bezpodstawnie uznał, że według jego oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skarżąca i jej rodzice nie przebywali w obozie spełniającym warunki wskazane w art 4 ust. 1 pkt. lit. b) i c) ustawy o kombatantach.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o: rozpoznanie skargi na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, decyzji go poprzedzających i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że istotne znaczenie w sprawie ma pominięcie zarówno przez organ jak i Sąd treści § 2 ust. 1 pkt. 5 i § 2 ust. 4 pkt 45 rozporządzenia, z której wynika, że podobozem obozu koncentracyjnego [...] był obóz [...]. W rozporządzeniu nie jest wymieniony obóz [...], (czy też ogólnie [...]), który przez organ i Sąd został potraktowany jako podobóz spełniający warunki art. 4 ust 1 pkt 1 lit b i c ustawy o kombatantach. Stąd należy wnosić, że podobóz [...] wskazany przez Ministra w rozporządzeniu obejmuje również swym zakresem obóz [...]. Nie ma przy tym dysharmonii pomiędzy twierdzeniami skarżącej, że jej rodzice byli więzieni w obozie koncentracyjnym [...] w [...] koło [...], a stanowiskiem organu, że chodzi o obóz w [...], gdyż faktycznie obozy nazywane [...] i [...] miały związki z pracą w [...] spółka akcyjna w [...] - więźniowie obydwu obozów pracowali w tej fabryce broni. Niezależnie z którego obozu pochodzili więźniowie [...], czy [...] ich praca była przymusowa, niewolnicza i miała charakter eksterminacyjny. Nikt nie przebywał w nich dla "rozrywki". Nadto umiejscowienie w terenie tych obozów może powodować, iż raz są one traktowane jako obszarowo przynależne do [...], a innym razem jako przynależne do [...] koło [...]. W ocenie skarżącej kasacyjnie ani organ, ani Sąd tego aspektu sprawy nie badali, opierając całkowicie swoje rozstrzygnięcie na piśmie IPN z dnia [...] marca 2017 r., które jest bardzo lakoniczne i niczego nie wyjaśnia, a nadto zawiera nazwę obozu [...], a nie [...].

Na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: "uCOVID-19", Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej sprawę skierowała do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym zawiadomiono strony, że każda z nich ma prawo do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 uCOVID-19, który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej.

Przepis art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach stanowi, że o spełnieniu warunków uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich orzeka Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Dla uzyskania decyzji o przyznaniu uprawnień konieczne jest zatem przedstawienie dowodów na potwierdzenie okoliczności stanowiących podstawę faktyczną żądania. W przypadku wniosków dotyczących pobytu w obozie konieczne jest w pierwszej kolejności wykazanie, że konkretny obóz (miejsce odosobnienia) należy do kategorii opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy o kombatantach oraz przedłożenie dowodów potwierdzających, że strona ubiegająca się o przyznanie uprawnień w obozie tym (miejscu odosobnienia) przebywała.

Wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w szczególności ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy - w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. Zasadnie uznał, że organ administracji dokonał rzetelnej i obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do stwierdzenia, że ujawnione okoliczności faktyczne sprawy nie pozwalają na przyznanie skarżącej uprawnień kombatanckich. Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a w związku z art. 7, art. 8, art. 80 i art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił legalność decyzji organu o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, dokonując także oceny przedłożonych dokumentów. Zasadnie zwrócił uwagę, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy istota sporu w sprawie przyznania skarżącej kasacyjnie uprawnień kombatanckich nie sprowadzała się do zakwestionowania faktu przebywania jej rodziców w obozie [...], lecz do tego, iż zostało ustalone, że pobyt w tym konkretnym obozie, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, nie jest przebywaniem w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zaś osoby tam osadzone były w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Ustawa o kombatantach reguluje te formy represji, które są uznane za działalność kombatancką lub za działalność równorzędną w zakresie, w jakim przyznaje związane z tym szczególne uprawnienie i świadczenia, w tym okresy i formy represji uzasadniające przyznanie wynikających z tej ustawy uprawnień. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie wydania ostatecznej decyzji jak i w dacie wydania decyzji w trybie wznowieniowym, przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 października 2006 r., sygn. OSK 122/05, (OSP 2007 r., nr 11, poz. 134), stwierdził, że wymienienie danego miejsca odosobnienia w rozporządzeniu w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, nakłada na organ administracyjny obowiązek przyznania uprawnień z tytułu pobytu w nim, jeśli poczynione ustalenia wskazują, iż spełnione są inne przesłanki określone w art. 4 ustawy o kombatantach. Nie oznacza to jednak, że organ, niezależnie od ewentualnego spełnienia przesłanek określonych w ustawie, ma obowiązek nieprzyznawania uprawnień dlatego tylko, że miejsce odosobnienia nie jest ujęte w rozporządzeniu.

Zarówno uprzednio obowiązujące rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154) w § 5 i 6, jak również zastępujące je z dniem 19 listopada 2014 r. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości – uwzględniające ustalenia historyczne po zasięgnięciu opinii Prezesa IPN, wśród innych miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, i w których osadzone osoby pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy o kombatantach, nie wymienia obozu [...].

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 października 2006 r., sygn. OSK 122/05, (OSP 2007 r., nr 11, poz. 134), stwierdził, że wymienienie danego miejsca odosobnienia w rozporządzeniu w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, nakłada na organ administracyjny obowiązek przyznania uprawnień z tytułu pobytu w nim, jeśli poczynione ustalenia wskazują, iż spełnione są inne przesłanki określone w art. 4 ustawy o kombatantach. Nie oznacza to jednak, że organ, niezależnie od ewentualnego spełnienia przesłanek określonych w ustawie, ma obowiązek nieprzyznawania uprawnień dlatego tylko, że miejsce odosobnienia nie jest ujęte w rozporządzeniu.

Zgodzić należy się z Sądem Wojewódzkim, że nie kwestionując opisywanych przez skarżącą represji w okresie wojny, doznawanych przez nią oraz jej rodzinę, analiza akt sprawy uzasadnia stwierdzanie, że skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności, nieznanych organowi uprawnionemu do orzekania o przyznaniu uprawnień kombatanckich – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. potwierdzających represje, o których mowa w przepisach ustawy. Przy czym podkreślenia wymaga, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie posiada kompetencji do ustalenia we własnym zakresie, czy określone miejsce odosobnienia, jest miejscem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach.

Sąd Wojewódzki trafnie zatem przyjął, że przeprowadzone postępowanie odpowiadało standardom procedury administracyjnej i pozwalało na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym nie można mu zarzucić naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki zasadnie stwierdził, że będąc związany oceną prawną dokonał kontroli zaskarżonej decyzji wedle przepisów prawa mających zgodnie z tą oceną zastosowanie w niniejszej sprawie i w znaczeniu nadanym im w tej ocenie. Podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 162/15, uwzględniając skargę kasacyjną A. K.-K. od wyroku WSA w Gliwicach z dnia z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/GI 1275/13, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, że organ administracji orzekający w sprawie nie ustalił, czy obóz pracy, w którym przebywali rodzice skarżącej można uznać za miejsce odosobnienia zdefiniowane w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) lub c) ustawy o kombatantach. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Należy uznać, że w ponownym postępowaniu organ administracyjny uczynił zadość temu obowiązkowi zwracając się z zapytaniem do IPN, który udzielił jednoznacznej odpowiedzi w piśmie z [...] marca 2017 r. Jak trafnie wskazał Sąd Wojewódzki, mimo różnic w pisowni nazw obozu ("[...]" zamiast "[...]"), nie ulega wątpliwości, że chodzi tu o obóz powiązany z zakładami przemysłu zbrojeniowego koncernu [...] położony w [...]. Tym samym wydana decyzja była oczywistą konsekwencją informacji zawartych w piśmie Prezesa IPN, którego treść stanowiła jedynie uzupełnienie wcześniej udzielonej obszernej informacji zawartej w piśmie Prezesa IPN z [...] grudnia 2012 r. Jak zatem wynika z ustaleń IPN poczynionych na podstawie zapisów w dokumentach rodziców skarżącej ([...]) oboje rodzice skarżącej byli pracownikami przymusowymi [...], określanego umownie jako obóz [...], który był największym obozem pracy w latach 1940-1945. IPN wyjaśnił, że obóz ten nie może być uznany za miejsce odosobnienia zdefiniowane w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) lub c) ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że odmienna subiektywna ocena przez skarżącą dowodów i kwalifikacja doznanych represji, nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, skoro nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej - decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego.

Wobec powyższego uznając, że skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw orzeczono o jej oddaleniu, na podstawie art. 184 P.p.s.a.