Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1875/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 11
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 12
journal: Dz.U. 2007 nr 112 poz 769
law: Ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę


UZASADNIENIE

B.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w części dot. pkt 1 tj. utrzymującej w mocy decyzję z [...] maja 2009 r. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie powołania E.A. na nowoutworzone stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. i odmowie powołania na to stanowisko J.G., B.K., S.S. i M.Z.;

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa i 105 kpa oraz art. 10 i 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191, ze zm.) - dalej zwanej ustawą, w związku z art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., Nr 112, poz. 769)-zwaną dalej ustawą zmieniającą.

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

Minister Sprawiedliwości opublikował w Monitorze Polskim z 22 października 2008 r., (Nr 79, poz. 697) obwieszczenie o wolnym stanowisku komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. Ubiegało się o nie sześciu kandydatów w trybie art. 11 ustawy. We wskazanym terminie 1 miesiąca od daty ogłoszenia obwieszczenia, wnioski o powołanie na przedmiotowe stanowisko komornika sądowego - za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. - złożyli E.A., J.G., B.K., S.S., M.Z. i Z.B.

Minister Sprawiedliwości ocenił, że wszyscy kandydaci spełniali wymogi formalne wymienione w art. 10 ustawy. Ich wnioski zostały połączone, w trybie art. 62 k.p.a., do wspólnego rozpatrzenia.

Dokonując analizy wniosków ustalił i ocenił, że:

E.A. ukończyła 10 lipca 1997 r., z wynikiem dobrym, wyższe studia menedżerskie, w [...] w W. uzyskując tytuł magistra, a 16 lipca 2007 r. ukończyła w [...], z wynikiem bardzo dobrym, wyższe administracyjne studia zawodowe w zakresie administracji organów ochrony prawnej, uzyskując tytuł licencjata. Od 1992 r. pracuje w kancelarii komornika przy Sądzie Rejonowym w P., początkowo u byłego komornika T.R., a obecnie u K.S. Po odbyciu praktyki komorniczej, egzamin komorniczy zdała na ocenę bardzo dobrą w dniach 19.10.2000 r. i 30.11.2000 r. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z [...].06.2002 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego. Aktualnie odbywa studia administracyjne drugiego stopnia na [...]. Pełniła obowiązki zastępcy komornika sądowego w okresach: 18 - 30.06.2007 r. i 2 - 23.04.2008 r.

J.G. ukończyła na [...] w L., z wynikiem dostatecznym, wyższe studia, uzyskując tytuł magistra administracji. Od 1.03.1995 r. pracuje w kancelarii komornika sądowego, początkowo rewiru I przy Sądzie Rejonowym w L. u matki – B.G., następnie od 15.10.2007 r. przy Sądzie Rejonowym w O. u A.B. i obecnie ponownie przy Sądzie Rejonowym w L. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach 12.10. i 22.11.2004 r. zdała egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...].02.2005 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego z dniem 14.02.2005 r. Jest studentką III roku prawa w [...] w W. W październiku 2008 roku ukończyła studia podyplomowe w zakresie zarządzania nieruchomościami z oceną dobrą plus. Pełniła obowiązki zastępcy komornika sądowego w okresie 1.10. - 30.11.2008 r.

B.K. na [...] w T. ukończył, z wynikiem dostatecznym, wyższe studia prawnicze uzyskując tytuł magistra. Na [...] w latach 1999-2000 odbył podyplomowe studia w zakresie wyceny nieruchomości. W latach 1999-2000 pracował w [...] jako specjalista archiwum sieciowego. Od maja 2000 r. pracuje w kancelarii A.L. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w N. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach 24.10. i 29.11.2002 r. zdał egzamin komorniczy z wynikiem dostatecznym. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...].05.2003 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego, pełnił obowiązki zastępcy komornika sądowego w okresach: 22.04. - 6.05.2008 r., 13 - 27.08.2008 r., 14 -28.10.2008 r.

S.S. ukończył na [...] w T., z wynikiem dobrym, wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł magistra. Od 1.07.1995 r. do 30.12.1995 r. pracował w kancelarii komornika Sądu Rejonowego w D. u M.O., od 3.03.2003 r. do 14.03.2005 r. u J.B. w rewirze II przy Sądzie Rejonowym w M., następnie od 14.03.2005 r. do 30.10.2005 r. u W.K. w rewirze I przy Sądzie Rejonowym w P. i od 6.12.2005 ponownie został zatrudniony w rewirze II przy Sądzie Rejonowym w M. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach 3.10. i 28.11.2005 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...].01.2006 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Odbywał aplikację prokuratorską - brak informacji czy zakończył ją egzaminem prokuratorskim.

M.Z. ukończyła na [...], z wynikiem bardzo dobrym, wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł magistra. Obroniła pracę magisterską pt "[...]". Od stycznia 2003 r. do sierpnia 2004 r. odbywała staż w kancelarii adwokackiej adw. M.M. w W. Od lipca do września 2001 i od września 2004 r. do kwietnia 2006 r. pracowała w kancelarii matki – I.Z. komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. Od maja 2006 do 31.01.2009 r. pracowała w kancelarii A.B. - komornika przy Sądzie Rejonowym w O. Od lutego 2009 r. pracowała jako asesor komorniczy w kancelarii A.P. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w W., a ostatnio pracuje w kancelarii P.B. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w W. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach 9.10. i 28.11.2006 r. zdała egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z [...].12.2006 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego. Pełniła obowiązki zastępcy komornika w okresach: 7 - 16.03.2007 r., 24.07. 10.08.2007 r. oraz 2.10.2007 r. - 30.04.2008 r.

Z.B. ukończył na [...], z wynikiem dobrym plus, wyższe studia prawnicze, uzyskując tytuł magistra. Od lipca do listopada 2002 r. pracował w [...] jako referent stażysta. Od stycznia 2003 r. rozpoczął pracę w kancelarii R.Z. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach 3.10. i 30.11.2005 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w R. z [...].01.2006 r, został powołany na stanowisko asesora komorniczego. Ukończył kurs kwalifikacyjny dla nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych w [...] nauczycieli w R. Oddział w T. i uzyskał uprawnienia pedagogiczne. Jest też pracownikiem dydaktycznym lub pedagogicznym m.in. w [...] w T., w [...] w R., [...] w O., [...] w S. Ponadto od marca 2008 r. pełni funkcję społecznego kuratora sądowego w Sądzie Rejonowym w T., a także publikuje na tematy egzekucyjne w Monitorze Prawniczym, Przeglądzie Prawa Egzekucyjnego i Wydawnictwie B. Rady Izby Komorniczej w W., w swych opiniach także stwierdziła, że kandydaci spełniają warunki formalne, niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego. Minister Sprawiedliwości wziął pod uwagę jej opinię, rekomendującą na nowoutworzone stanowisko kandydaturę E.A. posiadającej spośród kandydatów najdłuższy staż w kancelarii komorniczej, w tym na stanowisku asesora komorniczego oraz bardzo dobry wynik egzaminu komorniczego.

Decyzją z [...].05.2009 r. Minister Sprawiedliwości powołał na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. E.A. i odmówił powołania na to stanowisko pozostałych kandydatów, w tym także B.K.. Uznał w ramach uznania administracyjnego, że spośród kandydatów prezentuje ona najwyższe walory do sprawowania funkcji komornika.

Ocenił, że E.A. jako jedyna spośród kandydatów zdała egzamin komorniczy na ocenę bardzo dobrą, co świadczy o jej przygotowaniu do wykonywania funkcji komornika sądowego. S.S., Z.B. i M.Z. z egzaminu komorniczego otrzymali oceny dobre, a J.G. i B.K. - dostateczne.

Studia prawnicze ukończyli: M.Z. - z oceną bardzo dobrą. Z.B. - dobrą plus, S.S. - dobrą a B.K. - dostateczną.

Wyższe studia administracyjne magisterskie, z oceną dostateczną ukończyła J.G., a administracyjne studia zawodowe, z oceną bardzo dobrą – E.A.

Organ wziął pod uwagę, że E.A. ma najdłuższy - ponad 17-letni staż pracy w kancelarii komorniczej, J.G. – 14-letni, B.K. – 9-letni, Z.B. - ponad 6-letni, S.S. – 6-letni, a M.Z. najkrótszy - prawie 5-letni. E.A. ma też najdłuższy staż pracy na stanowisku asesora, J.G. nieco ponad 4-letni, S.S. i Z.B. - niewiele ponad 3-letni, a M.Z. najkrótszy - wynoszący 2 lata i 4 miesiące. Wszyscy kandydaci, poza M.Z. posiadają dodatkowe kwalifikacje (odbyte inne studia, studia podyplomowe, aplikacje, zdobyte uprawnienia czy publikacje na temat egzekucji). Ponadto E.A. i J.G. podnoszą poziom swego wykształcenia.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości powyższe okoliczności stanowią, że E.A., mimo braku wyższego wykształcenia prawniczego dysponuje bardzo wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie egzekucji i długoletnim doświadczeniem na stanowisku asesora komorniczego, dodatkowym wykształceniem menedżerskim, a ponadto poparciem samorządu komorniczego i daje ona najpełniejsza gwarancie należytego wypełniania obowiązków funkcjonariusza publicznego - komornika sadowego. Jej wiedza oraz prawie 7-letnie pozytywnie ocenione doświadczenie zawodowe na stanowisku asesora komorniczego pozwoli od początku na sprawne i skuteczne prowadzenie egzekucji.

B.K., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił decyzji Ministra Sprawiedliwości:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 10, 11, 76, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 6, 8 i 10 ustawy poprzez błędne uznanie, że E.A. spełnia wymogi formalne niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego, a także art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej, poprzez uznanie, że ukończone studia administracyjne dają asesorom komorniczym prawo ubiegania się o stanowisko komornika sądowego. W konkluzji domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dot. pkt 1 i 2b i powołanie go na przedmiotowe stanowisko.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Sprawiedliwości wskazał, że wybór kandydata na stanowisko komornika sądowego pozostaje w jego kompetencji zgodnie z art. 11 ustawy. Ma ono na celu wyłonienie kandydata spełniającego ustawowe wymogi oraz posiadającego kwalifikacje stwarzające prognozy najlepszego wykonywania tej funkcji. Z tego względu decyzja o obsadzie stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. podjęta została po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu stron oraz wyważeniu pomiędzy przesłanką dotyczącą poziomu wykształcenia kandydatów, a nabytym doświadczeniem zawodowym.

Podkreślił okoliczność, że kandydaci spełniają co do zasady wymogi formalne, niezbędne do powołania na stanowisko komornika.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazał, że zgodnie z art. 12 ustawy zmieniającej ukończone studia administracyjne dają asesorom komorniczym prawo do ubiegania się o stanowisko komornika sądowego. E.A nie odbywała aplikacji komorniczej, lecz praktykę komorniczą i po wejściu w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - zgodnie z art. 101 ust. 1 - mimo braku wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego mogła kontynuować szkolenie, a po jego ukończeniu przystąpić do egzaminu komorniczego. Mogła być powołana na stanowisko komornika sądowego, gdyż uzupełniła kwalifikacje tj. uzyskała wykształcenie administracyjne.

Wskazał, że w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji istnieje luka prawna dot. możliwości ubiegania się o powołanie na stanowisko asesora komorniczego przez osoby, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed wejściem w życie ustawy, kontynuowały szkolenie (czyli w zasadzie odbywały aplikację) i po jego ukończeniu zdały egzamin komorniczy, a nie mają wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego. Skoro ustawodawca uzależnił dopiero powołanie na stanowisko komornika sądowego od uzupełnienia przez te osoby kwalifikacji określonych w art. 10 ust. 1 pkt 3 (w brzmieniu pierwotnym), to nie wykluczył możliwości wykonywania przez te osoby pracy na stanowisku asesora komorniczego. Jeśli wyraźnie nie określono, że obowiązek ten dotyczy także asesora komorniczego to nie było zasadne, aby obowiązek ten nakładać w trybie rozszerzającej wykładni przepisu art. 101 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy na kandydatów na asesorów. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzeczeniach Sądu Najwyższego (wyroki z 2.12.1998 r. sygn. III RN 176/98, 177/98, 178/98 i 179/98 (OSNAPiUS 1999, poz. 601), który wskazał, że skoro przepisy ustawy o komornikach sadowych i egzekucji wyczerpująco nie określiły sytuacji prawnej pewnej kategorii osób, to w braku wyraźnych i odmiennych przepisów należy uznać, że osoby te nie są pozbawione prawa ubiegania się o określone stanowisko.

Wskazał, że decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z [...] czerwca 2002 r. E.A. została powołana na stanowisko asesora komorniczego. W dacie postępowania o powołanie na stanowisko komornika posiadała ponad 7-letni staż pracy na stanowisku asesora komorniczego, czyli staż dłuższy niż B.K. i pozostali kandydaci. Najdłużej też pracuje w kancelarii komorniczej. Ma wykształcenie menedżerskie i administracyjne. Mimo braku wyższego wykształcenia prawniczego, jako jedyna spośród kandydatów, zdała egzamin komorniczy, świadczący o przygotowaniu do wykonywania zawodu komornika sądowego z oceną bardzo dobrą. Ponadto podnosi poziom swego wykształcenia.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że opinia samorządu komorniczego nie jest dla niego wiążąca, ale stanowi istotny, podlegający ocenie dowód. W niniejszej sprawie podzielił on opinię samorządu komorniczego, że właściwym kandydatem na przedmiotowe stanowisko jest E.A.

Z powyższych względów decyzją z [...] sierpnia 2009 r. w pkt 1 utrzymał swoją decyzję w mocy, a w pkt 2 uchylił i umorzył postępowanie w zakresie wniosku Z.B., który w toku postępowania odwoławczego cofnął wniosek.

B.K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie powyższych decyzji powtórzył argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucił zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości naruszenie:

- przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa,

- prawa materialnego tj. art. 10 ust. 1 pkt 6, 8, 9 i 10 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że E.A. spełnia warunki określone w tym przepisie, niezbędne do powołania na stanowisko komornika sądowego,

- art. 12 ust. 2 i 3 ustawy zmieniającej poprzez uznanie, że ukończone studia administracyjne dają asesorom komorniczym prawo ubiegania się o stanowisko komornika sądowego.

- art. 32 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 24.05.2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw i art. 101 ust. 1 i 2 ustawy poprzez uznanie, że asesorem komorniczym mogą być osoby, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, po jej wejściu w życie kontynuowały szkolenie i po jego ukończeniu zdały egzamin komorniczy, a nie mają wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego.

Główny zarzut skarżącego sprowadza się zatem do kwestii, że zdaniem skarżącego E.A. nie spełniała warunków formalnych ani do tego, by być asesorem komorniczym, ani do tego, by być komornikiem. Okoliczność to, jego zdaniem uzasadnia wybór jego osoby na to stanowisko.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Odpierając zarzut braku spełnienia przez E.A. warunków formalnych do powołania stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia w przepisach ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ani ustawy zmieniającej. Stanowi dowolną interpretację przepisów prawa, odmienną niż przyjmuje Minister Sprawiedliwości w praktyce powoływania na stanowisko komornika sądowego, a także prezesi sądów apelacyjnych przy powoływaniu na stanowisko asesora komorniczego. Wobec istnienia luki prawnej dotyczącej sytuacji osób, które odbywały praktykę i następnie po odbyciu aplikacji komorniczej zdały egzamin komorniczy, a nie dysponowały wyższym wykształceniem prawniczym lub administracyjnym Ministerstwo Sprawiedliwości zajęło stanowisko w piśmie z [...] lutego 2001 r., nr [...] z [...].02.2001 r., skierowanym do wszystkich prezesów sądów apelacyjnych oraz Krajowej Rady Komorniczej, którego załączył kserokopię. Możliwe było ich powołanie na stanowisko asesora komorniczego, mimo braku wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego.

Minister Sprawiedliwości miał na względzie, że wybrana kandydatka spełnia warunki formalne niezbędne do powołania i gwarantuje w najwyższym stopniu należyte wykonywanie obowiązków komornika sądowego, co w myśl zasady wyrażonej w art. 7 kpa. uwzględnia zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli. Pogląd ten uzasadnia najdłuższe doświadczenie zawodowe E.A. w pracy w kancelarii komorniczej, w tym na stanowisku asesora komorniczego, uzyskanie przez nią najwyższej oceny z egzaminu komorniczego spośród kandydujących oraz pozytywna ocena samorządu komorniczego, udzielającego jej rekomendacji, przydatność dodatkowego wykształcenia menadżerskiego.

Uczestniczka E.A. wnosiła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej zwaną p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy).

Zgodnie natomiast z art. 134 p.p.s.a., dokonując oceny zaskarżonego aktu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznania w pierwszej kolejności wymagały podniesione zarzuty procesowe: 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy, komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. Dobór kandydatów do zawodu komornika sądowego należy zatem do uprawnień Ministra Sprawiedliwości, który działa w ramach tzw. uznania administracyjnego, dokonując oceny wszystkich kandydatów. Kandydaci, zgodnie z art. 12 zd. 2 ustawy, przedstawili dla poparcia swojej kandydatury opinie, świadectwa i zaświadczenia stanowiące o poziomie posiadanych kwalifikacji zawodowych.

Zastosowanie przez Ministra Sprawiedliwości art. 62 k.p.a., czyli połączenie do wspólnego rozpoznania kilku wniosków osób zainteresowanych w powołaniu na jedno tylko wolne stanowisko komornika sądowego odnosiło ten skutek, że uwzględnienie jednego z wniosków przez powołanie na to stanowisko jednego z zainteresowanych, spowodowało równoczesną odmowę powołania pozostałych zainteresowanych.

Innymi słowy, sądowa kontrola decyzji w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego wiąże się równocześnie z kontrolą decyzji w sprawie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego pozostałych zainteresowanych, w tym skarżącego, także z punktu widzenia przestrzegania ogólnych zasad postępowania administracyjnego, m.in. wyrażonych w art. 6 i 7 k.p.a., ich uzasadnienia na zasadach określonych w art. 107 § 3 k.p.a. oraz zbadania, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy (wybór jednego z kandydatów) i czy dokonał, w oparciu o art. 77 § 1 i 80 k.p.a., wnikliwej i wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego wyboru rozpatrując je w świetle wszystkich przepisów prawa mogących mieć zastosowanie w sprawie.

Należy mieć na uwadze, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowej ma zakres ograniczony. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny, w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe.

Zdaniem Sądu, takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca.

W sytuacji, gdy o jedno stanowisko ubiegało się kilku kandydatów, którzy spełniali warunki formalne do objęcia stanowiska komornika sądowego, organ dokonując wyboru właściwie i czytelnie wskazał okoliczności uzasadniające dokonany wybór i nie jest on dowolny.

Na wstępie uznać należy za chybiony zarzut podważający spełnienie wymogu formalnego, poprzez dopuszczalność wykonywania pracy na stanowisku asesora komorniczego przez osoby, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych i egzekucji, a po jej wejściu kontynuowały szkolenie i po jego ukończeniu zdały egzamin komorniczy, a nie mają wyższego wykształcenia prawniczego lub administracyjnego (pkt 2 ust. 3 skargi). Należy przede wszystkim podkreślić, że decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z [...] czerwca 2002 r. na mocy której E.A. została powołana na stanowisko asesora komorniczego jest decyzją ostateczną i legalnie funkcjonującą w obrocie prawnym.

W ocenie Sądu, ustalony w tym zakresie stan faktyczno-prawny wyczerpuje dyspozycję zastosowanych norm prawa materialnego: art. 10 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (ustawy) w związku z art. 12 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769 -ustawy zmieniającej).

Organ, wbrew zarzutowi skarżacego, nie zaniechał ustalenia, w jakim okresie kandydatka odbywała praktykę komorniczą. Decyzja z dnia [...] maja 2009 r. zawiera bowiem m.in. ustalenia, że od "1992 r. pracuje w kancelarii komornika przy Sądzie Rejonowym w P., początkowo u byłego komornika T.R., a obecnie u K.S." Organ tym samym uznał okres pracy w kancelarii komorniczej od 1992 do 2000 roku jako odbycie praktyki komorniczej, co w konsekwencji uprawniało ją do dopuszczenia do egzaminu komorniczego. Egzamin komorniczy został przez nią zdany w dniach 19 października i 30 listopada 2000 r. na najwyższą ze wszystkich kandydatów ocenę - bardzo dobrą.

Innymi słowy, oceniając spełnienie wymogów formalnych tej kandydatki Minister Sprawiedliwości prawidłowo przyjął okres praktyki tej kandydatki jako rozpoczęty przed wejściem w życie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. w jej pierwotnym brzmieniu. Wówczas art. 10 ust. 1 stanowił, że komornikiem sądowym może być ten, kto:

1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,

2) jest nieskazitelnego charakteru,

3) ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne,

4) odbył aplikację komorniczą,

5) złożył egzamin komorniczy,

6) ukończył 25 lat.

Zgodnie jednak z art. 12 ustawy zmieniającej ukończone studia administracyjne dawały asesorom komorniczym prawo do ubiegania się o stanowisko komornika sądowego. Przy czym ukończenie wyższej szkoły zawodowej oznaczało ukończenie wyższych studiów. Uzyskanie tytułu licencjata w wyższej szkole zawodowej spełniało wymogi kwalifikacji określone w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie z art. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 roku o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 96, poz. 590 ze zm.) państwowe i niepaństwowe wyższe szkoły zawodowe, zwane dalej "uczelniami zawodowymi", stanowią część systemu szkolnictwa wyższego i mają prawo do nadawania absolwentom tytułu zawodowego licencjata lub inżyniera.

Poza sporem pozostaje, że E.A. decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z [...] czerwca 2002 r. została powołana na stanowisko asesora komorniczego.

Mając powyższe na uwadze, do oceny spełnienia wymogów formalnych przez tę kandydatkę zastosowanie znajdowała norma art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst pierwotny: Dz. U. 1997 r. Nr 133 poz. 882).

Dopiero jej nowelizacja z 24 maja 2007 r., czyli ustawa zmieniająca, zaostrzyła wymogi dotyczące wykształcenia komornika co do tego, by kandydat ukończył wyższe studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia uznane w Polsce. Zmianę tę należy ocenić pozytywnie, niemniej jednak ocena każdego kandydata została dokonana w kontekście norm prawa obowiązujących w czasie, gdy działając w zaufaniu do organów państwa uzupełniał swoje kwalifikacje. W stanie prawnym przed nowelizacją, co wskazano wyżej, komornikiem mogła zostać osoba, która ukończyła wyższe studia administracyjne, bowiem zastosowanie znajdowała do niej norma art. 101 ust. 1 ustawy. Stanowiła ona, że osoby, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie spełniają wymagań określonych w art. 10 ust. 1 pkt 3, mogą kontynuować szkolenie, a po jego ukończeniu przystąpić do egzaminu komorniczego.

Ust. 2 stanowił, że osoby określone w ust. 1 mogą być zatrudnione na stanowisku komornika po uzupełnieniu kwalifikacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ("komornikiem sądowym może być ten, kto ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne").

Z tego względu błędnie skarżący wymaga, by uczestniczka E.A. spełniała wymogi formalne przewidziane w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2007.112.769), która weszła w życie 28 grudnia 2007 r. zmieniono art. 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie ust. 1 pkt 6 art. 10 w nowym brzmieniu, na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia, prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie jednak art. 12 ust. 2 i 3 Ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw, stanowi w szczególności, że z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotychczasowi asesorzy komorniczy stają się asesorami w rozumieniu tej ustawy, a ponadto, iż stosuje się do nich art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w art. 1, tj. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu dotychczasowym.

Z wykładni powyższych przepisów wynika, że z woli ustawodawcy osoby, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed dniem 30 listopada 1997 r. a nie ukończyły wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych, mogą kontynuować szkolenie, a po jego ukończeniu przystąpić do egzaminu komorniczego. Ponadto mogą być one zatrudnione na stanowisku komornika po ukończyły wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych. W dalszej zaś kolejności osoby będące w dniu 28 grudnia 2007 r. asesorami komorniczymi mogą być powołane na stanowisko komornika sądowego, jeśli ukończyły wyższe studia prawnicze lub administracyjne.

Nie można się zgodzić z wykładnią z art. 12 ust. 2 i 3 Ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw dokonaną przez skarżącego. Ust. 2 ww. artykułu samodzielnie stanowi o tym, że dotychczasowi aplikanci komorniczy stają się aplikantami w rozumieniu tej ustawy. Na tej samej zasadzie dotychczasowi asesorzy komorniczy stają się asesorami w rozumieniu tej ustawy. Przepisem ust. 3 zaś, niezależnie od uregulowań zawartych w ust. 2 postanowiono, że aplikant komorniczy może zostać asesorem komorniczym, jeśli spełnia warunki określone w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu dotychczasowym, tj. ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne. Na tej zasadzie asesor komorniczy mógł zostać komornikiem jeśli spełniał warunki określone w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu dotychczasowym, tj. ukończył wyższe studia prawnicze lub administracyjne.

Sąd nie podzielił także zarzutu, że uczestniczka E.A. w dacie powołania nie spełniała także warunku pracy przez okres co najmniej dwóch lat w charakterze asesora komorniczego, wobec nie spełniania wymogów określonych w art. 32 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu sprzed nowelizacją, ustawą z dnia z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw.

Zgodnie z art. 101 powyżej ustawy osoby, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie spełniały wymagań określonych w art. 10 ust. 1 pkt 3, mogły kontynuować szkolenie, a po jego ukończeniu przystąpić do egzaminu komorniczego, zaś po uzupełnieniu kwalifikacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 mogły być zatrudnione na stanowisku komornika. Skoro ustawodawca uzależnił dopiero powołanie na stanowisko komornika sądowego od uzupełnienia przez te osoby kwalifikacji określonych w art. 10 ust. 1 pkt 3, to nie wykluczył tym samym możliwości wykonywania przez te osoby pracy na stanowisku asesora komorniczego. Nadto jeśli wyraźnie nie określono, że obowiązek ten dotyczy także asesora komorniczego to nie było zasadne, aby obowiązek ten nakładać w trybie rozszerzającej wykładni przepisu art. 101 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy na kandydatów na asesorów.

I w tym zakresie należy powołać się na stanowisko wyrażone przed Sąd Najwyższy w orzeczeniach z dnia 2 grudnia 1998 r. III RN 177/98, III RN 178/98 i III RN 179/98. III RN 176/98 (OSNAPiUS 1999/19 poz. 601), gdzie wyrażono w nich zasadę, iż skoro ustawodawca nie określił wyczerpująco sytuacji prawnej pewnej kategorii osób, to w braku wyraźnych odmiennych przepisów należy uznać, że osoby te nie są pozbawione prawa ubiegania się o określone stanowisko.

Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 24.05.2007 r. II GSK 34/07, w której NSA stwierdził, iż (...) " Stosownie do treści art. 101 powyższej ustawy osoby, które rozpoczęły praktykę komorniczą przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie spełniały wymagań określonych w art. 10 ust. 1 pkt 3, mogły kontynuować szkolenie, a po jego ukończeniu przystąpić do egzaminu komorniczego. W praktyce oznaczało to, że mogły one - po zdaniu egzaminu komorniczego - być powołane na stanowisko asesora komorniczego. Warunkiem zatrudnienia na stanowisku komornika - stosownie do art. 10 ust. 2 tej ustawy - jest uzupełnienie kwalifikacji (stosownych studiów)."

W konsekwencji, Minister Sprawiedliwości prawidłowo przyjął, że uczestniczka E.A. spełniała wszystkie warunku formalne przewidziane w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Ukończyła szkolenie, zdała egzamin komorniczy uzyskując ocenę bardzo dobrą, była asesorem komorniczym. Spełniony został zatem wymóg dwuletniego stażu, natomiast z dniem 16 lipca 2007 r. uzupełniła wymóg dotyczący wykształcenia, także uzyskując ocenę bardzo dobrą.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia przez organ przepisów procedury, w szczególności poprzez brak wszechstronne oceny całokształtu materiału dowodowego i nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych.

Organ w zaskarżonej decyzji, co wprost wynika z uzasadnienia, uwzględnił posiadane przez każdego z kandydatów wykształcenie oraz doświadczenie zawodowe. Ponadto organ wskazał, jakie okoliczności wziął pod uwagę powołując uczestniczkę E.A. na stanowisko komornika sądowego. W szczególności, iż w tym zakresie uwzględnił opinię samorządu komorniczego, oceniającą kandydatów pod kątem przygotowania merytorycznego.

Minister Sprawiedliwości dokonał oceny materiału dowodowego i odniósł się także do zarzutów skarżącego. Z powyższych wzglądów nietrafny jest zarzut skarżącego w zakresie zarówno dowolności rozstrzygnięcia, jak i wad uzasadnienia. Z rozstrzygnięcia organu jednoznacznie wynika bowiem, że odmówił powołania na to stanowisko pozostałych kandydatów, w tym także skarżącego uznając w ramach uznania administracyjnego, że spośród kandydatów E.A. prezentuje najwyższe walory do sprawowania funkcji komornika.

Porównując jej kwalifikacje i drogę zawodową ocenił, że jako jedyna spośród kandydatów zdała egzamin komorniczy na ocenę bardzo dobrą, co świadczy o jej najlepszym przygotowaniu do wykonywania funkcji komornika sądowego. Pozostali kandydaci uzyskali z egzaminu komorniczego niższe oceny, przy czym skarżący - dostateczną.

Minister Sprawiedliwości dokonał także analizy i porównania ocen ze studiów wskazując na uzyskane oceny, m.in. dostatecznej ze studiów prawniczych ukończonych przez skarżącego i oceny bardzo dobrej uzyskanej z administracyjnych studiów zawodowych przez – E.A., kontynuującą administracyjne studia magisterskie.

Zasługuje na podkreślenie, że organ wziął pod uwagę praktyczne doświadczenie zawodowe: E.A. ma najdłuższy - ponad 17-letni staż pracy w kancelarii komorniczej, czyli prawie dwukrotnie dłuższy niż skarżący B.K. (9-letni). Drugie kryterium przemawiające za doświadczeniem zawodowym, iż E.A. ma najdłuższy staż pracy na stanowisku asesora, J.G. nieco ponad 4-letni, S.S. i Z.B. - niewiele ponad 3-letni, a M.Z. najkrótszy - wynoszący 2 lata i 4 miesiące. Co istotne dla oceny posiadanych kwalifikacji, uwzględnił także, że wszyscy kandydaci, poza M.Z. posiadają dodatkowe kwalifikacje (odbyte inne studia, studia podyplomowe, aplikacje, zdobyte uprawnienia czy publikacje na temat egzekucji) podkreślając, że E.A. i J.G. podnoszą poziom swego wykształcenia.

Analiza ta, w ocenie Sądu, pozwoliła na poprawną ocenę, że E.A., mimo braku wyższego wykształcenia prawniczego dysponuje bardzo wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie egzekucji, długoletnim doświadczeniem na stanowisku asesora komorniczego, dodatkowym wykształceniem menedżerskim, a ponadto poparciem samorządu komorniczego, które w swojej ocenie uwzględniło merytoryczne atuty tej kandydatki.

Nie budzi zatem wątpliwości Sądu ocena Ministra Sprawiedliwości, że daje ona najpełniejszą gwarancję należytego wypełniania obowiązków funkcjonariusza publicznego - komornika sądowego. Jej wysoko oceniona wiedza oraz prawie 7-letnie i pozytywnie ocenione doświadczenie zawodowe asesora komorniczego, a w sumie ponad 17-letni staż pracy w kancelarii komorniczej, pozwoliły na dokonanie oceny tej kandydatki w porównaniu z innymi kandydatami, w tym kandydatury skarżącego, pod kątem gwarancji prowadzenia od początku, sprawnego i skutecznego prowadzenia egzekucji.

Z powyższych względów, zdaniem Sądu, nie ma żadnych uzasadnionych podstaw, by przypisywać Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie reguł procedury administracyjnej, jak i przepisów prawa materialnego wskazanych w zarzutach i uzasadnieniu skargi. Nie znalazł również podstaw zarzut dowolności wyboru kandydata na komornika.

Minister prawidłowo, zdaniem Sądu, zweryfikował osiągnięcia naukowe i zawodowe kandydatów, wyjaśnił oraz wyczerpująco uzasadnił, dlaczego – w interesie społecznym, jakim niewątpliwie jest skuteczne i sprawne prowadzenie egzekucji – jest wzięcie pod uwagę kryterium długoletniego stażu na samodzielnym stanowisku komorniczym, poprzedzone najwyższą oceną uzyskaną na egzaminie komorniczym i decydującym o wyborze na stanowisko komornicze uczestniczki postępowania, a nie skarżącego.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja w pełni odpowiada prawu, zatem skarga na mocy art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.