Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 241/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1a pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 12 stycznia 2022 r. nr SKO.4141.617.21 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 stycznia 2022 r., nr SKO.4141.617.21 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sieradza z dnia 30 listopada 2021 r., znak 000179/SP/11/2021 o odmowie przyznania M. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad babką R. C.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 3 listopada 2020 r. Z załączonego do wniosku orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sieradzu z dnia 30 września 2020 r. wynika, że R. C jest osobą niepełnosprawnym w stopniu znacznym. Na podstawie przeprowadzonego w dniu 30 listopada 2020 r. wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej ustalono, że wymagając opieki R. C mieszka ze skarżącą w mieszkaniu stanowiącym własność wnioskodawczyni. Jedynym źródłem utrzymania rodziny stanowi świadczenie emerytalne R. C. Wyżej wymieniona jest osobą siedząco-leżącą, wymagająca całodobowej opieki, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować z uwagi na wiek i schorzenia. Jest pod opieką psychiatry, choruje kardiologicznie, ma jedną nerkę, przez co wymaga częstego korzystania z toalety. Od wielu lat nie wychodzi na zewnątrz, a po mieszkaniu porusza się przy pomocy balkonika rehabilitacyjnego. Zakres sprawowanej opieki przez skarżącą obejmuje przygotowywanie posiłków, podanie lekarstw, pomoc w ubraniu, zmianę pampersów, pomoc w stawaniu i czynnościach higienicznych. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika nadto, że na dzień złożenia przedmiotowego wniosku skarżąca była osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP w Sieradzu, pobierająca zasiłek dla bezrobotnych do dnia 28 września 2020 r. Ponadto ustalono, że R. C, jest wdową, ma jedną córkę – D. S., zamieszkałą w S., która z uwagi na fakt, iż jest aktywna zawodowo i sama ma problemy ze zdrowiem, nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. Syn R. C, a ojciec skarżącej nie żyje.

W oparciu o załączone do akt sprawy oświadczenia D. S. z dnia 9 marca 2021 r., z dnia 7 czerwca 2021 r. oraz przeprowadzony w dniu 13 października 2021 r. wywiad środowiskowy ustalono, że w/w prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pracującym mężem. Łączny miesięczny dochód rodziny kształtuje się w kwocie około 7.500 zł., z którego wspomagają także rodzinę dorosłego syna oraz matkę męża. Oboje z mężem pozostają pod opieką lekarzy specjalistów, D. S., zgodnie z oświadczeniem cierpi na zwyrodnienie stawów oraz zażywa na stałe leki z powodu osteroporozy, jednakże nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. D. S. wyjaśniła, że wcześniej sama sprawowała opieką nad matką, jednakże trudne było to do pogodzenia z wykonywaną pracą zawodową. W godzinach zatrudnienia wynajmowała panie do sprawowania opieki nad mamą, jednakże to rozwiązanie było zbyt kosztowne na dłuższy czas. Bezskutecznie starała się również o udzielenie czasowej pomocy przez wykwalifikowaną pielęgniarkę. W sprawowanej opiece pomagała jej bratanica – M. C., która aktualnie sprawuje stalą opiekę nad babcią i z tego powodu zrezygnowała z wykonywania pracy zawodowej. Z myślą o ewentualnej konieczności sprawowania w przyszłości opieki nad R. C, kilka lat wcześniej rodzina przepisała na własność M. C. mieszkanie, w którym obecnie zamieszkuje wymagająca opieki matka. Bratanica wykonuje wszelkie czynności związane z toaletą, przygotowywaniem posiłków. D. S. ma stały kontakt z matką, kupuje żywność, czasami lekarstwa i inne artykuły pierwszej potrzeby.

Z akt sprawy wynika również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu trzykrotnie uchylało podejmowane w sprawie negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcia organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozpatrzenia wniosku.

Wskazaną na wstępie decyzja z dnia 30 listopada 2021 r. Prezydent Miasta Sieradza odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a u.ś.r., z uwagi na fakt istnienia innej osoby (córki wymagającej opieki R. C – D. S.), której obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej matki wyprzedza obowiązek alimentacyjny skarżącej, względem babki. Ponadto organ wskazał na wystąpienie w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.s.r. dotyczącej cezury powstania niepełnosprawności R. C.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia M. C. wniosła odwołanie, w którym żądała zmiany niekorzystnej dla niej decyzji i uznanie, że wnioskowane świadczenie jest jej należne. Podniosła, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że sprawuje stalą opiekę nad babcią i z tego powodu zrezygnowała z aktywności zawodowej. Zakwestionowała także stanowisko organu, co do możliwości sprawowania opieki nad R. C. przez jej córkę D. S., której stan zdrowia nie pozwala na wywiązanie się z powyższego obowiązku, co potwierdzają przedłożone do akt sprawy dokumenty i oświadczenia. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej możliwym jest uzyskanie przez nią prawa do wnioskowanego świadczenia.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 12 stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. określającego podmioty uprawnione do otrzymania przedmiotowego świadczenia, w tym pkt 4 przywołanego przepisu, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium podkreśliło, iż w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dalej organ wskazał, iż na gruncie niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki R. C legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sieradzu z dnia 30 września 2020 r. o niepełnosprawności w stopniu znacznym, jak również to, że wnioskodawczyni – M. C. sprawuje opiekę nad babcią i jest osobą zobowiązaną do alimentacji względem wyżej wymienionej, a co za tym idzie zalicza się do podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Jednakże jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych R. C ma córkę D. S. (ciotka skarżąca), której obowiązek alimentacyjny względem matki wyprzedza obowiązek alimentacyjnych skarżącej względem babci. Wyżej wymieniona, pomimo podnoszonych w sprawie okoliczności, co do obowiązków zawodowych, własnych problemów zdrowotnych, czy też finansowej pomocy, którą świadczy, poza matką, na rzecz rodziny dorosłego syna oraz rodziny męża, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły żadne obiektywne okoliczności, w wyniku których doszło by do "przejścia" ciążącego na D. S. obowiązku alimentacyjnego względem matki na wnuczkę, jako osobę zobowiązaną w dalszej kolejności, a co za tym idzie skarżąca nie spełnia przesłanek warunkujących prawo do przyznania żądanego świadczenia, wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r.

Odnosząc się do powołanej przez organ I instancji kwestii wystąpienia w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekło niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Powyższe oznacza, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie 25 roku życia. Jednakże kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż jak wcześniej wskazano istnieje inna osoba, której obowiązek alimentacyjny względem R. C wyprzedza obowiązek alimentacyjny skarżącej.

W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. poprzez wadliwe uznanie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się skarżącej, będącej jednocześnie opiekunem faktycznym niepełnosprawnej R. C, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez córkę w/w – D. S., która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna i celowościowa wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Ponadto strona zarzucała naruszenie art. 7a, art. 8, art. 11, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez jednostronną, uproszczoną ocenę dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych oraz zgromadzonego materiału dowodowego, skutkującą wydaniem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, a nadto lakoniczne, pomijające wydane w tym przedmiocie obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujących na konieczność celowościowej wykładni przepisów u.ś.r., uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz jej oparcie jedynie na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r., bez uwzględnienia zasad rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych, zawartych w art. 7a i art. 8 k.p.a.

Z uwagi na powyższe skarżącą wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wnosiła nadto o zobowiązanie organu, na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a., do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej żądanie skarżącej, odnośnie przyznania wnioskowanego świadczenia.

W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca wskazywała na fakt sprawowania rzeczywistej stałej opieki nad babką, jak również brak możliwości sprawowania tej opieki przez córkę R. C zarówno z przyczyn zdrowotnych, wykonywanej pracy zawodowej, jak i odległego miejsca zamieszkania oraz braku wystarczających na ten cel środków finansowych. W tym zakresie pełnomocnik skarżącej podkreślił, iż D. S. nie posiada własnego mieszkania, w którym mogła by sprawować opiekę nad matką, jak również na brak możliwości po stronie skarżącej, przymuszenia w/w do wywiązania się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego względem matki. Strona skarżąca odwołała się również do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, iż możliwym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej w dalszym stopniu do alimentacji, gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności, z obiektywnych przyczyn nie jest w stanie wywiązać się z ciążących na niej obowiązków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W dniu 12 lipca 2021 r. na rozprawie przeprowadzonej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, skarżąca oraz jej pełnomocnik popierali skargę, jak i dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329)- dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi M. C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 12 stycznia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sieradza z dnia 30 listopada 2021 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babką R. C.

Podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki R. C, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sieradzu z dnia 30 września 2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż skarżąca M. C. jest wnuczką wymagającej opieki R. C, a więc krewnym w linii prostej (zstępnym), na której stosownie do treści przepisów art. 128 i art. 129 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem babki. Skarżący nie legitymuje się także orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym uznać należy, iż skarżąca spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Niemniej jednak skarżąca jako wnuczka wymagającej opieki R. C nie jest spokrewniona z babką w pierwszym stopniu, a co za tym idzie w sprawie znajduje zastosowanie powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. W sprawie ustalono bowiem w sposób bezsporny, iż wymagająca opieki babka skarżącej ma córkę D. S. (ciotkę skarżącej), która jak wynika z załączonego do akt sprawy oświadczenia strony skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym w ocenie Sądu procedujące w sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, iż ciążący na D. S. obowiązek alimentacyjny względem matki, wyprzedza obowiązek alimentacyjny skarżącej względem babki, co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie żądania M. C. , zawartego we wniosku z dnia 3 listopada 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2022 r., I OSK 1622/21 (www.cbois.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, który to pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje jako własny, iż osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne pod warunkiem łącznego spełnienia dodatkowych warunków, wymienionych w ust. 1a analizowanego przepisu. Warunki te, jakkolwiek nie powtarzają regulacji przepisów k.r.o. dotyczących kolejności obowiązku alimentacyjnego, pozostają w związku z tą kwestią. Jak wynika bowiem z art. 129 § 1 k.r.o., jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zgodnie zaś z art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. NSA podkreślił, że warunki wprowadzone w art. 17 ust. 1a u.ś.r. również uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jako zobowiązane na gruncie k.r.o. do alimentacji w pierwszej kolejności, wyprzedzają w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnione w stopniu dalszym, chyba że są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przedstawiona regulacja nie budzi wątpliwości interpretacyjnych pod względem językowym, a wykładnia językowa jest punktem wyjścia w procesie interpretacji przepisów prawa. Wynik wykładni językowej może podlegać weryfikacji z punktu widzenia dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej, ich zastosowanie w niniejszej sprawie nie prowadzi jednak do podważenia wyniku wykładni językowej. W przywołanym wyroku NSA wskazał również, iż regulacja z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a u.ś.r. nie budzi wątpliwości ze względów systemowych, bowiem pozostaje w korelacji z zasadami określającymi pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego, przyjętymi w k.r.o. Podobnie, jak w przypadku art. 132 k.r.o., osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, mają prawo do świadczenia, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Również w przypadku drugiej przesłanki z art. 132 k.r.o. istnieje zbieżność, k.r.o. przewiduje powstanie obowiązku alimentacyjnego, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Należy przy tym zwrócić uwagę na odmienność pomiędzy obowiązkiem alimentacyjnym, który co do zasady ma wymiar finansowy i materialny, a sprawowaniem osobistej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do niego dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o. dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi (dostarczania środków utrzymania). Jednocześnie Sąd podkreślił, iż regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnione w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Zdaniem NSA przeciwko przyjętemu rozwiązaniu nie przemawiają również względy celowościowe i aksjologiczne, w tym wzgląd na wartości i zasady konstytucyjne. Limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu. Świadczenie pielęgnacyjne jest niewątpliwie instrumentem wspierania rodzin będących w trudnej sytuacji materialnej i społecznej ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Prawo podmiotowe rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, o jakim mowa w art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji, może być dochodzone tylko w granicach określonych w ustawie. Regulacja ustawowa nie jest pod tym względem przeciwskuteczna wobec konstytucyjnych zadań Państwa względem rodzin. Co do zasady wnuki nie zostały bowiem wykluczone, ustawowo natomiast wprowadzono kryteria warunkujące uzyskanie świadczenia, odnoszące się przy tym nie personalnie do osoby spokrewnionej w dalszej linii, lecz do stanu rodziny jako całości. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana z jej wielkością lub stanem zdrowia kolejnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy. Tożsame stanowisko wyrażone zostało w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2020 r., I OSK 960/20; z 23 stycznia 2021 r., I OSK 2462/19; z 22 października 2021 r., I OSK 712/21; z 6 października 2021 r., I OSK 527/21; z 25 października 2021 r., I OSK 675/21; www.orzeczenia.nsa.ogv.pl.

Reasumując stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania skarżącej, jako dalszej krewnej wymagającej opieki R. C, wnioskowanego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sprawie nie wykazano, że zobowiązana w pierwszej kolejności córka babki skarżącej– D. S., legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, jak również, że z powodu obiektywnie istniejących przeszkód, w/w nie może wywiązać się z ciążącego na niej obowiązku opieki nad niepełnosprawną matką. Okoliczności tych w ocenie Sądu nie stanowią podnoszone w toku postępowania argumenty, co aktywności zawodowej zobowiązanej, wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów, z których poza wydatkami na utrzymanie własnej rodziny, pokrywa dodatkowo pomoc finansową świadczoną na rzecz matki, rodziny dorosłego syna oraz rodziny męża, podnoszone problemy zdrowotne niepoparte jakimikolwiek dowodami, jak również wskazywane w treści skargi odległe miejsce zamieszkania od matki, czy też brak własnego mieszkania, w którym D. S. mogłaby sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką.

Wobec powyższego zarzuty skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a pkt 2 u.ś.r. uznać należało za nieuzasadnione.

Jednocześnie Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku strony skarżącej procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

m. d.