Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 122/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3a par. 1 pkt 1, art. 18, art. 27 par. 1 pkt 3, art. 59 par. 1 pkt 3 i par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 6, art. 8 par. 1, art. 138, art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2020 r. sprawy ze skargi "A" S.A. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Spółki S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako: "spółka" lub "skarżąca") na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...] września 2019 r. obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie należności głównej [...] zł.

Zawiadomieniem z [...] września 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku S.A. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono spółce [...] września 2019 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] września 2019 r.

Pismem z dnia [...] września 2019 r. spółka wniosła m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując naruszenie art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) poprzez błędne wskazanie aktu normatywnego, podstawy prawnej obowiązku oraz wysokości należności pieniężnych, tym samym naruszenie wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Nadto zarzucono dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem art. 6 oraz art, 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego pomimo błędów, jakimi obarczony jest tytuł wykonawczy.

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] października 2019 r. odmówił umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu omówił istotę umorzenia postępowania przytaczając art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz wskazał, że nie uiszczone zobowiązanie zostało zadeklarowane przez zobowiązanego, zatem w tytule wykonawczym wskazano Ordynację podatkową oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 865). Odnośnie argumentacji dotyczącej błędnego określenia wysokości zobowiązania podatkowego organ wyjaśnił, ze rozpatrzył ją w postanowieniu z [...] października 2019 r. w przedmiocie wniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

W zażaleniu z [...] listopada 2019 r. spółka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzuciła naruszenie:

art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 67 § 2 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z załącznikiem nr 3 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804 ze zm.),

art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.,

art. 6 oraz art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji i potwierdził prawidłowość podanej w tytule wykonawczym z [...] września 2019 r. podstawy prawnej, w tym przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Odnośnie zarzutu dotyczącego błędnego określenia wysokości zobowiązania podatkowego w tytule wykonawczym wskazał, że kwota (zgodnie z zeznaniem złożonym przez spółkę na rok 2016) wyniosła [...] zł, a [...] czerwca 2019 r. skarżąca złożyła korektę [...] z wykazaną kwotą do zapłaty [...] zł. Kwota ta nie została zapłacona, zatem do spółki zostało skierowane upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy. Kwestia ta została wyjaśniona w postanowieniu organu I instancji z [...] października 2019 r., utrzymanym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] grudnia 2019 r. Nie zaistniała zatem okoliczność wskazana w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Organ nie stwierdził także naruszenia art. 6 i 8 § 1 K.p.a. Kwestie dotyczące czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostały rozpatrzone w toku odrębnego postępowania.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a.") przez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego,

2) art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 67 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm" dalej: u.p.e.a.) w zw. załącznikiem nr 3 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1804 ze zm., dalej: Rozporządzenie), polegającym na doręczeniu Skarżącej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, którego treść nie zawierała wszystkich wymaganych prawem elementów, a mianowicie, powyższe zawiadomienie nie zawierało:

a) pouczenia dla banku;

b) pouczenia dla banków w przypadku zbiegu egzekucji;

c) pouczenia dla banku w przypadku blokady rachunku bankowego, o której mowa w art. 119 zg pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa;

d) pouczenie dla banku, w przypadku realizacji zajęcia z rachunku bankowego, o którym mowa w art. 62a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo Bankowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1876 z późn. zm.);

e) pouczenia zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia dokonanej czynności.

3) art. 29 §2 pkt 3 w zw. z art. 27 §1 pkt 3 u.p.e.a. polegające na przystąpieniu do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych zawierających błędne:

a) wskazanie aktu normatywnego - podstawy prawnej obowiązku oraz wysokości należności pieniężnych, tym samym naruszenie wymogu określonego w art. 27 §1 pkt 3 u.p.e.a.;

b) określenie wysokości zobowiązania podatkowego podlegającego egzekucji.

4) art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 29 §2 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 27 §1 pkt 3 u.p.e.a. polegające na ich niezastosowaniu, nieumorzeniu postępowania i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone.

5) art. 6 oraz 8 §1 KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjnego pomimo, że przedmiotowa egzekucja została wszczęta pomimo błędów, jakimi obarczony jest tytuł wykonawczy nr [...], a więc naruszenia następujących zasad:

a) zasady praworządności,

b) zasady budzenia zaufania do organów podatkowych

W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a").

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z z [...] września 2019 r. obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie należności głównej [...] zł.

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania.

Skarżąca spółka zarzuca organowi egzekucyjnemu naruszenie w szczególności art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Zgodnie z drugim z ww. przepisów, tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Skarżąca wskazała, że nieprawidłowy jest Dziennik Ustaw oraz przepis, wskazujący na obowiązek złożenia zeznania podatkowego zamiast określającego obowiązek podatkowy. Ponadto kwota należności pieniężnej nie zgadza się z rzeczywistym zobowiązaniem spółki.

Odnosząc się do powyższego zarzutu w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że skarżąca nie kwestionuje powołanych w treści tytułu wykonawczego przepisów, a podnosi jedynie zarzut dotyczący błędnego wskazania w tytule wykonawczym dzienników ustaw, które nie obowiązywały w dacie powstania zobowiązania podatkowego dochodzonego tym tytułem wykonawczym. Skarżąca podkreśla, że dzienniki ustaw wskazane w tytule wykonawczym są późniejsze (tj. z 2018 i 2019 r.) niż powstałe zobowiązanie podatkowe (z 2016 r.), a to - jej zdaniem - stanowi istotną wadę tytułu wykonawczego.

Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że prawidłowo organy obu instancji wskazały, że tytuł wykonawczy z [...] września 2019 r. obejmuje zaległości podatkowe skarżącej w podatku dochodowym za 2016 r. Źródłem obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest korekta zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) złożona przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych [...], ponieważ zobowiązanie z niej wynikające nie zostało uregulowane. Mimo zmiany, która weszła w życie 1 stycznia 2018 r. i dotyczyła obowiązku wykazania m.in. środków trwałych w deklaracji, art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie zmienił swej istoty– w dalszym ciągu nakłada na podatników obowiązek składania urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu. Przepis ten jednoznacznie określa obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób prawnych, do którego zalicza się zaległość spółki wskazana w przedmiotowym tytule wykonawczym. Jak nadto zasadnie wskazały organy, zgodnie z przepisem art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, długów celnych powstałych w przypadkach określonych w art. 77 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10.10.2013, str. 1, z późn. zm.), podatków wykazanych w zgłoszeniu celnym, składek na ubezpieczenie społeczne, opłat paliwowych, o których mowa w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 2014 i 2244 oraz z 2019 r., poz. 730 i 1123), dopłat, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 i 1495), opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 i 1629 oraz z 2019 r. poz. 730 i 1403), opłat emisyjnych oraz opłat za korzystanie ze środowiska, o których mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, 1403, 1495 i 1501), oraz daniny solidarnościowej, o której mowa w rozdziale 6a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, 1358, 1394 i 1495), stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika.

Jak wynika z akt sprawy kwota zobowiązania podatkowego wynika z zeznania złożonego przez skarżącą. Skarżąca nie wskazała przy tym, jaka w jej ocenie jest rzeczywista kwota zobowiązania.

Niezasadny jest również zarzut braku stosownych pouczeń dla banku, wymagane pouczenia zostały skierowane do bankó i dłużnika, dowód znajduje się w aktach (k. 3 akt adm.).

W opinii Sądu w kontrolowanej sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

W rezultacie powyższych rozważań należy stwierdzić, że na uwzględnienie nie zasługiwały także kolejne z zarzutów skargi (naruszenia art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., a także art. 6 i 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), albowiem postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru, odpowiadają prawu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.