Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 814/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2007 r. sprawy ze skargi H. W. i Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca

2007 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. W., Ł. W., D. W., K. F. oraz W. W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] orzekającej o odmowie przyznania wyżej wymienionym prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej Nr [...] położonego w W. przy ul. [...] w części której właścicielem jest W. i który obecnie stanowi działkę ewidencyjną nr [...], w obrębie [...] uregulowaną w KW Nr [...] i cześć działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] uregulowanej w KW Nr [...] stanowiącej teren ul. [...] oraz stwierdzającą iż wniosek skarżących w części dotyczącej gruntu, który obecnie stanowi cześć działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] znajdującej się w liniach rozgraniczających ulicy [...] zostanie rozpoznany odrębną decyzją przez właściwy organ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, póz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 cyt. dekretu, przeszły na własność gminy W., a z dniem 13 kwietnia 1950 r. tj. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, póz. 130) na własność Skarbu Państwa. Następnie grunt przedmiotowej nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. stał się własnością [...] Gminy [...], co potwierdził Wojewoda [...] decyzjami: Nr [...] z dnia [...] października 1993 r. i Nr [...] z dnia [...] października 1993 r. Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, póz. 361; zm. Dz. U Nr 127/02, póz. 1087) nieruchomość ta stała się własnością Miasta W. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. W sposób odmienny została potraktowana sprawa własności budynków znajdujących się na gruntach [...]. Zgodnie z przepisami cyt. dekretu budynki przechodziły na własność gminy tylko wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste (dawniej własności czasowej) lub gdy w/w wnioski zostały załatwione odmownie.

Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Termin na złożenie stosownego wniosku upływał w dniu [...] lutego 1949 r. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. - Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 30 lipca 1948 r. (k.7 akt sprawy) - tytuł własności nieruchomości ozn. hip. [...] uregulowany był wpisem jawnym na imię W. W. w jednej połowie i J W., W. W. i Z. W. w drugiej połowie, wszyscy niepodzielnie. Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji (k.8) wszyscy w/w współwłaściciele w dniu 21 października 1948 r. złożyli wspólny wniosek do Wydziału [...] o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.

W dniu 16 lutego 1949 r. adwokat J. W. - pełnomocnik W. W. - złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości na rzecz W. W., J.W., W. W. i Z. W.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] grudnia 1955 r., [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul[...] Nr hip. [...], jednocześnie stwierdzając, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Po rozpatrzeniu wniosku H. W., D. W., Z. W. i W. W. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. (znak: [...]) stwierdził nieważność w/w orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1955 r.

W związku z powyższą decyzją pozostał do rozpoznania wniosek z dnia 21 października 1948 r., powtórzony w dniu 16 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej. Wniosek został ponowiony pismem z dnia 9 grudnia 1996 r. przez Z. W. (w miejsce którego w ramach sukcesji spadkowej wstąpili Ł. W. i H. W.), H. W. (w miejsce której w ramach sukcesji spadkowej wstąpiła D. W), D. W., W. W. i K. F., którzy udokumentowali swoje następstwo prawne po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości hipotecznej przedkładając:

- postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] maja 1991 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po W. W. (sygn. akt [...]), zgodnie z którym spadek po tej osobie nabyły dzieci: W. W., Z. W. (k.32).

- postanowienie Sądu rejonowego W. z dnia [...] czerwca 1991 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po W. W. (sygn. akt [...]), zgodnie z którym spadek po tej osobie nabyły: żona H. W. i córka D. W. po 1/2 części każda z nich;

- postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lipca 1991 r. o

stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. (sygn. akt [...]), zgodnie z którym spadek po tej osobie nabyli: żona Z. W. syn W. W. po 1/2 każde z nich (k. 33);

* postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] kwietnia 1997r. o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. W. (sygn. akt [...]), zgodnie z którym spadek po tej osobie nabyli synowie: W. W. i K. F. (k.155);

* postanowienie Sądu Rejonowego W z dnia [...] stycznia

2004 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. W. (sygn. akt [...]), zgodnie z którym spadek po tej osobie byli wnukowie: Ł. W. i H. W. po 1/2 części spadku każdy z nich (k. 183);

* postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] października 2002 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po H. W. (sygn. akt [...]), zgodnie z którym spadek po tej osobie nabyła córka D. W.

Wobec powyższego organ stwierdził, że prawa i roszczenia wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, póz. 279) przysługują obecnie: D.W., W. W., Ł. W., H. W. i K. F. W niniejszym postępowaniu dla nieobecnego K. F. postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 2005 r. (sygn. akt [...]) został ustanowiony kurator w osobie jego syna W. F.

W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. odmówił H. W., Ł. W., D. W., W. W. i K. F. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej Nr [...] położonego w W. przy ul. [...] w części, której właścicielem jest Miasto W. i który obecnie stanowi: działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] uregulowaną w KW Nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] uregulowanej w KW Nr [...] stanowiącej teren ulicy [...] oraz stwierdził, iż powyższy wniosek, w części w której dotyczy gruntu, który obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] znajdującej się w liniach rozgraniczających ulicy [...] zostanie rozpoznany odrębną decyzją przez właściwy organ.

W toku postępowania poprzedzającego ww. decyzję organ I instancji ustalił co następuje:

Grunt dawnej nieruchomości hipotecznej Nr [...] stanowi obecnie w obrębie [...]:

- działkę ewidencyjną nr [...] uregulowaną w KW Nr [...] położoną przy ul. [...] oraz część dziadki ewidencyjnej nr [...] uregulowanej w KW Nr [...] stanowiącej teren ulicy [...]. W/w działki stanowią własność Miasta W.

- część gruntu pochodzącego z dawnej hipoteki Nr [...], a mianowicie jego fragment wchodzący aktualnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...] stanowiącej teren ul. [...] stanowi własność Skarbu Państwa we władaniu Zarządu [...]. Ta część gruntu nie stanowi przedmiotu niniejszej decyzji. Wniosek dekretowy w części dotyczącej działki ew. nr [...]. zostanie rozpoznany odrębną decyzją Prezydenta W. jako organu wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej po ostatecznym zakończeniu niniejszego postępowania.

Organ dokonał też oceny przeznaczenia przedmiotowego gruntu w oparciu o ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i stwierdził, iż z wypisu i wyrysu "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ul. [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] i [...]" zatwierdzonego Uchwałą nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1999 r. (Dz. U. Woj. [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1999 r., póz. [...]) obszar ten wchodzi w skład terenów przeznaczonych na podstawowy zewnętrzny układ komunikacji w obszarze którego docelowo przewiduje się realizację [...] - oznaczonej na rysunku planu symbolem [...], dla której plan ustala zachowanie rezerwy terenowej. Docelowo przewiduje się realizację węzła komunikacyjnego [...].

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji powołał się na treść art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, póz. 279) oraz art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j .t. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 ze zm.) z których wynika, iż celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest m.in. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa i utrzymywanie tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego. W konkluzji organ stwierdził, iż "Przeznaczenie przedmiotowego terenu w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod budowę węzła komunikacyjnego [...] jest przeznaczeniem tego obszaru na cel publiczny. Cel ten zdaniem organu oznacza, że z przedmiotowego gruntu może korzystać nieograniczona liczba osób, zaspokajając potrzeby w zakresie transportu i komunikacji drogowej. Natomiast korzystanie z tego gruntu przez osoby prywatne z natury swojej wyłącza możliwość korzystania z niego przez inne osoby" i tych powodów, w ocenie organu I instancji korzystanie z gruntu przez następców prawnych dawnych właścicieli nie da się pogodzić z wyżej określonym przeznaczeniem gruntu w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a zatem, nie została spełniona przesłanka określona w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, póz. 279), warunkująca pozytywne rozpatrzenie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli H. W., Ł. W., D. W. oraz K. F. w imieniu którego jako kurator działa K. F. oraz W. W. reprezentowany przez adwokata M. M. Skarżący zakwestionowali rozstrzygnięcie dokonane przez Prezydenta W. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. wskazując m.in. na okoliczność umożliwiającą tymczasowe korzystanie z tego terenu bowiem, jak wynika z ustaleń planu przeznaczony jest pod rezerwę drogi.

Organ odwoławczy rozpoznając sprawę przytoczył ustalenia "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ul. [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] i [...]" zatwierdzonego Uchwałą nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1999 r. (Dz. U. Woj. [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1999 r., póz. [...]) z którego jego zdaniem wynika, że sporny obszar terenów przeznaczony jest na podstawowy zewnętrzny układ komunikacji w obszarze którego docelowo przewiduje się realizację [...] - oznaczonej na rysunku planu symbolem [...], dla której plan ustala zachowanie rezerwy terenowej.

Taki zapis planu, zdaniem organu odwoławczego w świetle art. 7 ust. 2 dekretu oraz orzecznictwa sądów administracyjnych świadczy o przeznaczeniu tego terenu pod realizację celu publicznego jakim jest budowa drogi, a zatem zdaniem organu nie jest możliwe pozytywne rozpatrzenie wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu, bowiem korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Sąd bada czy rozstrzygnięcie to jest zgodne z prawem materialnym i procesowym, przy czym czyni to w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach spraw.

Stosownie do treści art. 7 i 77 KPA organ administracji publicznej jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a w szczególności jest zobowiązany do dokonania wszechstronnej oceny znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego. Z analizy akt administracyjnych wynika, że w przedmiotowej sprawie wskazany wyżej obowiązek nie został spełniony. Tego rodzaju naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a okoliczność ta skutkowała uchyleniem obu wydanych w sprawie decyzji.

Odmowę przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonego w W. przy ul. [...], dawniej ozn. hip Nr [...], Prezydent W. uzasadnił przeznaczeniem tego obszaru w "Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Rejonu ul. [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] i [...]" zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1999 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1999 r., poz. [...]) na podstawowy zewnętrzny układ komunikacji w obszarze którego docelowo przewiduje się realizację [...] – oznaczonej na rysunku planu symbolem [...], dla której plan ustala zachowanie rezerwy terenowej. Powyższy zapis planu zdaniem organu oznacza, że obszar ten przeznaczony jest na cel publiczny, co wyklucza korzystanie z tej nieruchomości przez następców prawnych dawnych właścicieli.

Stanowisko organu pierwszoinstancyjnego podzielił organ odwoławczy, uznając zasadność odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego następcom prawnym dawnych właścicieli na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Tymczasem z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w tym z wypisu i wyrysu "Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego" na który powołują się organy wynika wprost, że "plan ustala możliwość tymczasowego użytkowania wskazanych zgodnie z rysunkiem planu terenów – do czasu realizacji projektowanej [...] oznaczonych symbolem [...] – na dotychczasowych zasadach, bez zmiany funkcji i sposobu użytkowania".

Taki zapis w planie zagospodarowania przestrzennego nie stoi zdaniem sądu na przeszkodzie do oddania następcom prawnym dawnych właścicieli tego gruntu w użytkowanie wieczyste, mając na względzie także to, że jest on zabudowany kamienicą stojącą w ciągu podobnych budynków stanowiących pierzeję ulicy [...]. Istotnym dla przedmiotowej sprawy jest, że do tej pory nawet nie rozpoczęto przygotowań do realizacji [...] i nadal rozważane są alternatywne trasy jej przebiegu. W przypadku realizacji celu publicznego jaką niewątpliwie jest [...] nieruchomość ta będzie mogła zostać wywłaszczona za odszkodowaniem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Tymczasem organy orzekające w przedmiotowej sprawie zupełnie nie odniosły się do powyższego zapisu planu zagospodarowania przestrzennego, czym naruszyły przepisy art. 7 KPA, art. 77 § 1 KPA w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.