Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 673/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2021 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2020 r., Nr [...] w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z 30 czerwca 2020 roku w przedmiocie wydania nakazu rozbiórki.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 19 lipca 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) nakazał D. S. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach zewnętrznych 10,05 m x 4,55 m wraz ze związanym urządzeniem sanitariatem (w.c.) o konstrukcji drewnianej o wymiarach zewnętrznych 1,0 m x 1,05 m, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..], położonej w K., gmina K.

W uzasadnieniu wskazano najpierw, że w związku z tym, iż realizacja przedmiotowych obiektów została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm., dalej powoływana także jako P.b. z 1974 r.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994. Prawo budowlane.

Organ stwierdził, że D. S. na terenie działki nr [..] pobudował bez wymaganego pozwolenia na budowę w 1994 r. obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję rekreacji indywidualnej (letniskową) o wymiarach 10,05 m x 4,55 m wraz z urządzeniem budowlanym - sanitariatem (w.c.) o konstrukcji drewnianej o wymiarach 1,0 m x 1,05 m. Nadto niniejsza działka leży na terenie Parku Krajobrazowego, na którym obowiązują szczególne rygory określone przez przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenie Wojewody z dnia 8 listopada 1994 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń. Przepisy te zakazują na terenie Parku Krajobrazowego m. in. lokalizowania i budowy domów letniskowych. Biorąc pod uwagę te okoliczności, zdaniem organu, należało orzec o rozbiórce przedmiotowych obiektów. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego WINB decyzją z 29 grudnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 1 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 163/05 oddalił skargę D. S. na ww. decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 grudnia 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 października 2007 r. o sygn. akt II OSK 1307/06 - uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 163/05 oraz decyzje organów obu instancji.

Naczelny Sąd w uzasadnieniu powyższego wyroku zakwestionował bezkrytyczną akceptację podstawy prawnej (art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.), jaką zastosowały organy nadzoru budowlanego do orzeczenia nakazu rozbiórki. W pierwszej kolejności bowiem powinna być rozważona, jako podstawa prawna ewentualnej rozbiórki, regulacja art. 37 ust, 1 pkt 1 ustawy, a więc w kontekście zgodności istniejącego obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego w dacie budowy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd zaakceptował zarazem zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz powołanie się na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) dla wykazania, że budynki tymczasowe niepołączone w sposób trwały z gruntem, wymagały również uzyskania pozwolenia na budowę.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z 1 kwietnia 2008 r. nakazał D. S. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach zewnętrznych 10,05 m x 4,55 m oraz obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.), o wymiarach zewnętrznych 1,00 m x 1,05 m, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] w K., gmina K. Organ stwierdził, że działka inwestycyjna znajduje się na terenie, który nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ obowiązujący wcześniej na tym terenie plan utracił moc, a obiekty na działce wybudowano samowolnie.

WINB, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 31 sierpnia 2010 r. uchylił powyższą decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

PINB, pismem z 7 lutego 2019 r., zawiadomił D. S., że z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - w toku postępowania w sprawie samowolnej zabudowy - może ubiegać się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [..] w K.

D. S. poinformował pisemnie organ, że w Urzędzie Gminy toczy się postępowanie administracyjne dotyczące zalegalizowania postawionego bez pozwolenia domku.

W odpowiedzi na pismo organu I instancji, Urząd Gminy pismem z 9 maja 2019 r. poinformował, że w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [..] w K. nie toczyło się ani nie toczy się żadne postępowanie.

Decyzją z 10 marca 2020 r. PINB, po ponownym rozpoznaniu sprawy, nakazał D. S. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.) o wymiarach 1,00 m x 1,05 m, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..], położonej w obr. ewidencyjnym K., gmina K.

W uzasadnieniu wskazano najpierw, że D. S. pobudował ww. obiekt bez wymaganego pozwolenia na budowę w 1994 r. W związku z tym, że powstał on przed 1 stycznia 1995 r., zastosowanie ma ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Stosownie do niej obiekty budowlane mogą być wznoszone wyłącznie na terenach na ten cel przeznaczonych, zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, a ich budowę można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W związku z tym, że na ww. terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, skarżący został wezwany do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy przedmiotowego obiektu budowlanego, czego nie uczynił.

W następstwie rozpoznania odwołania D. S., WINB decyzją z 30 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ uznał, że obiekt budowlany został wybudowany w 1994 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a zatem z naruszeniem art. 28 P.b. z 1974 r. Organ odwoławczy przypomniał, że w 1994 r. ww. działka była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy (uchwała Rady Gminy z dnia 30 lipca 1993 r., Dz. Urz. Województwa nr 16, poz. 90 z dnia 16 sierpnia 1993 r.). Zgodnie z ustaleniami tego planu, teren na którym znajduje się działka inwestycyjna oznaczony był jako teren upraw leśnych i łąk - bez prawa zabudowy. Plan ten utracił moc i obecnie działka ta znajduje się na terenie nieobjętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a inwestor nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przedmiotowego terenu. Biorąc pod uwagę te okoliczności, organ pierwszej instancji wydał decyzję zgodnie z prawem.

W odniesieniu do zarzutów odwołania wskazano, że Prawo budowlane z 1974 r. przewidywało możliwość zalegalizowania samowoli, jeżeli wybudowany bez zezwolenia obiekt budowlany spełniał wszystkie wymagania przepisów prawa, a jego lokalizacja nie naruszała przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W przypadku, gdy brak jest dokumentów potwierdzających legalność wybudowania obiektu - co ma miejsce w niniejszej sprawie - obowiązkiem organu jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wyjaśniono też, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest przepisem gminnym i tym samym nie stanowi podstawy prawnej dla wydawanych decyzji administracyjnych. Uchwała Rady Gminy z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego [..] również nie stanowi aktu prawa miejscowego. Fakt przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zmienia stanu faktycznego, a organ orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego w chwili wydania rozstrzygnięcia.

Natomiast w kwestii zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., wskazano, że pismem z 6 listopada 2019 r. organ I instancji poinformował D. S. o możliwości zapoznania się ż aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona na każdym etapie postępowania może działać przez pełnomocnika, wobec tego w przypadku niemożności osobistego stawiennictwa w siedzibie organu I instancji, odwołujący się mógł wyznaczyć pełnomocnika. W kwestii umorzenia przez organ I instancji postępowania egzekucyjnego wyjaśniono, że jego przedmiotem była decyzja, która została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem NSA z 5 października 2007 r., sygn. akt OSK 1307/06. W chwili obecnej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przedmiotem postępowania jest odrębna decyzja z 10 marca 2019 r.

D. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję WINB z 30 czerwca 2020 roku wniósł o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji oraz o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonej do skargi dokumentacji w postaci wniosku o ustalenie warunków zabudowy z 5 maja 2019 r. dla domku drewnianego rekreacyjnego na działce nr [..], obręb K.

Organowi zarzucono naruszenie:

1) art. 7, art.8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, polegające na tym, że organ odwoławczy nie zapewnił skarżącemu możliwości wystąpienia do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla obiektu budowlanego pełniącego funkcję sanitariatu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powoduje, że wydanie decyzji o nakazie rozbiórki było co najmniej przedwczesne,

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w ten sposób, że organ odwoławczy nie dokonał pełnych ustaleń odnośnie zgodności budowy obiektu z przepisami planowania przestrzennego obowiązującymi od czasu realizacji inwestycji do chwili obecnej, co jest sprzeczne z zasadami, o których mowa w art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jak też nie dostrzegł uchybień w tym zakresie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że biorąc pod uwagę fakt, że materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r., to koniecznym warunkiem przymusowej rozbiórki w sprawie było jednoznaczne ustalenie przez organy, że sporny budynek letniskowy znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W kontekście tej przesłanki należało ustalić obecne przeznaczenie terenu, na którym znajduje się obiekt, ale też - przeznaczenie tego terenu od daty jego budowy. Organy nie wywiązały się z tego obowiązku.

Skarżący wskazał, że wprawdzie organ pierwszej instancji pismem z 7 lutego 2019 r. zawiadomił go, że wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może ubiegać się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej działki, to w piśmie tym zabrakło wyjaśnienia, że z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy powinien wystąpić zarówno dla domku letniskowego - w stosunku do którego toczyło się osobne postępowanie rozbiórkowe - jak i dla obiektu pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.). W konsekwencji z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy skarżący wystąpił wyłącznie dla domku letniskowego. Tymczasem precyzyjne pouczenie, że strona powinna wystąpić o wydanie dwóch odrębnych decyzji w przedmiocie warunków zabudowy było - w świetle regulacji zawartej w art. 9 k.p.a. - obowiązkiem organów, w szczególności organu pierwszej instancji, natomiast organ odwoławczy powinien był dostrzec powyższe uchybienie w ramach sprawowanej kontroli instancyjnej przestrzegania przepisów przez organy niższego stopnia.

Ponadto, zdaniem skarżącego, nie dokonano jednoznacznego i precyzyjnego ustalenia przeznaczenia terenu, na którym zrealizowano sporny budynek, w całym okresie począwszy od daty jego powstania. Podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dniu orzekania przez organ administracji, lecz sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi byłoby nakazanie rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w czasie orzekania przez organy z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. Zatem gdy aktualne przepisy zabudowy danego rodzaju nie dopuszczają, konieczne jest zbadanie przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym.

Organy powinny były dokonać szczegółowej analizy wszystkich miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących dla obszaru, na którym zlokalizowana jest przedmiotowa samowola budowlana od czasu jej realizacji do chwili obecnej. Wskazano, że na obszarze tym funkcjonował m.in. plan miejscowy zatwierdzony uchwałą nr 11/13/78 Gminnej Rady Narodowej z dnia 23 marca 1978 r., który obowiązywał do momentu wejścia w życie miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego K., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy z dnia 30 lipca 1993 r. (Dz. Urz. Woj. z 16 sierpnia 1993 r. nr 16, poz. 90). Wprawdzie organ II instancji odniósł się do tego planu wskazując, że teren na którym znajduje się przedmiotowa działka oznaczony był w nim jako teren upraw leśnych i łąk - bez prawa zabudowy, jednak to twierdzenie organu nie poddaje się merytorycznej ocenie ze względu na jego lakoniczność oraz brak przytoczenia podstaw prawnych. Organ nie odniósł się natomiast do miejscowego planu Gminnej Rady Narodowej z 23 marca 1978 r. nr II/13/78. Jakkolwiek plan ten nie obowiązywał już w dacie zakończenia budowy spornego obiektu, to jego postanowienia mogły określać przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu w momencie rozpoczęcia budowy przedmiotowej inwestycji.

Ponadto zarówno organy nie wypowiedziały się, czy na przedmiotowym terenie nie obowiązywał inny plan, niż miejscowy plan nr 162/XXXVII/93. Organy nadzoru budowlanego, orzekając o rozbiórce, powinny ustalić nie tylko, jakie było zasadnicze przeznaczenie przedmiotowego terenu w poszczególnych obowiązujących historycznie planach miejscowych, lecz także poczynić ustalenia co do tego, czy plany te przewidywały przeznaczenie uzupełniające, a jeżeli tak, to jakie, i czy w ramach przeznaczenia uzupełniającego dopuszczalna była realizacja na działce inwestora spornej zabudowy.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Kontrolując zaskarżoną w sprawie decyzję oraz decyzję organu I instancji sąd stwierdził, że nie naruszają one prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, a tym samym skarga D.S. nie zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie niesporne jest, że w 1994 r. wybudowano na działce nr [..] w miejscowości K., gmina K. obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 10,05 m x 4,55 m, będący przedmiotem postępowania w sprawie o sygn. II SA/Gd 672/20 oraz – związany z nim, a będący przedmiotem niniejszego postępowania obiekt, stanowiący urządzenie sanitarne (w.c.) o konstrukcji drewnianej o wymiarach zewnętrznych 1,0 m x 1,05 m.

Z uwagi na to, że obiekt ten został wybudowany przed 1 stycznia 1995 r., a sprawa samowoli nie została wszczęta i zakończona decyzją ostateczną przed tą datą, orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowią przepisy P.b. z 1974 r. Stosownie bowiem do treści art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przepisu jej art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, którymi są przepisy art. 37 – 42 P.b. z 1974 r.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. z 1974 r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. 1975, nr 8, poz. 48 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, stanowiły, że pozwolenia na budowę wymaga m.in. wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków (§ 44 ust. 1 pkt 1). Wyjątki wprowadzał ust. 2 i 3 § 44, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymagała budowa altanek nie przystosowanych do stałego zamieszkania na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych (ust. 2 pkt 1) pomników, posągów, kapliczek i innych podobnych obiektów kultu religijnego – na terenach cmentarzy oraz na terenach przykościelnych, związanych z wykonywaniem kultu religijnego (ust. 2 pkt 2). Ponadto właściwy organ mógł warunkowo zwolnić z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę położonego na obszarze wsi budynku gospodarczego i inwentarskiego, wznoszonego według projektu typowego lub powtarzalnego na terenie istniejącej zagrody (ust. 3).

Natomiast w myśl art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z brzmienia przywołanego powyżej przepisu wynika, że przesłanką zobowiązującą właściwy organ administracji do nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego jest: 1) wybudowanie go niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz 2) znajdowanie się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę.

W niniejsze sprawie podstawą prawną wydanej decyzji jest art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. Prawidłowość zastosowanej podstawy prawnej w niniejszej sprawie wynika z okoliczności sprawy, a jednocześnie - z wiążącego w tym zakresie w niniejszej sprawie wyroku NSA z 5 października 2007 r., II OSK 1307/06.

Należy przy tym wskazać, że pierwsza przesłanka, którą stanowi wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę badana jest według stanu prawnego z daty budowy, natomiast drugą przesłankę, dotyczącą zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, ustala się według stanu prawnego z daty wydania rozstrzygnięcia (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1648/08, LEX nr 1217983). Zagadnienie dotyczące stosowania przepisów o planowaniu przestrzennym do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania P.b. z 1974 r. zostało bezpośrednio poruszone w uchwale Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 (CBOSA). W orzeczeniu tym wskazano, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o jakich mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji publicznej. Naczelny Sądu Administracyjny wskazał zarazem, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 P.b. z 1974 r. przez "obiekty budowlane" rozumie się stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle, jak mosty, budowle ziemne, tunele, drogi, linie kolejowe, sieci energetyczne i telekomunikacyjne, budowle hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, ściany oporowe, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, stanowiące całość techniczno-użytkową, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym nietrwale związanym z gruntem, pełniącym funkcję sanitariatu, co – w świetle przytoczonych powyżej przepisów – uzasadnia prawidłowość przyjęcia konieczności uzyskania pozwolenia na jego budowę. Organy zatem zasadnie przyjęły, że w sprawie zachodzi określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. przesłanka niezgodności z przepisami obowiązującymi w dacie budowy, ponieważ skarżący nie legitymował się pozwoleniem na budowę spornego obiektu budowlanego. Okoliczność ta zresztą nie jest kwestionowana w skardze.

W odniesieniu zaś do drugiej z przesłanek orzeczenia o rozbiórce, tj. znajdowania się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę, wskazać należy, że lokalizacja analizowanego obiektu jest niezgodna z przepisami planu miejscowego obowiązującego w dacie jego powstania. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu i wyrysu z uchwały nr 162/XXXVII/93 Rady Gminy w sprawie zatwierdzenia aneksu do "Miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy K." dla obrębu geodezyjnego [..], teren, na którym położona jest działka nr [..], znajduje się w jednostce planistycznej obejmującej tereny łąk i upraw leśnych (oznaczonych symbolem Ł i Ls), z wyłączeniem możliwości zabudowy. Zatem, obowiązujący w dacie budowy plan miejscowy wykluczał realizację spornego obiektu. Niezasadne jest zawarte w skardze oczekiwanie, by badać zgodność powyższej zabudowy z planem miejscowym z 1978 r., gdyż jak sam skarżący mimo wszystko trafnie zauważył, plan ten nie obowiązywał w dacie budowy.

Natomiast, jak wynika z akt sprawy, od 2003 r. nie ma już planu miejscowego dla tego obszaru. W konsekwencji, w ramach legalizacji powyższej inwestycji skarżący powinien przedstawić decyzję o warunkach zabudowy, której do chwili wyrokowania przez sąd - nie przestawił. Przy czym, jak wynika z akt sprawy, niniejsze postępowanie toczy się od 2004 r. i pierwotnie obejmowało swoim zakresem oba obiekty budowlane znajdujące się na działce nr [..], a więc zarówno obiekt rekreacji indywidualnej jak i sanitariat. Zauważyć przy tym należy, że w piśmie z 2 września 2010 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego z pytaniem, czy w sprawie niniejszej zabudowy wydana została decyzja o warunkach zabudowy, ewentualnie – czy toczy się postępowanie w sprawie wydania tych warunków. Podobnie, w piśmie z 7 lutego 2019 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego z pytaniem, czy ubiegał się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla spornej zabudowy na działce nr [..], informując jednocześnie, że skutkiem braku tej decyzji może być orzeczenie o rozbiórce. Organ wyznaczył jednocześnie skarżącemu termin na złożenie decyzji lub kopii wniosku o jej wydanie – do 8 marca 2019 r. W piśmie z 7 lutego 2019 r. skarżący poinformował, że w Urzędzie Gminy toczy się postępowanie administracyjne dotyczące legalizacji postawionego bez pozwolenia domku na działce nr [..]. Jak ustalił organ, zwracając się do tego ostatniego Urzędu, we wskazanym okresie nie toczyło się żadne postępowanie w przedmiocie warunków zabudowy, zainicjowane z wniosku skarżącego. Co więcej, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżący w ogóle nie wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, dla będącego przedmiotem niniejszego postępowania sanitariatu, a w konsekwencji – nie legitymuje się decyzją o warunkach zabudowy.

Natomiast, skarżący w dniu 5 maja 2019 r. wystąpił wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla domku letniskowego. Jak wskazał w skardze – organ nie poinformował go o konieczności wystąpienia z takim wnioskiem w odniesieniu do sanitariatu, a tymczasem – było to jego obowiązkiem, któremu jednoznacznie uchybił, uniemożliwiając legalizację. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego w tej kwestii. Po pierwsze, skarżący – wbrew swoim twierdzeniom zawartym w skardze – miał świadomość, że by uniknąć rozbiórki, musi przedłożyć decyzję o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji. O tej konieczności był informowany wprost przez organ I instancji, o czym świadczą wyżej przytoczone pisma organu z 2010 r. oraz 2019 r., przy czym – co trzeba podkreślić - oba pisma dotyczyły "samowolnej zabudowy" na działce nr [..], a więc także znajdującego się tam sanitariatu. Skarżący przecież miał świadomość, jakie obiekty budowlane znajdują się na jego działce, bowiem postępowanie ich dotyczące toczyło się od 2004 r., a w sprawie zapadały kilkukrotnie decyzje, wydawane przez organy obu instancji (następnie uchylane przez sądy lub przez organ wyższego stopnia). Przynajmniej od 2010 r. skarżący ma pełną świadomość konieczności legitymowania się decyzją o warunkach zabudowy dla legalizacji tej samowoli. Organ wyznaczał też skarżącemu termin na przedłożenie tej decyzji – w piśmie z 7 lutego 2019 r. W konsekwencji, nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie skarżącego, że nie został przez organ poinformowany o konieczności wystąpienia z odrębnym wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla sanitariatu i dlatego też z takim wnioskiem nie wystąpił. W ocenie sądu zresztą, nie było żadnych przeszkód, aby w jednym wniosku wystąpił o legalizację obu obiektów budowlanych. Bez wątpienia zaś skarżący nie legitymuje się decyzją o warunkach zabudowy dla obiektu sanitariatu, a w konsekwencji w niniejszej sprawie zachodzi druga przesłanka orzeczenia nakazu rozbiórki, tj. powyższy obiekt znajduje się w miejscu, które zgodnie z przepisami planowania i zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę.

Podsumowując, z uwagi na niezgodność zabudowy z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi obecnie, jak i w chwili wybudowania obiektu, organ zobligowany był do orzeczenia rozbiórki budynku. W niniejszej sprawie zachodzą bowiem obie przesłanki wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, tj. zarówno samowolne posadowienie obiektu, jak i uczynienie tego na terenie nie przeznaczonym pod tego rodzaju zabudowę. Z tych przyczyn sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca, są zgodne z prawem. Zarazem, zdaniem sądu, nie znalazły potwierdzenia zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w skardze, gdyż materiał dowodowy ostatecznie został ustalony w sposób prawidłowy i kompletny, a także został właściwie oceniony w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), skargę jako niezasadną oddalił.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta G. obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758 ze zm.), a także na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, uznając że w takich okolicznościach rozpoznanie sprawy na rozprawie wiązałoby się z istotnym zagrożeniem zdrowia przedstawicieli organu i skarżącego oraz jego pełnomocnika, a zarazem sprawa – ze względu na zebrany materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny – może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym bez uszczuplenia praw procesowych ww. podmiotów, zgodnie z zasadą szybkości postępowania. Jednocześnie, brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy z równoczesnym przekazem obrazu i dźwięku na odległość. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).