Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 457/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 247 par 1 plk 2, art. 169 par 4 w związku z art. 168 par 2 i 3 , art. 228 par 1 pkt 2 w związku z art. 239
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 2 i par 2, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie NSA Anna Kwiatek,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Asystent sędziego Karolina Orłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lutego 2012r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienie bez rozpoznania odwołania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...], nr [...], o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania A od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...], nr [...], w sprawie podatku rolnego za 2009r.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta określił A wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2009r.

Od wymienionej decyzji Spółka wniosła odwołanie.

W postępowaniu wstępnym w związku z wniesionym odwołaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu oraz czy spełnia wymagania formalne. Mając na względzie art.168 § 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz.60 ze zm./, zwanej dalej "O.p.", normujący i wyznaczający minimum wymagań formalnych, od spełnienia których uzależnione jest uznanie skuteczności czynności procesowej, stwierdziło, iż odwołanie Spółki zawiera braki formalne w postaci braku podpisu, jaki wymagany jest zgodnie z zasadami reprezentacji Spółki. Wobec tego, pismem z dnia [...] wezwało G. K. – Prezesa Zarządu A do usunięcia braków formalnych przez podpisanie odwołania zgodnie z zasadami reprezentacji Spółki, jednak Spółka wskazanych braków nie usunęła.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art.169 § 4 w związku z art.168 § 2 i 3 O.p., Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawiło odwołania bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia podało, iż stroną postępowania jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której organem prowadzącym jej sprawy i reprezentującym ją na zewnątrz jest zarząd. Zarząd spółki A jest trzyosobowy /prezes – G. K. i dwaj wiceprezesi – J. F. oraz M. O./, a sposób reprezentacji został określony poprzez działanie dwóch członków zarządu łącznie, albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem, co wynika z wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego /KRS/ znajdującego się w aktach sprawy /stan na dzień 16.06.2010r.; na dzień 17.03.2011r. - informacja o podmiocie pozyskana z wyszukiwarki podmiotów w KRS/. Te zasady reprezentacji Spółki nie zostały zachowane przy wnoszeniu odwołania, a więc Spółka była reprezentowana nieprawidłowo. Stosowane metody zastępstwa, czy upoważnienia do podpisu są niezgodne z wymogami w tym względzie, bowiem naruszają wolę założycieli wyrażoną w umowie spółki. Jeśli spółka reprezentowana jest przez dwie osoby i ci dwaj członkowie zarządu udzielają sobie nawzajem pełnomocnictw, to taka praktyka narusza zasadę dwuosobowej reprezentacji.

W zawartym w postanowieniu pouczeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze pouczyło stronę, iż na postanowienie to nie służy zażalenie, a strona może zwrócić się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.

W dniu [...], zgodnie z otrzymanym pouczeniem, Spółka wniosła wniosek ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie, w dniu [...], bez wezwania organu, ponownie wniosła to samo pismo podpisane przez dwóch członków zarządu.

We wniosku, o którym mowa, Spółka stwierdziła, iż decyzja organu I instancji w sprawie podatku rolnego za 2009r. powinna być uchylona, bowiem wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art.1a ust.1 pkt 3 i art.2 ust.2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. Nr 121 z 2006r., poz.844 ze zm./ oraz bez respektowania przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, O.p. i k.p.a. Odnośnie braku podpisu drugiego członka zarządu Spółka zarzuciła, że postępowanie organu odwoławczego oznacza brak respektowania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, bowiem w sprawie przywrócenia terminu prowadzone było postępowanie przed tym Sądem, który uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wskazał, że postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Zdaniem Spółki, powrót Kolegium do sprawy już osądzonej jest co najmniej niezrozumiały i jednoznacznie wskazuje na popełnienie błędu lub braku wiedzy w tym względzie. Spółka wskazała nadto na stosowaną praktykę prowadzenia korespondencji urzędowej przez Spółkę oraz stwierdziła, że wezwanie z dnia [...] do usunięcia braków odwołania zostało wykonane, a w treści pisma wyjaśniono kwestię stosowanych podpisów oraz dołączono stosowne upoważnienia. Podniosła, że wnoszenie pism z podpisami z upoważnienia drugiego członka zarządu i późniejsze uzupełnianie tych pism przez przesyłanie pism podpisanych zgodnie z reprezentacją było dotychczas respektowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

W wyniku rozpatrzenia powołanego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżone postanowienie z dnia [...], wskazując jako jego podstawę prawną art..233 § 1 pkt 1 i art.221 O.p. Utrzymując nim w mocy własne postanowienie z dnia [...], w jego uzasadnieniu przedstawiło tok czynności w sprawie oraz powtórzyło ustalenia i wnioski zawarte w swoim wcześniejszym rozstrzygnięciu, podkreślając, iż brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty, powoduje brak uniemożliwiający wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. Stwierdzając, że Spółka braków nie usunęła w wyznaczonym terminie, wskazało na konsekwencje prawne wynikające z art.169 § 4 O.p. Ponadto, odnosząc się do zarzutu nierespektowania wyroku sądu, wyjaśniło, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 października 2010r. w sprawie I SA/Lu 343/10 uchylił postanowienie Kolegium, orzekając, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy zobowiązany był postąpić w sposób określony w art.169 § 1 O.p., skoro bowiem uruchomione było postępowanie w trybie tego przepisu, brak było podstaw do orzekania merytorycznie. Zatem postępowanie Kolegium w niniejszej sprawie jest całkowicie zgodne z powołanym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze na powyższe postanowienie A wniosła o jego uchylenie oraz o "rozpatrzenie wniosku o uchylenie decyzji podatkowej za 2009 rok pod względem merytorycznym".

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że jej reprezentacja jest faktycznie dwuosobowa /członek zarządu – J. F. nie działa w zarządzie Spółki z przyczyn prawnych/, przy czym wszystkie dotychczasowe pisma urzędowe były podpisywane przez prezesa zarządu – G. K. w imieniu własnym oraz w imieniu i z upoważnienia członka zarządu – M. O., co spowodowane jest tym, że żaden z członków zarządu nie jest w Spółce zatrudniony, zaś miejsce zamieszkania drugiej z wymienionych osób i miejsce zatrudnienia pierwszej z nich są znacznie oddalone od siebie i od siedziby Spółki. Następnie, po stosownym wezwaniu, podpisy były uzupełniane i praktyka ta nie była kwestionowana przez organy podatkowe ani organy sądownicze. Odwołując się na art.8 k.p.a. Spółka stwierdziła, że działanie organów w sprawie niniejszej nie cechuje pogłębianie zaufania obywateli do organów państwa. Argumentację zaskarżonego postanowienia odnośnie niewykonania wezwania z dnia [...] oceniła jako stanowiącą powrót do sprawy już osądzonej i niezrozumiałą w kontekście wyroku sądu administracyjnego, którym uchylił on postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdziła nadto, że wezwanie, o którym mowa, zostało wykonane, a w treści pisma "wyjaśniono tę kwestię oraz dołączono stosowne upoważnienia".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, a ponadto wskazało, że skarga również nie została podpisana w sposób prawidłowy, ponieważ z wypisów z KRS /według stanu na 16.06. i 31.12.2010r. oraz na 22.04.2011r./, jak też z informacji o podmiocie pozyskanej z wyszukiwarki podmiotów KRS z 28.06.2011r., wynika, że w skład zarządu Spółki wchodzą 3 osoby. Podniosło również, że zaskarżone postanowienie zgodne jest z poglądem prawnym wyrażonym w wyroku z dnia 27 października 2010r., sygn.akt. I SA/Lu 343/10.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe stwierdzić należało, iż w sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art.145 § 1 pkt 2 w związku z § 2 p.p.s.a., bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało w warunkach wskazanych w art.247 § 1 pkt 2 O.p.

Z akt sprawy przedstawionych sądowi w związku z wniesieniem skargi wszczynającej postępowanie w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej wynika, że postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie A na decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...], nr [...], w sprawie podatku rolnego za 2009r. Jako podstawę wydania tego postanowienia wskazało art.169 § 4 w związku z art.168 § 2 i 3 O.p., zaś w jego uzasadnieniu wyjaśniła, że przyczyną podjętego rozstrzygnięcia było niepodpisanie odwołania zgodnie z zasadami reprezentacji Spółki, pomimo wezwania jej do usunięcia tego braku. Jednocześnie w końcowej części postanowienia pouczono stronę, że na postanowienie nie służy zażalenie, jednak strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może zwrócić się do Kolegium w terminie 14 dni od daty jego doręczenia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Spółka zastosowała się do powyższego pouczenia i w zakreślonym terminie wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w wyniku rozpoznania którego wydane zostało zaskarżone postanowienie ze wskazaniem w podstawie prawnej art.233 § 1 pkt 1 w związku z art.221 O.p.

Art.168 § 1 O.p., która to ustawa ma niewątpliwie zastosowanie w postępowaniu w sprawie podatku rolnego /por.: art.1 pkt 3 O.p. oraz art.3 § 1 pkt 2 i § 4 K.p.a./, stanowi, że podanie, w tym odwołanie, może być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej /.../, przy czym – stosownie do § 2 tego artykułu - podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu /miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności/, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych, zaś zgodnie z § 3 tego artykułu - podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokółu powinno być podpisane przez wnoszącego.

Jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy obowiązany jest – z mocy art.169 § 1 O.p. - wzywać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego wezwania spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia, za wyjątkiem przypadku, gdy podanie nie zawiera adresu /wówczas organ pozostawia je bez rozpatrzenia bez dokonania wezwania, o którym mowa wyżej; por.: art.169 § 1a O.p./.

W przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia organ podatkowy wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie /art.169 § 4 O.p./.

Z powyższego wynika zatem, że na powołane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania Spółki od decyzji podatkowej organu I instancji przysługiwało zażalenie.

Zgodnie z art.236 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi /§ 1/, przy czym zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie /§ 2 pkt 1/.

Z akt sprawy wynika, że pismo strony z dnia [...], nazwane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a podnoszące, między innymi, zarzuty przeciwko postanowieniu z dnia [...], o którym mowa wyżej, nie zostało wniesione w terminie dla wniesienia zażalenia. Postanowienie to doręczone bowiem została stronie w dniu [...], zaś wymienione pismo nadano w polskim urzędzie pocztowym /por.: art.12 § 1 i 6 O.p./ dnia [...].

W świetle powyższego nie jest możliwe przyjęcie, że zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy rozpoznał w istocie zażalenie na własne postanowienie z dnia [...] /por.: art.228 § 1 pkt 2 w związku z art.239 O.p./, niezależnie od tego, że nie wynika to również z treści zaskarżonego postanowienia.

Wobec powyższego, gdy nadto przepisy O.p. nie przewidują środka odwoławczego w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej /art.247 § 1 pkt 2 O.p./.

W sytuacji stwierdzenia, gdy zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej, za przedwczesne uznać należało wypowiadanie się przez sąd co do dotyczących treści tego postanowienia zarzutów skargi.

Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy winien przede wszystkim potraktować pismo strony z dnia [...], którego brak w zakresie prawidłowego podpisu usunięto /bez wezwania/ w dniu [...], jako zażalenia na postanowienie z dnia [...], o czym winien poinformować stronę wraz z wyjaśnieniem, że zawarte w postanowieniu z dnia [...] pouczenie co do sposobu jego kwestionowania jest nieprawidłowe oraz że na postanowienie to przysługiwało zażalenie, które należało wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jednocześnie, w związku z faktem, że termin zastrzeżony dla wniesienia zażalenia nie został zachowany, organ winien poinformować stronę o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu wraz z pouczeniem o przesłankach takiego żądania, terminie do jego wniesienia i jego wymogach prawem przepisanych. Dokonując tych czynności organ winien mieć na względzie zasady postępowania wynikające, w szczególności, z art.121 § 1 i 2 oraz art.214 w związku z art.239 O.p.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.145 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. stwierdzona została nieważność zaskarżonego postanowienia, a na podstawie art.152 p.p.s.a. orzeczono, że postanowienie to nie podlega wykonaniu w całości.