Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1388/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: organ odwoławczy, organ pierwszej instancji) z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] r. oddalające skargę A sp. z o. o. z siedzibą we W. (dalej: strona, skarżąca spółka) na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunków bankowych prowadzonych przez B S.A., C w B., D S.A.

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 25 kwietnia 2016 r. obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okres II, II, IV, VI, Vll/2013 r. Zawiadomieniami z dnia 27 kwietnia 2016 r. dokonano zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na rachunkach bankowych zobowiązanej. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono spółce w dniu 6 maja 2016 r. Dłużnicy zajętych wierzytelności w wyniku realizacji zajęć przekazali na konto organu egzekucyjnego kwotę 447.845, 25 zł realizując w całości zaległości objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi i w dniu 17 maja 2016 r. zakończono efektywnie prowadzoną egzekucję.

Pismem z dnia 10 maja 2016 r. strona skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną zarzucając naruszenie art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 3 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.: dalej k.p.a) w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 138o Ordynacji podatkowej w zw. z art. 91 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, a w konsekwencji naruszenia art. 7 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez dokonanie czynności egzekucyjnych pomimo nieprawidłowego doręczenia odpisów tytułów wykonawczych. Skarżąca podnosiła, iż w sprawie doszło do pominięcia pełnomocnika przy doręczaniu odpisów tytułów wykonawczych a tym samym nie została wszczęta egzekucja. Zdaniem spółki pełnomocnictwo udzielone w sprawie konkretnego podatku na etapie postępowania

Sygn. akt I SA/Wr 1388/16

podatkowego wiąże organy także na etapie wykonywania zobowiązania w tym podatku, a więc w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 19 maja 2016 r. wezwał pełnomocnika spółki do złożenia pełnomocnictwa w sprawie. Pismem z dnia 25 maja 2016 r. (złożonym w dniu 30 maja 2016 r.) zostało przedłożone pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej spółki we wszystkich sprawach związanych ze zobowiązaniami w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], organ pierwszej instancji oddalił skargę na czynności egzekucyjne stwierdzając, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone było w sposób prawidłowy. Jednocześnie wskazał na różnice pomiędzy udzieleniem pełnomocnictwa w postępowaniu w zakresie spraw podatkowych a w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przedmiotowe postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 lipca 2016 r.

Pismem z dnia 28 lipca 2016 r. skarżąca spółka wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie podtrzymując stanowisko, iż w sprawie przy doręczeniu odpisów tytułów wykonawczych nie uwzględniono ustanowionego przez spółkę pełnomocnika.

Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił organ podatkowy, iż zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W przedmiotowej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. Ponadto, zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W niniejszej sprawie zastosowano jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12a u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunków bankowych. Stwierdził organ odwoławczy, że w sprawie organ egzekucyjny stosując egzekucję z rachunków bankowych nie naruszył przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęcie podpisane zostało przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu, co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. Nie dopatrzył się organ drugiej instancji uchybień formalnych w zaskarżonej czynności

Sygn. akt I SA/Wr 1388/16

organu egzekucyjnego, gdyż zawiadomienia o zajęciu dokonane na druku "zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego" odpowiadało wymogom określonym dla tego rodzaju druku stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2-15 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2310).

Odnosząc się do zarzutów dotyczących pominięcia pełnomocnika spółki w chwili doręczenia przedmiotowych odpisów tytułów wykonawczych organ podatkowy wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania zakończonego decyzją. Odrębność ta dotyczy także prowadzących je organów administracyjnych. Stąd też działania organu powinny być kierowane wobec zobowiązanej strony a nie pełnomocnika reprezentującego ją we wcześniejszym, odrębnym postępowaniu. Dopiero z chwilą zgłoszenia się pełnomocnika do nowego postępowania można - zdaniem organu - powziąć informację, że strona działa przez pełnomocnika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji jak również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W treści skargi skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji pomimo że zastosowany przez organ środek egzekucyjny mimo braku prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego umocowanemu w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnikowi. Spółka zarzuciła również naruszenie art. 32 u.p.e.a. w zw. z art. 3 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 138o O.p. w związku z art. 91 pkt 2 K.p.c. poprzez błędną wykładnię przejawiającą się uznaniem, iż tytuł wykonawczy może zostać doręczony wyłącznie zobowiązanemu, nie zaś umocowanemu w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnikowi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sygn. akt I SA/Wr 1388/16

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestia sporna w rozpoznawanej sprawie dotyczyła prawidłowości doręczenia przez organ egzekucyjny odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanej spółce. W ocenie organów obydwu instancji tytuły wykonawcze należy doręczyć bezpośrednio zobowiązanemu, który po skutecznie dokonanej czynności inicjującej postępowanie egzekucyjne będzie uprawniony do ustanowienia a następnie działania za pośrednictwem pełnomocnika procesowego. Spółka nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem wywodziła, iż w sprawie doszło do pominięcia pełnomocnika a tym samym nie nastąpiło wszczęcie egzekucji. W ocenie skarżącej ustanowiony w postępowaniu podatkowym pełnomocnik procesowy jest skutecznie umocowany do zastępowania tej spółki również w postępowaniu egzekucyjnym.

Rozważając przedstawione wątpliwości w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż w doktrynie prawa administracyjnego jak również w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego doręczenie tytułów wykonawczych, o których mowa w art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczyna egzekucję administracyjną i może być kierowane wyłącznie do zobowiązanego, natomiast po doręczeniu tytułów wykonawczych dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika zobowiązanego, zgodnie z art. 40 § 2 K.p.a. mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a, o ile pełnomocnik zostanie ustanowiony w sprawie.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu egzekucyjnym strona może być reprezentowana przez pełnomocnika w sposób prawidłowy umocowanego. W tym zakresie art. 18 u.p.e.a. wskazuje na odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a., a zatem przyjąć należy, że zastosowanie znajdzie art. 40 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że wszczęcie egzekucji administracyjnej, rozumianej jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego, związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Doręczenia dokonuje organ egzekucyjny lub egzekutor w momencie przystąpienia do czynności egzekucyjnych, o ile odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Wiąże się to z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego (por. art. 67 § 1 u.p.e.a.). Na tym etapie postępowania czynności

Sygn. akt I SA/Wr 1388/16

organu egzekucyjnego mogą być kierowane wyłącznie do zobowiązanego (zob. wyrok NSAzdnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 491/2011, CBOSA).

Okoliczność, że sprawa egzekucyjna jest konsekwencją zakończonej wcześniej sprawy podatkowej nie zmienia ww. oceny, bowiem postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym, toczącym się na podstawie regulacji dotyczącej tego postępowania, inny jest również jego cel. Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że dopiero po skutecznym wszczęciu czynności egzekucyjnych zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu.

Podkreślić również należy, że obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w sprawie, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania (zob. wyroki NSA: z dnia 1 marca 1999 r., II SA 1533/98; z dnia 22 marca 2011 r., II FSK 695/10; z dnia 21 kwietnia 2011 r., II FSK 2075/09, z dnia 13 lipca 2011 r" II FSK 367/10).

Podsumowując należy przychylić się do utrwalonego stanowiska doktryny prawa administracyjnego, że w egzekucji administracyjnej doręczenie tytułów wykonawczych, o którym mowa w art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., wszczyna egzekucję administracyjną i może być kierowane wyłącznie do zobowiązanego. Po doręczeniu tytułów wykonawczych dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika zobowiązanego, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a, o ile pełnomocnik ten zostanie prawidłowo ustanowiony w sprawie. Powyższe stanowisko wielokrotnie i konsekwentnie prezentowane jest orzecznictwie sądów administracyjnych, (zob. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1483/07; wyrok NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 2327/10). Dopiero bowiem od momentu skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny ma do czynienia ze stroną, której uprawnienia są regulowane tak w art. 10 § 1, jak i art. 32 oraz art. 40 k.p.a.

Sygn. akt I SA/Wr 1388/16

W stanie faktycznym sprawy skarżąca spółka, w odpowiedzi na wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych skargi na czynności egzekucyjne, pełnomocnictwem złożonym w organie egzekucyjnym w dniu 30 maja 2016 r. upoważniła doradcę podatkowego do reprezentowania skarżącej spółki we wszystkich sprawach związanych ze zobowiązaniami w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. We wskazanym pełnomocnictwie skarżąca podała adres kancelarii wyżej wymienionego pełnomocnika, do doręczeń wszelkiej korespondencji w przedmiocie udzielonego pełnomocnictwa - czyli w zakresie wszystkich spraw związanych z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Zatem w ocenie Sądu od tego momentu wskazać należy na obowiązek organu egzekucyjnego do doręczania korespondencji związanej z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na adres pełnomocnika zobowiązanej, zgodnie z przepisem art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych prawidłowo natomiast doręczono zobowiązanej spółce w dniu 6 maja 2016 r.

Zdaniem Sądu nie sposób w świetle przedstawionej argumentacji uznać, aby działanie organu egzekucyjnego polegające na doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego wraz zawiadomieniem o zajęciu na adres spółki, było działaniem nieprawidłowym. Skoro bowiem doręczenie odpisu tytułu wykonawczego stanowi warunek wszczęcia egzekucji, brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie, doręczenie przez organ odpisu tytułu wykonawczego wraz zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego na adres inny niż adres skarżącej spółki stanowiłoby istotne naruszenie prawa i nie znajdowałoby oparcia w obowiązujących regulacjach prawnych.

Wskazać również należy, że nieuzasadnione okazały się argumenty pełnomocnika skarżącej, odnośnie zakresu pełnomocnictw procesowych, odwołujące się do treści przepisów ustawy Ordynacja podatkowa i Kodeksu postępowania cywilnego. Przepisy te - wobec wyraźnego odwołania zawartego w art. 18 u.p.e.a. - w ogóle nie miały zastosowanie w sprawie. Za chybione należy uznać odwoływanie się przez pełnomocnika strony do unormowań zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego. Uregulowania te nie tylko są z gruntu odmienne, ale też nie ma podstawy by do nich sięgać w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne toczy się na podstawie

Sygn. akt I SA/Wr 1388/16

niebudzących wątpliwości uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Mając powyżej przedstawione względy na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.