Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3214/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

Skarżąca K. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie okoliczności jak: brak środków finansowych, brak majątku, nieprowadzenie działalności gospodarczej, straty w ostatnich latach, umorzenie postępowań egzekucyjnych z uwagi na ich bezskuteczność.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPPr, w którym powtórzyła wcześniejszą argumentację. Wskazała, iż nie posiada aktywnych rachunków bankowych. Poinformowała, że nie posiada udziałów w innych podmiotach. Przedstawiła rachunek zysków i strat, zeznanie podatkowe, deklaracje VAT-7.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).

W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak nieprowadzenie działalności gospodarczej, brak środków finansowych, umorzenie toczących się wobec niej postępowań egzekucyjnych z uwagi na ich bezskuteczność.

Tymczasem nie można – w ocenie referendarza sądowego – tracić z pola widzenia tego, że Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2014 r. (I FZ 459/14) w takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, strona ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli z takiej aktywności zrezygnowała, w konsekwencji nie uzyskuje przychodów i nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą strony, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi (zob. też postanowienie NSA z 14 października 2015 r., II GZ 559/15).

Powyższy pogląd referendarz sądowy w pełni podziela.

W tej sytuacji kluczowym argumentem nie może być powołanie się przez Skarżącą na fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej. Jeśli bowiem podjęła ona decyzję o zaprzestaniu starań ukierunkowanych na osiąganie przychodów, to nie może oczekiwać, że uzyska pomoc od Skarbu Państwa. Brak przychodów jest wynikiem jej decyzji i nie uzasadnia traktowania jej w sposób uprzywilejowany.

Zwłaszcza, że spór w niniejszej sprawie dotyczy odliczenia podatku z fikcyjnych, tj. niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, faktur oraz wystawienia takowych faktur mających potwierdzać transakcje których celem było uzyskanie korzyści podatkowej w postaci zwrotu podatku VAT.

Kluczowym argumentem nie mogą też być toczące się wobec Skarżącej postępowania egzekucyjne. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Tymczasem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy jedynie tych podmiotów, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków.

Nie sposób też nie zauważyć, że istnieje możliwość pozyskania przez spółkę z o.o. środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez tę spółkę.

W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników nie jest możliwe.

Ubocznie jedynie referendarz sądowy zauważa, iż Skarżąca – mimo zapewnień – nie dołączyła do pisma z 23 grudnia 2015 r. bilansu, wyciągów bankowych, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań.

To wszystko sprawia, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.