Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 849/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 63 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1975 nr 16 poz 91
law: Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.

SENTENCJA

Dnia 3 lipca 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. NSA Janusz Furmanek /spr./ Protokolant Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 grudnia 2010 roku sygn. akt II SA/Bd 1319/10 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2010 roku nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

WYROKIEM Z DNIA 16 GRUDNIA 2010 R. SYGN. AKT II SA/BD 1319/10 WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W BYDGOSZCZY ODDALIŁ SKARGĘ Z. K. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W BYDGOSZCZY Z DNIA [...] WRZEŚNIA 2010 R. NR [...] W PRZEDMIOCIE WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA W SPRAWIE STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI AKTU WŁASNOŚCI ZIEMI.

POWYŻSZE ROZSTRZYGNIĘCIE WYDANE ZOSTAŁO W OPARCIU O NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY:

AKTEM WŁASNOŚCI ZIEMI Z DNIA [...] STYCZNIA 1974 R. NR [...] POWIATOWA KOMISJA DS. UWŁASZCZENIA W BYDGOSZCZY PRZEKAZAŁA NA WŁASNOŚĆ T. I S. MAŁŻONKÓW W. NIERUCHOMOŚĆ OZNACZONĄ W EWIDENCJI GRUNTÓW JAKO DZIAŁKA NR [...] O POWIERZCHNI 4,32 HA, POŁOŻONĄ W C. OPISANA WYŻEJ DECYZJA STAŁA SIĘ OSTATECZNA Z DNIEM [...] MAJA 1974 R.

W DNIU 14 LIPCA 2010 R. Z. K. WYSTĄPIŁA DO SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W BYDGOSZCZY Z WNIOSKIEM O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI DECYZJI - AKTU WŁASNOŚCI ZIEMI Z DNIA [...] STYCZNIA 1974 R. W OCENIE WNIOSKODAWCZYNI PRZEDMIOTOWA DECYZJA ZOSTAŁA WYDANA Z RAŻĄCYM NARUSZENIEM ART. 2 ORAZ ART. 5 PKT 1 USTAWY Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 1971 R. O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH (DZ. U. NR 27 POZ. 250 I Z 1975 R. NR 16, POZ. 91).

POWOŁUJĄC SIĘ NA BRZMIENIE ART. 2 UST. 1 USTAWY O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH STRONA WSKAZAŁA, ŻE NIERUCHOMOŚCI, NA KTÓRYCH WŁAŚCICIELE NIE GOSPODARUJĄ OSOBIŚCIE LUB PRZY POMOCY CZŁONKÓW RODZINY POZOSTAJĄCYCH WE WSPÓLNOŚCI DOMOWEJ OD LAT PIĘCIU DO DNIA WEJŚCIA W ŻYCIE USTAWY Z POWODU STAŁEGO ZATRUDNIENIA W INNYCH ZAWODACH NIŻ PRACA W INDYWIDUALNYM GOSPODARSTWIE ROLNYM ALBO W ROLNICZEJ SPÓŁDZIELNI PRODUKCYJNEJ, MOGĄ BYĆ PRZEKAZANE NA WŁASNOŚĆ DOTYCHCZASOWYCH POSIADACZY ZALEŻNYCH (DZIERŻAWCÓW LUB WŁADAJĄCYCH Z INNEGO TYTUŁU) ALBO PRZEJĘTE PRZEZ PAŃSTWO. TYMCZASEM T. I S. MAŁŻONKOWIE W. NIE POSIADALI ŻADNEGO TYTUŁU PRAWNEGO DO WŁADANIA TĄ NIERUCHOMOŚCIĄ, GDYŻ UMOWĘ DZIERŻAWY Z 5 LISTOPADA 1960 R. ZAWARLI ZE S. S. SEKUNDO VOTO P., KTÓRA NIE BYŁA WŁAŚCICIELKĄ TEGO GOSPODARSTWA I DLATEGO NIE BYŁA UPRAWNIONA DO SKUTECZNEGO ZAWARCIA UMOWY DZIERŻAWY ORAZ PRZEKAZANIA PRZEDMIOTOWEJ DZIAŁKI WE WŁADANIE MAŁŻONKÓW.

W OCENIE WNIOSKUJĄCEJ, W STANIE FAKTYCZNYM TEJ SPRAWY NIE ZOSTAŁ RÓWNIEŻ SPEŁNIONY ŻADEN Z WARUNKÓW PRZEWIDZIANYCH W ART. 5 USTAWY DO NABYCIA NIERUCHOMOŚCI NIEODPŁATNIE.

DECYZJĄ Z DNIA [...] LIPCA 2010 R. NR [...] SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE W BYDGOSZCZY ODMÓWIŁO WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA W SPRAWIE STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI AKTU WŁASNOŚCI ZIEMI Z DNIA [...] STYCZNIA 1974 R. USTALONO, ŻE NIERUCHOMOŚĆ TA STANOWIŁA DOTYCHCZAS WŁASNOŚĆ A. T. – MATKI WNIOSKODAWCZYNI.

ORGAN, POWOŁUJĄC SIĘ NA BRZMIENIE ART. 63 UST. 2 USTAWY Z DNIA 19 PAŹDZIERNIKA 1991 R. O GOSPODAROWANIU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI SKARBU PAŃSTWA (T. J. DZ. U. Z 2007 R. NR 231, POZ. 1700), STWIERDZIŁ, ŻE DO OSTATECZNYCH DECYZJI WYDANYCH NA PODSTAWIE PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 1971 R. O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH (DZ. U. NR 27, POZ. 250 I Z 1975 R. NR 16, POZ. 91) NIE STOSUJE SIĘ PRZEPISÓW KODEKSU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO DOTYCZĄCYCH WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA, STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI I UCHYLENIA LUB ZMIANY DECYZJI. Z PRZEPISU ART. 63 UST. 3 TEJ USTAWY WYNIKA TAKŻE, ŻE PROWADZONE W TEGO RODZAJU SPRAWACH POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNE PODLEGAJĄ UMORZENIU.

ORGAN WSKAZAŁ PONADTO, ŻE KONSTYTUCYJNOŚĆ POWOŁANEGO WYŻEJ PRZEPISU BYŁA PRZEDMIOTEM ROZPOZNANIA PRZEZ TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY, KTÓRY W WYROKU Z DNIA 15 MAJA 2000 R. W SPRAWIE SK 29/99 WYRAZIŁ POGLĄD, ŻE ART. 63 UST. 2 I 3 WYMIENIONEJ USTAWY JEST ZGODNY Z ART. 77 UST. 2 KONSTYTUCJI RP I NIE JEST NIEZGODNY Z ART. 77 UST. 1 ORAZ Z ART. 78 KONSTYTUCJI RP.

Z. K. ZŁOŻYŁA DO SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W BYDGOSZCZY WNIOSEK O PONOWNE ROZPATRZENIE SPRAWY.

WE WNIOSKU WSKAZAŁA, ŻE W SPRAWIE DECYZJA UWŁASZCZENIOWA WYDANA ZOSTAŁA Z RAŻĄCYM NARUSZENIEM PRAWA, GDYŻ MAŁŻONKOWIE W. NIE SPEŁNIALI PRZESŁANEK DO NABYCIA NIERUCHOMOŚCI W TRYBIE PRZEWIDZIANYM W TEJ USTAWIE. FUNKCJONOWANIE W OBROCIE PRAWNYM DECYZJI WYDANEJ Z RAŻĄCYM NARUSZENIEM PRAWA NARUSZA – W OCENIE ODWOŁUJĄCEJ – ZASADY PAŃSTWA PRAWA, A W SZCZEGÓLNOŚCI ART. 21 I 64 KONSTYTUCJI RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ, KTÓRA GWARANTUJE OCHRONĘ WŁASNOŚCI ORAZ PRAWA DZIEDZICZENIA. OCHRONA TA PRZEJAWIAĆ SIĘ POWINNA M.IN. POPRZEZ ZWROT NIERUCHOMOŚCI PRAWOWITYM WŁAŚCICIELOM W PRZYPADKU BEZPRAWNEGO POZBAWIENIA ICH WŁASNOŚCI. Z TEGO TEŻ WZGLĘDU, ZDANIEM STRONY, ART. 63 CYTOWANEJ USTAWY NIE POWINIEN BYĆ STOSOWANY.

DECYZJĄ Z DNIA [...] WRZEŚNIA 2010 R. SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE W BYDGOSZCZY UTRZYMAŁO W MOCY WŁASNĄ DECYZJĘ Z DNIA [...] LIPCA 2010 R. PODZIELAJĄC PIERWOTNIE WYRAŻONY POGLĄD ORAZ ARGUMENTY.

NA TĘ DECYZJĘ SKARGĘ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W BYDGOSZCZY ZŁOŻYŁA Z. K. WNOSZĄC O JEJ UCHYLENIE ORAZ ZASĄDZENIE NA JEJ RZECZ OD ORGANU KOSZTÓW POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO. SKARŻĄCA ZARZUCIŁA ZASKARŻONEJ DECYZJI NIEZGODNOŚĆ Z ART. 2, ART. 21 I ART. 64 KONSTYTUCJI RP ORAZ NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO: ART. 156 KPA POPRZEZ JEGO NIEZASTOSOWANIE W SPRAWIE, A TAKŻE ART. 10 KPA POLEGAJĄCE NA UNIEMOŻLIWIENIU WYPOWIEDZENIA SIĘ STRONY CO DO ZGROMADZONEGO MATERIAŁU DOWODOWEGO.

W PRZEKONANIU STRONY AKT WŁASNOŚCI ZIEMI Z 24 STYCZNIA 1974 R. WYDANY ZOSTAŁ Z RAŻĄCYM NARUSZENIEM PRAWA, A ART. 63 USTAWY Z 19 PAŹDZIERNIKA 1991 R. O GOSPODAROWANIU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI SKARBU PAŃSTWA WYŁĄCZAJĄCY DOPUSZCZALNOŚĆ STOSOWANIA PRZEPISÓW KPA DOTYCZĄCYCH WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA, STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI I UCHYLENIA LUB ZMIANY DECYZJI W ODNIESIENIU DO OSTATECZNYCH DECYZJI WYDANYCH NA PODSTAWIE PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 1971 R. O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH NARUSZA PRAWO DO WŁASNOŚCI I ZASADĘ RÓWNEJ DLA WSZYSTKICH OCHRONY PRAWNEJ. W OCENIE SKARŻĄCEJ PRZEPIS TEN NARUSZA RÓWNIEŻ MIĘDZYNARODOWE ZOBOWIĄZANIA POLSKI WYNIKAJĄCE Z EUROPEJSKIEJ KONWENCJI PRAW CZŁOWIEKA, RATYFIKOWANEJ PRZEZ POLSKĘ, KTÓRA ZAWIERA MIĘDZY INNYMI GWARANCJĘ POSZANOWANIA MIENIA I POPRZEZ ART. 87 KONSTYTUCJI RP JEST ŹRÓDŁEM PRAWA W POLSCE.

W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE W BYDGOSZCZY WNIOSŁO O JEJ ODDALENIE PODTRZYMUJĄC STANOWISKO ZAWARTE W ZASKARŻONEJ DECYZJI.

W WYROKU ODDALAJĄCYM SKARGĘ Z 16 GRUDNIA 2010 R. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W BYDGOSZCZY POWOŁAŁ BRZMIENIE PRZEPISU ART. 63 UST. 2 USTAWY O GOSPODAROWANIU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI SKARBU PAŃSTWA. WYWIÓDŁ Z NIEGO, IŻ ORGANY ADMINISTRACJI NIE SĄ UPRAWNIONE, W RAMACH JEDNEGO Z TRYBÓW NADZWYCZAJNYCH, DO WYELIMINOWANIA Z OBROTU PRAWNEGO AKTÓW WŁASNOŚCI ZIEMI, WYDANYCH NA PODSTAWIE PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 1971 R. O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH, CHOCIAŻBY DECYZJE TE BYŁY DOTKNIĘTE TAKIMI KWALIFIKOWANYMI WADAMI, KTÓRE W INNYCH SYTUACJACH, NIŻ UREGULOWANE W TYM PRZEPISIE SKUTKOWAŁYBY STOSOWANIE TYCH TRYBÓW. OZNACZA TO, IŻ NIEKTÓRE AKTY WŁASNOŚCI, POMIMO ICH KWALIFIKOWANYCH WAD BĘDĄ FUNKCJONOWAŁY W OBROCIE PRAWNYM, CHOCIAŻBY WYDANE ZOSTAŁY Z RAŻĄCYM NARUSZENIEM PRAWA.

SĄD WSKAZAŁ, IŻ AKT WŁASNOŚCI ZIEMI, KTÓREGO STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI DOMAGA SIĘ SKARŻĄCA, ZOSTAŁ WYDANY WŁAŚNIE W OPARCIU O PRZEPISY USTAWY Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 1971 R. O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH. Z TEGO WZGLĘDU ZA ZASADNY PRZYJĄŁ POGLĄD SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W BYDGOSZCZY, IŻ W OBECNYM STANIE PRAWNYM NIE MA PODSTAW PRAWNYCH DO WZRUSZENIA OSTATECZNEJ DECYZJI, AKTU WŁASNOŚCI ZIEMI, WYDANEJ NA PODSTAWIE USTAWY Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA1971 R. O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH. WOBEC POWYŻSZEGO ARGUMENTACJA SKARGI O RAŻĄCYM NARUSZENIU PRAWA PRZY WYDAWANIU AKTU WŁASNOŚCI ZIEMI Z 24 STYCZNIA 1974 R. POZOSTAJE BEZ WPŁYWU NA WYNIK SPRAWY, SKORO OD DNIA WEJŚCIA W ŻYCIE TEGO PRZEPISU, TJ. OD DNIA 1 STYCZNIA 1992 R. ORGANY ADMINISTRACJI PAŃSTWOWEJ NIE MOGĄ ZAJMOWAĆ SIĘ OCENĄ LEGALNOŚCI TAKICH DECYZJI. W OCENIE SĄDU PRZESZKODA PRAWNA WYNIKAJĄCA Z UNORMOWANIA ART. 63 UST. 2 USTAWY O GOSPODAROWANIU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI SKARBU PAŃSTWA, OBLIGOWAŁA SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE DO WYDANIA ZASKARŻONEJ DECYZJI.

ODNOSZĄC SIĘ DO ZARZUTU NIEKONSTYTUCYJNOŚCI OMAWIANEGO PRZEPISU SĄD POWOŁAŁ WYROKI TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 22 LUTEGO 2000R., SYGN. AKT SK 13/99 I Z DNIA 15 MAJA 2000 R., SYGN. AKT SK 29/99. WSKAZAŁ, IŻ W DRUGIM Z PRZYTOCZONYCH WYROKÓW TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY STWIERDZIŁ, ŻE AKTY WŁASNOŚCI ZIEMI PRZESTAŁY BYĆ WYDAWANE W KWIETNIU 1982 R., PO WEJŚCIU W ŻYCIE USTAWY Z DNIA 26 MARCA 1982 R. O ZMIANIE USTAWY – KODEKS CYWILNY ORAZ UCHYLENIU USTAWY O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH (DZ. U. NR 11, POZ. 81). ZATEM OSOBY ZAINTERESOWANE DYSPONOWAŁY OKRESEM PONAD 10 LAT NA PODJĘCIE STOSOWNYCH KROKÓW PRAWNYCH. OKRES TEN BYŁ WYSTARCZAJĄCO DŁUGI, ABY OSOBY, KTÓRE UWAŻAŁY SIĘ ZA POKRZYWDZONE, MOGŁY DOCHODZIĆ SWOICH PRAW ORAZ EWENTUALNIE STOSOWNEGO ODSZKODOWANIA, NIE TYLKO PRZED ORGANAMI ADMINISTRACJI, ALE I TAKŻE PRZED SĄDEM POWSZECHNYM. TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY PODNIÓSŁ RÓWNIEŻ, ŻE WPROWADZONE W 1991 R. OGRANICZENIA BYŁY KONIECZNE Z UWAGI NA WARTOŚĆ, JAKĄ JEST STABILNOŚĆ STOSUNKÓW PRAWNYCH ORAZ ROSNĄCE Z CZASEM TRUDNOŚCI DOWODOWE W PROWADZENIU EWENTUALNEGO NADZWYCZAJNEGO POSTĘPOWANIA WERYFIKACYJNEGO, A TAKŻE NA POTRZEBĘ OCHRONY PRAW NABYTYCH PRZEZ OSOBY TRZECIE.

OD POWYŻSZEGO WYROKU SKARGĘ KASACYJNĄ WNIOSŁA Z. K. ZASKARŻAJĄC GO W CAŁOŚCI I ZARZUCAJĄC MU NARUSZENIE PRZEPISÓW PRAWA MATERIALNEGO -ART. 2, ART. 21 I ART. 64 KONSTYTUCJI RP WSKUTEK ICH NIE NIEZASTOSOWANIA W NINIEJSZEJ SPRAWIE ORAZ ART. 63 UST. 2 USTAWY O GOSPODAROWANIU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI SKARBU PAŃSTWA WSKUTEK ZASTOSOWANIA TEGO PRZEPISU W NINIEJSZYM STANIE FAKTYCZNYM. ZARZUCIŁA RÓWNIEŻ NARUSZENIE PRZEPISÓW POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO - ART. 156 KPA WSKUTEK JEGO NIEZASTOSOWANIA W NINIEJSZEJ SPRAWIE.

WNIOSŁA O UCHYLENIE ZASKARŻONEGO ORZECZENIA I PRZEKAZANIE SPRAWY DO PONOWNEGO ROZPOZNANIA WOJEWÓDZKIEMU SĄDOWI ADMINISTRACYJNEMU W BYDGOSZCZY ORAZ ZASĄDZENIE OD ORGANU ADMINISTRACJI NA RZECZ SKARŻĄCEGO KOSZTÓW POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO, W TYM TAKŻE KOSZTÓW ZASTĘPSTWA PROCESOWEGO WEDŁUG NORM PRZEPISANYCH.

SKARŻĄCA WSKAZAŁA, IŻ MA ŚWIADOMOŚĆ SYTUACJI WYNIKAJĄCEJ Z PRZEPISU ART. 63 UST. 2 USTAWY Z 19 PAŹDZIERNIKA 1991 R. O GOSPODAROWANIU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI SKARBU PAŃSTWA I ZMIANIE INNYCH USTAW. W JEJ OCENIE NA MOCY TEJ REGULACJI W ISTOCIE RZECZY DOSZŁO DO TAKIEJ SYTUACJI, ŻE ZOSTAŁA WYKLUCZONA JAKAKOLWIEK DROGA PRAWNA DLA OSÓB UPRAWNIONYCH CZY TEŻ ICH SPADKOBIERCÓW DO DOCHODZENIA SWOICH SŁUSZNYCH PRAW, CHRONIONYCH PRZEZ KONSTYTUCJĘ, A KTÓRYCH ZOSTALI BEZPRAWNIE POZBAWIENI. TAKĄ SYTUACJĘ NALEŻY UZNAĆ ZA NIEDOPUSZCZALNĄ W PAŃSTWIE PRAWA I NARUSZAJĄCĄ PRZEPIS ART. 64 KONSTYTUCJI RP GWARANTUJĄCY PRAWO DO WŁASNOŚCI I DO DZIEDZICZENIA, WPROWADZAJĄC ZASADĘ RÓWNEJ DLA WSZYSTKICH OCHRONY PRAWNEJ. SKARŻĄCA WSKAZAŁA, IŻ WPRAWDZIE ISTNIEJE MOŻLIWOŚĆ OGRANICZENIA WŁASNOŚCI, ALE TYLKO W ZAKRESIE W JAKIM NIE NARUSZA ONO ISTOTY PRAWA WŁASNOŚCI. NATOMIAST WPROWADZONY PRZEPIS ART. 63 USTAWY Z DNIA 19 PAŹDZIERNIKA 1991 R. O GOSPODAROWANIU NIERUCHOMOŚCIAMI ROLNYMI SKARBU PAŃSTWA WYŁĄCZAJĄCY DOPUSZCZALNOŚĆ STOSOWANIA PRZEPISÓW KPA DOTYCZĄCYCH WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA, STWIERDZENIA NIEWAŻNOŚCI I UCHYLENIA LUB ZMIANY DECYZJI W ODNIESIENIU DO OSTATECZNYCH DECYZJI WYDANYCH NA PODSTAWIE PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 26 PAŹDZIERNIKA 1971 R. O UREGULOWANIU WŁASNOŚCI GOSPODARSTW ROLNYCH NARUSZA PRAWO WŁASNOŚCI I ZASADĘ RÓWNEJ DLA WSZYSTKICH OCHRONY PRAWNEJ PRZEZ TO, ŻE OCHRONĘ TĄ ZAPEWNIA UWŁASZCZONYM A POZBAWIA JEJ WYWŁASZCZONYCH.

PONADTO SKARŻĄCA PODKREŚLIŁA, IŻ PRZEPIS ART. 2 KONSTYTUCJI RP OKREŚLA POLSKĘ JAKO DEMOKRATYCZNE PAŃSTWO PRAWA. ZATEM UCHWALENIE USTAWY Z DNIA 19 PAŹDZIERNIKA 1991R. Z PRZEPISEM ART. 63 OZNACZA PODNIESIENIE BEZPRAWIA DO RANGI PRAWA STOPNIA USTAWOWEGO CO JEST NIEWĄTPLIWIE ZAPRZECZENIEM ZASADY PAŃSTWA PRAWA.

ZDANIEM SKARŻĄCEJ PRZEPIS NARUSZA TAKŻE MIĘDZYNARODOWE ZOBOWIĄZANIA POLSKI WYNIKAJĄCE Z EUROPEJSKIEJ KONWENCJI PRAW CZŁOWIEKA, RATYFIKOWANEJ PRZEZ POLSKĘ, KTÓRA ZAWIERA MIEDZY INNYMI GWARANCJĘ POSZANOWANIA MIENIA I JEST POPRZEZ ART. 87 KONSTYTUCJI RP - ŹRÓDŁEM PRAWA W POLSCE.

DODATKOWO SKARŻĄCA PODKREŚLIŁA, IŻ W JEJ OCENIE ORZECZENIE TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO NA KTÓRE W UZASADNIENIU ZASKARŻONEGO ORZECZENIA POWOŁUJE SIĘ WSA, KTÓRY STWIERDZIŁ, ŻE PRZEPIS ART. 63 UST. 2 CYT. USTAWY JEST ZGODNY Z KONSTYTUCJĄ JEST TRUDNE DO ZAAKCEPTOWANIA .

NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:

ZGODNIE Z TREŚCIĄ ART. 183 § 1 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. – PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYM (DZ. U. Z 2012 R, POZ. 270), ZWANEJ DALEJ P.P.S.A, NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY ROZPOZNAJE SPRAWĘ W GRANICACH SKARGI KASACYJNEJ, A Z URZĘDU BIERZE POD ROZWAGĘ JEDYNIE PRZESŁANKI NIEWAŻNOŚCI POSTĘPOWANIA OKREŚLONE ENUMERATYWNIE W § 2 ART. 183 P.P.S.A. W ROZPOZNAWANEJ SPRAWIE NIE ZACHODZI ŻADNA Z PRZESŁANEK NIEWAŻNOŚCI POSTĘPOWANIA, WYMIENIONYCH W WW. PRZEPISIE TYM SAMYM SPRAWA TA MOGŁA BYĆ ROZPOZNANA PRZEZ NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY WYŁĄCZNIE W GRANICACH ZAKREŚLONYCH W SKARDZE KASACYJNEJ.

Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia przepisu art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.), poprzez jego zastosowanie w sprawie. Stanowi on, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

Celem powyższej regulacji, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. było ostateczne zapewnienie stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych w oparciu o decyzje - akty własności ziemi wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

Przytoczony wyżej przepis zlikwidował jedynie możliwość weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia, ostatecznych decyzji administracyjnych, dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych, w trybie ustawy z dnia 19 października 1971 r. Oznacza to, że od dnia wejścia w życie tego przepisu, tj. od dnia 1 stycznia 1992 r. organy administracji państwowej nie mogą zajmować się oceną legalności takich decyzji. Za niedopuszczalne w związku z tym, uznać należy składane przez zainteresowane osoby wnioski, dotyczące wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji czy też uchylenia lub zmiany decyzji. Złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie, która nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego uzasadnia odmowę wszczęcia tego postępowania.

Podkreślić należy, że w przeciwieństwie do trybu zwykłego, gdzie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują odmowy wszczęcia postępowania, w trybach nadzwyczajnych forma odmowy wszczęcia postępowania została przewidziana (art. 149 § 3, art. 157 § 3 k.p.a.). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podstawę prawną wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania stanowi art. 157 § 3 k.p.a. Treść tego przepisu obliguje organy administracji do uprzedniej kontroli złożonego o stwierdzenie nieważności decyzji wniosku pod kątem spełnienia formalnoprawnych przesłanek warunkujących dopuszczalność tego rodzaju postępowania. Jest poza sporem, że w niniejszej sprawie, że względu na treść ust. 2 art. 63 cyt. ustawy, badanie we wskazanych w tym przepisie trybach legalności decyzji uwłaszczeniowych, wydanych na podstawie ustawy z dnia 19 października 1971 r. zostało wykluczone. W takiej sytuacji złożony wniosek należało uznać za niedopuszczalny i na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. - odmówić wszczęcia w niniejszej sprawie postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji.

Jak podnosi się w doktrynie przesłanką wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest między innymi istnienie przeszkód prawnych ustanowionych w ustawach odrębnych. Jedną z takich przeszkód jest właśnie unormowanie art. 63 § 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (por. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem. Wyd. C.H. Beck. Warszawa 2004. str. 743 i 707).

Wobec powyższego nie może zostać uwzględniony zarzut skargi kasacyjnej, który zarzuca naruszenie art. 156 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie.

Całkowicie chybiony jest również zarzut niezgodności 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw z art. 2, 21 i 64 Konstytucji RP. Jak bowiem wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/99 i 22 lutego 2000 r. sygn. SK 13/98 stwierdził, że art. 63 ust. 2 i 3 wyżej cyt. ustawy nie jest sprzeczny z Konstytucją RP.

Stanowisko wyrażone we wskazanych orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego podziela orzekający w niniejszej sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym pozostaje bez znaczenia dla sprawy zarzut dotyczący niezgodności omawianej regulacji z prawem międzynarodowym, skoro to Konstytucja właśnie nakazuje uwzględnienie norm prawa materialnego, zaś niezgodności z Konstytucją nie dopatrzył się Trybunał Konstytucyjny.

KONKLUDUJĄC WSKAZAĆ NALEŻY, ŻE SKARGA KASACYJNA NIE ZAWIERA USPRAWIEDLIWIONYCH PODSTAW POZWALAJĄCYCH NA JEJ UWZGLĘDNIENIE.

Z POWYŻSZYCH WZGLĘDÓW NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY NA PODSTAWIE ART. 184 P.P.S.A. ORZEKŁ JAK W SENTENCJI.