Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 716/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6, art. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69  art. 4
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. O. (dalej również jako: "strona", "skarżący", "wnioskodawca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor OR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.

Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika następujący stan sprawy:

W dniu 27 maja 2020 r. skarżący złożył w formie elektronicznej w aplikacji eWniosekPlus wniosek o przyznanie płatności na 2020 r., w którym ubiegał się

o przyznanie m.in. jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie (PZZ), płatności redystrybucyjnej (RDST), płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych, płatności do bydła oraz płatności do krów.

W dniu 13 czerwca 2020 r. skarżący złożył za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus zmianę do wniosku, w której dokonał zmian w Pakiecie 2. Dobrostan krów, przy czym powierzchnie deklarowanych działek rolnych nie uległy zmianie.

Następnie skarżący złożył w dniu 15 czerwca 2020 r. kolejną zmianę do wniosku, w której deklarowana powierzchnia gruntów rolnych uległa zmniejszeniu. Strona wycofała z płatności powierzchnię 31,85 ha z tytułu JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej oraz powierzchnię 0,99 ha z tytułu upraw roślin pastewnych.

W dniu 6 sierpnia 2020 r. wnioskodawca złożył pismo, w którym zwrócił się

o nieuwzględnienie wycofania części wniosku z 15 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu wskazał, że dokument został wysłany z błędami względem wersji pierwotnej,

a osoba wypełniająca zmianę do wniosku nie zauważyła, że nie wpisała odpowiednich powierzchni działek. Poinformował, że wszystkie działki są uprawiane. Wskazał, że wniosek z 15 czerwca 2020 r. został złożony omyłkowo. Do pisma strona dołączyła zmianę do eWniosku. w której zadeklarowała powierzchnię tożsamą z powierzchnią we wniosku z 27 maja 2020 r.

W dniu 14 sierpnia 2020 r. wpłynęła kolejna zmiana do wniosku, w której strona wycofała z tytułu JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej oraz z tytułu upraw roślin pastewnych powierzchnię 4,35 ha (część działki rolnej E/E5 na działce ewidencyjnej nr [...]).

Następnie 29 października 2020 r. strona złożyła zmianę do wniosku, która polegała na dołączeniu załącznika w postaci rejestru wypasu bydła.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (dalej jako: "Kierownik BP", "organ I instancji") decyzją z [...] umorzył postępowanie w sprawie przyznania JPO w części dotyczącej powierzchni 31,85 ha wycofanej w dniu 15 czerwca 2020 r. oraz powierzchni 4,35 ha wycofanej w dniu 14 sierpnia 2020 r., a także postępowanie w sprawie przyznania płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych w części dotyczącej powierzchni 0,99 ha wycofanej w dniu 15 czerwca 2020 r. oraz powierzchni 4,35 ha wycofanej w dniu 14 sierpnia 2020 r. Ponadto organ I instancji przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 r. z tytułu JPO, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych, płatności do bydła, płatności do krów w łącznej wysokości 89.341,68 zł oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 1.181,78 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że w zmianie do wniosku z 15 czerwca 2020 r. wycofał działki ewidencyjne nr [...]. Pozostałych działek nie usuwał; to system sam zamieszał w oznaczeniu działek rolnych

i pomniejszył ich wartość. Skarżący przez przypadek w sierpniu 2020 r. zauważył,

że zmiana do wniosku z 15 czerwca 2020 r. wpłynęła znacząco na pomniejszenie powierzchni, w związku z czym 6 sierpnia 2020 r. złożył kolejną zmianę do wniosku. Następnie 29 października 2020 r. dokonał zmiany polegającej na dołączeniu załącznika w postaci rejestru wypasu bydła za pomocą aplikacji Excel i wówczas system również zmienił deklarowane działki, co odzwierciedla załącznik do odwołania. System dodał wycofane działki nr [...]. Strona podniosła, że zwróciła się do organu I instancji, informując o możliwości przeprowadzenia kontroli BKM

w celu potwierdzenia, że omyłkowo zostały wyzerowane działki, a pozyskane płody rolne wykorzystywane są do produkcji zwierzęcej. Wniosła o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do. rozstrzygnięcia sprawy stosownie do art. 136 § 2 i art. 138 k.p.a.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor OR ARiMR podniósł, że podczas kontroli administracyjnej eWniosku stwierdzono, że powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do JPO wynosiła 77,53 ha [113,73 ha - (31,85 ha + 4,35 ha)]. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku postępowania w oparciu o system informacji geograficznej wynosiła 77,37 ha. Ponadto organ ustalił, że powierzchnia działek rolnych deklarowana do płatności za zielenienie wyniosła 77,37 ha, natomiast powierzchnia działek rolnych deklarowana do płatności dodatkowej mogła być przyznana maksymalnie do 27 ha. Organ ocenił jako zasadne przyznanie płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych do powierzchni 16,86 ha. W przypadku zaś płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, płatności do bydła oraz płatności do krów oraz kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, wobec uwzględnienia w całości żądania strony, organ odstąpił od obowiązku uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji ocenił, że zakres postępowania w sprawie determinowany był treścią skutecznie złożonej zmiany do eWniosku z 15 czerwca 2020 r. Jak wskazał organ, w kampanii 2020 r. zmiany do wniosku o przyznanie płatności mogły być składane do 30 czerwca 2020 r. Ostateczny termin składania zmian do wniosku upłynął 10 lipca 2020 r., z tym,

że złożenie zmiany po 30 czerwca 2020 r. skutkowało pomniejszeniem płatności

do powierzchni objętej tą zmianą o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia zgodnie

z art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia

11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, s. 48 ze zm.). W przedmiotowej sprawie zmiana do wniosku została złożona 6 sierpnia 2020 r., tj. po upływie terminu ustawowego, w związku z czym nie mogła zostać uwzględniona w kontroli administracyjnej wniosku. Zmiana do eWniosku złożona

14 sierpnia 2020 r. została uwzględniona jedynie w zakresie zmniejszonej o 4,35 ha działki rolnej E/E5 na działce ewidencyjnej nr 2, natomiast zwiększenie powierzchni deklarowanej nie zostało uwzględnione.

Organ odwoławczy podkreślił wysoki stopień sformalizowania postępowania przed organami ARiMR, przejawiający się w ujednoliconym formularzu wniosku, który stanowi podstawową formę składania oświadczeń woli i wiedzy oraz ciążącą na wnioskodawcy odpowiedzialność za prawidłowe wypełnienie wniosku. Zdaniem organu, strona przed przesłaniem wniosku powinna zapoznać się z jego treścią

i złożyć go, mając pewność, że jest on zgodny z jej oczekiwaniami, z zachowaniem materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku czy zmiany do wniosku. Składając wniosek o przyznanie płatności, rolnik określa powierzchnię działki rolnej, a rolą organu jest przyznanie płatności, przy czym jest to poprzedzone weryfikacją spełnienia przesłanek określonych w przepisach dotyczących danej płatności. Narzędziem służącym weryfikacji wniosku są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. W niniejszej sprawie nie została przeprowadzona kontrola na miejscu,

a decyzja została wydana w oparciu o wyniki kontroli administracyjnej.

Odnosząc się do twierdzeń odwołania o błędzie systemu, który usuwając działki ewidencyjne nr [...] (wycofane przez stronę), usunął również powierzchnie innych działek, co strona zauważyła w sierpniu 2020 r., organ podniósł, że nie ponosi odpowiedzialności za stronę merytoryczną wniosku. Organ nie jest uprawniony, aby wykraczać poza granice zakreślone przez skarżącego we wniosku. W 2020 r. ostateczny termin składania wniosków upłynął 10 lipca 2020 r. W związku z powyższym organ mógł rozpatrzyć wniosek i jego zmiany tylko w zakresie, w jakim został on prawidłowo wypełniony i złożony w terminie do 10 lipca 2020 r.

Organ dodał, że w celu ułatwienia procesu składania wniosku o przyznanie płatności, na stronie internetowej ARiMR została udostępniona instrukcja dotycząca wypełniania wniosku w aplikacji eWniosekPlus. Ponadto w punktach obsługi klienta w Biurach Powiatowych oferowana jest pomoc techniczna, a także oferowana jest pomoc infolinii telefonicznej. Aplikacja eWniosekPlus podlega ciągłemu monitorowaniu oraz modyfikacjom w celu jej usprawnienia.

W niniejszej sprawie producent rolny, zatwierdzając eWniosek w aplikacji, potwierdził prawidłowość zawartych w nim danych oraz oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem. Brak deklaracji działki rolnej do płatności, która była deklarowana pierwotnym wnioskiem, nie jest błędem kompletności i system w takim przypadku nie zgłasza błędu. Organ nie ma obowiązku sprawdzenia, czy producent rolny zadeklarował wszystkie działki, które deklarował w pierwotnym wniosku, albowiem producent ma pełne prawo do zmniejszenia powierzchni lub całkowitego wykluczenia z płatności.

Zdaniem organu II instancji, strona nie wykazała należytej staranności przy składaniu wniosku, chociaż to na niej spoczywała odpowiedzialność za złożenie wniosku. Producent rolny traktowany jest jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw, a także realizacji przyjętych na siebie zobowiązań. W odniesieniu do stosunków

o charakterze zawodowym, konieczna jest staranność na poziomie wyższym od przeciętnej, bowiem nikt inny poza stroną nie mógł orientować się lepiej co do tego, jakie działki rolne posiada, uprawia i zgłasza do płatności.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji rozpatrzył wniosek zgodnie z jednoznacznie sprecyzowanym żądaniem zawartym

w zmianie do wniosku z 15 czerwca 2020 r., które zostało złożone w terminie, oraz

w zmianie do wniosku z 14 sierpnia 2020 r. w zakresie pomniejszenia powierzchni działki rolnej E/E5 na działce ewidencyjnej nr [...] (wycofanie dozwolone).

Organ odwoławczy dokonał analizy możliwości korekty wniosku w oparciu

o art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., s. 69 ze zm.). Stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał

w dobrej wierze. W ocenie organu, do błędów o charakterze oczywistym należą przede wszystkim błędy, które mogą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej we wniosku, tzn. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności wniosku, błędy

o czysto pisarskim charakterze, które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych. Zdaniem organu, nie można uznać błędu oczywistego zawartego w zmianie do wniosku złożonej 15 czerwca 2020 r. Nie można w tym przypadku mówić o korekcie oczywistej omyłki pisarskiej. Skarżący starał się bowiem zmodyfikować merytoryczną treść wniosku. W tym zaś zakresie obowiązywały go terminy dla składania wniosków. Strona, składając zmianę do eWniosku 15 czerwca 2020 r., nie wskazując wszystkich powierzchni działek, wykazała się brakiem należytej staranności. Natomiast składając zmianę do wniosku w dniu 6 sierpnia 2020 r., uczyniła to z naruszeniem terminów wymaganych prawem. Skarżący miał możliwość sprawdzenia w aplikacji eWniosekPlus, czy powierzchnie działek rolnych zostały złożone prawidłowo zadeklarowane, jednakże nie uczynił tego w terminie składania zmian do wniosku, a rodzaj zaistniałego braku nie miał charakteru oczywistego błędu, bowiem jego ujawnienie wymagało merytorycznej analizy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie:

I przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 poprzez jego błędną wykładnię

i niezastosowanie wobec skarżącego;

II przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

1) art. 8, art. 11, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w sposób wyczerpujący i kompletny sprawy oraz brak podjęcia wszelkich działań do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony, oraz brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji oceny w kontekście okoliczności i argumentów wskazanych w odwołaniu, a przede wszystkim brak ustaleń, czy w danym dniu wskazanym przez stronę system działał prawidłowo

i w którym momencie zostały wyzerowane działki w systemie i kto tego dokonał;

2) art. 78 § 1 w zw. z art. 85 § 1 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia wniosku dowodowego o przeprowadzenie wizytacji terenowej do stwierdzenia powierzchni uprawianej i wykonania rekontroli pod kątem ustalenia faktycznego obszaru rolniczego użytkowania, podczas gdy ustalenie tej okoliczności miało istotne znaczenie dla sprawy.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów strona podniosła, że w dniu 15 czerwca 2020 r. wycofała z płatności działki [...]. Jednocześnie w pozostałym zakresie zgłoszonych do przyznania płatności działek i ich wymiarów system sam automatycznie zaciągał dane i skarżący nie dokonywał żadnych zmian i poprawek. W weryfikowanym druku do zatwierdzenia, jak i w wydrukowanym przed zatwierdzeniem druku, skarżący nie widział żadnych zmian, oprócz tych, które sam wprowadził. Dopiero w sierpniu 2020 r. przez przypadek zauważył, że w systemie jest pomniejszony obszar upraw, co niezwłocznie zgłosił i złożył odpowiednią korektę. W dniu 29 października 2020 r. skarżący złożył zmianę w postaci załącznika rejestru wypasu bydła i wtedy też się okazało, że system sam zaciągnął działki [...] już wcześniej wycofane. W odwołaniu strona podnosiła, że przez przypadek zauważyła, że system zaczytuje błędne powierzchnie działek, a do odwołania dołączyła druki wniosków obszarowych wraz z notatkami. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego, nie wyjaśnił zarzutów dotyczących pracy systemu oraz wskazał, że to skarżący odpowiada za błędy merytoryczne we wniosku

Zdaniem skarżącego, taka odpowiedzialność może istnieć, gdy skarżący sam pisemnie złożył wniosek, ale w przypadku gdy wniosek jest składany w wersji elektronicznej, a dane zaciąga system, trudno zgodzić się z takim obciążeniem skarżącego odpowiedzialnością. Tym bardziej, że organ nie wyjaśnił zarzutów

i wątpliwości co do działania systemu oraz kto i kiedy zmienił dane. Skarżący wskazał, że przy pomocy informatyka doszedł do zmian w systemie i okazało się,

że zmiany były dokonane w terminie, gdy nie logował się on do systemu i późno

w nocy.

Zdaniem skarżącego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość wymogom wynikającym z przepisów prawa, gdyż organ odwoławczy nie rozpoznał

w sposób właściwy podstawowego zarzutu odwołania dotyczącego wadliwej pracy systemu teleinformatycznego przeznaczonego do składania wniosków. Organ nie podjął działań w celu wyjaśnienia, czy faktycznie system źle działał, czy były jakieś problemy i kiedy nastąpiła zmiana na niekorzyść skarżącego. Oznacza to,

że kluczowy zarzut odwołania nie został przez organ II instancji prawidłowo rozpoznany, a ocena organu w tym zakresie jest dowolna i nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Tym samym, w ocenie strony, organ naruszył również art. 80 k.p.a.

Ponadto skarżący nie zgodził się, że skutki nieprawidłowego działania systemów teleinformatycznych służących do komunikacji z Agencją mogą obciążać rolników. Zgłaszany przypadek nieprawidłowego działania aplikacji powinien być wszechstronnie wyjaśniony, a udowodnienie tej okoliczności nie może być przerzucane na beneficjenta. To Agencja, jako administrator systemu teleinformatycznego, jest odpowiedzialna za prawidłowe jego działanie i to ona, a nie rolnik, dysponuje wiedzą, czy aplikacja w danym dniu działała prawidłowo, czy też nie. Takie też stanowisko zajął WSA w Krakowie w wyrokach z 27 października

2020 r., sygn. akt I SA/Kr 248/20, oraz z 13 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 758/21.

Strona podniosła również, że organ w zaskarżonej decyzji opisuje ułatwienia, jakie są organizowane dla rolników w celu prawidłowości wypełnienia wniosku

o dopłaty, podczas gdy od samego początku podnosiła, że skorzystała z takiej pomocy i wniosek był wypełniany z pomocą pracownika ODR i on również po wydrukowaniu wersji roboczej wniosku nie widział zmian powierzchni gruntu, za wyjątkiem usuniętych działek nr [...], wobec których dokonywana była zmiana.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o oddalenie skargi

i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy

z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należało, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia. Dyrektor OR ARiMR dokonał bowiem prawidłowo ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz zastosował prawidłowo przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora OR ARiMR, na podstawie której została utrzymana w całości w mocy decyzja organu

I instancji o przyznaniu skarżącemu wskazanych w jej treści płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oraz o umorzeniu postępowania

w sprawie przyznania JPO w części dotyczącej powierzchni 31,85 ha wycofanej

w dniu 15 czerwca 2020 r. oraz powierzchni 4,35 ha wycofanej w dniu 14 sierpnia 2020 r., a także postępowania w sprawie przyznania płatności związanej do powierzchni upraw roślin pastewnych w części dotyczącej powierzchni 0,99 ha wycofanej w dniu 15 czerwca 2020 r. oraz powierzchni 4,35 ha wycofanej w dniu

14 sierpnia 2020 r.

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że skarżący zakwestionował decyzję w tej części, w której umorzono postępowanie administracyjne w sprawie odnośnie powierzchni gruntów wycofanych z płatności w dniu 15 czerwca 2020 r. Rozstrzygnięcie w pozostałym zakresie nie było przez stronę kwestionowane.

Z przedstawionego już na wstępie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynika, że w złożonym za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus w dniu 27 maja 2020 r. wniosku o przyznanie płatności na 2020 r. skarżący ubiegał się o przyznanie m.in. płatności JPO, płatności za zazielenianie, płatności redystrybucyjnej, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, płatności do powierzchni upraw roślin pastewnych, płatności do bydła oraz płatności do krów.

W dniu 13 czerwca 2020 r. skarżący złożył zmianę do wniosku, w której dokonał zmian w Pakiecie 2. Dobrostan krów, przy czym powierzchnie działek rolnych nie uległy zmianie.

W kolejnej zmianie do wniosku z 15 czerwca 2020 r. wycofano z płatności powierzchnię 31,85 ha z tytułu JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej oraz powierzchnię 0,99 ha z tytułu upraw roślin pastewnych.

W dniu 6 sierpnia 2020 r. wnioskodawca złożył pismo, w którym zwrócił się

o nieuwzględnienie wycofania części wniosku z 15 czerwca 2020 r, dołączając zmianę do eWniosku. w której zadeklarował powierzchnię tożsamą z powierzchnią we wniosku z 27 maja 2020 r.

W dniu 14 sierpnia 2020 r. wpłynęła kolejna zmiana do wniosku, w której strona wycofała z tytułu JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej oraz z tytułu upraw roślin pastewnych powierzchnię 4,35 ha.

Następnie 29 października 2020 r. strona złożyła zmianę do wniosku, która polegała na dołączeniu załącznika w postaci rejestru wypasu bydła.

W skardze strona podniosła, że wycofanie powierzchni części działek rolnych na podstawie zmiany do wniosku z 15 czerwca 2020 r. nastąpiło na skutek błędu

w działaniu systemu teleinformatycznego, na skutek którego wniosek nie został zapisany prawidłowo. Jak wskazał skarżący, w dniu 15 czerwca 2020 r. wycofał

z płatności działki [...], przy czym w pozostałym zakresie zgłoszonych do przyznania płatności działek system sam automatycznie zaciągnął dane, czego nie było widać w weryfikowanym druku do zatwierdzenia, jak i w wydrukowanym przed zatwierdzeniem druku. Skarżący dopiero w sierpniu 2020 r. przez przypadek zauważył pomniejszony obszar upraw w systemie, co niezwłocznie zgłosił i złożył odpowiednią korektę. Jak wyjaśnił, podobna sytuacja miała miejsce w dniu

29 października 2020 r., kiedy to złożył zmianę w postaci załącznika rejestru wypasu bydła i wtedy też się okazało, że system sam zaciągnął działki [...] już wcześniej wycofane. Zdaniem skarżącego, w sytuacji gdy w zarzutach odwołania wskazywał on na prawidłowe wypełnienie wniosku i błędne zaciągnięcie powierzchni działek przez system, organ II instancji zobligowany był do przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego.

Z kolei ze stanowiska organów ARiMR wynikało, że uchybienia wnioskodawcy popełnionego przy składaniu wniosku nie można było zakwalifikować w kategoriach oczywistego błędu, o jakim mowa w art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. Stanowiło ono natomiast przejaw niedochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.

W ocenie Sądu, stanowisko organów ARiMR jest prawidłowe i nie narusza ono prawa. Zostało należycie uzasadnione, a zaprezentowana argumentacja jest spójna, logiczna i poddaje się weryfikacji.

Podstawę prawną rozpatrzenia wniosku złożonego przez skarżącego stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz. U. 2020 r., poz. 1341 ze zm.), dalej: "ustawy o płatnościach".

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika.

Z kolei art. 6 ustawy o płatnościach określa, że płatności bezpośrednie oraz płatność niezwiązana do tytoniu są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie.

Przepis art. 7 ustawy o płatnościach określa warunki przyznania płatności, zaś przepisy art. 21 ust. 1 -3 normują terminy złożenia wniosku o przyznanie płatności, jak też zgłoszenia zmian we wnioskach, oraz ustanawiają regułę, że terminy te nie podlegają przywróceniu.

W świetle powyższych unormowań nie ulega wątpliwości, że zakres postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wyznacza oświadczenie wnioskodawcy złożone w przepisanym terminie, jak i to, że odpowiedzialność za wypełnienie wniosku i treść składanych oświadczeń zasadniczo obciąża ich autora. Jak prawidłowo wskazały organy, wniosek strony mógł być zmieniany (modyfikowany), w tym poprawiany, ale musiało się to odbyć w odpowiednim czasie, przy czym termin, do którego należało tego dokonać, nie podlega przywróceniu.

W 2020 r. zmiany do wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mogły być składane do 30 czerwca 2020 r., zaś ostateczny termin składania zmian do wniosku upłynął 10 lipca 2020 r. W rozpoznawanej sprawie zmiana do wniosku, na mocy której zgłoszono do płatności JPO, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej powierzchnię 31,85 ha oraz do płatności z tytułu upraw roślin pastewnych – powierzchnię 0,99 ha, została złożona

6 sierpnia 2020 r., tj. po upływie ww. terminu, w związku z czym nie mogła zostać uwzględniona.

Powyższe nie jest przez stronę skarżącą kwestionowane. W skardze producent rolny wywodzi bowiem, że prawidłowo wypełnił wniosek, zaś nieobjęcie części gruntów rolnych jego deklaracją w zmianie do wniosku z 15 czerwca 2020 r. jest konsekwencją błędnego zaciągnięcia powierzchni działek przez system teleinformatyczny, której on nie mógł dostrzec, gdyż nie było to widoczne

w wydrukach wniosków obszarowych. W takiej sytuacji, zdaniem strony, organ

II instancji zobligowany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego ustalenie, czy w danym dniu system działał prawidłowo i w którym momencie zostały wyzerowane działki w systemie i kto tego dokonał, jak również obejmującego przeprowadzenie wizytacji terenowej w celu ustalenia faktycznego obszaru rolniczego użytkowania.

Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej, ponowić należy argumentację, że postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wszczynane jest na wniosek strony, zatem to ona kształtuje zakres swojego żądania i bierze na siebie odpowiedzialność za poprawne deklaracje

w zakresie żądanej płatności. Wnioskujący o płatność do organu ARiMR podpisuje oświadczenie o znajomości zasad dotyczących przyznawania tych płatności. Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego beneficjent ma obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W postępowaniach o przyznanie płatności, co wynika z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy, organ ARiMR udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że organy ARiMR miały obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego na wskazane

w treści skargi okoliczności. W pierwszej kolejności wskazać należy,

że przeprowadzenie wizytacji terenowej w celu ustalenia faktycznego obszaru rolniczego użytkowania nie mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w sytuacji gdy przedmiotem sporu w sprawie nie było to, czy wnioskodawca użytkuje rolniczo grunty, lecz to, czy wnioskodawca zadeklarował te grunty w terminie do płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W ocenie Sądu, strona nie przedstawiła też wyjaśnień bądź dowodów, z uwagi na które konieczne byłoby prowadzenie przez organ ustaleń na okoliczność pracy systemu teleinformatycznego Agencji w związku ze zmianą do wniosku zgłoszoną

w dniu 15 czerwca 2020 r. Aktualne twierdzenia skargi, że wystąpiły błędy

w działaniu systemu pozostają bowiem w oczywistej sprzeczności z wyjaśnieniami strony skarżącej z 6 sierpnia 2020 r., w których wnosząc o nieuwzględnienie wycofania części wniosku z 15 czerwca 2020 r., podniosła, że dokument został wysłany z błędami do wersji pierwotnej, a osoba wypełniająca zmianę do wniosku nie zauważyła, że nie wpisała odpowiednich powierzchni działek. W związku z tym strona wniosła o nieuwzględnienie wniosku obszarowego z 15 czerwca 2020 r., który został złożony omyłkowo (k. 15/1 akt administracyjnych). Zdaniem Sądu, wyjaśnienia te wprost wskazują na brak dochowania przez stronę należytej staranności

w zakresie wypełniania zmiany do wniosku i jej złożenia, co dotyczy również działania osoby, której te czynności strona zleciła.

Wbrew też argumentacji strony, również dołączone do odwołania wydruki wniosku i zmian do wniosku nie wskazywały na błędy w działaniu systemu teleinformatycznego, wobec których organ odwoławczy byłby zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność pracy tego systemu w dniu złożenia kwestionowanej zmiany do wniosku. Nie potwierdzały one bowiem twierdzeń strony, że w wydrukach do weryfikacji przed wysłaniem wniosku nie były widoczne usunięcia działek rolnych, które miały być dokonane przez system w innej dacie aniżeli data logowania się przez skarżącego w systemie. Wręcz przeciwnie,

z treści przedstawionego przez stronę wraz z odwołaniem wydruku zmiany do wniosku z 15 czerwca 2020 r. (k. 20/36-20/41 akt administracyjnych) wynika,

że usunięcia powierzchni działek rolnych są w tych wydrukach uwzględnione. Skarżący nie uwiarygodnił tym samym twierdzeń, że w weryfikowanym druku do zatwierdzenia nie były widoczne inne zmiany oprócz tych, które sam wprowadził

w zakresie innych działek.

W ocenie Sądu, mając na uwadze poprzednie stanowisko skarżącego przedstawione w piśmie z 6 sierpnia 2020 r. oraz jego aktualne twierdzenia,

że w systemie mogły być dokonywane automatycznie zmiany w terminach, gdy nie logował się on do systemu, stwierdzić należy, że skarżący próbuje przerzucić ciężar odpowiedzialności za błędy wniosku na organy ARiMR, nie wykazując jednocześnie, że sam dochował wymaganej od niego należytej staranności w zakresie weryfikacji treści złożonej przez niego zmiany do wniosku, wymagającej co najmniej sprawdzenia, już po dokonaniu zmiany, treści wprowadzonej zmiany do systemu teleinformatycznego i wydruku dokonanego zgłoszenia. Bezspornie skarżący miał możliwość sprawdzenia w aplikacji eWniosekPlus, czy powierzchnie działek rolnych zostały złożone prawidłowo zadeklarowane, jednakże nie uczynił tego w terminie składania zmian do wniosku i tym samym dokonywane przez niego już po upływie tego terminu działania mające na celu sanację wniosku nie mogły zostać uznane za skuteczne.

Przeciwnie do argumentacji skargi, wskazać należy, że to od podmiotów składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać należytej staranności m.in. w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie tych płatności. Podmioty te wykonują swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, zwłaszcza takiej jak w przypadku płatności rolniczych, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej wsparciem. Zaznaczenia również wymaga,

że przepisy unijne, jak i krajowe, w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości. Uznaniowość prowadziłaby do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna

z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności.

W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów ARiMR,

że w ustalonych okolicznościach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby świadczyć o nieprawidłowym działaniu aplikacji e-Wniosek Plus, natomiast całokształt stanu faktycznego zaistniałego w sprawie pozwala stwierdzić,

że przyczyną wycofania działek przez skarżącego z systemu płatności był brak staranności (nieuwaga osoby składającej wniosek o przyznanie płatności).

Zdaniem Sądu, organy ARiMR dokonały też trafnej wykładni przepisu art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) 809/2014. Zgodnie z tym przepisem, wnioski

o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione

w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa

w akapicie pierwszym.

Dokonując wykładni pojęcia "oczywiste błędy" w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że mogą one mieć naturę pisarską lub arytmetyczną, ale mogą też polegać na niespójności lub sprzeczności z dokumentem źródłowym, czy pominięciu (wyrok WSA w Rzeszowie z 24 października 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 569/19, opubl: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ważne, aby taki błąd udało się zidentyfikować na podstawie samego wniosku lub innych dokumentów zgłoszonym w wyznaczonym terminie. Błąd o oczywistym charakterze jest możliwy do stwierdzenia na etapie kontroli formalnej wniosku, sprowadzającej się do sprawdzenia, czy wszystkie konieczne pola wniosku zostały wypełnione, a załączniki złożone wraz z wnioskiem.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał właściwej analizy możliwości korekty wniosku w oparciu o art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.

W świetle powyższego stanowiska należy bowiem zaakceptować pogląd organu,

że do błędów o charakterze oczywistym należą przede wszystkim błędy, które mogą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej we wniosku, tzn. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności wniosku, błędy o czysto pisarskim charakterze, które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych. W konsekwencji jako prawidłowe należy ocenić stanowisko organu, że nie można uznać treści zmiany do wniosku z 15 czerwca 2020 r. za dotkniętej błędem oczywistym, w sytuacji gdy dotyczy ona modyfikacji merytorycznej treści wniosku. Wskazać bowiem należy, że brakiem merytorycznym wniosku, którego treść rodzi określone skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, jest taki brak, który może zostać ujawniony przez organ dopiero na dalszym etapie sprawdzania wniosku, w ramach jego oceny merytorycznej (wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 2510/18; CBOSA).

Wnioskodawca, przed złożeniem zmiany do wniosku (przed zatwierdzeniem jej elektronicznej wersji do wysłania z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej) powinien przede wszystkim zweryfikować, czy wniosek (oświadczenie) zawierał wszystkie działki rolne, i to bez względu na to, czy były one wprowadzane osobiście czy zaimportowane z danych udostępnianych przez Agencję. Późniejsze działania naprawcze prowadziły do modyfikacji wniosku, której nie można było ocenić jako będącej skutkiem oczywistej omyłki. Błędu tego nie można byłoby bowiem poprawić tylko na podstawie wniosku i jego załączników, bez dodatkowych informacji od wnioskodawcy, które musiałyby zostać zgłoszone po upływie terminu wyznaczonego do złożenia wniosku obowiązującego wszystkich beneficjentów. Jak zasadnie przyjęły organy, popełniony błąd świadczył o pewnym stopniu niedbalstwa o własne sprawy a nie o popełnieniu niezamierzonej omyłki.

Ponadto wskazać należy, że zarówno w preambule do rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 (pkt 3), jak i w przepisach rozporządzenia (art. 3, art. 4), dopuszczono możliwość zmiany wniosku, w tym poprzez wycofanie wniosku,

a w określonych przypadkach także wprowadzanie korekt i poprawianie oczywistych błędów. W świetle przepisów tego rozporządzania, dopuszczalne jest także wymaganie zachowania drogi elektronicznej (art. 11). Jednakże zgodnie

z przepisami rozporządzenia, to beneficjenci ponoszą ostateczną odpowiedzialność za złożenie prawidłowego wniosku (pkt 14 preambuły, art. 14), w określonym terminie (pkt 23 preambuły).

Reasumując, obowiązkiem wnioskodawcy istotnym z punktu widzenia przedmiotowej sprawy było złożenie w terminie wniosku za pomocą aplikacji

e-Wniosek Plus. Instrukcja wypełniania wniosku o przyznanie płatności podaje, co należy wpisać w części VIII: "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych". Skoro w terminie do zmiany wniosku rolnik wycofał z płatności część działek rolnych, to oznaczało, że nie było podstaw, aby uwzględniając treść wniosku, przyznać płatności do tej części. Natomiast składając zmianę do wniosku w dniu

6 sierpnia 2020 r., przywracającą wycofane wcześniej działki rolne, producent rolny uczynił to z naruszeniem terminów wymaganych prawem.

W ocenie Sądu, nie można zarzucić organowi naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Podstawą oceny w sprawie może być wyłącznie stan faktyczny ustalony przez organy ARiMR. A ten, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, wobec czego został przyjęty również przez Sąd za podstawę wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.