Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 675/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 73 ust 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Mariola Kowalska WSA Łukasz Trochym Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju (Minister) decyzją z [...] stycznia 2020 r. po rozpatrzeniu odwołania J. B. (Skarżący), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (Wojewoda) z [...] września 2019 r. stwierdzającą nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Powiat [....] prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], zajętej pod drogę publiczną, powiatową – ul. [...][...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o numerze [....] o powierzchni [...] ha, obręb [...][...], ujawnionej w księdze wieczystej [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], stanowiącej na dzień 31 grudnia 1998 r. własność J. B.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wojewoda, działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października

1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa z 13 października 1998 r.", decyzją z [...] września 2019 r., stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Powiat [....] - prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], zajętej pod drogę publiczną, powiatową – ul. [...][...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o numerze [..] o powierzchni [...] ha, obręb [...][...], ujawnionej w księdze wieczystej [....].

Od powyższej decyzji Skarżący wniósł odwołanie.

Rozpoznając odwołanie Minister podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 następowało zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu

terytorialnego;

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną;

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek Minister wskazał, że właścicielem działki o nr [...] na podstawie umowy darowizny z [...] sierpnia 1993 r. Rep [...]. [...] dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] jest J. B., a zatem przedmiotowa działka 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego.

Odnosząc się do drugiej przesłanki wymienionej w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., tj. zajętości nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. - Minister wskazał, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną – ul. [...][...] w [....], co ustalił na podstawie:

a) rozporządzenia Ministra [...] z [...] lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii wojewódzkich w województwach: białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30, poz. Nr 151);

b) art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta stała się drogą powiatową;

c) mapy zasadniczej, przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] na której M. Z. - geodeta uprawniony przedstawiła granice pasa drogowego ul. [...][...] w [...] oraz granice działki drogowej nr [...], według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r.

Ostatnią przesłanką do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości na podstawie art. 73 ww. ustawy jest to, aby pozostawała ona we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostki samorządu terytorialnego Minister wskazał, że władztwo publicznoprawne nad przedmiotową drogą potwierdzają:

a) oświadczenia złożone przy pismach Dyrektora Powiatowego Zarządu [...] w [....] z [...] listopada 2015 r. znak [....] oraz Zarządu Powiatu [...] z [...] kwietnia 2013 r, z których treści wynika, że ulica [...][...] w [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała w faktycznym władaniu publicznoprawnym poprzez oczyszczenie z zanieczyszczeń, bieżące remonty i utrzymanie zieleni;

b) protokół zdawczo-odbiorczy przekazania - przejęcia dokumentacji związanej z realizacją zadań i kompetencji zarządcy dróg powiatowych na terenie powiatu [...], który został spisany w dniu 31 grudnia 1998 r. pomiędzy Wojewodą [...], a Zarządem Powiatu [...]. Wykaz dróg powiatowych będących częścią ww. protokołu obejmuje m.in. ul. [...][...];

c) metryka ul. [...][...] założona w styczniu 1977 r., z której wynika, że w dacie jej założenia ul. [...][...] posiadała nawierzchnię z betonu asfaltowego, nawierzchnię żużlową oraz nawierzchnię gruntową. W pasie drogowym przedmiotowej ulicy znajdowały się rowy odwadniające, wodociągi, słupy, hydranty, zasuwy oraz sieć wysokiego i niskiego napięcia przecinające ulicę.

Mając powyższe na uwadze Minister wskazał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.

Od decyzji Ministra z [...] stycznia 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Minister, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie 14 października 2020 r. Skarżący podkreślił, że droga w posiadaniu jego rodziny jest od 109 lat. Wskazał także, że działka w księdze wieczystej miała [...] m² ale zostało to przerobione i powstała nowa księga wieczysta.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje

Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 73 ust. ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołany przepis określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to - zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.

Podkreślić należy, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, na podstawie tego przepisu.

Powołana ustawa z 13 października 1998 r. - nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie odnieść się do ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.). W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie zaś, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy dzieli zaś drogi publiczne na drogi krajowe, wojewódzkie, gminne i lokalne miejskie oraz zakładowe.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. sformułowanie - nieruchomości zajęte pod drogi publiczne - oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.

Zauważyć przy tym trzeba, że droga to nie tylko jezdnia, ale tzw. pas drogowy czyli wszystko to, co znajduje się w jej liniach rozgraniczających, a więc także chodnik, ścieżka rowerowa, pobocze, zatoki, rowy przeznaczone do powszechnego korzystania. Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych określając go jako urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, co słusznie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, Minister, prawidłowo uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] działki o nr [...] zajętej pod drogę powiatową – ul. [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...][....], ujawnionej w księdze wieczystej [...].

Zaznaczyć należy, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, a ustaleń tych nie kwestionuje Skarżący, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. - nie była własnością ani Skarbu Państwa ani też jednostki samorządu terytorialnego, co oznacza spełnienie pierwszej z przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 1998 r.

Analiza akt sprawy wskazuje jednocześnie, że objęta zaskarżoną decyzją działka w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym i wchodziła w skład drogi powiatowej, a więc pozostały spełnione ostatnie dwie przesłanki wymienione w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r.

Słusznie bowiem uznał Minister, a Sąd to stanowisko w pełni podziela, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną – ul. [...][...] w [...] co potwierdza przywołane w decyzji organu drugiej instancji rozporządzenie Ministra [...] z [...] lipca 1986 r., jak również mapa zasadnicza przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego na której M. Z. - geodeta uprawniony przedstawiła granice pasa drogowego ul. [...][...] w [...] oraz granice działki drogowej nr [...], według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r.

Podkreślić należy w tym miejscu, że w oświadczeniu Dyrektora Powiatowego Zarządu [...] w [...] z [....] listopada 2015 r. wskazano wprost konkretne urządzenia pasa drogowego znajdujące się na przedmiotowej działce: jezdnię, pobocze, zjazd oraz rów i kanał deszczowy stanowiące elementy odwodnienia drogi.

Zdaniem Sądu, nie ulega także wątpliwości, że działka nr [....] w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym. Wynika to z pisma Zarządu Powiatu [...] z [....] kwietnia 2013 r., w którym wskazano, że na przedmiotowej działce nr [...] zajętej pasem drogi publicznej podejmowane były czynności związane z urządzeniem i utrzymaniem drogi poprzez: oczyszczanie z zanieczyszczeń, remonty bieżące i utrzymanie zieleni.

Powyższe dokumenty stanową dowód w sprawie, którego oceny dokonał organ w ramach swobodnej oceny dowodów, zważywszy na okoliczność, że jest on zgodny z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawdziwości treści zawartych w powyższych oświadczeniach.

W aktach sprawy znajduje się również metryka ul. [....][...] założona w styczniu 1977 r., z której wynika, że w dacie jej założenia ul. [...][...] posiadała nawierzchnię z betonu asfaltowego, nawierzchnię żużlową oraz nawierzchnię gruntową. W pasie drogowym przedmiotowej ulicy znajdowały się rowy odwadniające, wodociągi, słupy, hydranty, zasuwy oraz sieć wysokiego i niskiego napięcia przecinające ulicę. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół zdawczo-odbiorczy przekazania - przejęcia dokumentacji związanej z realizacją zadań i kompetencji zarządcy dróg powiatowych na terenie powiatu [..], który został spisany w dniu 31 grudnia 1998 r. pomiędzy Wojewodą [...], a Zarządem Powiatu [....]. Wykaz dróg powiatowych będących częścią ww. protokołu obejmuje m.in. ul. [..][...].

Powyższe dokumenty i oświadczenia potwierdzają, że nad objętą zaskarżoną decyzją działką nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. sprawowane było władztwo publicznoprawne. Zaznaczyć też trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż skoro ustawa z dnia 13 października 1998 r. - nie zawiera normatywnie zdefiniowanego pojęcia "władania nieruchomością", to podstawowe znaczenie w świetle powołanego przepisu ma to, czy działające poprzez swoje jednostki organizacyjne Skarb Państwa lub gmina wykonywały faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, wykazując przy tym i dokumentując wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że Minister dokonał prawidłowej oceny przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. w odniesieniu do wskazanej wyżej działki o nr [...]. Wydana decyzja jest więc zgodna z prawem.

Odnosząc się zaś do podnoszonych zarzutów związanych z naruszeniem uprawnienia do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości wskazać należy, że wykraczają one poza przedmiot niniejszej sprawy i nie mogły być przedmiotem oceny organów administracji ani Sądu rozpoznającego sprawę. W rozpoznawanej sprawie Sąd kontrolował wyłącznie prawidłowość stanowiska organów co do zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 73 ust. 1 ustawy.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.