Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 151/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia nieruchomości z mocy prawa przez gminę oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako: organ/komisja) decyzją z dnia

[...] listopada 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] (dalej jako: skarżący), utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], stwierdzającą nabycie, z mocy prawa, nieodpłatnie, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] własności mienia Skarbu Państwa obejmującego nieruchomość położoną

w [...], oznaczoną w operacie ewidencji gruntów w obrębie [...], [...], jako działka nr [...], [...] opow. 0,1748 ha, uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. stwierdził, że z dniem

27 maja 1990 r. mienie państwowe obejmujące opisaną na wstępie nieruchomość stało się z mocy prawa nieodpłatnie własnością Gminy [...].

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Komisja utrzymała w mocy decyzję organu

I instancji, wskazując, że materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej jako: "ustawa komunalizacyjna", zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin. Wyjaśniła, iż z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe) a dla komunalizacji następującej z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej.

Organ wskazał, że z akt sprawy, a w szczególności z odpisu księgi wieczystej

Kw nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wynika, że nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła i nadal stanowi własność Skarbu Państwa. Zaznaczył przy tym, że dla ustalenia, czy nieruchomość ta należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do".

W tym zakresie organ podał, że zarówno wydzielanie, jak i obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe), przekazywanych im przez właściwy organ państwa, państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd, następowało przed dniem 27 maja 1990 r., w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy

z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości,

a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które przeszło potem w zarząd, czy jeszcze wcześniej, decyzjami władz państwowych, wydawanymi na podstawie art. 2 dekretu z dnia

26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości

i innych obiektów majątkowych. Z przepisu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia

1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynikało, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości - i wszystkie państwowe jednostki miały, wynikający z ww art. 38 i nast., obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych, niezależnie od tego, kiedy i od kogo przejętych.

Jednocześnie organ przywołał wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., I OSK 1697/11,

w którym dokonano wykładni pojęcia "należące do". W opinii ww Sądu pojęcie "należenia"' mienia jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, w myśl, którego, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej.

Komisja wskazała, że skoro, w myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, należało przyjąć, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej. Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej (art. 3 ust. 1 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Z kolei w ust. 2 art. 3 ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowiła, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji

i gospodarki gruntami.

Organ zauważył, że z akt sprawy nie wynika, żeby w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

W ocenie organu, w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek negatywnych określonych w art. 11-12 ustawy komunalizacyjnej. Przedmiotowa nieruchomość nie wchodziła w skład drogi krajowej, co przyznał sam skarżący, a tym samym nie służyła wykonywaniu zadań należących do organów administracji rządowej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że nie dotyczą one przedmiotowej nieruchomości, a przede wszystkim nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej obecnie własność Powiatu [...] i faktu jej bezprawnego wyłączenia (zajęcia) przez [...] Sp. z o.o., poprzez zagrodzenie jej bramami wjazdowymi i włączenie jej w obszar uzdatniania wody, jako drogi zakładowej. Organ wyjaśnił, że nieruchomość ta nie była przedmiotem postępowania, a fakt je zajęcia i posiadania przez ww. przedsiębiorstwo bez tytułu prawnego może być przedmiotem oceny przez sąd powszechny w stosownym postępowaniu

(np. w postępowaniu o wydanie tej nieruchomości), nie zaś w tym postępowaniu.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosła Gmina [...] domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 0,1748 ha w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła część działki drogowej nr [...], o powierzchni 0,30 ha. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez skarżącego z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości stanowiącej drogę - położonych w gminie [...], oznaczonych jako działka drogowa nr [...] oraz działka drogowa nr [...]. Następnie Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody [...] w przedmiocie komunalizacji na rzecz Gminy [...] działki nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji Minister wskazał, iż działka objęta decyzją wchodziła w części w skład drogi nr [...] w relacji [...] - [...] - [...] - [...], która na podstawie obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz.U. Nr 35, poz. 179 ze zm.) została zakwalifikowana do kategorii dróg wojewódzkich. Tym samym mienie to nie mogło być przedmiotem komunalizacji na rzecz gminy, bowiem nie należało do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, lecz w dniu 27 maja 1990 r. zarząd nad ww. drogą wojewódzką należał do terenowych organów administracji państwowej o właściwości szczególnego stopnia wojewódzkiego (art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 maca 1985 roku o drogach publicznych, Dz. U. Nr 14 poz. 60 z późn. zm.). Po reformie administracyjnej ww. droga została zaliczona w skład drogi powiatowej [...] relacji [...] - [...].

Podano również, że działka drogowa nr [...], w celu wydzielenia gruntu faktycznie zajętego pod drogę powiatową nr [...] relacji [...] - [...], została podzielona na działki nr [...] o powierzchni 0,1252 ha i nr [...] o powierzchni 0,1748. Projekt podziału zatwierdził Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...].

Skarżący zauważył również, że z uwagi na to, iż przez obszar działki przebiegała droga stanowiąca drogę wojewódzką, a po reformie w 1999 r. powiatową - to jej zarząd należał do terenowych organów administracji państwowej o właściwości szczególnej. Stan prawny działki drogowej nr [...] został zatem uregulowany na rzecz Powiatu [...] decyzją Wojewody z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Z kolei w stosunku do drugiej z działek powstałych w wyniku podziału, tj. działki drogowej nr [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Wojewoda [...] stwierdził, iż z dniem 27 maja 1990 r. stała się ona z mocy prawa, nieodpłatnie własnością Gminy [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że objęta niniejszą decyzją nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa na mocy dekretu z dnia 8 marca 1946 roku o majątkach opuszczonych

i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz 87 ze zm.). Potwierdzeniem ww. okoliczności jest zaświadczenie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Ponadto, prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w urządzonej dla nieruchomości księdze wieczystej o nr [...]. Dodatkowo, zgodnie z zapisem w operacie ewidencji gruntów, według stanu na dzień 27 maja 1990 r., w obrębie [...] ujawniona była działka nr [...] o powierzchni 0,30 ha stanowiąca własność Skarbu Państwa, we władaniu Urzędu Gminy [...], w użytku "droga". W tym zakresie wojewoda wskazał, iż charakter działki ("droga") nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem istotny jest fakt przynależności tej działki, w dniu 27 maja 1990 r., w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, nie jako drogi, ale jako gruntu. Wojewoda stwierdził ponadto, iż z całości zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż spełnione zostały przesłanki umożliwiające potwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] działki o nr [...].

Skarżący zarzucił, że w odwołaniu podniósł, iż od kilkudziesięciu lat część działki [...] (obecnie [...]) będąca drogą publiczną jest bezprawnie zamknięta dla ruchu przez [...] sp. z o.o. Przedsiębiorstwo to bowiem zagrodziło drogę bramami wyjazdowymi i włączyło ją - jako drogę zakładową - w obszar zakładu uzdatniania wody. W ocenie skarżącego, zamknięcie drogi przebiegającej przez działkę nr [...] spowodowało, że wcześniej przed 1990 r. droga wojewódzka nr [...] w relacji [...] - [...] - [...] - [...], a po reformie administracyjnej w 1990 r. droga [...] relacji [...] - [...] do chwili obecnej nie ma fizycznej kontynuacji, gdyż nie jest możliwe korzystanie z części drogi – tj. działki [...]. Podniósł, że uczestnik ruchu drogowego by móc dostać się na drogę (wcześniej drogę wojewódzką nr [...] w relacji [...] - [...] - [...] - [...], a potem [...] relacji [...] – [...]) musi przejechać działką drogową nr [...] (w ciągu której dodatkowo leży most drogowy), która jest faktycznym łącznikiem do drogi krajowej nr [...] w kierunku miejscowości [...]. Zgodnie z wiedzą skarżącego, opisany powyżej stan faktyczny trwa co najmniej od 1979 r., czego dowodem jest protokół z rozprawy administracyjnej w sprawie zamknięcia części drogi - działki drogowej nr [...] (teraz [...]) oraz pismo [...] Sp z o.o. z dnia 31.12.2007 r. Stan faktyczny dotyczący zamknięcia drogi powiatowej nr [...] relacji [...] - [...] w granicach działki nr [...] występuje w dalszym ciągu do dnia dzisiejszego. W dalszym ciągu ruch z drogi publicznej nr [...] odbywa się działką drogową nr [...] i zlokalizowany w jej ciągu most drogowy. Skarżący zauważył także, iż droga o nr [...] nadal "służy" wykonywaniu zadań publicznych określonych w art. 11 ustawy komunalizacyjnej i jest to znacznie szerszy zakres niż zakres pojęcia "należące do" użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Pojęcie "służy" w ocenie skarżącego oznacza bowiem stan faktyczny, a nie tytuł prawny. Zatem pojęcie "służą wykonywaniu zadań publicznych" nie nawiązuje do stosunku prawnego, na podstawie którego korzysta się z danego mienia stanowiącego własność ogólnonarodową, lecz do charakteru zadań, wykonywaniu których faktycznie służy określone mienie. Pojęcie to oznacza bowiem pewien stan faktyczny polegający na tym, że sposób korzystania z mienia łączy się z wykonywaniem zadań publicznych faktycznie i bezpośrednio. Zaznaczył, że nie ma przy tym znaczenia tytuł prawny do tego mienia, wystarczającą przesłanką wyłączenia z komunalizacji jest sam fakt służenia wykonywaniu zadań, o których mowa w przepisach (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2015 r., I SA/Wa 3322/14). W ocenie skarżącego, w sprawie występuje przesłanka negatywna komunalizacji, gdyż działka służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej lub organów władzy państwowej, bowiem mienie stanowiące obecnie działkę drogową o nr [...] w dacie wejścia w życie ustawy komunałizacyjnej tj. co najmniej od roku 1979 (od daty ustawienia bram przez [...] Sp z o.o.) służyła wykonywaniu zadań publicznych - w ten sposób, że faktycznie zastępowała drogę położoną na działce nr [...], należącą teraz do Powiatu [...], a wcześniej wchodzącą w skład drogi wojewódzkiej nr [...] nr relacji [...] - [...] - [...] - [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.,) dalej jako: ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej

z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. stwierdzającą, że z dniem 27 maja 1990 r. mienie państwowe obejmujące opisaną na wstępie nieruchomość stało się z mocy prawa nieodpłatnie własnością Gminy [...].

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było na w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którym jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych

i terenowych organów administracji państwowej, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów

i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Z kolei w myśl art. 11 ust. 1 tej ustawy, składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli:

1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej,

2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim,

z zastrzeżeniem przepisu art. 14,

3) należą do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15.

Decyzja w przedmiocie komunalizacji ma charakter deklaratoryjny, co oznacza,

iż stwierdza ona stan prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia ustawy komunalizacyjnej w życie. Obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w przedmiocie komunalizacji mienia jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zgodnie z zapisem w operacie ewidencji gruntów, według stanu na dzień 27 maja 1990 r., w obrębie [...] ujawniona była działka nr [...], o pow. 0,30 ha, stanowiąca własność Skarbu Państwa, we władaniu Urzędu Gminy [...], w użytku "dr – droga". Natomiast z wykazu zmian gruntowych, sporządzonego w dniu [...] lipca 1988 r., który stanowił podstawę do ujawnienia w operacie ewidencji gruntów nowego numeru i powierzchni działki nr [...], tj. działki nr [...], wynika, że przed dniem 27 maja 1990 r. Urząd Gminy w [...] władał przedmiotowym gruntem.

Projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] zatwierdził Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...]. Stan prawny działki nr [...] został uregulowany na rzecz Starosty [...] decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Ponadto, jak wynika z zaświadczenia Starosty [...] z dnia

[...] listopada 2010 r., działka [...], z której została wydzielona przedmiotowa nieruchomość – tj. działka [...], stanowiła własność Skarbu Państwa na mocy art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.), co oznacza, że stanowiła ona w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa.

Zatem, w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że przedmiotowa nieruchomość – tj. działka nr [...], wydzielona z działki [...], w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła mienie państwowe należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego

i podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Decydujące znaczenie dla komunalizacji w omawianym trybie ma stan prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, to jest w dniu 27 maja 1990 r. W omawianym zakresie szczególnego znaczenia nabiera ustalenie, czy mienie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. należało w tym czasie, w rozumieniu wymienionego wyżej przepisu prawa, do podmiotu w normie tej wymienionego oraz czy nie zachodzą ustawowe wyłączenia, o których między innymi mowa w art. 11 ustawy.

Słusznie organy przyjęły, że działka [...], z której została wydzielona przedmiotowa działka [...], stanowiąca mienie państwowe, należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Wynika to z obowiązującego na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), zgodnie z którym terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji należały one do terenowego organu administracji państwowej, a tym samym podlegały komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej.

Zdaniem Sądu, dokonanie zmian w ewidencji gruntów po dniu 27 maja 1990 r.

w stosunku do nieruchomości nabytych przez gminę z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nabycia mienia

z mocy prawa. Podział nieruchomości na kilka nowych nieruchomości wywołuje m.in. skutek prawny w postaci zmiany danych identyfikacyjnych tej nieruchomości, w związku

z innym określeniem jej granic zewnętrznych. Zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość taka traci status mienia podlegającego komunalizacji, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Jest to bowiem to samo mienie lub, tak jak w niniejszej sprawie, część tego mienia, tylko inaczej oznaczona.

Istotnym jest bowiem fakt "należenia" wskazanych działek w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w dniu 27 maja 1990 r., nie jako dróg ale jako gruntu. Jak wskazano

w wyroku NSA z dnia 22 czerwca 2017 r., I OSK 2388/15 (dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl) z przepisu art. 6 ustawy o gospodarce gruntami

i wywłaszczaniu nieruchomości wynikało, że nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w sposób tam określony, "należały" do tego organu niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. Sformułowanie "należące" do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym. Za nieruchomość "nienależącą" do terenowego organu administracji państwowej można zatem uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej. Trzeba mieć również na uwadze, że w tym czasie ustanowienie zarządu wymagało stosownej formy prawnej, tj. decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ustawy

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W przypadku braku takiej decyzji lub umowy odnoszącej się do konkretnej nieruchomości trzeba przyjąć, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej. Stąd też, jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do innego podmiotu tylko w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż podmiot ten nie legitymował się odpowiednim tytułem prawnym do tego mienia, to dane mienie było objęte komunalizacją z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił ani decyzji, ani umowy, która potwierdzałaby, że przedmiotowa nieruchomość – działka nr [...], znajdowała się

w zarządzie lub użytkowaniu. Zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że zarzuty skarżącego podniesione w odwołaniu, nie dotyczą działki nr [...], ale dotyczą nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej obecnie własność Powiatu [...] i faktu jej bezprawnego wyłączenia (zajęcia) przez [...]

Sp. z o.o., poprzez zagrodzenie jej bramami wjazdowymi i włączenie jej w obszar uzdatniania wody, jako drogi zakładowej. Jak słusznie wskazała Komisja nieruchomość ta nie była przedmiotem postępowania. Z kolei fakt jej zajęcia i posiadania przez

ww. Spółkę bez tytułu prawnego może być przedmiotem oceny przez sąd powszechny

w stosownym postępowaniu.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skargi, że wobec działki nr [...] wystąpiła negatywna przesłanka komunalizacji określona w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, w świetle którego komunalizacji nie podlega mienie służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, gdyż jak wykazano wyżej sporna działka w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej stanowiła mienie państwowe należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Skarżący natomiast nie wykazał,

aby nieruchomość ta służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, władzy państwowej czy sądów.

Zatem w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, a przy tym stanowisko swoje uzasadnił adekwatnie do wymagań zawartych w art. 107 § 3 kpa.

Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.