Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 515/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Jarosław Trelka, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi J. K. prowadzącemu kancelarię adwokacką przy ul. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa, 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

UZASADANIENIE

Pismem z dnia 20 lipca 2004 r. J. N. zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z prośbą o "udokumentowanie zasadności przejęcia nieruchomości bez odszkodowania na rzecz Państwa we wsi R., pow. R., wyjaśnienie powodu nie uznania w 1967 r. przez byłe Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. prawomocnej decyzji byłego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] września 1997 r. w sprawie zaboru nieruchomości (jeziora) i użytku gruntowego we wsi R., wyjaśnienie dlaczego dla nieruchomości zabranej J. i H. B. na rzecz Państwa nie dokonano zapisu do Księgi Wieczystej zasobów Skarbu Państwa ([...] ha i [...] m2 we wsi R.)".

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2005 r. umorzył postępowanie w powyższej sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że nieruchomość stanowiąca połowę jeziora R. położonego we Wsi R., powiat R. została przejęta na własność Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 maja 1962 r. o prawie wodnym. W związku z tym, iż zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1971 r. sprawy własności wód i związanych z nimi gruntów podlegają rozpoznaniu w postępowaniu sądowym, brak było podstaw do rozpatrzenia wniosku strony przez organ administracji. Powyższa decyzja została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Obie w/w decyzje organu naczelnego zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1105/05), który wskazał na naruszenie przez Ministra Rolnictwa przepisów postępowania administracyjnego. Jak zauważył orzekający w sprawie Sąd, złożony przez stronę wniosek nie precyzował w sposób wyczerpujący żądania, a z jego treści wynikało, że skarżąca domagała się udokumentowania zasadności przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi R. W związku z tym organ naczelny powinien, stosownie do postanowień art. 64 § 2 Kpa wezwać wnioskodawcę do wyjaśnienia treści złożonego żądania, tym bardziej, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca sprecyzowała, iż jej wniosek obejmował żądanie udzielenia pełnej informacji w sprawie przejęcia spornej nieruchomości w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do

1

informacji publicznej. Wskazując na powyższe uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał jednocześnie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby ten, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, zwrócił się do strony o sprecyzowanie treści wniosku.

Po wezwaniu J. N. do sprecyzowania żądania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. (znak: [...]) umorzył postępowanie administracyjne w powyższej sprawie. Organ naczelny uznał, że strona domaga się podjęcia szeregu czynności faktycznych oraz udzielenia jej informacji w sprawach określonych we wniosku. W ocenie organu dokonanie czynności faktycznych czy udzielenie informacji nie może być uznane za kwalifikujące się do uregulowania w drodze decyzji administracyjnej. Konsekwencją takiego stanu rzeczy było przyjęcie, iż postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi J. N. Strona podniosła, że organ unika udzielenia pełnej informacji na temat tego, dlaczego aktualna powierzchnia jeziora R. jest większa od powierzchni wskazanej w zapisach z lat 1933 i 1939. Określiwszy, iż domaga się "dokonania pomiaru czy innego sprawdzenia dla wydzielenia jeziora od użytków gruntu przyległego, inaczej za linią brzegową wody jeziora" wnioskodawczyni wskazała, że oczekuje, aby organy podległe Ministrowi Rolnictwa "uporządkowały braki w istniejącej dokumentacji". Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] listopada 2006r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 127 § 3 Kpa, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Minister ustalił, że strona domaga się podjęcia przez organ określonych czynności faktycznych (wyjaśnienia przyczyn powstania różnicy pomiędzy powierzchnią jeziora R. w latach 1933-1939 a stanem obecnym), udzielenia informacji na temat gospodarstwa rolnego położonego we wsi R. (w szczególności wytłumaczenia przyczyn niewpisania Skarbu Państwa do księgi wieczystej prowadzonej dla jeziora R.). Dodatkowo we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, iż domaga się "uporządkowania dokumentacji" przez organy podległe Ministrowi Rolnictwa. Powyższe prowadzi do uznania, że złożone przez wnioskodawczynię żądanie nie podlega załatwieniu

poprzez wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do istoty, brak bowiem przepisu prawa materialnego, który w tym wypadku umocowałby organ do orzeczenia o konkretnych uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Dlatego w piśmie z dnia [...] lipca 2006 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sposób wyczerpujący udzieliło stronie żądanych informacji oraz wyjaśniło przyczyny braku możliwości dokonania określonych przez wnioskodawczynię czynności faktycznych.

Mając zaś na uwadze, iż w sytuacji gdy organ wszczął postępowanie w sprawie, która jeszcze przed datą wszczęcia postępowania nie miała charakteru sprawy administracyjnej, to postępowanie takie jest bezprzedmiotowe (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2001 r., I SA 2032/99, LEX nr 75519;. Bezprzedmiotowość postępowania prowadzi do konieczności jego umorzenia, zgodnie z dyspozycją art. 105 1 Kpa, dlatego rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. uznano za prawidłowe.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. N., wskazując, iż domaga się ona wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pełnej informacji, dowodów, zapisów z okresu PRL o gospodarstwie rolnym położnym we wsi R. pow. R., stanowiących kiedyś współwłasność jej rodziców, a znajdującego się obecnie we władaniu Skarbu Państwa.

Jednocześnie skarżącą opisała historię powyższego gospodarstwa wskazując, iż jej rodzice nabyli udział w [...] części w/w gospodarstwa, obejmującego łącznie powierzchnię [...] ha, w dniu [...] lipca 1939 r. aktem notarialnym. Na nieruchomość tą składały się rola uprawna, wody jeziora i staw rybny. Współwłaścicielami tej nieruchomości wspólnie z rodzicami skarżącej byli [...].

Po wojnie rodzice skarżącej dalej prowadzili swoje gospodarstwo rolne, zaś wodę i dostęp do niej wydzierżawiono [...] w S. W 1962r. aktem notarialnym zbyli oni połowę ich udziału w działce nr [...], której obszar stanowił [...] ha. W 1963r. [...] w S. odmówił zaś rodzicom skarżącej płacenia za dzierżawę, twierdząc, iż jezioro zostało upaństwowione. Decyzja w tej sprawie została jednak wydana dopiero w 1967r. Skarżącą powołuje się także na treść pisma skierowanego przez Starostwo Powiatowe do Prokuratury, z którego wynika, iż gospodarstwo przyjęto jako mienie poniemieckie na mocy dekretu o reformie rolnej. Tymczasem jak podnosi skarżąca, gospodarstwo to stanowiło

niepodzielną współwłasność [...] i [...]. W konsekwencji nieuwzględnienia powyższej okoliczności doszło do nieujawnienia rodziców skarżącej w rejestrze, w którym winni figurować wspólnie ze Skarbem Państwa jako współwłaściciele tej nieruchomości. Powyższe w ocenie skarżącej dowodzi także, iż sporna nieruchomość nie mogła być przejęta na podstawie ustawy prawo wodne z 1962r, skoro wcześniej przejęta ją jako nieruchomość poniemiecką. W konkluzji skarżąca podnosi, iż domaga się przedstawienia jej podstaw, dokumentów wskazujących na jakiej podstawie przejęto nieruchomość rolną należącą do jej rodziców, w oparciu o co dokonano pomiarów geodezyjnych jeziora ([...] ha).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia.

W rozpoznawanej sprawie zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w wyroku z dnia 12 października 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1105/05), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dwukrotnie zwracał się do skarżącej (pismo z dnia 29 maja 2006r. i 3 lipca 2006r.) o wyjaśnienie w trybie art. 64 § 2 Kpa. zakresu żądania skarżącej i sprecyzowania czego konkretnie domaga się ona od organu.

Z nadesłanych przez skarżącą pism wynika, jak słusznie w ocenie Sądu uznał organ, iż żądała ona podjęcia przez organ określonych czynności faktycznych tj. wyjaśnienia przyczyn powstania różnicy pomiędzy powierzchnią jeziora R. w

latach 1933-1939 a stanem obecnym, udzielenia informacji na temat gospodarstwa rolnego położonego we wsi R., a w szczególności wytłumaczenia przyczyn niewpisania Skarbu Państwa do księgi wieczystej prowadzonej dla jeziora R., "uporządkowania dokumentacji" przez organy podległe Ministrowi Rolnictwa.

Wobec tak sprecyzowanych żądań Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia [...] lipca 2006r. udzielił skarżącej wyczerpującej odpowiedzi w zakresie żądanych przez nią informacji, a w dniu [...] lipca 2006r. wydał w oparciu o art. 105 § 1 kpa decyzję o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania wszczętego na wniosek skarżącej z dnia 20 lipca 2004r., którą to decyzję utrzymał następnie w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] listopada 2006r.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z przepisami prawa Sąd uznał, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzja ta nie narusza prawa.

Stosownie do dyspozycji art. 105 § 1 K.p.a. bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (B. Adamiak i J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 462). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

W rozpoznawanej sprawie, jak wskazano powyżej żądanie strony skarżącej zostało rozpoznane przez organ w formie pisma z dnia [...] lipca 2006r. Skoro więc sprawa niniejsza nie podlegała załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej z uwagi na treść wniosku strony skarżącej, wszczęte w tej sprawie postępowanie administracyjne organ administracji publicznej zobowiązany był umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a , co też orzekający w sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uczynił.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w sentencji.