Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 583/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 80, art. 84 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 235 (1.2)
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: § 8  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] października 2017 r. J.Z. zgłosiła Powiatowemu Państwowemu Inspektorowi Sanitarnemu [...], dalej jako PPIS, podejrzenie zachorowania na chorobę zawodową pod postacią: zmęczeniowe złamanie kości palca III ręki prawej. Zgłoszenie to zostało poprzedzone pismem z dnia [...] października 2017 r., w którym J.Z. oprócz zmęczeniowego złamania kości palca III ręki prawej zgłosiła trzy inne jednostki chorobowe tj. przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki (poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych), przewlekle zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych) oraz zespół cieśni nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych).

W związku z powyższym, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), dalej jako Rozporządzenie, zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej oraz skierowano J.Z. do Poradni [...] na badania, przekazując jednocześnie sporządzoną kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Poradnia, w dniu [...] maja 2018 r., zgłosiła Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu podejrzenie choroby zawodowej u J.Z., pod postacią "przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: zmęczeniowe złamanie kości" tj. choroby wymienionej w poz. 19.6 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (dalej –WOMP) w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. orzekł o braku podstaw do rozpoznania u J.Z. choroby zawodowej - "przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: zmęczeniowe złamanie kości" tj. choroby wymienionej w poz. 19.6 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że J.Z. w przeprowadzonym wywiadzie podała występowanie następujących dolegliwości: bóle nadkłykcia bocznego prawej kończyny górnej, bóle całej dłoni prawej szczególnie III palca przy dotyku oraz zgięciu ręki prawej, przykurcz tego palca - z tego powodu znajduje się pod stałą kontrolą ortopedy, przyjmuje leki p/bólowe, chodzi na zabiegi rehabilitacyjne; od 2006 r. bóle prawego nadgarstka, zmniejszone czucie prawej dłoni, obniżona siła mięśniowa oraz mrowienia całej dłoni.

W trakcie procedury diagnostyczno-orzeczniczej przeprowadzonej w Poradni [...] w badaniu przedmiotowym stwierdzono niewielki obrzęk palców II-V ręki prawej, ustawienie zgięciowe palców II-V ręki prawej, osłabienie siły mięśniowej prawej dłoni, objaw Phalena obustronnie ujemny. W wykonanym badaniu RTG ręki prawej w dniu [...] marca 2018 r. stwierdzono cechy okołostawowego zaniku kostnego, nasilone zmiany zwyrodnieniowe w stawach międzypaliczkowych i mniejsze w nadgarstku, guzki Boucharda i Heberdena - zmiany najbardziej nasilone w stawie międzypaliczkowym bliższym palca III, drobne torbiele zwyrodnieniowe w kk. paliczków. Wynik badania RTG kręgosłupa szyjnego z dnia [...] marca 2018 r. wykazał obniżenie wysokości krążka międzykręgowego C5-C6, nasilone zmiany o typie spondylosis deformans i spondyloarthrosis uncovertebralis, zwapnienia w więzadle podłużnym przednim. W badaniu USG ręki prawej z dnia [...] kwietnia 2018 r. cech wysięku, ani przerostu błony maziowej w obrębie stawów nadgarstkowo-śródręcznych, śródręczno-paliczkowych i międzypaliczkowych bliższych i dalszych nie widać, wysięku w pochewkach ścięgien zginaczy, prostowników nie stwierdzono, widoczne są przykurcze w stawach międzypaliczkowych bliższych, największy w zakresie palca III-go, w zakresie palców II-V-go widoczne są w aparacie więzadłowo-torebkowym stawów międzypaliczkowych bliższych zmiany bliznowate, ponadto na krawędziach kk tworzących tych stawów obecne są drobne zmiany wytwórcze. Konsultujący lekarz reumatolog nie stwierdził zapalnej kolagenozy układu ruchu, a neurolog nie rozpoznał zespołu cieśni nadgarstka.

WOMP wskazał, iż jednym z warunków uznania zmęczeniowego złamania kości za chorobę zawodową jest wystąpienie udokumentowanych objawów schorzenia w okresie pracy w narażeniu bądź po zakończeniu tej pracy do roku czasu. W dostarczonej przez pacjentkę dokumentacji wpis odnośnie zmęczeniowego złamania kości palca III ręki prawej znajduje się w karcie informacyjnej z pobytu w sanatorium od [...] czerwca 2016 r. do [...] lipca 2016 r. (Nr ks. gł. [...]). Kolejny wpis odnośnie ww. schorzenia pojawił się w dokumentacji lekarza ortopedy i chirurgii urazowej w dniu [...] września 2017 r., natomiast pacjentka była czynna zawodowo do [...] stycznia 2009 r. Do rozpoznania choroby zawodowej niezbędne są dwa zasadnicze elementy: właściwe rozpoznanie kliniczne, które jest zgodne z chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych oraz wykazany istotny związek przyczynowo-skutkowy rozpoznanej choroby z wykonywaną pracą. Niespełnienie chociażby jednego z tych warunków wskazuje na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W przeprowadzonej ocenie narażenia zawodowego przez PPIS nie potwierdzono narażenia powodującego powstanie rozpatrywanego schorzenia, a udokumentowany wpis odnośnie zmęczeniowego złamania kości palca III ręki prawej pojawił się po raz pierwszy w dokumentacji medycznej dostarczonej przez pacjentkę w 2016 r. – czyli siedem lat po ukończeniu pracy zawodowej. Biorąc pod uwagę powyższe uznano, że u J.Z. nie istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w punkcie 19.6 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

J.Z. nie zgodziła się z ww. orzeczeniem lekarskim i złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce badawczo - rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, wobec czego została skierowana na badania do Kliniki [...].

Orzeczeniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Instytut Medycyny Pracy (dalej IMP) stwierdził brak postaw do rozpoznania u J.Z. choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: zmęczeniowe złamanie kości. W uzasadnieniu orzeczenia IMP wskazał, że z wywiadu wynika iż dolegliwości pod postaci bólu palca III ręki prawej wystąpiły u pacjentki w 2006 r. Po kilku miesiącach dołączyły się bóle okolicy prawego stawu łokciowego, a następnie bóle z towarzyszącym drętwieniem palców ręki prawej oraz o mniejszym nasileniu po stronie lewej. Z powodu powyższych dolegliwości badana była wielokrotnie rehabilitowana. Według wywiadu po raz pierwszy rozpoznanie zmęczeniowego złamania kości palca III ręki prawej postawiono w 2014 r. (w dostępnej dokumentacji powyższe rozpoznanie widnieje w karcie informacyjnej Sanatorium Uzdrowiskowego z dnia [...] lipca 2016 r.). Przy przyjęciu pacjentka podawała ból ręki prawej i lewej z upośledzeniem czucia w obrębie palców i zmniejszoną siłę mięśniową.

Podczas przeprowadzonej w Klinice IMP konsultacji ortopedycznej w badaniu przedmiotowym widoczne były nieznacznie powiększone obrysy stawów międzypaliczkowych bliższych palców I-IV ręki prawej z deficytem wyprostu palców II, IV i V - 10 stopni, palca III - 30 stopni z ograniczeniem zgięcia stawu międzypaliczkowego dalszego. W badaniu RTG ręki prawej w 2012 r. uwidoczniono rozległe zmiany zwyrodnieniowe stawów międzypaliczkowego bliższego i dalszego palca III prawdopodobnie pourazowe. W ponownie wykonanym badaniu RTG z dnia [...] marca 2018 r. opis był podobny. Obraz kliniczny i radiologiczny przemawia za rozpoznaniem zmian zwyrodnieniowych, a nasilone zmiany stawów palca III mogły być zmianami pourazowymi. Schorzenia rozpoznane u badanej nie są objęte wykazem chorób zawodowych. W związku z powyższym IMP stwierdził brak podstaw do rozpoznania u J.Z. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zmęczeniowego złamania kości (poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych).

W piśmie z dnia [...] października 2018 r. J.Z. wskazała m.in., że w badaniach IMP potwierdza się nasilone zmiany stawów palca III wywołane zmianami pourazowymi. Zgłoszone jednostki chorobowe z poz. 19.6 i 20.1 wykazu chorób zawodowych są nowymi okolicznościami w związku z prowadzonymi postępowaniami o uznanie podstawowych chorób zawodowych, które nie zostały uznane przez IMP tj. przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki oraz przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.1 i 19.5). Odwołująca się wskazała, że w IMP była poddawana kolejnym badaniom, a wysyłanie jej po raz trzeci do tego samego Instytutu było bezcelowe. Podczas wykonywania badań doznała kolejnych przykrych dolegliwości. Mając na uwadze te wydarzenia i chcąc uniknąć gorszych skutków zdrowotnych odmówiła wykonania badania EMG. W czasie pobytu w IMP dla potrzeb badań przekazała wyniki badań, zdjęcia RTG, których brakowało w dokumentacji Instytutu. Zgodnie z zapewnieniami WOMP była przekonana, że komplet dokumentacji został przekazany do [...]. Niestety, brakowało nawet najnowszych badań z bieżącego roku oraz wcześniejszych dotyczących pierwszych rozpoznań chorób.

Wskazane przez odwołującą się ww. uwagi zostały przekazane przez PPIS do WOMP celem ustosunkowania się do stawianych zarzutów. W odpowiedzi WOMP w w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. znak: [...] podniósł, że w ramach badań odwoławczych przekazuje całość posiadanej dokumentacji do Ośrodka, w którym będzie odbywać się ponowne badanie, co miało również miejsce w tym przypadku. Dodatkowo opis wyników wszystkich zleconych przez Poradnię badań w związku z podejrzeniem choroby zawodowej jest zawsze zawarty w końcowym orzeczeniu lekarskim, które również Poradnia wysyła do Instytutu Medycyny Pracy w trybie odwoławczym. Ponadto WOMP poinformował, że zmęczeniowe złamanie kości należy do chorób przeciążeniowych. Jest ono skutkiem powtarzających się nadmiernych obciążeń układu ruchu. Jednym z warunków uznania go za chorobę zawodową jest wystąpienie udokumentowanych objawów schorzenia w okresie pracy w narażeniu, bądź po zakończeniu tej pracy do roku czasu. WOMP wskazał, że w dostarczonej przez pacjentkę dokumentacji wpis odnośnie ww. schorzenia znajduje się w karcie informacyjnej z pobytu w sanatorium od [...] czerwca 2016 r. do [...] lipca 2016 r. oraz w dokumentacji lekarza ortopedy i chirurgii urazowej z [...] września 2017 r. a więc kilka lat po zakończeniu pracy J.Z. Dodatkowo wskazał, że pacjentka była poinformowana, iż badanie odwoławcze odbędzie się w IMP i nie zostało to wtedy przez nią zakwestionowane. WOMP podkreślił, że orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z pkt 19.6 jest orzeczeniem ostatecznym na etapie postępowania lekarskiego.

Decyzją dnia [...] marca 2019 r. [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: zmęczeniowe złamanie kości wymienionej w poz. 19.6 wykazu chorób zawodowych określonego w załączniku do rozporządzenia.

Organ wskazał, że ocenę narażenia zawodowego sporządzono przy wykorzystaniu dokumentacji zgromadzonej przez PPIS, a w szczególności danych uzyskanych od J.Z., dokumentacji zgromadzonej podczas prowadzenia postępowania administracyjnego w latach 2009 - 2010 w związku z podejrzeniem chorób zawodowych układu ruchu, wymienionych w poz. 19.1 i 19.5 wykazu chorób zawodowych oraz danych uzyskanych od istniejących pracodawców zatrudniających J.Z.

W oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że J.Z. pracowała zawodowo od [...] września 1962 r. do [...] stycznia 2009 r. (z przerwami), na co złożyło się zatrudnienie w:

- Zakładach [...] (przedsiębiorstwo zlikwidowane), w okresie od [...] września 1962 r. do [...] maja 1970 r., na stanowisku: uczeń tkacki, tkacz, księgowa,

- Zarządzie [...], w okresie od [...] czerwca 1970 r. do [...] marca 1978 r., na stanowisku st. technika samochodowego, inspektora nadzoru,

- Zajezdni [...] (przedsiębiorstwo zlikwidowane), w okresie od [...] kwietnia 1978 r. do [...] listopada 1983 r.; na stanowisku kierownika działu technicznego,

- Zakładzie [...] (przedsiębiorstwo zlikwidowane), w okresie od [...] listopada 1983 r. do [...] czerwca 1988 r., na stanowisku technika ds. normowania, ekonomisty ds. kalkulacji, kierownika zbytu i transportu;

- Inspektoracie [...], w okresie od [...] lipca 1988 r, do [...] listopada 1988 r., na stanowisku starszego inspektora kontroli,

- WZGS [...] (obecnie Spółdzielnia [...]), w okresie od [...] grudnia 1988 r. do [...] lipca 1990 r., na stanowisku specjalisty ds. zakupu i obrotu Składnicy Maszyn Rolniczych,

- Zajezdni [...] (przedsiębiorstwo zlikwidowane), w okresie od [...] sierpnia 1990 r. do [...] stycznia 1991 r, na stanowisku samodzielnego specjalisty ds. technicznych,

- Spółdzielni [...], w okresie od [...] lutego 1991 r. do [...] sierpnia 1991 r., na stanowisku specjalisty ds. kontroli dokumentów - kasjer,

- P. [...] (przedsiębiorstwo zlikwidowane), w okresie od [...] stycznia 1992 r. do [...] stycznia 1992 r., na stanowisku specjalisty ds. programowania,

- Sklepie samoobsługowym [...] w okresie od [...] lipca 1993 r. do [...] października 1994 r. (w tym zwolnienie lekarskie od [...] sierpnia 1994 r. do [...] października 1994 r ), na stanowisku sprzedawcy w sklepie z artykułami spożywczymi,

- P. [...], w okresie od [...] września 1995 r. do [...] stycznia 2009 r., w tym: na stanowisku kasjera w wymiarze 1/2 etatu, w okresie od [...] września 1995 r. do [...] grudnia 1999 r., na stanowisku kasjera w wymiarze całego etatu, od [...] stycznia 2000 r. do [...] lutego 2005 r., na stanowisku kasjera - dysponenta pełnym wymiarze czasu pracy, w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] stycznia 2009 r. (w tym od [...] października 2008 r. do [...] stycznia 2009 r. zwolnienie lekarskie).

Po rozwiązaniu stosunku pracy, w dniu [...] stycznia 2009 r., z P. [...] J.Z. już nie podjęła pracy zawodowo. Obecnie przebywa na emeryturze.

Organ I instancji wskazał, że orzeczenia lekarskie obydwu uprawnionych jednostek orzeczniczych wskazywały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią "przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - zmęczeniowe złamanie kości. Organ nie znalazł normatywów higienicznych dla określenia przeciążenia układu ruchu, a choroba J.Z. zależy od stanu jej zdrowia i właściwości osobniczych. Ostatnim miejscem zatrudnienia J.Z. było P., gdzie przepracowała ogółem 13 lat i 1 miesiąc (formalnie 13 lat i 5 miesięcy) w tym: 4 lata i 4 miesiące w wymiarze 1/2 etatu oraz 8 lat 9 miesięcy w wymiarze pełnego etatu na stanowisku kasjera, a następnie kasjera - dysponenta. Zatrudnienie u tego pracodawcy zostało wskazane przez Instytut Medycyny Pracy, jako przyczynę zachorowania na wyżej wymienioną chorobę zawodową. Z oceny ryzyka sporządzonej przez pracodawcę (P.) wynika, że praca przy użyciu klawiatury komputera i stempla trwała od 2,5 do 5,5 godziny w ciągu dnia - w zależności od terminów płatności, co wynosi; od 52 operacji dziennie (w dni typowe) do 80 operacji w dniach szczytów płatniczych. Natomiast w pozostałych zakładach pracy wyszczególnionych powyżej można powiedzieć z wysokim prawdopodobieństwem, że J.Z. nie była narażona na wykonywanie długotrwałych monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzalnych w czasie zmiany roboczej, które mogłyby powodować przeciążenie kończyn górnych i w konsekwencji powstanie chorób układu ruchu.

Pierwszy udokumentowany wpis odnośnie zmęczeniowego złamania kości pojawił się w dokumentacji medycznej dostarczonej przez J.Z. w 2016 r., to jest po siedmiu latach po zakończeniu pracy zawodowej. Ponadto IMP nie rozpoznał u J.Z. schorzenia objętego wykazem chorób zawodowych, czyli zmęczeniowego złamania kości. J.Z. nie wykonywała czynności zawodowych wymagających powtarzających ruchów rytmicznych, w wymuszonej pozycji, nadmiernie obciążających układ ruchu, ponieważ były to czynności typowo administracyjno-biurowe.

Do rozpoznania choroby zawodowej niezbędne są dwa zasadnicze elementy tj. właściwe rozpoznanie kliniczne, które jest zgodne z chorobą wymienioną w obowiązującym wykazie chorób zawodowych określonym w Rozporządzeniu oraz powiązanie choroby zawodowej z wykonywaną pracą, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" (art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 917 ze zm., dalej k.p.), przy czym rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.). Organ I instancji wskazał, że niespełnienie chociażby jednego z tych warunków jest podstawą do wydania decyzji o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany wydanym w sprawie z orzeczeniem lekarskim w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma bowiem charakter opinii biegłego.

Biorąc pod uwagę całość zgromadzonej dokumentacji, w tym treść orzeczenia lekarskiego wydanego przez Poradnię oraz orzeczenia lekarskiego wydanego przez IMP, w których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u J.Z. choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz niepotwierdzenie w postępowaniu dowodowym bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem istnienia narażenia w pracy zawodowej – w ocenie organu I instancji brak jest podstaw do stwierdzenia u J.Z. choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - zmęczeniowe złamanie kości.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. J.Z. złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I inst. Odwołująca się wskazała, że stanowisko organu jest nieprawidłowe i formalnie przedwczesne, gdyż nie było poprzedzone żadnymi działaniami mającymi na celu wszechstronne, rzetelne i obiektywne zbadanie sprawy, a w szczególności wyjaśnienie w oparciu o opinie biegłych lekarzy z zakresu tego schorzenia jak i innych występujących wcześniej u odwołującej się schorzeń o charakterze chorób zawodowych, czy nie są one ze sobą powiązane, że mogą być traktowane jako ich wzajemnie od siebie uzależnione następstwa. W razie takiego przesądzenia w ocenie odwołującej oczywista byłaby dopuszczalność stawiania zarzutu uchybienia rocznemu terminowi na stwierdzenie jej jako choroby zawodowej.

Mając na uwadze informacje zawarte w odwołaniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, dalej jako PWIS pismem z dnia [...] maja 2019 r. wezwał J.Z. do przedłożenia dowodów potwierdzających, iż objawy zmęczeniowego złamania kości wystąpiły w okresie wykonywania pracy w narażeniu zawodowym lub w okresie jednego roku od dnia zakończenia pracy w narażeniu zawodowym lub potwierdzających pracę w narażeniu na nadmierne przeciążenie kończyn górnych, dotychczas nie złożonych organowi. Wezwanie dotyczyło również złożenia przez J.Z. pisemnych wyjaśnień, odnośnie okoliczności złamania w przeszłości przynasady dalszej kości ramieniowej prawej, do którego nawiązano w ostatecznym orzeczeniu lekarskim IMP z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u J.Z. choroby zawodowej, wymienionej pod poz. 19.1. wykazu chorób zawodowych.

W odpowiedzi J.Z. pismem z dnia [...] maja 2019 r. wyjaśniła, że zmęczeniowe złamanie kości zostało stwierdzone przez lekarza podczas pobytu w sanatorium w okresie [...] czerwca - [...] lipca 2016 r. i potwierdzone przez następnego lekarza w Kliniki w dniu [...] lipca 2017 r. Strona nie negowała, że złamanie nie wystąpiło ani w okresie wykonywanej pracy zawodowej, ani też w okresie jednego roku po jej zakończeniu. Zdaniem strony zaliczenie jednak tego schorzenia do choroby zawodowej wynika z faktu, że jest ono skutkiem istniejących dwóch innych chorób zawodowych z poz. 19.1 i poz. 19.5, który to związek sugeruje WOMP.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej - PWIS), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 8 ust. 1 Rozporządzenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Po dokonaniu oceny zebranych dowodów organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich. W ocenie PWIS podana argumentacja jednostek orzeczniczych medycyny pracy jest spójna i wyczerpująca. W sposób jednoznaczny wyjaśniono z jakich przyczyn choroby narządu ruchu J.Z. nie można uznać za chorobę zawodową.

Organ II instancji wskazał, że o wartości merytorycznej orzeczenia nie decyduje obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy. Okoliczność zaś, że strona nie zgadza się z oceną zawartą w orzeczeniach lekarskich nie świadczy o ich nieprawidłowości i nieprzydatności dowodowej. Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym reprezentowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim i zachowuje ono nadal aktualność. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Organ odwoławczy w dalszej części uzasadnienia podkreślił, że z akt sprawy wynika iż J.Z. brała czynny udział w postępowaniu, a jednostki orzecznicze posiadały wystarczającą dokumentację zarówno medyczną jak i o narażeniu zawodowym, pozwalającą na wyprowadzenie końcowych wniosków. Zainteresowana nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów zaprzeczających stanowisku wyrażonemu w wyżej opisanych orzeczeniach lekarskich.

W odniesieniu do zarzutów podnoszonych w odwołaniu dotyczących powiązania zgłoszonego schorzenia narządu ruchu ze współistniejącymi innymi schorzeniami o charakterze chorób zawodowych organ II instancji zauważył, że prowadzone wcześniej postępowania administracyjne w sprawie innych zgłoszonych chorób u J.Z. nie doprowadziły do stwierdzenia u J.Z. jakiejkolwiek choroby zawodowej.

Organ II instancji ponadto wskazał, że lekarze orzecznicy (zarówno WOMP jak i IMP) w wydanych orzeczeniach lekarskich rozpoznali u badanej zmiany zwyrodnieniowe, które nie są objęte wykazem chorób zawodowych, a udokumentowane wpisy dotyczące zmęczeniowego złamania kości palca III ręki prawej pojawiły się w dokumentacji medycznej z 2016 r. - siedem lat po zakończeniu pracy zawodowej. Odwołująca się nie przedstawiła również dowodów potwierdzających wystąpienie udokumentowanych objawów zgłaszanego schorzenia w okresie wykonywania pracy w narażeniu zawodowym lub w okresie jednego roku od dnia zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

Wobec nie spełnienia bezwzględnych, określonych w ustawie, warunków do uznania występującego u J.Z. schorzenia jako choroby zawodowej, w ocenie organu odwoławczego nie było możliwe rozstrzygnięcie zgodnie z wolą odwołującej się.

Na powyższą decyzję J.Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której zarzuciła sprzeczność decyzji z prawem wnosząc o jej uchylenie, a następnie o jej zmianę przez stwierdzenie wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej w postaci zmęczeniowego złamania kości oraz orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji. Podnoszone przez skarżącą zastrzeżenia zostały jej zdaniem pozytywne ocenione zarówno przez PPIS w jego piśmie z [...] grudnia 2018 r. oraz piśmie WOMP z [...] stycznia 2019 r. Jej zdaniem na podstawie tych stanowisk można było oczekiwać skierowania skarżącej na badania do innej jednostki orzeczniczej II stopnia niż IMP, gdyż wzajemne powiązania jednostek chorobowych występujących u skarżącej wydawały się w każdym razie tym instytucjom niewątpliwe. Skarżąca wskazała, że z nieznanych przyczyn, lecz z oczywistą szkodą dla właściwego rozstrzygnięcia spraw nastąpiło odstąpienie od takiego zamiaru i wydano krzywdzące, niekorzystne dla niej decyzje. W ocenie skarżącej oczywiste jest, że jedyny ogólnikowy argument jakoby skarżąca nie spełniła bezwzględnych określonych w ustawie warunków do uznania występujących u niej schorzeń jako chorób zawodowych jest w tej sytuacji przedwczesny, pochopny i stał się podstawą wadliwych decyzji. Zdaniem skarżącej wskutek powyższego uchybienia nie rozpoznano faktycznie istoty sprawy i celem naprawienia tego błędu niezbędnym jest uchylenie zaskarżonej decyzji i podjęcie ponownie postępowań celem dopełnienia wymogu sugerowanego przez PSSE pismem z dnia [...] grudnia 2018 r., tyle że przez inną jednostkę orzeczniczą II stopnia aniżeli IMP. W ocenie skarżącej zaskarżone decyzje w sposób ewidentny naruszają prawo, gdyż mają jedynie charakter arbitralny, bez rozpoznania istoty sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W odniesieniu do zarzutów podnoszonych w skardze organ wyjaśnił, że nie wydawał decyzji utrzymujących w mocy decyzje PPIS z dnia [...] marca 2019 r. o umorzeniu postępowań w sprawie podejrzenia u J.Z. chorób zawodowych tj. zmęczeniowego złamania kości i zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 19.6 i poz. 20.1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w związku ze zgłoszeniem podejrzenia chorób zawodowych tj. zmęczeniowego złamania kości (poz. 19.6) i zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1) zostało przeprowadzone postępowanie. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym w wyniku przeprowadzonego dwustopniowego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, wydano decyzje merytoryczne. Natomiast J.Z. trzykrotnie zaskarżała do WSA w Gorzowie Wlkp. decyzje PWIS wydane w przedmiocie umorzenia postępowań w sprawie podejrzenia choroby zawodowej wymienionej pod poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych, a skargi te zostały oddalane. Ponadto J.Z. również trzykrotnie zaskarżała decyzje PWIS wydane w przedmiocie umorzenia postępowań w sprawie podejrzenia choroby zawodowej wymienionej pod poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych.

Organ podkreślił, że skargi J.Z. na decyzje PWIS w przedmiocie umorzenia postępowań w sprawie zgłoszenia podejrzenia chorób zawodowych wymienionych pod poz. 19.1 i poz. 19.5 zostały przez Sąd oddalone z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2010 r. Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję PPIS nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych wymienionych w poz. 19.1 i 19.5 wykazu chorób zawodowych. Ww. decyzja PWIS z dnia [...] października 2010 r. była również przedmiotem skargi do WSA w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 876/10 skargę oddalił. Ostateczne orzeczenia lekarskie w związku z podejrzeniem chorób zawodowych wymienionych w wykazie pod poz. 19.1 i poz. 19.5 zostały wydane przez konsultanta krajowego w dziedzinie chorób zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm.) - Kodeks pracy (k.p.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

Definicję choroby zawodowej ustawodawca zawarł w treści art. 2351 k.p., który stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym.

Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że dla stwierdzenia choroby zawodowej nie wystarczy samo rozpoznanie choroby, w sensie jednostki chorobowej, która wymieniona jest w wykazie chorób zawodowych, ale jeszcze należy ustalić, czy osoba starająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach narażających ją na tę, konkretną chorobę zawodową. Dopiero łączne stwierdzenie obu tych przesłanek powoduje domniemanie istnienia choroby zawodowej. W myśl art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

W w.w. rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. Rada Ministrów określiła wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1 ust. 1). Rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia (m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy) oraz II stopnia (instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 rozporządzenia). Stosownie do § 8 ust. 1 tego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Rozporządzenie to reguluje także sposób przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego.

Z powyższego wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie znajdowało się w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę. Związek ten musi zostać ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Co ważne, przyczyną wywołującą chorobę zawodową jest sama praca. Na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania.

Przewlekła choroba układu ruchu - zmęczeniowe złamanie kości została wymieniona pod pozycją 19. 6 załącznika do w.w rozporządzenia Rada Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym określono na 1 rok.

Z akt sprawy wynika bezspornie, że objawy stwierdzonej u skarżącej choroby - zmęczeniowe złamanie kości – palca III ręki prawej zostały udokumentowane w okresie póżniejszym aniżeli 1 rok od zakończenia pracy. Pierwszy udokumentowany wpis stwierdzający u skarżącej objaw tej choroby znajduje się w karcie informacyjnej z pobytu w sanatorium w 2016 r., kolejny wpis stwierdzono w dokumentacji lekarza ortopedy w 2017 r., z wywiadu zawodowego wynika natomiast, że pracę zawodową skarżąca zakończyła z dniem [...] stycznia 2009 r. Okoliczności tej nie neguje również sama skarżąca, na co wskazuje treść jej pisma z dnia [...] maja 2019 r.

W tych okolicznościach należy stwierdzić, że związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy warunkami pracy skarżącej i występującymi w nim czynnikami narażenia, a stwierdzoną chorobą (o którym to związku przyczynowo – skutkowym stanowi art. 2352 k.p.), nie został dowiedziony. Zaznaczyć przy tym należy, że w toku prowadzonego postępowania organ zgromadził materiał dowodowy, który należy ocenić jako kompletny i spójny. Zgodnie z wymaganą procedurą, w sprawie wydane zostało orzeczenie WOMP, a na skutek wniesionego przez stronę odwołania również orzeczenie IMP, jako organu II inst. Organy orzecznicze obydwu instancji stwierdziły brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej pod postacią zmęczeniowego złamania kości – palca III ręki prawej. W uzasadnieniu orzeczeń lekarskich uwzględniono wywiad zawodowy skarżącej oraz odniesiono się do stwierdzonych u skarżącej schorzeń chorobowych. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 208 r. IMP w podsumowaniu uzasadnienia stwierdził, że obraz kliniczny i radiologiczny prawej dłoni przemawia za rozpoznaniem zmian zwyrodnieniowych, a nasilone zmiany stawów palca III mogły być zmianami pourazowymi. Schorzenia rozpoznane u badanej nie są objęte wykazem chorób zawodowych.

Wskazać tym miejscu należy na wiążący charakter treści orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organy sanitarne orzekające w sprawie chorób zawodowych związane są orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku jeżeli oczywiście nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. wyrok NSA sprawa sygn. akt II OSK 1233/208).

W ramach obowiązku wynikającego z art. 80 kpa organy orzekające w sprawie przeprowadziły ocenę dowodów w postaci orzeczeń lekarskich wydanych w I i II inst., a przeprowadzoną ocenę uznać należy za prawidłową. Wskazać w tym miejscu trzeba, że wbrew zarzutom skargi nie stwierdzono podstaw do kwestionowania stanowiska IMP zawartego w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2018 r. oraz do wyznaczenia sprawie innej jednostki badającej II instancji.

Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego w stopniu skutkującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.