Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1490/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 93  ust. 1 i 2, art. 98
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Zięba-Gula po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Nadarzyn od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1254/13 w sprawie ze skargi Gminy Nadarzyn na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Nadarzyn na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie podziału nieruchomości.

Zaskarżony wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

H. i R. C. wystąpili z wnioskiem o zatwierdzenie projektu podziału działki nr [-A-].

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Wójt Gminy Lesznowola na podstawie art. 93 ust. 1 i 2, art. 96 ust. 1 i 97 ust. 1 i art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), uwzględniając swoje wcześniejsze postanowienie pozytywnie opiniujące zgodność proponowanego podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy Lesznowola zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Lesznowola Nr 784/LXIII/02 z dnia 4 października 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2002 r., Nr 288, poz. 7574), zatwierdził projekt podziału działki nr [-A-] na działki o numerach [-B-] i [-C-]. W treści decyzji określił, że działka nr [-C-] o powierzchni 2,3657 ha przeznaczona jest pod tereny zabudowy mieszkaniowej ekstensywnej na działkach zadrzewionych i zalesianych – symbol planu E 7 Mne, a działka nr [-B-] o powierzchni 0,0487 ha przeznaczona jest "pod poszerzenie istniejącej drogi dojazdowej gminnej położonej na terenie gminy Nadarzyn oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 5KD G-D".

W związku z powyższym stwierdzeniem odnoszącym się do położenia istniejącej drogi dojazdowej na terenie sąsiedniej gminy Nadarzyn, Gmina ta, po doręczeniu jej decyzji przez organ I instancji, wniosła odwołanie, a następnie wobec utrzymania w mocy tej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, skargę. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze Gmina Nadarzyn, odwołując się do ustaleń obowiązującego dla jej terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Kajetany zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Nadarzyn Nr XLVIII 491/2002 z dnia 13 września 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2002 r., Nr 306, poz 8078) podnosiła, że organ I instancji nie miał podstaw do ustalenia, że wydzielona działka nr [-B-] będzie stanowić poszerzenie drogi położonej na terenie gminy Nadarzyn. Wyjaśniła, że istniejąca droga nie znajduje się ani na mapach ewidencyjnych gminy Lesznowola, ani na mapach gminy Nadarzyn. Do chwili obecnej nie ustalono jej faktycznego przebiegu. Sporządzając miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego obie sąsiadujące gminy (Lesznowola i Nadarzyn) traktowały drogę jako drogę położoną na terenie sąsiedniej gminy. W skardze zarzucono ponadto, że skutkiem wydanych decyzji jest przejście wydzielonej działki przeznaczonej pod poszerzenie drogi na własność Gminy Nadarzyn, co wiąże się ze zmianą granic administracyjnych obu gmin i skutkuje tym, że Gmina ta staje się właścicielem nieruchomości położonej na terenie innej gminy.

Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odwołał się do przepisów art. 93 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdził, że wobec zgodności proponowanego podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy Lesznowola brak było podstaw do odmowy zatwierdzenia projektu podziału zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. Za bez znaczenia dla wyniku sprawy uznał Sąd I instancji okoliczności podniesione w skardze. Wyjaśnił, że w sprawie podziału nieruchomości ocenie podlega wyłącznie zgodność proponowanego podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś wszelkie zarzuty związane z błędnym zaprojektowaniem w planie przebiegu i szerokości drogi dojazdowej gminnej powinny być podnoszone w procedurze planistycznej, a nie w postępowaniu dotyczącym decyzji wydanej w oparciu o obowiązujące (aktualne) ustalenia tego planu oraz w trybie i na zasadach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd podkreślił, że organy zatwierdzające podział związane były postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowiącego prawo miejscowe.

W skardze kasacyjnej Gmina Nadarzyn, zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji, zarzuciła naruszenie prawa materialnego - art. 93 ust. 1 i 2 w zw. z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie tj. przyjęcie, iż nowo powstała działka nr [-B-] może być przeznaczona na poszerzenie drogi gminnej położonej na terenie Gminy Nadarzyn, podczas gdy z uwagi na rozbieżność miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego sąsiadujących ze sobą gmin oraz brak zewidencjonowania drogi w ewidencji gruntów nie ma faktycznej możliwości zagospodarowania przedmiotowej działki.

W uzasadnieniu tak sformułowanego zarzutu skarżąca zasadniczo powtórzyła twierdzenia odwołania i skargi. Podniosła, że Sąd I instancji pominął okoliczność, że zarówno Gmina Nadarzyn, jak i Gmina Lesznowola traktowały drogę "będącą przedmiotem sporu" jako działkę istniejącą na terenie sąsiedniej gminy. W rzeczywistości droga nie znajduje się ani na mapach ewidencyjnych gminy Nadarzyn, ani na mapach gminy Lesznowola. Do chwili obecnej nie ustalono faktycznego jej przebiegu. Podniesiono, że przeznaczając wydzieloną działkę nr [-B-] pod poszerzenie drogi gminnej położonej na terenie Gminy Nadarzyn organy winny wziąć pod uwagę również ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla terenu tej gminy. Z planu tego wynika bowiem, że działka drogowa faktycznie nie jest położona na terenie Gminy Nadarzyn. Argumentowano, że z uwagi na rozbieżność miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego co do położenia działki drogowej żadna z gmin faktycznie nie dokona zagospodarowania działki wydzielonej pod poszerzenie drogi, a zatem zatwierdzony podział jest w istocie podziałem "martwym". Rozważano, czy jeżeli na skutek wydanych decyzji właścicielem działki nr [-B-] z mocy prawa stanie się Gmina Nadarzyn, to jaką będzie miała możliwość jej zagospodarowania skoro nie posiada jakichkolwiek dokumentów potwierdzających własność działki drogowej. Podniesiono, że dokonanie takich czynności mogłoby skutkować wobec Wójta zarzutem naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów tj. naruszenia art. 93 ust. 1 i 2 w zw. z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Te jednak nie zasługiwały na uwzględnienie.

Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz że zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. W kontekście twierdzeń skarżącej wyjaśnienia wymagało, który z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego czy Gminy Nadarzyn, czy Gminy Lesznowola powinien być podstawą oceny zgodności proponowanego podziału działki nr [-A-] stanowiącej własność wnioskodawców. W sprawie nie ulega wątpliwości, że działka nr [-A-] położona jest w całości w miejscowości [...] w obrębie granic administracyjnych gminy Lesznowola, a zatem zgodność podziału podlegała ocenie z punktu widzenia postanowień obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Lesznowola. Postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Rady Gminy Nadarzyn z dnia 13 września 2002 r. nie odnoszą się do będącej przedmiotem podziału działki nr [-A-]. Podnoszona rozbieżność miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obu sąsiadujących gmin Nadarzyn i Lesznowoli nie dotyczy działki nr [-A-] położonej w całości na terenie gminy Lesznowola, lecz dotyczy działki stanowiącej drogę, która nie jest objęta postanowieniami żadnego z tych planów. Okoliczność ta jednak z punktu widzenia dopuszczalności podziału działki nr [-A-], jak prawidłowo przyjął Sąd I instancji, nie miała znaczenia.

Powołany w podstawie skargi kasacyjnej jako pozostający w związku z art. 93 przepis art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami także nie został naruszony. Przepis ten nie dotyczy ani dopuszczalności podziału, ani jego warunków. Odnosi się on wyłącznie do prawnorzeczowych skutków, jakie wywołuje decyzja o podziale. Dla porządku należy wskazać, że zgodnie z jego treścią działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie i krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Zgodnie ze zdaniem trzecim tego artykułu przepis ten stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Jakkolwiek skutek prawnorzeczowy decyzji podziałowej w postaci przejścia z mocy prawa własności działek wydzielonych pod drogi publiczne lub pod ich poszerzenie na właściwy podmiot publiczny podlega wyłącznej ocenie sądu powszechnego w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, to jednak w rozpoznawanej sprawie z uwagi na podnoszone w niej argumenty i twierdzenia należy odnieść się do jednej kwestii. Artykuł 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy rozumieć w ten sposób, że wydzielone na skutek podziału działki pod drogi publiczne lub pod ich poszerzenie przechodzą z mocy prawa na własność tej gminy, bądź tego powiatu, czy też województwa - w zależności od rodzaju drogi - na terenie których położona jest dzielona nieruchomość. Zatem twierdzenia skarżącej, że wydzielona na skutek podziału działka nr [-B-] stanie się z mocy prawa jej własnością oraz że w ten sposób dojdzie do zmiany granic administracyjnych obu gmin oparte są na błędnej wykładni omawianego przepisu. Wyjaśnić także trzeba, że zawarte w decyzji Wójta Gminy Lesznowola z dnia [...] lutego 2013 r. stwierdzenie odnoszące się do położenia działki drogowej "na terenie Gminy Nadarzyn" sugerujące zaistnienie prawnorzeczowego skutku, o którym mowa w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami na rzecz skarżącej nie miało znaczenia ani dla prawidłowości zatwierdzenia podziału działki nr [-A-], ani dla ewentualnego przejścia z mocy prawa wydzielonej działki nr [-B-] na własność podmiotu publicznoprawnego do oceny którego właściwy pozostaje sąd powszechny.

Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, również z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (por. art. 183 § 2 P.p.s.a i art. 189 P.p.s.a.), orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 P.p.s.a.