Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2552/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant starszy referent Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. S. i A. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oraz doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz R. S. i A. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...], znak: [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. Nr 1409 ze zm.), nakazał R. S. oraz A. S. rozbiórkę kominka grzewczego z przewodem dymowym odprowadzającym uboczne produkty spalania oraz doprowadzenie budynku mieszkalnego przy ul. O. [...] w W. do stanu poprzedniego.

Ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, obowiązkowi temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

Organ wskazał, że w dniu 14 lutego 2014 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wpłynęło pisemne wystąpienie Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji W.o podjęcie stosownych działań w ramach nadzoru budowlanego w celu wyeliminowania zagrożenia bezpieczeństwa życia i zdrowia mieszkańców budynku mieszkalnego położonego przy ul. O. [...] w W. powstałego wskutek robót budowlanych polegających na realizacji (dostawieniu) w sposób niezgodny z odrębnymi przepisami komina odprowadzającego spaliny z kominka grzewczego, co doprowadziło do szkodliwych immisji tlenku węgla. Z pisma tego wynikało, że w wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 13 lutego 2014 r. z udziałem biegłego sądowego z zakresu pożarnictwa – S. B. ujawniono, iż na strychu ww. budynku znajduje się komin o konstrukcji metalowej, który jest zamontowany zbyt blisko drewnianej konstrukcji dachu (2 cm), co według wstępnej opinii biegłego zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu mieszkańców z uwagi na wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia pożaru.

W związku z powyższym przedstawiciel organu powiatowego przeprowadził w dniu 17 lutego 2014 r. rutynowe czynności kontrolne (protokół nr [...]

Z powodu braku dostępu do lokalu mieszkalnego nr [...] w celu dokonania oględzin znajdującego się w nim kominka ponownie przeprowadzono w dniu 21 marca 2014 r. czynności kontrolne (protokół nr [...]). W ich wyniku stwierdzono, że w lokalu mieszkalnym nr [...] znajdującym się na parterze budynku mieszkalnego, jednorodzinnego (dwulokalowego) położonego przy ul. O. [...] w W. zainstalowany jest kominek z wkładem żeliwnym zamkniętym. Według oświadczenia współwłaścicieli tego lokalu mieszkalnego – A. S. i R. S. wkład kominkowy został zamontowany w 1999 r. w miejscu pieca kaflowego i podłączony do istniejącego przewodu kominowego, natomiast w związku z rozszczelnieniem przewodu kominowego w 2006 r. został wykonany oddzielny przewód dymowy w postaci rury dwuściennej termoizolacyjnej. W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że przewód dymowy przebiega od kominka usytuowanego na parterze poprzez pomieszczenie nieużytkowe usytuowane nad lokalem mieszkalnym nr [...], a następnie przechodzi przez konstrukcję więźby dachowej w bezpośrednim sąsiedztwie krokwi drewnianej (w odległości ok. 2 cm), wyprowadzony zaś jest przy ścianie budynku (na poziomie I piętra, na którym znajduje się lokal mieszkalny nr [...]) ponad dach na wysokość ok. 1,00 m. Część przewodu zlokalizowana w pomieszczeniu nad lokalem mieszkalnym nr [...], stanowiąca rurę ze stali nierdzewnej o obwodzie 73 cm, posiada dwa połączenia, które zostały uszczelnione materiałem nieelastycznym, niegwarantującym szczelności przy jego dalszym użytkowaniu. Współwłaściciele lokalu mieszkalnego nr [...], w którym użytkowany jest kominek grzewczy, nie okazali dokumentów potwierdzających legalność jego budowy. Natomiast według oświadczenia E. O. kominek grzewczy został zrealizowany przez aktualnych współwłaścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] w 2000 r., natomiast rura spalinowa ze stali nierdzewnej została zamontowana w 2006 r. Ponadto oświadczyła do protokołu nr [...], że w okresie od końca 2012 r. do listopada 2013 r. z połączeń segmentów rury na poddaszu wydobywał się dym, który rozprzestrzeniał się na klatkę schodową i lokal na piętrze, zaś od momentu uszczelnienia tej rury na poddaszu w listopadzie 2013 r. zadymianie nie występowało, jednak w sytuacji palenia w kominku rura ta znacznie się nagrzewa.

W dniu 24 lutego 2014 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], przy piśmie Komisariatu Policji W. , wpłynęła opinia biegłego sądowego z zakresu pożarnictwa przy Sądzie Okręgowym W. - mgr inż. S. B., sporządzona w 2014 r., z której wynikało, że źródłem emisji tlenku węgla w ww. budynku było użytkowanie kominka, w którym odbywał się proces spalania paliwa stałego wraz z podłączonym do niego niesprawnym technicznie przewodem dymowym (z uwagi na jego nieszczelność). W opinii tej wskazano, że w pozostałej części budynek jest ogrzewany piecami akumulacyjnymi. W opinii tej stwierdzono, że część przewodu dymowego odprowadzającego uboczne produkty spalania z kominka grzewczego zlokalizowana na strychu budynku stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia jego mieszkańców. Zagrożenie to wynika z niewłaściwego usytuowania przewodu w stosunku do drewnianej konstrukcji dachu (2 cm od krokwi więźby dachowej) oraz stanu połączeń segmentów rury przewodu dymowego, świadczących o braku całkowitej szczelności tego przewodu.

W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 ustawy Prawo budowlane, nakazał R. S. oraz A. S. rozbiórkę kominka grzewczego z przewodem dymowym odprowadzającym uboczne produkty spalania oraz doprowadzenie budynku mieszkalnego przy ul. O. [...] w W. do stanu poprzedniego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 265 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, "piec z kamienia, cegły, kafli i podobnych materiałów niepalnych oraz przewody spalinowe i dymowe powinny być oddalone od łatwo zapalnych, nieosłoniętych części konstrukcyjnych budynku co najmniej 0,3 m, a od osłoniętych okładziną z tynku o grubości 25 mm na siatce albo równorzędną okładziną - co najmniej 0,15 m".

Ponadto zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady [...] z dnia [...]lipca 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla R. po wschodniej stronie ulicy P., nieruchomość usytuowana przy ul. O. [...] w W. znajduje się w obszarze oznaczonym - [...], dla którego ustalono nakaz stosowania urządzeń grzewczych zasilanych z miejskich sieci: ciepłowniczej zdalczynnej, elektroenergetycznej, gazowej lub ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych.

Z uwagi na powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] uznał, że przedmiotowe roboty budowlane, polegające na zainstalowaniu kominka grzewczego na paliwo stałe z przewodem dymowym, są niezgodne z przepisami oraz stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Zatem wykluczona jest możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, co daje organowi podstawy do nałożenia obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, tj. do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2014 r nr [...] odwołanie, w ustawowym terminie, wnieśli A. S. i R. S., domagając się jej uchylenia, bowiem została wydana z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. Ponadto ich zdaniem przedmiotowe postępowanie dotyczy zakresu, który został już rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...]. Odwołujący się przedłożyli kopie corocznych przeglądów kominiarskich za okres od 2000 r. do 2013 r.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S.i R. S., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że kominek grzewczy z wkładem żeliwnym zamkniętym został zamontowany w lokalu mieszkalnym: nr [...] na przestrzeni lat 1999-2000 w miejscu istniejącego wcześniej pieca kaflowego oraz został podłączony do istniejącego w budynku przewodu kominowego.

Wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, sprawa administracyjna zakończona decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] nie jest tożsama z przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Tamta sprawa dotyczyła nieszczelnego przewodu kominowego odprowadzającego dym z kominka znajdującego się w lokalu mieszkalnym nr [...], przy czym wówczas chodziło o przewód istniejący w budynku, wykorzystywany do odprowadzania spalin, do którego wcześniej był podłączony zlikwidowany piec kaflowy. Powyższą decyzją nr [...], wydaną w trybie przepisów art. 66 ustawy Prawo budowlane, nakazano A. S. i R. S. uszczelnić ten komin dymowy odprowadzający spaliny z kominka, przy czym jednocześnie zakazano użytkowania kominka do czasu wykonania nałożonego obowiązku i uzyskania pozytywnej opinii kominiarskiej. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu sprawozdawczo-opiniodawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., sporządzonego przez mistrza kominiarskiego wynika, że usterkę w postaci nieszczelności przewodu dymowego usunięto poprzez wyprowadzenie oddzielnego przewodu dymowego rurą dwuścienną termoizolacyjną (kwasową), zaś przewód spalinowy od pieca gazowego został zabezpieczony.

W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego powyższe oznacza, że podmiot zobowiązany zamiast wykonać stosowne roboty budowlane w celu naprawy istniejącego nieszczelnego przewodu kominowego wyprowadził oddzielny (dodatkowy) przewód dymowy w postaci rury dwuściennej termoizolacyjnej z wylotem ponad dach. Zatem nie można mówić, aby doszło do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej. Poprzednie postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane dotyczyło nieprawidłowości stwierdzonych w stanie technicznym istniejącego w budynku przewodu kominowego, do którego został podłączony kominek znajdujący się w lokalu mieszkalnym nr [...].

Odnosząc się do sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania, [...] Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego uznał, że organ powiatowy do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane mają zastosowanie do robót budowlanych w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane wykonywanych lub wykonanych: bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wykonanymi już robotami budowlanymi, a zatem organ powiatowy prawidłowo zastosował art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.

Organ podkreślił, że decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 50. Innymi słowy, nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzić danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51.

[...] Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji dotyczącym niezgodności przedmiotowej inwestycji z wymogami § 265 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru oznaczonego symbolem [...], obejmującego swym zasięgiem zabudowaną nieruchomość położoną przy ul. O. [...] w W. zawartymi w uchwale Rady [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Wskazał, że z akt administracyjnych wynika, że budynek mieszkalny położony przy ul. O. [...] w W. wyposażony jest w piece akumulacyjne służące do jego ogrzewania.

Odnosząc się natomiast do przedłożonych przez skarżących protokołów z przeglądu urządzeń ogrzewczo-kominowych i opinii kominiarskich, organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczą one jedynie o usunięciu zanieczyszczeń z przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych w celu ich udrożnienia, jednak fakt ten nie eliminuje potencjalnego zagrożenia pożarowego.

Mając na względzie powyższe, [...] Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdził, że decyzja organu powiatowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] nie narusza przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że roboty budowane związane zarówno z zainstalowaniem kominka w lokalu mieszkalnym nr [...], jak i zamontowaniem odrębnego przewodu dymowego w postaci stalowej rury przebiegającej w odległości 2 cm od drewnianej więźby dachowej nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem przede wszystkim z uwagi na niezgodność tej inwestycji z wyżej przywołanymi wymogami techniczno-budowlanymi oraz wynikającym z tego faktu potencjalnym zagrożeniem dla życia i zdrowia ludzi przebywających w ww. budynku.

Skargę do Sądu na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] wnieśli R. S. oraz A. S. wnosząc o uchylenie decyzji w całości ewentualnie zmiany zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji w części nakazującej rozbiórkę kominka i nakazanie rozbiórki przewodu grzewczego oraz wybudowanie nowego przewodu kominowego zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego art. 50 i art. 51 ustawy - Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący podnieśli, że obie opinie zostały sporządzone przez niewłaściwego biegłego od spraw pożarnictwa, a powinny być wykonane przez biegłego d/s kominiarstwa, ewentualnie przez biegłych obu specjalizacji, tj. pożarnictwa i kominiarstwa. Żadna ze sporządzonych opinii nie stwierdziła nieszczelności, zadymienia ani określenia temperatury przewodu kominowego. Podkreślili, że od ponad 8 lat nie stwierdzono żadnych śladów zadymienia lub śladów powstania zagrożenia pożarowego, ponieważ przewód kominowy jest zaizolowany i szczelny. Ich zdaniem kominek nie stwarza zagrożenia i jego montaż nie wymagał i nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia, a jedynie nastąpiła zmiana paleniska z pieca kaflowego na kominek opalany drewnem.

Skarżący zarzucili niniejszemu postępowaniu nieważność, ponieważ przedmiotowe postępowanie dotyczy zakresu, który był rozstrzygnięty w 2006 r. prawomocną decyzją nr [...]. W wyniku tej decyzji skarżący naprawili przez specjalistyczną firmę komin, następnie został spisany protokół zdawczo odbiorczy przez mistrza kominiarskiego A.D., z którego wynika jednoznaczna opinia, że nieszczelność przewodu kominowego została usunięta.

Zdaniem skarżących nieważność postępowania zachodzi również z tego powodu, iż zaskarżone decyzje naruszają art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. z powodu ich niewykonalności w dniu orzekania. Organy obydwu instancji narzucają skarżącym likwidację kominka na drewno oraz przewodu kominowego nakazując przywrócenie stanu poprzedniego, jednak organy nie określiły na czym ma polegać przywrócenie stanu poprzedniego.

Skarżący uważają, że organ winien przeprowadzić opinię przez biegłego d/s kominiarstwa, czego nie uczynił, a następnie wydać decyzję w sprawie zmiany przewodu kominowego tak, aby był odsunięty od elementów konstrukcyjnych w odległości zgodnej z obowiązującymi przepisami.

Podnieśli, że kominek stanowi element ozdobny, a nieużywany nie stwarza żadnego zagrożenia. Zdaniem skarżących zainstalowanie kominka zamiast pieca kaflowego nie należy do robót budowlanych niezgodnych z przepisami prawa. Kominek istnieje 15 lat i funkcjonował bez problemów, dopóki uczestnicy nie złożyli wniosku o zniesienie współwłasności.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podnosząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., - dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt wyłącznie w aspekcie jego zgodności z prawem i może go wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym w zakresie dokonywanej kontroli sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, art. 7 i art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz z naruszeniem prawa materialnego, art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd kontrolował decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy, po rozpatrzeniu odwołania A. S. i R. S., decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] nakazującą A. S. i R. S. rozbiórkę komina grzewczego z przewodem dymowym odprowadzającym uboczne produkty spalania oraz doprowadzenie budynku mieszkalnego położonego przy ul. O. [...] w W. do stanu poprzedniego, z jednoczesnym nadaniem tej decyzji na podstawie art. 108 k.p.a. rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Jako podstawę materialno-prawną decyzji organ wskazał przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. Nr 1409 ze zm.).

Przepis art. 50 jak i art. 51 Prawa budowlanego, znajduje zastosowanie w sytuacji wykonania robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Na podstawie art. 51 ust. 7 ww. ustawy, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Z powyższych przepisów wynika, że jeżeli roboty budowlane zostały zakończone (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie), to zgodnie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego należy zastosować przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 oraz ust. 3. W przypadku braku możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem organ winien nakazać w zależności od charakteru i zaawansowania robót, w drodze decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zaniechania prowadzenia dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze.

Jeżeli natomiast istnieje możliwość doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego powinien nałożyć w tym celu, w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, określając termin ich wykonania. Postępowanie jest wówczas kontynuowane zgodnie z art. 51 ust. 3. Przy czym, w przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego wykonania przez inwestora robót budowlanych w sposób określony w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, winien on w pierwszej kolejności, jeżeli uzasadnia to stan faktyczny sprawy, tzn. jeżeli istnieje możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodności z prawem, nałożyć na inwestora w drodze decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, obowiązek wykonania w tym celu określonych czynności lub robót. Dopiero, gdy organ ustali, że roboty budowlane są wadliwe i nie ma możliwości ich naprawy, tj. doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, organ zobowiązany jest do wydania, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź też doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych bądź już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 p.b. Innymi słowy, gdy brak jest technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 p.b. (zob. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1877/11, publ. LEX nr 1358441).

Orzekając na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia sprawy, tzn. wydaje decyzję nakazującą: 1) zaniechanie dalszych robót budowlanych albo 2) rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź 3) doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przy czym, orzeczony na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki powinien być poprzedzony wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym mającym na celu ustalenie, że nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa.

Tymczasem organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2014 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał rozbiórkę kominka grzewczego z przewodem dymowym odprowadzającym uboczne produkty spalania oraz doprowadzenie budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego, przy czym z uzasadnienia zarówno decyzji organu I instancji, jak organu odwoławczego nie wynika, co organy rozumieją pod nakazem doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego. Jest to o tyle istotne, że ze stanu faktycznego wynika, że było kilka etapów przebudowy kominka grzewczego wraz z przewodem dymowym. W szczególności wkład kominkowy został zamontowany w 1999 r. w miejscu pieca kaflowego i podłączony do istniejącego przewodu kominowego, natomiast w związku z rozszczelnieniem przewodu kominowego w 2006 r. został wykonany oddzielny przewód dymowy w postaci rury dwuściennej termoizolacyjnej.

Rolą organu jest takie sformułowanie rozstrzygnięcia, zwłaszcza, gdy nakładany jest na stronę postępowania obowiązek, by zawierało ono dokładny i precyzyjny opis tego obowiązku. Sentencja decyzji i jej uzasadnienie muszą być na tyle precyzyjne i czytelne, by nie stwarzały przeszkody do wykonania decyzji w sposób zgodny z literalnym brzmieniem jej rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że: przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że roboty budowane związane zarówno z zainstalowaniem kominka w lokalu mieszkalnym nr [...], jak i zamontowaniem odrębnego przewodu dymowego nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Sąd jednak podnosi, że zarówno w decyzji organu I instancji, jak i w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań, czy jest możliwe doprowadzenie wykonanych robót budowlanych - związanych z przebudową pieca kaflowego na kominek w lokalu mieszkalnym nr [...] do stanu zgodnego z prawem. Organy w sprawie zastosowały wyłącznie § 265 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zawarty w rozdziale 6 "Wymagania przeciwpożarowe dla palenisk i instalacji". Jedynie dla przykładu podać należy, że dopuszczalność stosowania kominków opalanych drewnem regulują przepisy § 132 pkt 3 i § 145 pkt 1 ww. rozporządzenia, których organy w sprawie nie zastosowały. Organy nie dokonały także oceny, czy wykonanie kominka stanowi roboty budowlane wymagające zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę czy może zgłoszenia. Podkreślić należy, że nie jest dopuszczalne używanie w niniejszej sprawie przez organy zamiennie słów "komin grzewczy" - w rozumieniu instalacji służącej do podłączenia kominka znajdującego się w lokalu mieszkalnym nr [...] i "kominek" - położony w ww. lokalu mieszkalnym skarżących.

Zauważyć należy, że przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla R. po wschodniej stronie ulicy P. (uchwała Rady [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r.) nakaz stosowania urządzeń grzewczych zasilanych z miejskich sieci mógł dotyczyć tylko tych urządzeń, które były instalowane w czasie obowiązywania planu. Natomiast w niniejszej sprawie instalację polegającą na podłączeniu kominka grzewczego z wkładem żeliwnym zamkniętym wykonano w lokalu mieszkalnym nr [...] przed wejściem w życie powyższej uchwały, bowiem w 1999 r., a w 2006 r. został wykonany oddzielny przewód dymowy w postaci rury dwuściennej termoizolacyjnej. Przewód dymowy przebiega od kominka usytuowanego na parterze poprzez pomieszczenie nieużytkowe usytuowane nad lokalem mieszkalnym nr [...], a następnie przechodzi przez konstrukcję więźby dachowej w bezpośrednim sąsiedztwie krokwi drewnianej (w odległości ok. 2 cm), wyprowadzony zaś jest przy ścianie budynku (na poziomie I piętra, na którym znajduje się lokal mieszkalny nr [...]) ponad dach na wysokość ok. 1,00 m. Część przewodu zlokalizowana w pomieszczeniu nad lokalem mieszkalnym nr [...], stanowiąca rurę ze stali nierdzewnej o obwodzie 73 cm, posiada dwa połączenia, które zostały uszczelnione materiałem nieelastycznym, niegwarantującym szczelności przy jego dalszym użytkowaniu.

W toku postępowania organ nadzoru budowlanego winien był najpierw ustalić, czy wykonane roboty budowlane są zgodne z przepisami o warunkach technicznych oraz - ewentualnie - jakie czynności należy przedsięwziąć, aby zaistniały stan doprowadzić do zgodności z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Dopiero w sytuacji ustalenia, że nie jest możliwe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, organ ma obowiązek nakazać bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1).

W przypadku wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, organy powinny rozważyć, czy jest możliwa rozbiórka części inwestycji, np. przez ograniczenie nakazu do rozbiórki instalacji służącej do podłączenia kominka znajdującego się w lokalu skarżących, skoro przepis art. 51 ust. 1 ust. 1 Prawa budowlanego przewiduje wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części. Jest to o tyle istotne, że przyczyny zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia wynikają z nieszczelności i lokalizacji przewodu dymowego w stosunku do drewnianej konstrukcji dachu (2 cm od krokwi więźby dachowej). Zagrożenia tego nie stanowi kominek grzewczy pozbawiony przewodu dymowego odprowadzające uboczne produkty spalania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem ustalenie, czy wykonane przez skarżących roboty budowlane dotyczące komina grzewczego z przewodem dymowym odprowadzającym uboczne produkty spalania można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem poprzez orzeczenie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. W razie zaś stwierdzenia, że taka możliwość nie istnieje organ winien nakazać na podstawie pkt 1 powyższego art. 51 ust. 1 rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Rozważania te pozwolą na podjęcie decyzji w oparciu o prawidłową podstawę materialnoprawną.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że sprawa administracyjna zakończona decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] nie jest tożsama z przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego, co szczegółowo wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. organ zakazał użytkowania kominka w lokalu nr [...], należącym do skarżących, do czasu uzyskania pozytywnej opinii kominiarskiej oraz nakazał skarżącym usunięcie stwierdzonych w opinii kominiarskiej z dnia 16 lutego 2006 r. nieprawidłowości, poprzez uszczelnienie komina dymowego odprowadzającego spaliny z kominka.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, art. 7 i art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, mającymi istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt. I i II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.