Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 205/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Stwierdzono, iż przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2015 r. sprawy ze skargi S. N., J. S., A. S., K. S., M. K., A. J., H. W. i Z. S. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postepowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji; 2. stwierdza, że postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły; przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju solidarnie na rzecz skarżących S. N., J. S., A. S., K. S., M. K., A. J., H. W. i Z. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Pismem z dnia 12 marca 2015 r. S. N., J. S., A. S., K. S., M. K., A. J., H. W., Z. S. reprezentowani przez r. pr. K. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu"), za pośrednictwem organu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej "Ministra") postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej P. - księga wieczysta [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974 m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P.

II. Uzasadniając skargę, skarżący podnieśli w szczególności, co następuje:

1. Pismem z dnia 12 czerwca 2008 r. S. N., reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewody [...] (dalej "Wojewody") wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej P. - księga wieczysta [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974 m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. (dalej "orzeczenie wywłaszczeniowe").

2. Wskazany wyżej wniosek został przekazany według właściwości ówczesnemu Ministrowi Infrastruktury.

3. Po upływie kilku lat procedowania w sprawie Ministrowi Infrastruktury wszczął spór kompetencyjny z Wojewodą, w wyniku którego Wojewoda uznał swoją właściwość. Sprawa została zatem Wojewodzie przekazana.

4. W lipcu 2012 r. Wojewoda, stwierdzając ponownie swoją niewłaściwość przekazał akta Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Spór kompetencyjny pomiędzy tymi organami trwał do 2014 r. i zakończył się wraz z wydaniem przez NSA wyroku z dniu 19 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1679/12, ostatecznie przesądzającym, że organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Minister Infrastruktury (obecnie Minister Infrastruktury i Rozwoju).

5. W listopadzie 2013 r. strony otrzymały do Ministra informację o toczącym się postępowaniu i od tamtej pory aktywność organu ograniczała się do przesyłania informacji o kolejnych przedłużeniach terminu do rozpoznania sprawy.

6. Pismem z dnia 6 lutego 2015 r. organ został wezwany do usunięcia naruszenia prawa i wydania decyzji. Wezwanie to pozostało bezskuteczne.

III. Pismem z dnia 17 kwietnia 2015 r. Minister udzielił odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie.

Uzasadniając własne stanowisko, organ wskazał w szczególności, co następuje:

1. W dniu [...] kwietnia 2015 r. dochodzona skargą decyzja została wydana – decyzją tą, o nr [...] Minister stwierdził, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...].06.1960r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. - księga wieczysta [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. (pkt 4 orzeczenia) zostało wydane z naruszeniem prawa.

2. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, wniesiony do Wojewody w dniu 13 czerwca 2008 r., uległ następnie trzykrotnemu przekazaniu według właściwości, co wyniknęło z konieczności rozstrzygnięcia sporów kompetencyjnych w tym zakresie.

3. Ostatecznie pismem z dnia 12 lipca 2012 r. nr [...], który wpłynął do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (poprzednika prawnego Ministra Infrastruktury i Rozwoju) w dniu 17 lipca 2012 r. Wojewoda przekazał przedmiotowy wniosek temu organowi na postawie art. 65 § 1 k.p.a. W piśmie Wojewoda wskazał, iż przekazanie organowi naczelnemu wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...].06.1960r., jest wynikiem wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (tj. wyroku z dnia 31.01.2012r. sygn. akt I SA/Wa 775/11, wyroku z dnia 08.11.2011r. sygn. akt I SA/Wa 809/11, wyroku z dnia 21.02.2012r. sygn. akt I SA/Wa 932/11, wyroku z dnia 21.02.2012r. sygn. akt I SA/Wa 933/11, wyroku z dnia 28.11.2011r. sygn. akt I SA/Wa 935/11, wyroku z dnia 30.11.2011r. sygn. akt I SA/Wa 936/11, wyroku z dnia 28.11.2011r. sygn. akt I SA/Wa 1029/11 i wyroku z dnia 15.02.2012r. sygn. akt I SA/Wa 1537/11) w których w zdecydowany sposób odrzucono poglądy Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazując na aktualność poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 03.09.1998r. sygn. akt lii RN 83/98, w którym wskazano, iż właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. (...), co oznacza, iż w organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa w sprawie decyzji wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. P. będzie właściwy w sprawie minister.

4. Zdaniem Ministra przedmiotem obecnie wniesionej skargi może być wyłącznie ocena tego etapu postępowania, wszczętego z wniosku S. N. z dnia 12 czerwca 2008 r., który otworzył się wraz przekazaniem sprawy Ministrowi przez Wojewodę pismem z dnia 12 lipca 2012 r. W związku z powyższym należy podnieść, co następuje:

4.1. Zawiadomieniem z dnia 14.11.2013r. nr [...], na podstawie art. 61 § 4 Kpa w związku z art. 157 § 2 Kpa, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, poinformował strony o toczącym się postępowaniu nadzorczym w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].06.1960r. nr [...] oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w siedzibie organu, możliwości jego uzupełnienia oraz składania ewentualnych wyjaśnień i dokumentów.

4.2. Materiał dowodowy nadesłany przy piśmie z dnia 12.07.2012r. nr [...] wraz z wnioskiem z dnia 12.06.2008 r. był niekompletny.

4.3. W związku z koniecznością jego uzupełnienia, pismem z dnia 14.11.2013r. nr [...]wystąpiono do Zarządu G. w P. w wnioskiem o nadesłanie akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia zakończonego kwestionowanym orzeczeniem przekazanych do Zarządu G. w P. w dniu 18.11.1977 r. Kolejnym pismem z dnia 14.11.2013r. wystąpiono do Zarządu G. w P. o aktualizację stanu prawnego nieruchomości.

4.4. W wyniku ww. kwerendy, przy piśmie Wydziału Organizacyjnego Urzędu Miasta P. z dnia [...].12.2013 r. znak: [...] nadesłano uwierzytelnione kopie akt archiwalnych postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem z dnia [...].06.1960r. nr [...] , zaś przy piśmie z dnia 09.12.2013r. nr [...] Zarząd G. w P. poinformował, że dotychczas ustalony stan prawny nie uległ zmianie.

4.5. W oparciu o informacje zawarte w ww. aktach archiwalnych, pismem z dnia 10.06.2014 r. nr [...] wystąpiono do Archiwum Akt Nowych celem uzyskania kopii akt archiwalnych dotyczących zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].10.I956r. nr [...].

4.6. Przy piśmie Archiwum Akt Nowych z dnia 24.07.2014 nr [...] wpłynęły żądane dokumenty dotyczące w. zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].10.1956r. nr [...].

4.7. Jednocześnie z związku z uzyskaniem informacji o śmierci B. S. - następczyni prawnej byłych właścicieli nieruchomości, wystąpiono do Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z wnioskiem z dnia 08.10.2014r. nr [...] o nadesłanie danych adresowych ewentualnych dzieci ww. zmarłej, zaś pismem z dnia 09.10.2014r. nr [...] wystąpiono do r. pr. K. B. - występującej w imieniu żyjących następców prawnych właścicieli nieruchomości, o nadesłanie informacji czy zostało potwierdzone postępowanie spadkowe po zmarłej w drodze prawomocnego postanowienia spadkowego lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia oraz nadesłanie dokumentacji wraz z adresami następców prawnych zmarłej.

4.8. Ponadto pismem z dnia 09.10.2014r. nr [...] wystąpiono do Urzędu Stanu Cywilnego w P. o nadesłanie odpisu zupełnego aktu zgonu B. S.

4.9. Przy piśmie z dnia 03.11.2014r. nr [...] Urząd Stanu Cywilnego w R. nadesłał odpis skrócony aktu zgonu B. S. nr [...], zaś Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych nadesłano aktualne dane adresowe córki zmarłej.

4.10. Jednocześnie przy piśmie z dnia 03.11.2014r. r. pr. K. B. nadesłała kopię zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...].05.2013r. rep. [...], sporządzonego przez H. J. - notariusza w P., stwierdzającego nabycie spadku po ww. B. S.

4.11. W związku z faktem, kopia przy ww. piśmie z dnia 03.11.2034r. okazała się nieczytelna, pismem z dnia 27.01.2015r. nr [...] wystąpiono do notariusza – H. J. o nadesłanie zarejestrowanego akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...].05.2013 r.

4.12. Przy piśmie z dnia 06.02.2015r. K. B. nadesłała czytelną - poświadczoną przez siebie - zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia z dnie [...].05.2013r. rep. [...]

4.13. W związku z powyższym w dniu 27.03.2015r. Minister Infrastruktury i Rozwoje (następca prawny Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) wyda zawiadomienie nr [...], w którym - na podstawie art. 10 § 1 Kpa - poinformował strony o zebraniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz wyznaczył termin zapoznania się z zebranym materiale dowodowym w siedzibie organu, możliwości jego uzupełniania i składania ewentualnych wyjaśnień i dokumentów, a także o obowiązkach strony wynikających z art. 41 § 1 Kpa.

4.14. Należy również wskazać, iż o wszelkich podejmowanych w sprawie czynnościach organ informował strony postępowania. W pismach z dnia 14.11.2013r. nr [...], z dnia 10.06.2014r. nr [...], z dnia 09.10.2014r. nr [...] oraz z dnia 27.01.2015r. nr [...] organ informował również strony o przyczynach zwłoki oraz wyznaczał, na podstawie art. 36 § 2 Kpa, nowy termin rozpatrzenia sprawy.

4.15. Uwzględniając powyższe należy - zdaniem organu - uznać, iż w postępowaniu z wniosku S. N. z dnia 12.06.2008r organ podejmował niezbędne działania celem jego zakończenia oraz, zgodnie z art. 36 § 1 Kpa, zawiadamiał strony o przyczynach zwłoki i wskazywał nowe przewidywane terminy zakończenia sprawy. Działania organu były podejmowane sukcesywnie w miarę ujawniających się w toku postępowania nowych potrzeb dowodowych.

4.16. Podkreślić jednocześnie należy, iż nie upłynął wyznaczony przez organ termin w ww. piśmie z dnia 27.01.2015r. nr [...].

5. Podkreślenia wymaga, że procedowanie w niniejszej sprawie było realizowane w warunkach zmian organizacyjnych w urzędzie, tj. połączenia z Ministerstwem Rozwoju Regionalnego, co nie pozostawało bez wpływu na efektywność funkcjonowania urzędu, w tym realizowaną politykę kadrową (prowadzenie naborów pracowników).

5.1. Fakt zniesienia Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ma znaczenie kluczowe dla oceny skutków zmian organizacyjnych, bowiem włączenie struktury znoszonego urzędu do Ministerstwa Rozwoju Regionalnego oznaczało konieczność dostosowania włączanych komórek do standardów technicznych i organizacyjnych zastanych w komórkach byłego Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Szczególnie uciążliwe i czasochłonne okazało się wdrożenie w Departamencie Orzecznictwa I (w ramach którego prowadzone było przedmiotowe postępowanie nadzorcze) systemu informatycznego ESOD, służącego do ewidencji spraw, pism, korespondencji oraz do spełniania innych funkcji kluczowych dla bieżącego funkcjonowania organu. W ramach wdrażania nowego systemu konieczne było przeszkolenie pracowników, rejestracja wszystkich spraw w tym systemie (co zajęło łącznie ok. dwóch miesięcy, w którym to czasie nie było możliwe bieżące prowadzenie spraw), a także długotrwały proces usuwania błędów w tym systemie. Wdrażanie ww. systemu trwało łącznie kilka miesięcy począwszy od stycznia 2014 r.

5.2. Wydział ds. Rewindykacji Mienia obsługujący niniejsze postępowanie w dacie wpływu wniosku (tj. 17.07.2012r.) zatrudniał wprawdzie trzech referentów prowadzących ponad 400 spraw rewindykacyjnych. Wskazać należy jednak, iż zatrudnienie w okresie prowadzenia niniejszego postępowania ulegało zmianie i kształtowało się w następujący sposób: od 01.08.2012r. do 01.12.2012r. - dwóch pracowników, od 01.12.2012r. do 14.04.2013r. - trzech pracowników, od 14.04.2013r. do 21.06.2013r. - dwóch pracowników, od 22.06.2013r. do 01.07.2014r. — trzech pracowników. Dopiero proces naboru (przeprowadzony skutecznie z opóźnieniem ze względu na ww. zmiany organizacyjne) skutkował uzupełnieniem składu osobowego wydziału do czterech osób z dniem 01.07.2014r. Skomplikowany charakter prowadzonych spraw (do których należy sprawa niniejsza) czyni niemożliwym usunięcie w krótkim czasie zaległości we wszystkich prowadzonych postępowaniach, choćby z uwagi na niezbędny okres wdrażania nowych pracowników do podejmowania czynności. Wiedzą znaną z urzędu zarówno Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu potwierdzaną w licznych wyrokach, jest wysoce skomplikowany charakter spraw rewindykacyjnych i wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (wystąpienia o przesłanie akt, potwierdzenie stanu prawnego etc.), jak i nie dokumentowanych (analiza pozyskanych akt, analiza orzecznictwa, weryfikacja pozyskanych dokumentów, przygotowywanie projektów rozstrzygnięć). Również niniejsza sprawa należy do tych bardziej skomplikowanych. Żadna z tych czynności nie może zostać pominięta, co skutkuje (przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi - ok. 130) tym, iż mogą zdarzyć się opóźnienia lub niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z Kpa. W sprawach takich strony są jednak informowane o przyczynach opóźnienia i przewidywanym terminie załatwienia sprawy, zgodnie z art. 36 Kpa. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie, iż organ pozostaje w bezczynności - ewentualnie przewlekłości, a tym bardziej, iż pozostaje w ww. stanie w stopniu rażącym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.10.2013r. sygn. akt I OSK 1181/13 negujący automatyzm w uznaniu rażącego naruszenia prawa "sam upływ terminu załatwienia sprawy nie oznacza jeszcze bezczynności organu w prowadzeniu sprawy. Konieczne jest bowiem wyjaśnienie, czy niezałatwienie sprawy w prawnie ustalonym terminie doszło wskutek naruszenia zasad i szczegółowych przepisów procesowych. W sytuacji gdy w świetle art. 149 § 1 zd. drugie konieczna jest ocena, czy przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyjaśnione powinny być wszystkie istotne okoliczności dotyczące przyczyn zwłoki w zakończeniu postępowania.

5.3. Ponadto należy wyjaśnić, iż termin rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w końcowym etapie postępowania uległ wydłużeniu również ze względu na zmianę siedziby Departamentu Orzecznictwa I, której dokonano w połowie października 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., 270, ze zm. - dalej p.p.s.a.) wynika, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 tego artykułu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Skargę należało uwzględnić, albowiem prowadzone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, dotknięte jest przewlekłością.

Stwierdzić przy tym należy, że stosowna skarga została wniesiona do Sądu po dopełnieniu przez skarżących koniecznego wymogu formalnego, polegającego na uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.

V. Ocena przebiegu prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 czerwca 2008 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej P. - księga wieczysta [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974 m2 w kontekście przedmiotu skargi prowadzi do następujących wniosków:

1. Instytucja kierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ została wprowadzona do systemu prawa wraz z nowelizacją przepisów p.p.s.a., obowiązującą od dnia 11 kwietnia 2011 r. Skarga ta ma na celu przeciwdziałanie przewlekłości postępowań administracyjnych, a w konsekwencji skuteczniejszej realizacji prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Skoro ustawodawca obok skargi na bezczynność organu, wyodrębnił jako odrębną, skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, to należy uznać, że przewlekłość postępowania jest innym typem naruszenia zasady szybkości postępowania niż niezałatwienie sprawy w terminie.

Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy będzie oznaczało nie tylko niezałatwienie sprawy w ustawowych terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a., ale jednocześnie sytuację, w której organ wprawdzie prowadząc postępowanie podejmuje w jego toku czynności procesowe, które mogą być ocenione jako zbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podejmowanie przez organ takich czynności procesowych oznacza, że organ nie pozostaje w sprawie bezczynny, ale jednocześnie wpływa to na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Skarga na przewlekłość postępowania ma za zadanie stwierdzenie, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i to bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia, czy też nie. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozprzęgnięcia sprawy.

Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 2 formułuje szereg ogólnych zasad postępowania administracyjnego, które obowiązują w każdym postępowaniu i których organ obowiązany jest przestrzegać. Zgodnie z zasadą legalności działania (art. 6 k.p.a.), organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, organy administracji publicznej prowadza postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).

2. Stosownie do art.149 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art.149 §1 a p.p.s.a).

Nowe brzmienie przepisu znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie pomimo faktu, że skargę wniesiono przed wejściem nowelizacji p.p.s.a. w życie, a to na zasadzie art.2 zdanie pierwsze aktu nowelizującego, tj. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 685). W myśl tej regulacji przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym m.in. przez art. 1 pkt pkt 41-47 ustawy nowelizującej (art.149 p.p.s.a. został zmieniony przepisem art.1 pkt 40 tej ustawy) stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.

3. Przedmiotem postępowania administracyjnego, którego przewlekłe prowadzenie zarzuca skarga, było rozpoznanie przez Ministra wniosku jednej ze skarżących z dnia 12 czerwca 2008 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, tj. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. - Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej P. - księga wieczysta [...], tom [...], karta [...], o powierzchni 974 m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. i W. P. Jak wynika z akt sprawy, po wpłynięciu skargi do organu (w dniu 18 marca 2015 r.) organ ten wydał decyzję, której wydania dochodzą skarżący (decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...]). Fakt ten wywołuje brak potrzeby stosowania przez Sąd instrumentu przewidzianego w art.149 § 1 p.p.s.a., tj. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie dochodzonego skargą aktu. Postępowanie sądowe w tym zakresie należało zatem umorzyć na zasadzie art.161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

4. Wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeśli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 r., I OSK 797/13). Użycie bowiem w zdaniu drugim ww. art. 149 § 1 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu.

4.1. Analizując pod tym kątem zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dokumentacyjny Sąd uznał, że: 1) trafnie wywodzi organ, że nie można przypisać mu (jak też jego poprzednikom) przewlekłości w procedowaniu w sprawie w okresie, w którym rozstrzygana była kwestia właściwości rzeczowej do rozpoznania przedmiotowego wniosku, 2) ewentualną przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania należy zatem rozpatrywać wyłącznie w kontekście okresu pomiędzy przekazaniem organowi sprawy według właściwości przez Wojewodę [...], co nastąpiło pismem Wojewody z dnia 12 lipca 2012 r. (pismo to wpłynęło do Ministra w dniu 17 lipca 2012 r.), a wydaniem przez Ministra decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., 3) w okresie, o którym mowa powyżej do przewlekłości w prowadzeniu postępowania doszło.

4.2. Nie ulega wprawdzie wątpliwości, że w rozpatrywanym okresie organ dokonywał różnego rodzaju czynności procesowych, takich jak występowanie do właściwych instytucji o przekazanie materiału dowodowego, czy też ustalanie następców prawnych zmarłej strony postępowania, niemniej w pewnych okresach działania organu były podejmowana ze znaczną zwłoką (podkreślenia w tym zakresie wymaga w szczególności późne przystąpienie przez organ do uzupełnienia materiału dowodowego, przekazanego przez Wojewodę przy piśmie z dnia 12 lipca 2012 r., poprzez skierowanie w dniu 14 listopada 2013 r. stosownych wystąpień do Zarządu G. oraz wystąpienie w dniu 10 czerwca 2014 r. do Archiwum Akt Nowych. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu jest stwierdzenie, że kontrolowane postępowanie administracyjne było prowadzone przez Ministra w sposób przewlekły (art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a). .

4.3. Mając na uwadze: 1) co do zasady skomplikowany charakter postępowań nadzorczych, dotyczących stwierdzenia nieważności orzeczeń wywłaszczających nieruchomości, zapadłych w odległej przeszłości, łączący się zarówno z koniecznością poszukiwania archiwalnego materiału dowodowego, jak i z dużym nakładem pracy, 2) brak możliwości wykluczenia, że wskazane przez organ przejściowe utrudnienia natury organizacyjnej mogły stanowić w pewnym zakresie obiektywną przeszkodę do sprawnego rozpatrywania spraw nadzorczych, Sąd uznał, że stwierdzona przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art.149 §1 a p.p.s.a).

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.149 § 1 pkt 3 i §1a, art.161 § 1 pkt 3 oraz art.200 p.p.s.a.: