Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1583/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi [...][...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021r. (data wpływu do organu [...] marca 2021r.) T. B. (skarżąca) reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zwróciła się do Prezydenta M. [...] o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką J. R.. W piśmie z dnia [...] marca 2021r. pełnomocnik skarżącej zawarł żądanie uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. na [...] lutego 2021r.

2. Decyzją z dnia maja 2021r. Prezydent M. [...] odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] grudnia 2020r. na mocy której skarżąca nabyła prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 – dalej "u.ś.r."), bowiem niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała przed ukończeniem przez nią 25 roku życia. Ponadto zdaniem organu kolejną negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest uprawnienie skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 17 ust. 5 u.ś.r.).

3. W wyniku wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2021r. uchyliło powyższą decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

4. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej Prezydent M. [...] decyzją z dnia [...] września 2021r. ponownie odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] grudnia 2020r. na mocy której skarżąca nabyła prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała w okresie wskazanym w tym przepisie. Ponadto zdaniem organu kolejną negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest uprawnienie skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 17 ust. 5 u.ś.r.).

5. W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i bezpośrednie przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r., polegającej na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez odwołującą specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o art. 16a u.ś.r. stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez odwołującą specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku odwołującej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego;

- naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co w konsekwencji skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji odwołującej nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa odwołującej do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem odwołującej;

- naruszenie art. 6, 8, 9, 77 § 1, art. 7 w zw. art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki oraz pobierania przez odwołującą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

6. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2021r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przytoczył stan faktyczny sprawy oraz przywołał treści art. 17 ust. 1, i ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. była nieprawidłowa w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie.

Następnie Kolegium wskazało, że strona na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2020r. była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad matką na okres od [...] listopada 2020r. do [...] października 2021r. Skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła oświadczenie, iż na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzający złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylenie aktualnie obowiązującej decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ decyzją z dnia [...] września 2021r. orzekł także o odmowie uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona decyzji tej nie zaskarżyła a tym samym stała się ona ostateczna. Zatem na dzień wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie był spełniony warunek wynikający z treści art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. Jednocześnie organ podkreślił, że decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego wygasła z dniem [...] października 2021r., zatem od tej daty nie zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże w ocenie Kolegium strona nie spełnia kolejnego warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem w przedmiotowej sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki. W tym zakresie organ wyjaśnił, że matka skarżącej wykonuje czynności w zakresie samoobsługi, natomiast córka pomaga w codziennych czynnościach domowych (sprzątanie, gotowanie, podawanie posiłków, podawanie leków, kontakt z lekarzem, pranie). Kolegium podkreśliło, że matka skarżącej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od [...] maja 2016r. na stałe, przy czym wnioskodawczyni jest osobą długotrwale bezrobotną korzystającą z zasiłku okresowego w związku z bezrobociem, a ostatnio w 2020r. z uwagi na długotrwałą chorobę.

Dalej organ wskazał, że na wezwanie z dnia [...] lipca 2021r. pełnomocnik wnioskodawczyni nie udzielił stosownych wyjaśnień co do zakresu sprawowanej opieki i związku przyczynowo - skutkowego w zakresie rezygnacji z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Braku tego nie sanuje ogólnikowe stwierdzenie pełnomocnika wnioskodawczyni, iż całość przedłożonego w sprawie wniosku zawiera informacje i dokumenty dostępne wnioskodawczyni w tym oświadczenia o świadomości odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych oświadczeń. Organ nadmienił, że złożone dokumenty nie zawierają żadnego oświadczenia co do zakresu sprawowanej opieki jak i konieczności rezygnacji w związku sprawowaniem tej opieki. Kolegium podkreśliło, że to nie strona ocenia, czy materiał dowodowy jest kompletny, a organ prowadzący postępowanie. Zatem wobec odmowy złożenia dodatkowych wyjaśnień w świetle ustaleń wynikających z wywiadu środowiskowego Kolegium uznało, iż czynności wykonywane przez skarżącą stanowią jedynie pomoc w czynnościach życia codziennego. Zakres i czasokres pomocy świadczonej przez córkę stanowi typową pomoc i opiekę świadczoną przez córkę na rzecz matki. Natomiast przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza całkowitą możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

7. W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz w oparciu o przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu powyższego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

- naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r. poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

10. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z dnia [...] września 2021r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, legitymującą się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we [...] z dnia [...] czerwca 2016r., zaliczającym J. R. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe z informacją, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] maja 2016r.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

11. Przechodząc do głównej kwestii spornej, która w przedmiotowej sprawie dotyczy niespełnienia przez skarżącą przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka i jej zakres ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi, tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo-skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19). Pomoc sprowadzająca się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, nie stanowi o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 266/19). Organ musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 435/21). Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia nad niepełnosprawnym członkiem rodziny o wymaganym stopniu niepełnosprawności, o ile nie przeprowadzi się przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia, jest decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia i nie ma tu żadnego znaczenia rzeczywisty charakter oraz wymiar tej opieki. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 952/21).

12. Z powyższego wynika, że w każdej sprawie dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w sposób zindywidualizowany rozważyć, jakiej opieki i w jakim rozmiarze ze względu na rodzaj niepełnosprawności i choroby potrzebuje osoba niepełnosprawna, a także w jakim stopniu zaabsorbowanie opiekuna sprawowaniem tej opieki uniemożliwia podjęcie przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej sama wykonuje czynności w zakresie samoobsługi (czasami trzeba pomóc przy toalecie). Córka pomaga matce w codziennych czynnościach domowych takich jak: sprzątanie, gotowanie, podawanie posiłków, podawanie leków, kontakt z lekarzem, załatwianie spraw urzędowych, pranie. Skarżąca zamieszkuje razem z matką i nie podejmuje zatrudnienia od wielu lat z uwagi na opiekę nad matką.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy słusznie stwierdził, że z poczynionych ustaleń nie wynika, aby rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką wymuszał powstrzymywanie się przez skarżącą od podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, ma możliwość, na tle poczynionych ustaleń wskazujących na częściową samodzielność matki, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w toku postępowania skarżąca nie współpracowała należycie z organem w kwestii wyjaśnienia okoliczności natury faktycznej. Okoliczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy jest istotną okolicznością o charakterze prawotwórczym. Skarżąca była zatem zobligowana do udzielenia wyjaśnień, o które wystąpił w wezwaniu z dnia [...] lipca 2021r. organ skierowanym do pełnomocnika skarżącej, gdyż mają one bezpośredni związek z uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021r. wskazał, że integralną częścią złożonego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest podpisany przez wnioskodawczynię formularz SR-5 obejmujący swym zakresem wszelkie informacje i oświadczenia wymagane do nadania sprawie prawidłowego biegu. Całość przedłożonego w sprawie wniosku zawiera informacje i dokumenty dostępne wnioskodawczyni, w tym oświadczenia o świadomości odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych oświadczeń. Jak trafnie wskazało Kolegium złożone dokumenty przy wniosku nie zawierają żadnego oświadczenia co do zakresu sprawowanej opieki. W konsekwencji uznać należy, że skarżąca w zakreślonym terminie nie odpowiedziała w prawidłowy sposób na skutecznie doręczone jej pełnomocnikowi pisemne wezwanie organu z dnia [...] lipca 2021r. do złożenia wyjaśnień w zakresie okoliczności mających wpływ na prawo do przedmiotowego świadczenia (tzn. w zakresie dotyczącym ustaleń co do charakteru sprawowanej opieki jak i częstotliwości wykonywanych czynności i jej faktycznego związku z niemożnością podjęcia zatrudnienia). Z materiału dowodowego nie wynika, że matka skarżącej jest osobą leżącą, czy też potrzebuje pomocy osoby drugiej przy poruszaniu się. Przyjąć zatem należy, że sama może przemieszczać się po mieszkaniu jak również poza domem. Z materiału dowodowego nie wynika także, aby J. R. była niesprawna ruchowo w górnej części ciała, może więc samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia, pojenia, jest świadoma, samodzielnie spożywa przygotowane posiłki i leki. Jest także samodzielna w zakresie załatwiania potrzeb fizjologicznych. Z twierdzeń skarżącej nie wynika, aby wykonywała w stosunku do matki czynności pielęgnacyjne, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, np. leczenia odleżyn i ran, karmienia przez sondę, zmian pampersów lub pieluchomajtek. Udzielona pomoc sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, a także jakie są wykonywane przez pracujące dzieci, które choć nie mieszkają z rodzicami, pomagają im w sprawach życia codziennego z powodu starczego wieku i związanych z wiekiem chorób. Nie są to czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej, gdyż stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego i mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym (zrobienie zakupów, pranie, prasowanie, których nie trzeba wykonywać codziennie, gotowanie posiłków na dwa, trzy dni dla wszystkich członków rodziny, sprzątanie raz w tygodniu lub w zależności od potrzeb, wizyty lekarskie i urzędowe, także nie odbywają się codziennie i mogą być planowane), co w konsekwencji stanowi o braku możliwości powiązania braku aktywności zawodowej skarżącej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Sąd nie neguje faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad matką i ocenia postawę skarżącej jako godną pochwały, to należało uznać, że organ odwoławczy zasadnie ocenił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że czynności wykonywane przez skarżącą nie świadczą o stałym i tak dużym zaangażowaniu skarżącej, że nie może ona podjąć zatrudnienia, choćby w niepełnym zakresie czasu pracy.

Reasumując wskazać należy, że omawiane świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu jest ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, czyli ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Podkreślić należy, że nie zawsze i nie w sposób automatyczny każda osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, także ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasu pracy. Każdą taką sytuację należy bowiem analizować z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych, co w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo uczynił. W skardze z kolei nie zawarto jakichkolwiek argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć. Argumentacja uzasadnienia skargi ograniczona została do przytoczenia przepisów prawa materialnego, orzecznictwa i prostego zaprzeczenia poczynionym przez organy ustaleniom oraz wyciągniętym na ich podstawie prawidłowym wnioskom.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.