Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 257/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2042
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję częściową nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz H. J. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2017r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. J. – utrzymał w mocy decyzję częściową Nr [...] Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...], potwierdzającą skarżącej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej we wsi K., gmina K., powiat S., dawne województwo b.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W dniu [...] grudnia 2008 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek H. J. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A. Z. poza obecnymi granicami RP we wsi K.

Decyzją z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił H. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, gdyż nie udowodniono, że wyżej wymieniona jako właścicielka pozostawiła nieruchomość na dawnych Kresach [...] oraz, że została zmuszona do opuszczenia byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Od powyższej decyzji H. J. złożyła odwołanie do Ministra Skarbu Państwa, który decyzją z [...] czerwca 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 r.

Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] czerwca 2012 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Wyrokiem z 21 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1633/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił przedmiotową skargę H. J.

Następnie H. J. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 15 października 2014r., sygn. akt I OSK 590/13 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie, decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] czerwca 2012 r. oraz decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012r.

Pismem z 29 września 2015 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przysługującej jej 1/3 części wartości rekompensaty za pozostawione mienie, zgodnie z jej udziałem w spadku wynikającym z treści postanowienia Sądu Rejonowego z [...] lipca 2011 r., sygn. [...].

Wojewoda [...], postanowieniem nr [...] z [...] października 2016 r., nr [...] uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie spełnia wymogi określone w art. 2, art. 3 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. oraz wezwał stronę postępowania do:

1. wskazania formy realizacji prawa do rekompensaty,

2. wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego,

3. dołączenia aktualnego operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionej we wsi K., gmina i powiat S., dawne województwo b., w skład której wchodziło:

- [...] ha ziemi,

- stodoła dla bydła, o powierzchni ok [...] m2, na murowanym fundamencie, drewniana, dach kryty blachą, wybudowana w 1917 r.,

- stodoła na zboże o powierzchni [...] m2, na murowanym fundamencie, drewniana, dach kryty blachą, wybudowana w 1917 r.

Pismem z [...] stycznia 2017 r. skarżąca zwróciła się do Wojewody [...] z wnioskiem o zmianę powyższego postanowienia poprzez uwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość położona była we wsi K., w granicach gminy K., powiat S., dawne województwo b. oraz ujęcie domu mieszkalnego oraz dodatkowych [...] ha ziemi w składzie pozostawionego mienia.

Wojewoda [...], postanowieniem z [...] lutego 2017 r., nr [...] zmienił postanowienie nr [...] z [...] października 2016 r., poprzez uwzględnienie kwestii położenia przedmiotowej nieruchomości we wsi K., w granicach gminy K., powiat S., dawne województwo b. Organ wojewódzki odmówił zmiany w zakresie rodzaju i powierzchni pozostawionej nieruchomości.

Decyzją częściową Nr [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Wojewoda [...] potwierdził H. J. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej we wsi K., gmina K., powiat S., dawne województwo b. w udziale jej przysługującym tzn. w wysokości 1/3 części z 20% zwaloryzowanej wartości pozostawionej nieruchomości.

Wojewoda [...] rozstrzygając niniejszą sprawę nie uwzględnił domu mieszkalnego oraz dodatkowych [...] hektarów ziemi, jako składników nieruchomości pozostawionej przez A. Z. poza obecnymi granicami RP.

Od powyższej decyzji H.J. złożyła odwołanie.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2017r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. J. – utrzymał w mocy decyzję częściową Nr [...] Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że wykładania celowościowa ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wskazuje na ustalenie składu pozostawionej nieruchomości na moment wybuchu II Wojny Światowej. Ze znajdującego się aktach sprawy zaświadczenia [...] Wiejskiego Komitetu Wykonawczego rejonu G. o obwodu G. z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...] wynika natomiast, iż dom mieszkalny został wybudowany w 1941 r., tak więc w czasie trwania II Wojny Światowej, co oznacza, że zgodnie z przywołaną uchwałą i linią orzeczniczą nie może wchodzić w skład pozostawionego mienia.

Odnosząc się do kwestii uwzględnienia dodatkowych [...] ha ziemi w składzie mienia pozostawionego przez A. Z. poza obecnymi granicami RP organ wskazał, że jedynymi dowodami mogącymi potwierdzić powyższą okoliczność są oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z [...] marca 2003 r. oraz C. G. i B. L. z [...] października 2015 r.

Oświadczenia M. C. i R. Z. z [...] marca 2003 r, nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, z oświadczeń nie wynika także, gdzie świadkowie zamieszkiwali, ani czy są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicielki lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Oświadczenia C. G. i B. L. . z [...] października 2015 r. zostały złożone przed notariuszem państwowego biura notarialnego rejonu leninowskiego miasta G., obwód g. Republiki [...] pod groźbą za krzywoprzysięstwo. Z oświadczeń tych również nie wynika, czy świadkowie są osobami bliskimi właścicielki lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W ocenie Ministra oświadczenia ww. świadków nie mogą stanowić dowodu mającego istotny wpływ na ustalenie rodzaju oraz powierzchni pozostawionej przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, gdyż nie zostały złożone zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W związku z powyższym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że Wojewoda [...] słusznie przyjął protokół z przesłuchania strony z [...] kwietnia 2010r., oświadczenia M. C. i R. Z. z [...] marca 2003 r. oraz C. G. i B. L z [...] października 2015r. jako dowody uzupełniające w zakresie ustalenia rodzaju i powierzchni przedmiotowej nieruchomości. Dokumentem o najwyższej wartości dowodowej w niniejszej kwestii jest bowiem zaświadczenie [...] Wiejskiego Komitetu Wykonawczego rejonu G. obwodu G. z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...]. W ocenie organu II instancji, Wojewoda [...], po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo ustalił rodzaj oraz powierzchnię nieruchomości pozostawionej przez A. Z. poza obecnymi granicami RP we wsi K., gmina K., powiat S., dawne województwo b.

H. J. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1684/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił przedmiotową skargę H. J.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. J. zaskarżając wyrok w całości i - na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.) - zarzuciła mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 2 w związku z art. 1 Ustawy zabużańskiej polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku

(nr [...]) w sytuacji, w której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisów art. 2 w związku z art. 1 Ustawy zabużańskiej i przyjął, że wszystkie składniki majątku, za które przyznawana jest rekompensata musiały istnieć (lub być własnością osoby opuszczającej terytorium) już 1 września 1939 roku, podczas gdy żaden przepis Ustawy zabużańskiej - w szczególności art. 1 i 2 rzeczonej ustawy - nie wymaga, by składniki majątku istniały (lub były własnością osoby opuszczającej terytorium) dokładnie w dniu wybuchu wojny, czyli 1 września 1939 roku, a jedynie by pozostawienie posiadanych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej było wynikiem opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku;

b. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 2 w związku z art. 1 Ustawy zabużańskiej w związku z art. 8 ust. 1, art. 2, art. 64 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 37 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku w sytuacji, w której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej i niezgodnej z Konstytucją wykładni przepisów art. 2 w związku z art. 1 Ustawy zabużańskiej i przyjął, że wszystkie składniki majątku, za które przyznawana jest rekompensata, musiały istnieć (lub być własnością osoby opuszczającej terytorium) już 1 września 1939 roku, podczas gdy prokonstytucyjna wykładnia przepisów Ustawy zabużańskiej, uwzględniająca zwłaszcza zasadę demokratycznego państwa prawnego, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę zakazu dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, jak również zasadę równej dla wszystkich ochrony prawnej własności oraz innych praw majątkowych wskazuje na to, że przepisy art. 1 i 2 rzeczonej ustawy nie wymagają, by składniki majątku istniały (lub były własnością osoby opuszczającej terytorium) dokładnie w dniu wybuchu wojny, czyli 1 września 1939 roku, a jedynie by pozostawienie posiadanych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej było wynikiem opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku;

c. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej w zw. z art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku w sytuacji w której organy administracji obu instancji zaniechały podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony (w sytuacji w której organy uznały, że oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 roku oraz G. M. i L. A. z dnia [...] października 2015 roku nie spełniają wymogów wskazanych w art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej);

d. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, 75 § 1, art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a. polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku w sytuacji w której organy administracji obu instancji zaniechały podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przy uwzględnieniu zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej i jednocześnie zaniechaniu przez organy administracji obu instancji w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz zaniechaniu dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego tego, czy dana okoliczność została udowodniona, w szczególności poprzez z jednej strony przyjęcie, że doszło do kolektywizacji należącego do A. Z. gospodarstwa rolnego, a z drugiej, że brak jest dowodów wskazujących na to, że w skład majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wchodziło dodatkowe [...] ha ziemi które uległo kolektywizacji oraz przez bezpodstawne przyjęcie, że w kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza zaświadczenia [...] i Wiejskiego Komitetu Wykonawczego rejonu G. obwodu G. z dnia [...] marca 2003 roku (Nr [...]) oraz oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 roku oraz G. M. i L. A. z dnia [...] października 2015 roku nie zostało udowodnione to, że w skład nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jej opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku wchodził dom mieszkalny wybudowany w 1941 roku oraz dodatkowe [...] ha ziemi;

e. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nie rozpoznaniu sprawy w granicach skargi oraz nie rozpoznaniu wszystkich zarzutów objętych skargą jak również na nie odniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do następujących zarzutów podniesionych w skardze:

– zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej w związku z art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a. polegającego na zaniechaniu podjęcia przez organ prowadzący postępowanie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony (w sytuacji w której organ uznał, że oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 roku oraz G. M. i L. A. z dnia [...] października 2015 roku nie spełniają wymogów wskazanych w art. 6 ust. 5 Ustawy zabużańskiej),

– zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegającego na zaniechaniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przy uwzględnieniu zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej i jednocześnie zaniechaniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz zaniechaniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego tego, czy dana okoliczność została udowodniona, w szczególności przez z jednej strony przyjęcie, że doszło do kolektywizacji należącego do A. Z. gospodarstwa rolnego, a z drugiej, że brak jest dowodów wskazujących na to, że w skład majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wchodziło dodatkowe [...] ha ziemi które uległo kolektywizacji oraz przez bezpodstawne przyjęcie, że w kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza zaświadczenia [...] Wiejskiego Komitetu Wykonawczego rejonu G. obwodu G. z dnia [...] marca 2003 roku (Nr [...]) oraz oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z dnia [...] marca 2003 roku oraz G. M. i L. A. z dnia [...] października 2015 roku nie zostało udowodnione to, że w skład nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jej opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku wchodził dom mieszkalny wybudowany w 1941 roku oraz dodatkowe [...] ha ziemi, w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wyjaśnił dlaczego uznał zasadność nieprawidłowego postępowania organów obu instancji w zakresie zaniechania podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spraw i tym samym dopuścił się naruszenia art. 151 p.p.s.a. polegającego na bezzasadnym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 roku w całości oraz poprzedzającej ją decyzji częściowej numer [...] Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku (nr [...]) w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 3010/18 po rozpatrzeniu powyższej skargi kasacyjnej uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że za uzasadnione należy uznać zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 1 Ustawy zabużańskiej polegające na błędnej wykładni przepisów art. 2 w związku z art. 1 cyt. ustawy poprzez przyjęcie, że wszystkie składniki majątku, za które przyznawana jest rekompensata musiały istnieć (lub być własnością osoby opuszczającej terytorium) już 1 września 1939 roku, podczas gdy żaden przepis powołanej ustawy nie stawia takiego warunku.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że błędna wykładnia przepisów prawa materialnego sprawiła, że WSA w Warszawie nie rozpoznał w pełni wniesionej skargi. W konsekwencji należało uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi

I instancji do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje.

Skarga jest w części uzasadniona i tym samym skutkuje uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej jej częściowej decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r..

Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotowa sprawa stanowiła dwukrotnie przedmiot rozpoznania tutejszego Sądu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z 26 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 3010/18 NSA uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1684/17 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zgodnie z treścią art.190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem odwołując się do wyrażonego przez NSA stanowiska podkreślić należy, że sformułowany w uzasadnieniu ww. wyroku pogląd prawny, zawierający ocenę prowadzonego dotychczas postępowania oraz stwierdzonych naruszeń prawa, precyzyjnie formułuje wskazania dotyczące dalszego przebiegu postepowania.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy zabużańskiej potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustaw do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem wskazać należy, że ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo. Art. 6 ustawy zabużańskiej precyzyjnie wskazuje, że do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. W ww. przepisie obowiązek wykazania tych okoliczności ustawodawca nałożył na osoby ubiegające się o rekompensatę, skoro dokumenty na okoliczność pozostawienia nieruchomości, ich rodzaju i powierzchni należy dołączyć do wniosku o przyznanie rekompensaty. Postępowanie o przyznanie rekompensaty jest prowadzone na wniosek a nie z urzędu, a wynik tego postępowania uzależniony jest w dużej mierze od wypełnienia wymogów ustawy przez osoby ubiegające się o przyznanie rekompensaty (vide wyrok NSA wyroku z 12 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1890/16). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1295/13 " ustawa z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest ustawą szczególną i z tej racji, zawarte w niej przepisy proceduralne mają pierwszeństwo, przed przepisami k.p.a.

W związku z tym, choć ww. ustawa nie ogranicza obowiązków, które - na zasadzie k.p.a. - obciążają organ, tym niemniej wprowadza ona również ustawowe obowiązki zobowiązujące wnioskodawcę do określonego postępowania. Do takich obowiązków zgodnie z art.6 ww. ustawy należy dołączenie do wniosku stosownej dokumentacji, na której oparte jest dochodzone uprawnienie (vide wyrok NSA z 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1295/13). Zatem podkreślić należy, że wykładnia przepisów art. 6 ust. 4 pkt 1-3 i art. 6 ust. 5 ustawy prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy jest, aby prawo własności mienia zabużańskiego wykazywać w pierwszej kolejności w oparciu o dowód z dokumentu urzędowego, sądowego lub archiwalnego. Dowód z oświadczeń świadków można natomiast przyjąć wyłącznie wtedy, gdy brak jest urzędowego opisu mienia

i orzeczenia PUR i to przy założeniu, że oświadczenia takie będą spełniać wymogi wymienione w art. 6 ust. 5 ww. ustawy. Oświadczenia powinny być złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że w przypadku postępowania dowodowego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty ustawodawca w sposób istotny ograniczył zasadę oficjalności w stosunku do ogólnej regulacji przyjętej w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Przenosząc powyższe uwagi na okoliczności niniejszej sprawy i zważywszy na treść rozstrzygnięcia należy wskazać, że organy administracji publicznej prowadzące postępowanie w sprawie rekompensaty nie naruszyły powołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej regulujących zasady postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym kwestii nieuwzględnienia dodatkowych [...] hektarów ziemi w składzie mienia pozostawionego przez A. Z. poza obecnymi granicami RP. Zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w przywoływanym wyroku, a wydanym w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo wskazały, że jedynymi dowodami mogącymi potwierdzić powyższą okoliczność są oświadczenia świadków: M. C. i R. Z. z [...] marca 2003 r. oraz C. G. i B. L. z [...] października 2015 r. Oświadczenia M. C. i R. Z. z [...] marca 2003 r, nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, z oświadczeń nie wynika także, gdzie świadkowie zamieszkiwali, ani czy są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicielki lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Natomiast oświadczenia C. G. i B. L. z [...] października 2015 r. zostały złożone przed notariuszem państwowego biura notarialnego rejonu l. miasta G., obwód g., Republiki [...] pod groźbą za krzywoprzysięstwo, lecz również z nich nie wynika, czy świadkowie są osobami bliskimi właścicielki lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Zasadnie zatem, w świetle wyżej przywołanych przepisów, organy administracyjne przyjęły, że oświadczenia ww. świadków nie mogą stanowić dowodu mającego istotny wpływ na ustalenie rodzaju oraz powierzchni pozostawionej przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, gdyż nie zostały złożone zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej.

Natomiast w zakresie wykładni przepisów art. 2 w związku z art. 1 cyt. ustawy należy wskazać, że nie jest właściwym przyjęcie, że wszystkie składniki majątku, za które przyznawana jest rekompensata musiały istnieć lub być własnością osoby opuszczającej terytorium już 1 września 1939 roku, podczas gdy żaden przepis powołanej ustawy nie stawia takiego warunku. Art.2 ustawy zabużańskiej stanowi o "nieruchomościach pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" i z istoty sformułowania "pozostawienie nieruchomości" odnieść należy ten fakt do daty opuszczenia nieruchomości. Zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 5 ustawy zabużańskiej nakazuje on odnosić "wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" do stanu "na dzień ich pozostawienia". Innymi słowy ustawa nie wiąże stanu "pozostawionych nieruchomości" z datą 1 września 1939r., która to data przyjmowana jest w ustawie wyłącznie jako moment wybuchu wojny w wyniku, której nastąpiło wypędzenie lub opuszczenie dotychczasowego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art.1 – element przedmiotowy) oraz jako moment oznaczenia obywatelstwa polskiego i miejsca zamieszkania (art.2 – element podmiotowy). Wobec powyższych stwierdzeń i w okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należy, w ślad za znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem [...] Wiejskiego Komitetu wykonawczego rejonu . obwodu G. z [...] marca 2003r., nr [...], którego wartości dowodowej nie kwestionowały organy administracyjne, a wręcz przeciwnie uznawały go za dokument o najwyższej wartości dowodowej, że w skład pozostawionej przez A. Z. nieruchomości wchodził także dom mieszkalny wybudowany w 1941r. (por. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 11/13)

Reasumując, zważywszy na treść art.190 p.p.s.a. oraz dokonanie przez organy administracji błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 1 ustawy zabużańskiej orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach wydane zostało w oparciu o art.200 p.p.s.a..