Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1076/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku
Powołane przepisy: article: art. 154 § 1 i § 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. Ł. na niewykonanie przez Starostę Powiatu [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 952/12 I. wymierza Staroście Powiatu [...] grzywnę w kwocie 1 000 zł /słownie: tysiąc złotych/; II. stwierdza, że bezczynność Starosty Powiatu [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1076/13

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 952/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA) uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...], wydane w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość gruntową. Powyższe decyzje zostały wydane w związku ze złożonym przez K. Ł. wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...], Wojewódzki Zarząd Spraw Wewnętrznych z [...] kwietnia 1956 r. nr [...] na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania nieruchomość położoną w M., stanowiąca obecnie część działek nr ewid. 2136/10 i 2137/2 oraz działkę nr ewid. 2135.

W uzasadnieniu wyroku wskazano na błędne zastosowanie przepisu art. 129 ust. 5 obecnie obowiązującej ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm., dalej: u.g.n.) upoważniającego starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu, poprzez przyjęcie, że nie ma zastosowania do wywłaszczeń dokonanych przed wejściem w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1998 r. Wskazano, że wywłaszczenie dokonane w 1956 r. wiązało się z wypłatą odszkodowania, a wywłaszczenie nieruchomości w przeszłości i niewypłacenie (w całości lub w części) odszkodowania skutkuje tym, że sprawa nie jest zakończona, a więc zgodnie z art. 233 u.g.n. zastosowanie znajdują w tym zakresie przepisy obecnie obowiązującej u.g.n. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że jeżeli odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości nie zostało ustalone i wypłacone, postępowanie w sprawie wniosku skarżącej – K. Ł., winno zostać przeprowadzone i rozstrzygnięte w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Powyższe orzeczenie stało się prawomocne 12 marca 2013 r., a 4 kwietnia 2013 r. zostało doręczone wraz z uzasadnieniem Wojewodzie [...] i zwrócono nadesłane ze skargą akta administracyjne postępowania przed organem odwoławczym oraz organem I instancji. Pismem z 17 kwietnia 2013 r. nr [...] organ II instancji przesłał kopię w/w wyroku Staroście Powiatu [...] wraz z aktami sprawy znak: [...], celem ponownego jej rozpatrzenia. Pismo to oraz akta sprawy wpłynęły do organu I instancji 19 kwietnia 2013 r.

Pismem z 10 maja 2013 r. skarżąca – K. Ł., powołując się na treść art. 149 i art. 150 w związku z art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) wezwała organ I instancji do wykonania w/w wyroku WSA. Starosta Powiatu [...] pismem z 10 maja 2013 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 36 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2012, poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.), zawiadomił skarżącą o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie określonym k.p.a., z powodu konieczności uzupełnienia materiału dowodowego "zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie". Jednocześnie ustalił nowy termin załatwienia sprawy do 30 sierpnia 2013 r.

Następnie postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Starosta powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił prowadzone postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu podniesiono, że inna sprawa o tożsamym stanie faktycznym została rozpoznana przez WSA, który wyrokiem z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 1217/12 oddalił skargę na decyzję Wojewody [...]. Od w/w wyroku skargę kasacyjną wniosła m.in. K. Ł., której skarga została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (dalej: NSA). Wskazano zatem na konieczność zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania sprawy przez NSA. Postanowienie to, w wyniku rozpatrzenia zażalenia złożonego przez skarżącą, zostało uchylone w całości postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 2013 r. nr [...]. Zdaniem organu odwoławczego, kwestia rozpoznania przez Sąd odrębnej choć tożsamej stanem faktycznym sprawy administracyjnej nie jest zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru w/w postanowienie wojewody zostało doręczone organowi I instancji w dniu18 października 2013 r.

Skargę na bezczynność Starosty Powiatu [...], nadaną 17 września 2013 r., wywiodła K. Ł., wnosząc jednocześnie o wymierzenie organowi grzywny w stosownej wysokości. W uzasadnieniu wskazała, że od dnia otrzymania akt oraz prawomocnego wyroku WSA, organ I instancji nie powziął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, a zarazem wykonania w/w wyroku. Zdaniem skarżącej jest to uporczywe zwlekanie z wykonaniem orzeczenia Sądu i pozostaje w rażącej sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym.

W odpowiedzi na skargę Starosta Powiatu [...] pismem z 17 października 2013 r. wskazał motywy zawieszenia prowadzonego postępowania, wyszczególnione w uzasadnieniu jego postanowienia z [...] sierpnia 2013 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga w niniejszej sprawie oparta została na art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Przepis ten umożliwia wniesienie skargi wraz z żądaniem wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonuje wyroku sądu, a więc pozostaje w bezczynności po wyroku sądu uwzględniającym skargę na bezczynność lub po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności.

Warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy.

Po analizie przedłożonych kopii akt Sąd uznał, że wymóg ten został spełniony. Wezwanie nastąpiło bowiem pismem z dnia 10 maja 2013 r.

Nie jest sporny wyżej przedstawiony stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że akta administracyjne sprawy, zostały doręczone Staroście wraz z kopią prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 952/12 w dniu 19 kwietnia 2013 r. Od tamtej pory jedynymi czynnościami tego organu było sporządzenie i doręczenie stronom pisma z dnia 10 maja 2013 r. z zawiadomieniem o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie określonym przepisami k.p.a. z powodu konieczności uzupełnienia materiału dowodowego zgodnie z zaleceniami Sądu ustalając nowy termin załatwienia sprawy do 30 sierpnia 2013 r. a następnie w dniu [...] sierpnia 2013 r. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania. Jako podstawę tego postanowienia wskazano art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Motywy tego postanowienia zostały w skrócie przedstawione wyżej. Postanowienie to zostało uchylone przez organ II instancji na skutek zażalenia skarżącej.

Przepis art. 154 § 1 P.p.s.a. wprowadza szczególną sankcję dla organu administracji za bezczynność w rozpoznaniu sprawy występującą po wydaniu wyroku uchylającego wydaną w sprawie decyzję. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku ma więc miejsce zarówno wtedy, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i wtedy, gdy organ wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Regulacja przewidziana w art. 154 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia przy tym Sądowi swobody działania, nie przewidując możliwości odstąpienia od wymierzenia organowi grzywny, jeżeli spełnione zostały przesłanki wymienione w tym przepisie.

W przypadku wydania wyroku eliminującego z obrotu prawnego wydaną w sprawie decyzję, organ administracji ma obowiązek załatwienia sprawy w terminach przewidzianych w art. 35 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Nie ulega żadnych wątpliwości, iż Starosta po zwrocie mu akt sprawy wraz z kopią wyroku WSA pozostawał i nadal pozostaje w bezczynności.

Mimo upływu terminów określonych w k.p.a. na załatwienie sprawy, mimo informacji o konieczności przedłużenia terminu na jej załatwienie ze względu na potrzebę prowadzenia postępowania dowodowego, nie tylko żadne postępowanie w ogóle nie zostało przeprowadzone, ale też zupełnie bezpodstawnie podjęto postanowienie o zawieszeniu postępowania. Postanowienie to zostało zasadnie wyeliminowane z obrotu prawnego przez organ II instancji już po złożeniu skargi w niniejszej sprawie.

Wszystkie te okoliczności stanowią bezspornie o bezczynności Starosty w rozpatrzeniu sprawy. Trzeba mieć jednak na względzie, iż w międzyczasie akta sprawy były przedstawione organowi II instancji w postępowaniu zażaleniowym. Dlatego w ocenie Sądu bezczynność ta – aczkolwiek bezsprzecznie zaistniała – w ocenie Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W realiach niniejszej sprawy tej bezczynności można przypisać cechy "zwykłego" naruszenia prawa.

Rażące naruszenie to stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12 – Lex nr 1218894). W niniejszej sprawie organ mógł był zdezorientowany wobec diametralnie odmiennych orzeczeń tut. Sądu zapadłych - w jego ocenie - w niemal "identycznych" sprawach. Niewątpliwie jednak nie usprawiedliwia to braku podjęcia działań zmierzających w istocie do rozstrzygnięcia sprawy, na co pozwala uważna analiza uzasadnienia wyroku, który ma moc wiążącą dla tej konkretnej sprawy zgodnie z art. 153 P.p.s.a. Organ wydał jednak postanowienie o zawieszeniu postępowania, którego zasadność była zweryfikowana w postępowaniu zażaleniowym. Przekonanie o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania w tym wypadku (aczkolwiek błędne) także sprawia, że bezczynność organu trzeba ocenić jako nie mającą miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wymierzając grzywnę Sąd wziął pod uwagę stopień naruszenia prawa powstały w związku z bezczynnością organu. Grzywna w wysokości wymierzonej przez Sąd (1 000zł) w ocenie Sądu będzie w tym wypadku spełniać funkcję prewencyjną, ale i represyjną. Powinna posłużyć zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości ale też winna być wystarczająco dolegliwa wobec stwierdzonej bezczynności. Mieści się ona w graniach wyznaczonych przez art. 154 § 6 P.p.s.a.

W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a.