Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2723/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. z dnia [...] czerwca 2014 r.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia powołując się na art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2014 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. p. 581) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", a także na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Pana A. A. zwanego dalej "skarżącym" od decyzji na [...] wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] czerwca 2014 r. ustalającej, że Pan A. A. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2009 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...], Inspektorat w [...] pismem z dnia [...] listopada 2013 roku, znak: [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Pana A. A. zwanego dalej także "skarżącym", z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej.

W powyższym piśmie organ rentowy poinformował, że:

• Zgodnie z danymi zawartymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS Pan A. A. w dniu [...] grudnia 1998 roku dokonał zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wolnego zawodu;

• od dnia 1 sierpnia 2002 roku skarżący dokonał zgłoszenia wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z uwagi na nabycie prawa do świadczenia rentowego. Wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego oraz wyrejestrowania płatnika składek dokonano od dnia 1 października 2002 r.,

• z informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wynika że Pan A. A. w 2009 roku uzyskał dochód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej z kolei w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS nie odnotowano zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w tym okresie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności;

• na podstawie informacji pochodzącej z Wydziału Świadczeń Emerytalno-Rentowych ustalono, że skarżący w okresie od 1 sierpnia 2002 r. do 9 września 2007 r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy, natomiast od dnia 10 września 2007 roku pobiera emeryturę.

Do wniosku o rozstrzygnięcie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu Pana A. A. Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych dołączył kserokopie pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] września 2012 roku wraz z załącznikiem.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Dyrektor [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] czerwca 2014 r. wydał decyzję nr [...] stwierdzającą, że Pan A. A. podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał na obowiązujące przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie tj. na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach a także na art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. p. 585).

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podał, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe albowiem znajduje oparcie w materiale dowodowym przekazanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych natomiast skarżący, mimo, że był poinformowany o treści art. 10 k.p.a. nie skorzystał z prawa do złożenia wniosków, uwag, dostarczenia dowodów i wypowiedzenia się w sprawie.

W toku postępowania odwoławczego w związku z tym, że skarżący zakwestionował ustalenia poczynione przez organ I instancji, iż w 2009 roku prowadził działalność gospodarczą i przedstawił kserokopie orzeczenia komisji lekarskiej ZUS w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. stwierdzającego, że jest on trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji w związku ze stanem narządu wzroku organ II instancji pismem z dnia [...] października 2014 r. poinformował Pana A. A., że na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W wypowiedzi na powyższe pismo skarżący podał, że podtrzymuje swoje twierdzenia zawarte w odwołaniu, że od [...] sierpnia 2006 roku z powodu całkowitej ślepoty zakończył wykonywanie zawodu adwokata a uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. został uznany za trwale niezdolnego do wykonywania w/w zawodu.

Podsumowując skarżący zeznał, że od 2006 roku nie prowadzi żadnej działalności zawodowo-zarobkowej, jednak nie jest w stanie przedstawić żadnych stosownych dokumentów podtrzymujących powyższe twierdzenia.

Odnosząc się do powyższych faktów organ II instancji zaprzeczył, iż Pan A. A. we wniesionym odwołaniu i późniejszej korespondencji twierdzenie o nieprowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej argumentuje stanem zdrowia tj. całkowitą ślepotą oraz cukrzycą. Nie odnosi się natomiast w ogóle do informacji uzyskanej z Urzędu Skarbowego w [...], z której wynika, że w 2009 roku w zeznaniach podatkowych wykazał dochód z prowadzenia przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Wobec stanowiska Pana A. A. w sprawie oraz przedstawionych przez niego dowodów tj. orzeczenia komisji lekarskiej ZUS w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., opinii Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w 2009 roku skarżący pomimo orzeczonej trwałej niezgodności do pracy wykazał dochód z prowadzenia działalności gospodarczej co pozwala domniemać się, że wykonywał w tym okresie działalność gospodarczą.

Odnosząc się do faktu pobierania przez skarżącego emerytury od dnia [...] września 2007 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Zatem fakt bycia emerytem nie zwalnia skarżącego z obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W tym kontekście organ II instancji przytoczył fragment uzasadnienia z wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2014 r. o sygn. akt III AUa 897/13 w sprawie zbliżonej do analizowanej dotyczącej wykonywania zawodu adwokata w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w sytuacji orzeczonej niezdolności do pracy, gdzie orzeczono m.in., że: "(..) w przedmiotowej sprawie zastosować należy natomiast przepis art. 9 ust. 4 lit. c ustawy systemowej zgodnie z którym osoby prowadzące pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym do czasu ustalenia prawa do emerytury".

W analizowanym przypadku Pan A. A. posiadał ustalone prawo do emerytury od dnia [...] września 2007 roku, jednak co do zasady z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej winien podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Ponadto Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podkreślił, że organ rozpatrujący odwołanie nie kwestionuje faktu bycia niezdolnym do pracy przez Pana A. A. jednak na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie podziela stanowisko Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, iż z uwagi na fakt uzyskania w 2009 roku dochodu z prowadzenia działalności gospodarczej wykonywanej osobiście skarżący w roku 2009 wykonywał działalność gospodarczą z tytułu, której uzyskał dochód pomimo bycia na mocy orzeczenia komisji lekarskiej ZUS w [...] oraz uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] trwale niezdolnym do wykonywania zawodu adwokackiego.

W tym stanie rzeczy Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził że brak jest podstaw prawnych na uchylenie decyzji organu I instancji.

Na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 roku Pan A. A. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581) poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmuję osobę uzyskującą dochody, gdy z ww. przepisu wynika, że chodzi tu o osobę prowadzącą działalność gospodarczą

2. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. art., 6, 7, 8 i 11 k.p.a. w zw. z art. 77 i 80 oraz 107 k.p.a. poprzez:

• pominięcie twierdzeń skarżącego i dokumentu przez niego przedłożonego tj. orzeczenia komisji lekarskiej a także zaświadczenia wydanego przez Urząd Miasta [...] oraz pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], a z których to wynika, że skarżący nie prowadził działalności gospodarczej, a tym samym nie podlegał dodatkowemu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdy zaś organ błędnie przyjął, że skarżący podlegał takiego obowiązkowi w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.,

• nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie z jakiego tytułu zostały uzyskane dochody w 2009 roku, za jaki okres świadczonej pracy oraz przez ile miesięcy były one wypłacane co skutkowało błędnym przyjęciem przez organ, że skarżący prowadził działalność gospodarczą od 1 stycznia 2009 do 31 grudnia 2009 roku.

3. naruszenie przepisów postępowania które czyniły niedopuszczalnym wydanie decyzji, bowiem Dyrektor [...] Oddziału NFZ pismem z dnia 9 czerwca 2014 roku ponownie wezwał Zakład Ubezpieczeń Społecznych do uzupełnienia braków formalnych poprzez przedłożenie informacji z ewidencji działalności gospodarczej, który to zresztą brak nie został uzupełniony, a już po pierwszym wezwaniu należało pozostawić wniosek ZUS bez rozpatrzenia.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu swojej decyzji.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący złożył pismo procesowe z dnia [...] lipca 2016 roku, w którym podtrzymał stanowisko w sprawie i wyjaśnił, że w ostatnich dniach wystąpił do Urzędu Skarbowego w [...] prosząc o wskazanie jakie to dochody figurują za rok 2009. Uzyskał odpowiedź, że w 2009 roku otrzymał dochody z renty oraz działalności adwokackiej w kwocie 2 880 złotych. Dochody te stanowią wynagrodzenie, które to zostało mu wypłacone z tytułu bycia pełnomocnikiem już po zakończeniu wykonywania działalności adwokackiej. Skarżący, powołując się na art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodów z pisma przesłanego do Urzędu Skarbowego w [...] oraz dwóch zaświadczeń PIT – 11 oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty w kwocie 1,20 zł na okoliczność, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sąd administracyjnych (Dz. U. z 2014 roku p. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.).

Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymująca decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. ustalającą, że Pan A. A. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.

Trafnie skarżący zarzuca, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 6, 7, 8, 11 k.p.a. w związku z art. 77 i 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie co w efekcie skutkowało naruszeniem prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach poprzez ustalenie, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2009 roku.

Sąd stwierdza, że materiał dowodowy w oparciu o który organy obu instancji czyniły ustalenia nie był wystarczający do wydania rozstrzygnięć o treści, o których mowa w sprawie. Organy dysponowały bowiem takimi dokumentami, jak kserokopia orzeczenia komisji lekarskiej ZUS w [...] nr [...] dnia [...] stycznia 2007 r. o trwałej niezdolności skarżącego do samodzielnej egzystencji w związku ze stanem narządu wzroku jak również pismem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia 23 kwietnia 2014 r., z którego wynikało, że skarżący rozpoczął wykonywanie zawodu adwokata w Zespole Adwokackim od 1 marca 1976 r., natomiast od dnia 1 stycznia 1997 r. zaczął wykonywać działalność w kancelarii indywidualnej. Z dniem 31 sierpnia 2006 r. Pan A. A. zakończył wykonywanie czynności zawodowych.

Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] zawiadomił także w niniejszym piśmie, że uchwałą z dnia [...] czerwca 2007 r. skarżący został uznany za trwale niezdolnego do wykonywania zawodu, a uchwałą z dnia [...] kwietnia 2010 r. został skreślony z listy adwokatów. Poza tym z informacji pochodzących z Wydziału Świadczeń Emerytalno-Rentowych wynikało, że Pan A. A. w okresie od 1 sierpnia 2002 r. do 9 września 2007 r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy natomiast od 10 września 2007 roku pobiera emeryturę. Ponadto w piśmie z dnia 14 stycznia 2014 r. Urząd Miasta [...] poinformował, że w tutejszej ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej do dnia 30 czerwca 2011 r. nie widniał wpis odpowiadający działalności prowadzonej przez Pana A. A.. Dysponując takimi danymi organy obu instancji przedwcześnie uznały, że skarżący przez cały 2009 rok prowadził działalność gospodarczą albowiem z pisma z dnia 18 września 2012 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wynikało, że w tym roku wykazał dochód z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej w zeznaniu podatkowym złożonym we właściwym urzędzie skarbowym. Tymczasem jak słusznie podniósł skarżący, wykazanie przez niego dochodów uzyskanych w 2009 roku nie świadczy że prowadził on działalność gospodarczą. Ten aspekt sprawy nie został wyjaśniony przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Należy bowiem wskazać, że czym innym są dochody uzyskane z bieżącej działalności gospodarczej, a inaczej należy traktować wypłatę zaległego wynagrodzenia. Sąd w toku postępowania sądowoadministracyjnego uwzględnił wniosek dowodowy skarżącego i przeprowadził dowód z dwóch formularzy PIT – 11. Pierwszy z nich potwierdza fakt uzyskiwania dochodów wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych a drugi PIT – 11 został wystawiony przed Sąd Rejonowy w [...].

Wynika z niego, że dochód w kwocie 2 880,00 złotych to wynagrodzenie wypłacone skarżącemu z tytułu bycia pełnomocnikiem z urzędu w sprawie, która uprawomocniła się już po fakcie zaprzestania prowadzenia kancelarii adwokackiej przez skarżącego. W tym stanie rzeczy istnieje poważna wątpliwość co do prawidłowości ustaleń organów Funduszu, że skarżący przez cały 2009 rok prowadził działalność gospodarczą a w związku z tym podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z tych wszystkich wywodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie mogą się ostać i podlegają uchyleniu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 b i c p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy Funduszu dokonają ponownej oceny materiału dowodowego w sprawie uwzględniając ustalenia poczynione przez Sąd a następnie wydadzą decyzję administracyjną, którą uzasadnią z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.