Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1438/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Komendant Żandarmerii Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1a, art. 149 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2176/18 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia 3 października 2018 r. nr 219/2018 w przedmiocie przyznania odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 14 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2176/18) oddalił skargę T. K. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z 3 października 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z 1 sierpnia 2018 r. w przedmiocie przyznania odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

St. sierż. T. K. został z dniem 31 sierpnia 2018 r. zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu czasu określonego w kontrakcie. Skarżący pełnił nieprzerwanie czynną służbę wojskową od 1 września 2016 r. do 31 sierpnia 2018 r., tj. przez okres 1 roku 11 miesięcy 31 dni.

W związku z powyższym decyzją z 1 sierpnia 2018 r. Komendant Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Elblągu na podstawie art. 104 § 1 K.p.a., art. 94 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 96 ust. 10 i art. 104 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 173 ze zm.) w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1483 ze zm.) przyznał T. K. – zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej – odprawę w wysokości 100 % kwoty miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. K.

Decyzją z 3 października 2018 r. Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. Odwołując się do definicji żołnierza w czynnej służbie wojskowej w rozumieniu ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1459 ze zm.), organ odwoławczy zaznaczył, że do okresu pełnienia czynnej służby wojskowej (na potrzeby ustalenia wysokości odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej) nie zalicza się okresu pełnienia służby w Policji, nawet jeżeli poprzedzał on bezpośrednio zawodową służbę wojskową. Wynika to z jednoznacznego brzmienia art. 17a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który należy interpretować ściśle - zarówno co do stażu służby w ściśle określonych formacjach, jak i w zakresie rodzaju uprawnień, do których staż ten się zalicza. Okoliczność nieotrzymania przez stronę odprawy w Policji pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organu wojskowego, ponieważ art. 118 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.) nie ma w żaden sposób zastosowania do ustalania uprawnień żołnierza zawodowego w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Tym samym organ I instancji prawidłowo pominął okres pełnienia przez skarżącego służby w Policji przy ustalaniu okresu uprawniającego żołnierza do odprawy.

Skargę na powyższą decyzję złożył T. K., zarzucając jej naruszenie art. 118 ustawy o Policji, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieustaleniu, że nie otrzymał odprawy za czas służby w Policji, naruszenie zasady ochrony praw nabytych, zasady sprawiedliwości społecznej, a także zasady zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez nie prawa oraz niedziałania prawa wstecz, wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Oddalając powyższą skargę, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uznał, że organy obu instancji, wydając kontrolowane decyzje, nie dopuściły się naruszenia przepisów ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 173 ze zm.), w szczególności przepisu art. 94 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 tej ustawy, jak również przepisów procesowych.

Wskazując na powyżej opisany stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przedmiotem sporu w sprawie była kwestia związana z wykładnią przepisów prawa materialnego, regulujących zagadnienie zaliczania okresu służby w Policji do uprawnień żołnierzy zawodowych, związanych z przyznawaniem im należności finansowych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, a więc art. 17a ust. 4 w zw. z art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Sąd podzielił stanowisko organu, że z uwagi na brak definicji czynnej służby wojskowej w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych należało sięgnąć do definicji żołnierza w czynnej służbie wojskowej w rozumieniu ustawy z 17 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że status osób posiadających stopień policyjny, powoływanych do zawodowej służby wojskowej, reguluje art. 17a ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zaś zaliczenie stażu służby policyjnej do uprawnień w zawodowej służbie wojskowej przepis art. 17a ust. 4 tej ustawy. W ocenie jednak Sądu z regulacji przepisu art. 17a ust. 4 ww. ustawy wynika jednoznacznie, że okres służby w Policji zalicza się żołnierzowi powołanemu do zawodowej służby wojskowej w trybie art. 17a ust. 1 ustawy wyłącznie do uprawnień wymienionych w art. 62 ust. 4 analizowanej ustawy (vide: staż czynnej służby wojskowej, uprawniający do uzyskania uprawnień do dodatkowego urlopu wypoczynkowego) oraz w art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy (vide: staż czynnej służby wojskowej, uprawniający do uzyskania dodatku za długoletnią służbę wojskową). Katalog uprawnień związanych ze stażem służby w Policji i innych formacjach, wymienionych w art. 17a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ma charakter zamknięty, a w przepisie tym nie zostały wymienione należności finansowe związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w tym w szczególności odprawa, o której mowa w art. 94 ust. 1-3 ustawy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, ustawodawca, określając sytuację prawną funkcjonariuszy różnych służb mundurowych, często reguluje odmiennie prawa i obowiązki tych funkcjonariuszy. Każda z formacji posiada odrębną regulację ustawową określającą jej charakter i zakres działania. Powyższe odrębności uzasadniają zróżnicowanie zarówno w zakresie dotyczącym statusu, jak i uprawnień funkcjonariuszy różnych służb, a także warunków dotyczących przejścia do poszczególnych służb. Odmienny status policjanta uzasadnia zróżnicowanie jego pozycji prawnej w porównaniu z żołnierzem zawodowym, czy też funkcjonariuszami pozostałych służb mundurowych. Zróżnicowanie to nie świadczy natomiast o nierównym traktowaniu, skoro regulacje te dotyczą odrębnych grup zawodowych, a nie osób charakteryzujących się wspólną istotną cechą relewantną. Ukształtowanie systemu świadczeń dla poszczególnych służb mundurowych leży w gestii ustawodawcy. Tym samym w zakresie ustalania prawa i wysokości odprawy, żołnierze zawodowi i policjanci korzystają z rozłącznych przepisów ustawowych, które mają charakter komplementarnych rozwiązań pragmatycznych, a więc rozłączność ta wyklucza możliwość posiłkowania się w analizowanej sprawie regulacjami pragmatyki policyjnej. Z tego też względu zarzut naruszenia art. 118 ustawy o Policji, jako nie mającego zastosowania w sprawie, okazał się nieuzasadniony.

Podsumowując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przepis art. 94 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulując sposób ustalenia wysługi, mającej wpływ na prawo i wysokość tej należności, pomija okres służby w Policji, co wynika zarówno z brzmienia art. 94 ust. 3, jak i art. 17a ust. 4 tej ustawy. Organ, wydając zaskarżoną decyzję, prawidłowo przyjął, że do okresu pełnienia czynnej służby wojskowej (na potrzeby ustalenia prawa do odprawy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej) nie zalicza się okresu pełnienia służby w Policji, co należy wywodzić z treści art. 17a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a w zw. z art. 17a ust 4 i art. 94 ust. 3 i nast. ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. 2003.179.1750 ze zm.) w zw. z art. 32 ust 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w zw. art. 115 ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2007.43.277 ze zm.) poprzez oparcie rozstrzygnięcia opartego o obowiązujący przepis prawny, pomimo jego sprzeczności z podstawowymi prawami skarżącego jako obywatela, o których mowa w ww. przepisach, skutkiem czego staje się nierówne potraktowanie byłego funkcjonariusza Policji w stosunku do pozycji byłego żołnierza zawodowego w zakresie ich uprawnienia do świadczenia odprawy emerytalnej oraz w konsekwencji czego pozbawienie skarżącego prawa do odprawy emerytalnej w wysokości odpowiadającej wysłudze lat służby w Policji i Wojsku (łącznie), gdy tymczasem w tej samej sytuacji — byłemu żołnierzowi zawodowemu, który przeszedł do służby w Policji, i po zwolnieniu ze służby w Policji, przy ustalaniu wysokości odprawy uwzględnia się również okresy nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej, jeżeli bezpośrednio po zwolnieniu z tej służby żołnierz został przyjęty do służby w Policji i nie otrzymał odprawy z tytułu poprzednio pełnionej służby (art. 115 ust. 2 ustawy).

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżanego wyroku i orzeczenie, co do istoty sprawy, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

Ponadto skarżący wniósł o przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, celem wydania postanowienia w zakresie udzielenia odpowiedzi na następujące pytanie: "Czy art. 17a ust. 4 w zw. z art 94 ust 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. 2003.179.1750 ze zm.), w zakresie w jakim przewiduje zaliczenie okresów służby w formacjach, o których mowa w art. 94 ust. 1 tejże ustawy, odnosi się wyłącznie do zaliczenia okresów, od których są uzależnione uprawnienia wymienione w art. 62 ust. 4 i art. 80 ust. 1 pkt 3, czy też należy go rozumieć w ten sposób, iż odnosi się on również do uprawnienia do uzyskania odprawy emerytalnej dla byłego funkcjonariusza Policji z uwzględnieniem czasookresu pełnienia służby w Policji, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby i nie otrzymał odprawy emerytalnej przy zwolnieniu ze służby w Policji" lub przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny Trybunałowi Konstytucyjnemu następującego pytania prawnego, od którego zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy: "Czy art. 17a ust 4 w zw. z art. 94 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U.2003.179,1750 z późn. zm.) w zakresie w jakim pozbawia wypłaty odprawy emerytalnej przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej byłego funkcjonariusza Policji jedynie do wypłaty odprawy emerytalnej za okres pełnienia zawodowej służby wojskowej, bez uwzględnienia okresu pełnienia służby w Policji, przy uwzględnieniu regulacji prawnej, o której mowa w art. 115 ust 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U.2007.43.277 ze zm) jest zgodny z: art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz, U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 z póżn, zm.)", a w razie wystąpienia z ww. zapytaniem, o zawieszenie z urzędu postępowania w sprawie.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 5 lipca 2022 r. na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe (brak zgody wszystkich stron na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym), o czym poinformowano strony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zwrócić również należy uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a kontrolę kasacyjną prowadzi jedynie w zakresie wyraźnie wyartykułowanych norm. Tym samym posłużenie się przez autora skargi kasacyjnej w treści zarzutu zwrotem "i nast.", co mogłoby sugerować, iż poza wymienionymi przepisami dopatruje się on również naruszenia innych norm prawnych zawartych w ustawie z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, których jednakże nie wskazał, było niedopuszczalne, jak również i bezskuteczne.

Oceniając niniejszą skargę kasacyjną w powyższych granicach, jako niezasadny należało ocenić podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a w zw. z art. 17a ust. 4 i art. 94 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz w zw. art. 115 ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Podkreślić przy tym trzeba, że argumentacja samego zarzutu nie sprowadza się do zakwestionowania literalnego odczytania brzmienia przez Sąd pierwszej instancji ww. przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ale do wykazania, że pominięcie w zaliczeniu do okresu zawodowej służby wojskowej służby w Policji skutkuje nierównym potraktowaniem byłego funkcjonariusza Policji w stosunku do pozycji byłego żołnierza zawodowego, a więc narusza art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Jak podkreślono w treści zarzutu w sytuacji odwrotnej jak niniejsza, a więc gdy były żołnierz przeszedł do służby w Policji, to po zwolnieniu ze służby w Policji przy ustalaniu wysokości odprawy uwzględnia się również okresy nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej. Z tak sformułowaną argumentacją nie sposób się jednak zgodzić z następującego powodu.

Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, z art. 17a ust. 4 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wprost wynika, że okresy służby w formacjach, Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Urzędu Ochrony Państwa, zalicza się jedynie do okresów, od których są uzależnione uprawnienia wymienione w art. 62 ust. 4 i art. 80 ust. 1 pkt 3 (tj. odpowiednio uprawnienia do: dodatkowego urlopu wypoczynkowego, dodatku za długoletnią służbę wojskową). Przepis ten w sposób precyzyjny wskazuje, kiedy służba w Policji uwzględniana jest przy ustalaniu uprawnień żołnierza pozostającego w czynnej służbie wojskowej. Powinien zatem być interpretowany ściśle do wskazanych w nim uprawnień, do których staż ten się zalicza. Dlatego też, skoro ww. przepis w żaden sposób nie odwołuje się do art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a tym samym do uprawnień żołnierza związanych z odprawą z tytułu zwolnienia ze służby, brak jest podstaw do jego zastosowania w niniejszej sprawie. Art. 94 ust. 1 – 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sposób całościowy reguluje uprawnienia zwalnianych żołnierzy zawodowych w zakresie przyznawania im odpraw, co oznacza - wbrew stanowisku strony skarżącej – że nie powinien być interpretowany łącznie z art. 17a ust. 4 tej ustawy. Skoro zatem art. 94 ww. ustawy nie stanowi, że okres służby w Policji winien zostać wzięty pod uwagę przy ustaleniu prawa do odprawy żołnierza zawodowego, zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo przy wydawaniu decyzji nie uwzględniły służby skarżącej w Policji przy określaniu okresu uprawniającego do odprawy.

Równocześnie należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wykładnia art. 17a ust. 4a oraz art. 94 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie narusza praw wynikających z powołanych przez skarżącego przepisów Konstytucji RP. Kwestie ustalania odprawy żołnierzy zawodowych i policjantów zostały uregulowane w odrębnych ustawach. Przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i przepisy ustawy o Policji zawierają rozłączne przepisy ustawowe, które mają charakter komplementarnych rozwiązań pragmatycznych, a więc rozłączność ta wyklucza możliwość posiłkowania się w analizowanej sprawie regulacjami pragmatyki policyjnej. Zróżnicowanie to nie stanowi naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa, bowiem odnosi się do różnych grup zawodowych, a nie do osób charakteryzujących się wspólną istotną cechę relewantną.

Stanowisko tożsame z powyższym zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1628/19 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Również w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę brak było w okolicznościach niniejszej sprawy podstaw do formułowania pytania prawnego do składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego lub do Trybunału Konstytucyjnego, gdyż przedstawione zagadnienie prawne ani nie budzi poważnych wątpliwości, ani – jak zostało powyżej wskazane – nie narusza przepisów ustawy zasadniczej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...)", w okresie tym "wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. Nadto ze względów technicznych nie jest możliwe we wszystkich sprawach, w których nie zrzeczono się rozprawy, przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.