Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 321/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 321/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21grudnia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr), Sędziowie: WSA Anna Znamiec, Asesor WSA Maja Chodacka, Protokolant: Jolanta Płoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2007r., sprawy ze skargi Z. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją - po rozpatrzeniu odwołania - utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...], którą odmówiono Z. S. umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 1998 r. w kwocie 110 627,96 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień 20.01.2006 r. wynoszącymi 147 696 zł.

Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia [...]. 01.2006 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie 60 - 70% powyższej zaległości podatkowej oraz całości odsetek za zwłokę. Prośbę swoją uzasadniła bardzo złym stanem zdrowia, koniecznością ponoszenia w związku z tym wydatków na leczenie oraz utrzymywaniem się wyłączenie z emerytury w wysokości 760 zł, która jest zajęta na poczet spłaty zaległości podatkowej. Podatniczka podniosła również, iż nie jest właścicielką nieruchomości ani innych walorów majątkowych, korzysta jedynie z mieszkania, co do którego ustanowiono na jej rzecz służebność.

Przedmiotowa zaległość powstała na skutek nieuregulowania należności wynikającej z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w wysokości 114 636,80 zł. Wobec przedmiotowej zaległości podatkowej w dniu 8.09.2000 r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego sporządzono protokół majątkowy, z którego wynika, iż strona nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, jedynym źródłem utrzymania podatniczki jest emerytura w wysokości około 760 zł miesięcznie, zajęta w dniu [...].09.2000 r. w kwocie około 230 - 270 zł miesięcznie. W dniu [...].06.2000 r. skarżąca przeniosła w drodze umowy darowizny na rzecz syna A. S. własność nieruchomości w W. obejmującej działki gruntowe wraz z budynkiem mieszkalnym w stanie surowym. Następnie w dniu [...].07.2000 r. podatniczka przeniosła w drodze kolejnej umowy darowizny 3 nieruchomości na rzecz wnuków M. i S. S. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego skierował do Sądu Okręgowego wniosek o uznanie czynności darowizn w/w nieruchomości za bezskuteczne w trybie art. 527 zł k.c. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...], uznał powyższe umowy darowizny za bezskuteczne w stosunku do Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego.

Z uwagi na powyższe zdaniem organów podatkowych nie zachodzą przesłanki uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku uprawomocnienia się powyższego wyroku zaistnieje możliwość dochodzenia przedmiotowej zaległości podatkowej i całkowitego zlikwidowania zadłużenia.

Ze stanowiskiem tym skarżąca nie zgodziła się i w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...], wniosła o jej uchylenie zarzucając:

1) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 67 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej określanej skrótem "O.p."), wyrażające się w pominięciu rozważenia zaistnienia materialnoprawnych przesłanek wymienionych w tym przepisie,

2) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 187§1 O.p. przez pominięcie rozpatrzenia całości materiału dowodowego sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż organy podatkowe obu instancji, a zwłaszcza organ odwoławczy nie rozpatrzyły warunków w jakich żyje. Zdaniem skarżącej wskazują one na istnienie przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. Organy podatkowe natomiast skoncentrowały się wyłącznie na ustaleniach dotyczących składników majątkowych, które skarżąca posiadała, a którymi zadysponowała nieodpłatnie na rzecz najbliższych - syna i wnuków, chcąc na starość uregulować swoje sprawy majątkowe. Skarżąca podniosła także, iż wniosła apelację od wyroku Sądu Okręgowego, dlatego organ odwoławczy nie powinien był oprzeć na nim swojego rozstrzygnięcia. W sprawie doszło tym samym do naruszenia art. 187§1 O.p., gdyż organ odwoławczy opierając się tylko na jednym dowodzie, niekorzystnym dla strony wyroku, nie mającym w istocie merytorycznej mocy dowodowej z powodu nieprawomocności, naruszył obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Natomiast zgodnie z §2 tego artykułu umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku (wyrok NSA z dnia 15 maja 1991 r., SA/Gd 295/91). Umorzenie zaległości podatkowej jest więc szczególnego rodzaju ulgą podatkową, stanowiącą odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania, a zatem jej stosowanie może mieć miejsce w okolicznościach nadzwyczajnych, które zostały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania.

Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy podatkowe mogą, ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważeniem powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Odnośnie przesłanki ważnego interesu podatnika wskazać należy, że nie można ograniczać jej do sytuacji, gdy wskutek zapłaty podatku podatnik miałby zostać bez środków do życia, a więc jego egzystencja byłaby zagrożona. Interes podatnika w rozumieniu komentowanego przepisu należy rozumieć szerzej, mając na uwadze także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków (por. wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., SA/Sz 1753/98, LEX nr 39472). Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, Lex nr 36843). "Interes publiczny" należy rozumieć natomiast jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak np: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. "Interes publiczny" to min. taka sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznanej sprawy Sąd stwierdza, że kwestia istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej została właściwie przeanalizowana przez organy podatkowe w aspekcie treści art. 67a, art. 122 oraz art. 187§1 O.p., co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji zarówno organu I jak i II instancji.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż organy podatkowe prawidłowo określiły sytuację finansową i rodzinną podatnika. Wzięły pod uwagę wysokość osiąganego przez skarżącą dochodu, ponoszone wydatki, jak również fakt dokonania przez skarżącą z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa darowizn nieruchomości na rzecz najbliższych. Stan majątkowy skarżącej był bowiem konsekwencją dokonanych przez nią na rzecz syna i wnuków darowizn nieruchomości, dokonanych w krótkim okresie czasu po doręczeniu decyzji ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. W wyniku dokonanych darowizn skarżąca stała się niewypłacalna. Tak więc trudna sytuacja materialna skarżącej, która uniemożliwiła wyegzekwowanie zaległości podatkowej, nie powstała na skutek zaistnienia okoliczności od skarżącej niezależnych, a tylko taka sytuacja uzasadniałaby zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Wskazać tutaj również należy na niekonsekwencję skarżącej w określeniu swojej sytuacji majątkowej, gdyż z jednej strony podaje ona, iż mieszka w domu, który podarowała wnukom, gdzie ma ustanowiona dożywotnią służebność mieszkania, z drugiej strony natomiast przedkłada wystawione na nią rachunki (min. za telefon, energię, gaz), które opłaca, a które dotyczą całej nieruchomości. Podkreślić należy, że wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] uznający powyższe darowizny za bezskuteczne w stosunku do wierzyciela jest już prawomocny, gdyż wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia [...], syn. akt [...], apelacja skarżącej została oddalona. Tak więc obecnie Naczelnik Urzędu Skarbowego będzie mógł, z pierwszeństwem przed wierzycielami obdarowanych, dochodzić zaspokojenia z nieruchomości, które wskutek czynności uznanych za bezskuteczne wyszły z majątku skarżącej.

Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu odwoławczego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a tym samym uznając skargę za nieuzasadnioną w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.