Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2030/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Joanna Skiba Protokolant referendarz sądowy Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007 r. sprawy ze skargi O. C. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania tytułu naukowego profesora oddala skargę.


UZASADNIENIE

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] października 2005 r., na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595), po rozpatrzeniu wniosku Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2005 r., postanowiła odmówić przedstawienia dr hab. O. C. do tytułu naukowego profesora nauk humanistycznych.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wskazała, że Sekcja Nauk [...] zapoznała się z wnioskiem o przedstawienie dr hab. O. C. do tytułu naukowego profesora, a następnie, po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji i po przeprowadzeniu dyskusji, w tajnym głosowaniu odmówiła poparcia tego wniosku (wynik głosowania: za przedstawieniem kandydata [...], przeciw [...], wstrzymujących się [...]).

W ocenie Sekcji [...] Rada Wydziału [...] [...] nie dysponowała wystarczającymi argumentami do poparcia kandydatury dr hab. O. C. do tytułu naukowego profesora. Z wymaganych przepisami ustawowymi trzech opinii recenzentów tylko dwie kończą się jednoznacznie pozytywnymi konkluzjami. Trzecia opinia zawiera zasadnicze zastrzeżenia do poziomu dorobku naukowego kandydata. Nie ma podstaw by stwierdzić, iż trzeci z recenzentów (prof. L. N.) sformułował pozytywną dla kandydata opinię. Napisał on, iż argumentując za nadaniem kandydatowi tytułu naukowego nie należy owej argumentacji doszukiwać się na polu filozofii nauk politycznych. Problem jednak w tym, że prawie cały dorobek kandydata lokuje się w tym właśnie polu problemowym.

Powołana przez Radę Wydziału [...] [...] komisja, referując treść przedłożonych recenzji, wprowadziła, zdaniem Centralnej Komisji, w błąd Radę Wydziału pisząc w swym sprawozdaniu, że "wszyscy trzej recenzenci opowiedzieli się w swych recenzjach za celowością nadania dr hab. O. C. tytułu profesora". Ani komisja, ani Rada Wydziału nie podjęła żadnych działań aby wyjaśnić, jaki jest faktycznie charakter opinii prof. L. N.

W ocenie dwu recenzentów Centralnej Komisji oraz Sekcji Nauk [...] dorobek naukowy dr hab. O. C. nie spełnia ustawowych wymagań stawianych kandydatom do tytułu naukowego profesora. Jest to dorobek dość szczupły co do jego rozmiarów i cechujący się niskim poziomem naukowym. Zaprezentowany dorobek obejmuje 40 publikacji i 20 felietonów ogłoszonych drukiem w czasopismach społeczno-politycznych. Po habilitacji kandydat ogłosił drukiem 19 artykułów w czasopismach naukowych oraz rozdziałów w pracach zbiorowych (brak artykułów opublikowanych w czasopismach zagranicznych). W tym czasie też ukazały się 4 monografie kandydata.

Centralna Komisja podkreśliła, że z powyższej oceny wynika, iż nie ma podstaw by uznać, że dorobek ten jest dowodem wysokich kwalifikacji naukowych ich autora. Najnowsza książka Kandydata "[...]" (T., 2003) zawiera wiele - jak to ujął jeden z recenzentów Centralnej Komisji - "błędów rzeczowych i niezrozumiałych sformułowań". Także książka "[...]" (W. - Z., 2003) nie jest wolna od uproszczeń i błędów. Pracę tę w dodatku cechuje ignorancja w zakresie znajomości współczesnej literatury przedmiotu, co podważa jej wartość jako pracy naukowej. Kryterium znaczącej pracy naukowej nie spełnia też kolejna książka Kandydata " [...]" (W.). W istocie jest to popularny wykład - wprowadzenie do [...], prezentujący niski poziom akademicki.

Z oceny dorobku naukowego kandydata Centralna Komisja wyciągnęła ogólny wniosek, wskazując, że cechuje go niski poziom analiz teoretycznych. Kandydat dysponuje wymaganym dorobkiem w zakresie osiągnięć dydaktycznych i osiągnięć w zakresie kształcenia kadry naukowej, lecz zaprezentowany przez niego dorobek naukowy nie uzasadnia nadania tytułu naukowego profesora.

Centralna Komisja, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji Nauk [...], podjęła zatem decyzję o odmowie przedstawienia dr hab. O. C. do tytułu naukowego profesora (wynik tajnego głosowania: za przedstawieniem kandydata [...], przeciw [...], wstrzymujących się [...]).

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, po ponownym rozpatrzeniu wniosku Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2005 r., postanowiła utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] października 2005r. o odmowie przedstawienia dr hab. O. C. do tytułu naukowego profesora.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wskazała, że Sekcja [...] po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji, w tajnym głosowaniu wypowiedziała się przeciw uchyleniu poprzedniej decyzji (wynik głosowania: za uchyleniem poprzedniej decyzji [...]głosów, przeciw [...] głosów, wstrzymujących się [...] głos).

Centralna Komisja podkreśliła, że ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, że argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozwalają na uznanie, iż kandydat ma osiągnięcia naukowe znacznie przekraczające wymagania stawiane w przewodzie habilitacyjnym, czego wymagać należy zgodnie z art. 26 powołanej ustawy.

W postępowaniu prowadzonym przez Centralną Komisję powołano kolejno czterech recenzentów i wszyscy oni przedstawili jednoznacznie negatywne opinie w kwestii zasadności wniosku o nadanie kandydatowi tytułu naukowego profesora nauk [...]. Dwie ostatnie z tych opinii przedstawiono w postępowaniu dotyczącym wniosku kandydata o ponowne rozpatrzenie sprawy. Autorzy tych opinii wykazali, iż wystąpienie odwoławcze kandydata jest nieuzasadnione.

Zdaniem recenzenta Centralnej Komisji powołana przez Radę Wydziału [...] [...] komisja powinna była wyraźnie zaznaczyć, że prof. dr hab. L. N. nisko ocenił filozoficzną warstwę dorobku kandydata, chociaż nie wykluczył, że jego wpływ na stan [...] w Polsce może upoważniać do postawienia wniosku o nadanie kandydatowi tytułu naukowego w tej dyscyplinie. Wprawdzie w końcowej części sprawozdania komisja przytacza fragmenty recenzji, które jasno precyzują stanowisko prof. dr hab. L. N., nie zmienia to jednak faktu, że na początku sprawozdania komisja sformułowała fałszywą wykładnię jego opinii. O tym, że wprowadziło to Radę Wydziału w błąd, świadczy treść wniosku skierowanego przez nią do Centralnej Komisji. Sekcja Nauk [...] podzieliła to stanowisko recenzenta.

Również pozostali recenzenci Rady Wydziału [...] [...], autorzy pozytywnych opinii, nie napisali na czym miałby polegać wkład kandydata do reprezentowanej przez niego dyscypliny naukowej. Zatem nie bardzo wiadomo, co w obu pozytywnych recenzjach skłoniło Radę Wydziału do poparcia tego wniosku.

Jeśli chodzi o ocenę całości dorobku naukowego Kandydata, to Centralna Komisja podtrzymała jego negatywną ocenę, uznając, że cechuje go niski poziom analiz teoretycznych. Podkreśliła, że jeśli chodzi o jego najnowszą monografię: "[...]" (T., 2003), to zawiera ona bardzo wiele błędów merytorycznych. Jak napisał recenzent Centralnej Komisji "...podstawa źródłowa nadmiernie selektywna. Związek rozważań filozoficznych z problematyką [...], do której te rozważania jakoby mają się stosować, pod nieobecność przykładów, jest wysoce niejasny". Także druga poważniejsza monografia naukowa: "[...]" (W.-Z., 2002) nie jest wolna od licznych błędów. Na pierwszy plan wysuwa się zarzut o trywialności zastosowanego przez autora aparatu formalnego, który pozbawiony jest jakiejkolwiek mocy eksplanacyjnej.

Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji Nauk [...], postanowiło zatem w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzją Centralnej Komisji, odmawiającą przedstawienia kandydata do tytułu naukowego profesora (za utrzymaniem decyzji [...] głosów, przeciw [...] głosów, wstrzymujących się [...] głosów). Analiza argumentów wystąpienia odwoławczego Kandydata i ponowna ocena jego dorobku nie stworzyły bowiem podstaw do zmiany poprzedniej decyzji Centralnej Komisji.

Skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2006 r. złożył O. C., zarzucając jej naruszenie ustawowych zasad postępowania przy ocenie jego dorobku naukowego poprzez :

1) błędną interpretację oceny dorobku naukowego dokonanej przez prof. L. N. i całkowite zignorowanie argumentacji przedstawionej w odwołaniu z dnia 9 stycznia 2006 r. od decyzji Komisji z [...] października 2005 r.;

2) pozbawienie prawa do obrony własnych poglądów naukowych, ich deprecjonowanie oraz posługiwanie się metodą wybiórczego przywoływania krytycznych fragmentów recenzji jego dorobku naukowego skarżącego, a także stosowanie mechanicznej procedury głosowania w Sekcji i w Prezydium Komisji, zamiast obiektywnej i bezstronnej argumentacji.

W konsekwencji Centralna Komisja dopuściła się naruszenia art. 7 i art 10 k.p.a. Przepis art. 7 nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 10 (zredagowany odpowiednio do postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej) zobowiązuje te organy do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia im wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji.

Wnikliwa lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie przekonuje, iż Centralna Komisja podziela negatywną ocenę dorobku naukowego skarżącego zawartą w recenzji prof. L. N. Taka interpretacja tej recenzji jest nie tylko błędna ale i stronnicza; służy ona bowiem w istocie jako jedyny "argument" na rzecz odmowy przedstawienia kandydatury skarżącego do tytułu profesora.

Działalność Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów obejmuje obszar szczególnie wrażliwych i istotnych problemów społecznych. Dlatego z mocy ustawy o stopniach i tytułach oraz kodeksu postępowania administracyjnego ciąży na niej, jak na każdym organie administracji rządowej, obowiązek postępowania zgodnie z zasadą obiektywizmu (art. 7 k.p.a). Nie ma również prawnych podstaw stosowania niejawnych recenzji dorobku naukowego, co umożliwia posługiwanie się tylko ich fragmentami, stosownie do założonej z góry tezy. Taka praktyka uniemożliwia podjęcie z recenzjami wydanymi w tym trybie jakiejkolwiek sensownej polemiki. A to prowadzi wprost do ograniczania możliwości osób zainteresowanych w zakresie obrony ich praw i słusznego interesu.

Procedury niejawności i poufności stosowane przez Komisję w jaskrawy sposób godzą w prawa kandydatów do tytułu profesora do uzyskiwania rzetelnej i bezstronnej oceny ich dorobku naukowego. W toku tak dokonywanej oceny nie mają oni jakiejkolwiek możliwości obrony swoich poglądów ani przeciwstawienia się stronniczym interpretacjom i nieobiektywnym ocenom formułowanym przez recenzentów.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. Nr 65, poz. 595, z późn. zm.), tytuł profesora może być nadany osobie, która uzyskała stopień doktora habilitowanego, ma osiągnięcia naukowe lub artystyczne znacznie przekraczające wymagania stawiane w przewodzie habilitacyjnym oraz posiada poważne osiągnięcia dydaktyczne, w tym w kształceniu kadry naukowej lub artystycznej.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, że w świetle uzyskanych w ramach prowadzonego postępowania recenzji brak było podstaw do uznania, iż skarżący pomimo dysponowania wymaganym dorobkiem w zakresie osiągnięć dydaktycznych i osiągnięć w zakresie kształcenia kadry naukowej, posiada jednocześnie dorobek naukowy uzasadniający nadanie tytułu naukowego profesora.

Recenzent Centralnej Komisji prof. R. L. stwierdził, że wniosek Rady Wydziału [...] [...] o nadanie skarżącemu tytułu profesora ma małe uzasadnienie. Według niego przedstawiony w przedmiotowej sprawie materiał nie wystarcza dla uzyskania przez skarżącego tytułu profesora. Również drugi recenzent Centralnej Komisji prof. A. C. oceniając dorobek naukowy skarżącego uznał, że jest on teoretycznie "słaby i szczupły", a tym samym wniosek o nadanie tytułu profesora nauk humanistycznych w dziedzinie nauk politycznych jest nieuzasadniony.

Wprawdzie recenzenci Rady Wydziału [...] [...] prof. A. A. i prof. S. F. pozytywnie ocenili dorobek naukowy skarżącego, ale nie sposób nie przyznać racji pozostałym recenzentom powołanym przez Centralną Komisję, że w pozytywnych recenzjach nie sprecyzowano na czym polega wymagany ustawą wkład kandydata do politologii (por. recenzję prof. R. L. str. 1 i 2 i recenzję prof. A. G. str. 3).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów decyzji z dnia [...] października 2005 r. skarżący ogranicza się jedynie do polemiki z tą częścią uzasadnienia decyzji, w której Centralna Komisja podziela negatywną ocenę dorobku naukowego zawartą w recenzji prof. L. N. Wskazać należy przy tym, że pomimo, iż skarżący domagał się jedynie zmiany uzasadnienia powyższej decyzji, zasadnie Centralna Komisja potraktowała ten wniosek jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W świetle ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz kodeksu postępowania administracyjnego brak jest bowiem podstaw zaskarżenia i ewentualnej zmiany samego uzasadnienia decyzji, tym bardziej gdy ta część uzasadnienia stanowi jedną z przesłanek podjętego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do oceny recenzji prof. L. N. nie sposób odmówić racji prof. A. G. (str. 2 recenzji), że recenzent ten powołany jako reprezentant dyscypliny pomocniczej, względem tej, w której kandydat ubiega się o tytuł ocenił negatywnie tę część dorobku, do oceny której czuł się upoważniony. Dał ponadto do zrozumienia, że ocenę warstwy politologicznej dorobku kandydata należy pozostawić politologom. Z faktu jednak, że prof. L. N. nie dokonał oceny warstwy politologicznej dorobku kandydata nie można wywodzić wniosku, jak sugeruje skarżący, że recenzja prof. L. N. jest pozytywna. A zatem zasadnie Centralna Komisja przyjęła, że powołana przez Radę Wydziału [...] [...] komisja powinna była wyraźnie zaznaczyć, że prof. dr hab. L. N. negatywnie ocenił [...] warstwę dorobku kandydata, nie wypowiadając się w sprawie warstwy [...] tego dorobku. Na powyższe ustalenia nie ma wpływu stwierdzenie prof. L. N., że aby jego zarzuty nie były rozumiane jako "odsądzenie kandydata od czci i wiary", znalazł on również w jego pracach wiele myśli ciekawych i cennych.

Skarżący błędnie również przyjął, że ocena recenzji prof. L. N. stanowiła jedyny powód wydania decyzji negatywnej. Uzasadnieniem dla podjęcia takiej decyzji były natomiast przede wszystkim jednoznacznie negatywne recenzje prof. A. C. oraz prof. R. L., powołanych przez Centralną Komisję.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego Centralna Komisja zleciła opracowanie recenzji prof. J. K., który jednoznacznie podtrzymał negatywną ocenę dorobku naukowego skarżącego. W związku z uzyskaniem w ponownie prowadzonym postępowaniu opiniodawczym recenzji negatywnej, Centralna Komisja stosownie do wymogu zawartego w § 9 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, powołała dodatkowego recenzenta spoza składu Komisji – prof. A. G.. W "całej rozciągłości" podzielił on dotychczasowe recenzje, wskazujące na niską jakość dorobku naukowego kandydata do tytułu naukowego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że w sprawach o nadanie stopni naukowych oraz tytułu naukowego, ocena dorobku naukowego kandydata pod kątem spełnienia wymogów stawianych przez ustawę wymaga specjalistycznej wiedzy. Sąd administracyjny sprawuje zatem kontrolę jedynie w zakresie badania legalności decyzji Centralnej Komisji kończącej postępowanie w sprawie o nadanie tytułu naukowego, to znaczy, czy decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy regulującymi tryb i zasady postępowania w tego rodzaju sprawach. Nie jest natomiast rolą sądu administracyjnego wkraczanie w merytoryczną ocenę dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie stopnia naukowego dokonaną zarówno w recenzjach naukowych, jak i stanowisku Sekcji [...] Centralnej Komisji, zawierającym propozycję rozstrzygnięcia sprawy dla Prezydium Centralnej Komisji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1416/06).

W świetle zatem jednoznacznie negatywnej oceny dorobku naukowego kandydata dokonanej w powołanych wyżej recenzjach, zasadne jest stanowisko Prezydium Centralnej Komisji o braku podstaw do przedstawienia skarżącego do tytułu profesora.

Sąd nie znajduje również podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego wskazujących na dopuszczenie się przez Komisję naruszenia art. 7 i art. 10 k.p.a. Podjęte w zaskarżonej decyzji rozstrzygniecie znajduje pełne uzasadnienie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jako całkowicie nieuzasadnione należy uznać zarzuty skarżącego o deprecjonowaniu jego poglądów naukowych oraz posługiwaniu się metodą wybiórczego przywoływania krytycznych fragmentów recenzji jego dorobku naukowego. Bezpodstawny jest także zarzut stosowania mechanicznej procedury głosowania w Sekcji [...] i w Prezydium Komisji, zamiast obiektywnej i bezstronnej argumentacji. Sposób głosowania w Sekcji i w Prezydium Komisji był zgodny z przepisami Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, przyjętego na posiedzeniu plenarnym w dniu 19 kwietnia 1991 r., ze zmianami wprowadzonymi w dniu 9 marca 1994 r. oraz 31 stycznia 2003 r. Statut ten pozostaje nadal w mocy na podstawie art. 53 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Podkreślić należy przy tym, że głosowanie było poprzedzone stosowną analizą i dyskusją, co wynika z dołączonych do akt sprawy protokołów z posiedzeń Sekcji [...]oraz Prezydium Centralnej Komisji.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. w postępowaniach w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Odrębność postępowania w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych polega zwłaszcza na sposobie podejmowania przez Prezydium Centralnej Komisji, która jest organem kolegialnym, decyzji kończącej ostatecznie sprawę nadania stopnia naukowego. Decyzje te są wynikiem tajnego głosowania. Również postępowanie Centralnej Komisji do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny (§ 14 powołanego Statutu).

Nie można zatem podzielić poglądu skarżącego o naruszeniu art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania i możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Przepis ten z uwagi na specyfikę postępowania w sprawach o nadanie tytułu naukowego nie znajduje pełnego zastosowania. Podejmowanie przez Prezydium Centralnej Komisji decyzji w głosowaniu tajnym nie oznacza jednak, jak sugeruje skarżący, dowolności w rozstrzyganiu sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 1226/06). Podjęte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie znajduje bowiem, jak wykazano powyżej, pełne uzasadnienie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzeł jak w sentencji wyroku.