Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1931/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA: Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Barbara Pasternak Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] 2000 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia [...] 2000r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 61§4 k.p.a. poinformował J.K. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w celu wydania decyzji w sprawie uprawnień wyżej wymienionego do świadczeń określonych w ustawie z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) oraz realizując postanowienia zawarte w art. 21 i art. 25 tej ustawy wezwał go między innymi o nadesłanie w terminie 14 dni wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskanie uprawnień.

Żądane wyjaśnienia z dokumentami zostały złożone przez J. K. do akt sprawy wraz z pismem z dnia [...] 2000r.

Decyzją z dnia [...] 2000r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) orzeczono o pozbawieniu uprawnień kombatanckich J. K. przyznanych przez ZW ZBoWiD w K. decyzją z dnia [...] 1984r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalania władzy ludowej w okresie [...] 02.1945r. – [...]05.1945r - łącznie 4 miesiące, stwierdzonych zaświadczeniem nr [...].

W uzasadnieniu decyzji podano z powołaniem się na akta b. ZBoWiD, że J. K. w wyżej wskazanym okresie prowadził działalność w organach MO, uzyskując uprawnienia przewidziane w ustawie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, co w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 stanowi podstawę do ich pozbawienia, przy czym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest zobowiązany do wyjaśnienie czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2 , art. 2 i art. 4 tej ustawy. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano także, że J. K. w trakcie postępowania weryfikacyjnego złożył pismo z dnia [...] 2000r., w którym podał iż w czasie okupacji był członkiem Narodowych Sił Zbrojnych oraz przez okres 6 miesięcy przebywał w obozie karnym w S. k. R. , jednakże z uwagi na treść art. 22 ust. 3 powyższej ustawy wniosek o przyznanie uprawnień określonych w art. 1 – 4 mógł być zgłaszany w trybie, o którym mowa w ust. 1 przez osoby zamieszkałe w Polsce w terminie do dnia 31.12.1998r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia [...] 2000r. J. K. kwestionował zasadność nieuwzględnienie przy wydaniu powyższej decyzji weryfikacyjnej jego wcześniejszej i daleko dłuższej niż czteromiesięczna praca w MO działalności konspiracyjnej w szeregach Narodowych Sił Zbrojnych, poświadczonej przez Zarząd Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych [...] w O., która to działalność winna stanowić podstawę do przywrócenia mu uprawnień kombatanckich. J. K. wskazywał, że wstępując do MO działał na rozkaz Komendanta Obwodu W. NSZ A. W. pseudonim "[...]", zaś nie chcąc być prześladowanym za przynależność konspiracyjną do NSZ ubiegał się o przyjęcie do ZBoWiD tylko z tytułu czteromiesięcznej działalności w MO.

Decyzją z dnia [...] 2001r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podstawie art. 138 §1 k.p.a. w związku z art.127 § 3 k.p.a oraz art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ instancji utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2000r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, wskazując jak uprzednio, przy uwzględnieniu analogicznych okoliczności, na spełnienie przesłanki z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy oraz potwierdzony w orzecznictwem brak obowiązku dokonywania ustaleń czy istnieją przesłanki przyznania wyżej wymienionemu uprawnień z tytułu działalności określonej w art.1 ust. 2 ustawy związanych z przynależnością w czasie okupacji hitlerowskiej do Narodach Sił Zbrojnych.

W skardze na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2001r. Nr [...] wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w K. dnia [...] 2001r. J. K. domagał się uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem przywrócenie mu uprawnień kombatanckich, których został pozbawiony, Zarzucając naruszenie art. 7-9,11-12,75,78,80 i 107§3 k.p.a. oraz prawa materialnego tj. art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ) skarżący podnosił, że decyzję wydano bez wnikliwego postępowania, nie zawiera ona uzasadnienia odpowiadającego wymogom art. 107§3 k.p.a., a także powołując się na analogiczne jak we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności dotyczące jego działalności konspiracyjnej w Narodowych Siłach Zbrojnych i przyczyny wstąpienia do MO, kwestionował zasadność zaniechania uwzględnienia przedstawionych faktów, wskazując iż nie ubiega się po raz pierwszy o przyznanie uprawnień kombatanckich, lecz poszerza uzasadniające ich uznanie tytuły. W uzupełnieniu do skargi przy piśmie z dnia [...] 2001r. J. K. przedstawił dokumenty dotyczące jego działalności konspiracyjnej.

Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o oddalenie skargi wskazując, iż J. K. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, MO nie była państwową służbą zmilitaryzowaną, w związku z czym za żadną formę działalności w jej ramach uprawnienia obecnie nie przysługują, co uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.).

W toku postępowania do wiadomości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona przeciwna przesłała dokument określony jako postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004r. Nr [...] o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97§1 pkt 4 k.p.a. w sprawie z wniosku M. K. o przyznanie uprawnień przysługujących wdowom po kombatantach, w uzasadnieniu którego powołano się na fakt śmierci J. K. dnia [...] 2004r. oraz prejudycjalny charakter niniejszego postępowania dla powyższej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – oznaczana dalej jako p.s.a.) uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi art. 134 p.s.a.). Skarga podlega rozpoznaniu pomimo ujawnionego faktu śmierci J. K. w toku postępowania sądowoadministracyjnego dnia [...] 2004r., które nie stało się bezprzedmiotowe wobec treści art. 25 ustawy z dnia 24.01.1991r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień, bowiem w sytuacji śmierci osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie weryfikacyjne stroną tego postępowania jest pozostały po niej współmałżonek, któremu na podstawie art. 20 ust. 3 tej ustawy przysługuje uprawnienie (uprawnienie pochodne) do korzystania z uprawnień kombatanckich po zmarłym współmałżonku (§ 2 oraz § 10 pkt 2 lit. b rozporządzenia). Stroną skarżącą po wydaniu w niniejszej sprawie postanowień o zawieszeniu i podjęciu zawieszonego postępowania na rozprawie dnia 3.11.2005r. jest ostatecznie M. K. jako następca prawny zmarłego męża, której bezpośrednio dotyczy wynik postępowania.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt wszczęcia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z urzędu postępowania administracyjnego, w toku którego wydano powołane na wstępie decyzje, bez wyjaśnienia zgłaszanych przez J. K. okoliczności dotyczących przysługiwania mu uprawnień kombatanckich także z innej podstawy poza kwalifikującym się do ich pozbawienia utrwalaniem władzy ludowej. Uwzględniając powyższe należy uznać , iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zostały wydane z naruszeniem prawa, zaś przyczyn powyższego można upatrywać w nierozważeniu przez organ administracji publicznej zarówno samej treści stosowanego przepisu, jak i charakteru uprawnień kombatanckich, o których mowa w stosowanej ustawie. Artykuł 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm) w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania przez organ administracji w niniejszej sprawie, stanowił podstawę pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, przy czym uprawnienia te zachować miały jedynie osoby, które uczestniczyły w wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] 1945 r. do [...] 1947 r. W związku pojawiającym się w tym przepisie nawiązaniem do uprawnień z tytułów określonych w ustawie, należy wskazać, że stosownie do unormowań w niej zwartych źródłem uprawnień kombatanckich jest: działalność kombatancka określona w art. 1 ust. 2, zrównana z nią działalność przewidziana w art. 2 i represje oznaczone w art. 4., a jak słusznie podkreślono w wyroku NSA w Warszawie z 18.12.2001r.V SA 1477/01 (zam zb.LEX nr 121930) osoba ubiegająca się o uprawnienia kombatanckie, jeśli nawet ma kilka przewidzianych ustawą tytułów, dysponuje nie kilkoma, lecz jednym prawem podmiotowym stwarzającym możliwość dochodzenia uprawnień kombatanckich, opartym na kilku tytułach stanowiących podstawę faktyczną prawa podmiotowego. Ponadto jak eksponuje się trafnie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4.03. 2002 r. sygn. akt OPS 13/01 oraz w ślad za tym w wyroku tego Sądu z dnia 21.06.2002r. V SA 2541/01(ONSA 2003/3/100) przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 przedmiotowej ustawy określa przesłanki materialnoprawne, które kształtują treść stosunku prawnego, a sposób zestawienia tych przesłanek w jednym przepisie na zasadzie przeciwstawienia (pozbawiają uprawnień kombatanckich - zachowują jednak te uprawnienia) oznacza, że podstawa zachowania uprawnień stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień. Konsekwencją powyższego stanowiska, które jako uzasadnione na tle treści przepisów ustawy podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę, jest obowiązek organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie w przedmiocie pozbawienia określonej osoby uprawnień kombatanckich, wyjaśnienia przed wydaniem decyzji, w drodze postępowania dowodowego, czy inne tytuły różne od utrwalania władzy ludowej uzasadniają uprawnienia kombatanckie w wypadku twierdzenia tej osoby, co do ich istnienia. Orzekając w mniejszej sprawie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych bezzasadnie zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego służącego wyjaśnieniu okoliczności podnoszonych przez J. K. okoliczności nawiązujących do istnienia po jego stronie uprawnień z tytułu przewidzianego w ustawie z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Błędny jest także pogląd wyrażony w decyzji z dnia [...] 2000r. Nr [...] o upływie terminu do złożenie stosownego wniosku. Skoro bowiem badaniu ma podlegać jedno prawo podmiotowe co do którego w latach poprzednich już złożono wniosek okoliczność podawane przez zainteresowanego winny być traktowane jako zarzut co do pozbawienia uprawnień i jak trafnie podano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.02.2002r. V SA 1532/01 (zam zb. LEX nr 121890 ) postępowanie prowadzone na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1991 r. o kombatantach nie jest nowym postępowaniem w sprawie nadania uprawnień kombatanckich i nie zwalnia Kierownika Urzędu z obowiązku zbadania, czy weryfikowany prowadził działalność lub podlegał represjom określonym w art. 1 ust. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o kombatantach. Niezależnie od tego, niejako na marginesie powyższych rozważań należy wskazać dodatkowo, że art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ) utracił moc z dniem 29.04.2003r. na skutek wyroku Trybunalu Konstytucyjnego dnia 15.04.2003r. sygn. akt SK 4)02 (Dz. U. Nr 72, poz. 658) stwierdzającego jego niezgodność z art. 2 i art. 32 Konstytucji oraz art. 19 i art. 30 Konstytucji .

Odnośnie zasadności skargi w pozostałym zakresie nie można uznać za trafny zarzutu naruszenia art. 107§3 k.p.a., bowiem zaskarżone decyzje w kontekście przyjętej koncepcji rozstrzygnięcia spełniają wymogi przewidziane we wskazanym przepisie, natomiast inne zarzucane w niej uchybienia są rezultatem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, uznając ostatecznie skargę za zasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc za podstawę art.145§1pkt 1 i c p.s.a. oraz odnośnie kosztów postępowania art. 200 p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.