Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 111/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Maria Tarnowska /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J.C., A. M., M. M., C. S., J. M., Z.S., A. S., P. S. i A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...],[...],[...],[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu i Budownictwa na rzecz skarżących J. C., A. M., M. M., C. S., J. M., Z. S., A.S., P.S. i A. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J.C. i innych spadkobierców A. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...],[...],[...],[...] odmawiającą stwierdzenia nieważności następujących decyzji Wojewody [...]: (1) z dnia [...] września 2000 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia PP "[...] " działką nr [...] o pow. [...] ha ujętą w KW [...], położoną w S.; (2) z dnia [...] września 2000 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia PP "[...] " działką nr [...] o pow. [...] ha ujętą w KW [...], położoną w S.; (3) z dnia [...] września 2000 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia PP "[...] " działką nr [...] o pow. [...] ha ujętą w KW [...], położoną w S.; oraz (4) z dnia [...] września 2000 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia PP "[...] " działką nr [...] o pow. [...] ha ujętą w KW [...], położoną w S. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), czteroma powyższymi decyzjami stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez PP "[...] ", które aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1998 r. zostało przekształcone w spółkę akcyjną Skarbu Państwa, prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w S., składającego się z działek

nr [...],[...],[...] i [...], ujętych w księdze wieczystej KW [...], oraz nieodpłatne nabycie własności budynków położonych na tym gruncie.

Pismem z dnia 27 stycznia 2004 r. J.C. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji, wskazując, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem praw osób trzecich, gdyż Skarb Państwa nie stał się właścicielem nieruchomości wskutek decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2001 r., utrzymanej w mocy przez decyzję z dnia [...] października 2001 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw uzdrowiskowych [...],[...] i [...] na własność Państwa (Monitor Polski Nr 30, poz. 111) - w części dotyczącej przedsiębiorstwa uzdrowiskowego w S., stanowiącego własność A.S.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...].

Z ustaleń organu ponownie rozpatrującego sprawę wynika, że przedmiotowe działki były ujęte w księdze wieczystej KW [...], w której w dziale II jako właściciel był wpisany Skarb Państwa, a w dziale III prawo zarządu i użytkowania wpisano na rzecz PP "[...] ", z którego to przedsiębiorstwa w 1953 r. powstało m. in. PP "[...] ". Wpis prawa własności Skarbu Państwa nastąpił na podstawie orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] października 1948 r. Minister Zdrowia, decyzją z dnia [...] września 2001 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. i utrzymaną w mocy przez decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2001 r. stwierdził nieważność orzeczenia nacjonalizacyjnego Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948 r. - w części dotyczącej przedsiębiorstwa uzdrowiskowego w S. stanowiącego własność A.S. Skarga na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego została oddalona wyrokiem z dnia 2 czerwca 2003 r. sygn. akt IV SA 3919/01 r., sprostowanym postanowieniem z dnia 23 stycznia 2004 r.

Zdaniem organu, uwłaszczenie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. dotyczy stanu prawnego z dnia 5 grudnia 1990 r., i oznacza przekształcenie z mocy prawa istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe określone tym przepisem. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. W niniejszej sprawie prawo zarządu jednostki uwłaszczonej wynikało ze stosownego wpisu w księdze wieczystej, i prawo to nie zostało wygaszone, a organ wojewódzki dokonał czynności odnoszących się do zbadania ewentualnych roszczeń osób trzecich, zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących

uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). Organ wojewódzki nie uzyskał żadnej informacji o prowadzonym przez Ministra Zdrowia postępowaniu dotyczącym wzruszenia decyzji nacjonalizacyjnej, a zatem nie miał podstaw do zawieszenia postępowań uwłaszczeniowych.

To, że uzyskane przez organ wojewódzki informacje dotyczące sprawy roszczeń nie były zgodne ze stanem faktycznym, nie uzasadnia tezy o wadliwości decyzji uwłaszczeniowych. Skoro zatem stwierdzono zaistnienie przesłanek uwłaszczeniowych i brak roszczeń osób trzecich, organ wojewódzki zobowiązany był wydać decyzje potwierdzające fakt uwłaszczenia, a zatem brak jest podstaw do uznania, że decyzje w tym zakresie obarczone są wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a z akt nie wynika istnienie innych okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

Zdaniem Ministra Infrastruktury, okoliczność, że w Ministerstwie Zdrowia od 1990 r. z wniosku P. S. - jednego ze spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości - toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1948 r., które zakończyło się decyzją Ministra Zdrowia z [...] października 2001 r., o czym Wojewoda [...] nie wiedział, wypełnia przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a nie przesłanki z art. 156 § 1 kpa.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: J.C., A. M., M. M., C. S., J.M., Z. S., A. S., P. S. i A. S., domagając się uchylenia w całości decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2004 r.

Skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury powinna zostać uchylona, ponieważ została wydana z rażącym naruszeniem art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który dotyczy uwłaszczenia regulowanego dotychczas w trybie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie (Przegląd Sądowy 1994/7-8/159, glosa do wyroku NSA z dnia 19 listopada 1992 r., SA/Kr 914/92). Na mocy tego przepisu nastąpiło tzw. uwłaszczenie państwowych osób prawnych, polegające na tym, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 5 grudnia 1990 r., w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, zaś budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na opisanych wyżej gruntach, stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. własnością tych osób. Nabycie prawa użytkowania wieczystego nie mogło naruszać praw osób trzecich.

Z powyższego wynika, że do nabycia przez państwowe osoby prawne prawa użytkowania wieczystego konieczne było łączne spełnienie następujących warunków: (1) grunt musiał stanowić własność Skarbu Państwa, (2) w odniesieniu do gruntu państwowa osoba prawna musiała się legitymować prawem zarządu, (3) uwłaszczenie nie mogło naruszać praw osób trzecich.

Zdaniem skarżących, Skarb Państwa nie był w dniu 5 grudnia 1990 r. właścicielem przedmiotowych nieruchomości. Podstawą wpisu Skarb Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości było orzeczenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw uzdrowiskowych [...],[...] i [...]na własność Skarbu Państwa (Monitor Polski Nr 30, poz. 111). Nieważność tego orzeczenia w części dotyczącej przyjęcia na rzecz Skarbu Państwa przedsiębiorstwa uzdrowiskowego w S. stwierdził Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] września 2001 r., a ponowne rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] października 2001 r. utrzymał w mocy swoją decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 czerwca 2003 r. (sygn. akt IV SA 3919/01) oddalił skargę spółki "[...] " S.A. na powyższe decyzje Ministra Zdrowia.

Stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948 r. wywiera skutki prawne z mocą ex tunc, co oznacza, że Skarb Państwa nie był i nie jest właścicielem wyżej wymienionych działek ewidencyjnych. Nie ma zatem znaczenia fakt, że w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowych organ wydający decyzję nie miał wiedzy o stwierdzeniu nieważności nacjonalizacji, gdyż skutek prawny ex tunc cofa postępowanie do dnia bezprawnego przejęcia przedsiębiorstwa uzdrowiskowego na własność Państwa. Wobec powyższego według stanu prawnego na dzień uwłaszczenia przedmiotowe nieruchomości były własnością spadkobierców A.S., a nie Skarbu Państwa. Uwłaszczenie państwowej osoby prawnej na nieruchomości będącej własnością osób fizycznych stanowi rażące naruszenie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z tych samych powodów na tych nieruchomościach nie mogło być ustanowione prawo zarządu, gdyż prawo to mogło być przyznane państwowym jednostkom organizacyjnym tylko na gruntach Skarbu Państwa.

Zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem praw osób trzecich. Osobami trzecimi są następcy prawni byłego właściciela nieruchomości, A. S., którzy od wielu lat czynili starania o odzyskanie nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem "o naruszaniu praw osób trzecich w rozumieniu art. 200 ust. 4 ustawy (ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a poprzednio art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) można mówić wówczas, gdy przy zbiegu uprawnień państwowych osób prawnych z uprawnieniami związanymi z prawem własności do tego samego gruntu innych osób, daje się pierwszeństwo uprawnieniom państwowych osób prawnych, pozbawiając przez to uprawnień osób trzecich do tego gruntu." (G. Bieniek, A. Hopfer, Z. Marmaj, E. Mzyk, R. Źróbek: "Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami", wyd. Zachodnie Centrum Organizacji, Warszawa - Zielona Góra, 1998 r., t. II, str. 267). A zatem stwierdzenie w art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że nabycie prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich oznacza, że ustawodawca dał pierwszeństwo uprawnieniom osób trzecich.

W wyroku z dnia 6 kwietnia 1995 r. o sygn. akt III ARN 8/95 Sąd Najwyższy stwierdził, że prawa majątkowe osób trzecich do nieruchomości stanowią przeszkodę w nabyciu przez państwową osobę prawną użytkowania wieczystego nieruchomości pozostającej w jej zarządzie. Natomiast w wyroku z dnia 18 lutego 1996 r. o sygn. akt III ARN 65/96 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wywłaszczona nieruchomość, która w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie państwowej osoby prawnej, nie staje się dla niej ex lege przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, jeżeli przed tą datą zaktualizowały się przesłanki zwrotu takiej nieruchomości byłemu właścicielowi. Przesłankę wywłaszczenia należy tu rozumieć szeroko, jako pozbawienie właściciela prawa własności, także w drodze nacjonalizacji.

Zdaniem skarżących, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie przed datą 5 grudnia 1990 r. spadkobiercy A. S. byli właścicielami działek objętych uwłaszczeniem, a zatem decyzje Wojewody [...] stwierdzające nabycie przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...] " w S. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i prawa własności budynków, zostały wydane z naruszeniem praw osób trzecich - spadkobierców A. S.

Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co podnosi w zaskarżonej decyzji Minister Infrastruktury, że mimo podjętych w toku postępowania uwłaszczeniowego starań, uzyskane przez Wojewodę [...] informacje dotyczące roszczeń spadkobierców byłego właściciela nie były zgodne ze stanem faktycznym. Niezależne od stanu wiedzy Wojewody [...] z daty wydania decyzji uwłaszczeniowych, brak przesłanek uwłaszczenia (własność Skarbu Państwa, zarząd) oraz naruszenie praw spadkobierców A. S. wynika wprost ze skutku "ex tunc" decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2001 r. Tak więc Minister Infrastruktury błędnie przyjął, że Wojewoda [...] prawidłowo ustalił zaistnienie przesłanek uwłaszczeniowych, w tym brak roszczeń osób trzecich. Pojawienie się nowych - zdaniem Ministra Infrastruktury - okoliczności faktycznych nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenia, gdyż decyzje uwłaszczeniowe Wojewody [...] rażąco naruszały prawo niezależnie od tego, czy organ ten wiedział, czy też nie wiedział o toczącym się w Ministerstwie Zdrowia postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, a także, w jaki sposób i jakimi środkami badał prawa osób trzecich do nieruchomości.

Zdaniem skarżących, decyzje uwłaszczeniowe Wojewody [...] były obarczone wadami skutkującymi zarówno nieważnością, jak i wznowieniem postępowania. Ponieważ kpa nie reguluje takiego zbiegu weryfikacji decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi, zgodnie ze stanowiskiem B. Adamiak (Komentarz, wyd. 2, 1998, s. 690-692) w takiej sytuacji należy dać pierwszeństwo elementom materialnym przed formalnymi i wziąć pod uwagę fakt, iż skutki nieważności są dalej idące. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo NSA (wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 1990 r. IV SA 543/90, OSP 1992, z. 5, poz. 120; wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1998 r. I SA/Ka 216/97, niepublikowany: "Nie można odmówić organom administracji państwowej prawa do domagania się określenia przez stronę trybu, w jakim sprawa ma być rozpatrzona. W sytuacji jednak, gdy w podaniu strona wskazuje alternatywnie nadzwyczajne tryby rozpatrzenia sprawy, powołując się równocześnie na wadliwość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, winny wybrać w interesie strony ten tryb, który umożliwiałby merytoryczną ocenę jej argumentów i załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu wnoszącego podanie."; J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 19 listopada 1992 r. SA/Kr 914/92, PS 1994, nr 7-8, poz. 159, t. 2: "W przypadku zbiegu przesłanek dwóch trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji administracyjnej pierwszeństwo jednego z nich można określać na podstawie przesłanek formalnych, jak to uczyniły organy administracyjne w sprawie, w której zapadł głosowany wyrok, albo też mając na względzie pierwszeństwo elementów materialnych przed formalnymi. O zastosowaniu jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnej nie powinna jednak w żadnym razie przesądzać data wszczęcia postępowania, lecz donioślejsze dla sprawy następstwa prawne zastosowania danego trybu postępowania. Przesłanki stwierdzenia nieważności są tego rodzaju, że ich wystąpienie powoduje najdalej idące skutki prawne w sprawie indywidualnej."; oraz t. 4: "Zignorowanie wady materialnej decyzji administracyjnej i przeniesienie całego ciężaru rozstrzygnięcia sprawy na przepisy o wznowieniu postępowania nie zamyka wprawdzie drogi do dochodzenia odszkodowania, ale jednakże już na innych, mniej dla stron korzystnych zasadach."). Z tych względów, zdaniem skarżących, zaskarżone decyzje powinny zostać unieważnione, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wywołuje dalej idące skutki, niż wznowienie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd obowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest utrzymanie w mocy decyzji Ministra Infrastruktury odmawiającej stwierdzenia nieważności czterech decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r., o numerach jak w aktach sprawy, dotyczących uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]".

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosków J.C. z dnia 27 stycznia 2000 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r., stwierdzających nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiortstwo Państwowe "[...]" w S. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz prawa własności budynku i urządzeń znajdujących się na tych gruntach, dotyczących nieruchomości położonych w S., oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności następujących decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r.:

1) dotyczącej uwłaszczenia PP "[...] " działką nr [...] o pow. [...] ha ujętą w KW [...], położoną w S.;

2) dotyczącej uwłaszczenia PP "[...] " działką nr [...] o pow. [...] ha ujętą w KW [...], położoną w S.;

3) dotyczącej uwłaszczenia PP "[...] " działką nr [...] o pow. [...] ha ujętą w KW [...], położoną w S.;

4) dotyczącej uwłaszczenia PP "[...] " działką nr [...] o pow. [...] ha ujętą w KW [...], położoną w S..

Sąd podziela stanowisko skarżących, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury została wydana z naruszeniem art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który dotyczy uwłaszczenia regulowanego dotychczas w trybie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Stosownie do przepisów tych, do nabycia przez państwowe osoby prawne prawa użytkowania wieczystego, konieczne było łączne spełnienie następujących warunków (1) grunt musiał stanowić własność Skarbu Państwa, (2) w odniesieniu do gruntu państwowa osoba prawna musiała legitymować się prawem zarządu, (3) uwłaszczenie nie mogło naruszać praw osób trzecich.

Podstawą wpisu własności Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości było orzeczenie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw uzdrowiskowych [...],[...] i [...] na własność Skarbu Państwa. Decyzją z dnia [...] września 2001 r. Minister Zdrowia stwierdził nieważność tego orzeczenia, decyzją z dnia [...] października 2001 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2001 r., natomiast w dniu 2 czerwca 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki "[...]" S.A. na zaskarżone decyzje Ministra Zdrowia.

Stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948 r. wywiera skutki prawne ex tunc, a zatem z mocą wsteczną, co oznacza, że Skarb Państwa nie był, i nie jest, właścicielem tych działek ewidencyjnych. Dlatego też, na tych nieruchomościach nie mogło być ustanowione prawo zarządu państwowych jednostek organizacyjnych, ponieważ mogło ono być ustanowione wyłącznie na gruntach Skarbu Państwa, a zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem praw osób trzecich, następców prawnych byłego właściciela nieruchomości A. S.

Zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.) Wojewoda [...], przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2000 r. stwierdzających nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa położonych w S., powinien był zbadać, czy nie zostały zgłoszone roszczenia poprzednich właścicieli w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem uwłaszczenia, oraz, czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Stosownie do art. 157 § 1 kpa, organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez ministra – jest minister. A zatem, jeśli podstawą wpisu własności Skarbu Państwa określonych nieruchomości było orzeczenie Ministra Zdrowia o przejęciu przedsiębiorstw uzdrowiskowych, to należało się zwrócić nie do Ministerstwa Gospodarki, lecz bezpośrednio do Ministra Zdrowia, bo właśnie tam, zgodnie z art. 157 § 1 kpa, na wniosek następców prawnych byłego właściciela nieruchomości A. S., od dnia 27 kwietnia 1990 r. prowadzone było postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948 r.

W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.