Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1604/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 159 par. 1,2,
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1604/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 stycznia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 r., sprawy ze skargi M. C., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14 września 2009 r. Nr [...], w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia dokonanego zarządzeniem zabezpieczającym, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 września 2009r. wydanym na podstawie art.17, art. 18 i art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 29 lipca 2009r. nr [...] w sprawie przedłużenia do dnia 5 listopada 2009r. terminu zabezpieczenia na majątku B. C. i M. C. należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. dokonanego zarządzeniem zabezpieczenia z dnia 28 kwietnia 2009r.

Następujący przebieg postępowania doprowadził do wydania powyższego rozstrzygnięcia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na wniosek wierzyciela - Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 24 lipca 2009r. nr [...], [...], wydał postanowienie z dnia 29 lipca 2009r. nr [...] o przedłużeniu do dnia 5 listopada 2009r. terminu zabezpieczenia dokonanego zarządzeniem zabezpieczenia z dnia 28 kwietnia 2009r.

M. C. w zażaleniu z dnia 5 sierpnia 2009r. na to postanowienie organu egzekucyjnego podniosła, że postępowanie kontrolne prowadzone przez UKS dotyczyło jej męża B. C., z którym pozostaje w rozdzielności majątkowej. Strona podkreśliła, iż przedłożyła akt notarialny o rozdzielności majątkowej, którego organ podatkowy nie wziął pod uwagę podczas postępowania.

Zdaniem żalącej się, decyzja o ustanowieniu zabezpieczenia na majątku zobowiązanej z dnia 28 kwietnia 2009r. nie została skutecznie doręczona jej pełnomocnikowi, pomimo, że doręczyła pełnomocnictwo przedstawicielowi organu podatkowego I instancji w dniu 13 maja 2009r., co rzeczony pracownik potwierdził w adnotacji urzędowej w dniu 14 maja 2009r. Ponadto stwierdziła, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 29 lipca 2009r. dotknięte jest wadą nieważności.

Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, w wymienionym na wstępie postanowieniu podzielił w pełni ocenę Naczelnika Urzędu Skarbowego zawartą w postanowieniu z dnia 29 lipca 2009r. Przywołując treść art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazał, iż termin zabezpieczenia może być przedłużony przez organ egzekucyjny, gdy spełnione zostaną określone przesłanki: wierzyciel zgłosi stosowny wniosek oraz wykaże, że z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. W ocenie organu odwoławczego zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie narusza obowiązującego prawa, gdyż nie wystąpiły przesłanki do uchylenia zabezpieczenia przewidziane w art. 159 § l cytowanej ustawy. Wierzyciel wystąpił z wnioskiem z dnia 24 lipca 2009r. o przedłużenie okresu zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanego z uwagi na konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego polegającego na przesłuchaniu świadków.

Odpowiadając na zarzut, że w chwili dokonania zabezpieczenia zobowiązani nie pozostawali we wspólności majątkowej oraz na zarzut niedoręczenia pełnomocnikowi decyzji z dnia 28 kwietnia 2009r. o zabezpieczeniu, organ II instancji wskazał, iż postępowanie, prowadzone w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie może służyć weryfikacji decyzji o ustanowieniu zabezpieczenia wydanej na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, ani prawidłowości postępowania prowadzącego do wydania decyzji administracyjnej.

W skardze na ostateczne postanowienie z 14 września 2009r. skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia oraz o połączenie do łącznego rozpoznania sprawy zakończonej zaskarżonym postanowienia z dnia 10 września 2009r. nr [...] z niniejszą sprawą.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 144 i art. 145 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, polegające na niedoręczeniu przez organ I instancji decyzji z dnia 28 kwietnia 2009r.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 kwietnia 2009r. oraz zarządzenie zabezpieczenia z dnia 28 kwietnia 2009r. nie zostały pełnomocnikowi skarżącej doręczone. Podniesiona również, że pominięcie pełnomocnika przy doręczeniu zarządzenia zabezpieczenia stanowi o jego nieważności jak też nieważność tego zarządzenia wynika z nieważnej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o zabezpieczeniu, która nie została doręczona pełnomocnikowi. Ponadto w skardze podniesiono, że bezspornym jest, że pomiędzy małżonkami B. C. a M. C. istnieje rozdzielność majątkowa.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ II instancji nie zgodził się z zarzutami niewłaściwego doręczenia i odpowiadając na zarzut naruszenia art. 145 § l i § 2 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że do instytucji zarządzenia zabezpieczającego maja zastosowanie art. 40 § l i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił również, że organ egzekucyjny w dniu doręczenia skarżącej zarządzenia zabezpieczenia nie był w posiadaniu prawidłowo złożonego pełnomocnictwa stosownie do art. 33 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2009r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko przedstawione w skardze. Do pisma dołączono postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 grudnia 2009r., którym uchylono postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 października 2009r. w sprawie przedłużenia do dnia 5 lutego 2010r. terminu zabezpieczenia dokonanego zarządzeniem zabezpieczającym z dnia 28 kwietnia 2009r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji (postanowień) z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala (art. 151 tej ustawy).

W tak określonym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przy tym na wstępie należy zaznaczyć, że skarga nie zawiera zarzutów bezpośrednio odnoszących się do postanowienia o przedłużeniu zabezpieczenia, gdyż formułuje zarzut naruszenia art. 144 i art. 145 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, które to przepisy w sprawie wydawania zaskarżonego postanowienia nie miały zastosowania, a uzasadnienie skargi koncentruje się na niedoręczeniu pełnomocnikowi skarżącej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 kwietnia 2009r. o zabezpieczeniu oraz zarządzenia zabezpieczenia z dnia 28 kwietnia 2009r.

Sąd podziela stanowisko organu II instancji, co do tego, że postępowanie podatkowe, w ramach którego wydana została decyzja o zabezpieczeniu oraz postępowanie zabezpieczające są odrębnymi postępowaniami. Należy odróżnić charakter decyzji o zabezpieczeniu od samego zarządzenia zabezpieczenia. Decyzję o zabezpieczeniu, wydano na podstawie art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej. Samo natomiast postępowanie zabezpieczające, wszczynane przez doręczenie zobowiązanemu zarządzenia zabezpieczenia, pełni funkcje pomocniczą względem postępowania egzekucyjnego, jego celem jest bowiem zagwarantowanie realizacji egzekucji administracyjnej i w tym postępowaniu nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, lecz przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosownie do art. 18 ustawy egzekucyjnej.

Odnosząc się do w taki sposób sformułowanych zarzutów skargi stwierdzić należy, że na uwzględnienie nie zasługują zarzuty skarżącej, iż zarządzenia zabezpieczenia doręczono niezgodnie z prawem, pomijając pełnomocnika strony. W postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym mają zastosowanie art. 32 i art. 33 Kodeksu postępowania administracyjnego, stosownie do treści których strona w postępowaniu administracyjnym może działać przez pełnomocnika, jeżeli charakter czynności nie wymaga jej osobistego działania, zaś umocowanie pełnomocnika do działania w tym postępowaniu wynikać musi z załączonego do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, przy tym to na pełnomocniku ciąży obowiązek dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Określony w art. 40 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązek organu egzekucyjnego doręczania kierowanych do zobowiązanego pism na ręce jego pełnomocnika powstaje dopiero z chwilą przedstawienia temu organowi oryginału pełnomocnictwa lub jego urzędowo poświadczonego odpisu.

W przekonaniu Sądu okoliczność, że skarżąca w dniu 13 maja 2009r. po odmowie przyjęcia przesyłki zawierającej zarządzenie zabezpieczenia, wręczyła pracownikowi organu podatkowego, a on dobrowolnie, czy też przymuszony przedmiotowe pełnomocnictwo odebrał, w żaden sposób nie może wpływać na ocenę prawną skuteczności doręczenia skarżącej zarządzenia zabezpieczenia w dniu 13 maja 2009r.

Orzekający w sprawie Sąd podziela stanowisko prezentowane w literaturze oraz orzecznictwie, na podstawie którego strona może w każdej chwili ustanowić pełnomocnika. Tyle, że skuteczność takiego powołania przed wszczęciem danego postępowania administracyjnego zależeć będzie od powiadomienia o tym fakcie stosownych organów.

Niewątpliwie w momencie podjęcia próby doręczenia zarządzenia zabezpieczenia i odmowy przyjęcia tego pisma, skarżąca nie miała jeszcze prawidłowo ustanowionego pełnomocnika, zatem odmowa przyjęcia przesyłki wywołała skutek doręczenia stosownie do art. 47 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero następną czynnością było wręczenie pracownikowi organu dokumentu pełnomocnictwa procesowego. Zatem ewentualne rozważania, co do wstąpienia do sprawy pełnomocnika mogą być prowadzone, ale wyłącznie do zdarzeń, które nastąpiły już po odmowie przyjęcia przez skarżącą zarządzenia zabezpieczenia, co jak wyżej wykazano w świetle Kodeksu postępowania administracyjnego jest równoznaczne ze skutecznym doręczeniem i przy przyjęciu, że pracownik organu w opisanej sytuacji występował w charakterze upoważnionego przedstawiciela organu, uprawnionego do odbioru pism kierowanych do organu.

Jednakże według Sądu w dniu 13 maja 2009r. pracownik organu (poborca skarbowy) działał jedynie w charakterze doręczyciela pism organu na podstawie art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pracownik ten nie występował natomiast w charakterze przedstawiciela organu uprawnionego do przyjmowania jakichkolwiek dokumentów kierowanych do organu, tak jak nie są upoważnieni do odbioru pism w imieniu urzędu, inne osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów do doręczania pism organu podatkowego (np. pracownicy poczty).

W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organu II instancji, że do dnia 4 czerwca 2009r. za skarżącą w sprawie nie działał pełnomocnik, dlatego zgodnie z art. 40 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wszelkie pisma należało doręczać stronie. Stroną w sprawie była skarżąca, co w sprawie jest bezsporne, dlatego zarządzenie z dnia 28 kwietnia 2009r. zostało skierowane do niej. W rozpoznawanym przypadku pracownik za pośrednictwem, którego organ podatkowy doręczał decyzję, stwierdził, że skarżąca odmówiła przyjęcia pisma w dniu 13 maja 2009r., co zostało odnotowane w notatce urzędowej z dnia 14 maja 2009r.

W art. 47 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego chodzi o sytuacje, w których adresat został zlokalizowany, podjęto próbę doręczenia, lecz odmawia on przyjęcia pisma. Odmowa przyjęcia pisma musi mieć charakter wyraźny. W niniejszym przypadku skarżąca uzewnętrzniła wolę odmowy przyjęcia pisma. Ta okoliczność stanu faktycznego nie budzi wątpliwości i zresztą nie jest kwestionowana przez skarżącą. Tym samym należało przyjąć stosując się do wyżej powołanego przepisu, że pismo zostało doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata.

Jak z powyższego wynika zarządzenie zabezpieczenia doręczono prawidłowo, dlatego też konsekwentnie należy uznać, że zaskarżone postanowienie o przedłużeniu terminu zabezpieczenia nie mogło być wyeliminowane z obrotu prawnego z powodów wyartykułowanych w skardze, a odnoszących się do zarządzenia zabezpieczenia z dnia 28 kwietnia 2009r.

Mając na uwadze treść art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną), Sąd dokonał z urzędu kontroli zaskarżonego postanowienia w kontekście regulacji zawartych w art. 159 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego jego uchyleniem.

W myśl art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej lub w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b Ordynacji podatkowej.

Z kolei zgodnie z art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji terminy powyższe mogą być przez organ egzekucyjny przedłużone na wniosek wierzyciela, jeśli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. Niemożliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego na skutek uzasadnionej przyczyny, jest jedynym i wystarczającym warunkiem, którego spełnienie uprawnia organ do przedłużenia terminu zabezpieczenia. W ocenie Sądu taka przesłanka do przedłużenia terminu wystąpiła, wierzyciel, który wnioskował o przedłużenie terminu zabezpieczenia wyjaśnił bowiem, że przedłużenie zabezpieczenia jest niezbędne na skutek konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego polegającego na przesłuchaniu świadków. Wierzyciel nie był w stanie wydać decyzji wymiarowych przed upływem w/w terminów, a zabezpieczenie na majątku skarżącej przyszłych zobowiązań podatkowych nadal było zasadne z uwagi na obawę jego niewykonania.

Zaskarżone postanowienie dotyczyło przedłużenia zabezpieczenia, które zostało wydane w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dlatego też Sąd nie mógł odnieść się do zarzutu skarżącej dotyczących rozdzielności majątkowej istniejącej pomiędzy B. C. a M. C. w dacie wydania decyzji o zabezpieczeniu. Zarzut ten sprowadza się do braku wymagalności obowiązku oraz ewentualnie błędu, co do osoby zobowiązanego i nie może być skutecznie podnoszony w sprawie, której przedmiotem jest przedłużenie terminu zabezpieczenia, o którym stanowi art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Również w tym postępowaniu nie może być oceniana skuteczność doręczenia decyzji z dnia 28 kwietnia 2009r. o ustanowieniu zabezpieczenia. Na marginesie należy tylko zauważyć, że powyższa kwestia została przez tut. Sąd przesądzona w wyroku z dnia 7 stycznia 2010r., sygn. akt I SA/Kr 1603/09.

Fakt, że postanowieniem z dnia 16 grudnia 2009r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 października 2009r. o kolejnym przedłużeniu zabezpieczenia dokonanego zarządzeniem zabezpieczenia z dnia 28 kwietnia 2009r. tym razem do dnia 5 lutego 2010r. pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Uchylone bowiem zostało kolejne postanowienie o przedłużenie zabezpieczenia z przyczyn, które w najmniejszym zakresie nie pokrywają się z zarzutami skargi i nie znajdują odniesienia w rozpoznawanej sprawie.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.