Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 687/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 9,  art. 73  par. 1,  art. 74  par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 34  ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 100 poz 442
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Protokolant Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia z akt postępowania pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości 3. zasadza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego B. J. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 74 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwanej dalej Kpa) w związku z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. J. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], mocą którego organ wyłączył z akt postępowania o sygn. akt [...] pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał na następujący stan faktyczny. B. J. w piśmie z dnia [...] maja 2009 r. zwrócił się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych ze skargą dotyczącą przetwarzania jego danych osobowych przez Urząd Kontroli Skarbowej w B. Po wszczęciu postępowania w tej sprawie do organu wpłynęło pismo Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2009 r., w którym strona uzupełniła swoje wyjaśnienia w sprawie, wnioskując jednocześnie o wyłączenie na podstawie art. 74 § 1 Kpa przedmiotowego pisma z akt postępowania z uwagi na interes państwowy, w postaci "potrzeby ochrony instytucji tajemnicy skarbowej". Uzasadniając swój wniosek strona wskazała, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r. znajdują się informacje stanowiące tajemnicę skarbową, zaś skarżący nie jest uprawniony do dostępu do nich, a zatem ujawnienie tych informacji spowoduje ujawnienie tajemnicy skarbowej. Tymczasem zgodnie z art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 z późn. zm.), do przestrzegania tajemnicy skarbowej obowiązane są również inne osoby i instytucje, którym udostępniono informacje stanowiące tajemnicę skarbową.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] wyłączył z akt postępowania o sygn. akt [...] wskazane pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu organ powołał treść art. 74 § 1 Kpa, zgodnie z którym przepisu art. 73, który gwarantuje stronie możliwość przeglądania akt postępowania w każdym jego stadium oraz sporządzania z nich notatek, nie stosuje się do akt sprawy, objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. W ocenie organu, analiza przedmiotowego pisma wskazała, że zawarto w nim informacje dotyczące rodzaju podejmowanych przez ten podmiot, w ramach postępowania prowadzonego w stosunku do skarżącego, działań kontrolnych, do otrzymania których zgodnie z przepisami ustawy o kontroli skarbowej nie jest on uprawniony. Z tej przyczyny pozostawienie pisma w aktach sprawy organ uznał za zagrażające ważnemu interesowi państwa, jakim jest ochrona tajemnicy skarbowej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie B. J. wskazał, że art. 34 ust. 5 ustawy o kontroli skarbowej nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, w kontekście art. 34 ust. 6 tej ustawy. Stwierdził, że jest upoważniony do zapoznania się z wszelkimi materiałami zarówno jako strona postępowania prowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej, a także na podstawie art. 51 Konstytucji. Ponadto stwierdził, że zasłanianie się tajemnicą może mieć na celu ukrycie dowodów potwierdzających niezgodny z prawem sposób pozyskania jego danych osobowych, natomiast w interesie państwa leży ujawnienie wszelkich naruszeń prawa i nierzetelności urzędników skarbowych.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie I instancji, podtrzymał wcześniej wyrażone stanowisko. Organ wyjaśnił skarżącemu, że podstawy zaskarżonego rozstrzygnięcia nie stanowił art. 34 ust. 5 ustawy o kontroli skarbowej, lecz art. 74 § 1 Kpa, a zatem niezasadne jest powołanie przez B. J. treści art. 34 ust. 6 ustawy o kontroli skarbowej jako podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Na powyższe postanowienie B. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie: art. 34 ust. 1 i 6 ustawy o kontroli skarbowej oraz art. 51 Konstytucji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że z treści art. 34 ust. 1 jednoznacznie wynika, co jest objęte tajemnicą skarbową, zaś przepis ten nie wskazuje, by tajemnicą skarbową objęte były stosowane działania kontrolne. W jego ocenie, tajemnica skarbowa nie chroni urzędników skarbowych i ich działań, tylko chroni informacje o obywatelach pozyskane w trakcie prowadzonych kontroli. Zabrania ona urzędnikom skarbowym udostępniania tych danych osobom trzecim, a nie ich prawowitym właścicielom. Skarżący powołał również argumenty dotyczące kwestii nieprawidłowości działań Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w zakresie przetwarzania jego danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpoznawana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w niej wyrażonych.

Na wstępie należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badając sprawę nie oceniał prawidłowości działań Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w zakresie przetwarzania danych osobowych B. J. W tym zakresie nadal toczy się postępowanie kontrolne prowadzone przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych i dopiero ostateczna decyzja administracyjna zapadła w tym postępowaniu może być zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym.

Natomiast przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest postanowienie GIODO z dnia [...] lutego 2010 r., którym utrzymał on w mocy swoje postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. o wyłączeniu z akt postępowania o sygn. akt [...] pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] jako objętego klauzulą tajemnicy skarbowej. Podstawą procesową zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 74 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym miejscu należy przypomnieć, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada udzielania informacji stronom, zawarta w treści art. 9 Kpa. Łączy się ona z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zobowiązuje organy administracji publicznej do wyczerpującego i należytego informowania stron o okolicznościach sprawy. Można powiedzieć, iż na organy administracji został nałożony obowiązek baczenia, aby na skutek nieznajomości prawa interes prawny i faktyczny stron nie został naruszony. Przejawem tej zasady jest określony w art. 73 § 1 Kpa obowiązek umożliwienia stronie, przez organ administracji publicznej, przeglądania akt i sporządzania z nich odpisów. Jawność akt postępowania jest regułą postępowania wynikającą z treści art. 9 Kpa. Jednak ustawodawca przewidział w art. 74 § 1 Kpa wyjątki od tej reguły. Przepis ten przewiduje bowiem dwa wyjątki od reguły dostępu do akt:

• nie udostępnia się akt objętych klauzulą tajemnicy państwowej,

• nie udostępnia się innych akt ze względu na ważny interes państwowy.

W pierwszym przypadku organ zawsze jest zobowiązany odmówić udostępnienia akt sprawy. Tajemnicą państwową jest, zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z roku 2005 Nr 196, poz. 1631 ze zm.), informacja określona w wykazie rodzajów informacji, stanowiącym załącznik nr 1, której nieuprawnione ujawnienie może spowodować istotne zagrożenie dla podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej dotyczących porządku publicznego, obronności, bezpieczeństwa, stosunków międzynarodowych lub gospodarczych państwa. Natomiast tajemnicą służbową jest wedle treści art. 2 pkt 2 ustawy o ochronie informacji niejawnych informacja niejawna niebędąca tajemnicą państwową, uzyskana w związku z czynnościami służbowymi albo wykonywaniem prac zleconych, której nieuprawnione ujawnienie mogłoby narazić na szkodę interes państwa, interes publiczny lub prawnie chroniony interes obywateli albo jednostki organizacyjnej. W drugim przypadku można wyłączyć akta postępowania tylko wtedy, gdy zostanie wykazany ważny interes państwowy.

W rozpatrywanej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał postanowienie o wyłączeniu z akt sprawy pisma Dyrektora UKS w B. ze względu na objęcie tych danych klauzulą tajemnicy skarbowej określonej w art. 34 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 z późn. zm.). Ten rodzaj tajemnicy nie jest tajemnicą państwową, ale tajemnicą służbową (por. J. Kulicki, Komentarz do art. 34 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej Dom Wydawniczy ABC, 2004, opublikowany w LEX). W przypadku akt sprawy wyłączonych ze względu na tajemnicę służbową nie wystarczy samo nadanie klauzuli tajemnicy, ale należy także wykazać ważny interes państwowy, który powoduje, iż nie można stronie postępowania udostępnić tych akt, a zatem "związanie ochroną tajemnicy służbowej niewątpliwie nie wyczerpuje całego zakresu pojęcia interesu publicznego, którego treść musi być ustalona w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy oraz wprost do wskazanych dokumentów będących częścią akt sprawy podatkowej" (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 1703/07, podobnie wyrok NSA z dnia z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 2106/08 opublikowane w CBOSA). Sam fakt, że dany dokument znajdujący się w aktach sprawy jest objęty klauzulą tajemnicy służbowej nie oznacza, że nie może być on udostępniony stronie. Zasadą jest bowiem jawność akt sprawy zgodnie z zasadą udzielenia informacji stronom. Naruszenie tej fundamentalnej dla postępowania administracyjnego zasady może mieć miejsce tylko wtedy, gdy poza samą klauzulą zostanie wykazany ważny interes państwowy (por. Z. Janowicz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, opublikowany w LEX Polonica).

W niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wyłączył pismo Dyrektora UKS w B. uznając, że samo nadanie klauzuli tajemnicy skarbowej powoduje, że już zaistniał ważny interes państwowy. Tymczasem tak nie jest, albowiem sama klauzula tajemnicy służbowej nie przesądza o możliwości zastosowania art. 74 § 1 Kpa. W toku postępowania należy wykazać, dlaczego nadanie danemu dowodowi klauzuli tajemnicy służbowej powoduje powstanie ważnego interesu państwowego, co z kolei sprawia, że strona nie może zapoznać się z tym dowodem. Tak więc tylko wtedy, gdy organ wykaże, że ze względu na ważny interes państwowy nie może wydać stronie dokumentów objętych klauzulą tajemnicy służbowej, może zostać zastosowany w sprawie przepis art. 74 § 1 Kpa.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzekając o kosztach Sąd działał na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.