Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 63/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Waldemar Michaldo Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Oświęcim na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 6 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2012 r., znak: [...] Starosta O. orzekł:

- w punkcie 1 o zwrocie nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej O. miasto, obręb [...], stanowiącej własność Gminy Miasta O, , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0739 ha, powstała w wyniku podziału działki nr[...] o pow. 0,6333 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] oraz działka nr [...] o pow. 0,0646 ha, powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,5421 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz E.S.P. c. S. i S. , zam. [...] w całości;

- w punkcie 2 o zobowiązaniu osoby wymienionej w punkcie 1 do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 37 446,06 zł na rzecz Gminy Miasto O,

- w punkcie 3 o rozłożeniu należności określonej w punkcie 2 na 10 rat rocznych płatnych w następujący sposób:

a) I rata w kwocie 3 744,61 zł płatna w ciągu 30 dni od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna,

b) II rata w kwocie 3 744,61 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2013 r.,

c) III rata w kwocie 3 744,61 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2014 r.,

d) IV rata w kwocie 3 744,61 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2015 r.,

e) V rata w kwocie 3 744,61 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2016 r.,

f) VI rata w kwocie 3 744,61 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2017 r.,

g) VII rata w kwocie 3 744,60 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2018 r.,

h) VIII rata w kwocie 3 744,60 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2019 r.,

i) IX rata w kwocie 3 744,60 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2020 r.,

j) X rata w kwocie 3 744,60 zł oprocentowana przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski, płatna do 31 marca 2021 r.;

- w punkcie 6 - o tym, że niniejsza decyzja zatwierdza podział nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,6333 ha z księgi wieczystej nr [...] na działki nr [...] o pow. 0,0739 ha, [...] o pow. 0,2025 ha i nr [...] o pow. 0,3569 ha oraz podział nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,5421 ha z księgi wieczystej [...] na działki nr [...] o pow. 0,0646 i nr [...] o pow. 0,4775 ha, zgodnie z projektem podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 9 grudnia 2011 r. pod numerem [...], stanowiącym załącznik nr 1 do niniejszej decyzji;

- w punkcie 7 o tym, że niniejsza decyzja stanowi podstawę do ujawnienia podziału nieruchomości w księgach wieczystych, ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych oraz do wpisu hipoteki w księdze wieczystej.

Orzekając we wskazany wyżej sposób organ I instancji stwierdził m.in., że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające zwrot wywłaszczonych nieruchomości tj. - po pierwsze - z wnioskiem o zwrot wystąpiła poprzednia właścicielka wywłaszczonej nieruchomości, E.P. .

Po drugie nieruchomość ta posiada status nieruchomości wywłaszczonej w rozumieniu ustawy z 21 sierpnia 1997 r. gospodarce nieruchomościami, gdyż jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przedmiotowa nieruchomość oznaczona w dacie wywłaszczenia jako parcela gruntowa nr [...] o pow. 1404 m2, położona w O. , obręb [...] , której aktualnie odpowiadają działki nr [...] i nr [...] , (powstałe w wyniku dokonanego na potrzeby omawianego postępowania administracyjnego podziału nieruchomości - planem podziału [...], wykonanym przez geodetę uprawnionego mgra inż. J.M. ), została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z 10 października 1986 r. Rep. A Nr[...] , w której to umowie powołana została decyzja Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w B. z 3 stycznia 1983 r., znak: [...] zatwierdzająca plan realizacyjny, dotyczący budownictwa mieszkaniowego, wielorodzinnego "[...] " w O. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się na pozyskane od wnioskodawczyni na potrzeby prowadzonego postępowania dokumenty w postaci: kopii pisma Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji w B. z 5 września 1985 r. znak: [...], zawierającego informację o zamiarze nabycia stanowiącej jej własność działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla [...] w O. oraz ofertę takiego nabycia z jednoczesnym wskazaniem, iż odmowa "dobrowolnej sprzedaży" ww. nieruchomości lub brak odpowiedzi ze strony właścicielki w wyznaczonym terminie spowoduje konieczność wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego względem przedmiotowej nieruchomości; kopii pisma E.P,. z 12 września 1985 r., w którym E.P. wyraża zgodę "na dobrowolną sprzedaż w Państwowym Biurze Notarialnym"; kopii planu sytuacyjnego podziału nieruchomości objętej kw [...] stanowiącej parcelę gruntową [...] na parcelę gruntową [...] (przeznaczoną do nabycia na rzecz Skarbu Państwa) i parcelę gruntową [...] (pozostawioną dotychczasowemu właścicielowi); kopii ustalenia warunków przekazania nieruchomości pod realizację osiedla mieszkaniowego z 22 kwietnia 1983 r.; kopii oferty sprzedaży nieruchomości znak: [...] (brak daty) wraz z załącznikiem, w której Wojewódzka Dyrekcja Inwestycji w B. , Oddział Rejonowy w W. , powołując się na art. 8 i 50 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 66 Kodeksu cywilnego, zawiadomił E.P. o planowanym przeznaczeniu części nieruchomości stanowiącej jej własność pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w O. na mocy ww. decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej inwestycji z 3 stycznia 1983 r., znak: [...] (zgodnie z załącznikiem była to parcela [...]), proponując z tego tytułu kwotę 651 243,00 zł (w tym: 554 861,00 zł za grunt, 58 612,00 zł za drzewa i krzewy oraz 37 770,00 zł za ogrodzenie), przy czym oferta ta również zawierała informację, iż w razie negatywnej odpowiedzi ze strony właścicielki lub braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie, oferent wystąpi ze stosownym wnioskiem o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu I instancji wskazana powyżej dokumentacja, jako związana immanentnie z procesem nabycia przedmiotowej nieruchomości, pozwala na stwierdzenie, iż istniał związek pomiędzy zbyciem nieruchomości w drodze umowy a zamiarem wywłaszczenia terenu pod budowę osiedla "[...] " w O. , w związku z czym - zdaniem organu I instancji - w niniejszej sprawienie nie doszło więc do dobrowolnego odstąpienia dawnej parceli pgr [...] na rzecz Państwa, przejęcie to miało charakter przymusowy. W konsekwencji Starosta O. stwierdził, iż odpowiednie zastosowanie winny tutaj znaleźć przepisy rozdziału 6 działu 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...) dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości - stosownie do regulacji przewidzianej w art. 216 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy oraz powstałych na tle tego przepisu orzecznictwem sądów administracyjnych i poglądach doktryny prawa.

Po trzecie wreszcie, nieruchomości te stały się zbędne na cel wywłaszczenia, bowiem jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające w tym zakresie wykazało, iż właściwym celem wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot była realizacja na tym terenie elementów osiedla mieszkaniowego "[...]" w O. w postaci: fragmentów bloków mieszkalnych wielorodzinnych, dróg dojazdowych oraz zieleni osiedlowej. Organ I instancji oparł się w tej kwestii na pozyskanym do akt sprawy planie realizacyjnym omawianej inwestycji, stanowiącym załącznik graficzny do decyzji Wojewódzkiego Biura Urbanistyki i Architektury z 8 kwietnia 1984 r., znak: [...], stanowiącej z kolei aneks do powołanej w stanowiącej podstawę nabycia przedmiotowej nieruchomości umowie sprzedaży z 10 października 1986 r. Rep. A Nr [...] , decyzji Wojewódzkiego Biura Urbanistyki i Architektury 3 stycznia 1983 r., znak:[...] . Organ I instancji zauważył przy tym, iż jakkolwiek ww. decyzja z [...] kwietnia 1984 r., znak: [...] została ostatecznie uchylona, natomiast załącznik graficzny do decyzji z 3 stycznia 1983 r. nie został odnaleziony pomimo podjętych w tym zakresie przez organ I instancji, skrupulatnych poszukiwań, to ostatecznie należało przyjąć za wiążące postanowienia pozyskanego planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji z 8 kwietnia 1984 r., bowiem jest on niewątpliwie związany z inwestycją stanowiącą podstawę wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a zakres zmian dokonanych w tym ostatnim dokumencie w stosunku do decyzji pierwotnej dotyczył jedynie zmiany trasy drogi osiedlowej na obszarze nieobejmującym stanowiącą przedmiot omawianego postępowania parceli gruntowej [...] .

Następnie, celem zbadania, czy na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano inwestycję stanowiącą cel wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ust. pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ I instancji pozyskał do akt sprawy fragment mapy zasadniczej terenu objętego wnioskiem o zwrot i terenów sąsiednich, według stanu na 2 czerwca 1997 r. (a więc osiem miesięcy po dacie, w której stosownie do treści art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami miało nastąpić zakończenie prac związanych z omawianą inwestycją), stanowiącą integralną część operatu pomiarowego z aktualizacji mapy zasadniczej w rejonie [...] , przyjętego do zasobu geodezyjnego i kartograficznego 2 czerwca 1997 r. pod nr [...] . Na podstawie powołanego dokumentu organ I instancji stwierdził, że: "w miejscu gdzie zlokalizowana była dawna pGR [..] - objęta wnioskiem o zwrot —jak również na działkach sąsiednich nie odnotowano żadnych obiektów (bloków, parkingów, dróg dojazdowych, zieleni osiedlowej i infrastruktury osiedlowej), co potwierdziłoby ich istnienie w terenie. Mapa odzwierciedla bowiem istniejący na gruncie sposób zagospodarowania terenu. Tym samym mapa ta potwierdza, że w dniu przyjęcia jej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (tj. w dniu 02.06.1997 r.) operatu pomiarowego, którego stanowi integralną część parcela nr [...] i nieruchomości sąsiednie nie były w żaden sposób zagospodarowane - nie było na tym terenie urządzonego osiedla mieszkaniowego".

Dodatkowo Starosta O. i oparł się na ustaleniach dokonanych w oparciu o przeprowadzoną 28 września 2011 r. rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, z których wynika, że omawiany teren aktualnie pozostaje ogrodzony "ogrodzeniem na słupkach betonowych z drewnianymi sztachetkami (bez podmurówki)". Jak wyjaśniła obecna na rozprawie córka E.P. – M.J. "ogrodzenie od strony wschodniej stanowi własność sąsiada, pozostaje na gruncie od lat 80 - od momentu wywłaszczenia. Ogrodzenie od strony południowej i od strony zachodniej zostało wzniesione przez Państwa J. około roku 2007-2008. Na części działki nr [...] przy granicy z działką nr [..] zostały wzniesione 4 garaże blaszane. Garaże zostały wzniesione w latach 90 przez E.P. . W trakcie omawianej rozprawy stwierdzono ponadto, że "teren, który pozostaje w ogrodzeniu od roku 2007-2008 jest uporządkowany i użytkowany przez obecnych właścicieli działki nr [...] - wykoszona trawa, na działce rośnie kilka drzew. Przed przygrodzeniem części działki nr [...] zgodnie z oświadczeniem M. J. teren pozostawał nieużytkowany, zachwaszczony od momentu sprzedaży tego terenu na rzecz Skarbu Państwa. Część działki nr [...] odpowiadająca części dawnej pgr [...] jest niezabudowana, nieużytkowana, porośnięta trawą koszoną na zlecenie Urzędu Miasta O. W trakcie przeprowadzonej wizji w terenie nie odnotowano, żeby wnioskowany do zwrotu teren nosił znamiona jakiejkolwiek inwestycji.

Zdaniem organu I instancji powyższe ustalenia "dowodzą, iż w przedziałach czasowych zakreślonych w art. 137 ust. 1 ugn nie rozpoczęto żadnych prac zmierzających do zrealizowania osiedla mieszkaniowego w terenie ograniczonym ul. [...] ,[...] ,[...] a tym bardziej nie nastąpiło zakończenie takich prac. Teren objęty wnioskiem o zwrot, pomimo upływu 26 lat od daty przejścia tego terenu na własność Skarbu Państwa nie został zużyty na cele wywłaszczenia".

Organ I instancji wskazał ponadto, że w toku prowadzonego przez ten organ postępowania ustalono, że działka nr [...], obr. [...] została oddana w 1989 r. w zarząd Zakładów Chemicznych "[...]". Następnie na podstawie decyzji Wojewody z [...] października 1995 r. nr [...] w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla tej nieruchomości, ujawnione zostało prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] obr. [...] na rzecz Zakładów Chemicznych "[...]" (zawiadomienie Sądu Rejonowego w O. Dz. KW [...] z 14 maja 1996 r.). Z kolei umową darowizny z dnia 31 sierpnia 2000 r. Rep. A [...] prawo użytkowania wieczystego ww. działki nr [...] nabyła Gmina Miasta O. , która następnie nabyła od Skarbu Państwa własność przedmiotowej nieruchomości w wyniku umowy zamiany z 16 września 2003 r. Rep. A nr [...] W kontekście powyższego organ I instancji stwierdził, że przytoczony stan faktycznoprawny nie daje podstaw do zastosowania w odniesieniu do części nieruchomości stanowiącej przedmiot omawianego postępowania o zwrot (działki nr [...] obr. [...] powstałej z podziału działki nr [...] ) normy zawartej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie przewidziane w art. 136 ust. 3 powołanej ustawy roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeśli przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana osobie trzeciej lub oddana w użytkowanie wieczyste takiej osobie, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Dokonując oceny wpływu nabycia przez Gminę Miasta O. prawa własności działki nr [...] , obr.[...] w kontekście przesłanek art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ I instancji przytoczył w tym zakresie pogląd wyrażony w literaturze dotyczącej problematyki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zgodnie z którym "jeśli natomiast Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego sprzedały, zamieniły albo nieodpłatnie przekazały taką nieruchomość na własność odpowiednio: Skarb Państwa określonej jednostce samorządu terytorialnego, określona jednostka samorządu terytorialnego - Skarbowi Państwa lub innej jednostce samorządu terytorialnego, należy przyjąć, że nowi właściciele są objęci zakazem używania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 1 u.g.n.) i stanowiącym konsekwencję tego zakazu roszczeniem cywilnoprawnym z ust. 3 tego przepisu o zwrot zbędnej nieruchomości (T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wydanie 5, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 482)."

Z kolei w odniesieniu do istniejącego w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działki nr [...] , obr. [...] na rzecz Zakładów "[...]" S.A. w O. (ujawnionego w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r.), organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z poglądami doktryny prawa oraz orzecznictwem sądów administracyjnych dotyczącymi tej problematyki, w razie stwierdzenia, że okoliczność ta jest jedyną przeszkodą do orzeczenia o zwrocie nieruchomości (przy spełnieniu pozostałych przesłanek zwrotu, a w szczególności stwierdzeniu zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), koniecznym jest podjęcie wszelkich możliwych czynności mających na celu usunięcie tej przeszkody. W przedmiotowej sprawie - wobec odzyskania przez Gminę Miasta O. władztwa nad działką nr [...], obr. [...] - omawiana przeszkoda została usunięta, wobec czego, zdaniem organu I instancji, również w tym aspekcie nie ma zastosowania art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji przeprowadził również postępowanie wyjaśniające dotyczące ustalenia kwoty, jaką winien zwrócić poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości z tytułu jej zwrotu, stosownie do treści art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym celu zlecono rzeczoznawcy majątkowemu Z.K. sporządzenie wyceny nieruchomości podlegającej zwrotowi - według stanu z dnia wywłaszczenia oraz z dnia jej zwrotu. Biegły dokonał oszacowania aktualnej wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości - dwoma operatami szacunkowymi z 24 kwietnia 2012 r. - na łączną kwotę 104 800,00 zł (w tym działka nr [...] - 62 200,00 zł oraz działka nr [...] - 42 600,00 zł), która to kwota odpowiada wartości wycenianej nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia, bowiem jak stwierdzono w omawianych opracowaniach, w odniesieniu do wycenianych działek nr [...] i [...] : "nie nastąpiła zmiana wartości gruntu przedmiotowej nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po wywłaszczeniu." Wysokość odszkodowania, jakie wypłacono za wywłaszczoną nieruchomość, określona w umowie sprzedaży z 10 października 1986 r. Rep. A Nr [...] - po jej odpowiednim zwaloryzowaniu oraz przeliczeniu stosunkowo do powierzchni zwracanej nieruchomości, która uległa zmianie wskutek "ustalenia granic na gruncie pomiaru ich na osnowę geodezyjną oraz analitycznym sposobem jej obliczenia - została przez organ I instancji określona na kwotę 37 446,06 zł, która to kwota nie przekracza 50 % aktualnej wartości zwracanej nieruchomości, wobec czego została ona ustalona do zwrotu na rzecz Gminy Miasta O.

Odwołanie od powyższej decyzji Starosty O z 23 maja 2012 r., znak: [...] złożyła Gmina Miasto O. , reprezentowana przez Prezydenta Miasta O. , zarzucając jej naruszenie:

- przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wyczerpująco okoliczności sprawy dotyczących podziału nieruchomości będących przedmiotem wniosku,

- przepisów prawa materialnego, tj.: art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez orzeczenie zwrotu nieruchomości, na której w dacie wejścia życie ustawy ustanowione było użytkowanie wieczyste na osoby trzeciej,

- art. 216 ust. 1 pkt ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż dyspozycją tego artykułu objęte jest również zbycie nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej.

W odwołaniu podniesiono m.in., że Miasto O. nabyło przedmiotową nieruchomość w drodze zamiany, na podstawie umowy z 16 września 2003 r. rep. [...] . Zgodnie z art. 603 Kodeksu cywilnego przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stroną własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego dotyczące sprzedaży (art. 604 K.c.). Organ I instancji nie zbadał, czy wskutek trwałego rozporządzenia nieruchomości poprzez zamianę wygasło roszczenie właściciela o zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Umowa zamiany ma bowiem charakter trwałego rozporządzenia przedmiotem wywłaszczenia dokonanego na rzecz osoby trzeciej.

W ocenie odwołującej się Gminy roszczenie o zwrot nieruchomości jest bezzasadne również z tej przyczyny, że zwracana nieruchomość nie jest własnością podmiotu, na rzecz którego została zbyta, a zatem nie można odnosić do Gminy Miasto O. skutków niezrealizowania celu wywłaszczenia. Należy mieć przy tym na względzie, iż nieruchomość ta zbyta została na podstawie umowy, nie zaś decyzji administracyjnej. Zatem należy badać zamiar stron oraz cel umowy a nie tylko opierać się na jej dosłownym brzmieniu (art. 65 K.c.). Na podstawie umowy E.P. zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość otrzymując w zamian wynagrodzenie odpowiadające wartości nieruchomości na dzień rozporządzenia. Nie zostało wykazane, że działała pod przymusem, bowiem informacja o możliwości wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego nie może być utożsamiana z procedurą jego wszczęcia. E.P. nie złożyła oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, zatem należy uznać, że skutecznie zbyła nieruchomość. Art. 216 ust. 2 pkt 3 nie będzie miał wówczas zastosowania.

Niezależnie od powyższych zarzutów zaznaczono, że w stosunku do działki nr [...] będzie miał zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie ustanowienia użytkowania wieczystego. Przed dniem 1 stycznia 1998 r. na ww. działce ustanowione było prawo użytkowania wieczystego na rzecz Zakładów [...] S.A. (na podstawie decyzji Wojewody z dnia 18 października 1995 r., nr [...], ujawnione w księdze wieczystej — zawiadomienie SR w O. z dnia 14 maja 1995 r.).

W świetle przytoczonych zarzutów odwołująca się Gmina Miasta O. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, względnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...] na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty O. z [...] maja 2012 r., znak: [...].

Organ na wstępie wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego jest kwestia zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0739 ha, powstałej w wyniku podziału działki nr [...] o pow. 0,6333 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] oraz działki nr [...] o pow. 0,0646 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,5421 ha, objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz E.S.P. , w trybie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda stwierdził, że zaskarżoną decyzję Starosty O. z 23 maja 2012 r., znak:[...] , należało utrzymać w mocy jako prawidłową, bowiem jest ona zgodna z przepisami prawa, jak również orzecznictwem sądów administracyjnych i poglądami doktryny prawa, zaś zarzuty podnoszone przez stronę odwołującą należy uznać za nieuzasadnione.

W pierwszej kolejności wskazano, że niewątpliwie w przedmiotowej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiła jedyna uprawniona do tego osoba, którą w przedmiotowej sprawie jest - w myśl art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - jej poprzednia właścicielka, E.P.

Po drugie wskazano, że powyższe działki należy uznać za nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż ich nabycie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z 10 października 1986 r. Rep. A Nr [...] , w trybie przewidzianym przepisami obowiązującej w tamtym okresie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. Organ odwoławczy podzielił w tym zakresie ustalenia organu I instancji, poczynione na podstawie rzetelnie i skrupulatnie zgromadzonego przez ten organ materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Podkreślono zwłaszcza, że zarówno powołanie się we wspomnianej umowie sprzedaży z 10 października 1986 r. Rep. A Nr [...] na postanowienia decyzji Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w B. z 3 stycznia 1983 r., znak: [...] zatwierdzającej plan realizacyjny, dotyczący budownictwa mieszkaniowego, wielorodzinnego "[...]" w O. , jak również jednoznaczna treść tzw. dokumentacji przedwywłaszczeniowej (ofert kierowanych do właściciela nieruchomości, którą planowano przeznaczyć na cele realizacji osiedla mieszkaniowego "[...] " w O. ), w której zwracano się z propozycją "dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości" (powołując się w końcu, w jednej z tych ofert, na przepisy art. 8 i art. 50 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) i w której jednoznacznie stwierdzono, iż: "w razie odpowiedzi odmownej, braku odpowiedzi w podanym terminie lub w razie ujawnienia przeszkód formalnych do zawarcia umowy sprzedaży WDI-Oddział Rejonowy W. wystąpi z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości" – świadczące o faktycznym przymusie zawarcia ww. umowy sprzedaży nie pozostawia wątpliwości, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości zastosowano stosowaną powszechnie w tamtym okresie procedurę wywłaszczeniową, w trybie przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Wskazano, że uznanie umowy cywilnoprawnej zbycia nieruchomości za "nabycie nieruchomości" w rozumieniu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzależnione jest od stwierdzenia, że "pomimo zawarcia jej dobrowolnie, była to umowa szczególna, zawarta w efekcie negocjacji poprzedzających postępowanie wywłaszczeniowe" (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 stycznia 2011 r., sygn. akt: II SA/Kr 1351/10, publ. LEX nr 953284).

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Wojewoda podzielił zaprezentowany tam pogląd, że nie można dokonywać takiej wykładni przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., w wyniku której następuje różnicowanie sytuacji prawnej jednostek, którym wywłaszczono nieruchomość w drodze decyzji administracyjnej i tym, którzy przenieśli własność nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej będącej następstwem przeznaczenia tej nieruchomości na cele wywłaszczeniowe w związku z realizacją celu publicznego. Artykuł 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nie wprowadza ograniczenia podstawami prawnymi nabycia nieruchomości, tak jak przyjmuje to art. 216 ust. 2 pkt 1 i 2. Oznacza to, że zakresem swoim obejmuje także nabycie w formie cywilnoprawnej - formie umowy. Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 roku wprowadzała wprost regułę pierwszeństwa nabycia w drodze umowy, a tylko po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy przejścia na tryb i formę administracyjną (art. 53 ust. 1 pierwotnego brzmienia - Dz. U. z 1985 roku, nr 22, poz. 99). Taka regulacja pierwszeństwa formy cywilnoprawnej przy procedurze nabycia nieruchomości musi zostać uwzględniona przy wykładni pojęcia nabycia przyjętego w art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Nie można pominąć nabycia w formie cywilnoprawnej w wyniku powiązania z procedurą wywłaszczania nieruchomości. Z zakresu zastosowania art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. należy wyłączyć jedynie tego rodzaju nabycie, które nie pozostawało w związku z celami publicznymi.

W odniesieniu do powyższego nie budziło wątpliwości organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość oznaczona aktualnie jako działki nr [...] o pow. 0,0739 ha (powstała w wyniku podziału działki nr [...] o pow. 0,6333 ha) i nr [...] o pow. 0,0646 ha (powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,5421 ha), mieści się w kategorii nieruchomości wywłaszczonej, w rozumieniu art. 136 w związku z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym, podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia w tym zakresie przez organ I instancji art. 77 § 1 K.p.a. należało uznać za nietrafny.

Dalej organ odwoławczy podzielił również dokonaną przez organ I instancji ocenę spełnienia w stosunku do przedmiotowej nieruchomości przesłanek jej zbędności na cel wywłaszczenia.

Podano, że legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne. Wojewoda podkreślił przy tym, że wskazane w powołanym przepisie przesłanki zbędności nieruchomości nie muszą być spełnione łącznie. Dla ustalenia, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia wystarczy ustalenie, iż jedna z dwóch wymienionych w art. 137 ust.1, przesłanek zbędności nieruchomości została zrealizowana w danej sprawie.

Organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest więc obowiązany precyzyjnie ustalić w pierwszej kolejności cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaistniała. Ustalenia w tej kwestii mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podstawą dla oceny, czy mamy do czynienia ze stanem zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest precyzyjne ustalenie tego celu przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego w zakresie wywłaszczeń i zwrotów nieruchomości cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle.

W kontekście powyższego, po dokonaniu analizy akt sprawy Wojewoda podzielił ustalenia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, dokonane przez organ I instancji na podstawie zebranego przez ten organ materiału dowodowego, że celem wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot była realizacja części osiedla mieszkaniowego "[...] " w O. w postaci fragmentów: kompleksu budynków mieszkaniowych wielorodzinnych, dróg osiedlowych oraz zieleni osiedlowej. Takie przeznaczenie potwierdza pozyskana do akt sprawy uwierzytelniona kopia planu realizacyjnego omawianej inwestycji, stanowiącego załącznik graficzny do decyzji Wojewódzkiego Biura Urbanistyki i Architektury z 8 kwietnia 1984 r., znak: [...], stanowiącej z kolei aneks do powołanej w stanowiącej podstawę nabycia przedmiotowej nieruchomości umowie sprzedaży z 10 października 1986 r. Rep. A Nr [...], decyzji Wojewódzkiego Biura Urbanistyki i Architektury 3 stycznia 1983 r., znak: [...] . Zdaniem organu odwoławczego, Starosta O. prawidłowo dopuścił jako dowód w sprawie analizowane opracowanie, którego przydatność dowodowa w przedmiotowej sprawie wynika z bezdyskusyjnego powiązania z tego planu z inwestycją stanowiącą podstawę wywłaszczenia, daty jego sporządzenia (w tabeli zawierającej opis projektu oraz wskazanie autora widnieje data: "XI. 1983", z kolei na pieczęci Wojewódzkiego Biura Urbanistyki i Architektury po wiązującej omawiane opracowanie z decyzją tego organu z 8 kwietnia 1984 r., znak: [...] - 16 kwietnia 1984 r.) - a więc obie z tych dat wskazują na sporządzenie tego dokumentu przed datą wywłaszczenia/nabycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa).

Organ podał, że nie ulega również wątpliwości, że inwestycja polegająca na realizacji osiedla mieszkaniowego, jako proces rozłożony w czasie, często podlegała pewnym modyfikacjom, których - jak słusznie ustalił organ I instancji - w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie stwierdzono. W powyższym kontekście znamiennym jest, że nie ma de facto znaczenia okoliczność, iż powołana w umowie sprzedaży z 10 października 1986 r. decyzja Wojewódzkiego Biura Urbanistyki i Architektury 3 stycznia 1983 r., znak: [...] została następnie skorygowana ustaleniami stanowiącej aneks do tego aktu decyzji Wojewódzkiego Biura Urbanistyki i Architektury z 8 kwietnia 1984 r., znak: [...], bowiem uwzględnione tym ostatnim aktem poprawki nie odnosiły się do przeznaczenia nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, a poza tym decyzja zmieniająca z 8 kwietnia 1984 r. została ostatecznie uchylona.

Wojewoda wskazał, że w kontekście cytowanego powyżej przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w świetle ustaleń poczynionych w toku omawianego postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowych nieruchomości nie ulega wątpliwości, że w stosunku do nieruchomości o projektowanym oznaczeniu ewidencyjnym: nr [...] o pow. o pow. 0,0739 ha i nr [...] o pow. 0,0646 ha, zachodzą przesłanki zbędności, określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, bowiem jak wykazało postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, inwestycja polegająca na realizacji osiedla mieszkaniowego "[...] " w O. nie została rozpoczęta w terminie 7 lat od chwili wywłaszczenia i w ciągu 10 lat nie ukończono tej inwestycji.

Teren ten, co również podkreślał organ I instancji, nie nosi bowiem żadnych oznak realizacji celu wywłaszczenia, bowiem brak na tym obszarze oraz w jego otoczeniu jakichkolwiek śladów, aby w przeszłości wybudowano na nim jakiekolwiek trwałe obiekty w postaci budynków mieszkalnych wielorodzinnych, a tym samym należy stwierdzić, iż logicznym wnioskiem takich ustaleń jest również to, że powstanie inwestycji towarzyszącej takim obiektom budowlanym w postaci urządzonej zieleni osiedlowej stanowiącej ich otoczenie oraz dróg osiedlowych również nie zostało zrealizowane, o czym również pośrednio świadczy aktualny stan nieruchomości objętej wnioskiem zwrot.

Podkreślono także, że zasadniczy cel wywłaszczenia, czyli kompleksu budynków mieszkalnych wielorodzinnych, w ramach wspomnianego przedsięwzięcia inwestycyjnego, musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, wskazującymi na wykonanie takich obiektów budowlanych, czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Stan faktyczny ustalony w czasie oględzin nieruchomości oraz analiza treści mapy zasadniczej tego terenu - według stanu na 2 czerwca 1996 r. (a więc kilka miesięcy po upływie 10-letniego terminu od momentu wywłaszczenia) świadczą zatem wyraźnie o tym, iż po wywłaszczeniu nie podjęto na tym terenie jakichkolwiek działań dla zrealizowania osiedla mieszkaniowego "[...]" w O. , w tym zwłaszcza budynków mieszkalnych, co wyklucza również ewentualność zagospodarowania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot na cele urządzenia otoczenia tych obiektów (zieleni osiedlowej i dróg osiedlowych) - jako inwestycji towarzyszącej, realizowanej w następstwie wykonania zasadniczej części inwestycji.

Przypomniano, że obecny (aktualny na dzień orzekania przez organy administracji publicznej) stan zagospodarowania działki może być w sprawie o jej zwrot istotny o tyle, o ile stanowi potwierdzenie, że teren w przeszłości - w określonych przez art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami granicach czasowych - został wykorzystany zgodnie z celem, na jaki dokonano wywłaszczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1034/07). Natomiast ustalenia dotyczące tylko aktualnego stanu faktycznego nieruchomości, a nie faktów podjęcia w ciągu 7 lat od wywłaszczenia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, nie upoważnia do podjęcia decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości (tak poglądy doktryny, m.in. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2010).

W ocenie Wojewody nie zasługuje na uwzględnienie również podniesiona w odwołaniu okoliczność, że zwracana nieruchomość nie jest własnością podmiotu, na rzecz którego została zbyta, a zatem nie można odnosić do Gminy Miasta O. skutków niezrealizowania celu wywłaszczenia, skoro to po stronie zarówno Skarbu Państwa, jak i jednostki samorządu terytorialnego, ustawodawca ustanowił obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej poprzedniego właściciela.

Zdaniem Wojewody , w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie można odmówić słuszności twierdzeniu zawartemu w decyzji Starosty O. z[...] maja 2012 r., znak: [...] , że teren ten stał się zbędny na cel wywłaszczenia, zgodnie z przesłankami zawartymi w art. 137 ust. ustawy o gospodarce nieruchomościami i istnieją podstawy do zwrotu tego terenu na rzecz poprzedniej właścicielki.

Odnosząc się do kwestii spełnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek określonych w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji należy uznać za trafne, mimo częściowo błędnego uzasadnienia.

W pierwszej kolejności podniesiono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, art. 229 u.g.n. zamieszczony został w dziale VII wskazanej ustawy, jako przepis przejściowy o charakterze intertemporalnym. Charakter prawny przepisów przejściowych polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych istniejących w momencie wprowadzania w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzącej w życie nowej ustawy. Zatem punktem odniesienia przepisów przejściowych jest dotychczasowy stan prawny i ukształtowane na podstawie tego stanu stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Przepis art. 229 u.g.n. należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Omawiany przepis zasadniczą rolę przypisuje wpisowi do księgi wieczystej. Istotne jest bowiem, aby prawo własności lub użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1998 r.

Z kolei zgodnie z dominującym orzecznictwem sądów administracyjnych, przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewoda zauważył, że w przedmiotowej sprawie nie można uwzględnić poglądu prawnego przytoczonego w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1233/08, bowiem orzeczenie to zostało wydane w sprawie powstałej na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która nie zawierała regulacji odpowiadającej treści art. 229 aktualnie obowiązującej ustawy z 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami, której ratio legis było uporządkowanie stosunków prawnych wywłaszczonych nieruchomości, którymi Skarb Państwa rozporządził w sposób określony w powołanym przepisie - celem ochrony praw nabytych osób trzecich.

Omawiany pogląd prawny został natomiast przyjęty i zaaprobowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powstałym na gruncie obecnej ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy w danej sprawie organ administracji publicznej stwierdzi spełnienie przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jednakże jej aktualny stan prawny (władanie tą nieruchomością przez inny niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego podmiot) nie pozwala na jej zwrot, przy czym utrata władztwa nad nieruchomością przez ww. podmiot publicznoprawny nastąpiła po 1 stycznia 1998 r. W takim przypadku przyjmuje się, iż prowadzone postępowanie o zwrot winno ulec zawieszeniu, celem podjęcia wszelkich niezbędnych czynności, które doprowadzą do odzyskania przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego władztwa nad nieruchomością - celem jej zwrotu (tak m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 879/05 — publ. LEX nr 266491; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1712/06 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 maja 2008 r., sygn. akt II SA Kr 1224/07 - publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Niemniej jednak organ I instancji prawidłowo orzekł o zwrocie działki nr [...], obr. [...] (powstałej z podziału działki nr [...] ), bowiem w przedmiotowej sprawie rzeczywiście nie zachodzi negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości, określona w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tym kontekście zauważono, że sam fakt oddania działki nr [...] w użytkowanie wieczyste Zakładom [...] " S.A. w O. oraz ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r. nie oznacza, iż w stosunku do tej części nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania o zwrot, zachodzi obecnie negatywna przesłanka jej zwrotu. Podkreślono, iż art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym i w związku z tym jakakolwiek rozszerzająca jego wykładnia jest niedozwolona. Funkcją tego przepisu jest ochrona praw nabytych przez osoby trzecie, a więc jego zastosowanie ma sens dopóty, dopóki istnieją na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot prawa osób trzecich, których ochrona jest konieczna. Redakcja omawianego przepisu w sposób wyraźny odróżnia tę negatywną przesłankę zwrotu od sytuacji wygaśnięcia roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Dalej podniesiono, że nie stanowi spełnienia negatywnej przesłanki zwrotu omawianej części przedmiotowej nieruchomości, o której mowa w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, okoliczność, iż jej aktualnym w momencie orzekania o jej zwrocie właścicielem jest Gmina Miasta O. , która nabyła to prawo w drodze kolejno: umowy darowizny prawa użytkowania wieczystego od Firmy [...] S.A. z siedzibą w O. z 31 sierpnia 2000 r. Rep. [...] oraz umowy zamiany nieruchomości ze Skarbem Państwa z 16 września 2003 r. Rep. [...] . Organ odwoławczy podzielił w tym zakresie przytoczony w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji pogląd wyrażony w literaturze przedmiotu, zgodnie z którym sprzedaż, zamiana albo nieodpłatne przekazanie nieruchomości na własność przez odpowiednio: Skarb Państwa - określonej jednostce samorządu terytorialnego, określona jednostka samorządu terytorialnego - Skarbowi Państwa lub innej jednostce samorządu terytorialnego, nie wyłączają roszczenia o zwrot takiej nieruchomości, przewidzianego w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem nowi właściciele są objęci zakazem używania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 1 tej powołanej ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwałach podjętych przez składy 5 sędziów tego Sądu z 25 października 1999 r. [...] stwierdził, że: "Gmina, która nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa, a następnie, przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami uzyskała własność tej nieruchomości nie jest osoba trzecią w rozumieniu art. 229 tej ustawy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości." Tym bardziej więc nabycie przez gminę prawa użytkowania wieczystego, a następnie prawa własności nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot - po 1 stycznia 1998 r. - nie wypełnia hipotezy art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ odwoławczy w całości zaaprobował także rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie dokonanych przez ten organ rozliczeń pomiędzy poprzednią właścicielką a Gminą Miasta O. z tytułu zwrotu przedmiotowej nieruchomości - stosownie do treści art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się z kolei do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wyczerpująco okoliczności sprawy dotyczących podziału nieruchomości będących przedmiotem wniosku, stwierdzono, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zatwierdzony zaskarżoną decyzją (oraz niniejszą decyzją organu odwoławczego - w konsekwencji wniesienia odwołania od decyzji Starosty O. z [...] maja 2012 r., znak: [...] ) podział działek nr [...] i nr [...] , obr. [...] (na kolejno: działki nr [...] ,[...] , został wykonany na potrzeby niniejszego postępowania o zwrot nieruchomości w oparciu o sporządzoną przez uprawnionego geodetę mgr. inż. J.M. i sprawdzoną przez uprawnionego geodetę Z.D. mapę z projektem podziału (nr ks. rób. [...], która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, prowadzonego przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w O. 9 grudnia 2011 r. po nr [...] .

W kontekście powyższego dokonanie podziału nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot było niezbędne dla prawidłowego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, bowiem orzeczenie o zwrocie nieruchomości może w sposób oczywisty dotyczyć jedynie nieruchomości objętej instytucją wywłaszczenia (w przedmiotowej sprawie - w granicach wywłaszczonej działki nr [...], wobec czego zlecenie przez organ I instancji wykonania na potrzeby omawianego postępowania przez uprawnionego geodetę (a więc wykwalifikowanego biegłego) mgr. inż. J.M. ww. mapy z projektem podziału działek nr [...] ,[...] , obr. [...] było nie tylko prawidłowe, ale przede wszystkim konieczne.

W niniejszym postępowaniu o zwrot omawiane opracowanie sporządzone przez uprawnionego geodetę stanowi - w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - dowód z opinii biegłego (art. 84 k.p.a.), bowiem sporządzenie takiego dokumentu wymaga bez wątpienia wiadomości specjalnych.

W dokumentacji geodezyjnej dotyczącej omawianego podziału nieruchomości wskazano, że: "Różnica powierzchni wynika z ustalenia granic na gruncie, pomiaru ich na osnowę geodezyjną oraz analitycznym sposobem jej obliczenia.'' Na okoliczność tę zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a więc rozstrzygnięcie to nie narusza również art. 107 § 3 K.p.a. w tym zakresie.

Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prezydent Miasta O. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od Wojewody kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

- postępowania, tj.: art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wyczerpująco okoliczności sprawy w zakresie podstaw i okoliczności zbycia nieruchomości,

- prawa materialnego, tj.: art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że zawarcie przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami umowy użytkowania wieczystego działki nr [...] w O. nie stanowi przeszkody do jej zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 ww. ustawy

- art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż dyspozycją tego artykułu objęte jest również zbycie nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów przytoczono argumentację prezentowaną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji dodając, że wbrew twierdzeniom organów skarżąca nie odzyskała władztwa nad działką nr [...] , bowiem nie miała go wcześniej, a nabyła prawo jej własności na skutek zamiany. Ponadto podniesiono, że celem wprowadzenia regulacji art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie było wprowadzenie zasady, że nie może być zwrócona nieruchomość pozostająca własnością czy w użytkowaniu wieczystym innej osoby niż Skarb Państwa czy jednostka samorządu terytorialnego. Zasada ta istniała już wcześniej i była utrwalona w orzecznictwie. Zdaniem skarżącego wyłącznym celem art. 229 było wprowadzenie wyraźnej cezury czasowej służącej pewności obrotu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody z dnia[...] listopada 2012 r., znak:[...] . Zasygnalizować należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

W ocenie Sądu ustalony przez organy administracji stan faktyczny w niniejszej sprawie znajduje uzasadnienie w dokumentacji znajdującej się w aktach. Postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo. Sąd podziela również w całości ocenę stanu faktycznego oraz wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa - zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy zatem stwierdzić, że prawidłowo orzeczono o zwrocie nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej O. miasto, obręb [...], stanowiącej własność Gminy Miasta O. , oznaczonej jako działka nr [...] oraz działka nr [...] na rzecz E.P. , o zobowiązaniu E.P, do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 37 446,06 zł na rzecz Gminy Miasto O. i o rozłożeniu tej należności na 10 rat rocznych płatnych w sposób określony przez organ, a także o zatwierdzeniu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] na działki nr [...] ,[...] ,[...] oraz podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] na działki nr [...] i nr [...] zgodnie z projektem podziału przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 9 grudnia 2011 r. pod numerem [...] . Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest precyzyjna i drobiazgowo odnosi się w trafny sposób do zarzutów odwołania. Argumentacja ta została szczegółowo przytoczona w części historycznej niniejszego uzasadnienia i jako zaakceptowana przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie wymaga powtórnego przytaczania.

Konieczne stało się w tym stanie rzeczy ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w skardze do sądu administracyjnego. Należy odnotować, że zarzuty skargi są tożsame z zarzutami odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, a ich ocena zaprezentowana przez organ odwoławczy jest prawidłowa. Niemniej jednak należy raz jeszcze ustosunkować się do kwestii podnoszonych w skardze, skoro strona skarżąca nadal pozostaje w przekonaniu o nieprawidłowości działania organów administracji w niniejszej sprawie.

Gdy chodzi o podstawy i okoliczności zbycia objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] , to wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy wyczerpująco zbadały i wyjaśniły okoliczności sprawy przyjmując, że nabycie przez Miasto O. tej nieruchomości w drodze umowy zamiany z dnia 16 września 2003 r. nie doprowadziło do wygaśnięcia roszczenia E.P. o zwrot tej działki. Należy pamiętać, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości jest instytucją prawa publicznego, dającą Państwu, a w jego ramach wspólnotom samorządowym, prawo uzyskania własności nieruchomości na ściśle przez prawo określone cele nawet wbrew woli dotychczasowego właściciela. Wspólnoty publicznoprawne takie jak Państwo, czy gmina (lub inne jednostki samorządu terytorialnego) zawsze występują w obrocie prawnym jako podmioty zobowiązane do realizowania interesu publicznego nawet jeżeli podejmują działania w formach właściwych prawu prywatnemu. Jeżeli nieruchomość wywłaszczona jest własnością takich podmiotów, to podlega ona zwrotowi, gdy spełnione są pozytywne przesłanki do jej zwrotu. Wspólnota publicznoprawna nie może korzystać w tym zakresie z ochrony identycznej, z jakiej korzysta prywatny uczestnik obrotu publicznoprawnego polegającej na zachowaniu przez nią nieruchomości wywłaszczonej wcześniej na rzecz innej wspólnoty publicznoprawnej, od której następnie nieruchomość została nabyta. Interesy majątkowe takiej wspólnoty chronione są ustawowym obowiązkiem zwrotu przez wywłaszczonego właściciela lub jego spadkobiercę ustalonego odszkodowania, a także nieruchomości zamiennej, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania (art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Obrót nieruchomościami wywłaszczonymi pomiędzy wspólnotami publicznoprawnymi (państwem i jednostkami samorządu terytorialnego) nie może mieć wpływu na prawa poprzedniego (wywłaszczonego) właściciela do zwrotu tych nieruchomości, skoro są to jedyne wspólnoty, na rzecz których nieruchomość może być wywłaszczona (art. 113 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) i które w związku z tym są zobowiązane do zwrotu tych nieruchomości, gdy zaistnieją ku temu pozytywne ustawowe przesłanki. Negatywne przesłanki zwrotu nie mogą być odnoszone do sytuacji prawnej wspólnot publicznoprawnych, gdyż prowadziłoby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania tych wspólnot w ich relacjach do osób wywłaszczonych. Z tego powodu nie jest dopuszczalne utożsamianie skutków umowy cywilnoprawnej w zakresie obrotu nieruchomościami zawieranej przez uczestników obrotu, w których jedną ze stron jest podmiot prywatny ze skutkami takiej umowy pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi, na których ciąży obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zasadnie zatem powołuje się organ na trafne stanowisko doktryny, zgodnie z którym "jeśli Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego sprzedały, zamieniły albo nieodpłatnie przekazały taką nieruchomość na własność odpowiednio: Skarb Państwa określonej jednostce samorządu terytorialnego, określona jednostka samorządu terytorialnego - Skarbowi Państwa lub innej jednostce samorządu terytorialnego, należy przyjąć, że nowi właściciele są objęci zakazem używania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 1 u.g.n.) i stanowiącym konsekwencję tego zakazu roszczeniem cywilnoprawnym z ust. 3 tego przepisu o zwrot zbędnej nieruchomości (por. T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wydanie 5, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 482)."

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez organ art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że zawarcie przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami umowy użytkowania wieczystego działki nr [...] w O. nie stanowi przeszkody do jej zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 ww. ustawy.

Zgodnie z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Powyższa regulacja o charakterze intertemporalnym niewątpliwie ma na celu ochronę osób trzecich, do których jednak nie można zaliczać podmiotów, na których ciąży obowiązek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Trafnie twierdzi organ odwoławczy o konieczności prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami na rzecz ochrony prawa własności i zawężającego interpretowania praw wspólnot publicznoprawnych wynikających z tytułu własności wywłaszczonych nieruchomości. W przypadku, gdy w chwili orzekania o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta należy do Państwa lub samorządowej wspólnoty publicznoprawnej i nie jest obciążona prawami innych osób, nie jest dopuszczalne konstruowanie negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości w oderwaniu od aktualnego stanu prawnego nieruchomości i w oparciu o wyłącznie literalną wykładnię art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami mającego charakter przepisu przejściowego. "Cezura czasowa" mająca służyć pewności obrotu, na co powołuje się strona skarżąca, nie może stawiać w uprzywilejowanej pozycji podmiotu ustawowo zobowiązanego do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Trafnie zwraca uwagę organ odwoławczy na to, że zgodnie z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot nieruchomości nie wygasa w przypadkach wskazanych w tym przepisie, a jedynie "nie przysługuje". Sformułowanie to potwierdza czasowy charakter negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości i uprawnia do twierdzenia o tym, że roszczenie przysługuje, gdy okoliczności wskazane w treści tego przepisu nie są już aktualne w określonym stanie faktycznym i prawnym indywidualnej sprawy, tzn. nieruchomość pozostaje we władaniu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Skoro zatem działka nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste Zakładom [...] S.A. w O. i ujawniono to prawo w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r., jednakże w chwili orzekania o zwrocie nieruchomości prawo użytkowania wieczystego nie obciąża już tej działki, gdyż Gmina Miasta O. nabyła najpierw prawo użytkowania wieczystego od Firmy [...] S.A. z siedzibą w O. umową darowizny z 31 sierpnia 2000 r. Rep. A. [...], a następnie stała się jej właścicielką na podstawie umowy zamiany nieruchomości ze Skarbem Państwa z 16 września 2003 r. Rep. [...], to brak byłoby podstaw do twierdzenia o istnieniu obecnie negatywnej przesłanki zwrotu działki nr [...].

Wreszcie nie jest trafny zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż dyspozycją tego artykułu objęte jest również zbycie nieruchomości na podstawie umowy cywilnoprawnej. Istotne jest ustalenie, czy nieruchomość oznaczona w dacie wywłaszczenia jako parcela gruntowa nr [...] o pow. 1404 m2, położona w O. , obręb [...], której aktualnie odpowiadają działki nr [...] i nr [...] która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z 10 października 1986 r. Rep. A [...], została w 1986 r. nabyta przez Państwo (wówczas traktowane jako synonim Skarbu Państwa w zakresie obrotu cywilnoprawnego) w związku z wywłaszczeniem tej nieruchomości czy też bez żadnego związku z wywłaszczeniem. Istota tej sprawy w zakresie powyższego zarzutu dotyczy ewentualnego związku umowy z wywłaszczeniem nieruchomości, a nie samego określenia celu zawarcia umowy. Zgodnie bowiem z treścią art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału 6 działu III, tj. przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.).

Konieczne było zatem udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy umowa cywilnoprawna sprzedaży nieruchomości była "zwykłą" dobrowolną umową, czy też zawarto ją wprawdzie dobrowolnie, co przyznaje sama skarżąca, ale w związku z grożącym właścicielce wywłaszczeniem tej nieruchomości. W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że umowy cywilnoprawne zbycia nieruchomości zawarte na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.) zostały objęte zakresem art. 216 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Bezsporne jest fakt, że działka nr 318/14 została sprzedana Państwu przez skarżącą przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania wywłaszczeniowego. Zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wywłaszczenie mogło nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w tej ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy. Terenowy organ administracji państwowej mógł wówczas przystąpić do dalszych czynności związanych z wywłaszczeniem po bezskutecznym upływie terminu, jaki organ ten wyznaczy zainteresowanemu na piśmie do zawarcia umowy. Aby umowa cywilnoprawna zbycia nieruchomości mogła zostać uznana za "nabycie nieruchomości" w rozumieniu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, musiała być umową szczególną w tym znaczeniu, że była wprawdzie zawarta dobrowolnie, jednakże w efekcie działań poprzedzających postępowanie wywłaszczeniowe. W tym znaczeniu nie byłaby to umowa w pełni dobrowolna, gdyż jej alternatywą byłoby niewątpliwie wywłaszczenie nieruchomości. Dla możliwości zastosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zbycie nieruchomości drogą takiej umowy było więc równoznaczne z jej wywłaszczeniem na podstawie decyzji i z tego punktu widzenia nie istnieją przeszkody dla jej zwrotu.

Organ odwoławczy trafnie stwierdził, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot posiada status nieruchomości wywłaszczonej w rozumieniu ustawy z 21 sierpnia 1997 r. gospodarce nieruchomościami. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, przedmiotowa nieruchomość oznaczona w dacie wywłaszczenia jako parcela gruntowa nr [...] o pow. 1404 m2, położona w O. , obręb[...] , której aktualnie odpowiadają działki nr [...] i nr [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z 10 października 1986 r. Rep. A Nr [...], w której to umowie powołana została decyzja Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w B. j z 3 stycznia 1983 r., znak: [...], zatwierdzająca plan realizacyjny, dotyczący budownictwa mieszkaniowego, wielorodzinnego "[...]" w O Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się na pozyskane od wnioskodawczyni na potrzeby prowadzonego postępowania dokumenty w postaci: kopii pisma Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji w B. z 5 września 1985 r. znak:[...], zawierającego informację o zamiarze nabycia stanowiącej jej własność działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla [...] w O. oraz ofertę takiego nabycia z jednoczesnym wskazaniem, iż odmowa "dobrowolnej sprzedaży" ww. nieruchomości lub brak odpowiedzi ze strony właścicielki w wyznaczonym terminie spowoduje konieczność wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego względem przedmiotowej nieruchomości; kopii pisma E.P. z 12 września 1985 r., w którym E.P. wyraża zgodę "na dobrowolną sprzedaż w Państwowym Biurze Notarialnym"; kopii planu sytuacyjnego podziału nieruchomości objętej kw [...], stanowiącej parcelę gruntową [...] na parcelę gruntową [...] (przeznaczoną do nabycia na rzecz Skarbu Państwa) i parcelę gruntową [...] (pozostawioną dotychczasowemu właścicielowi); kopii ustalenia warunków przekazania nieruchomości pod realizację osiedla mieszkaniowego z 22 kwietnia 1983 r.; kopii oferty sprzedaży nieruchomości znak: [...] (brak daty) wraz z załącznikiem, w której Wojewódzka Dyrekcja Inwestycji w B. , Oddział Rejonowy w W. , powołując się na art. 8 i 50 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 66 Kodeksu cywilnego, zawiadomił E.P. o planowanym przeznaczeniu części nieruchomości stanowiącej jej własność pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w O. na mocy ww. decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej inwestycji z 3 stycznia 1983 r., znak: [...] (zgodnie z załącznikiem była to parcela [...]), proponując z tego tytułu kwotę 651 243,00 zł (w tym: 554 861,00 zł za grunt, 58 612,00 zł za drzewa i krzewy oraz 37 770,00 zł za ogrodzenie), przy czym oferta ta również zawierała informację, iż w razie negatywnej odpowiedzi ze strony właścicielki lub braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie, oferent wystąpi ze stosownym wnioskiem o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

Trafnie zatem oceniły organy, że wskazana powyżej dokumentacja, jako związana immanentnie z procesem nabycia przedmiotowej nieruchomości, pozwala na stwierdzenie, iż istniał związek pomiędzy zbyciem nieruchomości w drodze umowy a zamiarem wywłaszczenia terenu pod budowę osiedla "[...] " w O. , w związku z czym w niniejszej sprawie nie doszło do dobrowolnego odstąpienia dawnej parceli pgr [...] na rzecz Państwa, a przejęcie to miało charakter przymusowy nie w sensie związanym z wadą oświadczeń woli, lecz z podjęciem przez właścicielkę decyzji o sprzedaży nieruchomości jako alternatywnego do wywłaszczenia [...]" w O. Zasadne są poglądy doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którymi hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są objęte tylko te sytuacje prawne i faktyczne nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, w których umowa cywilnoprawna zawarta została bez żadnego związku z celami wywłaszczenia nieruchomości na określony cel publiczny (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2010 r., II SA/Gl 715/09, wyrok WSA w Opolu z dnia 19 listopada 2010 r., II SA/Op 425/10, T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wydanie 5, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 413)".

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.