Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1675/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8,  art. 30
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi L.J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...].04.1956 r. nr [...] oraz utrzymującej je w mocy w części dotyczącej wywłaszczenia części nieruchomości o powierzchni [...] m2, składającej się z działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w T. przy ul. [...], stanowiącej własność właściciela pozahipotecznego K.R., zaś zmieniającej w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczony grunt, decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1950 r. nr [...].

Z ustaleń organu nadzoru wynika, że przedmiotową nieruchomość wywłaszczono na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31).

Zgodnie z art. 1 w zw. z art. 2 i art. 4 ust. 1 dekretu, nieruchomości lub ich części mogły być nabywane na cele realizacji narodowych planów gospodarczych od osób fizycznych i prawnych przez uprawnione do tego podmioty będące wykonawcami narodowych planów gospodarczych. Z akt sprawy wynika, iż przedmiotową nieruchomość wywłaszczono na wniosek Zarządu [...] w T. (poprzednika prawnego Przedsiębiorstwa [...] w T.) w celu budowy warsztatów remontowo - produkcyjnych.

Zgodnie z art. 5 ust 1 dekretu, warunkiem koniecznym do przeprowadzenia procedury wywłaszczeniowej było uzyskanie zezwolenia Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego wydanego na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, po uprzednim złożeniu wniosku przez podmiot będący wykonawcą narodowych planów gospodarczych.

Analiza zgromadzonych materiałów archiwalnych pozwala stwierdzić, iż z wnioskiem z dnia 15.03.1955r. Nr [...], o wydanie zezwolenia na nabycie przedmiotowej nieruchomości, wystąpił do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, Zarząd [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Do wniosku załączone zostały zezwolenie Ministra Rolnictwa z dnia [...].02.1955 r. Nr [...] na zgłoszenie w/w wniosku, odpis opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...].12.1954r. L.dz. [...] stwierdzające, iż nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych (art. 5 ust. 2 dekretu), zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] Wydziału Budownictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...].06.1954 r., a także plan sytuacyjny i plan podziału nieruchomości.

Na podstawie powyższych dokumentów Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie z dnia [...].05.1955 r. nr [...], na nabycie m.in. przedmiotowej nieruchomości wskazując, iż jest ona niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Pismem z 24.08.1955 r. Nr [...] Zarząd [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. wyraził gotowość do nabycia od K.R. części o powierzchni [...] m2, należącej do niego nieruchomości, położonej w T. przy ul. [...], o łącznej powierzchni [...] ha, za cenę ustaloną na podstawie art. 28 dekretu i zatwierdzoną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B., oferując jednocześnie dostarczenie, na życzenie właściciela, nieruchomości zamiennej. Wykonawca narodowych planów gospodarczych, zgodnie z przepisem art. 8 ust. 4 dekretu, zakreślił 15-dniowy termin do zawarcia umowy kupna lub zamiany przedmiotowej nieruchomości.

Wobec braku odpowiedzi ze strony właściciela, wyrażającej zgodę na zawarcie umowy kupna sprzedaży lub umowy zamiany nieruchomości Zarząd [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B., działając w oparciu o art. 17 dekretu, wystąpił do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. Wydział Społeczno-Administracyjny, pismem z dnia 08.11.1955r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Stosownie do art. 18 ust. 1 i ust. 2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. w przypadku, gdy postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte na podstawie jednego wniosku dotyczyło większej liczby właścicieli, właściwe prezydium wojewódzkiej rady narodowej zobowiązane było zawiadomić zainteresowanych o wszczęciu postępowania w drodze obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych lub miejskich rad narodowych.

W niniejszej sprawie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. dopełniło w/w obowiązku i zawiadomieniem z dnia [...].12.1955r., które wywieszone zostało na tablicy ogłoszeń w okresie od 20.12.1955 r. do 02.01.1956 r., poinformowało K.R. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości o powierzchni [...] m2.

W dniu 03.03.1956 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu rozprawy, uczestniczący w niej właściciel przedmiotowej nieruchomości – K.R., wniósł o przydzielenie mu nieruchomości zamiennej i o przyznanie odszkodowania za poczynione na tej nieruchomości nakłady.

Po przeprowadzeniu rozprawy wywłaszczeniowej, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. w dniu [...].04.1956 r. orzekło na podstawie art. 21 ust. 2 dekretu o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem dla Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Zarządu [...] z siedzibą w T., przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie organ wywłaszczeniowy orzekł w punkcie II orzeczenia, o przyznaniu na rzecz właściciela nieruchomości, odszkodowania pieniężnego w kwocie [...] zł za wywłaszczoną część nieruchomości.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. Wydział Społeczno-Administracyjny, wydane zostało w dniu [...].04.1956 r., a nie w dniu [...].04.1955 r. Data [...].04.1955 r. podana w decyzji jest nieprawidłowa i została sprostowana na egzemplarzu pozostającym w dyspozycji organu. Na prawidłową datę wydania orzeczenia wskazuje sekwencja zdarzeń zakończona na rozprawie w 1956 r.

W celu wykazania, iż różnica w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego ma charakter omyłkowy organ wskazał, iż postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte na podstawie wniosku o wywłaszczenie z dnia 08.11.1955 r. nr [...], dotyczyło również innych nieruchomości położonych w T..

Jak wynika z akt sprawy, wszystkie orzeczenia wywłaszczeniowe dotyczące w/w nieruchomości, skierowane do właścicieli, datowane są na dzień [...].04.1956 r., nie zaś [...].04.1955 r. Wydanie zaskarżonego orzeczenia w dniu [...].04.1956 r., znajduje również potwierdzenie w piśmie K.R. z dnia 14.05.1956r., będącym odwołaniem do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B., w którym sam wywłaszczony wskazuje datę wydania zaskarżonego orzeczenia na dzień [...].04.1956 r. Również w decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...].08.1956 r. Nr [...], jako datę wydania decyzji organu I instancji, wskazano dzień [...].04.1956 r.

Orzeczeniem z [...] sierpnia 1956 r. nr [...], Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia z [...] kwietnia 1956 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, zmieniając przy tym wysokość przyznanego w formie pieniężnej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na wyższą kwotę. Pozbawienie K.R. prawa własności tylko części gruntów o powierzchni [...] m2, z całej nieruchomości o powierzchni [...] ha, przy jednoczesnym pozostawieniu mu gruntów rolnych o powierzchni [...] ha, nie pozbawiło go własności całego gospodarstwa rolnego, wobec czego w pełni uzasadnione było przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości w formie pieniężnej. Świadczą o tym znajdujące się w aktach sprawy: opinia Głównego Agronoma Miejskiego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. z dnia [...] marca 1956 r., nr [...] oraz opinia z dnia [...] czerwca 1957 r. nr [...], w których stwierdzono, iż pozostawienie właścicielowi gospodarstwa o takiej powierzchni wiązałoby się z likwidacją bazy paszowej, co w konsekwencji pozbawiłoby go możliwości hodowli bydła rogatego.

Organ nadzoru, rozpatrując zagadnienie rażącego naruszenia prawa w kontekście przepisu art. 8 ust. 1 dekretu, zasadnie uznał, iż wyrażenie przez Zarząd [...], w ofercie z [...].08.1955 r. gotowości nabycia części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2, w zamian za cenę ustaloną na podstawie art. 28 dekretu wywłaszczeniowego, przy jednoczesnym wyrażeniu gotowości dostarczania odpowiedniej nieruchomości zamiennej, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] czerwca 2011 r. L.J. zarzuciła:

1. "przerobienie (sfałszowanie)" orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu poprzez sfałszowanie w jego dacie roku wydania poprzez wpisanie w miejsce cyfry 5 zapisanej pismem maszynowym, cyfry 6 piórem lub długopisem,

2. "przerobienie (sfałszowanie)" zezwolenia Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego sygn. akt [...] poprzez sfałszowanie w jego dacie miesiąca wydania przez wpisanie pismem ręcznym cyfry rzymskiej "V" w miejsce istniejącego zapisu maszynowego o treści prawdopodobnie "12" oraz dopisanie w roku wydania cyfry 5 innym kursorem maszyny do pisania i posłużenie się przez organ rozstrzygający w/w dokumentami jako autentycznymi

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to dekretu z 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych poprzez:

- uzyskanie (wyłudzenie) zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wywłaszczenie nieruchomości K. R. z dnia (sfałszowana data –[...]. 05. 1955 r.) przez Zarząd [...] Prezydium WRN poprzez złożenie wniosku z dnia 15. 03. 1955 r. zawierającego nieprawdziwe dane, poświadczając w nim nieprawdę,

- zaoferowanie K. R. w piśmie z 24.08.1955 r. wzywającym do zbycia nieruchomości, zamiast konkretnej ceny nabycia nieruchomości, ogólnej ceny określonej w art. 28 dekretu oraz niewskazanie w tym piśmie konkretnej nieruchomości zamiennej,

- w efekcie przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, wywłaszczono ponad połowę areału i nie przyznano nieruchomości zamiennej,

4. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezzasadne, przewlekłe jego prowadzenie co doprowadziło do wydania decyzji dopiero po ponad 3 latach i w efekcie organ rozstrzygający powołał się na uchwałę NSA z 21.04.2008 r. sygn. akt I OPS 2/2008 obowiązującą w chwili orzekania i wydał decyzję inną aniżeli w analogicznych sprawach zakończonych przed obowiązywaniem tej uchwały, gwałcąc podstawowe zasady – określone w art. 32 pkt 1 Konstytucji RP dotyczącą równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z jednoczesnym stwierdzeniem, że decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...].08.1956 r., utrzymująca w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...].04.1955 r. została wydana z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...].04.1956 r. oraz utrzymującej je w mocy w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, szczegółowo opisanej w decyzji i zmieniającej w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość decyzji Odwoławczej komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z [...] sierpnia 1956 r.

Celem takiego postępowania jest zbadanie, czy zaskarżona decyzja jak i poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne, nie są dotknięte którąkolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 156 § 1 kpa. Kontrolowane w postępowaniu nadzorczym, w rozpoznawanej sprawie, orzeczenia administracyjne orzekają o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4 poz. 31). Organ nadzoru uznał, że kontrolowane orzeczenia nie naruszają w sposób rażący przepisów tego dekretu. Taką ocenę organu Sąd podziela.

Zostało przez organ nadzoru ustalone, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami dekretu, co szczegółowo organ przedstawił w uzasadnieniu decyzji a ustalenia organu w tym zakresie znajdują potwierdzenie w materiale dokumentacyjnym. Problem sfałszowania, przerobienia dokumentów oraz posłużenie się takimi dokumentami jako autentycznymi należy do zagadnień prawa karnego a rozstrzyganiem tych kwestii zajmują się organy ścigania a nie organy administracji publicznej i sądy administracyjne.

Dlatego też zarzuty skargi o przerobieniu lub sfałszowaniu orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu i zezwolenie a także wyłudzenie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wywłaszczenie, nie podlegają ocenie sądu administracyjnego.

Organ nadzoru nie dysponował oryginałami dokumentów z postępowania wywłaszczeniowego a jedynie kserokopiami takich dokumentów pochodzącymi z Archiwum Państwowego w B. i poświadczonymi przez tę instytucję.

Wprawdzie na kserokopii orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nr [...] data wydania orzeczenia co do roku, nosi ślady poprawiania cyfry maszynopisu, jednakże całość akt postępowania pozwala na przyjęcie, że orzeczenie to jest z datą [...] kwietnia 1956 r. Wątpliwości co do daty tego orzeczenia nie miał sam wywłaszczony właściciel nieruchomości – poprzednik prawny skarżącej K.R., który we własnoręcznie sporządzonym odwołaniu od tego orzeczenia wskazuje na jego datę [...] kwietnia 1956 r. i taką też datę orzeczenia powołuje organ odwoławczy w decyzji z [...] sierpnia 1956 r. Organ nadzoru szczegółowo do tego zarzutu ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Należy stwierdzić, że kwestia poprawek w dacie orzeczenia w sytuacji niniejszej sprawy pozostaje bez wpływu na orzeczenie w przedmiocie nieważności takiego orzeczenia. Podobne argumenty należy odnieść do kwestii poprawek zezwolenia Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Najistotniejsze jest to, że takie zezwolenie zostało wydane przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, gdyż powołane jest we wniosku z 8 listopada 1955 r. o wywłaszczenie.

W sprawie jest bezsporne, że wywłaszczona nieruchomość wchodziła w skład gospodarstwa rolnego K.R.. Zgodnie z art. 30 ust. 1 dekretu jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne, wywłaszczający obowiązany był zaoferować tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną. Kontrolowaną decyzją zostało przyznane odszkodowanie pieniężne. Wynika z tego przepisu, że jeżeli przedmiotem wywłaszczenia była tylko część gospodarstwa rolnego, to obowiązek dostarczania nieruchomości zamiennej nie powstał, a taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Dlatego nieprzyznanie K.R. nieruchomości zamiennej tytułem odszkodowania było zgodne z prawem.

Również nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczeń wywłaszczeniowych okoliczność, że postępowanie nadzorcze trwało – według skarżącej – ponad trzy lata.

Faktem jest, że NSA w dniu 21.04.2008 r. podjął w sprawie sygn. akt I OPS 2/2008 uchwałę, w której stwierdzono, że określenie ceny nieruchomości w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, przez odesłanie do art. 28 dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 tego dekretu uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Organ nadzoru w niniejszej sprawie z powołaniem się na tę uchwałę stwierdził, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 powołanego dekretu przez to, że w wezwaniu skierowanym do K.R. z 24.08.1955 r. do odstąpienia nieruchomości powołano się na cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu i zatwierdzoną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Do czasu wydania tej uchwały orzecznictwo sądów administracyjnych, co do podstaw ustalenia ceny nieruchomości i wpływu tego na naruszenie przepisu art. 8 ust. 1 dekretu, nie było jednolite, jednakże nie można uznać, że w sytuacji gdyby organ nadzoru orzekał w tej sprawie przed podjęciem przedmiotowej uchwały NSA, to na pewno uznałby, że został rażąco naruszony przepis art. 8 ust. 1 dekretu. Zmiana wykładni prawa nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Wobec powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia, a zatem podlega ona oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.