Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 973/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uwzględniono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 18, art. 61 ust.1, ust. 2 pkt 1, ust 8 pkt 1 a, art. 66 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 217
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 14 ust 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Piotr Popek / spr./ WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi spółki "A" z o.o. w G. na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu od negatywnej oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu pn. "..." 1) uwzględnia skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia Zarządowi Województwa [...], 2) zasądza od Zarządu Województwa [...] na rzecz skarżącej spółki "A" z o.o. w G. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Zarząd Województwa [...] w R. (dalej: Zarząd Województwa/IZ RPO WP) nie uwzględnił protestu wniesionego przez firmę "A" Sp. z o.o. (dalej: wnioskodawca/skarżący) od negatywnej oceny formalnej wniosku pod nazwą: "Zaspokojenie potrzeb badań ciepła geotermalnego w Polsce poprzez wdrożenie innowacyjnej usługi wiercenia na dużych głębokościach w firmie "A" Sp. z o.o.", złożonego w ramach Osi priorytetowej I Konkurencyjna i innowacyjna gospodarka, Działania 1.4. Wsparcie MŚP, Poddziałania 1.4.1 Dotacje bezpośrednie, Typ projektu: Rozwój MŚP Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020.

Zaskarżona uchwała zapadła w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu 31 marca 2016 r. firma "A" Sp. z o.o. złożyła do IZ RPO WP wniosek o dofinansowanie projektu pn. "Zaspokojenie potrzeb badań ciepła

geotermalnego w Polsce poprzez wdrożenie innowacyjnej usługi wiercenia na dużych głębokościach w firmie "A" Sp. z o.o.". Wniosek został zarejestrowany pod nr [...], a następnie poddany ocenie formalnej.

Wniosek został oceniony negatywnie pod względem formalnym na podstawie § 5 ust. 3 pkt 13 Regulaminu konkursu o dofinansowanie projektów ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020 w ramach Osi priorytetowej I Konkurencyjna i innowacyjna gospodarka, Działanie 1.4 Wsparcie MŚP, Poddziałanie: 1.4.1 Dotacje bezpośrednie, Typ projektu: Rozwój MŚP, przyjętego Uchwałą Zarządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu konkursu zamkniętego dla naboru wniosków o dofinansowanie projektów ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach I osi priorytetowej, Działanie 1.4 Wsparcie MŚP, Poddziałanie 1.4.1 Dotacje bezpośrednie, Typ projektu: Rozwój MŚP Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020 - nabór 2015 (dalej: Regulamin konkursu), gdyż nie spełnił zdaniem IŻ RPO WP kryterium formalnego dopuszczającego specyficznego to jest – "Pomoc publiczna/pomoc de minimis", ze względu na niespełnienie efektu zachęty, o czym poinformowano wnioskodawcę pismem z dnia 29 lipca 2016 r., doręczonym w dniu 4 sierpnia 2016 r.

Od oceny tej Wnioskodawca złożył w dniu 17 sierpnia 2016 r. protest, w którym podniósł, że nie zgadza się z oceną projektu dokonaną przez IZ RPO WP w zakresie w/w kryterium. Zdaniem Wnioskodawcy IZ RPO WP błędnie założyła, iż wiertnica została nabyta w celu realizacji projektu, twierdząc, że posiadana wiertnica, podobnie jak inne zasoby niezbędne do prawidłowej realizacji projektu stanowi odrębną, samodzielną inwestycję i nie jest ściśle związana z działaniami dotyczącymi wprowadzenia usługi odwiertów metodą UBD. Według protestującego urządzenie samo w sobie nie posiada funkcjonalności pozwalających na samodzielne wykonywanie odwiertów w technologii UBD i bez planowanego do zakupu w ramach projektu kosztownego osprzętu służyć może jako narzędzie do wierceń metodą konwencjonalną. Wnioskodawca zwrócił również uwagę na fakt, że decyzja inwestycyjna, która wyznacza początek przedsięwzięcia została podjęta dopiero w 2016 roku czyli w momencie ogłoszenia konkursu, a nie w momencie podjęcia decyzji o zakupie wiertnicy. Ponadto Wnioskodawca wskazał, że zakup wiertnicy nie sprawia, iż inwestycja staje się nieodwracalna, gdyż wiertnica bez osprzętu służy do odwiertów, które Spółka obecnie realizuje.

Instytucja Zarządzająca rozstrzygając protest wnioskodawcy, po ponownym sprawdzeniu przedmiotowego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów, podtrzymała stanowisko, że wniosek nie spełnia kryterium formalnego dopuszczającego specyficznego - pomoc publiczna/ pomoc de minimis, a tym samym podtrzymała ocenę negatywną

W uzasadnieniu uchwały podniosła, że badanie pod kątem spełniania kryterium formalnego dopuszczającego specyficznego pn. pomoc publiczna/pomoc de minimis polega m. in. na ocenie czy spełniony został efekt zachęty. Konieczność analizy wniosku w zakresie spełniania efektu zachęty wynika z art. 6 pkt 2 w zw. z art. art. 2 pkt 23 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.2014.187.1.; dalej: Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014).

Zapisy art. 6 pkt 2 oraz art. 2 pkt 23 w/w Rozporządzenia przeniesione zostały na zapisy Regulaminu konkursu, który w § 2 ust. 12 pkt 2 stanowi, że: "Pomoc może zostać udzielona pod warunkiem, że prace nad realizacją projektu nie rozpoczną się przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Przez rozpoczęcie prac należy rozumieć rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna, zależnie od tego, co nastąpi najpierw. Zakupu gruntów ani prac przygotowawczych, takich jak uzyskanie zezwoleń i przeprowadzenie studiów wykonalności, nie uznaje się za rozpoczęcie prac."

IZ WP odnosząc się do zapisów podanych w Biznesplanie w pkt B.4 i B.6.2 zauważyła, że wnioskodawca sam podał, że przedmiotem projektu jest osprzęt maszyny do głębokich odwiertów tzw. wiertnicy, która została już wcześniej przez niego zakupiona. Nabyte zaś w ramach projektu urządzenia oraz komponenty wykonane na podstawie własnej koncepcji będą współdziałały z wiertnicą i razem z nią będą tworzyć linię technologiczną do wierceń metodą UBD. Wdrożenie nowej technologii, będzie więc możliwe dzięki opracowanej w ramach własnej pracy B+R linii technologicznej składającej się z wiertnicy oraz niezbędnego jej oprzyrządowania, którego najważniejsze elementy będą zakupione w ramach projektu, a pozostałe wykonane we własnym zakresie. Wszystkie te podzespoły podłączone do wiertnicy i zarządzanie przez dedykowane oprogramowanie pozwoli na prowadzenie prac wiertniczych w technologii UBD.

Według IZ RPO WP z zapisów tych wynika, że bez zakupu wspomnianej wiertnicy, Wnioskodawca nie mógłby wykonywać odwiertów na głębokość 4000 m metodą UBD. Wspomniana wiertnica i cały osprzęt planowany do zakupu w ramach projektu i będący wynikiem prac B+R stanowią komplet. Bez wiertnicy do wierceń mechanicznych obrotowych normalno i wielkośrednicowych do głębokości 4000 m p.p.t, którą Wnioskodawca już posiada, nie byłoby możliwe utworzenie wspomnianej linii technologicznej.

Zdaniem organu nie można zgodzić się z twierdzeniem Wnioskodawcy, że decyzja inwestycyjna, która wyznacza początek przedsięwzięcia, została podjęta dopiero w 2016 roku czyli w momencie ogłoszenia konkursu, a nie w momencie podjęcia decyzji o zakupie wiertnicy. Zauważył, że Wnioskodawca od dłuższego czasu planował poszerzenie swoich usług o dodatkową usługę, jaką jest wiercenie odwiertów na głębokość 4000 m metodą UBD. Potwierdza to jego zdaniem fakt, że Wnioskodawca od dłuższego czasu przeprowadzał badania naukowe, konstruował linię technologiczną, co potwierdzają m.in. zapisy umieszczone w punkcie B.1 oraz B.4 Biznesplanu.

Ponadto IZ RPO WP wskazała, że weryfikacja spełnienia efektu zachęty odnosi się do okoliczności o charakterze chronologicznym, a więc odwołuje się do analizy ratione temporis. Analiza taka winna być dokonywana w odniesieniu do decyzji inwestycyjnej danego przedsiębiorstwa, która to decyzja wyznacza początek dynamicznego procesu, jakim z pewnością jest inwestycja na poziomie zakładu. Przy dokonywaniu powyższej weryfikacji należy w pierwszej kolejności uwzględnić fakt, że ocena czy prace w zakresie danej inwestycji rozpoczęły się czy też nie, wymaga na wstępie ustalenia zakresu przedmiotowego inwestycji (projektu). W zależności bowiem od zakresu projektu będzie możliwe ustalenie czy w jego ramach rozpoczęły się jakiekolwiek prace (co prowadzi do oceny czy doszło do naruszenia obowiązku powstrzymania się z rozpoczęciem prac przed złożeniem wniosku). Zaznaczył przy tym organ, że w swojej praktyce decyzyjnej Komisja Europejska przyjęła, że wszystkie fazy inwestycji objętej dofinansowaniem bez względu na ich technologiczną wagę i rolę w procesie inwestycji należą do tego samego jednego projektu, jeżeli są częścią ogólnego planu.

Biorąc pod uwagę powyższe IZ RPO WP stwierdza, iż zgodnie z § 2 ust 12 pkt 2 Regulaminu konkursu, aby został spełniony efekt zachęty Wnioskodawca winien złożyć pisemny wniosek o przyznanie pomocy finansowej przed rozpoczęciem prac nad projektem, a w tym przypadku bezspornym jest, iż Wnioskodawca przed złożeniem wniosku o dofinansowanie nabył wiertnicę, którą zamierzał wykorzystać do realizacji własnych prac badawczych B+R, wobec czego nie spełnił efektu zachęty.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ powołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. I tak, zgodnie z art. 53 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016, poz. 217 t.j. - dalej: ustawa wdrożeniowa), negatywną oceną jest ocena w zakresie spełniania przez projekt kryteriów wyboru projektów, w ramach której projekt nie uzyskał wymaganej liczby punktów lub nie spełnił kryteriów wyboru projektów, na skutek czego nie może być wybrany do dofinansowania albo skierowany do kolejnego etapu oceny. Zgodnie z art. 55 pkt 1 tej ustawy, protest jest rozpatrywany przez Instytucję Zarządzającą, którą dla Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, jest Zarząd Województwa [...] w R.

W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnioskodawca - za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego zaskarżonej uchwale zarzucił:

1. naruszenie pkt. 18 w zw. z art. 6 ust, 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 poprzez uznanie, iż inwestycja nie wywołuje efektu zachęty w rozumieniu w/w przepisów, pomimo, że wniosek w niniejszej sprawie został złożony przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac nad projektem, a wskazana w treści biznesplanu wiertnica (nabyta przed dniem złożenia wnioski) stanowi jedynie element wyposażenia przedsiębiorstwa skarżącego, podobnie jak pozostałe środki trwałe Spółki, i była wykorzystywana do wykonywania innych prac niż prace objęte projektem,

2. naruszenie § 5 ust. 3 pkt. 4 Regulaminu Konkursu poprzez odrzucenie wniosku pomimo, iż spełniał on formalne kryteria dopuszczające,

3. błędne ustalenie zakresu przedmiotowego inwestycji (projektu) skutkujące przyjęciem, iż data nabycia w/w wiertnicy winna zostać uwzględniona w dokonanej analizie chronologicznej, w sytuacji, w której zakup wiertnicy w ogóle nie był nakierowany na wykorzystanie jej w projekcie, a wniosków takich nie da się wyprowadzić ani z treści biznesplanu, ani z innych, złożonych przez skarżącego dokumentów,

4. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż z uwagi na fakt, iż bez posiadania wiertnicy Skarżący nie mógłby wykonywać odwiertów na głębokości 4000m metodą UBD (działanie objęte projektem), oznacza wprost, że wiertnica została nabyta w celu wdrożenia metody UBD, w sytuacji, w której przedmiotowa wiertnica (z uwagi na brak osprzętu) mogła być - i była, wykorzystywana jedynie do odwiertów konwencjonalnych, czyli działań nieobjętych projektem,

5. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym przyjęciu, że nie został spełniony efekt zachęty, podczas gdy:

- sama okoliczność, że inwestycja w wiertnicę, zakupioną przed złożeniem projektu w celu wykonania odwiertów do 4000m metodą konwencjonalną jest komplementarna z inwestycją w ramach działania 1.4.1, dotyczącą zakupu osprzętu do posiadanej już wiertnicy w celu wdrożenia nowej metody UBD, w żaden sposób nie wyklucza spełnienia efektu zachęty, tym bardziej że inwestycje mogą być komplementarne w wielu programach, a co więcej komplementarność inwestycji w ramach projektu z innymi inwestycjami jest dodatkowo punktowana,

- fakt, iż dopiero w momencie posiadania przez Wnioskodawcę wszystkich maszyn będzie możliwe utworzenie linii technologicznej służącej do odwiertów na głębokość 4000m metodą UBD i bez wiertnicy do wierceń mechanicznych obrotowych normalno i wielkośrednicowych do głębokości 4000 m p.p.t, którą Wnioskodawca już posiada, nie byłoby możliwe utworzenie wspomnianej wyżej linii technologicznej, nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, czy efekt zachęty został spełniony, tym bardziej że inwestycja w ramach projektu dotyczy zasadniczej zmiany procesu produkcyjnego,

6. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na pominięciu okoliczności, że inwestycja Skarżącego, zgodnie z punktem B.6 Biznesplanu dotyczy zasadniczej zmiany procesu produkcyjnego istniejącego zakładu, a w przypadku pomocy przyznanej na zasadniczą zmianę procesu produkcji koszty kwalifikowalne muszą przekraczać koszty amortyzacji aktywów związanej z działalnością podlegającą modernizacji w ciągu poprzedzających trzech lat obrotowych. Posiadana wiertnica stanowi jeden z "aktywów", a w ramach projektu proces produkcyjny zostanie zmieniony z metody konwencjonalnej do nowej metody UBD. W tym celu do posiadanej wiertnicy zakupiony zostanie osprzęt, co pozwoli na "modernizację" działalności dotyczącej wykonywania odwiertów badawczych na dużych głębokościach,

- co w konsekwencji spowodowało błędne przyjęcie, iż wniosek skarżącego nie spełnia wymogów formalnych, a tym samym nie uwzględnienie wniesionego protestu.

Wywodząc powyższe, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa Podkarpackiego, ewentualnie o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione i przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez Zarząd Województwa [...].

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Zarząd Województwa [...] pominął fakt, że posiadana przez nią wiertnica, służąca do wykonywania otworów badawczych do głębokości 4000m technologią konwencjonalną stanowiła oddzielną inwestycję, urządzenie to nie zostało zakupione w celu wprowadzenia na rynek innowacyjnej usługi głębokich odwiertów do 4000 m w technologii UBD, lecz do konwencjonalnego wykonywania otworów badawczych, poszukiwawczych i eksploatacyjnych. Podkreśliła, że odwierty z użyciem w/w maszyny były oferowane do realizacji w ramach wielu postępowań przetargowych przed dniem złożenia wniosku.

Podkreśliła skarżąca, że fakt wykorzystywania wiertnicy w dotychczasowej działalności Spółki, wynika bezpośrednio z treści złożonego wniosku. Zgodnie z kryterium merytorycznym dopuszczającym standardowym zawartym w punkcie B.3 Biznes planu, zobowiązana była do wykazania iż dysponuje m.in. odpowiednimi zasobami technicznymi, ludzkimi, rzeczowymi, niematerialnymi, doświadczeniem niezbędnymi do prawidłowej realizacji projektu oraz osiągnięcia jego celów. W tym punkcie wskazała na posiadane przez nią zasoby techniczne, które tak jak jest to zacytowane poniżej będą miały zastosowanie również w przypadku nowej usługi wiercenia na głębokościach do 4000 m w technologii UBD. Wskazane zasoby, w tym przedmiotowa wiertnica, są niezbędne do osiągnięcia celu projektu, jakim jest wdrożenie nowej technologii wierceń metodą UBD.

Według skarżącej posiadana wiertnica, podobnie jak inne zasoby niezbędne do prawidłowej realizacji projektu stanowi odrębną, samodzielną inwestycję i nie jest ściśle związana z działaniami przedsiębiorcy dotyczącymi wprowadzenia usługi odwiertów metodą UBD. Urządzenie samo w sobie nie posiada funkcjonalności pozwalających na samodzielne wykonywanie odwiertów w technologii UBD i bez planowanego do zakupu w ramach projektu kosztownego osprzętu służy jako narzędzie do wierceń w stosowanej przez firmę metodzie konwencjonalnej, ale na większej głębokości do 4000 m. Fakt, iż może ono być wykorzystywane także do świadczenia "nowej usługi", objętej treścią złożonego wniosku, w żaden sposób nie świadczy o nieosiągnięciu efektu zachęty. Natomiast ani ustanowiony Regulamin Konkursu, ani żaden inny przepis prawa powszechnie obowiązującego, nie uzależnia osiągnięcia efektu zachęty od wykorzystania w projekcie jedynie urządzeń nowych.

Skarżąca dalej podkreśliła, że decyzja inwestycyjna, która wyznacza początek przedsięwzięcia została podjęta dopiero w 2016 r., czyli w momencie ogłoszenia konkursu do działania 1.4 Wsparcie MŚP, a nie w momencie podjęcia decyzji o zakupie wiertnicy. Była ona podyktowana przede wszystkim wynikiem dużego wzrostu konkurencji na rynku usług wiertniczych, a w związku z tym chęcią rozszerzenia usług o głębokie odwierty metodą konwencjonalną (do 4000 m).

Skarżąca zauważyła, że prace B+R poprzedzające projekt nie są w jakikolwiek sposób związane z efektem zachęty. Złożony projekt dotyczy wdrożenia własnych prac B+R, które naturalne musiały mieć miejsce przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Kryterium merytoryczne jakościowe nr 1 przyznaje 15 punktów dla projektów, które są wynikiem prac B+R prowadzonych przez wnioskodawcę przed dniem złożenia wniosku. W związku z tym, zdaniem skarżącej, fakt podjęcia takich prac badawczych, dodatkowo punktowanych, nie może jednocześnie stanowić przyczyny uzasadniającej odrzucenie wniosku.

Podniosła też skarżąca, że IZ RPO WP nie przeprowadziła analizy warunku efektu zachęty pod kątem merytorycznym (ekonomicznym), która odnosi się do jednego z podstawowych wymogów dotyczących "konieczności pomocy", jako niezbędnego elementu zgodności środka pomocowego z rynkiem wewnętrznym. Efekt zachęty jest ściśle związany z tzw. zasadą konieczności (niezbędności pomocy), która oznacza, że pomoc powinna stanowić zachętę do podejmowania inwestycji, które w przeciwnym razie nie zostałyby w ogóle zrealizowane albo zostałyby zrealizowane w ograniczonym zakresie. Natomiast wskutek nie przyznania dofinansowania, skarżąca nie ma - i nie będzie mieć - możliwości wdrożenia nowej technologii z przyczyn finansowych.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że inwestycja w zakup wiertnicy, która była przyczyną odrzucenia projektu Spółki, nie sprawia że jego realizacja staje się nieodwracalna. W przypadku odmowy dofinansowania projektu Skarżący zrezygnuje bowiem w całości z jego realizacji, a wiertnica będzie tak jak do tej pory służyć do odwiertów konwencjonalnych na większą głębokość. Wydatki poniesione na zakup wiertnicy stanowią bowiem uzupełnienie środków trwałych realizujących odwierty w metodzie konwencjonalnej, a zakup we własnym zakresie osprzętu do realizacji odwiertów w metodzie UBD jest finansowo nieosiągalny dla firmy "A" Sp. z o.o.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wniósł o oddalenie skargi. Pokreślił, że gdyby skarżąca uzyskała dofinansowanie projektu, to zmieniłaby tylko sposób wykonywania odwiertów na głębokość do 4000 m z metody konwencjonalnej na nowocześniejszą i tańszą metodę UBD. Ponadto organ poinformował, że nie zachodzi sytuacja o której mowa w art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej.

W piśmie procesowym złożonym przed rozprawą, skarżąca z kolei podniosła, że w ramach naboru wniosków była uprawniona do ubiegania się o dofinasowanie projektu, w ramach którego wprowadziłaby nową usługę albo usługę ulepszoną. Wobec tego nieuzasadnione są argumenty przywołane przez Zarząd Województwa w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Na podstawie art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. 2016.718 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Takimi przepisami szczególnymi są także przepisy ustawy wdrożeniowej, które określają m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy p.p.s.a., z wyłączeniami, o których mowa w art. 64 ustawy wdrożeniowej.

Zgodnie z art. 61 ust.1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a.

W wyniku rozpatrzenia skargi, sąd może: uwzględnić skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1a); orzec, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1b); oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia (pkt 2); umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe (pkt 3).

Jednocześnie zgodnie z unormowaniem art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej w przypadku, gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej wyczerpana zostanie kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania sąd uwzględniając skargę, stwierdza tylko, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i nie przekazuje sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy zakup urządzenia typu wiertnica, służącego do odwiertów na duże głębokości do 4000 m, przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, który obejmuje projekt wdrożenia innowacyjnej usługi wiercenia na dużych głębokościach metodą UBD z wykorzystaniem owej wiertnicy powoduje, jak uważa organ, że prace nad realizacją projektu skarżąca rozpoczęła jeszcze przed złożeniem przedmiotowego wniosku, a tym samym projekt nie spełnia kryterium formalnego tzw. efektu zachęty, czy też jak twierdzi skarżąca była to inwestycja niezależna i pozostająca bez wpływu na oznaczenie początku rozpoczęcia prac przy realizacji, a tym samym na ocenę efektu zachęty .

Zdaniem sądu w rację w tak zakreślonym sporze należy przyznać skarżącej.

Zgodnie z art. 14 ust 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 środki regionalnej pomocy inwestycyjnej są zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), jeżeli spełnione są m.in. warunki ustanowione w rozdziale I. Tam zaś w art. 6 ustanowione zostało kryterium efektu zachęty. W ustępie 2 art. 6 przyjęto, że pomoc wywołuje efekt zachęty, jeżeli beneficjent złożył do danego państwa członkowskiego pisemny wniosek o przyznanie pomocy przed rozpoczęciem prac nad projektem lub rozpoczęciem działalności. Z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. art. 2 pkt 23 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 za "rozpoczęcie prac" uważa się rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna, zależnie od tego, co nastąpi najpierw. Zakupu gruntów ani prac przygotowawczych, takich jak uzyskanie zezwoleń i przeprowadzenie studiów wykonalności, nie uznaje się za rozpoczęcie prac.

Powyższe zapisy prawodawcy unijnego przeniesione zostały do postanowień Regulaminu konkursu, który wchodzi w zakres systemu realizacji. Stanowi on mianowicie w § 2 ust. 12 pkt 2, że pomoc może zostać udzielona pod warunkiem, że prace nad realizacją projektu nie rozpoczną się przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Przez rozpoczęcie prac należy rozumieć rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna, zależnie od tego, co nastąpi najpierw. Zakupu gruntów ani prac przygotowawczych, takich jak uzyskanie zezwoleń i przeprowadzenie studiów wykonalności, nie uznaje się za rozpoczęcie prac.

W ocenie sądu Zarząd Województwa dokonał niewłaściwej wykładni wzmiankowanych przepisów w zakresie oceny kryterium efektu zachęty w okolicznościach przedmiotowej sprawy, czego powodem było pominięcie szeregu okoliczności, których organ nie zakwestionował, bądź wciągnięcie błędnych wniosków co do pewnych elementów stanu faktycznego.

Po pierwsze IZ RPO WP zdaje się nie kwestionować, że skarżąca wykonuje usługi odwiertów na dużych głębokościach do 4000 m. Zdaje się także organ przyjmować rozróżnienie pomiędzy wykonywaniem głębokich odwiertów do 4000 m metodą konwencjonalną oraz metodą UBD, dla której skarżąca zamierza stworzyć linię technologiczną w ramach zgłoszonego do dofinasowania projektu. Z tej perspektywy należy więc dokonać oceny, czy wiertnica, która stanowi element owej linii, choćby najbardziej istotny, służy wyłącznie wykonywaniu ulepszonej usługi, czy też jest możliwe jej wykorzystanie w bieżącej działalności spółki, to jest do wykonywania odwiertów głębokich czy nawet średnich. Skarżąca w żadnym miejscu wniosku nie wskazała, że zakup rzeczonej wiertnicy dedykowany był wytworzeniu linii technologicznej do dokonywania odwiertów w technologii UBD. Przeciwnie skarżąca podkreślała, że jest wykorzystywane i będzie wykorzystywane w dotychczasowej działalności spółki, bo przedmiotowe urządzenie samo w sobie nie posiada funkcjonalności pozwalających na samodzielne wykonywanie odwiertów w technologii UBD i bez planowanego do zakupu w ramach projektu kosztownego osprzętu, służy jako narzędzie do wierceń w stosowanej przez firmę metodzie konwencjonalnej.

Z tej perspektywy, zdaniem sądu, nie sposób nie traktować inwestycji zakupu wiertnicy jako odrębnej od zgłoszonej do dofinansowania, a mającej na celu poszerzenie własnych zasobów środków trwałych, które mogą być wykorzystywane w bieżącej działalności gospodarczej, w danym przypadku do wykonywania odwiertów metodą konwencjonalną. Wzmiankowane urządzenie znajdzie więc zastosowanie, i znajduje jak twierdzi skarżąca, a czego organ skutecznie nie zakwestionował, w działalności skarżącej, bez względu na realizację projektu. Taka inwestycja – zakup przedmiotowego urządzenia, nie może być uznana, jak utrzymuje organ, za początek realizacji wnioskowanego do dofinansowania projektu, którego celem jest przecież wdrożenie innowacyjnej, a więc ulepszonej usługi. Ma więc w ocenie sądu charakter niezależny, choć komplementarny z zamierzona inwestycją w wykonywanie usługi w nowej technologii. W związku z tym, wniosek IZ RPO WP, że zakup owej wiertnicy stanowił początek realizacji zgłoszonego programu, uznać należy za dowolny.

Odwołać się należy także do zakresu rzeczowego zgłoszonego projektu, który, jak słusznie skądinąd zauważył organ, pozwala na ustalenie, czy w jego ramach rozpoczęły się jakiekolwiek prace, co z kolei pozwala na stwierdzenie czy doszło do naruszenia obowiązku powstrzymania się z rozpoczęciem prac przed złożeniem wniosku. Zgodnie z punktem B2 wniosku o dofinansowanie, w zakres ten wchodzi zakup niezbędnego osprzętu przedmiotowej wiertnicy, umożliwiającego wdrożenie technologii wiercenia metodą UBD, w skład którego wchodzi głowica obrotowa, głowica płuczkowa, rotująca głowica kontrolująca ciśnienie w systemie, system cyrkulacji płuczki i tzw. manifold regulujący ciśnienie pochodzące z głowicy otworu oraz inne wytworzone w zakresie własnym komponenty linii technologicznej, w tym układ sterowniczy. Zakres rzeczowy nie obejmuje zatem zakupu wiertnicy, która, jak podaje skarżąca jasno we wniosku ( pkt B.1 i B.4 Biznesplanu), jest już w jej posiadaniu. Owa wiertnica stanowi zatem element zasobów własnych, jak to podkreśla wnioskodawca, służących do wykonania projektu.

Zgodnie z art. 2 ust 18 ustawy wdrożeniowej projekt jest rozumiany, jako przedsięwzięcie zmierzające do osiągnięcia założonego celu określonego wskaźnikami, z określonym początkiem i końcem realizacji. Owym celem wskazanym przez wnioskodawcę jest wdrożenie na rynek innowacyjnej usługi głębokich odwiertów w technologii UBD, opracowanej w ramach własnych prac B+R. Zdaniem Sądu, Zarząd Województwa bezpodstawnie przyjmuje, że do utworzenia takiej linii technologicznej, niezbędne jest zastosowanie wyłącznie środków rzeczowych nowych, zakupionych po dacie złożenia wniosku o dofinansowanie. Brak natomiast przekonywujących argumentów ze strony organu, że przedmiotowa wiertnica została zakupiona wyłącznie w celu realizacji planowanego dużo wcześniej projektu (inwestycji). Przeciwnie przedstawione wyżej okoliczności przemawiają za przyjęciem, że zakup rzeczonej wiertnicy oraz realizację rzeczowego zakresu projektu można i należy od siebie oddzielić. Powstaje pytanie, czy gdyby spółka zakupiła owo urządzenie rok lub dwa lata wcześniej i wykorzystywała je w swojej działalności, to taka inwestycja również zostałaby uznana przez organ za początek realizacji projektu, którego element stanowiłaby, tak jak w niniejszej sprawie.

Co więcej, podana w Regulaminie definicja rozpoczęcia prac (§ 12 pkt 2 zd. 2) wskazuje, że chodzi o podjęcie pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna. Tymczasem, jak trafnie argumentuje skarżąca, zakup rzeczonej wiertnicy bynajmniej nie sprawia, że inwestycja ta staje się nieodwracalna, bowiem wiertnica może być i jest wykorzystywana w bieżącej, dotychczasowej działalności gospodarczej, także do wykonywania głębokich odwiertów do 4000 m, lecz w innej technologii, czego zresztą IZ RPO WP zdaje się nie kwestionować. Opłacalność, rentowność tej dotychczasowej, konwencjonalnej technologii, a co za tym idzie konkurencyjność w stosunku do innych podmiotów działających w tej dziedzinie działalności gospodarczej, jest bez znaczenia dla oceny efektu zachęty.

Zgodzić się przychodzi ze stanowiskiem skarżącej, że Zarząd Województwa [...] pochopnie wyciąga wnioski z faktu prowadzenia przez skarżącą badań własnych w ramach B+ R co do oznaczenia w analizie czasowej początku rozpoczęcia inwestycji. Rozpoczęcie takich działań badawczych jako zjawisko pożądane dla rozwoju przedsiębiorców nie może być traktowane negatywnie i uznawane za początek rozpoczęcia prac w ramach realizacji projektu zgłoszonego do finansowania. Bynajmniej z zapisów systemu realizacji przywołanych w zaskarżonej uchwale nie wynika, że tworzenie koncepcji inwestycji, przed podjęciem decyzji o jej realizacji wyznacza już początek realizacji, dla oceny efektu zachęty. Prace B+ R stanowią etap przygotowawczy do realizacji, a nawet złożenia wniosku. Jak trafnie akcentuje skarżąca, kryterium merytoryczne jakościowe nr 1 promuje wręcz projekty, które są wynikiem prac B+R prowadzonych przez wnioskodawcę przed dniem złożenia wniosku. W związku z powyższym fakt podjęcia takich prac badawczych, dodatkowo punktowanych, nie może jednocześnie stanowić przyczyny uzasadniającej odrzucenie wniosku. Równoległość prowadzenia takich prac badawczych oraz zakupu urządzenia, które niezależnie od przydatności w bieżącej działalności przedsiębiorcy, mogłoby być wykorzystane do materializacji wyników badań, nie jest wystarczające do uznania, że nastąpiło już rozpoczęcie prac, które eliminuje efekt zachęty.

Podkreślenia natomiast wymaga, że ani ustanowiony Regulamin Konkursu, ani żaden inny przepis systemu realizacji czy też prawa powszechnie obowiązującego, nie uzależnia osiągnięcia efektu zachęty od wykorzystania w projekcie jedynie urządzeń nowych. Zdaniem sądu wnioskodawca, nawet dysponując wiertnicą, która jest rzeczywiście istotnym elementem projektowanej linii technologicznej do wykonywania głębokich odwiertów, może prowadzić badania i doświadczenia, które umożliwią szybsze i tańsze wykonywanie dotychczas oferowanych usług.

W końcu podzielić wypada stanowisko skarżącej, że skoro w ramach naboru uprawniona była do zgłoszenia projektu, który wprowadziłby nie tylko nową usługę, ale również usługę ulepszoną, to wykonywanie odwiertów przy wykorzystaniu posiadanej wiertnicy, ale w ramach utworzonej m.in. przy wsparciu dofinasowaniem unijnego linii technologicznej w technologii UBD, która jest tańsza i nowocześniejsza - jak sam przyznaje organ w odpowiedzi na skargę - stanowi o wprowadzeniu na rynek usługi ulepszonej i odpowiada wymaganiom stawianym przez Instytucję Zarządzającą. W gruncie rzeczy założeniem i celem projektu jest wprowadzenie na rynek ulepszonej w stosunku do obecnie oferowanej na rynku, a więc już istniejącej, usługi. Użyte w nazwie określenie innowacyjna, nawiązuje wprost do wprowadzenia w praktyce nowego rozwiązania służącego osiągnięciu tego samego efektu, czyli głębokiego odwiertu do 4000 m, które było możliwe przy zastosowaniu dotychczasowej metody konwencjonalnej, z zastosowaniem tego samego urządzenia, ale zgodnie z projektem zgłoszonym we wniosku, wprzęgniętego do linii technologicznej umożliwiającej świadczenie usługi szybciej i taniej, a tym samym ulepszonej.

Z przedstawionych powyżej względów należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 61 ust 8 pkt 1 a ustawy wdrożeniowej.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. art. 64 ustawy wdrożeniowej policzając uiszczony wpis i należne wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej - radcy prawnego.