Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 257/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski /spr./ Sędziowie NSA Maria Wiśniewska WSA Elżbieta Lenart Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2004 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącej H. A. kwotę 30 zł (trzydzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA 257/03

UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. i W. A. utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] numerami działek [...] o powierzchni [...] m2, [...] o powierzchni [...] m2 i [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...].

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę podał, że sporządzony spis inwentaryzacyjny mienia ogólnonarodowego - państwowego obejmujący nieruchomość opisaną w karcie inwentaryzacyjnej, był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Zarządu Gminy [...] przez okres od dnia [...] czerwca 2002r. do dnia [...] lipca 2002r. O wyłożeniu spisu inwentaryzacyjnego do publicznego wglądu i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej zainteresowane jednostki i osoby zostały powiadomione w sposób zwyczajowo przyjęty. Żadne zastrzeżenia nie zostały zgłoszone.

Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] złożyli H. i W. A., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołania wskazali, iż domagają się przywrócenia im własności spornej nieruchomości.

Wojewoda [...] przekazując odwołanie organowi II instancji jednocześnie zwrócił uwagę na to, iż odwołujący się nie są stroną niniejszego postępowania.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając sprawę podała, że odwołującym się przysługuje atrybut strony w niniejszej sprawie. H. i W. A., aczkolwiek nieskutecznie, jednak twierdzą, iż są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. To twierdzenie daje im uprawnienie strony w postępowaniu komunalizacyjnym, bowiem przesłanką podstawową w tym postępowaniu jest ustalenie własności Skarbu Państwa. Zatem spór co do posiadania tytułu własności wyposaża strony tego sporu w uprawnienia strony.

Jednakże KKU stwierdziła, że w sprawie niniejszej ocena merytoryczna stanowiska skarżących musi być negatywna, bowiem nie przedstawili oni tytułu własności do spornej nieruchomości co oznacza, iż komunalizacja przedmiotowej nieruchomości była prawidłowa. Wskazano przy tym, iż komunalizacja ta nie zamyka drogi odwołującym się do dochodzenia prawa własności tej nieruchomości we właściwym postępowaniu.

Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła H. A. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podała, że przedmiotowa nieruchomość jest w posiadaniu jej rodziny od ponad 70 lat. Ciągle jest też użytkowana na cele rolnicze. Skarżąca wnosi " o interpretację prawną naszego sporu o odzyskanie prawa do działki". Ma również świadomość, że aktualnie sporny grunt nie jest jej własnością.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym jest pojęcie interesu prawnego pojmowanego ogólnie jako obiektywna czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes prawny powinien być konkretny, indywidualny, dający się zaspokoić poprzez wydanie decyzji. Chodzi o interes prawny szeroko pojmowany, tzn. chroniony prawem powszechnie obowiązującym.

Prawo do wnoszenia odwołań (art. 127 – 140 k.p.a.) jest rozwinięciem wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest przyjęcie tzw. subiektywnej wersji legitymacji procesowej strony, zatem skuteczne powinno być odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Twierdzenie takie może być zweryfikowane tylko w sposób procesowy na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego. Jeżeli twierdzenie takie nie zostanie pozytywnie zweryfikowane, to należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. OPS 16/98, ONSA 1999, z. 4, poz. 119), a w przeciwnym razie należy rozpatrzyć sprawę.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdza, że stanowisko Wojewody [...] jak i Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie jest do końca wyjaśnione.

Postępowanie komunalizacyjne toczy się pomiędzy Skarbem Państwa, reprezentowanym przez wskazany w ustawie organ administracji, a właściwą gminą. Inne podmioty mogą brać w nim udział, o ile wykażą tytuł prawny do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu komunalizacyjnym istotnym jest ustalenie tego czy właścicielem przedmiotowego gruntu jest Skarb Państwa. Dopiero po jednoznacznym ustaleniu tej okoliczności można przystąpić do komunalizacji tego mienia. W rozpoznawanej sprawie budzi wątpliwości kto jest w istocie właścicielem spornego gruntu. Nie został bowiem do końca wyjaśniony status prawny przedmiotowej nieruchomości, czego dowodem jest traktowanie przez organ skarżącej jako strony postępowania wywodzącej swój tytuł prawny do nieruchomości z zasiedzenia.

Wydanie decyzji wymagało analizy, czy rzeczywiście nie istnieją podstawy do uznania, że wnoszący odwołanie posiadają lub też nie posiadają przymiotu strony. Analiza taka powinna być przeprowadzona na podstawie akt sprawy i wykładni prawa. Materiał dokumentacyjny zgromadzony w sprawie wskazuje, że nie zostało do końca ustalone i wyjaśnione czy tytuł prawny do spornego gruntu posiada jedynie Skarb Państwa. Sam organ administracji dopuszczając H. i W. A. do postępowania, tym samym kwestionuje jakoby własność Skarbu Państwa, czyli podstawową przesłankę w postępowaniu komunalizacyjnym. Organy administracji traktowały H. i W. A. jak stronę postępowania, chociaż w zasadzie nie przeprowadziły dowodu, który wykazałby, że ma ona interes prawny bycia stroną w sprawie ( art. 28 kpa ). Nie wyjaśniły przy tym, czy H. i W. A. posiadają tytuł prawny do spornego gruntu. Jeżeli zaś istnieją co do takiego stanu rzeczy uzasadnione wątpliwości ( skarżąca przedłożyła organowi wypis z aktu własności z 1932r., oświadczyła też, że wystąpiła do sądu powszechnego ze stosownym wnioskiem o uregulowanie tej kwestii ), to organ administracji w tej sytuacji powinien zawiesić postępowanie do czasu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości i ustalenia kto jest faktycznie stroną postępowania komunalizacyjnego. Skoro skarżąca kwestionuje wpisy widniejące w księdze wieczystej dotyczące przedmiotowej nieruchomości, ponieważ być może spełnia warunki do zasiedzenia ( art. 172 i nast. kc ), to należy zobowiązać ją przedłożenia odpowiednich dokumentów popierających jej stanowisko.

Decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. oparta na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Wszelkie zatem zmiany tak stanu faktycznego jak i prawnego, które nastąpiły po tym dniu nie mogą mieć znaczenia prawnego. Komunalizacja ma bowiem na celu , o czym już była wyżej mowa, uregulowanie stosunków własnościowych między Skarbem Państwa a właściwą gminą. Organy administracji dopuszczając skarżącą do udziału w sprawie w charakterze strony, kwestionują tym samym własność nieruchomości przypisaną Skarbowi Państwa.

Wskazać w tym miejscu wypada, że – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w przepisie art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Uznać zatem należy, że organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc w tych okolicznościach argumenty prezentowane w skardze są uzasadnione i podlegały uwzględnieniu.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.

O koszach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.