Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1343/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt  1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1, ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1, par. 7 ust. 1, par. 8 ust. 1 i ust. 2, par. 10
journal: Dz.U. 2015 poz 1406
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] czerwca 2016 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. o nałożeniu na M. C. (dalej: strona, skarżący) kary pieniężnej w wysokości 1500 zł.

Podstawą prawną decyzji były przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440 ze zm. zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, ze zm. zwanej dalej utd).

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach faktycznych.

W dniu [...] kwietnia 2016 r., ok. [...], w miejscowości [...], na autostradzie [...], na odcinku [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód specjalny marki [...] o nr. rej. [...], poruszający się wraz z naczepą ciężarową marki [...] o nr. rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował A. D.

W wyniku kontroli dokonanej za pośrednictwem urządzenia DSRC, zainstalowanego w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego ustalono, że pojazd został wyposażony w urządzenie do poboru opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych o nr. [...].

W toku przeprowadzonej kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej ustalono, że w dniu [...] stycznia 2016 r. o godzinie [...] oraz o godzinie [...] kontrolowany pojazd poruszał się po drodze ekspresowej [...], na odcinku [...], z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, określonym w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższe naruszenie związane było z brakiem na koncie przedpłaconym przypisanym do w/w pojazdu, odpowiedniej ilości środków pieniężnych koniecznych do opłacenia przejazdu w całości. Przejazd autostradą został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym ER [...] oraz ER [...].

Na podstawie przedłożonego w trakcie kontroli dowodu rejestracyjnego ustalono, że dopuszczalna masa całkowita ww. zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony. Pojazd samochodowy został zarejestrowany jako samochód specjalny. Na podstawie dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu samochodowego ustalono, że właścicielem pojazdu samochodowego był M. C.

Organ wyjaśnił, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 lipca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1049) wprowadziło zmianę w postaci nazwy odcinków autostrady [...], wymienionego w załączniku nr 1 pkt 3 lit. b, węzeł [...]. Obecnie odcinek, na którym zarejestrowano naruszenie nosi nazwę: [...]. Odcinek ten jest wymieniony w pkt. 3 lit. b załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r. organ zawiadomił właściciela pojazdu samochodowego, jako stronę postępowania, o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] stycznia 2016 r.

Pismem z dnia 30 kwietnia 2016 r. strona złożyła wyjaśnienia w sprawie wskazując, że pojazd wyposażony był w dwa urządzenia do poboru opłaty elektronicznej - urządzenie o nr. seryjnym [...] do uiszczania opłaty w trybie przedpłatowym oraz urządzenie o nr. seryjnym [...] do uiszczania opłaty w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem. Z informacji podanych przez kierującego pojazdem wynikało, iż ww. urządzenia nie wydawały żadnych sygnałów o braku pobrania opłaty, a system na autostradzie [...] otwierał bramki wjazdowe, utwierdzając kierującego w przekonaniu, że wszystko jest w porządku. Nadto strona wskazała, że brak było ze strony operatora systemu powiadomień o niskim stanie konta.

Organ pismem z dnia 12 maja 2016 r. wezwał Kapsch Telematic Services sp. z o.o. (podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działającego w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad; dalej jako: Kapsch) do złożenia wyjaśnień związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy w chwili zarejestrowania naruszeń) została pobrana opłata elektroniczna z konta przypisanego do pojazdu o nr. rej. [...].

Na podstawie udzielonej przez Kapsch odpowiedzi organ ustalił, że opłata elektroniczna za wskazane przejazdy pojazdu skarżącego nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Z odpowiedzi wynikało, że zawarta z użytkownikiem umowa do konta w trybie przedpłaconym nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox, ani nie dokonywał jego wymiany.

Ponadto operator poinformował, że nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat w dniu [...] stycznia 2016 r. Wskazał, iż dostępne środki zostały wyczerpane w dniu 18 grudnia 2015 r. o godzinie 11:27. Użytkownik do dnia wystawienia pisma nie dokonał ponownego doładowania konta przedpłatowego. Dodatkowo operator poinformował, że nie ma prawa odmówić wjazdu na płatny odcinek autostrady pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t, nawet w przypadku braku wyposażenia takiego pojazdu w urządzenie do poboru opłaty elektronicznej lub wyposażonym w takie urządzenie działające nieprawidłowo.

Organ stwierdził zatem, że skarżący korzystając z drogi publicznej w dniu [...] lutego 2016 r. nie uiścił opłaty elektronicznej, czym naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd ww. pojazdem po płatnej drodze publicznej, określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Konsekwencją tego było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Skarżący w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że postępowanie administracyjne w sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, bowiem organ nie odniósł się do jego zarzutów. Podkreślił, że pojazd samochodowy był wyposażony w dwa urządzenia do poboru opłaty elektronicznej (viabox). Oba urządzenia w dniach zarejestrowania naruszeń obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej znajdowały się w pojeździe i były prawidłowo zamontowane. Następnie wskazał, że nie otrzymał dokumentów potwierdzających poprawne działanie bramownic; w aktach brakuje nadto dokumentów potwierdzających dopuszczenie do obrotu bramownice i urządzenia służące do poboru opłaty elektronicznej. Skarżący wskazał, że nie wyjaśniono mu, czym jest system ESPO oraz nie okazano dokumentów wskazujących na poprawne działanie urządzenia DSRC, którym posługuje się organ. Ponadto podniósł, że nie jest możliwe wjechanie i zjechanie z płatnego odcinka drogi krajowej bez środków na koncie, a dopuszczenie do przejazdu bez uiszczenia opłaty za przyzwoleniem operatora systemu jest niezgodne z prawem.

Następnie wskazał, że pisma wskazujące na oznakowane drogi nie są kompletne i nie dowodzą, że w każdym dniu przejazdu oznakowanie było prawidłowe.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w całości w mocy.

Organ przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 136 k.p.a. i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. dopuścił dowód z pisma Kapsch z dnia 7 października 2016 r. wraz z załącznikami.

Ze wskazanego wyżej pisma wynika, że pojazd samochodowy o nr. rej. [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat (ESPO) w dniu 13 maja 2015 r. o godzinie 12:37:52 na podstawie umowy numer [...]. Użytkownikowi wydano urządzenie do poboru opłaty elektronicznej o nr. [...]. Umowa nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po przejeździe, w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem. Konto użytkownika zostało zamknięte w dniu 17 maja 2016 r.

Natomiast o pojazd o nr. rej. [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat (ESPO) w dniu 3 października 2015 r. o godzinie 00:15:33 na podstawie umowy numer [...]. Użytkownikowi wydano urządzenie do poboru opłaty elektronicznej o nr. [...]. Umowa przewidywała możliwość uiszczenia opłaty po przejeździe, w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem.

Organ wskazał, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] oraz pojazd o numerze rejestracyjnym [...], to ten sam pojazd marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 18000 kg, posiadający numer identyfikacyjny VIN [...].

Na tej podstawie organ ustalił, że począwszy od dnia 3 października 2015 r. do dnia 17 maja 2016 r. dla ww. pojazdu zostały wydane dwa urządzenia do poboru opłaty elektronicznej.

Do pisma pochodzącego od operatora systemu, został dołączony szczegółowy wykaz operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika z uwzględnieniem odcinków pomiędzy poszczególnymi bramownicami z oznaczeniem dokładnej daty i godziny zarejestrowanej operacji oraz wykonanych doładowali konta użytkownika z jednoczesnym wskazaniem kształtowania się salda konta użytkownika po zarejestrowaniu każdej z operacji oraz wskazaniem przy każdej z zarejestrowanych operacji, czy opłata elektroniczna za przejazd została lub nie została uiszczona. Wykaz dotyczy wszystkich pojazdów zarejestrowanych na umowie, które poruszały się po płatnych odcinkach dróg krajowych w okresie zarejestrowania incydentu. Kwota należna w zestawieniu to kwota za przejazd danym odcinkiem drogi płatnej skalkulowana w oparciu o dane rejestracyjne pojazdu zarejestrowane w danym momencie w systemie oraz o aktualne ustawienia urządzenia viabox.

Z analizy ww. pisma oraz dołączonego do niego szczegółowego wykazu opłat należnych i opłat pobranych zarejestrowanych na koncie użytkownika,

z uwzględnieniem odcinków pomiędzy poszczególnymi bramownicami, z oznaczeniem dokładnej daty i godziny zarejestrowanych operacji oraz wykonanych doładowali, dla umowy nr [...], jednoznacznie wynika, że na koncie przedpłatowym użytkownika nie znajdowała się kwota pozwalająca na uiszczenie opłaty elektronicznej w całości.

Natomiast z analizy szczegółowego wykazu opłat należnych i opłat pobranych zarejestrowanych na koncie użytkownika, z uwzględnieniem odcinków pomiędzy poszczególnymi bramownicami, z oznaczeniem dokładnej daty i godziny zarejestrowanych operacji oraz wykonanych doładowali, dla umowy nr [...], wynika, że za przejazdy pojazdu o nr. rej. [...] nie zostały pobrane opłaty za przejazd pojazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych. Przejazdy pojazdu nie zostały bowiem odzwierciedlone w szczegółowym wykazie operacji na koncie użytkownika, przypisanym do ww. umowy.

Następnie organ dopuścił do postępowania dowód z dokumentu - pisma informacyjnego UTA Polska sp. z o.o. (operatora karty flotowej) z dnia 7 grudnia 2016 r. wraz z załącznikami. Na podstawie ww. pisma organ stwierdził, że za przejazd pojazdu samochodowego o nr. rej. [...] nie zostały uiszczone opłaty za przejazdy po płatnych odcinkach dróg krajowych za okres od grudnia 2015 do marca 2016 r. Jak bowiem wynika z treści pisma oraz załączonych do niego zestawień poszczególnych transakcji za dostawy i świadczenia do dnia 15 marca 2016 r. oraz do dnia 31 marca 2016 r. nie zostały wystawione faktury za opłaty za przejazdy wykonane od grudnia 2015 do dnia 9 marca 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. organ dopuścił do postępowania dowód z dokumentu - pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych

i Autostrad Oddział w [...] nr. [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Na jego postawie organ stwierdził, że urządzenia DSRC zamontowane na bramownicach spełniają wszystkie przewidziane normy oraz nie służą do wykonywania pomiarów zgodnie z ustawą z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 884, ze zm.).

Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednocześnie przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. Ponadto w przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp wyraźnie zaznaczono,

że obowiązek dotyczy pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Dopuszczalna masa całkowita to zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 54 prawa o ruchu drogowym dopuszczalna największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp wysokość kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości:

1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy;

2) 1 500 zł - w pozostałych przypadkach.

W rozpoznawanej sprawie na podstawie dowodu rejestracyjnego oraz danych znajdujących się w CEPiK organ ustalił, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód specjalny i dlatego właścicielowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp tj. w wysokości 1 500 zł.

Stosownie do treści art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Zgodnie z treścią art, 13k ust. 6 udp, na podmiot o którym mowa w art. 13k ust. 4 udp, nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenia wymienione w art. 13k ust. 1 lub ust. 2 pkt 2 udp, dotyczące danego pojazdu samochodowego. Stosownie zaś do treści art. 13k ust. 7 udp, za dobę uznaje się okres od godziny 0:00 do godziny 24:00 w danym dniu.

Na podstawie art. 13k ust. 9 udp kary pieniężne wymienione w art. 13k ust. 1 udp, nakłada się w drodze decyzji administracyjnej.

Organ wskazał ponadto, że według art. 50 pkt 1 lit. j) utd, do zadań Inspekcji Transportu Drogowego należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Zgodnie z art. 51 ust. 6 lit. b utd, Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w udp. Według art. 131 ust. 1 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k udp, uprawniony jest Główny Inspektor Transportu Drogowego. Wedle art. 51 ust. 5 utd czynności związane z realizacją zadań określonych w art. 50 pkt 1 utd w zakresie określonym w art. 68-75 utd wykonują inspektorzy Inspekcji. Stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 3 utd inspektor ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych w zakresie określonym w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Zdaniem GITD z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej

z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd został wyposażony w jednostką pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Jednakże na koncie przedpłatowym użytkownika systemu nie znajdowała się wystarczająca ilość środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej w całości.

Organ wskazał, że zgodnie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności z pism informacyjnych pochodzących od operatora systemu, jednoznacznie wynika, że w chwili zarejestrowania przejazdu stan konta przedpłatowego użytkownika systemu wynosił 0,00 zł. Środki pieniężne zostały wyczerpane w dniu 18 grudnia 2015 r. o godzinie 11:27.

Jednocześnie zgodnie z § 6 ust. 4 ww. ogólnych warunków korzystania z konta w trybie z odroczoną płatnością, użytkownik płaci opłatę elektroniczną z dołu, po naliczeniu tej opłaty przez Spółkę. Płatność dokonywana jest dowolną metodą płatności określoną w punkcie 1 powyżej w terminie 14 dni od daty wystawienia dokumentu zawierającego informację o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej.

Organ wskazał, że zgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym dokument o którym mowa powyżej został wystawiony za przejazdy pojazdu o nr. rej. [...] po płatnych odcinkach dróg krajowych, został wystawiony w dniu 15 marca 2016 r. i obejmował on jedynie przejazdy w dniach od 9 - 10 marca 2016 r. Zatem przejazdy ww. pojazdu w dniach do 9 marca 2016 r. pozostały nieopłacone.

Organ podkreślił, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu ani od motywacji, którymi kierował się skarżący, wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej. Nie ma znaczenia w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, osobistym czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Na podstawie pisma GDDKiA Oddział w [...] organ ustalił, że droga ekspresowa [...] na w/w odcinku była prawidłowo oznakowana znakami i tabliczkami informacyjnymi wskazującymi, iż jest to płatny odcinek drogi krajowej.

Organ wyjaśnił, że w Polsce w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponder (tzw. viaBox) wysyłający dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBox) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej.

Pismem z dnia 17 maja 2017 r. M. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenia prawa proceduralnego oraz prawa materialnego, a także kwestionując stan faktyczny ustalony przez organ. Zdaniem skarżącego organ naruszył ogólne zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Ponadto zdaniem strony skarżącej doszło do naruszenia art. 24 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 75 k.p.a. oraz art. 156 k.p.a. w związku z art. 51 ustawy o transporcie drogowym. Naruszono także art. 52 i art. 53 ustawy o transporcie drogowym, a ponadto przepisy dotyczące kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że na etapie postępowania toczącego się w pierwszej instancji sygnalizował, iż posiada dwa urządzenia Viabox, które wydane zostały na ten sam pojazd w związku z przerejestrowaniem i zmianą tablic rejestracyjnych. Oba urządzenia w dniach, w których zostały zarejestrowane przejazdy znajdowały się w pojeździe i były prawidłowo zamontowane, co widać na zdjęciach załączonych do akt.

Podniósł też, że w jego ocenie decyzja organu pierwszej instancji została wydana niezgodnie z art. 24 k.p.a. bowiem wydała ją osoba, która kontrolowała skarżącego i była świadkiem przejazdu w dniu kontroli. Ponadto zarzucił, że nie została ona przesłuchana na okoliczność, czy drugie urządzenie znajdowało się w tym czasie w pojeździe. Organ ponownie rozpoznając sprawę te fakty pominął.

Skarżący podniósł także, że od stycznia 2016 roku do [...] kwietnia 2017 r. stanowisko Głównego Inspektora nie było obsadzone, a przepisu ustawy nie przewidują, aby obowiązki Głównego Inspektora wykonywała osoba pełniąca obowiązki Głównego Inspektora. W jego ocenie organ powinien wstrzymać się w tym okresie od wydawania decyzji, co oznacza że wszystkie decyzje wydane w okresie stycznia 2016 roku do [...] kwietnia 2017 r. są obarczone wadą nieważności.

Nadto skarżący podniósł, iż organ ponownie rozpoznając sprawę nie odniósł się do zarzutów legalności systemu viatoll i bramownic, pominął kwestie legalizacji bramownic a także zgodności systemu z wymogami unijnymi. Organ nie zbadał także autentyczności zdjęć i oparł decyzję o wymierzeniu kary na informacji od kapsh. Nie okazano mu także dokumentów wskazujących na poprawne działanie urządzenia DSRC, którym posługuje się organ.

Kolejny zarzut skargi dotyczył braku oględzin urządzeń viabox. W tym zakresie skarżący podniósł, iż nie został wezwany do jego dostarczenia do punktu obsługi celem zweryfikowania, czy działa ono poprawnie, mimo uprzedniej sygnalizacji wadliwego działania urządzenia. Skarżący podkreślił, że urządzenie oddał i posiada dokument, w którym operator stwierdził wadę. Co do tej okoliczności, organ stwierdził jedynie, że skoro nie odnotowano transakcji na urządzeniu post-pay, to nie było go w pojeździe i użytkownik nie zastosował się do warunków umowy z operatorem w tej kwestii. Świadczy to, zdaniem skarżącego, o niewystarczającym zbadaniu materiału dowodowego.

Zdaniem skarżącego, naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty było wynikiem błędu w działaniu systemu. System nie komunikował się z urządzeniem, które było w pojeździe i było w systemie odroczonej płatności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać,

że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., organ prowadzący postępowanie zobligowany jest przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), natomiast poczynione w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Z kolei zadaniem organu rozpoznającego sprawę w drugiej instancji jest ponowne rozpatrzenie sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż istotą dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Zadaniem organu administracji wyższej instancji nie jest więc kontrola decyzji wydanej w pierwszej instancji, ale ponownie rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie, na podstawie własnych ustaleń, zarówno co do stanu faktycznego, jak i stanu prawnego sprawy. Konieczne staje się przy tym wskazanie przez organ argumentacji, która legła u podstaw wydania orzeczenia o określonej treści oraz odniesienie się do zarzutów odwołania, czyniąc tym samym zadość zasadzie przekonywania strony do trafności zajętego stanowiska w sprawie.

Jednocześnie należy podkreślić, że sąd orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa zatem na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności wydanego rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie organ naruszył powyższe zasady postępowania administracyjnego, albowiem nie został ustalony stan faktyczny, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

W niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

W ocenie Sądu jednak, choć skarżący korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. był zobowiązany do poniesienia opłaty, to jednak okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu było bowiem (i będzie na etapie powtórnego postępowania) ustalenie, czy skarżący podjął wszelkie przewidziane prawem działania mające na celu uiszczenie wymaganej opłaty tj. zakup, rejestracja i zamontowanie urządzenia viabox oraz podpisanie dwóch umów dotyczących uiszczania opłaty za korzystanie z odcinka drogi publicznej: związanej z kontem o płatności przedpłaconej (pre-pay) i z odroczoną płatnością (post-pay). Innymi słowy istotnym jest stwierdzenie, czy w realiach rozpoznawanych sprawy uprawnione jest przyjęcie, iż skarżący powinien ponosić odpowiedzialność karnoadministracyjną za nieuiszczenie opłaty elektronicznej.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Konsekwencją nieuiszczenia opłaty jest nałożenie na stronę kary pieniężnej, której wysokość stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa

w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości:

1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy;

2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach.

Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą.

Systemem, który pozwala użytkownikom elektronicznie wnosić opłaty za korzystanie z sieci dróg płatnych jest system viaTOLL, który obowiązuje w Polsce od 1 lipca 2011 r. i jest obowiązkowy dla pojazdów samochodowych oraz zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. oraz autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. System viaTOLL jest oparty na technologii komunikacji bezprzewodowej krótkiego zasięgu. Aby korzystać z sieci dróg płatnych, objętych systemem viaTOLL, należy wyposażyć pojazd w elektroniczne urządzenie pokładowe viaBOX. Jest to urządzenie, które przesyła zakodowane w nim informacje o pojeździe do przekaźników zainstalowanych na bramownicach podczas przejazdu pod nimi. Dzięki viaBOX możliwe jest w naliczanie w sposób elektroniczny należnej opłaty za przejazd drogami płatnymi.

Urządzenie viaBOX zostaje wydane po dokonaniu rejestracji i podpisaniu umowy oraz wniesieniu kaucji. W trakcie rejestracji dla każdego użytkownika tworzone jest konto użytkownika, do którego zostają przypisane jego pojazdy. Konto użytkownika to zbiór danych o pojazdach użytkownika zarejestrowanych w systemie viaTOLL, wybranych przez niego metodach płatności i kanałach komunikacji, zrealizowanych transakcjach, a w przypadku konta przedpłaconego – o dostępnych środkach. Istnieją dwa rodzaje kont: przedpłacone (pre-pay) i z odroczoną płatnością (post-pay). Użytkownicy kont przedpłaconych przed faktycznym skorzystaniem z drogi płatnej powinni mieć odpowiednią ilość środków pieniężnych na swoich kontach. Opłaty naliczane za przejazd przypisanych do konta użytkownika pojazdów po odcinkach sieci dróg płatnych obniżają poziom środków pieniężnych na koncie użytkownika. W przypadku konta z odroczoną płatnością (post-pay) saldo konta obejmuje sumę należności, jakie należy uregulować za wszystkie pojazdy zarejestrowane w ramach konta po zakończeniu określonego w umowie okresu rozliczeniowego.

Zasady wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych uregulowane zostały

w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r.

w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406).

Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przed rozpoczęciem korzystania

z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej,

o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczna dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

Przepis § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się

w trybie:

1) przedpłaty albo

2) płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Natomiast w § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, że wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, o którym, mowa § 6 ust. 1 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem z korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną,

w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu

w całości.

Zgodnie z § 8 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, płatności okresowej z zabezpieczeniem, następuje w terminie wskazanym w dokumencie informującym o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej. Pobierający opłatę elektroniczną przekazuje użytkownikowi

w dokumencie numer rachunku bankowego, na który należy wnosić opłatę elektroniczną w trybie, płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Stosownie do treści § 9 ust. 2 rozporządzenia, dokument informujący

o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej jest wystawiany i przekazywany użytkownikowi w terminie trzech dni roboczych po zakończeniu miesiąca przez pobierającego opłatę elektroniczną, w przypadku gdy w danym miesiącu użytkownik korzystał z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną.

Jeżeli mimo wezwania pobierającego opłatę elektroniczną użytkownik wnoszący opłatę w trybie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2, nie wywiąże się

z obowiązku wniesienia tej opłaty w terminie 14 dni od dnia wystawienia wezwania, może nastąpić realizacja zabezpieczenia przez pobierającego opłatę elektroniczną,

a należność zostaje pobrana w całości z zabezpieczenia (§ 10 ust. 1).

Jak wynika z akt sprawy pojazd samochodowy o nr. rej. [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat (ESPO) w dniu 13 maja 2015 r. o godzinie [...] na podstawie umowy numer [...]. Użytkownikowi wydano urządzenie do poboru opłaty elektronicznej o nr. [...]. Umowa ta nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po przejeździe, w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem. Konto użytkownika zostało zamknięte w dniu 17 maja 2016 r. Kontrolowany pojazd o nr. rej. [...] został natomiast zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat (ESPO) w dniu 3 października 2015 r. o godzinie [...] na podstawie umowy numer [...]. Użytkownikowi wydano urządzenie do poboru opłaty elektronicznej o nr. [...]. Umowa ta z kolei przewidywała możliwość uiszczenia opłaty po przejeździe, w trybie odroczonej płatności z zabezpieczeniem. Bezsporne przy tym jest, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] oraz pojazd o numerze rejestracyjnym [...], to ten sam pojazd, posiadający numer identyfikacyjny VIN [...]. Począwszy od dnia 3 października 2015 r. do dnia 17 maja 2016 r. dla ww. pojazdu zostały wydane dwa urządzenia do poboru opłaty elektronicznej.

Z powyższego wynika zatem, że skarżący posiadał w kontrolowanym pojeździe dwa urządzenia viaBOX, oraz dwie ważne w dacie zarejestrowanych naruszeń umowy, przewidujące dwie metody płatności, korzystał zatem z dwóch rodzajów kont tj. przedpłaconego (pre-pay) i z odroczoną płatnością (post-pay).

W przypadku umowy do konta w trybie przedpłaconym, brak było możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. W wypadku tej umowy faktycznie, brak na koncie uniemożliwił uiszczenie opłaty elektronicznej w całości.

Odmiennie jednak przedstawia się sytuacja w odniesieniu do konta

z odroczoną płatnością (post-pay), czego nie dostrzegł organ.

Jak wyżej wskazano, zgodnie z § 8 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia wniesienie opłaty elektronicznej w trybie płatności okresowej

z zabezpieczeniem, następuje w terminie wskazanym w dokumencie informującym

o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej. Pobierający opłatę elektroniczną przekazuje użytkownikowi w dokumencie numer rachunku bankowego, na który należy wnosić opłatę elektroniczną w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem. Stosownie do treści § 9 ust. 2 rozporządzenia, dokument informujący o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej jest wystawiany i przekazywany użytkownikowi

w terminie trzech dni roboczych po zakończeniu miesiąca przez pobierającego opłatę elektroniczną, w przypadku gdy w danym miesiącu użytkownik korzystał z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną.

W tej sytuacji skarżący mając zawartą umowę z odroczoną płatnością (post-pay) miał prawo oczekiwać na dokument informujący go o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej. Jeżeli mimo wezwania pobierającego opłatę elektroniczną skarżący wnoszący opłatę nie wywiązałby się z obowiązku wniesienia tej opłaty, w terminie 14 dni od dnia wystawienia wezwania, należność zostałaby pobrana w całości z zabezpieczenia.

W ocenie Sądu oznacza to, że w przypadku korzystania z systemu post-pay, dopóki na koncie użytkownika zabezpieczone są środki wystarczające na pokrycie opłat elektronicznych, dopóty nie jest możliwe ustalenie, że do uiszczenia opłat nie doszło, a tym samym brak jest podstaw do nałożenia z tego tytułu kary pieniężnej. Tym bardziej nie ma możliwości obciążenia karą strony takiej umowy w sytuacji - a taka miała miejsce w kontrolowanej sprawie - nie wystawienia za określone przejazdy dokumentu wzywającego do zapłaty, o którym mowa w § 8 i w § 10 Rozporządzenia. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, nie wywiązanie się przez skarżącego z obowiązku wniesienia opłaty w terminie 14 dni od dnia wystawienia wezwania, może nastąpić realizacja zabezpieczenia przez pobierającego opłatę elektroniczną, a należność zostaje pobrana w całości z zabezpieczenia.

Jak wynika z akt sprawy dokument o którym mowa powyżej został wystawiony za przejazdy pojazdu o nr. rej. [...] po płatnych odcinkach dróg krajowych, został wystawiony w dniu 15 marca 2016 r. i obejmował on jedynie przejazdy w dniach od 9 - 10 marca 2016 r. Zatem przejazdy ww. pojazdu w dniach do 9 marca 2016 r. pozostały nieopłacone. Dotyczy to zatem przejazdów, jakie miały miejsce w dniu [...] stycznia 2016 r., stanowiących podstawę nałożenia kar pieniężnych.

Należy zatem stwierdzić, że skarżący podjął przewidziane prawem działania mające na celu realizację obowiązku ponoszenia opłaty elektronicznej za korzystanie z dróg krajowych lub ich odcinków, na których taką opłatę pobiera się. Montując w pojeździe zarejestrowane urządzenie viabox i podpisując umowę z odroczoną płatnością (post-pay) z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową"; skarżący mógł być przekonany, że nie narusza obowiązujących w tym zakresie przepisów.

Niezależnie od powyższego skarżący zarówno w toku prowadzonego postępowania jak i w skierowanej do Sądu skardze zwracał uwagę na nieprawidłowości w działaniu systemu poboru opłat jak i wadliwość urządzenia viabox, którego dotyczyła umowa z odroczoną płatnością (post-pay). Wadliwość urządzenia potwierdzają załączone do akt dokumenty, z których wynika, że urządzenie nie łączyło się z bramownicami. Bez znaczenia zdaniem Sądu pozostaje fakt, że urządzenie zareklamowane zostało dopiero po przeprowadzonej kontroli, albowiem skarżący do tego czasu mając zawartą umowę z odroczoną płatnością (post-pay) nie miał podstaw do przypuszczenia, że urządzenie viabox nie działa prawidłowo.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy organ nie mógł ograniczyć się do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej) oraz brak uiszczenia opłaty, bez wyjaśnienia okoliczności sprawy. W szczególności organ nie poddał wnikliwej analizie, czy w sytuacji posiadania dwóch viaboxów oraz dwóch rodzajów umów, w tym jednej z zawartą na uiszczanie opłat elektronicznych w trybie odroczonej płatności, zabezpieczeniem, mogło dojść do faktycznego nieuiszczenia opłaty przez skarżącego. Okoliczności te - zdaniem Sądu decydujące dla rozstrzygnięcia sprawy -zostały zupełnie pominięte przez orzekający w sprawie organ.

Warto też podkreślić, że przy ponownym ustalaniu stanu faktycznego we wskazanym powyżej zakresie organy administracji muszą mieć na uwadze treść art. 8 k.p.a., zobowiązującego do prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Praktyczną dyrektywą realizacji tej zasady jest zakaz rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony, tylko bowiem taki sposób rozstrzygania wątpliwości może służyć budowie zaufania do organów Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 1988 r. w sprawie sygn. III SA 964/87, wyraził pogląd, że wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące oceny stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Tylko wtedy można podatnikowi zarzucić niedopełnienie jego obowiązku, jeżeli treść tego obowiązku jest w pełni zrozumiała, a nadto podatnik ma realne możliwości wywiązania się

z obowiązku wynikającego z przepisu prawa (zob. też glosę Zbigniewa Kmieciaka do tego wyroku: OSP 1990, nr 5-6). W orzecznictwie podkreśla się, że zasada pogłębiania zaufania do organów państwa zostaje naruszona, również kiedy organ nie przestrzega prawa w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., II GSK 2834/15, LEX nr 2351047)

Warto też podkreślić, że przy ponownym ustalaniu stanu faktycznego we wskazanym powyżej zakresie organy administracji muszą mieć na uwadze treść art. 8 k.p.a., zobowiązującego do prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Praktyczną dyrektywą realizacji tej zasady jest zakaz rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony, tylko bowiem taki sposób rozstrzygania wątpliwości może służyć budowie zaufania do organów Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 1988 r. w sprawie sygn. III SA 964/87, wyraził pogląd, że wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące oceny stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Tylko wtedy można podatnikowi zarzucić niedopełnienie jego obowiązku, jeżeli treść tego obowiązku jest w pełni zrozumiała, a nadto podatnik ma realne możliwości wywiązania się z obowiązku wynikającego z przepisu prawa (zob. też glosę Zbigniewa Kmieciaka do tego wyroku: OSP 1990, nr 5-6). W orzecznictwie podkreśla się, że zasada pogłębiania zaufania do organów państwa zostaje naruszona, również kiedy organ nie przestrzega prawa w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., II GSK 2834/15, LEX nr 2351047)

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela ten pogląd co do zasady, że wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść strony.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że na str, 8 uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. (3 akapit od góry) znajduje się stwierdzenie o braku wyposażenia pojazdu skarżącego w urządzenie viabox, które stoi w sprzeczności z ustaleniem o posiadaniu dwóch umów, a co za tym idzie - dwóch urządzeń viabox przez skarżącego. Nie wiadomo, na jakiej podstawie organ powziął powyższe ustalenie. Ponadto - organ gros swoich rozważań poświęca umowie pre-pay, do umowy post- pay odnosząc się do niej jedynie lapidarnie (str. 9 decyzji) w takim aspekcie, że skoro za przejazdy po drogach płatnych dokument wzywający do uiszczenia opłaty za okres do 9 marca 2016 r. nie był wystawiony, to należy uznać, iż opłata za wcześniejsze przejazdy nie została przez skarżącego uiszczona. Należy zatem stwierdzić, iż powyższe stanowisko organu jest błędne, gdyż w przypadku umów post-pay, to wystawienie dokumentu wzywającego do zapłaty konkretyzuje dopiero wymagalność zapłaty.

Reasumując, dopiero w następstwie wyjaśnienia kwestii dotyczących uiszczenia opłaty, w tym okoliczności, czy doszło do wystawienia wobec skarżącego wezwania do zapłaty obejmującej sporny przejazd, organ ustali, mając na uwadze poczynione wyżej oceny prawne i wskazania Sądu odnośnie dalszego postępowania, czy materiał dowodowy w sprawie jest wystarczający dla nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia tej opłaty.

Zdaniem Sądu, organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dopuścił się uchybienia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., gdyż rozstrzygnął sprawę nie wyjaśniając w pełni powyższej wskazanych okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii związanych z zawartą przez skarżącego umowy z płatnością odroczoną, z zabezpieczeniem.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania sądowego.