Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 298/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Tomasz Wykowski WSA Piotr Przybysz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2014 r. sprawy ze skargi T.B., R.O. i S.B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących: T.B., R.O. i S.B. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2013 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...] utrzymującej w mocy w części decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] orzekającą o przejęciu na własność Państwa, jako opuszczonego, gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi Z., stanowiącego własność F.K..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 1962 r. orzekło o przejęciu na własność Państwa, jako opuszczonego, opisanego wyżej gospodarstwa rolnego wskazując w uzasadnieniu, że w 1944 r. wszyscy mieszkańcy wsi Z., w tym m.in. F.K., zostali wysiedleni, a grunty zostały zajęte pod lotnisko. Od 1955 r. grunty były w użytkowaniu państwowego gospodarstwa rolnego. W 1956 r. państwowe gospodarstwo rolne zostało rozwiązane, a grunty leżały odłogiem, bądź były użytkowane przez miejscowych rolników. W tej sytuacji "wyłonił się problem zagospodarowania większego areału opuszczonych gruntów wsi Z. przez stworzenie Państwowego Gospodarstwa Rolnego".

W wyniku złożonego przez S.B. odwołania, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B., decyzją z dnia [...] sierpnia 1963 r. uchyliło powyższą decyzję z dnia [...] sierpnia 1962 r. w odniesieniu do przejętej na rzecz Państwa 1/3 części nieruchomości będącej w posiadaniu i użytkowaniu J. i S.B., a w pozostałych 2/3 części utrzymało tę decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Prezydium wskazało, że gospodarstwo należące do ojca odwołującej się – F.K. posiadało powierzchnię [...] ha. Spadkobiercami nieruchomości po wymienionym, na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w S. z dnia [...] kwietnia 1959 r., sygn. akt [...], byli S.B., W.B. i A.K.. Organ wskazał, że W.B. i A.K. przyznanych im postanowieniem części nieruchomości nie użytkują i ich grunty leżą odłogiem, natomiast część przypadająca S.B. jest przez nią użytkowana nieprzerwanie od 1954 r., przy czym skarżąca "opłaca podatki i wszelkiego rodzaju należności względem Państwa". Użytkowany przez skarżącą grunt "stanowi podstawę utrzymania całej rodziny, gdyż poza tymi gruntami posiada tylko plac przy siedlisku we wsi O. o pow. [...] ha".

Wnioskami z dnia 27 lutego 2011 r. R.O., T.B. oraz S.B. wystąpili do Wojewody [...] o unieważnienie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. w części przypadającej poprzedniczce prawnej wnioskodawców – W.B., będącej spadkobierczynią po F.K. w 1/3 części spadku. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. przekazał wnioski do rozpatrzenia według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wnioskodawcy wskazali, że gospodarstwo zostało przejęte jako opuszczone z naruszeniem prawa w związku z budową państwowego gospodarstwa rolnego, co było zasadniczą przyczyną przejęcia. W czasie, gdy gospodarstwo "odbierano" były już sporządzone założenia projektowe do budowy państwowego gospodarstwa rolnego w Z. na posesjach obejmujących gospodarstwo F.K.. Wnioskodawcy podnieśli również, że gospodarstwo zostało przejęte niezasadnie, gdyż do czasu jego wywłaszczenia w całości było uprawiane przez jedną ze spadkobierczyń po F.K. - córkę S.B., która po upływie roku od przejęcia otrzymała ekwiwalent w postaci 1/3 części z gospodarstwa.

W piśmie z dnia 22 sierpnia 2013 r. wnioskodawcy ostatecznie sprecyzowali wnioski domagając się uchylenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. w części spadku po F. K. przypadającej W.B.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] września 2013 r., odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji wskazując, że przejęcie przedmiotowego gospodarstwa, w części przypadającej spadkobiercy F.K.- W.B., nastąpiło zgodnie ze stanowiącymi podstawę jego przejęcia przepisami.

W tej sytuacji T.B., R.O. i S.B. wystąpili z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak też naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, tj. art. 71 § 1, 80, 107 § 3 i 156 § 1 pkt 2 kpa oraz prawa materialnego, m.in. przepisów art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161) i § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując ponownie sprawę wskazał, że materialnoprawną podstawę kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. oraz utrzymującej ją w mocy w części decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1963 r. stanowił art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym ww. art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej tę ustawę oraz ww. § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych.

Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r., Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Zgodnie natomiast z § 6 ust. 2 rozporządzenia, ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o właścicielu gospodarstwa, rozumie się przez to również posiadacza gospodarstwa w dobrej wierze.

Organ zaznaczył, że z postanowienia Sądu Powiatowego w S. z dnia [...] kwietnia 1959 r., sygn. akt [...], wynika, że po śmierci F.K., który zmarł w dniu [...] marca 1921 r., właścicielami gospodarstwa rolnego we wsi Z. byli: S.B., W.B. i A.K. po 1/3 części każdy z nich. Z pisma S.B. z dnia 11 lipca 1963 r. wynika, że W. B. oraz A.K. przypadającą im w wyniku spadkobrania część gospodarstwa rolnego nie użytkowali. Grunty im przypadające leżały odłogiem. A.K. zamieszkiwał we wsi W. powiat O., a W.B. w S. (na co wskazano m.in. w piśmie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia 6 sierpnia 1963 r.). Obydwoje wymienieni utrzymywali się z pracy świadczonej poza gospodarstwem. Natomiast przypadająca S.B. część gospodarstwa była przez tę osobę, jak też przez jej męża, od 1954 r. nieprzerwanie użytkowana, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1962 r., treść odwołań J.B. z dnia 22 października 1962 r. oraz z dnia 12 grudnia 1962 r. wniesionych od decyzji z dnia [...] sierpnia 1962 r., jak też pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia 1 kwietnia 1963 r.

Tym samym organ stwierdził, że spadkobiercy dokonali faktycznie podziału omawianego gospodarstwa, w wyniku którego S.B., jako spadkobierczyni po ojcu, prowadziła wraz z mężem swoje gospodarstwo. Akta przedmiotowej sprawy zawierają ponadto protokół spisany w dniu [...] stycznia 1962 r. we wsi Z., z którego wynika, że pozostałe grunty leżały odłogiem i miały cechy gospodarstwa opuszczonego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył, że mając powyższe na uwadze, utrzymywanie przez wnioskodawców, iż omawiane gospodarstwo o pow. [...] ha było uprawiane w całości przez S.B. pozostaje w sposób oczywisty sprzeczne z archiwalnym materiałem dowodowym istniejącym w dniu wydania kwestionowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. Stan prawny i faktyczny sprawy w dacie wydania ww. decyzji nie budzi - w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego - wątpliwości.

Zdaniem organu w stosunku do omawianego gospodarstwa zachodziły okoliczności, o których mowa w powołanym wyżej przepisie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r., co oznacza brak przesłanek do stwierdzenia nieważności kwestionowanej, w części dotyczącej 1/3 części spadku po F.K., decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że w omawianej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w sposób wyczerpujący w art. 156 § 1 kpa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T.B., R.O. i S.B.. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa i art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że w sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] września 2013 r., skutkujące bezpodstawną odmową stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] sierpnia 1963 r. utrzymującej w mocy w części decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., na co wskazuje rażące naruszenie poniższych przepisów; 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa poprzez naruszenie przez organ zasady prawdy obiektywnej oraz niepodjęcie w toku postępowania koniecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zarówno wskutek zaakceptowania błędnych ustaleń faktycznych organu in meriti w zakresie dowolnego przyjęcia braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium z dnia [...] sierpnia 1963 r., kwestionowanej w części dotyczącej 1/3 części spadku po F.K. decyzji Prezydium z dnia [...] sierpnia 1962 r., jak też wskutek nieprzeprowadzenia przez organ wnikliwej oceny okoliczności zaadresowania decyzji z dnia [...] sierpnia 1962 r. i jej wysłania na adres w O. zmarłego F.K., pod którym nigdy on nie mieszkał, a także niewyjaśnienia okoliczności niewysłania decyzji z dnia [...] sierpnia 1962 r. do spadkobierców zmarłego, w tym do W.B., co w konsekwencji ówcześnie pozbawiło możliwości jej zaskarżenia przez strony (spadkobierców zmarłego) i stanowiło rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa; 3) art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie skarżącym czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem zaskarżonej decyzji; 4) art. 15 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 158 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez ich niezastosowanie, pomimo zachodzących w sprawie przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1963 r. utrzymującej w mocy w części decyzję z dnia [...] sierpnia 1962 r., poprzez nierozpoznanie przez organ sprawy wskutek nierozpatrzenia wszystkich żądań i zarzutów oraz braku ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji, a także błędne przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał jest wystarczający do ustalenia, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek z art. 156 § 1 kpa; 5) art. 107 § 3 kpa poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a przede wszystkim braku wyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń, zarzutów i wniosków odwoławczych, które zostały pominięte, co w rezultacie powoduje uzasadnione przypuszczenie, że ustalenie przez organ podstawy faktycznej nastąpiło nieprawidłowo i wbrew przepisom postępowania.

Skarżący zarzucili ponadto: błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy: a) poprzez zaniechanie przez organ ustalenia, czy rzeczywiście na dzień wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1962 r. oraz decyzji z dnia [...] sierpnia 1963 r., nieruchomość należąca wówczas do F.K., a następnie w drodze spadkobrania należąca w odpowiedniej części do jego córki W.B. z zd. K., miała charakter w całości lub w części gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, skoro w dacie wydania w/w decyzji ówcześnie obowiązujące przepisy prawa nie zawierały definicji gospodarstwa rolnego, a zatem należało mieć także na względzie znaczenie pojęcia nieruchomość rolna, o której stanowił obowiązujący w dacie wydania decyzji z 1962 r. przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz. U. Nr 39, poz. 172 ze zm.), co w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia prawa oraz nieprawidłowego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji; b) poprzez zaniechanie przez organ ustalenia, czy i kiedy miało miejsce opuszczenie gospodarstwa rolnego przez W.K., jako właścicielkę odpowiedniej części gospodarstwa rolnego położonego w Z., przypadającej jej jako spadkobierczyni po F.K., która to okoliczność stanowi niezbędną przesłankę zastosowania przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., a której to okoliczności nie ustaliły ówczesne organy orzekające decyzjami z dnia [...] sierpnia 1962 r. i z dnia [...] sierpnia 1963 r., co stanowi o rażącym naruszeniu prawa, które doprowadziło w konsekwencji do nieprawidłowego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji; c) poprzez zaniechanie przez organ ustalenia, że S.B. z mocy postanowienia Sądu Powiatowego w S. z dnia [...] kwietnia 1959 r., sygn. akt [...], stał się w 1/3 części właścicielem gospodarstwa rolnego w Z. po zmarłym F.K., podczas gdy z w/w postanowienia Sądu wynika, że S.B., A.K., W.B. uczestniczą w spadku po 1/3 części każdy z nich, natomiast S.B. jest jedynie spadkobiercą po swojej matce W.B. i nie na mocy powołanego wyżej postanowienia Sądu, czym w konsekwencji nieprawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy; d) poprzez zaniechanie przez organ ustalenia, że W.B. oraz S.K. nie użytkowali przypadających im w wyniku spadkobrania części spadku w gospodarstwie rolnym we wsi Z., podczas gdy tego rodzaju ustalenie mogło jedynie dotyczyć W.B. oraz A.K., co w konsekwencji ze względu na przyjęcie wniosków niewynikających z zebranego w sprawie materiału, doprowadziło do nieprawidłowego rozstrzygnięcia; e) poprzez zaniechanie przez organ ustalenia, że W.B. zd. K. utrzymywała się z pracy świadczonej poza gospodarstwem, skoro uprawiała zioła i korzystała z odpowiedniej części odziedziczonego po ojcu gospodarstwa rolnego we wsi Z., co wynika m.in. z zaświadczenia [...] Zakładów Z. z [...] stycznia 1990 r. o wykonywaniu przez nią w latach 1954 r. do 1976 r. stałego zbierania ziół, które to ustalenie w konsekwencji wyłącza ustalenie organu o utrzymywaniu się przez nią z pracy poza w/w gospodarstwem oraz przesłankę jego opuszczenia, co w konsekwencji przesądza o rażącym naruszeniu prawa w zakresie przyjętej podstawy faktycznej oraz prawnej przejęcia gospodarstwa rolnego, a w rezultacie doprowadziło do nieprawidłowego rozstrzygnięcia.

Skarżący zarzucili ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:a) zaakceptowanie przez organ naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, poprzez jego błędną wykładnię co do ustalenia podstaw wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1962 r. oraz z dnia [...] sierpnia 1963 r.; b) zaakceptowanie przez organ naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przy wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 1962 r. oraz z dnia [...] sierpnia 1963 r.; c) zaakceptowanie przez organ naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz. U. Nr 39, poz. 172 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie do oceny pojęcia nieruchomość rolna przy wydawaniu w/w decyzji; d) zaakceptowanie przez organ naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, poprzez jego niezastosowanie jako podstawy wydania powyższych decyzji; e) art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zgłaszanego organowi in meriti w tym zakresie wniosku.

W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono szereg argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów i wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2013 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione.

Sąd zwraca uwagę, że w niniejszym postępowaniu R.O., T.B. i S.B. we wniosku z dnia 27 lutego 2011 r. wnieśli o unieważnienie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] o przejęciu przez Skarb Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi Z..

W piśmie z dnia 22 listopada 2011 r. S.B. wskazał że spadkobiercy po W.B. domagają się uchylenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...], w części dotyczącej odziedziczonego po W.B. (jednej z trzech spadkobierców po F.K.) udziału w spadku wynoszącego 1/3 części. Takie samo stanowisko przedstawili R.O., B.T. i S.B. w pismach z dnia 27 czerwca 2012 r., 25 lutego 2013 r. i 2 sierpnia 2013 r.

Wobec tak sformułowanego żądania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zawiadomieniu z dnia 15 lipca 2013 r. wskazał, że z wniosków R.O., T.B. i S.B. zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...], w części dotyczącej [...] ha powierzchni nieruchomości, tj. w części dotyczącej spadku przypadającej W.B. z tytułu spadkobrania po F.K. W konsekwencji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia [...] września 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...] utrzymującej w mocy w części decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...].

Zdaniem Sądu, z prezentowanego przez skarżących stanowiska w wyżej wymienionych podaniach wynika, że ich intencją jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...] w tej części, która utrzymuje w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] w zakresie dotyczącym przejęcia przez Skarb Państwa przypadającego W.B. udziału w spadku po F.K. tj. w części dotyczącej gruntu o pow. [...] ha stanowiącego 1/3 część przejętego gospodarstwa rolnego o pow. łącznej [...] ha. Jednocześnie w tym samym zakresie (części o pow. [...] ha) skarżący domagają się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...].

Uszło uwadze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] orzekało o przejęciu całego gospodarstwa rolnego, natomiast w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...] organ odwoławczy uchylił tę decyzję w 1/3 części nieruchomości będącej w posiadaniu i użytkowaniu J. i S.B. oraz utrzymał w mocy w pozostałych 2/3 części nieruchomości.

Z powyższych rozstrzygnięć wynika, że kontrolowane decyzje z lat 1962 i 1963 nie zawierają, mającego charakter samodzielny rozstrzygnięcia w postaci przejęcia 1/3 części gospodarstwa rolnego, przypadającej W.B. jako udziału spadkowego po ojcu F.K.

Wobec tego – w ocenie Sądu – nie było dopuszczalne wszczęcie na wniosek skarżących postępowania nieważnościowego w zakresie określonym w żądaniu stwierdzenia nieważności z dnia [...] lutego 2011 r., sprecyzowanym w dalszych pismach z dnia 22 listopada 2011 r., 27 czerwca 2012 r., 25 lutego 2013 r. i 2 sierpnia 2013 r. Dla niniejszej sprawy istotne znaczenie miało to, że kontrolowana decyzja z 1962 r. dotyczyła przejęcia gospodarstwa rolnego, a więc mienia już wówczas definiowalnego i określanego jako pewna zorganizowana całość gospodarcza (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 1953 r., sygn. akt II C 686/53, OSNCK 1954/2/47; orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1959 r., sygn. akt I CR 771/58, OSNCK 1960/4/102; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1960 r., sygn. akt IV CO 17/59, OSNCK 1960/4/117). W tej sytuacji kontrola legalności decyzji z 1962 r. i decyzji z 1963 r. w trybie stwierdzenia nieważności w oparciu o przepis art. 156 § 1 Kpa mogłaby być przeprowadzona jedynie wówczas, gdyby wniosek R.O., T.B. i S.B. zawierał żądanie stwierdzenia nieważności w całości zarówno decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...], jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., n r[...].

Skoro w niniejszej sprawie organ nadzoru dokonał kontroli legalności nieistniejącej w rzeczywistości części kontrolowanych decyzji, to Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję z dnia [...] września 2013 r. z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Brak dostrzeżenia przez organ odwoławczy tej wadliwości świadczył o tym, że także zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Trzeba wskazać, że sformułowane przez wnioskodawców żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. i 1963 r. uniemożliwiało w niniejszej sprawie przejście przez organ nadzoru do fazy kontroli legalności kwestionowanych decyzji. Wobec tego Sąd nie oceniał prawidłowości stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie nieistnienia wady nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W konsekwencji Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpi do R.O., T.B. i S.B. o wyjaśnienie, czy wniosek z dnia 27 lutego 2011 r. obejmuje żądanie stwierdzenia nieważności w całości zarówno decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...], jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr[...]? W sytuacji, gdy wnioskodawcy udzielą na powyższe pytanie odpowiedzi twierdzącej wówczas organ nadzoru podejmie czynności mające na celu zapewnienie udziału w postępowaniu nieważnościowym nie tylko spadkobiercom po W.B., ale wszystkim stronom tego postępowania, także S.B. i A.K. lub następcom prawnym tychże osób. W zależności od poczynionych ustaleń Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmie dalsze czynności lub wyda stosowny akt. Jeżeli natomiast R.O., T.B. i S.B., mimo wystąpienia organu o wyjaśnienie żądania wniosku z dnia 27 lutego 2011 r., nadal będą domagać się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...] oraz decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] – obu w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa przypadającego W.B. udziału w spadku po F.K., tj. w części dotyczącej gruntu o pow. [...] ha stanowiącego 1/3 część przejętego gospodarstwa rolnego o pow. łącznej [...] ha, wówczas Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, skoro wszczął już postępowanie nieważnościowe w takim zakresie, rozważy zastosowanie przepisu art. 105 § 1 Kpa i wydanie decyzji o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1963 r., nr [...] oraz decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1962 r., nr [...] – obu w żądanej przez wnioskodawców części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa przypadającego W.B. udziału w spadku po F.K., tj. w części dotyczącej gruntu o pow. [...] ha stanowiącego 1/3 część przejętego gospodarstwa rolnego o pow. Łącznej [...] ha.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji.