Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 762/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 28 ust 3. pkt 1-6
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi PW "K." s.c. T. D. i P. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 maja 2011 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w wyniku ponownego rozpoznaniu wniosku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego K. S.C. T. i P. D. z siedzibą w K., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., znak:[...] , odmawiającą wnioskodawcom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez płatnika za okres od października 2000 r. do lutego 2004 r. oraz od sierpnia 2004 r. do października 2004 r. w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że postępowanie w tej sprawie wszczęte zostało wnioskiem z dnia 7 marca 2011 r., w którym T. i P. D. podali, iż zadłużenie powstało w wyniku błędnych informacji, jakie uzyskali z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej Zakładem, w kwestii podlegania ubezpieczeniom społecznym wspólników Spółki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przy jednoczesnym zatrudnieniu na umowę o pracę na 1/2 etatu. Wyjaśnili, że obciążenie Spółki takimi zaległościami, mimo pomocy ze strony Zakładu w postaci udzielonego układu ratalnego, postawiło Spółkę i rodziny wspólników w bardzo trudnej sytuacji uniemożliwiającej normalne kontynuowanie działalności gospodarczej i prowadzenie życia rodzinnego. Do wniosku wnioskodawcy dołączyli: kserokopię zaświadczenia Urzędu Statystycznego w Szczecinie o numerze identyfikacyjnym REGON, kserokopię zaświadczenia Korporacji S. Sp. z o.o. w S. o otrzymanej przez Spółkę pomocy publicznej, oświadczenie przedsiębiorców o nieotrzymywaniu pomocy publicznej de minimis w rolnictwie i rybołówstwie, oświadczenie Spółki o posiadanych składnikach majątku, zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach przez wspólników, oświadczenie Spółki o korzystaniu z pomocy publicznej, oświadczenie Spółki o odbiorcach i dostawcach, oświadczenie przedsiębiorcy dotyczące majątku, wierzytelności oraz zobowiązań firmowych, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wspólników, kserokopie zeznań podatkowych wspólników złożone za 2008-2010, podatkową księgę przychodów i rozchodów za lata 2008-2010.

Rozpoznając powyższy wniosek Zakład wydał w dniu [...] r. decyzję nr[...] , którą odmówił umorzenia wskazanych zaległości. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), który to przepis wymienia przesłanki na podstawie których mogą być umarzane zaległości w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wyjaśnił także, że ustawa ta w art. 28 ust. 3a przewiduje możliwość umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, jeżeli wykażą oni, że znajdują się w szczególnej sytuacji, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Ponieważ zaległe składki dotyczą M. D. i P .D. , a płatnikiem tych składek była i jest spółka cywilna K., tym samym jak wskazał Zakład, wniosek o umorzenie mógł być rozpoznany jedynie w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie zaś w oparciu o zasady określone w ww. rozporządzeniu.

Jak wynika z dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, rozpatrując wniosek Spółki o umorzenie w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła niezbędna przesłanka umożliwiająca umorzenie długu, tj. całkowita nieściągalność. Zakład wskazał, że jednym z warunków stwierdzenia całkowitej nieściągalności jest. m.in. ustalenie przez organ egzekucyjny w ramach postępowania egzekucyjnego, że dłużnik nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź że oczywistym jest, iż w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponieważ w odniesieniu do zobowiązań wymienionych w decyzji nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, w ocenie tego organu, przesłanka ta nie została spełniona. Zakład uznał również, ze w niniejszej sprawie nie wystąpiły również pozostałe przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności określone w powołanym wyżej przepisie. Ponadto z akt sprawy wynikało, że Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, co w przypadku braku dobrowolnych wpłat na poczet zadłużenia umożliwia przymusowe dochodzenie należności z uzyskiwanych przez Spółkę zysków. Z uwagi na powyższe Zakład uznał, że brak jest podstaw do umorzenia zobowiązań Spółki z powodu całkowitej nieściągalności.

W piśmie z dnia 21 maja 2011 r. T. i P. D. wystąpili do Zakładu w trybie art. 83 ust. 4 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych o ponowne rozpoznanie sprawy. W jego treści wskazali, że zaległości powstały w związku z błędnymi informacjami jakie zawarte zostały w poradniku opublikowanym przez Oddział Zakładu w K.. W poradniku tym pouczono przedsiębiorców,

że dopuszczalne jest, by wspólnicy spółek cywilnych mogli rozliczać się i opłacać składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne samodzielnie lub też spółka cywilna mogła być zgłoszona jako płatnik składek wspólników spółki, pracowników oraz innych osób pozostających w stosunku prawnym, przy czym mogła być ona płatnikiem składek wspólników spółki także w przypadku, gdy nie są zatrudnieni pracownicy lub inne osoby podlegające ubezpieczeniu. Dalej T. i P. D. wskazali, że po upływie 5 lat Zakład uznał, że ta z ostatnich form rozliczenia jest błędna, czego obecnie negatywnie konsekwencje finansowe ponoszą wspólnicy w postaci powstania zaległości. Podnosząc zarzuty dotyczące rozliczenia wpłat dokonanych przez wspólników na poczet składek, kwestionując wysokość zaległości, a także sposób uzasadnienia decyzji odmownej, wskazali, że wniosek o umorzenie zaległości został rozpoznany z pominięciem reguł wskazanych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu o pomocy de minimis oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. (Dz. U. nr 53 poz. 311), wnioskodawcy wnieśli o jej uchylenie.

Rozpoznając ponownie sprawę, Zakład ustosunkowując się do zrzutów wskazał, że wniosek wspólników z dnia 7 marca 2011 r. o umorzenie zaległości, podlegał rozpoznaniu w takim samym trybie jak analogiczny wniosek z dnia 17 lipca 2008 r., bowiem nie uległy zmianie obowiązujące regulacje prawne, zarówno w zakresie podstaw prawnych umorzenia, jak i przepisów dotyczących pomocy publicznej. Wyjaśnił, że ocena, czy wsparcie udzielane przez organ stanowi pomoc publiczną w myśl przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 11998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis, następuje "(...) dopiero wówczas, gdy są spełnione przesłanki udzielenia wsparcia i jednocześnie wolą organu jest udzielenie wnioskowanego wsparcia. W przypadku obydwu wniosków Spółki o umorzenie ocena taka nie była dokonywana, bowiem nie stwierdzono istnienia przesłanek dających podstawę do umorzenia, czyli do udzielenia wsparcia".

Odnośnie do zarzutu dotyczącego zawartej w decyzji informacji o istnieniu zadłużenia nie objętego wnioskiem o umorzenie i wydanie w tej sprawie odrębnej decyzji Zakład wyjaśnił, że wniosek w tym zakresie zostanie rozpoznany w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez Inspektorat ZUS w B.

Z kolei w zakresie skutków prawnych wynikających że sposobu zgłoszenia wspólników spółki cywilnej do ubezpieczeń Zakład podał, że podane przez wspólników cytaty z poradnika Centrali ZUS odnoszą się do wyjaśnień w kwestii zasad podlegania stosownym ubezpieczeniom wspólników tych spółek oraz ustalania dla nich podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia. Wskazują one również dwojaki sposób rozliczania i opłacania składek na ubezpieczenia własne wspólników spółki cywilnej, w zależności od sposobu ich zgłoszenia do ubezpieczeń. W niniejszej sprawie zgłoszenia do ubezpieczeń wspólników spółki dokonała Spółka jako płatnik składek, co w przypadku ubiegania się o umorzenie uniemożliwia rozpoznanie wniosku w oparciu o przepisy i obowiązujące w tym zakresie zasady przewidziane dla osób fizycznych. Przy takim sposobie zgłoszenia wspólników uprawnienie do ubiegania się o umorzenie w trybie art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) - wspólnik spółki cywilnej uzyskuje po prawomocnym orzeczeniu przez Zakład jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki na podstawie przepisu art. 115 Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 8, poz.60). W niniejszej sprawie decyzje takie nie zostały wydane, gdyż Spółka prowadzi działalność i reguluje swoje zobowiązania. Z tych samych przyczyn wniosek o umorzenie nie mógł być rozpoznany w oparciu o zasady określone w ww. rozporządzeniu, a jedynie w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei w ocenie Zakładu analiza zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dokumentów wykazała, że nie została spełniona żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Dalej Zakład podkreślił, że nawet pomimo stwierdzenia takich przesłanek nie jest obowiązany do przysporzenia dłużnikowi korzyści. Zakład jako wierzyciel nie ma bowiem swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek, a rezygnację z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym.

Następnie Zakład wskazał, że prawidłowość działania organu odnośnie ustalenia wysokości zaległości składek została potwierdzona zarówno przez Centralę Zakładu jak i przez sądy powszechne we wszystkich instancjach, łącznie z postępowaniem kasacyjnym, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Zakładu z dnia [...] r. znak:[...], z której wynika zobowiązanie będące przedmiotem wniosku o umorzenie. Decyzja ta została wydana, ponieważ Spółka dobrowolnie nie zastosowała się do obowiązującego prawa i wskazań Zakładu. Z kolei przyczyny powstania długu - niezależnie od tego, czy wnioskodawcy uważają za zawinione czy też nie - nie zostały wymienione w przepisach dotyczących umorzenia, zatem nie mogą być w tym zakresie brane pod uwagę. Natomiast zgodnie z przepisami prawa Zakład udzielił Spółce ulgi w spłacie zobowiązania poprzez podpisanie umowy ratalnej umożliwiającej Spółce spłatę do 2014 r.

W konkluzji decyzji Zakład wskazał, że obowiązujące od 1 stycznia 2009 r. zmiany zasad zgłaszania oraz rozliczania składek m.in. przez wspólników spółek cywilnych w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Ordynacja Podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318) Zakład wyjaśnił, że zmiany te spowodowane zostały ograniczeniem zakresu odpowiedzialności m.in. wspólników spółek cywilnych za zobowiązania spółki. Zmiana ta nie ma zastosowania do wcześniejszego okresu i nie wpływa na należności objęte wnioskiem o umorzenie, a wynikające z prawomocnej decyzji Zakładu, o której mowa wyżej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wspólnicy powtórzyli zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, że Zakład nie dostrzegł, że złożony wniosek o umorzenie należności z tytułu składek dotyczył pomocy de minimis, natomiast organ nie rozpoznał go we właściwym trybie, tj. w myśl przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 11998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. Powołując się na wcześniejsze wyjaśnienia Zakładu, znajdujące się w Poradniku, wspólnicy nie zgodzili się ze stanowiskiem, iż nie znajdują do nich zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Obciążając winą Zakład za powstanie zaległości, wspólnicy uznali, że błędne działanie organu powinno stanowić przesłankę umorzenia ich zaległości i z tej przyczyny wystąpili do sądu z wnioskiem o zasądzenie na podstawie art. 416 Kodeksu cywilnego odszkodowania od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując jednocześnie na niedopuszczalność żądania zasądzenia przez sąd administracyjny odszkodowania.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest zatem stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Tak więc, przedmiotem kontroli legalności przeprowadzanej przez sądy administracyjne jest badanie zachowań kontrowanych podmiotów (organów wykonujących administrację publiczną) pod wzgledem przestrzegania obowiązującego prawa.

Badając zaskarżoną decyzję w aspekcie tak nakreślonych kryteriów, a przy tym niezależnie od zarzutów i wniosków skargi i bez związania powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, a także narusza przepisy postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] ., znak:[...] , odmawiającą stronie skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez płatnika za okres od października 2000 r. do lutego 2004 r. oraz od sierpnia 2004 r. do października 2004 r. w łącznej kwocie [...] zł.

Skarżący, domagając się uchylenia tej decyzji, zarówno w skardze, jak i w piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2011 r. podnosi, że Zakład całkowicie pominął fakt, że wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego został złożony w ramach pomocy de minimis z kompletem załączników wymaganych przy tej formie pomocy, wskazaniem przepisów prawa, na mocy których ubiega się o taką pomoc, co również strona skarżąca podnosiła we wniosku z dnia 21 maja 2011 r. już wówczas wskazując, że Zakład nie rozpoznał jej wniosku we właściwym trybie, tj. w myśl przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 11998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. Skarżąca strona wskazuje również, że nie kwestionuje obowiązku zapłaty składek ustalonego prawomocnym wyrokiem, ani ich wysokości, ani prawa Zakładu do wydawania decyzji odmownych, kwestionuje natomiast, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z wcześniejszymi ustaleniami Zakładu, publikowanymi w poradnikach rozprowadzanych przez Inspektoraty oraz Internet, a przede wszystkim jest sprzeczna ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w wyroku z dnia 28 czerwca 2002 r., I CKN 841/00 oraz wyroku z dnia 10 lutego 2004r., V CK 56/03. Zdaniem skarżącego istniejąca zaległość składkowa wynika z odmiennej interpretacji Zakładu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych regulujących zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą, w tym wspólników spółek osobowych, tutaj Spółki Cywilnej "K.". Rozliczanie zobowiązań składkowych za sporny okres strona skarżąca dostosowywała do pouczeń Zakładu i za jego aprobatą taki sposób rozliczania składek realizowany był przez 5 lat. Zasadność obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych za sporny okres stała się przedmiotem sporu między stronami. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, że rozstrzygnięcie tego sporu nie leży w rzeczowej właściwości sądu administracyjnego, gdyż weryfikacja wydanej w tym zakresie decyzji leży we właściwości sądu powszechnego. W związku z tym, argumenty skarżącego świadczące jego zdaniem o niezasadności tego obowiązku, w tym postępowaniu przed sądem administracyjnym nie mogą tego obowiązku podważyć, gdyż rozstrzyganie tego rodzaju spraw nie leży w kompetencjach sądu administracyjnego. Należy bowiem ponownie podkreślić, że przedmiotem zarzutów skargi do sądu administracyjnego nie może być kwestia zasadności obowiązku uiszczenia składek i ich wymiaru, a jedynie zarzut co do prawidłowości wydanej przez organ decyzji odmawiającej umorzenia tych składek z punktu widzenia zgodności z obowiązującymi regulacjami prawnymi.

Pomimo jednak, że zarzuty skarżącego nie były zasadne, Sąd dopatrzył się takich naruszeń prawa, których organ dopuścił się podczas wydawania zaskarżonej decyzji, że konieczne stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji w przedmiocie umorzenia składek.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że jak wynika z akt sprawy skarżący zgłosił wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy wraz z odsetkami za zwłokę, stanowiące pomoc

de minimis. A zatem, umorzenie składek ubezpieczeniowych, którego domagał się skarżący stanowi rodzaj pomocy de minimis, której limity i zasady udzielania zostały uregulowane nie tylko w ustawodawstwie krajowym, ale również w przepisach prawa europejskiego, tj. w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 06.379.5), określającego zasady udzielania pomocy w ramach zasady de minimis. Wobec tego umarzanie należności składkowych w niniejszej sprawie podlega ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 ze zm.).

Art. 37 ust. 1 wyżej przytoczonej ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej stanowi, że podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy:

1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;

2) informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej

w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.

A zatem, złożony przez skarżącego wniosek o umorzenie zaległości składkowych winien być rozważony przez organ w oparciu o zasady przewidziane przepisami tej ustawy, w tym na podstawie wymaganych przez ustawodawcę dokumentów. Organ zatem był zobowiązany ustalić, czy wniosek spełnia ustawowe wymogi formalne, a mianowicie, czy wymagane dokumenty zostały złożone, a następnie rozpatrzyć merytorycznie wniosek przez wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia z punktu widzenia spełnienia przesłanek niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis. Organ zaś w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że: "(...) kwestia oceny, czy wsparcie udzielane przez organ stanowi pomoc publiczną w myśl przepisów rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy de minimis, następuje dopiero wówczas, gdy są spełnione przesłanki udzielania wsparcia i jednocześnie wola organu jest udzielenie wnioskowanego wsparcia", wskazując przy tym, iż organ oceny takiej nie dokonał, bowiem nie stwierdzono istnienia przesłanek dających podstawę do umorzenia, nie wyjaśniając jednakże przy tym, jakich konkretnie przesłanek nie stwierdzono, których strona skarżąca nie spełniła.

Art. 1 ust.1 cytowanego wyżej rozporządzenia Komisji zawiera zakres podmiotowy co do udzielania pomocy de minimis. Z treści art.1 ust.1 wynika,

że rozporządzenie to stosuje się do pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym we wszystkich sektorach, z wyjątkiem pomocy przyznawanej podmiotom enumeratywnie określonym od lit. a) do h). Zbadania zatem wymaga, czy skarżąca strona w ogóle podlega pomocy publicznej w tym trybie, czy też jest z niej podmiotowo wyłączona i ewentualnie dlaczego.

Treść uzasadnień decyzji organów obu instancji wskazuje, że skupiły się one wyłącznie na analizie umorzenia należności składkowych na gruncie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, i organ rozpatrzył merytorycznie wniosek, bez uwzględnienia zasad udzielania pomocy de minimis na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Organ rozpoznając merytorycznie sprawę co do umorzenia należności składkowych jest zobowiązany do wskazania rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności faktycznych występujących w sprawie i powołania racji prawnych na poparcie swojego stanowiska. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego i prawnego stanowi dopiero podstawę do wydania decyzji.

Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w wyżej opisanym zakresie stwierdził, że narusza ona przepisy postępowania, jak również przepisy prawa materialnego w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja zawierają istotne braki uzasadnienia prawnego, natomiast przedstawiony w uzasadnieniu stan faktyczny został wadliwie skonstruowany. Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnie wskazanej normie prawnej zastosowanej w sprawie (wyrok NSA z dnia

18 maja 2000 r., V SA 2762/99, niepubl.). Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt III SA 760/99, niepubl.). Sporządzenie prawidłowego uzasadnienia prawnego jest szczególnie istotne w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, takich jak decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż z uzasadnienia tego powinno wynikać, dlaczego organ podjął decyzję danej treści i czy nie przekroczył granic uznania, nadając mu tym samym cechy dowolności. Prawidłowe uzasadnienie prawne umożliwia dokonanie sądowej kontroli prawidłowości decyzji stronie zaś tłumaczy przesłanki jej wydania.

Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak i ją poprzedzającej nie wypełniają żadnego z wyżej wskazanych wymogów.

Analiza wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony o umorzenie należności z tytułu składek w ramach pomocy de minimis, organ zobowiązany był zbadać, czy strona skarżąca spełniła wymogi formalne przewidziane w art. 37 ust. 1 cytowanej ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, a następnie, czy strona mieści się w zakresie podmiotowym udzielenia pomocy publicznej, a następnie jeżeli organ ustali, że strona nie jest wykluczona z tej pomocy, to powinien rozważyć próg pomocowy stosownie do art.11 ww. ustawy. Wobec powyższego organ, badając stan faktyczny sprawy, ma nadto obowiązek dokonać analizy sytuacji strony na gruncie przytoczonego przez stronę skarżącą przepisów rozporządzenia Komisji, a dokonane w tym zakresie ustalenia zawrzeć w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, czego w zaskarżonej decyzji nie uczynił. Kwestia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie nie może być zatem w tym przypadku rozpatrywana w oderwaniu od zbadania sytuacji skarżącego w świetle wymogów ww. ustawy.

Podkreślić jednak należy charakter przepisów prawa wspólnotowego. Przepisy wspólnotowe przewidują środki przeciwko zakłóceniu konkurencji na rynku wewnętrznym przez państwa członkowskie w drodze pomocy państwa. Na ich podstawie możliwe są określone rodzaje pomocy dozwolonej oraz dopuszczalnej. Wśród pomocy dopuszczalnej wymienia się pomoc horyzontalną, czyli pomoc udzielaną przedsiębiorcom niezależnie od tego, w jakich regionach, i w jakich sektorach prowadzą oni swoją działalność gospodarczą. Rada upoważniła Komisję Europejską do wydania rozporządzenia wyłączającego dla pomocy bagatelnej (de minimis), określającego próg pomocy dopuszczalnej, nie wymagającej zgłoszenia.

Badanie zgodności aktu prawa krajowego z warunkami określonymi w rozporządzenie Komisji sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy przyznawana pomoc nie narusza warunków określonych w rozporządzeniu Komisji (WE), w tym czy nie jest wyższa aniżeli maksymalne kwoty określone w rozporządzeniu. Innymi słowy wydanie przez Komisję (WE) rozporządzenia, w którym określono pułap pomocy de minimis nie oznacza dla normodawcy krajowego automatycznego obowiązku udzielenia pomocy publicznej, a jedynie obowiązek rozważenia, czy warunki określone w rozporządzeniu Komisji nie zostały naruszone.

A zatem, organ rozpoznając wniosek strony skarżącej o umorzenie należności składkowych w ramach pomocy de minimis powinien go rozważyć z punktu widzenia zastosowania przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., czego nie uczyniły organy w zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej.

Analiza uzasadnień zapadłych w niniejszej sprawie prowadzi tymczasem

do wniosku, że organ de facto nie ustalił stanu faktycznego, całkowicie bowiem pominął w swoich rozważaniach, że strona skarżąca zgłosiła wniosek

o umorzenie należności składkowych w ramach pomocy de minimis, odwołując się jedynie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym organ nie zindywidualizował sytuacji skarżącego w aspekcie możliwości ubiegania się o pomoc publiczną w oparciu o zasady przewidziane przepisami ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz przepisy ww. rozporządzenia Komisji z dnia 15 grudnia 2006 r. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, strona skarżąca przedstawiła żądane przez organ dokumenty obrazujące jej sytuację finansowo – majątkową, jednak organ nie odniósł się do nich w świetle art. 37 ust.1 ww. ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Decyzje opierają się wyłącznie na szczątkowych ustaleniach, bez wyczerpującego odniesienia do zgłoszonego żądania strony skarżącej w ramach pomocy de minimis, czyli pomocy dopuszczalnej jako pomocy horyzontalnej, udzielanej przedsiębiorcom niezależnie od tego, w jakich regionach, i w jakich sektorach prowadzą oni swoją działalność gospodarczą.

Przechodząc do analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji w części prawnej należy zauważyć, że organ powołał art. 138 § 1 K.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) jako podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć, a w uzasadnieniu przytoczył treść art. 28 wskazując, że Spółka jako płatnik składek prowadzi działalność i reguluje swoje zobowiązania, co skutkuje tym, że wniosek skarżącej strony nie może być rozpoznany w oparciu zasady określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), a jedynie w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust.3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Całkowicie organ pominął rozważenie udzielenia wnioskowanej przez skarżącą stronę pomocy de minimis z punktu widzenia warunków przewidzianych przepisami ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz przepisów ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. W żadnej mierze nie można uznać, że organ dokonał prawidłowego uzasadnienia prawnego. Organ bowiem nie dokonał analizy ani wyjaśnienia zawartych w tych przepisach warunków koniecznych dla przyznania pomocy de minimis, ani też nie odniósł ich do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Nie wytłumaczył też, jakie i dlaczego jego zdaniem w niniejszej sprawie "przesłanki udzielenia wsparcia" nie zostały spełnione. W konsekwencji, konstrukcja uzasadnień zapadłych w niniejszej sprawie decyzji sprowadza się do zamieszczenia wyrywkowych, niewystarczających ustaleń faktycznych, zacytowania treści przepisu i arbitralnego stwierdzenia, że zawarte w nim przesłanki nie zostały w sprawie zrealizowane. Tymczasem właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, wszechstronnym i wnikliwym jego rozważeniu oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i racji prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił zatem w sposób wystarczający istotnych dla sprawy racji prawnych i okoliczności faktycznych, czym naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie, z uwagi na wykazane wyżej uchybienia, należało w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzec jak w sentencji. Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

Sąd zaniechał orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżąca występowała w sprawie osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika, a z mocy art. 239 pkt 1lit. e ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwolniona była z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych.