Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 1111/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 336
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], w której odmówiono Pani B. B. obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania i nałożono sankcję.

Organ odwoławczy wskazał, że w świetle § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329 ze zm.), płatność ONW przysługuje producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje rolniczo odpowiedni areał zadeklarowanych działek rolnych. W rozpatrywanej sprawie istotnym jest zatem ustalenie, czy Skarżąca posiadała w 2014 r. grunty rolne zadeklarowane we wniosku oraz czy rzeczywiście w tym roku rolniczo gospodarowała na tych gruntach.

Zdaniem organu, dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować - co oznacza, że prawo do płatności przysługuje właśnie podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną. Organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że Skarżąca nie posiadała i nie użytkowała,

zadeklarowanych we wniosku działek rolnych A i AA (położonych na działce ewidencyjnej nr [...] obręb J., gmina B., powiat b., woj. P. Powyższe ustalenia oparte zostały głównie na podstawie zeznań świadków M. W., J. J., M. M., P. J., D. B., T. B., R. P., S. K. W wyniku postępowania administracyjnego przeprowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR bezsprzecznie stwierdzono, że z racji braku posiadania i użytkowania rolniczo w 2014 r. działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] Skarżąca nie spełniła warunków do przyznania płatności do wskazanych powyżej gruntów rolnych, a powierzchnię działek rolnych

A i AA, której nie użytkowała - należy traktować jako powierzchnie zawyżoną.

Zgodnie z art. 65 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym,

a zatwierdzonym. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 16 ust. 7. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

Dyrektor Oddziału Agencji wskazał, że Skarżąca, co prawda dokonała jednorazowej czynności koszenia oraz wycinania drzew na części działki [...], jednak działania tego nie można uznać jako posiadanie i użytkowanie. Organ odwołał się do definicji trwałych użytków zielonych z art. 2 pkt 15. Dodał też, że w świetle § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 39, poz. 211 ze zm.) w przypadku trwałych użytków zielonych z wyjątkiem łąk i pastwisk wymienionych w pkt 2 i 4 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji, zasadniczym obowiązkiem podmiotu uprawnionego, ubiegającego się o dopłaty jest takie gospodarowanie aby zgłoszone do dopłat grunty utrzymane były w stanie gwarantującym prawidłową gospodarkę. Decydujące znaczenie dla uznania danego podmiotu za producenta rolnego ma czynne prowadzenie działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej. Skarżąca wprawdzie wykonała czynności koszenia i usuwania drzew na działce ewidencyjnej [...], ale takie pojedyncze działania trudno uznać za działanie zgodne z normami, z dobrą kulturą rolną. Dlatego też samo legitymowanie się przez faktem, iż Skarżąca dokonywała czynności na spornej działce w 2014 r. nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania płatności do gruntów rolnych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w 2014 r. Skarżąca dokonała czynności koszenia trawy na spornej działce, jednak z zeznań świadków wynika również, iż plon ze względu na słabą jakość nie został zebrany, a tym samym trudno uznać działania strony jako użytkowanie gruntu rolnego z zgodnie normami. Dodatkowo we wrześniu 2014 r. sporna działka ewidencyjna stała się przedmiotem posiadania M. B., który dokonał przeorania działki i zasiał pszenżyto. Organ podkreślił przy tym, że zadaniem Agencji jest ustalenie faktycznego posiadacza i użytkownika gruntów rolnych. Agencja nie ma właściwych kompetencji do rozstrzygania sporów między rolnikami.

Zdaniem organu drugiej instancji w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżąca nie wykazała skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. Ze zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżąca doskonale zdawała sobie sprawę, iż deklarowana do płatności działka nr [...] nie spełnia warunków do przyznania płatności.

Za niezasadne organ uznał ponadto zarzuty naruszenia art. 7, 9, 10, 77 § 1 i 80 k.p.a.

W skardze na to rozstrzygnięcie Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 3 ust. 1, 2 pkt. 1, 2, 3, 4 u.p.b. w zbiegu z art. 19 ust. 7 u.p.b oraz art. 7, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w przedmiocie faktycznego wiosennego do 31 maja 2014r. zagospodarowania działki rolnej nr [...] przez Skarżącą,

2. art. 336-345 k.c., poprzez błędne ustalenie samoistnego posiadacza działki nr [...] nawet do 13 września 2014 r. oraz faktu naruszenia samoistnego posiadania Skarżącej przez M. B.;

3. art. 5 ust. 1 piet 12, art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez dowolne uznanie bez podstaw faktycznych i prawnych, iż Skarżącej nie należy się ustawowa pomoc finansowa;

4. art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i dodatkowe nałożenie sankcji z tytułu zawyżonej powierzchni.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości, jak również zmianę poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i nakazanie organowi pierwszej instancji merytoryczne rozpoznanie sprawy i przyznanie Skarżącej ustawowej pomocy finansowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do pierwszego z postawionych w skardze zarzutów Sąd zauważa, że zebrany materiał dowodowy oceniony został prawidłowo i zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Niepodważone i niesporne są ustalenia, iż skarżąca w dniu [...].09.2013r. sporną działkę przekazała do zasobów ANR SP. Składając w dniu [...].05.2014 r. wniosek o przyznanie płatności w odniesieniu do tej działki i później – przed organem - oświadczenie, iż działką dysponuje w samoistnym, bezumownym posiadaniu o czym ma świadczyć wykonanie w maju 2014 r. pierwszego pokosu, miała świadomość iż nie przysługuje jej żadne władztwo względem działki. Skarżąca będąc poprzednim dzierżawcą działki nr [...] w dniu [...].09.2013 r. protokolarnie przekazała działkę do Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa wobec zakończenia okresu dzierżawy. Podczas przetargu wyłoniony został nowy dzierżawca – M. B. i skarżąca o zmianie dzierżawcy wiedziała, bowiem uczestniczyła w przetargu.

Te okoliczności pozwalają na konkluzję, że w dacie złożenia wniosku o dopłaty skarżąca nie posiadała żadnego tytułu prawnego do spornej działki i nie była jej posiadaczem, a także nie użytkowała jej rolniczo. Poparte zostały analizą dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, ale także zeznaniami świadków przesłuchanych w trakcie postepowania administracyjnego. Organ I, jak i II instancji szczegółowo odniósł się do przeprowadzonych dowodów, ocenił ich wiarygodność i dokonał subsumcji materiału dowodowego do przepisu prawa materialnego. Sąd nie dostrzega niekonsekwencji lub braku logiki w zaprezentowanych w uzasadnieniach decyzji wywodach i traktuje je jak własne, bez potrzeby ponownego ich przytaczania.

Dodatkowo Sąd zauważą, że jak trafnie wywodzi organ, dla uzyskania statusu beneficjenta pomocy w ramach płatności bezpośrednich do gruntów rolnych konieczne jest spełnienie warunków takich jak: posiadanie gruntów i ich rolnicze użytkowanie. Analiza art. 336 kc, stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądów jednoznacznie wskazują, że posiadanie wiąże się z władztwem nad rzeczą, które musi zostać uzewnętrznione. Z kolei potrzeba badania, czy potencjalny beneficjent pomocy faktycznie użytkuje grunt wynika z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania". Rozumowanie takie potwierdza ponadto cel płatności, a jest nim niewątpliwie dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie są tylko formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. W tym zakresie tutejszy Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 353/08 z 30.12.2008 r.

Z zarzutem wadliwej oceny materiału dowodowego ściśle wiąże się zarzut drugi skargi, dotyczący naruszenia art.336-345 kc poprzez błędne ustalenie samoistnego posiadacza działki [...] do [...].09.2014 r. oraz faktu naruszenia samoistnego posiadania skarżącej przez M. B. Organ jednoznacznie wypowiedział się, iż skarżąca co prawda dokonała jednorazowej czynności koszenia i wycinania drzew na części działki [...], jednakże nie uznał tej czynności jako posiadania i użytkowania w myśl przepisów kodeksu cywilnego i ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa we wskazanym w skardze zakresie. Przede wszystkim zauważa, że naruszenie przepisów kodeksu cywilnego może być przedmiotem oceny przed sądem powszechnym w postępowaniu o przywrócenie lub ochronę naruszonego posiadania. Postępowanie takie toczyło się i przed Sądem Rejonowym w B. w dniu [...].06.2015 r. (sygn. akt [...]) zapadł wyrok oddalający powództwo skarżącej o przywrócenie naruszonego posiadania. Powyższe stanowi dodatkowy argument przemawiający za brakiem słuszności twierdzeń skarżącej, iż była posiadaczką spornej działki a także , iż M. B. naruszył jej posiadanie poprzez czynności agrotechniczne podjęte na działce we wrześniu 2014 r. Skarżąca nie będąc posiadaczką działki, nie była także jej użytkownikiem. Sąd w całości podziela stanowisko organów poparte orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w sprawie o sygnaturze II GSK 228/07 , iż posiadanie musi mieć charakter trwały i nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym władaniu rzeczą, lecz w możliwości korzystania z niej przez czas nieokreślony. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd podziela pogląd organu, iż jednorazowe podjęcie czynności agrotechnicznych na działce nr [...] nie miało cech posiadania, jak i użytkowania. Miał przy tym na uwadze incydentalny, jednorazowy charakter czynności, bez zamiaru podnoszenia kultury rolnej uprawianych gruntów, a także bez zamiaru kontynuowania w przyszłości zabiegów rolniczych na tej działce.

Jako chybione ocenił Sąd zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, wskazane w pkt 3 i 4 skargi. Przyjęcie za ustalone, iż skarżąca nie posiadała i nie użytkowała, w myśl przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zadeklarowanych we wniosku działek rolnych A i AA ( położonych na działce [...]) w obrębie J. nakazywało organom kwalifikowanie wniosku skarżącej jako nie spełniającego warunków do przyznania płatności do wskazanych powyżej gruntów rolnych, a powierzchnię działek rolnych A i AA, której nie użytkowała potraktować jako powierzchnię zawyżoną. Ustalenia organów, o czym była mowa wyżej nie są dowolne, nie są też pozbawione podstaw faktycznych. Okoliczność – jak twierdzi skarżącą - zmiany przeznaczenia gruntu niezgodnie z umową dokonanej przez M. B. jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie jest bowiem przedmiotem badania i oceny Sądu realizowanie przez M. B. umowy dzierżawy zawartej pomiędzy nim, a Agencją Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa.

Niezastosowanie wobec skarżącej regulacji art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. nie budzi – zdaniem Sądu – zastrzeżeń i jest trafne. Powołany przepis stanowi, że obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Obniżek i wykluczeń nie stosuje się także w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy co do których rolnik poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia. Wniosek skarżącej o przyznanie pomocy nie był prawidłowy, zawierał dane, które nie odpowiadały stanowi faktycznemu, bowiem skarżąca we wniosku wpisała działki, których nie posiadała i rolniczo nie użytkowała. Postępowanie przed organem nie wykazało, iżby skarżąca składając wniosek uczyniła to bez swej winy. Nie można bowiem zapominać, iż wszystkie formalności związane z działką nr [...] ( zakończenie okresu dzierżawy, przekazanie działki na rzecz ANRSP, przystąpienie do przetargu na dzierżawę, złożenie wniosku o dopłatę) toczyły się z udziałem skarżącej, przy jej wiedzy i świadomości utraty posiadania działki, utraty tytułu prawnego do jej posiadania zależnego na rzecz M. B. Te wszystkie okoliczności wykluczają zastosowanie wobec skarżącej powołanego art. 73 Rozporządzenia. W aktach postępowania przed organem brak jest także informacji, aby skarżąca zawiadomiła właściwy organ o fakcie zdezaktualizowania się wniosku lub o błędach w nim dostrzeżonych.

Reasumując, Sąd uznał skargę za pozbawioną słuszności i orzekł jak w sentencji , mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a.