Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1209/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 176, 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Robert Sawuła (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1886/11 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntów warszawskich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 15 lutego 2012 r., I SA/Wa 1886/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie oddalił skargę W.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Warszawie z [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...] Prezydent miasta stołecznego (m. st.) Warszawy, po rozpatrzeniu wniosku W.M. z 21 lipca 1990 r. oraz jego pełnomocnika z 27 stycznia 2009 r., odmówił W.M. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu stanowiącego własność m. st. Warszawy, włączonego obecnie w granice działek o numerach ewid. 1, 2, 3, 4, 5 z obrębu [...] w Warszawie przy ul. S., oznaczonego hip. nr [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji podano, że nieruchomość gruntowa położona w Warszawie przy ul. S., stanowiąca własność K.M., została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej zwany "dekret z 1945"). Na mocy jego postanowień rzeczona nieruchomość hipoteczna nr hip. [...] z dniem 21 listopada 1945 r. (tj. z dniem wejścia cyt. dekretu w życie) przeszła na własność Gminy m. st. Warszawy, a następnie w 1950 r. - Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. grunt ten stał się własnością komunalną, co potwierdziły decyzje Wojewody Warszawskiego z [...] września 1991 r. nr [...], z [...] listopada 1991 r. nr [...] i z [...] listopada 1992 r. nr [...]. Obecnie, na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) grunty te stały się własnością m. st. Warszawy. Grunt dawnej nieruchomości hipotecznej nr hip. [...] został aktualnie włączony w granice działek nr ewid. 1, 2, 3, 4, 5.

Organ ustalił, że spadek po K.M. nabył w całości F.M., zaś po nim G.M. i W.M. po 1/2 części. Spadek po G.M. w całości nabył W.M. Wniosek o ustanowienie (aktualnie) użytkowania wieczystego z 21 lipca 1990 r. oraz z 27 stycznia 2009 r. został jednak złożony przez W.M. - następcę prawnego dawnego właściciela, z uchybieniem ustawowego terminu prekluzyjnego prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Stosownie do art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 1945 dotychczasowy właściciel gruntu lub ich następcy prawni będący w jego posiadaniu uprawnieni byli w terminie 6 miesięcy od objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej gruntu z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy z opłatą symboliczną. Grunt przy ul. S. objęty został przez gminę 25 listopada 1948 r., a zatem termin do złożenia przedmiotowego wniosku upłynął 25 maja 1949 r. Ponadto, orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1954 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy postanowiło nie przyznać dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu i stwierdziło, że wszystkie budynki (fragmenty murów) na nim położone przeszły na własność Skarbu Państwa. Decyzją z [...] grudnia 2008 r. nr [...], SKO w Warszawie stwierdziło nieważność ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z [...] listopada 1954 r. z uwagi na to, że bez podstawy prawnej wydane zostało z urzędu, bez wniosku strony.

Odwołanie od decyzji z [...] maja 2011 r. Prezydenta m. st. Warszawy wniósł W.M. przez pełnomocnika, w którym domagał się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ocenie odwołującego się doręczenie decyzji SKO w Warszawie z [...] grudnia 2008 r. otworzyło mu drogę do wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 7 dekretu z 1945. Ponadto wskazał, że jego ojciec – F.M. na podstawie wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego Warszawie z 31 marca 1950 r. został skazany na karę pozbawienia wolności oraz orzeczono przepadek należącego do niego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Przebywanie w zakładzie karnym uniemożliwiło mu złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej gruntu w przepisanym terminie, ponieważ orzeczoną karę odbywał od 26 kwietnia 1948 r. do 1956 r. Na skutek jednak wznowienia postępowania Sąd Najwyższy postanowieniem z 12 kwietnia 1963 r. I.KO.181/62 uchylił ww. wyrok, a postanowieniem z 23 grudnia 1963 r. IV.K.76/63 sąd wojskowy umorzył wobec niego postępowanie, co miało świadczyć w ocenie odwołującego się o bezprawności orzeczonej wobec F.M. kary i przepadku mienia.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] lipca 2010 r. nr [...] SKO w Warszawie uchyliło zaskarżoną decyzję z [...] maja 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy odwołując się do przepisów dekretu z 1945 stwierdził, że w świetle zawartych w nim postanowień gmina obowiązana była uwzględnić zgłoszone w terminie żądanie ustanowienia prawa własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu dało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta m. st. Warszawy, że 6-cio miesięczny termin jest nieprzywracanym terminem prawa materialnego, a dawny właściciel nie wystąpił z wnioskiem w odpowiednim czasie. Podobnie, nie zgodziło się ze stanowiskiem odwołującego się, że doręczenie decyzji SKO z [...] grudnia 2008 r. otworzyło stronie drogę do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z 1945. Nie podzieliło także zarzutu naruszenia przez Prezydenta m. st. Warszawy art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), ponieważ postępowanie wyjaśniające przeprowadzono w sposób rzetelny i prawidłowy. Niemniej, SKO w Warszawie uznało, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ organ I instancji w sposób nieprecyzyjny określił, czy w sprawie został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, czy też wniosku takiego nie zgłoszono. W petitum decyzji z [...] maja 2011 r. podano bowiem, że wydano ją po rozpatrzeniu wniosku W.M. z 21 lipca 1990 r. o zwrot nieruchomości i wniosku jego pełnomocnika z 27 stycznia 2009 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu, co w ocenie Kolegium prowadzi do konkluzji, że przynajmniej jedno z wymienionych pism uznane zostało za wniosek złożony w trybie przepisów dekretu z 1945. Świadczy o tym również sam fakt wszczęcia w tym kierunku postępowania. Jednak organ I instancji stwierdził, że wymagany wniosek nie został w sprawie złożony, a zatem prezentowane przez niego stanowisko jest sprzeczne. Przedstawione okoliczności wymagały w ocenie organu odwoławczego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Jednocześnie SKO w Warszawie przyznało rację odwołującemu się, który wywodził, że wniosek wszczynający postępowanie został przez niego złożony.

Powyższa decyzja została przez W.M. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, decyzji tej skarżący zarzucił naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 1945, art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7, 77 i 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wbrew stanowisku organów wskutek wyeliminowania orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy otworzyła się prawna możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 1945. Na możliwość taką, w pewnych wyjątkowych sytuacjach niezależnych od byłych właścicieli bądź ich następców prawnych spowodowanych działaniem określonych zdarzeń prawnych, które potem zostały uznane za bezprawne (nieważne), miano wskazać w wyroku Sądu Najwyższego z 3 września 1997 r., III RN 36/97. W ocenie W.M. wniosek taki można było skutecznie złożyć po ustaniu przeszkody prawnej, która wcześniej uniemożliwiła jego złożenie w terminie określonym w art. 7 dekretu z 1945. Skarżący wskazał, że ze stosownym wnioskiem nie mógł wystąpić F.M., który w czasie przejęcia rzeczonego gruntu przez gminę (25 listopad 1948 r.) od 26 kwietnia 1948 r. do 1956 r. odbywał karę pozbawienia wolności. Po wznowieniu postępowania karnego i jego następnie umorzeniu z powodu braku cech przestępstwa zasadny jest wniosek, że przepadek mienia wobec F.M. był orzeczony bezprawnie. Odbywając karę pozbawienia wolności F.M. nie mógł powziąć wiadomości o dacie ogłoszenia o objęciu w posiadania jego nieruchomości przez gminę, jak też stawić się na gruncie w dacie przejęcia. Nie był również informowany o postępowaniu, które zakończyło się orzeczeniem administracyjnym z 1954 r. Dlatego, w dacie doręczenia decyzji SKO w Warszawie z [...] grudnia 2008 r., tj. 30 grudnia 2008 r. otworzyła się dla niego, jako następcy prawnego byłego właściciela, droga do zgłoszenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z 1945. Dopóki bowiem w obrocie prawnym pozostawało ww. orzeczenie administracyjne z 1954 r. nie było możliwe zgłoszenie wniosku. Zatem, organy powinny potraktować taki wniosek, jako wniesiony w terminie oraz rozpoznać go i uwzględnić.

W odpowiedzi na skargę SKO w Warszawie wniosło o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem z 15 lutego 2012 r. WSA w Warszawie oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. Sąd stwierdził, że utrwalone na gruncie art. 7 dekretu z 1945 orzecznictwo oraz poglądy doktryny jednolicie wskazują na prekluzyjny charakter terminu zawartego w art. 7 ust. 1 cyt. dekretu. Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 1996 r., OPK 19/96, do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 nie mają zastosowania przepisy K.p.a. dotyczące przywrócenia terminu, ponieważ jako termin prawa materialnego nie podlega on przywróceniu. Niezłożenie wniosku w terminie i to niezależnie od przyczyny, stanowi wystarczającą okoliczność do wydania decyzji odmownej. Zatem zarzuty skargi formułowane w tym obszarze okazały się bezzasadne. Za zasadne sąd I instancji uznał natomiast rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego z powodu dostrzeżonej istotnej sprzeczności stanowiska organu I instancji. Prawidłowo zobligowano Prezydenta m. st. Warszawy do czytelnego oznaczenia wniosku będącego przedmiotem rozpatrzenia i ustalenia jego charakteru prawnego.

Sąd I instancji odniósł się również do podnoszonej przez skarżącego możliwości wykorzystania w niniejszej sprawie poglądu Sądu Najwyższego zaprezentowanego w wyroku z 3 września 1997 r., III RN 36/97 wskazując, że został on wyrażony w odmiennym stanie faktycznym i prawnym, a argumentacja w nim zawarta pozostawała poza głównym nurtem wykładni art. 7 dekretu z 1945. Ostatecznie sąd wojewódzki uznał, że SKO w Warszawie słusznie oceniło zgodność z prawem decyzji organu I instancji, a wskazane przez organ odwoławczy przyczyny uchybień w rozpoznaniu sprawy przez Prezydenta m. st. Warszawy zasadnie skutkowały koniecznością uchylenia decyzji z [...] maja 2011 r. i nakazu ponownego rozpoznania sprawy. Za istotną dla sprawy okoliczność sąd wojewódzki uznał kwestię zbadania skutecznego objęcia w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy przedmiotowej nieruchomości.

Skargę kasacyjną od wyroku z 15 lutego 2012 r. wniósł W.M., zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrokowi temu zarzucił naruszenie:

I. prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z uwagi na to, iż 6-cio miesięczny termin, o którym mowa w ww. przepisie, ma charakter prekluzyjny uwzględnienie wniosku skarżącego z 27 stycznia 2009 r. nie było możliwe,

II. przepisów procesowych, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 138 § 2 i art. 7 oraz art. 77 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy,

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej ponownie zwrócono uwagę, że decyzją SKO w Warszawie z [...] grudnia 2008 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z [...] lipca 2009 r. nr [...], stwierdzono nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z [...] listopada 1954 r. nr [...] orzekającego o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. S. oznaczonej nr. hip. [...] i stwierdzającego, że wszystkie budynki (fragmenty murów) położone na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Zdarzenie to w ocenie skarżącego miało otworzyć mu drogę do wystąpienia z żądaniem określonym w art. 7 ust. 1 dekretu z 1945. Za poglądem tym przemawiać ma stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku III RN 36/97. Prawo takie ma znajdować swoje źródło w zasadzie zaufania obywateli do organów państwa i prawa, ponieważ wcześniejsze zgłoszenie żądania przez F.M. nie było możliwe z uwagi wyjątkowe okoliczności z jego udziałem, na które nie miał wpływu. Nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania została objęta w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy 25 listopada 1948 r., a zatem termin do zgłoszenia żądania w trybie art. 7 dekretu z 1945 upływał 25 maja 1949 r. Jednak w okresie od 26 kwietnia 1948 r. do roku 1956 F.M. odbywał karę pozbawienia wolności, a ponadto orzeczono wobec niego karę przepadku majątku. W skardze kasacyjnej raz jeszcze przywołano okoliczności uchylenia następnie wyroku sądu karnego i umorzenia postępowania wobec F.M. Niemniej, względem tej samej nieruchomości zadziałały uprzednio dwa odrębne akty prawne, tj. dekret z 1945, na mocy którego Gmina m. st. Warszawy objęła grunt w posiadanie oraz ustawa karna, na mocy której wykonano karę pozbawienia wolności i przepadku (wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa dokonano na mocy postanowienia Sądu Powiatowego dla Warszawy-Pragi w Warszawie z 26 stycznia 1955 r. Dz. Kw. nr 334/55 i 373/53 w wykonaniu wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z 31 marca 1950 r.). Odbywając karę pozbawienia wolności F.M. nie mógł powziąć informacji o dacie ogłoszenia o objęciu nieruchomości w posiadanie przez Gminę, a przez to nie mógł podjąć żadnych skutecznych czynności zmierzających do nabycia prawa własności czasowej. Nie miał możliwości stawienia się w dniu protokolarnego przejęcia nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej wydając [...] listopada 1954 r. orzeczenie o odmowie przyznania prawa własności czasowej, pomimo posiadanej wiedzy o skazaniu F.M., nie uwzględniło tej okoliczności i nie ustaliło miejsca jego pobytu oraz przyczyn, dla których nie zgłosił on w wymaganym terminie stosownego wniosku. Dlatego w ocenie skarżącego kasacyjnie doręczenie decyzji SKO w Warszawie z [...] grudnia 2008 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia o odmowie ustanowienia własności czasowej otworzyło spadkobiercy F.M. drogę do zgłoszenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z 1945. Dopóki w obrocie prawnym pozostawało opisane orzeczenie Prezydium Rady Narodowej nie było możliwe zgłoszenie takiego wniosku. Orzeczenie to wydane zostało bowiem jeszcze przed wznowieniem postępowania karnego. Wyrażone zaś przez sąd I instancji stanowisko odnośnie rozumienia sensu wyroku Sądu Najwyższego z 3 września 1997 r., III RN 36/97 Kasator uznał za błędne stwierdzając, że powinien on znaleźć zastosowanie również w okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na podobieństwo stanu faktycznego. W konkluzji stwierdzono, że zostały naruszone także wskazane w skardze kasacyjnej art. 2 Konstytucji RP, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 7 i 77 K.p.a., co miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania nie dopatrzono się, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Podkreślić należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o wysokim stopniu sformalizowania, a jej sporządzenie zostało objęte ustanowionym w art. 175 § 1 Ppsa przymusem adwokacko-radcowskim. Od profesjonalnego pełnomocnika należy oczekiwać w szczególności jasnego i zgodnego z wymaganiami stawianymi przez przepisy ustawy sporządzenia skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wiąże się z koniecznością prawidłowego ich sformułowania w samej skardze, poprzez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego - uchybił sąd wojewódzki, uzasadnienia ich naruszenia, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., II OSK 151/12, LEX nr 1219250). Rozpoznawana przez Sąd skarga kasacyjna nie spełnia tak określonych powyżej wymogów. Kasator we wniesionej skardze kasacyjnej wpierw zrekapitulował wywody kwestionowanego przez siebie wyroku sądu wojewódzkiego, następnie przywołał motywy decyzji SKO w Warszawie z [...] grudnia 2008 r., nr [...], przekonując dalej, iż w konsekwencji tego przed W.M. otworzyła się prawna możliwość złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z 1945. W dalszej części w skardze kasacyjnej przytoczono obszernie wywody wyroku Sądu Najwyższego z 29 lipca 1993 r. III CZP 64/93 (s. 4-7 skargi kasacyjnej), raz jeszcze powtórzono okoliczności istotne z punktu widzenia stanu faktycznego sprawy, a ściślej te fakty, które obrazują powody, dla których F.M. pozbawiony był możliwości złożenia wniosku "dekretowego" w czasie, gdy otwarty był termin na wniesienie tego wniosku (s. 8 – 11 skargi kasacyjnej).

Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna formalnie zawiera wskazanie na obie podstawy kasacyjne, przy czym gdy chodzi o zarzut naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania, zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony, czym niewątpliwie uchybiono wymogom określonym w art. 176 Ppsa. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że skuteczność skargi kasacyjnej w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego zależy od wykazania, że sąd administracyjny popełnił błąd w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia, oceniając wadliwie przepisy regulujące materię lub tryb postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2013 r., II OSK 422/12, LEX nr 1341599). Zarzucając naruszenie przepisów postępowania, ze względu na kompetencje sądów administracyjnych, należy powiązać naruszenie przepisów postępowania przed organami administracji z odpowiednimi przepisami regulującymi postępowanie przed sądem administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., I OSK 2088/12, LEX nr 1291377). Skarżący kasacyjnie odwołując się od decyzji Prezydenta Miasta Warszawy domagał się wydania decyzji opartej na dyspozycji art. 138 § 2 K.p.a., a następnie gdy decyzja tego typu została podjęta przez SKO w Warszawie – zaskarżył ją do sądu administracyjnego. Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie nie dowodzi naruszenia przepisów procesowych, jakich miałby się dopuścić sąd I instancji, z tego względu zarzut skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 Ppsa nie jest uzasadniony.

Gdy idzie o zarzut naruszenia prawa materialnego, to ogranicza się on do błędnej wykładni art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, mającej polegać na przyjęciu, że z uwagi na 6-miesięczny termin, o którym mowa w tym przepisie mający charakter prekluzyjny, "uwzględnienie wniosku skarżącego z dnia 27 stycznia 2009 r. nie było możliwe". Zarazem w skardze kasacyjnej, jak i we wcześniejszej skardze przyznano, że W.M. zdawać ma sobie sprawę z zawitego i nieprzywracalnego charakteru terminu z art. 7 dekretu z 1945 (s. 8 skargi kasacyjnej). Sąd I instancji rozpoznawał skargę na decyzję tzw. kasacyjną organu odwoławczego, wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Na podstawie cyt. przepisu organ odwoławczy uchyla zaskarżoną odwołaniem decyzję w całości, a sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Sąd wojewódzki podzielił stanowisko SKO w Warszawie odnośnie sprzeczności treści rozstrzygnięcia (nie zaś "sentencji" – s. 9 wyroku sądu I instancji) decyzji prezydenta z jej uzasadnieniem i konieczność jednoznacznego określenia charakteru źródłowego wniosku strony, który był przedmiotem rozpoznania organu gminy i z tych przyczyn skargę oddalił, opowiadając się za trafnością takiej decyzji organu odwoławczego. Zasadnie także sąd I instancji wskazał, że nie jest związany wyrokiem Sądu Najwyższego z 3 września 1997 r., III RN 36/97, wyrok ten został wydany w odmiennym stanie prawnym i faktycznym. Wyroki sądów nie są źródłami prawa, wiążą w danej sprawie.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 dekretu z 1945. Cyt. przepis stanowi, że "Dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną". Sąd I instancji wypowiedział się wyłącznie co do charakteru terminu z art. 7 dekretu z 1945, przy czym charakteru tego terminu, jaki został określony w skarżonym kasacyjnie wyroku, skarżący nie kwestionuje. Zwrócono przy tym uwagę, że okolicznością, która może mieć znaczenie w sprawie, jest kwestia zbadania skutecznego objęcia w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy przedmiotowej nieruchomości.

Trafnie WSA w Warszawie wywodzi, że charakter materialnoprawny terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z 1945, określony został w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 1996 r., OPK 19/96, ONSA Nr 2/1997, poz. 50. W konsekwencji nie jest dopuszczalne przywrócenie tego terminu, bowiem nie mają do niego zastosowanie przepisy K.p.a., na gruncie którego konstrukcja przywracania terminu jest unormowana (art. 58-59 K.p.a.). Podzielić należy te stwierdzenia judykatury, w których wskazuje się, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 nie mają zastosowania przepisy k.p.a. dotyczące przywrócenia terminu ani też obowiązujące wcześniej przepisy rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w zakresie przywrócenia terminu (Dz. U. Nr 36, poz. 341). Przywrócenie terminu prawa materialnego, jakim jest termin zawity, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Regulacja dekretowa nie zawiera normy umożliwiającej przywrócenie omawianego terminu w określonych sytuacjach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lutego 2012 r., I OSK 1977/10, LEX nr 1136659). Warto podkreślić, że w cyt. uchwale OPK 19/96 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślając charakter materialnoprawny terminu z art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 wskazywał, iż zagadnienie tego terminu budziło istotne zastrzeżenia. Wskazano jednak, że nie jest to kwestia, która podlegałaby kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale wymagająca zabiegu legislacyjnego. Na takie zabiegi zresztą w cyt. uchwale wskazywano, przytaczając, że próby były w przeszłości podejmowane. W § 1 ust. 1 uchwały Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (M.P. Nr 6, poz. 18) przewidziano możliwość uzyskania przez osoby, które nie złożyły wniosków w terminie określonym w dekrecie, użytkowania wieczystego jednej działki przeznaczonej na określone cele. W § 3 tej uchwały Rady Ministrów przewidziano kolejny sześciomiesięczny termin na składanie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Dalszym przepisem był art. 82 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30 z 1991 r, poz. 127 ze zm.). Z tego względu zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1 dekretu z 1945, jak i art. 2 Konstytucji RP, wedle którego "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej", jaki został sformułowany w skardze kasacyjnej nie jest trafny.

Z powyższych przyczyn skargę kasacyjną oddalono na zasadzie art. 184 Ppsa.