Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 490/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 rok sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] marca 2012 roku Nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia; I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu P. Ł. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], Burmistrz T. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 88 ust. 2 i 3, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. nr 151 poz. 1220 z późn. zm.) i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) (1) wymierzył J. L. administracyjną karę pieniężną w wysokości 53.297,52 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia z działki nr [...] w miejscowości N. następujących drzew: 4 szt. gatunku brzoza brodawkowata, 1 szt. gatunku świerk pospolity i 5 szt. gatunku sosna pospolita oraz (2) wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości 18.156,36 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia następujących drzew: 1 szt. gatunku świerk pospolity, 1 szt. gatunku brzoza brodawkowata i 1 szt. gatunku jesion wyniosły. Jednocześnie, w związku ze stwierdzonym stopniem uszkodzenia drzew wymienionych w pkt 2, który nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa, jak również faktem, że posiadacz przedmiotowej działki podjął działania w celu zachowania żywotności uszkodzonych drzew, termin uiszczenia kary pieniężnej opisanej w pkt 2 odroczono na podstawie art. 88 ust. 4 powołanej ustawy o ochronie przyrody na okres 3 lat.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przeprowadzone w dniu [...] kwietnia 2011 r. oględziny działki nr [...], w których brał udział także biegły sądowy, wykazały usunięcie 13 szt. drzew, tj. 5 szt. gatunku sosna pospolita (Pinus silvestris), 5 szt. gatunku brzoza brodawkowata (Betlua pendula), 2 szt. gatunku świerk pospolity (Picea bies) oraz 1 szt. gatunku jesion wyniosły (Fraxinus exelsior), których wiek przekraczał 10 lat. W toku postępowania w sprawie usunięcia wymienionych drzew bez wymaganego zezwolenia ustalono, że współwłaścicielami działki nr [...] są J. L. i M. J. Żona M. J. obecna w toku oględzin oświadczyła, że jej mąż nie mógł dokonać wspomnianej wycinki, gdyż od lutego 2011 r. przebywa za granicą Polski. Drzew zostały natomiast usunięte w marcu 2011 r., co potwierdził J. L., przyznając się do dokonania wycinki. Skarżący podał wówczas, że wycięcie drzew było konieczne aby możliwe było ogrodzenie terenu będącego jego współwłasnością. W trakcie postępowania ustalono, że skarżący nie posiadał zezwolenia na usunięcie drzew, ani też o takie zezwolenie nie występował. W piśmie z dnia [...] września 2011 r. M. J. i J. L. wskazali na kolizję wyciętych drzew z linią energetyczną, podnosząc także, że wiek 10 z 13 szt. usuniętych drzew nie przekraczał 10 lat, wobec czego nie zachodziła konieczność uzyskania zezwolenia na ich wycięcie. W tej mierze organ zauważył, że kolizja z linią energetyczną nie stanowi podstawy uzasadniającej odstąpienie od wymogu uzyskania stosownego zezwolenia. Ponadto organ przedstawił w formie tabelki szczegółowy sposób obliczenia wysokości nałożonej kary pieniężnej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. J. L. odwołał się od decyzji Burmistrza T. z dnia [...] grudnia 2011 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał na fakt nieuwzględnienia w przez organ I instancji rodzaju posiadanych przez niego gruntów. Zgodnie bowiem z danym zawartymi w ewidencji gruntów działka nr [...] stanowi grunt orny klasy RV oraz grunty pod tereny mieszkaniowe klasy R-B. Nieruchomość porośnięta jest samosiewami sosny i brzozy. Tym samym w ocenie skarżącego ewentualne uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla wspomnianego terenu jest równoznaczne z uzyskaniem zezwolenia na usunięcie wymienionych samosiewów. Poza tym organ I instancji nie wziął pod uwagę, że dla wsi N. nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a uchwalone zostało jedynie studium rozwoju tej wsi. Z tego ostatniego dokumentu wynika natomiast, że działka przeznaczona jest pod budownictwo jednorodzinne. Zachowanie zatem samosiewów jako zadrzewień pozostaje w sprzeczności z postanowieniami studium. Skarżący dodał zarazem, że jego jedynym niezgodnym z prawem działaniem było wycięcie wskazanych w decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. samosiewów bez zgody Burmistrz T. Działanie to wynikało jednak z niewiedzy skarżącego. J. L. podkreślił zarazem, że nie jest w stanie uiścić tak wysokiej kary pieniężnej. Wraz z żoną jest bowiem płatnikiem KRUS od gruntów dzierżawionych od Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa o powierzchni 12,9000 ha fizycznych użytków rolnych, co stanowi 5,1255 ha przeliczeniowych. Jedyną osobą pracującą w domu jest natomiast jego syn.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 88 ust. 2-5, art. 89 ust. 1 i 3 powołanej ustawy o ochronie przyrody (1) uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2011 r. w części dotyczącej wymierzenia J. L. kary pieniężnej w wysokości 53.297,52 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 10 drzew, rosnących na terenie działki nr [...], (2) wymierzyło skarżącemu karę pieniężną z tego tytułu w wysokości 53.266,47 zł, a (3) w pozostałym zakresie utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzuty przedstawione w odwołaniu są niezasadne, lecz niemniej decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. musiała być uchylona z uwagi na naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik postępowania. W tej mierze Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło w sposób wyczerpujący przepisy znajdujące zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, dodając zarazem, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie rodzaju i gatunku usuniętych drzew, jak i bezbłędnie wyliczył wysokość kary pieniężnej w przypadku większości usuniętych drzew. W tym celu wykorzystano ustalenia dokonane podczas oględzin działki nr [...], w ramach których badano obwody kłód usuniętych drzew na wysokości 130 cm (drzewa nr 1-2 i 5-13) oraz w odniesieniu do drzew usuniętych poniżej poziomu 130 cm – wzięto pod uwagę wielkości najmniejszych promieni pozostawionych na gruncie pni by dzięki temu wyliczyć ich obwody zgodnie z zasadą wynikającą z art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody (drzewa nr 3-4). Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło zarazem, że nie ma wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonych wyliczeń w odniesieniu do drzew nr 1-2 i 5-13. Ustalone na ich podstawie wartości opłaty za wycinkę poszczególnych drzew stanowią zatem podstawę do skalkulowania kary pieniężnej. Nie można jednak zgodzić się z wyliczeniami dotyczącymi drzew nr 3 i 4, których obwody zostały ustalone na podstawie najmniejszego promienia i po zmniejszeniu wyliczonego obwodu o 10% zgodnie z art. 89 ust. 3 cytowanej ustawy. Organ I instancji ustalił w tej mierze za pomocą ogólnego wzoru matematycznego na obwód koła, że obwody wspomnianych drzew wynosiły 18,84 cm (drzewo nr 3) i 12,56 cm (drzewo nr 4), co po zmniejszeniu o 10% i zaokrągleniu wyniku do pełnych centymetrów daje odpowiednio 17 cm i 11 cm. Burmistrz T. obliczył jednak wadliwie na tej podstawie wysokość kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z wytycznymi ustawodawcy wspomniana kara pieniężna powinna wynosić dla drzewa nr 3 – 1.735,53 zł, a nie jak twierdził organ I instancji – 1.731,03 zł; natomiast dla drzewa nr 4 kara ta powinna wynosić 1.122,99 zł, a nie – 1.154,04 zł. Tym samym opłata za usunięcie pierwszego z tych drzew nieznacznie wzrosła, podczas gdy opłata za usunięcie drugiej z nich nieznacznie się zmniejszyła. Dlatego też konieczne było uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., przy czym organ zauważył, że w ramach ponownego ustalania wysokości kary pieniężnej nie uwzględniono błędu dotyczącego drzewa nr 3 z uwagi na wyrażony w art. 139 k.p.a. zakaz reformationis in peius. W pozostałym zakresie wyliczenia kary pieniężnej jest natomiast prawidłowe. Organ wskazał przy tym, że argumentacja podnoszona przez skarżącego jest niezasadna i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, które zapadło. Z perspektywy legalności usunięcia drzew z działki nr [...] bez znaczenia pozostaje bowiem fakt, że drzew te były samosiewami rosnącymi na terenie przeznaczonym pod zabudowę, oznaczoną w studium jako budownictwo jednorodzinne. Ponadto, organ odwoławczy zaznaczył, że przepisy powołanej ustawy o ochronie przyrody obligują organy administracji publicznej do podejmowania działań w razie nielegalnego usunięcia drzew, a wydawane w tej mierze rozstrzygnięcia nie zależą od uznania administracyjnego. Nie jest również możliwe nakazanie zastępczego nasadzenia drzew, gdyż takie rozwiązanie dotyczy tylko przypadku, gdy w sprawie uzyskano zezwolenie na wycięcie drzew, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r., podtrzymanym następnie w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r., J. L. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji (1) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że wycięte drzewa były starsze niż 10 lat oraz nie rosły na terenie plantacji w rozumieniu art. 82 ust. 6 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, a nadto ich część nie rokuje już odbudowy korony, (2) rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodów i przyjęcie, że wycięte drzewa były starsze niż 10 lat, choć w opinii biegłego brak jest wskazania, które w wyciętych drzew miał ponad 10 lat, w szczególności brakuje dokumentacji fotograficznej, (3) rażące naruszenie art. 82 ust. 6 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez nałożenie kary, choć wiek wyciętych drzew nie przekraczał 10 lat, (4) rażące naruszenie art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie niekonstytucyjnego art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody w zakresie, w jakim wymierzana kara pieniężna wielokrotnie przewyższa wartość należnych opłat za udzielenie zezwolenia.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wycięte drzewa rosły na terenie gruntów rolnych, określonych przez Agencję Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa jako sady. J. L. dodał zarazem, że jest rolnikiem i prowadzi działalność rolniczą, polegającą m.in. na plantacji drzew iglastych i liściastych. Z uwagi na braki kapitałowe działalność plantatorska nie przybrała większych rozmiarów, wycinki dokonywano rzadko i część drzew osiągnęła większe rozmiary, lecz nie ma to decydującego znaczenia dla uznania, że usunięte drzewa nie pochodzą z plantacji. W szczególności należy bowiem wskazać na uporządkowany szeregowo układ nasadzeń i młody wiek drzewek. Nie ma przy tym znaczenia, że prowadzenie plantacji zostało podniesione dopiero na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, gdyż skarżący nie posiada specjalistycznej wiedzy prawniczej i nie miał w konsekwencji świadomości, że taki zarzut powinien był zgłosić na etapie postępowania administracyjnego. Ponadto, o zasadności argumentacji skarżącego świadczy fakt, że uzyskał on w dniu [...] stycznia 2012 r. zezwolenia na wycinkę pozostały drzew bez obowiązku uiszczenia opłaty. Rozstrzygnięcie takie zostało jednak wydane już po wszczęciu postępowania administracyjnego, a nadto w wyniku błędnej informacji Burmistrza T., skoro w istocie takie zezwolenie nie jest w ogóle potrzebne w razie prowadzenia plantacji. Skarżący zauważył poza tym, że ustalony wiek wyciętych drzew nie został w żaden sposób udokumentowany w opinii biegłego, zaprzeczając zarazem by usunięte drzewa miały powyżej 10 lat. Co więcej, organy nie uwzględniły też faktu, że 2 szt. brzozy nadal wegetują i puszczają młode pędy. Istnieje zatem możliwość odtworzenia ich korony. Wreszcie skarżący zaznaczył, że art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochrony przyrody jest niekonstytucyjny, gdyż dopuszcza wymierzenie kary pieniężnej wielokrotnie przewyższającej wartość należnych opłat za udzielenie zezwolenia. W praktyce kwestionowane rozstrzygnięcie ma bowiem charakter konfiskaty majątku skarżącego, ponieważ przewyższa wartość tego majątku wraz z gruntem, z którego usunięto drzewa. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył w tym kontekście wybrane rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego dotyczące miarkowania kary na gruncie przepisów ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. nr 171 poz. 1800 z późn. zm.) i ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. nr 89 poz. 625 z późn. zm.).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ II instancji wskazał, że organy nie mogły kwestionować opinii biegłego co do wieku wyciętych drzew. Trudno również podzielić stanowisko skarżącego, w świetle którego usunięte drzewa wchodziły w skład prowadzonej przez niego plantacji. Drzewa te należały bowiem do różnych gatunków i miały różne wielkości, a nadto sam J. L. nie wspominał w trakcie postępowania o prowadzonej plantacji, przyznając się jedynie do usunięcie samosiewów, rosnących m.in. w miejscu przeznaczonym pod budowę ogrodzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodało również, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad konstytucyjnych, a wymierzenie skarżącemu przedmiotowej kary stanowi właśnie przejaw realizowania zasady państwa prawnego i zasady sprawiedliwości społecznej. Ustawa o ochronie przyrody normuje bowiem w sposób wyraźny zakres odpowiedzialności osoby dokonującej nielegalnej wycinki drzew.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z art. 145 § 1 powołanej ustawy – sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie oraz orzeka o ich uchyleniu, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. nr 151 poz. 1220 z późn. zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może co do zasady nastąpić jedynie po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek (1) posiadacza nieruchomości, ale za zgodą jej właściciela, bądź też (2) właściciela urządzeń przesyłowych, jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Tym samym ustawodawca statuuje ogólny zakaz usuwania drzew bez uprzedniej zgody właściwego organu administracji publicznej.

Jak wynika natomiast z protokołu oględzin działki nr [...], położonej w miejscowości N., przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2011 r. z udziałem biegłego z zakresu leśnictwa, wyceny drzew, drzewostanu i gruntów, na terenie powyższej posesji doszło do wycięcia 13 drzew, w odniesieniu do których konieczne było uzyskanie zezwolenia, o jakim mowa w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy (k. 4-8 akt adm.). Okoliczność ta nie była zresztą kwestionowana przez samego J. L., który w toku postępowanie nie negował nielegalnego usunięcia wskazanych drzew. Skarżący wskazywał natomiast na istnienie innych faktów, które w jego ocenie uzasadniały odstąpienie od wymogu uzyskania zezwolenia. Prezentowana w tej mierze argumentacja nie jest jednak, zdaniem Sądu, przekonująca.

W piśmie z dnia [...] września 2011 r. J. L. podnosił mianowicie, że wiek 10 z 13 wyciętych drzew nie przekraczał 10 lat (k. 20 akt adm.). Stanowisko to było następnie prezentowane także w skardze do sądu administracyjnego z dnia [...] maja 2012 r., podtrzymanej następnie w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. (k. 2-9, 96-97 akt sądowych). Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 83 ust. 6 pkt 4 powołanej ustawy uzyskanie zezwolenia nie jest konieczne, jeżeli wiek drzewa nie przekracza 10 lat. Niemniej, powyższa uwaga skarżącego nie znajduje potwierdzenia w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Z opinii biegłego z dnia [...] maja 2011 r. wynika bowiem jednoznacznie, że przedmiotowe drzewa miały przynajmniej 10 lat, co zostało ustalone na podstawie przeliczenia pierścieni przyrostów słojów rocznych (k. 10-12 akt adm.). Trzeba też od razu zauważyć, że dane źródłowe do dokonania tych obliczeń zostały zebrane w toku oględzin w dniu [...] kwietnia 2011 r. i to w obecności skarżącego, co stwierdza wyraźnie cytowany już wcześniej protokół. W konsekwencji więc nie można przychylić się do twierdzenia, że wiek omawianych drzew został ustalony w sposób całkowicie dowolny. Zresztą, skarżący sam podkreślał w pierwszym piśmie skierowanym do organu I instancji z dnia [...] września 2011 r., że wspomniane dziesięć drzew miało ok. 15 lat (k. 16 akt adm.). Trudno zatem w ocenie Sądu uznać póżniejsze twierdzenia skarżącego co do wieku usuniętych drzew za wiarygodne.

Niemniej, J. L. wskazywał poza tym w powyższym piśmie z dnia [...] września 2011 r., że zobowiązał się wobec Zakładu Energetyki w W. do usunięcia drzew stwarzających na działce nr [...] zagrożenie dla ludzi, a zwłaszcza dla dzieci, wynikające z faktu, że wierzchołki drzew dotykały linii energetycznych. Argument ten jest jednak nietrafny. Trzeba bowiem zauważyć, że usunięcie drzew w celu zapewnienia bezpieczeństwa infrastruktury przesyłowej nie zostało w ogóle przewidziane w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, w którym to przepisie ustawodawca wylicza wyczerpująco przypadki, gdy uzyskanie zezwolenia nie jest konieczne. W tym miejscu należy jedynie zasygnalizować, że kwestia zapewnienia bezpieczeństwa korzystania z urządzeń przesyłowych może co najwyżej stanowić podstawę do nienaliczania opłaty za usunięcie drzew, o czym mowa jest w art. 86 ust. 1 pkt 4 tejże ustawy. Ten ostatni przepis dotyczy jednak przypadku, gdy podmiot wystąpił o zezwolenia na wycięcie drzew, a nie jak w niniejszej sprawie, gdy skarżący dokonał nielegalnego usunięcia drzew.

Ponadto, w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2012 r. J. L. wskazywał, że działka nr [...] oznaczona jest w ewidencji gruntów i budynków jako grunty rolne (RV) oraz grunty pod zabudowę mieszkaniową (R-B), co odpowiada postanowieniom zawartym w studium kierunków i uwarunkowań rozwoju przestrzennego sporządzonego dla wsi N. (k. 30-31 akt adm.). Trzeba jednak w ocenie Sądu podkreślić, że powyższe dane dotyczą aktualnego lub planowanego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem konieczność uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew jest oderwana od przeznaczenia danego terenu i dotyczy ona zarówno gruntów rolnych, jak i gruntów przeznaczonych pod zabudowę. Uzyskanie w szczególności decyzji o warunkach zabudowy lub pozwolenia na budowę nie zwalnia zatem z obowiązku uzyskania zezwolenia, o jakim mowa w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli inwestor zamierza usunąć drzew rosnące na działce objętej inwestycją. Określenie przeznaczenia danego terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego może w świetle art. 86 ust. 1 pkt 7 cytowanej ustawy stanowić ewentualnie podstawę do uchylenia obowiązku uiszczenia opłaty za wycięcie drzew, co jednak ponownie dotyczy przypadku, gdy dany podmiot wystąpił o wydanie zezwolenie. Uwaga ta nie odnosi się zatem do niniejszej sprawy.

Wreszcie, w skardze z dnia [...] maja 2012 r. J. L. wywodził, że zastosowanie w niniejszej pracy powinien znaleźć art. 83 ust. 6 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym uzyskanie zezwolenia nie jest wymagane, jeżeli wycinane drzewa wchodzą w skład plantacji. Argument ten również nie jest przekonujący w ocenie Sądu. W powołanym już wcześniej piśmie z dnia [...] września 2011 r. skarżący podkreślał bowiem, że wycięte drzewa są jedynie samosiewami, a nadto nie mają one jego zdaniem większej wartości. Pogląd ten został podtrzymany również w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2012 r., w którym J. L. zaznaczył dodatkowo, że zadrzewienie jego działki pozostaje w sprzeczności ze studium kierunków i uwarunkowań rozwoju przestrzennego wsi N. Trudno zatem uznać, że skarżący rzeczywiście prowadził plantację na działce nr [...]; zwłaszcza jeśli uwzględni się zróżnicowanie gatunku wyciętych drzew. Wreszcie, w protokole z dnia [...] kwietnia 2011 r. J. L. oświadczył, że przyczyną usunięcia drzew była chęć wykonania ogrodzenia. Ponadto, z pism z dnia [...] września 2011 r. i z dnia [...] września 2011 r. wynika, że wycięcie drzew służyło przygotowaniu działki pod realizację inwestycji budowlanej jego syna, polegającej na budowie domu mieszkalnego. Uwagi te dodatkowo przemawiają przeciwko istnieniu na działce nr [...] plantacji drzew lub usunięciu przedmiotowych drzew w ramach prowadzonej plantacji.

W konsekwencji należy więc stwierdzić, że skarżący usunął wspomniane drzewa bez wymaganego zezwolenia, a nadto nie zaistniały żadne z podnoszonych przez niego okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie obowiązku uzyskania zezwolenia z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie przyrody. Tym samym zastosowanie znalazł art. 88 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta ma obowiązek wymierzyć administracyjna karę pieniężną za nielegalne wycięcie drzew. Trzeba od razu podkreślić, że decyzja w tej kwestii ma charakter związany i nie podlega swobodnemu uznaniu organów administracji publicznej. Dlatego też Burmistrz T. nie mógł odstąpić od wymierzenia omawianej kary pieniężnej. Niemniej, pewnym wyłomem od tej zasady jest art. 88 ust. 3 tejże ustawy, w świetle którego wójt, burmistrz albo prezydent miasta może odroczyć na okres 3 lat termin płatności rozważanej kary pieniężnej, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów.

Rozważenie wymaga zatem jeszcze kwestia wysokości nałożonej kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 89 ust. 1 powołanej ustawy wspomniana kara pieniężna wynosi 3-krotność opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, ustalanej na podstawie stawek, o jakich mowa w art. 85 ust. 4-6 cytowanej. Ten ostatni przepis odsyła z kolei do przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228 poz. 1306 z późn. zm.). Tym samym wyznaczenie prawidłowej kary pieniężnej wymaga w świetle załącznika nr 1 do cytowanego rozporządzenia ustalenia gatunku wyciętego drzewa i właściwej dla niego (1) stawki za 1 cm obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm oraz (2) współczynnika różnicującego, którego wartość również zależy od obwodu pnia.

Odnosząc te uwagi do specyfiki niniejszej sprawy, należy zatem najpierw wskazać, że z protokołu oględzin z dnia [...] kwietnia 2011 r. wynika, iż skarżący usunął 5 szt. gatunku brzoza brodawkowata (Betula pendula), 2 szt. gatunku świerk pospolity (Picea bies), 5 szt. gatunku sosna pospolita (Pinus silvestris) i 1 szt. gatunku jesion wyniosły (Fraximus excelsior). Ponadto, w odniesieniu do drzew nr 3 i 4, wymienionych w wykazie załączonym do powyższego protokołu z dnia [...] kwietnia 2011 r., poprzestano jedynie na ustaleniu promienia ich pnia. W dokumencie tym stwierdzono zarazem, że drzewa oznaczone nr 3, 11 i 13 mają jeszcze szanse na odzyskanie żywotności. Mając zatem na uwadze art. 88 ust. 3 powołanej ustawy o ochronie przyrody, organy administracji publicznej zasadnie w ocenie Sądu wyliczyły odrębnie karę pieniężną dla drzew ostatecznie usuniętych i dla tych, które rokują jeszcze poprawę.

Tym samym kara pieniężna za wycięcie 4 szt. brzozy brodawkowatej o obwodach pnia 62 cm, 48 cm, 23 cm, 23 cm (stawka za 1 cm obwodu pnia – 34,03 zł, a współczynniki różnicujące odpowiednio 2,37; 1,51; 1; 1) wynosiła 27.093,73 zł, a za wycięcie 4 szt. sosny pospolitej o obwodach 40 cm, 49 cm, 23 cm, 45 cm, 20 cm (stawka za 1 cm obwodu pnia – 34,03 zł, a współczynnik różnicujący odpowiednio 1,51; 1,51; 1; 1,51; 1) wynosiła 23.004,96 zł. Ponadto, usunięto również 2 szt. świerku pospolitego, przy czym w toku oględzin w dniu [...] kwietnia 2011 r. ustalono jedynie ich promień – 3 cm i 2 cm, co zgodnie z art. 89 ust. 3 powołanej ustawy odpowiada 17 cm i 11 cm obwodu pnia. W sposób nieodwracalny usunięty został tylko świerk pospolity oznaczony nr 2 o obwodzie wynoszącym 11 cm, a zatem przy założeniu że stawka za 1 cm obwodu pnia wynosi 34,03 zł, a współczynnik różnicujący 1, kara pieniężna wynosiła 1.122,99 zł. Trafnie jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na błąd rachunkowy organu I instancji, który opłatę za usunięcie za wycięcie drzewa nr 4 wyliczył na 384,69 zł zamiast 374,33 zł. W tej mierze należało zatem skorygować na korzyść skarżącego rozstrzygnięcie Burmistrza T., co też słusznie uczynił organ II instancji. Łączna wysokość kary pieniężnej, uwzględniając zaokrąglenie, wynosiła zatem 53.266,47 zł, co z kolei oznacza, że w tej mierze stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego było prawidłowe.

Przechodząc do weryfikacji wysokości omawianej kary dla usuniętych drzew, które rokują odbudowę korony, należy zauważyć, że kara pieniężna za wycięcie 1 szt. brzozy o obwodzie 25 cm (stawka za 1 cm obwodu pnia – 34,03 zł, współczynnik różnicujący 1) wynosi 2.552,25 zł, za wycięcie 1 szt. jesionu wyniosłego o obwodzie pnia 37 cm (stawka za 1 cm obwodu pnia – 82,77 zł, współczynnik różnicujący 1,51) wynosi 13.873,08 zł, a za wycięcie 1 szt. świerku pospolitego o obwodzie pnia 17 cm (stawka za 1 cm – 34,03 zł, współczynnik różnicujący 1) wynosi 1.735,53 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie jednak trafnie zwróciło uwagę, że w tym ostatni przypadku organ I instancji popełni ponownie błąd rachunkowy tym razem na korzyść skarżącego, przyjmując, że opłata za usunięcie świerku pospolitego wynosi 577,01 zł, a nie 578,51 zł. Kierując się zatem zakazem reformationis in peius, o jakim mowa w art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 nr 989 poz. 1071 z późn. zm.), wyłączona była możliwość zmiany rozstrzygnięcia Burmistrza T. w sposób negatywny dla J. L. Tym samym łączna wysokość kary pieniężnej w tym zakresie wynosiła 18.156,36 zł. Z tej perspektywy należy zatem w pełni podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada bowiem prawu, a skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349 z późn. zm.).