Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 108/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit b i art.135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 124 ust 1a
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 145 par 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej S. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r., nr[...], Starosta , na podstawie art. 124 ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t.Dz. U. z 2014 r., poz. 518) oraz art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), udzielił E. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] ha, położonej w obrębie ewid. S. , stanowiącej własność S. W., w celu założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej[...] , w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii, o długości ok. [...] m, posadowienie trzech słupów, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu na części nieruchomości w pasie technologicznym o szerokości [...] i powierzchni [...] m², jednocześnie nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S. W. wskazując na naruszenie art. 7, art. 8, art. 97 § 1 pkt 4, art. 108 K.p.a. oraz art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, art. 54 pkt 2 lit. d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Wojewoda rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr[...] , w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz art. 124 ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu [...] r. E. wystąpiła do Starosty z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 124 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości stanowiącej działkę o nr [...] z obr. S. będącej własnością S. W., poprzez udzielenie wnioskodawcy zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez tą nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] – R., w tym na podwieszenie napowietrznych przewodów linii, o długości ok. [...] m, posadowienie trzech słupów, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu na części nieruchomości w pasie technologicznym o szerokości [...] i powierzchni [...] m². Starosta na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzją znak: [...]z dnia [...] r. ograniczył sposób korzystania z ww. opisanej nieruchomości.

Następnie Wojewoda podał, że E. działa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r., poz.1059 ze zm.). Stosownie do art. 16b ust. 2 tej ustawy zysk operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego w rozumieniu ustawy z dnia 1 grudnia 1995 r. o wpłatach z zysku przez jednoosobowe spółki Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 154, poz. 792 ze zm.) przeznacza się w pierwszej kolejności na finansowanie realizacji zadań i obowiązków, o których mowa w art. 9c ust. 2 ustawy. Zatem głównym celem spółki jest sprostanie wzrastającemu zapotrzebowaniu na energię elektryczną, w celu zapewnienia energii zarówno osobom fizycznym jak i funkcjonującym podmiotom publicznym i gospodarczym oraz planującym inwestycje na danym obszarze. Działania inwestora mieszczą się w ramach pojęcia celu publicznego, bowiem należą do katalogu inwestycji określonym w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Realizowana inwestycja będzie służyć poprawie bezpieczeństwa energetycznego regionu. Rezygnacja z jej realizacji groziłaby zahamowaniem rozwoju regionu, skutkując przeciążeniem istniejących już połączeń energetycznych. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenia inwestycji w zaplanowanym terminie jak również zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami. Istotną kwestią jest zabezpieczenie interesu społecznego, ponieważ zagrożenie ciągłości dostawy energii ma charakter realny i w razie zaistnienia doprowadzi do ogromnych strat. W ocenie organu wnioskodawca uzasadnił ważność zadania inwestycyjnego jak i jego priorytetowy charakter.

S. W. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie:

1. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez bezpodstawną odmowę uznania uprzedniego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie odwołania od decyzji Burmistrza z dnia [...] r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w postaci budowy linii napowietrznej [...] w gminach C. za zagadnienie wstępne implikujące - na podstawie przywoływanego jako naruszony przepisu – konieczność zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości,

2. art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 12 § 1 K.p.a. przez nieuzasadnione przyznanie priorytetu drugorzędnej w katalogu zasad ogólnych zasadzie szybkości działania w postępowaniu administracyjnym, przy jednoczesnym oczywistym uchybieniu zasadom ogólnym o zdecydowanie wyższej wadze w postaci:

- zasady praworządności i koniecznego uwzględniania w postępowaniu administracyjnym słusznego interesu obywatela - art. 7 K.p.a. - (i to w sprawach dotyczących własności prywatnej, podlegających szczególnej konstytucyjnej ochronie), między innymi przez akceptację decyzji organu I instancji przy braku określenia w decyzji przedmiotowego zakresu części nieruchomości, której dotyczy ograniczenie sposobu korzystania, w efekcie czego wnioskodawca zyskał możliwość niczym nie ograniczonego (co do zakresu przedmiotowego) korzystania z całej jej nieruchomości, mimo formalnego - li tylko - określenia ograniczenia jej prawa jedynie "do części" nieruchomości;

- zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

Ponadto skarżonej decyzji zarzuciła rażącą obrazę prawa materialnego, w szczególności zaś przepisów:

1. art. 124 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez bezpodstawne uznanie, iż wnioskodawca – E. - wyczerpał konieczny tok rokowań, w sytuacji, gdy jej - jako właścicielki nieruchomości - postulaty zgłoszone w fazie planowania inwestycji w przedmiocie najmniej kolizyjnego przebiegu linii przez jej nieruchomość zostały zupełnie zbagatelizowane przez wnioskodawcę i ukryte przed organem decyzyjnym (Burmistrzem ) w fazie postępowania o wydanie decyzji lokalizacyjnej;

2. art. 124 ust. 1a ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 § 1 K.p.a. przez uznanie, iż spełnione zostały przesłanki wymagane dla orzeczenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie jej własności i określone tymi przepisami w postaci: interesu społecznego (gospodarczego) i wyjątkowo ważnego interesu wnioskodawcy jako strony przy zupełnym braku ustaleń w przedmiocie jej zamiarów gospodarczych (interesów) wobec własnej (spornej) nieruchomości sprowadzających się do inwestycji w tej samej gałęzi gospodarczej, mającej zapewniać pozyskiwanie energii odnawialnej przez wzniesienie na nieruchomości farmy fotowoltaicznej, co wszak w zakresie interesu społeczno-gospodarczego oraz jej osobistym ocenione być winno jako przedsięwzięcie co najmniej równoważne z zamiarami wnioskodawcy, jeżeli nie istotniejsze, gdy zważyć ekologiczny charakter zamierzonej inwestycji;

3. art. 119 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez zaniechanie precyzyjnego określenia części nieruchomości, której dotyczy zezwolenie;

4. art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409) przez nieuwzględnienie w procesie decyzyjnym w koniecznym zakresie poszanowania występujących w obszarze oddziaływania inwestycji jej uzasadnionych interesów zarówno prawnych, jak i ekonomicznych - wskazywanych już w pkt 2 niniejszego zarzutu;

5. art. 54 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 80 poz. 647) wynikającą z nienależytego uwzględnienia w treści decyzji warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy w zakresie dotyczącym wymagań dotyczących interesów osób trzecich - w tym przypadku - jej, dotyczących zamierzonego na nieruchomości przedsięwzięcia.

Wskazując na powyższe zarzuty, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, przy jednoczesnym wskazaniu temu organowi na konieczność zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania zawisłego aktualnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowania odwoławczego kwestionującego decyzję lokalizacyjną Burmistrza z dnia [...] r. stanowiącą w niniejszym postępowaniu jedyną podstawę ograniczenia, jakiego dotyczy skarżona decyzja.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda jak i uczestnik postępowania E. wnieśli o jej oddalenie.

Przed ogłoszeniem wyroku w niniejszej sprawie, dnia [...] r., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę ze skargi S. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie ograniczenia sposób korzystania z części ww. opisanej nieruchomości (sygn. akt II SA/Sz 21/15).

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie z powodów podniesionych przez skarżącą, lecz z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Wojewody

z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. o zezwoleniu E. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której własność przysługuje skarżącej.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) – dalej zwanej "u.g.n.". Zgodnie z tym przepisem: "w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności".

Art. 124 ust. 1 u.g.n. reguluje przesłanki wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Wskazując przy tym, że ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Tak więc podjęcie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzedzone musi być stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja ograniczająca właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu sposób korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że decyzja zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. (stanowiącej przykład decyzji związanej) skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n.

Jak wynika z ustaleń Sądu, przed ogłoszeniem wyroku w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie II SA/Sz 21/15 ze skargi S. W., uchylił decyzję Wojewody z dnia

[...] r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia z [...] r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości należącej do S. W,. oznaczonej nr [...], orzekając również o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Uchylone decyzje poprzedzały wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości.

W tej sytuacji, mając na uwadze treść art. 124 ust. 1a u.g.n., Sąd uznał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji wydanych w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości należącej do skarżącej spowodowało, że przestał istnieć akt prawny wymagany do funkcjonowania w obrocie prawnym rozstrzygnięć organów I i II instancji w sprawie zezwolenia na zajęcie nieruchomości.

Sytuacja, w której decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, a która została następnie uchylona, stanowi o wystąpieniu przesłanki wznowienia postępowania, wymienionej w art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że warunkiem koniecznym zastosowania tej przesłanki jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy decyzją organu administracji publicznej a inną uchyloną decyzją. Niewątpliwie taki związek w niniejszej sprawie istnieje i ma charakter bezpośredni, gdyż - jak już wyżej wykazano - wynika z przepisu prawa materialnego.

Z kolei stwierdzenie naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stanowi okoliczność uzasadniającą, w rozumieniu

art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwanej "P.p.s.a.", uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości skarżącej.

Wyjaśnić należy, że stwierdzenie przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania niecelowym czyni ustosunkowanie się przez Sąd do zarzutów skargi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, organ administracji publicznej zobowiązany będzie do wydania rozstrzygnięcia uwzględniających zarówno wynik postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości należącej skarżącej, na skutek wyroku tutejszego Sądu z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 21/15, jak i aktualny na dzień orzekania stan faktyczny sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku zapadło na podstawie art. 152, zaś w pkt III na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.