Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 281/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Gospodarstwo domowe prowadzi z dwójką dzieci w wieku 12 i 13 lat, zamieszkując w domu jednorodzinnym o pow. 132 m2, posadowionym na działce o pow. 1225 m2. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącej, obciążonego aktualnie potrąceniami komorniczymi z tytułu zaległości podatkowych (do wypłaty [...] zł), wynajmu lokalu (600 zł) oraz otrzymywanych na dzieci alimentów ([...]). Ze wskazanych środków spłaca pożyczkę (rata [...] zł) oraz ponosi koszty utrzymania domu. Posiada przy tym zaległość podatkową w kwocie [...]zł oraz debet na rachunku bankowym w wysokości [...] zł. Ponadto z oświadczenia strony wynika, że posiada oszczędności w kwocie [...]zł przeznaczone na kolonie dla dzieci oraz remont samochodu osobowego.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 p.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki lub ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przez wskazany w omawianym przepisie uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe.

W ocenie referendarza sądowego sytuacja finansowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

Rozpocząć należy od wskazania, że oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej, skarżąca złożyła wnioski o prawo pomocy (w takim samym zakresie) jeszcze w 4 pozostałych sprawach zawisłych przed sądem na skutek wniesionych przez nią skarg. Dokonując zatem oceny możliwości poniesienia kosztów postępowania, wzięto pod uwagę wysokość kosztów we wszystkich tych sprawach.

Wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Jest to najniższa kwota wpisu jaka obowiązuje w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Również w pozostałych sprawach wysokość wpisu kształtuje się na takim samym poziomie. Tym samym łączna wysokość wpisów we wszystkich sprawach wynosi 500 zł. Wymagane na obecnym etapie postępowania koszty wpisów od skarg w stosunku do ilości zainicjowanych spraw są zatem w istocie najniższe z możliwych. Również pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić w tych sprawach nigdy nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł. Koszty te jednak należy obecnie uznać za czysto hipotetyczne, które jeśli nawet zaistnieją będą rozłożone w czasie.

Mając zatem na względzie z jednej strony wielkość niezbędnych na obecnym etapie postępowania kosztów we wszystkich zawisłych przed Sądem sprawach, z drugiej zaś strony sytuację finansową skarżącej stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku.

Skarżąca posiada stały dochód z tytuły wynagrodzenia za pracę i wynajmu lokalu. Otrzymuje również alimenty na dzieci. Dochody te pozwalają na pokrywanie wszystkich niezbędnych potrzeb rodziny. Skarżąca oprócz powstałej zaległości podatkowej z tytułu wadliwie (zdaniem organu) rozliczonej ulgi podatkowej nie wykazała by miała trudności z innymi płatnościami związanymi z bieżącym utrzymaniem domu i rodziny. Na bieżąco spłaca posiadane zobowiązania, ponosi koszty wychowania i edukacji dzieci oraz utrzymania domu.

Co istotne skarżąca posiada oszczędności w kwocie znacznie przewyższającej koszty sądowe we wszystkich zawisłych z jej inicjatywy sprawach. Posiadanie oszczędności w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy, gdyż pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem. W tym zakresie prawo pomocy nie może być przyznawane, gdy strona posiada dochody lub zgromadzone oszczędności pieniężne (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11; LEX nr 786724). Zdaniem oceniającego, nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, w której strona postępowania posiada znaczne środki finansowe, zaś koszty postępowania przez nią przed sądem finansowane są z budżetu państwa. Jednocześnie dodania wymaga, że wpis od skargi wynosi niewielki ułamek tych oszczędności. Nawet, gdyby zatem wpis od skargi w niniejszej sprawie oraz w czterech pozostałych prowadzonych z udziałem skarżącej został opłacony z tych środków, a nie z dochodów bieżących, to mogłoby to nastąpić bez ich większego uszczerbku.

Zarazem nie można tracić z pola widzenia składników wchodzących w skład majątku strony. Tylko bowiem osoby, których stan majątkowy (a więc brak jakichkolwiek dochodów lub też dochody uzyskiwane w wysokości wykluczającej wygospodarowanie jakichkolwiek dodatkowych środków oraz brak oszczędności lub wartościowych składników majątkowych) mogą liczyć na ewentualne przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Reasumując, sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Skarżąca posiada środki pochodzące z wynagrodzenia za pracę, wynajmu lokalu, alimentów oraz oszczędności, umożliwiające jej zapłatę kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Wobec powyższego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.