Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 444/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2;  art. 31zq ust. 1, 3, 4 i 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 4 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej też jako "ZUS", "organ") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 3 lutego 2021 r. odmawiającą A. B. (dalej także jako "skarżący") zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

W dniu 7 maja 2020 r. skarżący złożył do organu wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, skarżący został pisemnie poinformowany o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2020 r. w kwocie [...]zł w dniu 17 maja 2020 r., za kwiecień 2020 r. w kwocie [...]zł w dniu 30 maja 2020 r. oraz za maj 2020 r. na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...]zł, na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy w kwocie [...]zł w dniu 20 czerwca 2020 r. Kwoty umorzonych należności ustalono na podstawie deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. zaewidencjonowanych na koncie płatnika składek w dniu rozpatrzenia wniosku tj. za marzec i kwiecień 2020 r. na podstawie systemowo sporządzonych dokumentów rozliczeniowych (klony), a za maj 2020 r. na podstawie złożonej deklaracji rozliczeniowej, w której wnioskodawca zadeklarował zaniżone składki.

Następnie, w dniu 18 stycznia 2021 r., skarżący złożył wniosek o uwzględnienie w zwolnieniu należności wynikających ze złożonych korekt deklaracji rozliczeniowych.

Organ ustalił, że korekty deklaracji za marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. maj 2020 r. skarżący złożył w dniu 19 maja 2020 r., a kolejne 31 grudnia 2020 r., a zatem przyrost należności za te miesiące nastąpił po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. organ odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w kwocie [...]zł.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał swoje stanowisko, iż na dzień rozpatrzenia wniosku skarżący nie złożył korekt dokumentów rozliczeniowych. Odnosząc się do wyliczenia kwoty [...]zł, organ wyjaśnił, że stanowi ją różnica między kwotą należności z tytułu składek wskazanych w korektach deklaracji z 31 grudnia 2020 r., a kwotą należności umorzonych na podstawie dokumentów zaewidencjonowanych na koncie na dzień rozpatrzenia wniosku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] maja 2021 r. A. B. wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz decyzji z [...] lutego 2021 r. Skarżący podniósł, że po złożeniu korekt organ pozbawił go możliwości uzyskania pomocy, na podstawie skorygowanych dokumentów, obrazujących rzeczywisty stan składek na koncie ubezpieczonego w prawdziwie kryzysowej sytuacji tj. w trakcie epidemii COVID-19. Skarżący wyjaśnił, że złożył dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020. W tym czasie zwracał się także do ZUS o zasiłek opiekuńczy na dziecko, które pozostawało pod jego opieką z powodu zamknięcia przedszkola w trakcie epidemii COVID-19. Dlatego też deklaracje za marzec, kwiecień i maj 2020 zostały złożone z uwzględnieniem niższych podstaw wymiaru dla składek społecznych i fundusz pracy. W tym czasie ZUS co najmniej kilkakrotnie zwracał się do skarżącego z zapytaniami o uzupełnienie dokumentów w związku z wnioskiem o zasiłek, choć wiedział, że taki zasiłek mu się nie należy, bo nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu. Jednak od kwietnia do czerwca 2020 r., ZUS zaniechał poinformowania go, że nie spełnia warunków do wypłaty takiego zasiłku. Skarżący podkreślił w końcu, że ustawa covidowa działa w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która przewiduje konieczność korekty dokumentów w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości lub błędów. Takiej korekty może dokonać sam zainteresowany ale również w oparciu o art. 48b ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach społecznych, może takich czynności dokonać organ.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności jednak należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), dalej jako "ustawa COVID-19". Ustawa ta wprowadziła wsparcie w formie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w czasie stanu epidemii dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownych oraz spółdzielni socjalnych.

W myśl art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID-19, osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.) przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020r. jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

Zgodnie z art. 31 zp ust. 1 ustawy COVID-19 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

W świetle zaś art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Natomiast przepis art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 stanowi, że zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31zq ust. 5). Natomiast odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący na podstawie złożonego dniu 7 maja 2020 r. wniosku, został przez ZUS zwolniony z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Jak wskazał organ, a skarżący tych okoliczności nie podważył, zgodnie z systemowo sporządzoną deklaracją rozliczeniową za marzec 2020 r. znana organowi na dzień rozpatrzenia wniosku za ten okres rozliczeniowy kwota należności, to kwota [...]zł na ubezpieczenia zdrowotne i ta kwota została w pełni objęta zwolnieniem w dniu 17 maja 2020 r. Z kolei za kwiecień 2020 r. na dzień zwolnienia, tj. na dzień 30 maja 2020 r. zarówno z systemowo sporządzonej deklaracji rozliczeniowej za ten miesiąc, jak i złożonej w dniu 19 maja 2020 r. korekty wynikała tożsama kwota w wysokości [...] zł należna na ubezpieczenie zdrowotne i w całości objęta zwolnieniem. Natomiast na dzień 20 czerwca 2020 r., kiedy to objęto zwolnieniem należności za maj 2020 r. znana organowi kwota tych należności to wskazana w deklaracji rozliczeniowej z dnia 19 maja 2020 r. kwota [...]zł z tytułu ubezpieczenia społecznego, [...] zł z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego i [...] zł na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Kwoty te w całości uwzględniono w zwolnieniu. Skarżący tych ustaleń skutecznie nie podważył.

Spór dotyczy kwestii, czy zwolnienie z opłacania należności powinno obejmować dodatkową kwotę w wysokości [...] zł. Skarżący bowiem w dniu 18 stycznia 2021 r. zawnioskował , o uwzględnienie w zwolnieniu należności wynikających ze złożonych korekt deklaracji rozliczeniowych. Nie jest sporne, że korekty deklaracji za marzec 2020 r. i kwiecień 2020 r. skarżący złożył w dniu 19 maja 2020 r., a kolejne 31 grudnia 2020 r., a za maj 2020 r. korekta została złożona w dniu 31 grudnia 2020 r. W świetle przedstawionych powyżej niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń nie może budzić wątpliwości, że przyrost należności za te miesiące nastąpił po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, ZUS prawidłowo uznał, że brak było podstaw do przyznania dodatkowego wsparcia w postaci zwolnienia z opłacenia należności w łącznej kwocie [...]zł wynikającej z różnicy pomiędzy kwotą należności z tytułu składek wskazanych w ostatecznych korektach deklaracji z 31 grudnia 2020 r., a kwotą należności umorzonych na podstawie dokumentów zaewidencjonowanych na koncie płatnika na dzień rozpatrzenia wniosku. Bezspornie bowiem wskazane powyżej korekty zostały złożone już po dacie rozpatrzenia wniosku z dnia 7 maja 2020 r., zgodnie z którym ZUS zwolnił wnioskodawcę z opłacania wszystkich należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., według danych zaewidencjonowanych na koncie strony na dzień zwolnienia. Zatem złożenie korekt deklaracji w dniu 31 grudnia 2020 r. nie mogło skutkować zwiększeniem wysokości uzyskanej pomocy. Tym samym, trafnie ZUS odwołał się do przepisu art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19. Treść tej regulacji nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Ustawodawca uznał, że zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek.

Należy również zauważyć, że określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 termin przesłania dokumentów rozliczeniowych do dnia 30 czerwca 2020 r. nie dotyczy uprawnień procesowych strony. Ogranicza on w czasie możliwość składania dokumentów rozliczeniowych i od jego zachowania uzależnione jest przyznanie zwolnienia z opłacania składek. Obowiązek przesłania wymienionych dokumentów do dnia 30 czerwca 2020 r. stanowi jeden z warunków zwolnienia, oprócz innych warunków podmiotowo-przedmiotowych. W orzecznictwie stwierdza się, że wskazany termin jest zatem terminem materialnoprawnym. Niedochowanie tego terminu wywołuje ten skutek, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek nie przysługuje, nawet przy spełnieniu innych warunków tego zwolnienia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 91/21, orzeczenia.nsa.gov.pl oraz powołane tam orzecznictwo i literaturę). Jak wynika z przedstawionego na wstępie stanu prawnego termin z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 w pełni koresponduje z terminem (również materialnym) na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek, o jakim mowa w ww. art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19.

Dodatkowo można zauważyć, że jak wynika z przytoczonych powyżej faktów skarżący został zwolniony z opłacania należności za marzec, kwiecień i maj 2020 r. odpowiednio w dniu 17, 30 i 20 czerwca 2020. W skardze podał, że organ poinformował go o tym fakcie pismami z dnia 9, 10 i 23 czerwca 2020 r. Zatem skarżący miał jeszcze możliwość, jeśli uznał to za stosowne złożyć przed upływem terminu z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 prawidłowe, jak twierdzi odzwierciedlające rzeczywisty stan składek, korekty deklaracji rozliczeniowych. Skoro zrobił to definitywnie dopiero 31 grudnia 2020 r., to takie działanie, w świetle mających zastosowanie przepisów prawa materialnego nie może podważać legalności zaskarżonej decyzji. Trafnie również zauważa organ w odpowiedzi na skargę, że wszelkie kwestie dotyczące zasiłku opiekuńczego, o który wnioskował skarżący czy układu ratalnego pozostają poza granicami sprawy niniejszej.

Podsumowując, zdaniem Sądu, ZUS prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dokonał oceny materiału dowodowego z poszanowaniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.