Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1349/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skarg I. Sp. z o. o. w W., P. H. i T. H. oraz T. S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosków T. i P. małżonków H., M. S. i T. S. oraz Spółki z o.o. "I." o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] Nr [...] z dnia [...] września 1986 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. "[...]" dz. Nr [...], w części dotyczącej gruntu przeznaczonego pod ulicę [...], w pozostałym zakresie stwierdzając nieważność ww. decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 28 marca 2006r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] Nr [...], z dnia [...] września 1986 r., na podstawie której odmówiono byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. "[...]" dz. Nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m. st. Warszawy.

Organ ustalił na podstawie zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. Oddział Ksiąg Wieczystych, z dnia 2 września 1948 r., że współwłaścicielami działki nr [...], oznaczonej Nr hip. "[...]" nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], w równych częściach niepodzielnie byli A.G. oraz E. K. na podstawie umowy z dnia [...] marca 1937 r., nr rep. [...].

Wskazał, że stosownie do zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. z 1948 r. oraz zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. [...], z dnia [...] stycznia 2005 r. B. G., właścicielka 1/2 dz. Nr [...], o pow [...] m2 oznaczonej Nr hip. "[...]", w dniu 14 października 1942 r. sprzedała swój udział S. W. i E. B. w częściach równych, na podstawie umowy sprzedaży ("akt wpisany za nr [...], zdziałany dnia 14 października 1942 r., w księdze hipotecznej pod nazwą "[...]", tom [...], k-[...] księgi umów").

Organ ustalił, że objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę W. dokonano przez ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr 27 z dnia 11 listopada 1948 r. Oznaczony w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) sześciomiesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej upływał 25 maja 1949 r.

W dniu 8 stycznia 1949 r. E. B. i S. W. złożyły do Zarządu Miejskiego W. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości, co oznacza, że wniosek został złożony w terminie.

Organ na podstawie akt własnościowych nieruchomości ustalił, że na gruncie przy ul. [...] znajdował się budynek mieszkalny, jednorodzinny, parterowy.

Decyzją Naczelnika Dzielnicy W. [...] Nr [...] z dnia [...] września 1986 r., odmówiono byłym właścicielom S. W., E. B., E. K. przyznania prawa własności czasowej do części nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. "[...]" dz. Nr [...], w stosunku do gruntu tej nieruchomości o powierzchni: [...] m2 + [...] m2 +[...] m2 +[...] m2 W pozostałej części, czyli co do powierzchni [...] m2 wniosek dekretowy nie został rozpatrzony.

Naczelnik Dzielnicy W. [...] uzasadniając odmowę przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] powołał art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] został przewidziany do scalenia z sąsiednimi nieruchomościami i pod ulicę.

Organ ustalił, że następcą prawnym E. K. był syn M. K. (Postanowienie Sądu Rejonowego dla m. W. z dn. [...] października 1988 r., sygn. [...]). Spadek po M. K. nabyli: żona. H. K., z domu K. oraz córki M. K. i A. K. po 1/3 części każda z nich (Postanowienie Sądu Rejonowego dla m. W. z dn. [...] października 1988 r., sygn. [...]).

Spadek po S. W. nabyła na podstawie ustawy córka E. Z. z domu B. (Postanowienie Sądu Rejonowego dla m. W., Wydział III Cywilny, z dnia [...] stycznia 2002 r., sygn. akt [...]). Spadek po E. Z. nabył z mocy testamentu Zarząd Główny Związku [...] w W. w całości (Postanowienie Sądu Rejonowego dla m. W. z dn. [...] stycznia 1995 r., sygn. akt [...]).

Organ na podstawie znajdującego się w aktach sprawy wyrysu z ewidencji gruntów, na którym oznaczono granice nieruchomości hipotecznej "[...]" dz. Nr [...]: ustalił, iż część ww. nieruchomości wchodzi obecnie w skład dz. ewid. nr [...] w obrębie [...], dz. ewid. nr [...] w obrębie [...] (obie działki w użytkowaniu wieczystym I. spółki z o.o.), dz. ewid. nr [...] w obrębie [...] (stanowiącej własność P. H. i T. H.), dz. .ewid. Nr [...] w obrębie [...] (stanowiącej własność T. S. i M. S.), dz. ewid nr [...] w obrębie [...] oraz dz. ew. nr [...] w obrębie [...] - ulica [...] (własność m. W.).

W aktach znajduje się decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] Nr [...], z dnia [...] listopada 1993 r., dotycząca ww. gruntu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając wniosek M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] Nr [...], z dnia [...] września 1986 r. wskazało, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, gmina zobligowana była uwzględnić wniosek byłych właścicieli - zgłoszony na podstawie art. 7 ust. l tego dekretu - o przyznanie własności czasowej jedynie wówczas, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowy.

Organ wskazał, ze jedyną przesłanką upoważniająca do odmowy prawa wieczystej dzierżawy, w rozumieniu art. 7 ust. 2 powołanego wyżej dekretu był brak możności pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

Organ podniósł, że uzasadnienie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] z dnia [...] września 1986 r. zostało ograniczone do zacytowania przesłanki stanowiącej przeszkodę do przyznania stronie prawa własności czasowej – "teren nieruchomości (....) został przewidziany do scalenia z sąsiednimi nieruchomościami i pod ulicę", bez jakiegokolwiek wypełnienia tej przesłanki konkretnymi ustaleniami faktycznymi.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w uzasadnieniu tym nie udowodniono (poza przeznaczeniem części nieruchomości pod ulicę), na czym polegać ma sprzeczność korzystania z nieruchomości przez byłego właściciela z przeznaczeniem jej w planie zbudowania.

Organ wskazał, że w pierwszej kolejności należało ustalić czy prawidłowe zagospodarowanie gruntu przy ul. [...] wymagało odjęcia, w trybie przepisów w/w dekretu, władztwa osobie fizycznej.

Organ ustalił, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji dla obszaru, na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość, obowiązywał Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego m. W. zatwierdzony Uchwałą Nr [...], z dnia [...] grudnia 1982 r., który przeznaczał przedmiotową nieruchomość pod budownictwo jednorodzinne.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że źródłem scalenia, o którym mowa w decyzji nie był nakaz zawarty w miejscowym planie, lecz wcześniejsza, bo dokonana w roku 1974 r. parcelacja działki nr [...], prawdopodobnie w oparciu o sporządzony plan podziału geodezyjnego z dnia [...] marca 1974 r. Władze Dzielnicy [...] przydzieliły następnie powstałe wskutek podziału działki osobom trzecim, wskazanym przez Społeczną Komisję d/s przydziału działek budowlanych.

Organ podniósł, że wyżej wskazane przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne nie stało na przeszkodzie ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości na rzecz jej byłych właścicieli dekretowych bądź ich następców prawnych, gdyż nieruchomość ta zabudowana była w dacie wydania decyzji domem jednorodzinnym, zamieszkałym przez jego właścicieli.

Ponadto jak wskazał organ z uzasadnienia decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] z dnia [...] września 1986 r. nie wynika aby przedmiotem badania organu było przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego.

Zdaniem organu Naczelnik Dzielnicy W. [...] nie udowodnił, że przeznaczenie przedmiotowego gruntu w obowiązującym planie nie da się pogodzić z korzystaniem z gruntu przez dawnych właścicieli lub ich następców prawnych, nie zbadał zamiarów byłych właścicieli, co do sposobu zagospodarowania przedmiotowego gruntu, co jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa - art. 7 ust. 2 dekretu.

Organ podniósł, że kwestionowanym orzeczeniem, odmówiono przyznania własności czasowej do gruntu przy ul. [...] pomimo braku przesłanki sprzeczności korzystania z nieruchomości z przeznaczeniem według planu zabudowy, co stanowi o rażącym naruszeniu tym orzeczeniem obowiązującego prawa - art. 7 ust.2 dekretu.

Organ zwrócił uwagę na fakt, że decyzja tą odmówiono ustanowienia wieczystego użytkowania na rzecz jej byłych właścicieli wobec części terenu nieruchomości, nie wskazując w niej jednoznacznie, której części nieruchomości dotyczy odmowa. W decyzji wyszczególniono jedynie powierzchnie, tj. [...] m2 + [...] m2 + [...] m2 + [...] m2 nie dokonując wcześniejszego podziału geodezyjnego nieruchomości, z pominięciem niezbędnych dla oznaczenia przedmiotu decyzji oznaczeń ewidencyjnych. Z decyzji nie wynika, jakiej części nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. "[...]" dz. Nr [...] dotyczy odmowa, a do której jej części wniosek nie został rozpoznany.

Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że kwestionowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Organ powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. OPS 7/96 z dnia 16 grudnia 1996 r. (opubl. ONSA 1997/24/97): "Okoliczność, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 póz. 279), znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna odmawiająca dotychczasowemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa."

Decyzją z dnia 12 listopada 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] z dnia [...] września 1986 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej Nr hip. "[...]" dz. Nr [...], w części dotyczącej gruntu przeznaczonego pod ulicę [...], w pozostałym zakresie stwierdziło nieważność ww. decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

W dniu 6 grudnia 2007 r. do Kolegium wpłynął wniosek M. S. i T. S. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r.

Skarżący podnieśli, że działki [...] i [...] stanowią ich własność, co powoduje nieodwracalne skutki prawne i tym samym niemożność stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] z dnia [...] września 1986 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

Organ Odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że dawna nieruchomość hipoteczna położona w obrębie [...] wchodzi obecnie w skład następujących działek ewidencyjnych:

- [...] - władający E. Z., której następcą prawnym jest Zarząd Główny [...] w W.

- [...] - własność M. S. i T. S. ,

- [...]- w użytkowaniu wieczystym Sp. z o.o. "I.",

- [...] - w użytkowaniu wieczystym Sp. z o.o. "I.",

- [...] - własność T. i P. małż. H., ,

- [...] - drogi,

Organ Odwoławczy podniósł, że skomunalizowany grunt działek nr [...], [...], [...] oraz [...] oddany został w użytkowanie wieczyste w ten sposób, iż umowy użytkowania wieczystego były poprzedzone decyzjami administracyjnymi. W tej sytuacji w stosunku do ww. działek nie można było orzec nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Organ Odwoławczy wskazał, że również późniejsze przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie może być uznane za nieodwracalne skutki prawne.

Organ Odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podniósł, że nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. wywołanego decyzją o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r., wpis do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości będącej przedmiotem tej decyzji prawa własności.

Jak również należy odróżnić skutki prawne, które wołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu, wywołanych późniejszymi decyzjami lub zdarzeniami prawnymi. Decyzja o przejęciu nieruchomości na podstawie dekretu wywołała jedynie skutek że nieruchomość ta przeszła na własność Skarbu Państwa.

Organ podniósł, że późniejsze decyzje o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, komunalizacji, przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nie są skutkiem prawnym decyzji o przejęciu nieruchomości na podstawie dekretu, lecz późniejszych decyzji wydanych w innych sprawach administracyjnych oraz innych zdarzeń prawnych. Oznacza to, że skutki prawne wywołane późniejszą decyzją dotyczącą tego samego przedmiotu, którego dotyczyła decyzja wcześniejsza, nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez wcześniejszą decyzję.

Organ Odwoławczy podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej nie musi automatycznie oznaczać odzyskania własności nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela. Chodzi tu, bowiem nie o odwracalność skutków prawnych w ogóle, ale o odwracalność skutków prawnych wywołanych tylko i wyłącznie decyzją dekretową dotkniętą wadą nieważności w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności.

Organ Odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że jeżeli nieodwracalność skutków prawnych wynika z późniejszych decyzji lub zdarzeń niż orzeczenie o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu, to nie występuje negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Tak, więc wszelkie późniejsze decyzje i zdarzenia prawne dotyczące przedmiotowego gruntu mogą być oceniane pod względem nieodwracalności skutków prawnych, ale to już w innych postępowaniach przed właściwymi organami.

Skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli:

- I. spółka z o.o. z siedzibą w W.,

- T. H. i P. H.,

- M. S. i T. S..

Skarżący I. spółka z o.o. w W. w skardze podniósł, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż bezpośrednie skutki decyzji przyznającej prawo użytkowania wieczystego osobie trzeciej nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami decyzji odmawiającej byłemu właścicielowi nieruchomości [...] przyznania prawa własności czasowej.

Zdaniem skarżącego I. spółka z o.o. w W., co prawda bezpośrednim skutkiem decyzji odmawiającej byłemu właścicielowi nieruchomości [...] przyznania prawa własności czasowej było przejście prawa własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa, niemniej jednak decyzja ta wywołała również pośrednie skutki w postaci stworzenia dalszej podstawy do przejścia prawa własności na podmioty trzecie (czy ustanowienia użytkowania).

Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawienie nie tylko ocena bezpośrednich, lecz także pośrednich skutków decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej powinna podlegać badaniu.

Zdaniem skarżącego nie jest istotne, że w sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi rzeczywiście miał miejsce wpis do księgi wieczystej wywołany decyzją o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Istotne jest bowiem, iż w przedmiotowej sprawie prawo własności było przedmiotem dalszego obrotu prawnego (a więc zdarzenia o charakterze cywilnoprawnym).

Tym samym przy ocenie czy określona decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne powinno brać się pod uwagę późniejsze zdarzenia (o charakterze pośrednich skutków decyzji), które mogą stwarzać przeszkody w przywróceniu uprawnień lub nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu.

Skarżący wskazał, że na nieodwracalne skutki prawne decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] z dnia [...] września 1986 roku o odmowie przyznania prawa własności czasowej wskazuje przesłanka ochrony osób trzecich, które działały w zaufaniu do dobrej wiary ksiąg publicznych.

Skarżący T. H. i P. H. w skardze wnosili o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r., utrzymującej w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., w części dotyczącej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę Nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr KW [...] zarzucając jej naruszenie art. 156 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący w uzasadnieniu podnieśli, ze od 23 listopada 1987 r. byli użytkownikami wieczystymi działki Nr [...] położonej przy ul. [...] na podstawie notarialnej umowy użytkowania wieczystego - Repertorium A Nr [...], a od 1998 r. są właścicielami przedmiotowej działki wskutek decyzji z dnia [...] maja 1998 r. wydanej przez Burmistrza Gminy W. – [...] przekształcającej prawo użytkowania wieczystego tej działki w prawo własności.

Skarżący uważają zatem, że ich - właścicieli tej działki, którzy działając w dobrej wierze nabyli ją chronią zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz zasada ochrony praw nabytych.

Podnieśli, że te właśnie zasady w ich ocenie stanowią ewidentnie przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] z dnia [...] września 1986 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej.

Podnieśli również, że organ nie wziął pod uwagę, że decyzja ta była podstawą do przekazania im umową w formie aktu notarialnego przez Skarb Państwa działki Nr [...] w użytkowanie wieczyste, a następnie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tej działki w prawo własności.

Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja nie uwzględnia faktu zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, które zgodnie z dyspozycją art. 156 § 2 k.p.a., uniemożliwiają organowi administracyjnemu jej wydanie, pomimo stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Skarżący M. S. i T. S. w skardze wnosili o jej uchylenie i przekazanie tej sprawy organowi I instancji do ponownego jej rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie następujących przepisów prawnych:

- art. 7 w związku z art. 77 § l k.p.a. przez ich niezastosowanie przy ocenie konsekwencji prawnych na gruncie § 2 art. 156 k.p.a. wynikających z faktu, iż skarżący część nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 roku, a mianowicie [...] m2 nabyli aktem notarialnym w dniu 7 marca 2006 r. od poprzednich właścicieli działając w zaufaniu do treści księgi wieczystej, a więc ich nabycie powyższego obszaru, formalnie wydzielonego z działki oznaczonej jako nr [...] w rejestrze hipotecznym "[...]", chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, której skutki prawne nie mogą zostać usunięte w trybie postępowania administracyjnego, co oznacza, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy W. [...], z dnia [...] września 1986 roku o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] poprzedniemu właścicielowi wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu § 2 art. 156 k.p.a.,

- art. 8 i art. 9 k.p.a., bowiem zaskarżona decyzja podważa zaufanie obywateli do praworządnego działania organów administracji państwowej i narusza słuszny interes obywatela.

Skarżący podnieśli w uzasadnieniu skargi, że niniejszy przypadek zasadza się wyłącznie na gruncie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i wszelkie inne rozważania nie mają żadnego znaczenia w sprawie. Nie ma, więc znaczenia to, czy ustanowienie wieczystego użytkowania było poprzedzone decyzjami administracyjnymi, jak również i to, czy wieczyste użytkowanie zostało przekształcone w prawo własności, a także okoliczności wynikające z orzeczeń Sądów Administracyjnych przytaczanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.

Skarżący zacytowali uchwałę Sądu Najwyższego, zapadłą w dniu 28 maja 1992 r., sygn. akt: AZP 4/92, opublikowaną w OSNC 1992, z. 12, poz. 211, który stwierdził, że jeśli obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżący wskazali, że w uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyraził szerszy pogląd, iż odwracalność albo nieodwracalność skutku prawnego decyzji należy rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych prawnych form działania. Jeśli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy skutek prawny decyzji ma charakter nieodwracalny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. "Odwrócenie" skutków prawnych rękojmii wiary publicznej ksiąg wieczystych nie może nastąpić na podstawie decyzji administracyjnej, a jedynie na drodze sądowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargi wnosiło o ich oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a., natomiast przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (orzeczenia administracyjnego) jest ustalenie istnienia takich jej wad. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Bezsporną w sprawie jest okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość podlegała działaniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Skarżący zarzucali zaskarżonej decyzji generalnie stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. [...] pomimo, że wywołała one nieodwracalne skutki prawne w stosunku do działki [...] – stanowiącej własność M. S. i T. S. , działek [...] i[...] –będących w użytkowaniu wieczystym Sp. z o.o. "I.", oraz działki [...] – stanowiącej własność T. i P. małż. H.,

Zarzuty skarg odnoszą się do tych rozważań organu, których przedmiotem była ocena czy decyzja Naczelnika Dzielnicy W. [...] z dnia [...] września 1986 r. odmawiająca dotychczasowym właścicielom przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] – wywołała nieodwracalne skutki prawne w zakresie dotyczącym działek gruntu [...] – stanowiącej własność M. S. i T. S., działek [...] i [...] –będących w użytkowaniu wieczystym Sp. z o.o. "I.", oraz działki [...] – stanowiącej własność T. i P. małż. H.

Okolicznością nie kwestionowaną przez strony jest to, że podstawą nabycia prawa użytkowania wieczystego działek gruntu [...] , [...] i [...] oraz [...] były umowy w formie aktu notarialnego poprzedzone ostatecznymi decyzjami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że z powodu tej okoliczności w stosunku do ww. działek nie można było orzec nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Skarżący T. i P. H. podnosili, że od 1998 r. są właścicielami przedmiotowej działki Nr [...] wskutek decyzji z dnia [...] maja 1998 r. wydanej przez Burmistrza Gminy W. – [...] przekształcającej prawo użytkowania wieczystego tej działki w prawo własności.

Skarżący uważają, że chronią ich zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz zasada ochrony praw nabytych.

Skarżąca spółka I. spółka z o.o. w W. nabyła prawo użytkowania wieczystego działek gruntu oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] oraz [...] w drodze umowy kupna sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 20 czerwca 2006 r. Rep. [...]. Zarzucała, że odnośnie działek gruntu oznaczonych nr nr [...] i [...] nastąpiły nieodwracalne skutki prawne z tego powodu, że przedmiotowe działki zostały skutecznie i w sposób prawnie chroniony (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) rozporządzone na rzecz osoby trzeciej we wtórnym obrocie, na podstawie umowy sprzedaży prawa wieczystego użytkowania gruntu, zawartej w formie aktu notarialnego.

Skarżący M. S. i T. S. w skardze podnieśli, że część nieruchomości, której dotyczy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 roku, Rep. [...], nabyli od poprzednich właścicieli działając w zaufaniu do treści księgi wieczystej, a więc ich nabycie powyższego obszaru, formalnie wydzielonego z działki oznaczonej jako nr [...] w rejestrze hipotecznym [...], chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, której skutki prawne nie mogą zostać usunięte w trybie postępowania administracyjnego.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez strony skarżące zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skarg.

Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów NSA OPS 7/76 "Okoliczność, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a."

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, w uzasadnieniu cytowanej uchwały, że decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej (użytkowania wieczystego) na podstawie dekretu na rzecz byłego właściciela gruntów [...] umożliwiła Państwu, jako właścicielowi tych gruntów i znajdujących się na nich wówczas budynków, zadysponowanie nimi przez oddanie ich w użytkowanie wieczyste innej osobie niż były właściciel tych gruntów. Jednakże w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną w tym przedmiocie, a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej, to ta decyzja o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste , a nie decyzja odmowna była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy.

Jeżeli podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, to okoliczności związane z nieodwracalnością skutków prawnych dotyczą tej decyzji, nie zaś decyzji o nieprzyznaniu byłemu właścicielowi gruntów [...] na podstawie dekretu prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego).

Zgodnie z uzasadnieniem wskazanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzenie nieważności decyzji odmownej otworzy w powyższej sytuacji możliwość wszczęcia z tego powodu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego i tym samym dokonywania w tym postępowaniu ustaleń i ocen, czy zawarcie na podstawie tej ostatniej decyzji umowy użytkowania wieczystego i przyznanie tego prawa oraz jego dalszy obrót powoduje, w świetle aktualnego stanu prawnego, nieodwracalność skutków prawnych decyzji o ustanowieniu tego prawa.

Skargi w świetle powołanej uchwały są nieuzasadniona. Sąd uznał, iż przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.