Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1326/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Wiesław Kisiel Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów f skargę oddala


UZASADNIENIE

III SA/Kr 1326/05

UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. decyzją z dnia 14 października 2005 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania R.N. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu G. z dnia [...] 2005 r. znak [...] orzekającą o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu B. gmina B., w odniesieniu do działki Nr [...].

W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7b ust.2 pkt 2, art.20, art.21, art. 22 . art.23 i art.24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. 00/100/1086 ze zm. ) i § 46 ust.2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 01/38/454).

Uzasadniając decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.

R.N. wystąpił do Starosty o dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów poprzez uwidocznienia w jednostce rejestrowej [...] jako właścicieli działki nr [...] na podstawie załączonych dokumentów w miejsce F.L. osoby F.L., A.H., S.H., H.H., I.M., każdej z tych osób w udziale wynoszącym [...] oraz wpisania wnioskodawcy jako osoby władającej tą działką.

Rozpatrując sprawę Starosta Powiatu G. poinformował wnioskodawcę, że złożone przez niego dokumenty nie są wystarczające dla wprowadzenia żądanych zmian i wyznaczył termin rozprawy administracyjnej.

Na rozprawie, która odbyła się 14 czerwca 2005 r wnioskodawca przedstawił nowe dokumenty, które uznał za istotne dla przedmiotu postępowania.

W ocenie starosty dokumenty mające potwierdzić fakt władania przedmiotową nieruchomością przez wnioskodawcę oraz umożliwić wpisanie jako właścicieli wyżej wymienionych osób nie mogły jednak stanowić podstawy do wprowadzenia żądanych zmian w operacie ewidencji gruntów, gdyż nie spełniają kryteriów określonych w § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Nadto od założenia ewidencji gruntów w 1968 r w pozycji rejestrowej nr 159 jako właściciel działki numer [...] wpisana jest F.L., zgodnie natomiast z § 10 ust.2 powołanego rozporządzenia tylko w przypadku braku danych dotyczących właściciela nieruchomości w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają.

Odwołanie od tej decyzji złożył wnioskodawca zarzucając rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego w zakresie art.20 ust.2 pkt 1, art. 51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz §12, § 46 i § 10 ust.2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez niewłaściwe zastosowanie wszystkich tych przepisów.

Zdaniem odwołania z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wpis F.L. do ewidencji gruntów jako właścicielki został dokonany wbrew prawu, gdyż brak jest dokumentu stwierdzającego nabycie przez nią własności nieruchomości objętej działką nr [...]. Stąd prawidłowym postępowaniem powinno być jej wykreślenie z rejestru i wpisanie, na podstawie przedstawionego arkusza posiadłości gruntowej L.p. [...] B. - [...] zaginione z 1946 r i wykazu zmian gruntowych i sporządzonego przez uprawnionego geodetę w 2005 r oraz postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku .złożonych w ZD nr [...], wskazanych osób jako współwłaścicieli.

Nadto zdaniem odwołania w sytuacji, gdy ewidencja gruntów obejmująca działkę nr [...] została założona na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r a zebrane w sprawie dowody pozwalają na ustalenie,. że wnioskodawca od kilkudziesięciu lat włada przedmiotową nieruchomością jako posiadacz samoistny należało go uwidocznić w tej ewidencji. Zgodnie, bowiem z art.51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, w ewidencji założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r do czasu uregulowania tytułu własności oprócz właściciela wykazuje się także osobę władającego. Tym zaś jest wnioskodawca.

Uzupełniając odwołanie wnioskodawca domagał się przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie poświadczonej kserokopii z ręcznie pisanego rejestru gruntów wsi B. wraz z pierwszą stroną potwierdzającą datę jego założenia.

Podejmując decyzję utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie podzielił zarzutów odwołania.

Organ wyszedł ze stwierdzenia, że obowiązkiem odwołującego, który zakwestionował zgodność danych zawartych w ewidencji gruntów ze stanem faktycznym, było należyte udokumentowanie wniosku. Odwołujący nie przedstawił jednak dokumentów spełniających wymogi określone w obowiązujących przepisach . To zaś miało znaczenie zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji gdy w ewidencji dla wsi B. w pozycji rejestru [...] jako właściciel wpisana jest F.L. od daty założenia ewidencji gruntów w roku 1968r. Na wsparcie przedstawionej argumentacji organ przytoczył orzeczenie Naczelnego Sadu Administracyjnego o sygn. 1260/99 (Lex 4622 ) zgodnie z którym przepis art.51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne odnosi się do stanu prawnego i faktycznego w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów a obecnie podjął czynności zmierzające do uregulowania - wykazania - tytułu własności.

Organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie może stanowić podstawy do zmiany w ewidencji gruntów w sprawach wszczętych po 1 lipca 1989 r. Odwołujący nie przedstawił zaś dowodów, ani na to, że jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości ani, że przed 1 lipca 1989 r był wpisany jako władający.

Te okoliczności zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przemawiały za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył odwołujący.

Skarga oparta jest na powtórzeniu zawartych w odwołaniu zarzutów naruszenie prawa materialnego w zakresie art.20 ust.2 pkt. 1, art.51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 12, § 46 i § 10 ust.2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez niewłaściwe zastosowanie wszystkich tych przepisów.

Jak w odwołaniu skarżący wywodzi, że wpis F.L. do ewidencji gruntów jako właścicielki został dokonany wbrew prawu, gdyż brak jest dokumentu stwierdzającego nabycie przez nią własności nieruchomości objętej działką nr[...] a prawidłowym postępowaniem powinno być jej wykreślenie z rejestru i wpisanie jako współwłaścicieli wskazywanych osób.

Zdaniem skarżącego dla wykazania swych racji przedłożył wymagane prawem dokumenty. Przedstawił bowiem arkusz posiadłości gruntowej, który jego zdaniem ma cechy ewidencji publicznej o jakiej mowa w § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz wykaz zmian gruntowych sporządzony przez uprawnionego geodetę i postanowienia o nabyciu spadku złożone w ZD nr [...].

W ocenie skarżącego ewidencja gruntów obejmująca działkę nr [...] została założona na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r a zebrane w sprawie dowody pozwalają na ustalenie, że skarżący od kilkudziesięciu lat włada przedmiotową nieruchomością jako posiadacz samoistny. Stąd do czasu uregulowania tytułu własności oprócz właściciela należy w ewidencji wykazać także jego osobę jako władającego przedmiotową nieruchomością.

Z ostrożności procesowej - przy okazji zarzutu naruszenia prawa materialnego w zakresie § 10 ust.2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków skarżący podnosi, że organy administracji obu instancji dokonały błędnych ustaleń faktycznych co do tego, że F.L. jest ujawniona w póz. [...] operatu ewidencji gruntów jako właściciel. Skoro bowiem organy administracji twierdzą, że brak jest dokumentów dających podstawę do dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów to tym samym brak jest dokumentów, które dawałyby podstawę do wpisu F.L. jako właściciela. Stąd wniosek, że wpis taki jest wpisem wadliwym. W tym stanie rzeczy powinien mieć zastosowanie § 10 ust.2 rozporządzenia, gdyż brak jest danych dotyczących właściciela nieruchomości a zebrane w sprawie dowody o których mowa w § 27 ust.2 Instrukcji technicznej G - 5 w sprawie prowadzenia ewidencji gruntów i budynków stwarzały dostateczną podstawę do wpisania w ewidencji skarżącego jako osoby władającej nieruchomością.

Niezależnie od tego wszystkiego zdaniem skarżącego założona w 1968 r w oparciu o dekret z 1955 r ewidencja dla wsi B. nie spełnia -jeśli chodzi o pozycje rejestrową [...] - wymogów zawartych w §23 i 24 "rozporządzenia ( M. P. Nr 11 póz. 98 ) " . Wpisując w ewidencji gruntów właściciela osoba ta powinna przedstawić odpis księgi wieczystej, akt notarialny, akt nadania, orzeczenie sądu bądź ostateczną decyzję administracyjną. W przypadku wpisywania zaś jako właściciela F.L. nie była ona obecna na terenie Polski ani też przedłożyła wymaganych prawem dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie.

Podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji jeszcze raz podniósł, że od początku założenia ewidencji w 1968 r w ewidencji gruntów dla wsi B. w pozycji rejestru [...] jako właścicielka wpisana jest F.L. Dołączone do wniosku kserokopie dokumentów nie mogły stanowić podstawy do wpisu, o której mowa w § 46 rozporządzenia. Dokonywanie zmian jest bowiem możliwe tylko na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, stosownych aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych. Taką podstawą mogłoby więc być prawomocne orzeczenie o stwierdzeniu zasiedzenia przez skarżącego przedmiotowej nieruchomości. W sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił dowodów ani, że jest właścicielem przedmiotowej ani, że przed 1 lipca 1989 r był wpisany jako władający. Przepis art.51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie może stanowić samoistnej podstawy do zmiany w ewidencji gruntów w sprawach wszczętych po 1 lipca 1989 r.

Odnosząc się do wskazywanego przez skarżącego wyroku NSA z 6 listopada 2001 r. sygn. II SA 2099/00 zaakcentował, iż organy administracji nie mogą samodzielnie rozstrzygać uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Przez władającego należy zaś rozumieć osobę fizyczną, która ma odpowiedni tytuł prawny do gruntu.

Na rozprawie przed Sądem skarżący wyjaśnił, iż przed Sądem Rejonowym w G. toczy się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości stanowiącej przedmiotową działkę, że F.L. już nie żyje, a kurator wskazał osoby, które podają się za jej następców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył :

Skarga nie jest uzasadniona .

Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z późn.zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, póz. 1269 ) stanowi, ze kontrolę tę sądy sprawują pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem dowodzi, iż nie zawiera ona uchybień dających podstawę do uwzględnienia skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji a tym bardziej do stwierdzenia jej nieważności.

Sprawując - wywołaną skargą - kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, stosownie do przepisu art. 134 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle zarzutów skargi przypomnienie tego przepisu jest niezbędne, tak jak niezbędne jest przybliżenie przepisów regulujących istotę postępowania w zakresie ewidencji gruntów i budynków, w którym zapadła zaskarżona decyzja.

Zgodnie z przepisem art.2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne obecnie tj. Dz.U. z 2005 r Nr 240, póz. 2027 - dalej ustawa - istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencje gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest Starosta (art. 22 ust.1).Przepis art.20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach ( ust. 1 pkt 1 ) oraz ich właścicielach ( ust.2 ), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te maja charakter przedmiotowy - w odniesieniu do gruntów - dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty ( art.20 ust.1 pkt 1 ).

Informacje podmiotowe (art.20 ust.2 pkt 1 ) dotyczą wykazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części.

Powyższe informacje o gruntach, budynkach i lokalach ( zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe) zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map - rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów (art.24 § 1 ustawy). Określając przedmiot ewidencji oraz sposób jej gromadzenia w postaci operatu ewidencyjnego ustawa w zasadzie nie reguluje zasad prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian .W dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji, czyniły to przepisy obowiązującego od 3 czerwca 2001 r Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. Nr 38, póz. 434 ) - dalej Rozporządzenie .

Z przepisów Rozdziału 3 Rozporządzenia ( § 44 in ) regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi ( § 44 pkt 2 ).

Aktualizacja zaś operatu ewidencyjnego zgodnie z § 45 ust.1 następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji, a nie jej prostowania. Usuwanie zatem błędów lub omyłek w ewidencji w ramach jej ,,aktualizacji" nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Nie jest, więc ,,aktualizowaniem" stan wcześniejszy, niż wynikający z aktualnie obowiązującego stanu prawnego.

Istniejący w ewidencji gruntów stan według, którego jako właściciel działki [...] wykazywana jest F.L. istnieje od 1968 r i prawidłowości tego ustalenia skarżący nie kwestionował .W złożonym przez skarżącego na poparcie wniosku dokumencie - zgłoszeniu B mienia posiadanego w kraju przez osoby zagraniczne oraz jego utraty, podpisanym przez skarżącego, skarżący wskazał F.L. jako właściciela m.in. lasu w B. o pow. 15 ha oraz podał jej adres w Izraelu. Z przedłożonych kserokopii wpłat z tytułu zobowiązań pieniężnych za lata 86-96, wynika, że R.N. opłacał te zobowiązania jako użytkownik gruntu F.L.

Wyżej powołane zdarzenia miały już miejsce pod rządem obowiązującej od 1 lipca 1989 powołanej wyżej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Za zgodne z prawem uznać zatem należy stanowisko organów ewidencji, że wywiedzenie przez geodetę uprawnionego w wykazie zmian gruntowych z 2005 r dla działki [...] prawa jej współwłasności na rzecz F.L. oraz A.H., H.H., S.H. i I.M., na podstawie postanowień Sądu G. z dnia 10 czerwca 1950 r., nie mogło stanowić podstawy do aktualizacji wpisu w ewidencji gruntów, co do osoby wykazywanego właściciela działki [...]. Pochodzące sprzed ponad 50 lat dokumenty stwierdzenia nabycia spadku, stwierdzały stan spadkobrania na datę otwarcia spadku po poszczególnych spadkobiercach i nie dowodzą stanu jaki istniał w czasie założenia ewidencji i wpisu do niej w 1968 r F.L. jako jedynej właścicielki. Przedłożone zatem dokumenty nie dawały podstawy do aktualizacji ewidencji, przez zmianę danych podmiotowych co do wykazywanego właściciela .

Istota postępowania ewidencyjnego polega na zastępowaniu danych nieaktualnych danymi aktualnymi .Nie może zaś w tym postępowaniu, po upływie prawie 40 lat, podważać skarżący prawidłowości wpisu F.L. w 1968 r. jako właścicielki do ewidencji gruntów. Wskazano wyżej, że skarżący prawidłowości tego wpisu co najmniej w latach 86-96 nie kwestionował. Stanowisko organów jest i w tej kwestii prawidłowe. Trzeba podkreślić, że obowiązek złożenia oświadczenia, o posiadaniu lub zarządzaniu mieniem osoby zagranicznej wynikał z przepisu art. 17 ust.2 ustawy z dnia 15 lutego 1989 r. Prawo dewizowe ( Dz.U. Nr 6, póz. 33 z poźn.zm. ). R.N. wskazywał wówczas F.L. jako właścicielkę działki [...] i znał jej adres. Okoliczność, że w obecnie toczącym się postępowaniu o zasiedzenie ma wątpliwości co do prawdziwości przymiotu spadkobierców F.L. po stronie osób wskazanych przez kuratora, nie jest przesłanką do wpisu jako współwłaścicieli osób co do których nie wiadomo czy przeżyły F.L. Zgodnie z powołanym przepisem art.20 ust. 2 pkt 1 tylko w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych (mimo znanego właściciela - Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, czy samorządowej osoby prawnej) w ewidencji wpisuje się osoby fizyczne lub inne osoby prawne, w których władaniu znajdują się te grunty .

W świetle tego przepisu w wypadku wykazania właściciela gruntu (niebędącego gruntem państwowym i samorządowym) w ewidencji gruntów nie wykazuje się innych niż właściciele osób, które tymi gruntami władają. Potwierdza tę ustawową regulację § 10 ust.1 pkt 2 ust. 2 Rozporządzenia stanowiąc, że ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości, a w przypadku braku danych, o których mowa w ust. 1 pkt 2 w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają.

F.L. figuruje w ewidencji od 1968 r jako właściciel nieruchomości i jest to wystarczającą przesłanką by brak było podstaw do wpisywania w ewidencji jakiejkolwiek innej osoby władającej działką [...], w tym skarżącego, choćby rzeczywiście tę działkę posiadała. Z tych względów przedkładane oświadczenia, jako dowody, że skarżący posiada działkę nie miały prawnej doniosłości dla sprawy.

Podzielić należy stanowisko organów ewidencji, że przepis art. 51 zawarty w przepisach przejściowych ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, miał zastosowanie w chwili wejścia wżycie tej ustawy z dnia 1 lipca 1989 r i dotyczył stanów, w których w chwili wejścia w życie ustawy władający był już wpisany do ewidencji w tym charakterze, a podejmował czynności do uregulowania tytułu własności wpisanego na rzecz innej osoby. Rolę tego przepisu wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 1999.11.16 II SA 1260/99 (Lex Nr46220 ).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.).