Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 240/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3, par. 7, art. 75 par. 1 i par. 77
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 10 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 marca 2021 r. nr 090000/71/213580/2011/RDZ-B7/2 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 18 marca 2021 r., nr 090000/71/213580/2021/RDZ-B7/2 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu M. L. prowadzącemu działalność gospodarczą jako PHU "T" prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Emerytur Pomostowych za styczeń 2021r.

W podstawie prawnej powołał art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz.1842 ze zm.) - dalej: ustawa o COVID-19 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371).

Z akt sprawy wynika, że we wniosku z 12 marca 2021 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji odmówił zwolnienia z tytułu składek. Stwierdził, że z danych przekazanych przez GUS wynika, że wg stanu na 30 listopada 2020r. przeważającym kodem działalności strony jest działalność oznaczona kodem PKD 4639Z, nie uprawniającym do zwolnienia. Zmiana kodu na PKD 5630Z nastąpiła dopiero 11 stycznia 2021r.

Strona nie skorzystała z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i pismem z 1 kwietnia 2021r. wniosła do sądu administracyjnego skargę na ww. decyzję.

Zarzuciła, że narusza ona:

- art. 31zy w zw. z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia poprzez przyjęcie, że skarżący w dniu złożenia wniosku nie prowadził przeważającej działalności gospodarczej wymienionej w tym przepisie, a w konsekwencji odmowę prawa do zwolnienia ze składek ZUS;

- art. 2 Konstytucji poprzez fikcyjną ochronę ubezpieczonego i przyjęcie niekorzystnych skutków decyzji co do wpisu do CEiDG, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć w chwili ich dokonywania.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zwolnienia,

ewentualnie

2. jej uchylenie i przekazanie organowi do ponownego rozpatrzenia,

3. przeprowadzenie dowodów z dokumentów na okoliczność wykonywania przez ubezpieczonego wyłącznie działalności uprawniającej do zwolnienia,

4. dowodu z zeznań strony na tę samą okoliczność.

W uzasadnieniu stwierdził, że początkowo jako przeważającą miał wpisaną działalność o kodzie PKD 5211Z. Jednak kiedy od 15 maja 2012r. wznowił działalność po okresie jej zawieszenia, dokonał wpisu nowej działalności: PKD 5630Z, tj. przygotowywanie i podawanie napojów. Od tego czasu prowadzi pub "Tawerna port" i jest to jego wyłączna działalność; nie prowadzi żadnej innej aktywności zawodowej ani gospodarczej. Zajmuje się tam sprzedażą piwa i innych napojów alkoholowych, bezalkoholowych i przekąsek. Na tę okoliczność przedłożył faktury zakupowe na piwo i środki czystości, umowę najmu lokalu a także koncesje na sprzedaż napojów alkoholowych. Podniósł, że zamknięcie lokali gastronomicznych z powodu pandemii spowodowało, że rok 2020 zakończył stratą, podczas gdy w roku 2019 osiągnął z działalności zyski. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 18/10 twierdząc, że ustawodawca nie może doprowadzić do zawężenia możliwości realizacji formalnie przyznanego prawa podmiotowego, które wskutek tego staje się prawem bezprzedmiotowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że ustawodawca nie przewidział innej możliwości ustalenia rodzaju prowadzonej działalności, niż treść wpisu do REGON i do tej regulacji organ ma obowiązek się stosować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

Dokonując zaś kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych na wstępie ramach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, że art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia i w celu przeciwdziałania COVID-19, innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

W wykonaniu tej delegacji ustawowej wydane zostało Rozporządzenie Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371).

§ 10 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia Rady Ministrów wskazuje, że zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami (...), w tym 56.30.Z,

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Zgodnie z ust. 3 oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 i 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.

W ocenie Sądu sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Ma on charakter formalny i opiera się na oświadczeniach podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Wpis do rejestru należy traktować raczej w kategoriach domniemania prawnego, które ma na celu uproszczenie postępowania o udzielenie ulgi.

Rodzaj deklarowanej działalności jest także oświadczeniem wiedzy i ma charakter faktów. Może być kwestionowany, ponieważ stan stwierdzony takim oświadczeniem jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu. (Tak Sąd Najwyższy w wyrokach z 7 stycznia 2013r., sygn. akt II UK 142/12 i z 23 listopada 2016r., sygn. akt II UK 402/15, publ. https://legalis.pl).

Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że sama treść wpisu do rejestru REGON w zakresie kodów PKD nie może świadczyć o przeważającej działalności podmiotu.

Należy bowiem wziąć pod uwagę, że z treści § 10 rozporządzenia wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność. Stanowi on bowiem o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie jest zatem decydująca sama treść wpisu do rejestru REGON w zakresie działalności przeważającej.

Należy także wziąć pod uwagę cel rozporządzenia, który wynika wprost z jego tytułu, a jakim jest wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, a więc m. in. łagodzenie skutków społeczno – gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom pomocy materialnej, mającej na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel zarówno ustawy jak i rozporządzenia, Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w rozporządzeniu winna trafić do podmiotów, które faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność objętą kodami w nim wskazanymi, zaś przychód z tej działalności był niższy co najmniej o 40 %.

Formalistyczne podejście i ograniczenie pomocy tylko do tych podmiotów, które działalność opisaną kodami objętymi uprawnieniem do zwolnienia ujawniły we właściwych rejestrach niezależnie od faktycznie wykonywanej działalności naruszałoby zasadę proporcjonalności i równości wobec prawa w odniesieniu do tych przedsiębiorców, którzy prowadząc taką samą działalność uprawniającą do zwolnienia ujawnili ją w odpowiednim rejestrze i otrzymali wsparcie. Mogłoby też prowadzić do nadużyć, gdyby pomoc trafiała do podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność innego rodzaju, niż deklarowana w rejestrze, a uprawniająca do zwolnienia.

Wreszcie przypomnieć należy, że stosownie do art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 80 K.p.a. ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu i te regulacje zostały w toku postępowania naruszone, bowiem w sytuacji rozbieżności pomiędzy kodem PKD deklarowanym we wniosku i ujawnionym w CEiDG organ winien był wyjaśnić, która z działalności ma rzeczywiście charakter przeważający, czego nie uczynił.

Odnośnie kodów, pod jakimi strona faktycznie prowadziła działalność zauważyć należy, że co najmniej od 21 stycznia 2020r. w treści wpisu do CEiDG został ujawniony kod 56.30.Z, wskazany w rozporządzeniu jako uprawniający do zwolnienia. Nie sposób też nie dostrzec, że kody PKD zostały wymienione w treści wpisu rosnąco, od kodu o najniższym numerze (46.39.Z) do tego o numerze najwyższym (56.30.Z). Przeczy to tezie, że to pierwszy w kolejności kod wskazuje na działalność przeważającą; jest on po prostu najniższy. Powyższe wynika z treści wydruku z CEiDG, który znajduje się w aktach administracyjnych.

Stanowisko Sądu nie stoi w sprzeczności z przepisami rozporządzenia nakazującymi przyznawać wsparcie podmiotom prowadzącym działalność oznaczoną określonymi kodami. Rozporządzenie nie wskazuje bowiem, że do wsparcia uprawnia sam wpis w rejestrze REGON działalności o określonych kodach, lecz o działalność o określonych kodach faktycznie wykonywaną.

Natomiast działalność strony – jak podniosła w skardze – od jej podjęcia po okresie zawieszenia jest tożsama i polega na prowadzeniu pubu.

Na potwierdzenie tej tezy strona dołączyła do skargi szereg dokumentów (faktury zakupowe, umowę najmu lokalu, koncesje na podawanie napojów alkoholowych w lokalu będącym przedmiotem najmu), z której wynika, że istotnie prowadzi działalność gastronomiczną, uprawnioną do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Deklaruje też, że jest to jej jedyna aktywność zawodowa, co organ z łatwością będzie w stanie zweryfikować w toku prowadzonego postępowania.

Wreszcie stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wskazuje to, że organ zaskarżoną decyzją naruszył także i ten przepis poprzez brak odniesienia się do twierdzeń zgłaszanych przez stronę w zakresie profilu jej działalności.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu, że pomoc winna być adresowana do podmiotów, które faktycznie prowadzą jako przeważającą działalność w zakresie kodów uprawniających do zwolnienia zgodnie z przepisami rozporządzenia. Przeprowadzi postępowanie dowodowe w oparciu o art. 7, 75 § 1 i 77 Kpa, mające na celu ustalenie, jakiego rodzaju działalność strony ma rzeczywiście charakter przeważający i czy istotnie jest to działalność gastronomiczna, jak wydaje się wynikać z przedłożonych do skargi dowodów. Następnie organ wyda decyzję stosowną do wyniku poczynionych ustaleń, którym da wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Sąd stwierdził, że organ naruszył § 10 ust. 1 rozporządzenia oraz art. art.7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.