Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 568/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 568/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku nr [...] Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania E. M. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Iżby Radców Prawnych we W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...].

Rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu [...] lipca 2006 roku E. M. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną działającą na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we W.. Uchwałą tej Komisji z dnia [...] lipca 2006 r. ustalony został wynik jej egzaminu na 186 punktów. Od powyższej uchwały ustalającej wynik egzaminu E. M. złożyła odwołanie. W odwołaniu skarżąca wniosła o ponowne ustalenie wyniku egzaminu konkursowego, w związku z tym, że w jej ocenie pytania nr 57, 58, 142, 155, 191, 198, 202, 224, 249 zawierały możliwość udzielenia więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi, bądź żadna z odpowiedzi nie była prawidłowa.

Minister Sprawiedliwości uznał odwołanie E. M. za bezzasadne.

Zgodnie z art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.), po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego Komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały i ogłasza ten wynik. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych stanowi, iż pozytywny wynik egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Po analizie akt osobowych skarżącej, zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z późn. zm.).

Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Również uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Z treści uchwały wynika jednoznacznie, iż w dniu [...] lipca 2006 r. E. M. złożyła egzamin testowy, z którego uzyskała wynik 186 punktów. Kontrola dokumentów i ponowne przeliczenie punktów wskazały, iż suma punktów obliczona przez członków Komisji Egzaminacyjnej została ustalona prawidłowo.

Za bezzasadne uznać należy także, zdaniem Ministra, zarzuty skarżącej dotyczące kwestionowanych pytań nr: 57, 58, 142, 155, 191, 198, 202, 224 i 249.

Ustosunkowując się do zarzutów w zakresie kwestionowanych przez skarżącą pytań Minister Sprawiedliwości zważył, co następuje:

Pytanie nr 57 brzmiało:

"Jan K. zawarł bez umocowania, w imieniu Jerzego R. umowę sprzedaży cennego obrazu. Umowa:

A.. jest ważna,

B. jest bezwzględnie nieważna,

C. ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez Jerzego R."

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". W odwołaniu skarżąca zarzuca, że pytanie jest niejednoznaczne, gdyż nie wynika z niego, czy nie mamy do czynienia np.: z możliwością przekroczenia umocowania, nie posiadania umocowania określonego w art. 105 k.c. Z tych powodów zależnie od okoliczności nie podanych w pytaniu prawidłowa może być odpowiedź "A" lub "C".

Wbrew twierdzeniom skarżącej, prawidłowa odpowiedź jest zawarta tylko w punkcie "C". Przedmiotowe pytanie sformułowane jest precyzyjnie i jednoznacznie, a odpowiedź na nie wynika wprost z art. 103 § 1 k.c. Odnosząc się do zarzutu należy zwrócić uwagę, że skarżąca w niedopuszczalny sposób czyni w swej argumentacji dodatkowe założenia niemające najmniejszego związku z treścią pytania. Gdyby celem pytania było sprawdzenie wiedzy kandydata z uwzględnieniem tychże dodatkowych elementów, wówczas znalazłyby się one w jego treści, skoro ich jednak nie było zatem i cel pytania był inny. Przy takiej argumentacji, można wyobrazić sobie szereg innych dodatkowych założeń, niezwiązanych w istocie z pytaniem, które także będą próbowały wykazać błąd w konstrukcji pytania. Z tych względów powyższy zarzut E. M., zdaniem Ministra uznać należało za całkowicie bezzasadny.

Pytanie nr 58 brzmiało:

"Prokury może udzielić:

A. Spółdzielnia mieszkaniowa,

B. Jan K.-przedsiębiorca jednoosobowy,

C. spółka kapitałowa w likwidacji."

Z klucza wynika poprawność odpowiedzi "A". Według skarżącej, która opiera się na treści art. 1091 k.c. i 1097 k.c. prawidłową na powyższe pytanie jest udzielona przez nią odpowiedź "B". Skarżąca stwierdza, że rejestr, o którym mowa w art. 1091 k.c. nie może być traktowany wąsko tylko jako KRS, ale także jako ewidencja działalności gospodarczej. Dodatkowo art. 1097 § 4 k.c. stwierdza, że śmierć przedsiębiorcy nie powoduje wygaśnięcia prokury, co także świadczy o poprawności odpowiedzi "B".

Odnosząc się do zarzutu należy stwierdzić, że zgodnie z art. 1091 in pryncipio k.c. prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców.

Problem z wykładnią tego unormowania polega na tym, że w chwili uchwalenia noweli lutowej do kodeksu cywilnego, a nawet w chwili jej wejścia w życie (25 września 2003 r.) przedsiębiorca jednoosobowy (osoba fizyczna) był, w świetle art. 36 pkt 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (ustawa o KRS), przedsiębiorcą rejestrowym. Niewykluczone, że zamiarem ustawodawcy było umożliwienie udzielania prokury także przedsiębiorcom jednoosobowym, co potwierdza regulacja art. 1097 § 4 k.c, w którym jest mowa o śmierci przedsiębiorcy i utracie przez niego zdolności do czynności prawnych.

Problem polega jednak na tym, że art. 36 pkt 1 ustawy o KRS miał wejść w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., a ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. zmieniającą ustawę Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 217, poz. 2125) nastąpiła zmiana ustawy o KRS i uchylenie art. 36 pkt 1. Ta zmiana weszła w życie 1 stycznia 2004 r., co oznacza, że przedsiębiorcy jednoosobowi są w dalszym ciągu wpisywani do ewidencji działalności gospodarczej. Taki stan petryfikuje ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.).

Ustawa ta, co istotne z rozważanego punktu widzenia, w art. 14 ust. 1 zd. 1 stanowi, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. W świetle tego unormowania, ale także przepisów ustawy o KRS (art. 1 ust. 2 pkt 1) oraz znowelizowanego art. 139 § 3 k.p.c, który wyróżnia rejestr przedsiębiorców i ewidencję działalności gospodarczej, nie pozostawiają wątpliwości, że rejestru przedsiębiorców w rozumieniu art. 1091 § 1 k.c. w żadnym razie nie można utożsamiać z ewidencją działalności gospodarczej.

Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców (art. 1098 § 1 k.c). O poprawności przedstawionego wyżej stanowiska świadczy i to, że ani obowiązujące jeszcze przepisy ustawy - Prawo działalności gospodarczej (art. 7a-7i), ani rozdział 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, który wchodzi w życie z dnia 1 stycznia 2007 r., nie przewidują wpisywania do ewidencji działalności gospodarczej prokury. Te ostatnie wskazują natomiast na wpisanie stałego pełnomocnika. W konsekwencji przedsiębiorca jednoosobowy nie może udzielić prokury, a odmienne stanowisko jest zupełnie nieuprawnione.

Pytanie nr 142 brzmiało:

"Jan K. złożył rezygnację z pełnienia funkcji w zarządzie spółki kapitałowej. Mandat Jana K. wygasł z chwilą:

A. wyrażenia zgody na rezygnację przez organ, który odwołuje członków zarządu,

B. dojścia oświadczenia Jana K. do spółki,

C. z dniem wykreślenia Jana K. z rejestru."

Prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 142 to odpowiedź "B", natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "C", zaś w odwołaniu dowodzi, że prawidłowa, obok odpowiedzi "B" jest również "A", której de facto nie udzieliła.

Skarżąca w odwołaniu wywodzi, że umowa spółki może ograniczyć możliwość rezygnacji członka zarządu z pełnionej funkcji tylko do ważnych powodów, a w pytaniu nie wiadomo czy sytuacja taka nie miała miejsca w analizowanym przypadku, w takiej sytuacji poza odpowiedzią "B", wynikającą z klucza właściwą jest udzielona przez nią odpowiedź "A".

Należy jednak zauważyć, że nie to zagadnienie było istotą pytania nr 142, które zostało sformułowane precyzyjnie i jednoznacznie, a odpowiedź na nie wynika wprost z art. 202 § 4 i 369 § 5 k.s.h., który stanowi, iż mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania go ze składu zarządu. Stąd jedyna prawidłowa odpowiedź, po uwzględnieniu treści art. 61 k.c. ("Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią."), to wariant "B". Nie ma podstaw, by czynić dodatkowe założenia do pytania, w sytuacji gdy poruszane zagadnienie wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a pytanie nie odsyła do nich i nie zawiera elementu, który wskazywałby, że mamy do czynienia z jakąś szczególną sytuacją faktyczną. Zarzut powyższy, w ocenie Ministra, uznać należy za całkowicie chybiony.

Pytanie nr 155 brzmiało:

"Majątek spółdzielni jest:

A. szczególnym rodzajem własności w użytkowaniu grupowym,

B. prywatną własnością jej członków,

C. własnością spółdzielni."

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie według klucza to wariant "B". Skarżąca udzieliła błędnej odpowiedzi "A". W odwołaniu stwierdza zaś, że udzielona przez nią odpowiedź "C" powinna być potraktowana jako prawidłowa, gdyż art. 3 prawa spółdzielczego nie pozbawia spółdzielni własności jej majątku i nie powoduje, że spółdzielcy są współwłaścicielami w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, a jedynie zalicza własność spółdzielni jako osoby prawnej, do kategorii własności prywatnej, nie zaś spółdzielczej, na gruncie prawa karnego własność taka jest dalej własnością cudzą.

Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że bezprzedmiotowe jest rozpoznanie powyższych zarzutów skoro skarżąca wysuwa w nim argumenty za poprawnością odpowiedzi, której skarżąca nie udzieliła. Odnosząc się zaś merytorycznie do tych zarzutów to należy uznać, że są nieuzasadnione. Znowelizowany w 1994 r. przepis art. 3 ustawy Prawo spółdzielcze stanowi, iż "majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków", a zatem odpowiedź na to pytanie wynika wprost z ww. przepisu.

Użycie do określenia przedmiotu regulacji rzeczownika "majątek", a nie cywilnego pojęcia "mienia" wskazuje, że chodzi o ekonomiczne, a nie prawne znaczenie własności.

W tym też rozumieniu majątek spółdzielni stanowi prywatną własność jej członków. Z chwilą wpisania do rejestru spółdzielnie są osobami prawnymi (art. 11 § 1 Prawa spółdzielczego), a zatem są podmiotami prawa cywilnego, w tym również prawa własności. Jako osoby prawne wykonują to prawo w granicach określonych przez art. 140 k.c. Własność (art. 140 k.c. w zw. z art. 45 k.c.) i inne prawa majątkowe stanowią mienie (art. 44 k. a).

Odpowiedź "C" wyraźnie odnosi się do majątku a nie do mienia spółdzielni, a zatem nie dotyczy własności w znaczeniu cywilnoprawnym. Z tych względów prawidłową odpowiedzią wynikającą wprost z ustawy jest odpowiedź "B". Udzielenie odmiennej odpowiedzi świadczy o braku znajomości przez zdającą art. 3 ustawy Prawo Spółdzielcze.

Pytanie nr 191 brzmiało:

"Wniesienie odwołania od decyzji powoduje według k.p.a.:

A. wstrzymanie wykonania decyzji,

B. nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji,

C. obowiązek wydania postanowienia w sprawie wykonalności decyzji."

Prawidłowa odpowiedź na to pytanie, to odpowiedź "A". Skarżąca udzieliła błędnej odpowiedzi "B" i twierdzi, że również ta odpowiedź jest prawidłowa, zależnie od intencji autora pytania. Bowiem wniesienie odwołania nie musi wstrzymywać wykonania decyzji: tak się dzieje w przypadku wniesienia decyzji po terminie (art.130 § 2 k.p.a.) oraz gdy decyzja, od której wniesiono odwołanie ma rygor natychmiastowej wykonalności lub podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa (art. 130 § 3 k.p.a.).

Ustosunkowując się do powyższego zarzutu należy zauważyć, że pytanie dotyczyło zasady ogólnej, w żadnym razie też nie odsyłało i nie sugerowało nawiązania do wyjątków czy uregulowań dotyczących sytuacji szczególnych, na które wskazuje autorka odwołania jak np.: art. 130 § 3 k.p.a. Wobec tego bezprzedmiotowe jest powołanie się skarżącej na wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r., który dotyczy takiego wyjątku.

W tym miejscu warto wskazać na tezę 3 do art. 130 komentarza Kodeksu postępowania administracyjnego B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck s. 569, iż odwołanie jest środkiem zaskarżenia bezwzględnie suspensywnym, bo skutkiem prawnym jego wniesienia jest wstrzymanie z mocy prawa wykonania zaskarżonej decyzji. Dlatego też należy uznać, iż w k.p.a. przyjęto jako zasadnicze rozwiązanie, że decyzja przed upływem terminu do wniesienia odwołania nie podlega wykonaniu. Z tych powodów zarzut należy potraktować jako bezzasadny.

Pytanie nr 198 brzmiało:

"Osoba prawna może być:

A.. członkiem stowarzyszenia,

B. jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia,

C. nie może być ani członkiem, ani członkiem wspierającym stowarzyszenia."

Zgodnie z kluczem odpowiedzi poprawną jest odpowiedź "B", w karcie odpowiedzi skarżąca udzieliła odpowiedzi "C", zaś w odwołaniu wskazuje, iż na gruncie całości ustawodawstwa prawidłowa jest odpowiedź "A".

Skarżąca wskazuje, że zgodnie z przepisami samorządowymi gminy mogą tworzyć stowarzyszenia, a są to podmioty mające osobowość prawną, zatem udzielona przez nią odpowiedź "A" jest jedyną poprawną pomimo, że w kluczu widnieje jako właściwa odpowiedź "B", która jej zdaniem jest błędna. Zarzuty skarżącej są bezprzedmiotowe skoro argumenty w nich zawarte dotyczą odpowiedzi "A", której skarżąca nie udzieliła.

Odnosząc się jakkolwiek do zarzutów skarżącej, jako iż zaznacza, że błędna jest wskazana w kluczu odpowiedź "B", należy zauważyć, że ogólne odniesienie członkostwa osoby prawnej do każdego stowarzyszenia, jak i treść odpowiedzi "B", będącej cytatem art. 10 ust.3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj. Dz. U. Nr 79, poz. 855 z 2001 r. ze zm.) wskazuje, że prawidłowa odpowiedź winna być udzielona na gruncie przepisów ww. ustawy będącej podstawowym aktem prawnym normującym prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach.

Stosownie do przywołanego wyżej przepisu art. 10 ust. 3 ustawy, osoba prawna może być jedynie wspierającym członkiem stowarzyszenia. Na gruncie tej ustawy nie jest więc dopuszczalne utworzenie stowarzyszenia osób prawnych ani też swoistego rodzaju stowarzyszenia mieszanego, którego członkami i założycielami mogłyby być zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. "Ustawa nie przewiduje formy stowarzyszenia mieszanego, stowarzyszającego jako członków zwyczajnych osoby fizyczne i osoby prawne (tak S.A. w Warszawie I Acr 280/94 z dnia 5 maja 1994 r. Przegląd Sądowy, wkładka do nr 11 z 1996 r., poz. 50).

Stowarzyszenia osób prawnych tworzone są na podstawie innych ustaw np.: ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym czy też ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, do których jedynie odpowiednio stosuje się przepisy ustawy - Prawo o stowarzyszeniach.

Te inne przepisy ustawowe stanowią rozwiązania szczególne wobec ustawy -Prawo o stowarzyszeniach, znającego jedynie członkostwo osób fizycznych.

Odpowiedź "A" nie jest zatem odpowiedzią prawidłową.

Przywołane przez odwołującą stowarzyszenia gmin mogą tworzyć gminy w tym również z powiatami i województwami zaś stowarzyszenia powiatów -powiaty, w tym również z gminami i województwami.

Z przykładowo wskazanych stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego wynika, że nie każda osoba prawna może być członkiem każdego stowarzyszenia.

Omawiane pytanie ma charakter ogólny i dotyczy wszystkich osób prawnych, odpowiedź "A" dotyczy członkostwa w każdym stowarzyszeniu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że odpowiedź "B" jest jedyną odpowiedzią poprawną na pytanie nr 198, a zarzut skarżącej jest chybiony.

Pytanie nr 202 brzmiało:

"W postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy:

A.. kodeksu postępowania cywilnego,

B. ordynacji podatkowej,

C. kodeksu postępowania administracyjnego."

Prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 202 zawarta jest w punkcie "C". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". W treści odwołania podnosi ona, iż możliwość stosowania przepisów postępowania cywilnego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika np.: z art. 40 § 2, art. 62, art. 71 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym wskazana przez nią odpowiedź "A" jest również prawidłowa obok tej wskazanej w kluczu, tj. odpowiedzi "C".

Zarzutów skarżącej nie można uznać za zasadne.

Przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zamieszczony w Rozdziale 1 Zasady ogólne, Działu 1 Przepisy ogólne stanowi, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Ponadto z przepisu art. 110 g § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika natomiast, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego mają odpowiednie zastosowanie przed sądem, w przypadku wystąpienia przez zobowiązanego, w stosunku, do którego organ egzekucyjny zarządził odebranie pomieszczeń, z powództwem o pozostawienie pomieszczeń w jego użytkowaniu. Do powództwa /a więc przed sądem, a nie przed organem egzekucyjnym/, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące postępowania o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji administracyjnej. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego gdyż powództwa (wymienione wprawdzie w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) są rozpoznawane przez sądy powszechne, które wówczas stosują kodeks postępowania cywilnego i z tych względów jedyną prawidłową odpowiedzią na postawione pytanie jest odpowiedź "C", zgodnie z którą w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Analogiczne argumenty zastosować należało w kontekście powołanych przez skarżącą przepisów art. 40 § 2, art. 62 i art. 71 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pytanie nr 224 brzmiało:

"Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają:

A. wspólnicy do wysokości posiadanego udziału w kapitale zakładowym spółki,

B. wspólnicy i członkowie zarządu,

C. członkowie zarządu."

Zgodnie z kluczem prawidłowa na to pytanie jest odpowiedź "C", odwołująca zaznaczyła wariant "A". W odwołaniu skarżąca zaznacza, że wszystkie odpowiedzi w tym pytaniu są błędne, gdyż odpowiedzialność członków zarządu jak i wspólników w spółce z o.o. ma charakter szczególny i występuje jedynie w ściśle określonych przypadkach, a co do zasady za zaległości podatkowe odpowiada spółka.

Powyższe zarzuty nie są zasadne. Jedyną prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 224 jest wskazana w kluczu odpowiedź "C". Odpowiedzialność ta wynika z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu (...). Prawdą jest, iż co do zasady za zaległości odpowiada spółka, jednak takiej odpowiedzi pytanie nie zawierało. Zatem treść pytania i propozycje odpowiedzi wskazują, że chodziło o ten szczególny rodzaj odpowiedzialności członków zarządu. Stąd zarzuty skarżącej uznać należało za chybione.

Pytanie nr 249 brzmiało:

"Radca prawny jest obowiązany kierować się przy wykonywaniu zawodu:

A . wyłącznie przepisami prawa,

B. wyłącznie przepisami prawa oraz zasadami etyki radcy prawnego,

C. wyłącznie przepisami prawa, zasadami etyki radcy prawnego dobrymi obyczajami przyjętymi przez radców prawnych oraz postanowieniami zawartymi w uchwałach samorządu."

Odpowiedź prawidłowa na pytanie nr 249 zawarta jest w punkcie "C". Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B" i zaznaczyła w odwołaniu, że także ta odpowiedź jest prawidłowa. Argumentacja skarżącej sprowadza się do tezy, że zakresy odpowiedzi "B" i "C" są identyczne, stąd właściwa poza wynikającą z klucza odpowiedzią "C", jest także zaznaczona przez odwołującą odpowiedź "B".

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, należy podkreślić, iż prawdą jest, że radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki Radcy Prawnego, ale skarżąca pomija jednak same zasady etyki zawodowej, z których wynika, że przy wykonywaniu zawodu radca prawny powinien kierować się przepisami prawa, zasadami etyki Radcy Prawnego, dobrymi obyczajami przyjętymi przez radców prawnych oraz postanowieniami zawartymi w uchwałach samorządu. Znajomość Zasad Etyki Radcy Prawnego, pozwala przy niniejszym pytaniu na właściwe jego odczytanie, zgodne z jego sensem i tym samym udzielenie prawidłowej odpowiedzi - "C". Należy również zauważyć, iż nie jest prawdą sugerowana przez E. M. identyczność zakresów odpowiedzi "B" i "C", gdyż w odpowiednich zdaniach użyte jest pojęcie "wyłącznie".

Zatem zarzut dotyczący pytania nr 249 jest również bezzasadny.

Skarżąca stwierdza w odwołaniu, że przywołane przez nią wyliczenie błędnych pytań ma jedynie przykładowy charakter. E. M. nie przedstawia jednak jakiejkolwiek argumentacji na poparcie tej tezy i nie wskazuje choćby numerów pytań w jej ocenie błędnych. W takiej sytuacji polemika w tym zakresie z odwołującą jest niemożliwa. Należy jedynie stwierdzić, że nie można podzielić uwagi skarżącej o błędnie sformułowanych pytaniach testu egzaminacyjnego, stojąc na stanowisku, że zostały one sformułowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny i pozwalały na udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi. Jedynym wyjątkiem jest pytanie nr 38, na które skarżąca udzieliła odpowiedzi zgodnej z kluczem, stąd kwestia ta w odniesieniu do niej jest bezprzedmiotowa.

Mając na uwadze podniesione okoliczności Minister Sprawiedliwości stwierdził, że uchwałą z dnia [...] lipca 2006 r. ustalony został przez Komisję Egzaminacyjną prawidłowy (negatywny) wynik egzaminu, bowiem skarżąca nie uzyskała wymaganych przez ustawę co najmniej 190 punktów, niezbędnych do uznania wyniku za pozytywny, a jej zrzuty okazały się bezpodstawne. Stąd, wobec zachowania wszystkich wymogów formalnych dotyczących organizacji egzaminu uznał, że brak jest podstaw do podjęcia decyzji zmieniającej wynik egzaminu konkursowego.

Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 roku złożyła E. M. wznosząc o jej uchylenie, a także uchylenie utrzymanej ww. decyzją uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we W. z dnia [...] lipca 2006 roku.

W skardze zarzuciła:

1. naruszenie art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2002r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.) przez błędne uznanie przez organ administracyjny, iż test spełnił wymogi określone w ww. przepisie,

2. naruszenie art. 6 kpa w związku z art. 33 § 1 i 33 § 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne uznanie, że wyniki postępowania konkursowego nie dawały podstaw do wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich,

3. naruszenie art. 7 kpa poprzez ograniczenie się jedynie do rozpatrzenia wskazanych przez skarżącą przykładowych błędów,

4. naruszenie art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenie się, co do całości zgromadzonego w sprawie materiału.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez E. M. skargi od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2006 roku Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zadaniem sądu, nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów prawa tak materialnego jak i procesowego.

Skarżąca zarzuca naruszenie przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (Dz. U z 2002r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.) polegający na wadliwym sformułowaniu, co najmniej części pytań poprzez uznanie, że pytania te spełniają kryterium tylko jednej prawidłowej odpowiedzi. Nadto część pytań testowych została skonstruowana w oparciu o przepisy wyrwane z kontekstu lub na podstawie tylko jednej ustawy wyrwanej z całokształtu regulacji prawnej, bez podania w treści pytania, której ustawy dotyczy. Pytania winny wskazywać, czy pytanie dotyczy zasady, czy wyjątku,

Wbrew twierdzeniom skarżącej, zakwestionowane pytania konkursowe oparte były na przepisach prawa i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Absolwent wydziału prawa, a więc osoba przygotowana teoretycznie, winna rozumieć ich sens i istotę. Pytania były niewątpliwe, a odpowiedź na nie była zawarta w kluczu odpowiedzi, a nieudzielona przez skarżącego. Na udzielenie prawidłowej odpowiedzi zasadniczy wpływ miała uważna lektura pytania. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź pochodzi poza jednoznacznie określony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to użytek ww. pytania odpowiedź prawidłowa.

Zgodnie z art. 339 ustawy o radcach prawnych egzamin konkursowy polegał na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź.

Zadaniem więc osoby egzaminowanej podczas rozwiązywania testu konkursowego było wybranie spośród trzech zaproponowanych odpowiedzi tej, która jest prawdziwa w oparciu o dane zawarte tylko i wyłącznie w pytaniu bez czynienia dodatkowych ustaleń, co czyniła skarżąca. Osoba egzaminowana mogła i powinna wywnioskować z kontekstu treści pytania i zaproponowanej odpowiedzi, jaki jest sens pytania i czego ono dotyczy tzn. jakiej instytucji prawnej, wyjątku, czy też zasady. Odpowiedź na każde z zakwestionowanych pytań wynikała wprost z treści przepisu i zawarta była w jednej z trzech zaproponowanych odpowiedzi.

Skarżąca powtórzyła zawarte w odwołaniu zarzuty. Były one przedmiotem oceny Ministra Sprawiedliwości, który dokonał wnikliwej ich analizy. Nie budzi ona wątpliwości sądu. Jest rzeczowa i wyczerpująca, a nade wszystko znajdująca oparcie w przepisach prawa. Argumentacja skarżącej jest w istocie polemiką z prawidłowymi ustaleniami organu, wynikającą z niewłaściwego zrozumienia pytań i poszukiwania odpowiedzi poza treścią pytania, czy też czynieniu niedopuszczalnych dodatkowych ustaleń.

Ad. pytania nr 57:

Odpowiedź na kwestionowane pytanie wynika wprost z art. 103 § 1 k.c., zgodnie z którym zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

Ad. pytania 58:

Pytanie należy ocenić jako trudne. Znajomość obowiązującego stanu prawnego nie powinna jednak nastręczać trudności w udzieleniu prawidłowej odpowiedzi, która wynika wprost z przepisu.

Ad. pytania142:

Odpowiedź na to pytanie wynika wprost z przepisów art. 202 § 4 i art. 369 § 5 k.s.h w związku z art. 61 § 1 k.c.

Ad. pytania155:

Nie ulega wątpliwości, że jedyną i wyczerpującą odpowiedzią jest odpowiedź C. Prawidłowa odpowiedz na to pytanie wynika także wprost z art. 3 prawa spółdzielczego.

Ad. pytania191:

Pytanie zostało sformułowane w sposób jasny.

Ad. pytania numer 198:

Pytanie zostało sformułowane jasno i czytelnie, a treść pytania nie sugerowała odesłania do stowarzyszeń samorządowych.

Ad. pytania 202:

Na to pytanie można było udzielić tylko jednej poprawnej odpowiedzi opartej na art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ad. pytania 224:

Odpowiedzialność członków zarządu wynika z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ad pytania 249:

Nie ulega wątpliwości, że jedyną i wyczerpującą odpowiedzią jest odpowiedź C, zwłaszcza wobec sformułowania propozycji pozostałych odpowiedzi z użyciem słowa "wyłącznie".

Rozpoznając odwołanie skarżącej od uchwały Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską Minister Sprawiedliwości odniósł się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów. Rozpoznanie zarzutów skarżącej dotyczących konkretnych pytań testowych polegało na prawnej interpretacji zakwestionowanych pytań testowych i wyjaśnieniu, dlaczego odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, zaś argumentacja skarżącego nietrafna. Działanie organu administracyjnego sprowadzało się do powoływania przepisów prawa, których znajomość sprawdzał test konkursowy i nie polegało na prowadzeniu postępowania dowodowego. Taka jest bowiem specyfika tego rodzaju postępowania, wynikająca z charakteru odwołania w zakresie wyniku egzaminu konkursowego. Z tych obowiązków organ się wywiązał. Zarzut naruszenia art.10 kpa jest więc niezrozumiały i nie potwierdza go w żaden sposób analiza akt postępowania administracyjnego.

Wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie może być i nie jest trzecią instancją, która władna jest dokonać sprawdzenia testu. Jak na wstępie uzasadnienia podkreślono, sąd uprawniony jest jedynie do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu. Sąd ma za zadanie sprawdzić, czy to powtórne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru pozornego, skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organowi nie można postawić zarzutu, że sprawę załatwił z naruszeniem norm procesowych. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i nie stwierdził, iż w sprawie miały miejsce uchybienia, które zaważyły na indywidualnym wyniku konkursu. Nie można mieć zastrzeżeń do organu, że w obszernych wyjaśnieniach odniósł się wyłącznie do kwestii wskazywanych przez skarżącą jako wadliwych i działających na jej niekorzyść, bowiem skarżąca w sposób jednoznaczny postawiła zarzuty w złożonym organowi odwołaniu, czym ukierunkowała jego działania.

Poczynione przez Ministra Sprawiedliwości ustalenia i oparty na nich tok rozumowania, a także analiza przepisów na których się oparł w zakresie oceny zakwestionowanych pytań konkursowych czynią zadość przepisom art. 7 i 8 kpa, a zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Jej uzasadnienie spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 kpa i odnosi się do wszystkich zarzutów skarżącej w sprawie.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.