Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 55/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. F. i K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 20 października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących M. F. i K. F. kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy T. decyzją z dnia 17 sierpnia 2015 r. znak: [....] odmówił nakazania właścicielom działek nr nr [....] [....] położonych w miejscowości W. przywrócenia poprzedniego stanu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach nr nr [....] [....] stanowiących własność wnioskodawców.

W uzasadnieniu na wstępie podano, że wnioskiem K.F. i M.F. z dnia 18 maja 2015 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych w rejonie granicy działek położonych w miejscowości W: działki nr [....] - należącej do M.S. i J.S. , działki nr [....] - należącej do M.S. i F.W. , działek nr nr [....] (powstałych z podziału działki nr [....] ) - należących do I.F. i S.F. , polegających na budowie przeszkód z kamieni, gruzu oraz gałęzi, skutkujących skierowaniem płynącego okresowo potoku [....] na działkę nr [....] stanowiącą drogę gminną, a następnie na działki wnioskodawców oznaczone numerami [....] i [....] , narażając ich na powstanie szkód w ich mieniu.

Organ I instancji zebrał materiał dowodowy obejmujący między innymi, oględziny w terenie, dokumenty geodezyjno - kartograficzne, opinię hydrologiczną ze stycznia 2013 r. określającą stan i przebieg wód na przedmiotowych gruntach.

Organ I instancji w dniu 2 czerwca 2015 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania oraz o wizji lokalnej w terenie wyznaczonej na dzień 29 czerwca 2015 r. w sprawie zmiany stanu wody na granicy działek położonych w miejscowości W. : działki nr [....] - należącej do M.S. i J.S. , działki nr [....] - należącej do M.S. i F.W. , działek nr nr [....] (powstałych z podziału działki nr [....] ) - należących do I.F. i S.F. , poprzez budowę przeszkód ziemnych skutkujących zmianą stanu wody, szkodliwie wpływających na działki wnioskodawców o numerach nr nr [....] , narażając ich tym samym na powstanie szkód w ich mieniu.

W dniu 29 czerwca 2015 r. odbyły się oględziny w terenie, w trakcie których nie stwierdzono w rejonie granicy działek nr nr [....] przeszkód z kamienia, gruzu oraz gałęzi wybudowanych w celu zmiany kierunku odpływu wód.

Wnioskodawca M.F. zaznaczył, że w miejscu będącym miejscem oględzin podejmowane są próby przekopania wału ziemnego i zmiany kierunku odpływu wód z rowu na drogę gminną (działka nr [....] ), a tym samym na działki nr nr [....] będące jego własnością.

Zmiana stanu wody na gruncie i jej wpływu na grunty sąsiednie w miejscu oględzin były przedmiotem dwóch postępowań administracyjnych prowadzonych przez Wójta Gminy T. (.....) oraz postępowania administracyjnego prowadzonego przez Burmistrza W. (.....). Przebieg wód w miejscu oględzin dokonanych w dniu 29 czerwca 2015 r. jest zgodny z ustaleniami dokonanymi w ww. postępowaniach, w tym z opinią biegłego hydrologa. Materiał fotograficzny sporządzony w 2011 r., w 2014 r. i w 2015 r. potwierdza niezmienność kierunku odpływu wody w rejonie granicy działek nr nr [....] w analizowanym okresie.

W trakcie prowadzonego postępowania nie stwierdzono, a wnioskodawcy nie przedstawili żadnych dowodów na szkody w mieniu spowodowane przez spływającą wodę na skutek działań właścicieli działek nr nr [....] lub inne osoby na skutek naturalnego wystąpienia wody z rowu w rejonie granicy wymienionych działek.

W tym stanie rzeczy organ I instancji stwierdził, że na granicy działek nr nr [....] nie doszło do istotnych zmian stosunków wodnych. Nie zmienił się kierunek odpływu wód opadowych i z tego tytułu nie doszło do szkód na działkach nr nr [....]

W dalszej części uzasadnienie organ I instancji omówił treść art. 29 ustawy Prawo wodne i podał przyczyny, na których oparł swoje rozstrzygnięcie.

Odwołanie od opisanej wyżej decyzji złożyli w ustawowym terminie K.F. i M.F. zarzucając jej naruszenie art. 29 Prawo wodnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 107 K.p.a. oraz nierzetelne zgromadzenie materiału dowodowego. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Decyzją z dnia 20 października 2015 r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 26 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odwołanie skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Wydana przez organ I instancji decyzja jest prawidłowa.

W ocenie Kolegium Odwoławczego sprawy z zakresu stosunków wodnych z reguły są sprawami skomplikowanymi, bowiem w konsekwencji muszą jednoznacznie stwierdzić, czy właściciel gruntu nie zmienił stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich i w związku z tym organ I instancji winien, w prowadzonym postępowaniu, gdy sprawa jest zawiła, a do wydania rozstrzygnięcia nie wystarczająca jest wiedza ogólna z zakresu hydrologii i fizyki oraz logiczne połączenie ustalonych faktów i ich interpretacja, zleca wykonanie opinii hydrologicznej.

W niniejszej sprawie sytuacja taka miała miejsce, bowiem jak wynika z materiału dowodowego, organ I instancji o taką opinię wystąpił i w styczniu 2013 r. została ona sporządzona przez biegłego mgr inż. M.K.

W znajdującym się w aktach sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Kr/1494/14, dotyczącego analogicznej sprawy, sąd wyraźnie podzielił stanowisko biegłego zawarte w opinii hydrologicznej z 2013 r.

Z przeprowadzonej wizji w terenie w dniu 29 czerwca 2015 r. sporządzono protokół, w którym miedzy innymi M.G. wyraźnie oświadczył, że nie ma zmiany stanu wody na gruncie, jedynie próba zmiany oraz że od 2014 r. kiedy było prowadzone postępowanie przez Burmistrza W. zmiana taka nie nastąpiła. Zdaniem K.F. i M.F. nastąpiło od tego czasu pogłębienie rowu. I.F. oświadczyła, że nie dokonywała prac związanych z pogłębianiem rowu. Natomiast M.F. oświadczył, że ingerencja I.F. polegała na rozkopywaniu wału w celu zmiany spływu wód w kierunku drogi gminnej. Odnośnie szkód spowodowanych na posesji wnioskodawców S.F. oświadczył, że nie dokonali skutecznie przekopania wału i skierowania wód na ich posesję.

Z art. 29 Prawa wodnego wynika ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkoda dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Organ I instancji winien wykazać, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że nie doszło, do dnia orzekania w sprawie, do zmian stanu wody na działkach nr nr [....] położonych w miejscowości W. , powodujących szkody na działkach nr nr [....] stanowiących własność wnioskodawców.

W świetle obowiązującego art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie zaistniały przesłanki pozwalające nakazać właścicielom działek położonych w miejscowości W. : działki nr [....] - należącej do M.S. i J.S. , działki nr [....] - należącej do M.S. i F.W. , działek nr nr [....] (powstałych z podziału działki nr [....] ) - należących do I.F. i S.F. , przywrócenie poprzedniego stanu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach nr nr [....] stanowiących własność wnioskodawców.

Z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku zwłaszcza, że nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 33/09, opub. w LEX nr 569567). Organ administracji publicznej dokonuje oceny wyników postępowania dowodowego. "Za wyniki postępowania dowodowego należy uważać treść dokumentów, złożonych zeznań świadków, stron, opinii biegłych, obserwacji dokonanych przy oględzinach" (W. Berutowicz, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1984, s. 191).

K.F. i M.F. nie zgodzili się z powyższą decyzją zaskarżając ją w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 107 K.p.a. poprzez nierzetelne zgromadzenie materiału dowodowego, naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, pominięcie dowodów wnioskowanych przez stronę oraz dowolną ocenę materiału dowodowego i wyciągnie wniosków, nie znajdujących potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych.

Powołując się na powyższe uchybienia wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji. Ponadto wnieśli o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, a wydane w sprawie decyzje są przedwczesne i nie wyjaśniają istotnych w sprawie okoliczności. Tym samym podlegają one uchyleniu.

Istotą sporu w tej sprawie między stronami jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli już nastąpiła spowodowane przez właściciela gruntu zmiana stanu na gruncie i dodatkowo ta zmiana stanu wody szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie – organ wykonawczy gminy - może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W sprawach dotyczących zmiany stanu wody na gruncie skutkującym powstaniem szkody na gruncie sąsiednim ważną kwestią jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Stan faktyczny sprawy to przede wszystkim ustalenie powstania szkody na gruncie spowodowanej zmianą stanu wody oraz ustalenie, że właściciele innych nieruchomości swoim działaniem lub zaniechaniem obowiązkowego działania spowodowali zmianę stosunków wodnych.

Istotnym dowodem przeprowadzanych w postępowaniach prowadzonych w oparciu o art. 29 Prawa wodnego jest opinia biegłego. W takiej opinii biegły winien ustalić aktualny stan stosunków wodnych, zmianę tego stanu i przyczyny takiej zmiany, a także ewentualne szkody, jakie spowodowała zmiana stosunków wodnych.

Nie zawsze opinia biegłego jest koniecznym dowodem pozwalającym na ustalenie stanu faktycznego sprawy, ale w sprawach skomplikowanych lub takich, w których dla ustalenia prawidłowego stanu faktycznego niezbędna jest wiedza specjalna – taka opinia winna być sporządzona. W tej sprawie opinii biegłego z dziedziny hydrologii lub pokrewnej nie sporządzono. Nie jest w tej sprawie wadą prowadzonego przez organy administracyjne brak sięgnięcia po opinię biegłego, wadą jest nienależycie ustalony stan faktyczny, do którego ustalenia opinia mogłaby być przydatna.

Wprawdzie organy administracji wskazują, że w tej sprawie posłużyły się opinią ze stycznia 2013 r. sporządzoną przez biegłego mgr inż. M.K. , ale opinia ta dotyczyła innej niż ta sprawy. Otóż opinia mgr inż. M.K. zatytułowana "Analiza hydrologiczna i opinia ekspercka" dotyczyła ustalenia przyczyn zalewania działek nr nr [....] [....] [....] przy ul. [....] w miejscowości W. w związku z wodą spływającą z jaru wprost pomiędzy działki I.F. i S.F. oraz T.T. i K.T. Obrazując to na mapie (karta nr 13 akt administracyjnych sprawy), ww. opinię sporządzoną w zakresie spływu wody z działek nr nr [....] w kierunku działek nr nr [....] .

Ta zaś sprawa dotyczy innego stanu faktycznego, mianowicie spływu wody z działek nr nr [....] na działkę nr [....] i dalej na działki nr nr [....] . Jest to więc inny kierunek spływu wód z działek nr nr [....] niż objęty sprawą, w ramach której sporządzoną opinię autorstwa mgr inż. M.K. pod nazwą "Analiza hydrologiczna i opinia ekspercka". Oznacza to, że opinia sporządzona w styczniu 2013 r. nie dotyczy stanu faktycznego tej sprawy.

Nie jest to jedyna wada postępowania.

W aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin z dnia [....] 2015 r. (karta nr 33-36 akt administracyjnych sprawy), w treści którego znajdują się informacje nie pozwalające na ustalenie niewątpliwego stanu faktycznego sprawy. Jak bowiem wynika z jego treści uczestniczący w tych oględzinach M.F. wskazał że nie doszło do skutecznego rozkopania wału i skierowania wód na ich posesję, a prowadzący z upoważnienia Wójta Gminy T. oględziny pracownik Urzędu Gminy stwierdził, że nastąpiła zmiana stosunków wodnych poprzez pogłębienie rowu. Nie wiadomo jednak, o jaki wał chodziło osobie sporządzającej protokół, jak też jaki rów został pogłębiony. Ani we tym protokole nie zamieszczono dalszych wyjaśnień opisywanych kwestii, ani też nie dołączono mapy z zaznaczonym wałem i rowem. Być może osoby uczestniczące w oględzinach potrafiłyby wskazać, jaki to wał i jaki rów, ale wobec braku opisania tych kwestii w protokole, Sąd nie jest w stanie potwierdzić, czy wał został lub nie został "rozkopany" i jaki rów pogłębiono.

W aktach sprawy znajduje się dołączony do karty nr 97 materiał zdjęciowy z którego wynika, że woda kierowana jest być może rowem (korytem potoku?) i zalewa nieruchomości. Zdjęcia te zostały złożone przez skarżących (ich pełnomocnika) z wyraźnym kilkudniowym wyprzedzeniem organu I instancji o możliwości złożenia dodatkowego materiału dowodowego. Mimo to, ani organ I instancji, ani organ II instancji nie uzasadnili w uzasadnieniach swoich decyzji, czy te zdjęcia w ogóle zostały przeanalizowane i jakie zostały na ich podstawie wyciągnięte wnioski. Organy administracji w sprawach, w których występują sprzeczne interesy kilku stron, nie mogą pominąć analizowania argumentacji i wniosków dowodowych jednej ze stron. Wymaga tego zasada budowania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz zasada nakazująca ustalanie obiektywnego stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.).

Akta sprawy nie zawierają w istocie ustaleń obrazujących w jaki sposób woda spływa z działki nr nr [....] i w jakim dalszym kierunku płynie: czy na działki nr [....] oraz [....] , czy też wzdłuż działki nr [....] i dalej np. na działkę nr [....] . Także i w tym kontekście brakuje ustalenia, gdzie jest wał ziemny (czy wzdłuż lub poprzek działki nr [....] ?) i co oznaczało "próby przekopania wału" ? i gdzie ten wał.

Kolejna kwestia, która wymaga ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości to kwestia powstania szkody. Co do zasady stanowisko w tym zakresie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest trafne. Organ administracyjny wtedy nakłada obowiązki, jeżeli właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody i ta zmiana spowodowała szkody na konkretnym terenie (szkodliwie wpływa na grunt sąsiedni).

W tej sprawie wątpliwości budzi już sam fakt powstania szkody. Wprawdzie z oględzin mających miejsce w dniu [....] 2015 r. wynika, że jeden z uczestników tych oględzin ( M.F.) stwierdził brak skutecznego rozkopania wału celem skierowania wody na działki skarżących (w tym działki M.F. ), to jednak materiał zdjęciowy dołączony po tej dacie obrazuje jakiś bliżej niekontrolowany spływ wód. Nie wiadomo, co to za spływ wód i czy spowodował on wyrządzenie szkody na gruntach sąsiednich. Ponadto nie zawsze dopiero powstanie szkody stanowi przesłankę nakazującą nałożenie obowiązku wykonania określonych prac przez podmiot odpowiedzialny za stan wody. Wyjątkowo Sąd dopuszcza także nałożenie obowiązku również i wtedy, gdy dana osoba podejmuje czynności wprost zmierzające do zmiany stanu wody ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, ale szkoda ta wystąpi dopiero wówczas, gdy stan wody będzie przeciętny (typowy). Przykładowo, osoba która podejmuje czynności związane z destrukcją obwałowań potoku chroniącego tereny sąsiednie przez szkodliwym oddziaływaniem wody płynącej tym potokiem, powinna być zobowiązana w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego do podjęcia czynności zmierzających do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Czynności podejmowane celem zmiany stanu wody, które z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością spowodują takie szkody, także powinny być objęte regulacją art. 29 Prawa wodnego. Będą to jednak sytuacje wyjątkowe, ponieważ wówczas dodatkowo organy muszą wykazać istnienie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy podjętymi czynnościami, a mająca w związku z tymi czynnościami powstać szkodą na gruntach sąsiednich.

Sąd nie przesądza, czy w tej sprawie takie czynności miały miejsce i kto je wykonał. Jeżeli jednak organy administracji ustaliłyby, że następuje destabilizacja wału ("przekopywanie wału") celem zmiany kierunku spływu wód, która to zmiana spowoduje szkody na tych działkach, na których dotychczas taka woda nie spływała, albo też następuje utrudnianie dotychczasowego kierunku spływu wód (np. poprzez przegradzanie koryta potoku lub kształtowanie nowego biegu koryta potoku), to nie ma przeszkód w nałożeniu obowiązków na sprawców takich czynności po to, aby nie dopuścić do powstania szkody. Dodatkowo należy przy tym wykazać istnienie bezpośredniego związku (a nie ewentualnego) między tak podejmowanymi czynnościami a mająca w ich wyniku powstać szkodą przy założeniu przeciętnego stanu wody. Niezrozumiałym byłaby sytuacja, w której nie należy przeciwdziałać szkodom jakie mają w powstać w przyszłości, a dopiero po powstaniu szkody należałoby nakładać obowiązki celem przeciwdziałania dalszemu powstaniu szkód, które już powstały.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że brak wyjaśnienia ww. istotnych okoliczności sprawy stanowi przyczynę uchylenia obu decyzji. Organy oparły się na sporządzonej opinii, nie dokonując jej krytycznej oceny, a tym samym decyzje te są przedwczesne. Tym samym zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. jest zasadny.

Powyższe okoliczności uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), w skrócie jako "P.p.s.a.". Brak bowiem należytej oceny materiału dowodowego miał w tej sprawie znaczenie co do wydanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. przy ponownym postępowaniu organ I instancji powinien przede wszystkim ustalić rzeczywisty stan faktyczny także z uwzględnieniem, jakie czynności były wykonywane w celu zmiany dotychczasowego przebiegu potoku. Ustalić, czy szkody miały miejsce (a więc i to, jakich nieruchomości dotyczą zdjęcia przedłożone w toku postępowania I-instancyjnego przez skarżących). W razie potrzeby, a wiec sytuacji, w której organ I instancji nie będzie w stanie samodzielnie ustalić prawidłowego stanu faktycznego sprawy lub nałożyć właściwe obowiązki, należy powołać biegłego celem oceny zmian stanu wody na gruntach. Przeprowadzając oględziny należy sporządzić precyzyjną mapę (najlepiej sytuacyjno-wysokościową z zaznaczonymi granicami działek) obrazującą dotychczasowy kierunek spływu wód i ewentualną zmianę tego kierunku oraz miejsca (jeżeli takowe będą) czynności zmierzających do zmiany kierunku spływu wód. Na podstawie rzetelnie ustalonego stanu faktycznego należy wydać decyzję administracyjną, nie zapominając, że w tego typu sprawach organy winny dążyć także do ugodowego załatwiania spraw spornych.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.