Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1071/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 1 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. K. była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położnej w T. stanowiącej część działek nr 1588/153 i nr 1588/154 objętych KW [...] dawniej oznaczonej jako działka nr 1531/2.

Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., określanej dalej jako u.g.n.).

Z akt sprawy oraz decyzji wydanych w sprawie wynika, że wnioskiem z dnia 5 maja 2008 r. S. M. wystąpił do Starosty [...] o zwrot nieruchomości położonej w T., oznaczonej jako pgr 907/2. Strona na skutek wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku złożyła w starostwie akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1980 r., Rep. A Nr [...] sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym w R. Na jego mocy S. M. zbył nieruchomość położoną w T., oznaczoną jako działka nr 1531/2, powstałą z pgr 907/2 objętej lwh [...] gm. kat. T. - na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64).

Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w T. odpowiadającej części działek nr 1588/153 o pow. 2,59 ha oraz nr 1588/154 o pow. 2,59 ha, objętych KW [...], określając jednocześnie, że części wyżej wymienionych działek odpowiadające dawnej działce nr 1531/2 zostały oznaczone na załączonym do decyzji wyrysie z ewidencji gruntów.

Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania S. M. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2007 r.

W sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 169/09 uchylił zaskarżoną przez D. M., Z. M., M. K., B. M., K. M. - jako następców prawnych S. M. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że podstawą odmowy zwrotu nieruchomości w zaskarżonej wówczas decyzji był przepis art. 229 u.g.n. W myśl tego przepisu roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. (o zwrot nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy z 31 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Sąd stwierdził, że organy obydwu instancji uznały, że sprzedaż nieruchomości, w skład których weszła nieruchomość objęta wnioskiem S. M. o zwrot została zbyta na rzecz D. P. w 2003 r., a ustawa weszła w życie dnia 1 stycznia 1998 r. Naprowadził, że w zaistniałych okolicznościach sprawy przepis art. 229 u.g.n. nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości w rozpoznawanej sprawie, gdyż ustawodawca brak istnienia roszczenia o zwrot nieruchomości łączy z określonymi zdarzeniami, które nastąpiły przed dniem 1 stycznia 1998 r.

Sąd podkreślił, że realizacja celu wywłaszczenia określonego w akcie notarialnym w odniesieniu do nieruchomości, która następnie została zbyta powoduje, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie powstaje. Inna sytuacja zaistnieje, gdy organy ustalą, że cel wynikający z aktu notarialnego – to jest budowa sieci cieplnej od A., szklarni z obiektami towarzyszącymi, hotelu na 200 osób – nie został zrealizowany i nieruchomość w rozumieniu art. 137 u.g.n. będzie spełniała warunki do uznania jej za zbędną.

Sąd wskazał na wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie sygn. akt I OSK 879/05, według którego w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub gmina z naruszeniem zakazu przewidzianego w art. 136 ust. 1 u.g.n. utraciły własność wywłaszczonej nieruchomości nie mogą skutków takich działań przerzucać na byłego właściciela (lub jego następcę prawnego) nieruchomości. Przede wszystkim bowiem na organie spoczywa obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub gmina na powrót władają i są właścicielami nieruchomości podlegającej zwrotowi, zaś do czasu zakończenia takich działań postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Sąd potwierdził, że prawo własności jest wartością konstytucyjnie chronioną i z tego faktu muszą wynikać określone konsekwencje interpretacyjne w obrębie ustaw szczególnych, które reglamentują problematykę ograniczenia tego prawa. Dodatkowo Sąd podniósł, że organy prowadzące postępowanie nie miały podstaw do rezygnacji z ustalenia kwestii, jaką jest zbędność działki na cele, na które nastąpiło wywłaszczenie. Wyjaśnił, że na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak i obecnej u.g.n., obowiązuje zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, którego konsekwencją jest istniejący po stronie organu obowiązek zawiadomienia byłego właściciela o zamiarze wykorzystania nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji. Przez odpowiednie stosowanie przepisów na podstawie art. 216 u.g.n., także – jak w niniejszej sprawie do aktu notarialnego i umożliwienie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, to dopiero bezskuteczny upływ ustawowego terminu do zgłoszenia wniosku o zwrot nieruchomości powoduje wygaśnięcie roszczenia o jej zwrot. Nadto Sąd zauważył, że organ winien dysponować dokumentami, z których będzie wynikało, kto podjął decyzję o sprzedaży nieruchomości w 2003 r. Reasumując uznał, że ustalenie, czy na nabytej w drodze aktu notarialnego przez Skarb Państwa nieruchomości został zrealizowany cel określony w akcie notarialnym jest istotną okolicznością stanu faktycznego, która będzie miała istotny wpływ na wynik postępowania. Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien zapewnić udział następcom prawnym po zmarłym S. M., ustalić, czy nie ma jeszcze innych następców prawnych oprócz tych, których Sąd dopuścił do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwrócić się do wszystkich następców prawnych o złożenie oświadczenia, czy popierają wniosek S. M. o zwrot nieruchomości, gdyż złożenie oświadczenia przez wszystkich spadkobierców w kwestii poparcia wniosku będzie warunkowało kontynuację postępowania o zwrot nieruchomości.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w T. oznaczonej jako działki nr 1588/153 o pow. 2,59 ha oraz nr 1588/154 o pow. 2,59 ha objęte KW [...] w częściach odpowiadających dawnej działce nr 1531/2 – oznaczonej na załączniku graficznym do decyzji kolorem żółtym.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ustalił spadkobierców po S. M., a następnie wezwał ich do złożenia wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Podał, że oświadczeniem z dnia 10 grudnia 2009 r. D. M. zrzekła się na rzecz M. K. swojego roszczenia w dochodzeniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w T. Nadto stosowne wnioski o zwrot nieruchomości złożyli M. K., Z. M., B. M. i K. M. Organ w szczególności wskazał, że zbyta przez S. M. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczona jako działka nr 1531/2 w T., niezbędna była Skarbowi Państwa pod budowę sieci cieplnej od A. , szklarni z obiektami towarzyszącymi i hotelu na 200 osób, których lokalizacje zatwierdzono decyzjami o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Za zbycie prawa własności nieruchomości właściciel otrzymał odszkodowanie w kwocie 13 520,00. Starosta podniósł, że aktem notarialnym – umową sprzedaży z dnia 17 stycznia 2003 r., Rep A Nr [...] Agencja Nieruchomości Rolnej Oddział [...] zbyła na rzecz D. P. nieruchomości położone w T. oznaczone jako działki nr 1588/154 o pow. 2,59 ha, 1588/153 o pow. 2,59 ha oraz nr 1588/166 o pow. 2,5638 ha. Organ podał, że w wyniku analizy mapy synchronizacyjnej wraz z legendą historyczną ustalono, że dawna działka nr 1531/2 obręb T. w obecnej ewidencji gruntów wchodzi w skład działki nr 1588/153 o pow. 2,59 ha, obj. KW [...] i działki nr 1588/154 o pow. 2,59 ha objętych KW [...] stanowiących własność D. P. Starosta wskazał, że w celu ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem na jaki została nabyta zwrócił się do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy [...] o podanie informacji dotyczącej sposobu zagospodarowania działek w okresie 10 lat od daty wywłaszczenia. Pismem z dnia 9 lutego 2010 r. Agencja Nieruchomości Rolnych poinformowała, że nieruchomość, w skład której wchodziły obecne działki nr 1588/153 i 1588/154 w latach 1980-1990 była użytkowana na cele upraw rolnych w tym warzyw gruntowych, co było zgodne z celem powołania Zakładu Ogrodniczego. Na skutek przeprowadzonego w dniu 12 marca 2010 r. badania dokumentów archiwalnych organ potwierdził fakt prowadzenia przez Zakład Ogrodniczy upraw gruntowych. Organ podniósł, że z analizy zalegających w aktach sprawy wykazów nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa przeznaczonych do sprzedaży m.in. dla działek nr 1588/153, 1588/154 wynika, że spełniony został warunek zawiadomienia byłego właściciela lub jego spadkobierców. Organ podkreślił, że wykazy te zostały podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie ich na tablicach ogłoszeń m.in. Urzędu Gminy i Starostwa Powiatowego. Nadto organ ustalił, że S. M. nie skorzystał z przysługującego mu prawa pierwszeństwa w nabyciu przedmiotowych działek. Reasumując organ stwierdził, że brak jest możliwości wydania decyzji o zwrocie w.w. nieruchomości z uwagi na trwałe – zgodne z prawem ich rozdysponowanie.

Odwołanie od tej decyzji złożyła M. K. wnosząc o jej uchylenie i zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w T. -dawnej działki nr 1531/2, obecnie stanowiącej część działek nr 1588/53 oraz 1588/154, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazała, że wywłaszczona działka nie została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nadto zarzuciła, że organ nie zawiadomił byłego właściciela o możliwości wystąpienia z żądaniem zwrotu przedmiotowej nieruchomości, chociaż mieszkał on ciągle pod adresem znanym z aktu notarialnego i ciągle tym samym.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Wojewoda podzielił zasadność stanowiska organu I instancji. Wyjaśnił, że żądanie zwrotu części działek nr 1588/153 i nr 1588/154 nie może być skutecznie realizowane w prowadzonym postępowaniu administracyjnym ponieważ Skarb Państwa, na rzecz którego nastąpiło zbycie przedmiotowej działki obecnie nie może korzystać z praw przysługujących właścicielowi. Podniósł, że w aktualnym stanie prawnym przejęta na rzecz Skarbu Państwa działka nr 1531/2 została sprzedana D. P. Naprowadził, że co prawda zbycie nieruchomości nastąpiło po dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. po 1 stycznia 1998 r., jednakże zwrot nieruchomości nie jest możliwy, gdyż w momencie orzekania nieruchomości objęte wnioskiem nie stanowią przedmiotu prawa własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej. Na poparcie swojego poglądu Wojewoda powołał się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Krakowie z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1243/08. Zwrócił również uwagę, że nabywca nieruchomości korzysta z ochrony bezpieczeństwa i pewności obrotu nieruchomościami, powiązanej z istotą i funkcją ksiąg wieczystych, co znajduje odzwierciedlenie w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt SK 55/08. Wskazał na stanowisko Sądu Najwyższego (dalej SN) i NSA sprowadzające się do wniosku, że brak jest możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa lub gminę w sytuacji jej sprzedaży i ustanowienia nowego właściciela (wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1991 r. sygn. akt SA/Ka 60/91, uchwała SN z dnia 23 września 1993 r. sygn. akt III AZP 13/93). Odnosząc się do zarzutu braku zawiadomienia poprzedniego właściciela Wojewoda podał, że naruszenie pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości sprowadza się w rezultacie do wyłączenia innych przepisów poza odpowiedzialnością odszkodowawczą przewidzianą w kodeksie cywilnym.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła M. K. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi Instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca podobnie jak w odwołaniu zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 136 ust. 1, 2 i 3 , art. 137 u.g.n., art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, § 4 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 14 października 1999 r. w sprawie określenia szczegółowego trybu sprzedaży nieruchomości i ich części składowych, warunków rozkładania ceny sprzedaży na raty, stawek szacunkowych gruntów oraz trybu przeprowadzania przetargów na dzierżawę, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewskazanie w zaskarżonej decyzji jakie fakty organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł, naruszenie art. 7, art. 8, art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 77 k.p.a. Dodatkowo zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu w odniesieniu do nieruchomości - zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, przyjęciu skuteczności powiadomienia byłego właściciela nieruchomości S. M. o przeznaczeniu na sprzedaż przedmiotowej nieruchomości oraz przysługującym mu prawie pierwszeństwa w nabyciu działek. Skarżąca zarzuciła, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany jak też nie podjęto jego realizacji. Nie zgodziła się z twierdzeniem organów obu instancji, że były właściciel nieruchomości S. M. został powiadomiony o przeznaczeniu do sprzedaży przedmiotowych działek przez Agencję Nieruchomości Rolnych. Dodatkowo wskazała, że nieprawidłowe było zbycie nieruchomości na rzecz D. P. Reasumując skarżąca podała, że w sprawie zostały spełnione wszelkie przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli niniejszej sprawy w wyżej wskazanym aspekcie Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, w tym zwłaszcza z uwagi na uchybienie zasadom określonym w przepisie art. 153 P.p.s.a.

Z przytoczonych w poprzedniej części niniejszego uzasadnienia fragmentów uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 5 sierpnia 2009 r., który orzekał uprzednio, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że zawarta tam została zarówno ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania. Jak wynika z art. 153 P.p.s.a. wiążą one nie tylko Sąd w wypadku, gdy sprawa będzie ponownie przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowoadministracyjnym ale także organy, które ponownie rozpoznają sprawę w postępowaniu administracyjnym i to niezależnie od tego, czy poglądy i wskazania zawarte w prawomocnym wyroku wydanym w sprawie podzielają, czy też nie.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 5 sierpnia 2009 r. WSA w Rzeszowie wytknął organom, że nie miały podstaw do rezygnacji z ustalenia tak ważnej z ustawowego punktu widzenia kwestii, jaką jest zbędność działki na cele określone w akcie notarialnym będącym podstawą wywłaszczenia. Podkreślił, że w razie ustalenia, że cel ten tj. budowa sieci cieplnej od A., szklarni z obiektami towarzyszącymi, hotelu na 200 osób – nie został zrealizowany to nieruchomość będzie spełniała warunki uznania jej za zbędną w rozumieniu art. 137 u.g.n. W takiej sytuacji organ zobligowany został do podjęcia działań mających na celu doprowadzenie do stanu, w którym Skarb Państwa lub gmina na powrót władają i są właścicielami nieruchomości podlegającej zwrotowi, a do czasu zakończenia takich działań postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. (vide str. 6 uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Rz 169/09).

Ustalenie tego, czy nieruchomość była zbędna w aspekcie celów wywłaszczenia określonych w akcie notarialnym zawartym w oparciu o art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r. – jak to wskazał tut. Sąd w wyroku z 5 sierpnia 2009 r. w sprawie II SA/Rz 169/09 – jest konieczne także z tego powodu, iż użycie jej na cel określony w akcie notarialnym powoduje, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie istnieje właśnie z uwagi na realizację celu wywłaszczenia.

W ocenie Sądu organy nie zastosowały się w pełni do wskazań i oceny prawnej zawartej we wzmiankowanym wyroku, co przesądza o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć bowiem należy, że odnośnie realizacji celów określonych w akcie notarialnym z dnia 25 kwietnia 1980 r. Rep. A Nr [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym, organy poprzestały na stwierdzeniu, że "nieruchomość, w skład której wchodziły objęte wnioskiem działki, w latach 1980 – 1990 były użytkowane na cele upraw rolnych, co było zgodne z celem powołania Zakładu Ogrodniczego" Organ I instancji dodał, że "w wyniku przeprowadzonego w dniu 12.03.2010 r. badania dokumentów archiwalnych Kombinatu Państwowych Gospodarstw Rolniczych w części dotyczącej Zakładu Ogrodniczego uzyskano potwierdzenie faktu prowadzenia przez tamt. Gospodarstwo upraw gruntowych".

Z aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1980 r. wynika natomiast, że między innymi działka nr 1531/2 niezbędna była Skarbowi Państwa pod budowę sieci cieplnej od A., szklarni z obiektami towarzyszącymi i hotelu na 200 osób.

Z decyzji organów nie wynika więc, czy te właśnie cele bądź któryś z nich (z uwagi na użycie sformułowania "między innymi działka nr 1531/2 niezbędna jest ...") zostały zrealizowane na częściach działek aktualnie oznaczonych nr 1588/153 i 1588/154 odpowiadających dawnej działce 1531/2. Cel powołania Zakładu Ogrodniczego nie może być w tym wypadku utożsamiany z celem wywłaszczenia.

Z uwagi na wyżej wskazane zapisy art. 153 P.p.s.a. i nie zastosowanie się do poglądu prawnego i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA z dnia 5 sierpnia 2009 r. przedwczesna byłaby ocena, czy w sytuacji kiedy w postępowaniu dotyczącym zbycia nieruchomości dokonano ogłoszenia o zamiarze jej sprzedaży przez obwieszczenie, istnieją podstawy do przyjęcia, że w ten sposób zapewniono byłemu właścicielowi możliwość realizacji roszczenia o zwrot nieruchomości, zwłaszcza w aspekcie podnoszonego w skardze i odwołaniu faktu zamieszkiwania tego właściciela wciąż pod tym samym adresem.

Niewykonania wytycznych nie uzasadnia także powoływana przez organy konstytucyjna zasada poszanowania prawa własności w aspekcie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, skoro po wejściu w życie Konstytucji prawo do żądania zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu także ma charakter prawa konstytucyjnego (art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Nie może być ono ograniczone w sposób naruszający istotę tego prawa ani przez ustawodawcę, ani tym bardziej przez organy administracji publicznej stosujące prawo. Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji", na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny, między innymi w wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK nr 7/2001, poz. 216) oraz w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 (OTK-A 2008/3/41).

W razie ustalenia, że żaden z celów określonych w akcie notarialnym z dnia [...] kwietnia 1980 r. po jego zawarciu nie został zrealizowany organy zostały w/w wyrokiem tut. Sądu zobligowane do podjęcia działań zmierzających do przywrócenia stanu, w którym ponownie Skarb Państwa lub gmina byłaby właścicielem nieruchomości.

Na możliwość zakwestionowania ważności umowy zbycia tej nieruchomości (w tym wypadku w zakresie odnoszącym się do części odpowiadającej dawnej działce 1531/2) zawartej z naruszeniem interesów i praw byłego właściciela, wskazuje także stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane np. w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt III CSK 182/09 (LEX 530573 teza 1).

Wszystko powyższe wskazuje na naruszenie przez organy art. 153 P.p.s.a., a w dalszej konsekwencji także art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy dokładnie przeanalizują treść uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 169/09 i podejmą w pierwszej kolejności działania niezbędne dla ustalenia, czy cele określone w akcie notarialnym z dnia 25 kwietnia 1980 r. zostały zrealizowane. W razie ustalenia, że żaden z tych celów nie został zrealizowany podejmą działania w celu stwierdzenia przez sąd powszechny nieważności czynności prawnej stanowiącej podstawę zbycia z 2003 r. prawa własności nieruchomości na rzecz D. P. w zakresie części nieruchomości odpowiadającej dawnej działce 1531/2 zawieszając na ten czas postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a, chyba że ustalą, że S. M. został prawidłowo powiadomiony o zamiarze zbycia tej nieruchomości i z prawa powyższego nie skorzystał.