Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 874/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1  lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 199a  par. 1,2,3, art. 201 par. 1 pkt 2, art. 70 par. 6
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 1891, art. 365, art. 366
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A SA w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zawieszenie postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A SA w [...] kwotę [...],- zł (słownie [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z [...].08.2015 r., Nr [...] 7.2015 określił "O. P." S.A. z siedzibą w W. (poprzednio: "[...]" S.A.), dalej: "spółka", wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 rok w wysokości [...] zł. Decyzją podatkową objął podziemne kanały wraz z umieszczonymi tam liniami kablowymi, które spółka wyłączyła od opodatkowania , powołując się na zawartą [...].01.2009 r. między pomiędzy jej poprzedniczką a [...] Sp. z o. o. , umowę sprzedaży i leasingu zwrotnego kanalizacji kablowej. Burmistrz stwierdził , że linie kablowe ułożone w kanale stanowią całość użytkową, pozwalającą na prowadzenie spółce działalności gospodarczej, tworząc łącznie sieć techniczną w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i jako budowla, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust.1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: "u.p.o.l.), podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zobowiązanie podatkowe w tym podatku za 2010 rok winno uwzględniać wartość budowli wraz z ułożonymi w niej kablami.

Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania. Burmistrzowi Miasta i Gminy P. zarzuciła naruszenie art. 122 , art. 187 § 1, i art. 193 § 1 O.p. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. , z powodu nieprzeprowadzenia dowodu z ewidencji środków trwałych spółki w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie stanu i wartości obiektów podlegających opodatkowaniu, a w konsekwencji naruszenie art. 210 § 4 O.p., które uniemożliwia spółce zrekonstruowanie sposobu wnioskowania organu podatkowego, i pozbawia spółkę możliwości ustosunkowania się rezultatów tego wnioskowania. W sytuacji , w której spółka przestała być właścicielem kanalizacji kablowej, a pozostała właścicielem przebiegających przez tę kanalizację linii kablowych, linie kablowe nie mogą zostać uznane za budowle podlegające podatkowi nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...].12.2015r., Nr [...], na podstawie art. 216 § 1 i 2, w zw. z art. 201§ 1 pkt 2 ustawy z 29.08. 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: "O.p.")zawiesiło z urzędu postępowanie odwoławcze do chwili prawomocnego rozstrzygnięcia wyrokiem sądu powszechnego zagadnienia wstępnego, jakim jest kwestia ustalenia istnienia powyższej umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego. Kolegium powzięło wątpliwości czy umowa ta była umową skuteczną. Wobec tego Kolegium na podstawie art. 199a § 1, opierając się na ustaleniach Urzędu K. Skarbowej w W. (kontrola z [...].03. 2014r. nr UKS [...] przyjęło, że umowa ta jest umową pozorną, że faktycznie nie doszło do sprzedaży telekomunikacyjnej kanalizacji ,bowiem dorozumianym zamiarem stron umowy było zredukowanie wysokości podatku od nieruchomości. Umowa ta, poprzez wniesienie pozwów o ustalenie ważności umowy, została zakwestionowana przed sądem powszechnym – Sądem Okręgowym w W. , przez Prezydenta Miasta W., Prezydenta W., Prezydenta Miasta G.. Od rozstrzygnięcia tego sporu będzie zależała wysokości zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości za 2010 rok, położonych także na terenie Gminy P..

Na powyższe postanowienie "O. P." S.A. reprezentowana przez pełnomocnika złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 i art. 187 § 1, art. 191 , art. 199a § 3 O.p. , poprzez brak wyjaśnienia przesłanek przemawiających za zasadnością zawieszenia postępowania podatkowego. W uzasadnieniu zażalenia spółka podniosła, że złożenie do Sądu Okręgowego w W. przez inne organy podatkowe pozwów o ustalenie ważności umowy, nie wpływa na postępowanie organu odwoławczego. Pozwy mają wpływ wyłącznie na postępowanie podatkowe prowadzone przez wnoszących pozwy odnośnych prezydentów miast. Tryb art. 1891 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: "K.p.c.) wywiera wpływ tylko na relacje stron procesu cywilnego. Zgodnie z art. 366 K.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tym samym postanowienie narusza art. 201 § 1 pkt 2 O.p. , poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne. Burmistrz, jako organ podatkowy , nie miał w tym zakresie wątpliwości i wydał decyzję określającą zobowiązanie podatkowe spółki za 2010 rok.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...].02.2016r. Nr [...] na podstawie art. 233 § 1w zw. z art. 239 i art. 201 § 1 pkt 2 O.p. , po rozpatrzeniu zażalenia , utrzymało w mocy postanowienie własne wydane w pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia zespół orzekający Kolegium stwierdził, że z faktury VAT, wystawionej w [...].01.2009 r. nr [...] przez "[...] [...]" S.A. wynika, że przedmiotem umowy była sprzedaż "infrastruktury telekomunikacyjnej zgodnie z umową sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009r." Powyższe oznacza, że jej przedmiotem były budowle sieciowe, w tym kanalizacja kablowa, położone na terenie wszystkich gmin w kraju, na terenie których spółka posiada infrastrukturę telekomunikacyjną, w tym również położone na terenie Gminy P.. Stąd też ewentualne prawomocne ustalenie przez sąd powszechny o nieistnieniu umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, wywoła skutek w odniesieniu do wszystkich przedmiotów, położonych na terenie gmin całego kraju, które zostały tą umową objęte, w tym także tych położonych na terenie Gminy P..

Zespół orzekający Kolegium stoi na stanowisku, że rozstrzygnięcie kwestii, czy istnieje określony stosunek prawny, ma konsekwencje na gruncie przepisów prawa podatkowego. Organom podatkowym nie wolno badać, czy istnieje stosunek zobowiązaniowy w postaci sprzedaży kanalizacji kablowej. Tego typu ocena została zastrzeżona kognicji sądów powszechnych. Zastosowanie regulacji z art. 199a § 3 O.p. powinno mieć miejsce, jeżeli ustalenie stosunku prawnego ma znaczenie dla prawnopodatkowego stanu faktycznego. Dlatego ustalenie przez sąd powszechny istnienia tej umowy stanowić będzie rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, niezbędnego do kontynuowania postępowania odwoławczego. Ograniczona moc wiążąca orzeczeń sądów powszechnych, nie może mieć zastosowania na gruncie prawa publicznego, a szczególnie prawa podatkowego, zwłaszcza w świetle ustawowych zasad powszechności i równości opodatkowania. Dlatego wyrok sądu powszechnego w sprawie omawianej umowy rozstrzygnie zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2) O.p.

W skardze, spółka reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].02.2015 r., nr [...] oraz poprzedzającego je postanowienia organu odwoławczego wydanego w pierwszej instancji, a także o zwrot na swoją rzecz od organu odwoławczego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 201 § 1 pkt 2 O.p. , poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne;

- art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. , poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik spółki podkreślił, że złożenie przez inne organy podatkowe (prezydentów miast) pozwów o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na postępowanie prowadzone przez Burmistrza ani organ odwoławczy. Postępowanie w trybie art. 1891 K.p.c. wywiera wpływ tylko na relacje stron, które były stronami takiego postępowania. Jest to zatem stosunek prawmy typu względnego, tzn. jest on skuteczny jedynie między stronami stosunku prawnego. Zgodnie z art. 366 K.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Z braku przepisów wyroki te nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności.

Postępowanie w trybie art. 1891 K.p.c. ma swoją podstawę prawną w art. 199a § 3 O.p. Przepis art. 1993 § 3 O.p. obliguje organ podatkowy do wystąpienie z pozwem jeśli są wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Burmistrz, jako organ podatkowy pierwszej instancji nie nabrał tego rodzaju wątpliwości i dlatego wydal decyzję określającą zobowiązanie podatkowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie , kwestia ważności (nieistnienia) umowy z [...].01. 2009 r., nie ma charakteru zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne wiąże się z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (por. wyrok NSA z 18.02.2015r., sygn. akt II GSK 2315/13, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, a o istnieniu takiej zależności, która musi mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 199a § 1 O.p. , organ podatkowy dokonując ustalenia treści czynności prawnej uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności. Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej (art. 199a § 2 O.p.). Jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa (art. 199a § 3 O.p.).

Organy podatkowe są zobligowane do stosowania dyrektyw interpretacyjnych wynikających z art. 199a § 1 O.p. w każdym przypadku, kiedy ma miejsce analiza treści czynności prawnej, do ustalenia rzeczywistej treści czynności cywilnoprawnej. Przesłanką wystąpienia do sądu powszechnego jest stwierdzenie wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. O tym, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przesłanka wystąpienia do sądu, czyli pojawiły się wątpliwości, decyduje organ podatkowy. Przesłanką wystąpienia do sądu jest, oprócz wskazanych powyżej wątpliwości, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, ewentualnie odmowa składania zeznań przez stronę. Dopiero stwierdzenie powyższych przesłanek obliguje organ podatkowy do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie prowadził własnego postępowania w celu ustalenia wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wystąpiło z powództwem na podstawie art. 199a § 3 O.p. do sądu powszechnego. Zatem, pomiędzy postępowaniem podatkowym, a wyrokiem, jaki zapadnie przed Sądem Okręgowym w W., nie wystąpiła i nie wystąpi zależność uniemożliwiająca rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Wyroki jakie zapadną w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w W. będą miały wpływ wyłącznie na postępowanie podatkowe prowadzone przez te organy podatkowe, które wytoczyły powództwa o ustalenie. Nie będą jednak korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organów podatkowych rozstrzygających w niniejszej sprawie. Wyrok wydany w oparciu o art. 1891 K.p.c. będzie wywierał skutki i kształtował stan prawny wyłącznie pomiędzy stronami procesu. Odnośnie związania organu podatkowego prawomocnymi wyrokiem sądu powszechnego, art. 365 § 1 K.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 366 K.p.c. stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Stwierdzenie, że art. 365 § 1 K.p.c. przypisuje prawomocnemu orzeczeniu sądu moc wiążącą nie tylko wobec stron i sądu, który je wydał, lecz również innych sądów, organów państwowych oraz organów administracji publicznej, a w wypadkach prawem przewidzianych także innych osób, oznacza jedynie tyle, że żaden z wymienionych podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był, czy nie był stroną tego postępowania.

Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie wydane w pierwszej instancji naruszyło art. 201 § 1 pkt 2 O.p. ponieważ nie zachodziły podstawy do przyjęcia stanowiska prawnego, że fakt wystąpienia przez inne organy podatkowe z pozwami do sądu powszechnego, rozstrzygnie zagadnienie wstępne umożliwiające wydanie przez organ odwoławczy decyzji w kwestii określenia zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości za 2010r. Organy podatkowe obydwu instancji mogą prowadzić samodzielnie postępowanie, w tym także w zakresie oceny skutków zawartej umowy dla określenia podatku od nieruchomości. Jednakże zgodnie z art. 70 § 6 pkt 3 O.p. zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje z dniem wniesienia pozwu przez organ podatkowy do sądu powszechnego na podstawie art. 189ą K.p.c., o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

Z powyższych powodów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i art. 200 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.