Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 449/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Jan Zając (spr) Sędziowie: NSA Grażyna Jarmasz WSA Bogusław Wolas Protokolant: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004r sprawy ze skargi C. X. Spółka z o.o. w K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 18 lutego 2002r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 1999r. - skargę oddala


UZASADNIENIE

W związku z zadeklarowaniem przez Spółkę w rozliczeniu podatku od towarów i usług za październik 1999 r. zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika w kwocie 10.165,00 zł Urząd Skarbowy decyzją nr [...]z dnia [...]12.1999r. przedłużył termin tego zwrotu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego.

Następnie w związku ze stwierdzonymi przez Urząd nieprawidłowościami w dniu [...].03.2000r zostało wszczęte postępowanie podatkowe w sprawie określenia prawidłowej wysokości różnicy podatku za październik 1999r., w wyniku którego w dniu[...] maja 2000r. wydana została decyzja Urzędu Skarbowego nr US. [...] określająca Spółce za w/w okres zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową i odsetki za zwłokę oraz ustalająca dodatkowe zobowiązanie podatkowe.

Przedmiotowa decyzja została przez Urząd Skarbowy Kraków- Krowodrza uznana za niedoręczoną.

W wyniku ponownej analizy akt sprawy a w szczególności wyjaśnień złożonych w dniach [...] i[...] stycznia 2001 r. przez M. R. Urząd Skarbowy decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. umorzył postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za październik 1999r. Skutkiem powyższego dokonał również zwrotu kwoty różnicy podatku za październik 1999r. w wysokości zadeklarowanej przez Podatnika wraz z odsetkami należnymi na podstawie art. 21 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

W dniu [...] kwietnia 2001 r. C. X. sp. z o.o. złożyła w Urzędzie Skarbowym [...] żądanie wszczęcia postępowania w sprawie błędnego naliczenia przez Urząd Skarbowy [...] odsetek od zadeklarowanej za październik 1999r. kwoty zwrotu różnicy podatku w wysokości [...].165,00 zł zwróconej na rachunek bankowy Podatnika po wydaniu decyzji [...] z dnia [...] marca 2001 r. umarzającej postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc październik 1999r.,

Urząd Skarbowy uznając o braku, w przedmiotowej sprawie podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku Podatnika, decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] odmówił wypłaty odsetek wwysokości 100% od kwoty 10.165,00 zł stanowiącej różnicę podatku od towarów i usług za miesiąc październik 1999r. podlegającą zwrotowi na rachunek bankowy podatnika.

Od tej decyzji Spółka w dniu[...] czerwca 2001 r. wniosła odwołanie żądając uchylenia decyzji Urzędu Skarbowego i rozstrzygnięcia o przyznaniu Spółce oprocentowania wg stopy procentowej właściwej dla nadpłat.

Rozpoznając ponownie sprawę na skutek wniesionego odwołania Izba Skarbowa nie podzielając argumentacji Spółki stwierdziła, że rozstrzygnięcie Urzędu Skarbowego jest prawidłowe skutkiem czego utrzymała w mocy decyzją organu pierwszej instancji.

Skarżąc powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 6 i 7 ustawy o podatku od towarów i usług.

Spółka podniosła, że zasada równości organu podatkowego i podatnika wobec prawa jest jedną z podstawowych zasad polskiego prawa administracyjnego. W myśl zasady równości, art. 21 ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług grozi organowi, w przypadku niedotrzymania przez organ terminu zwrotu należnej podatnikowi różnicy podatku, koniecznością wypłaty podatnikowi karnych odsetek. Od zasady, że odsetki powinny zostać wypłacone wg tej samej stopy, jaką stosuje się od zaległości podatkowych podatników, prawo przewiduje w art. 21 ust. 6 wspomnianej ustawy wyjątek: urząd skarbowy może "dać sobie" więcej czasu ( niż przepisowe 25 dni) na sprawdzenie, czy zwrot na pewno się podatnikowi należy -wówczas," jeżeli postępowanie wyjaśniające wykaże zasadność zwrotu", urząd płaci podatnikowi odsetki wg stopy właściwej dla należności odroczonych, czyli o połowę niższej.

A zatem, dla zastosowania obniżonej stopy odsetek konieczne jest spełnienie dwóch warunków:

1) musi nastąpić odroczenie wypłaty różnicy podatku, czyli zostać " wszczęte" postępowanie wyjaśniające,

2) postępowanie wyjaśniające musi wykazać zasadność zwrotu.

Izba Skarbowa interpretuje wymienione przepisy tak, że " jeżeli jednak nie zostanie wszczęte postępowanie wyjaśniające, a urząd spóźni się ze zwrotem, to taką różnicę podatku traktuje się jak nadpłatę (...)" , zapominając o drugim koniecznym warunku. Zdaniem strony skarżącej urząd musi wypłacić karne odsetki

nie tylko w przypadku nie wszczęcia postępowania wyjaśniającego, lecz także przypadku, kiedy postępowanie zostało wszczęte, lecz nie wykazało zasadności zwrotu, a mimo to zwrot nastąpił, gdyż jak w przypadku spółki C. X. - jednak zasadny był. Argumentacja Izby Skarbowej prowadzi do zaprzeczenia zasadzie równości podmiotów wobec prawa, bowiem gdyby do zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 21 ust. 6 wystarczało samo jednostronne wszczęcie przez urząd postępowania wyjaśniającego, urzędy czyniłyby to w każdym przypadku, co chroniłoby je skutecznie przed płaceniem karnych odsetek nawet w przypadku, kiedy urząd bezprawnie odmawia zwrotu , lecz w końcu przegrywa sprawę. Art. 21 ust. 7 nie miałby wówczas sensu.

Poza sporem jest, że Urząd Skarbowy wszczął w dniu [...] listopada 1999r. postępowanie wyjaśniające, 1 marca 2000r. postępowanie podatkowe, a w dniu [...] kwietnia 2000r. wydał decyzję, która nie wykazała zasadności zwrotu. Według skarżącego organy podatkowe przyjęły kuriozalną konstrukcję, jakoby postępowanie wyjaśniające przewidziane artykułem 21 ust. 6 ustawy obejmowało następujące później postępowania podatkowe, w tym postępowanie odwoławcze prowadzone przez Izbę Skarbową.

Zdaniem skarżącego ta konstrukcja nie ma oparcia w przepisach ordynacji podatkowej, ani żadnych innych. Jeżeli przyjąć, ze postępowanie wyjaśniające nie zakończyło się z chwilą wszczęcia postępowania podatkowego w dniu[...] marca 2000r. to by oznaczało , że od tego dnia toczyły się dwa postępowania w tej samej sprawie. Argumentacja organów podatkowych prowadzi także do złamania zasady równości podmiotów, ponieważ " uprawnia" urzędy do bezkarnego kwestionowania zasadności zwrotu podatnikowi różnicy podatku, kiedy ten zwrot mu się należy. Bezkarnego dlatego, że w żadnym wypadku urząd skarbowy nie musiałby wypłacić karnych odsetek czy postępowanie wyjaśniające wykazałoby zasadność zwrotu czy nie. W tym drugim przypadku urząd uznałby arbitralnie - jak to uczynił w przypadku C. X. - że postępowanie wyjaśniające zakończyło się dopiero ostatecznym uznaniem zasadności zwrotu, a wcześniejsza decyzja urzędu odmawiająca zwrotu "się nie liczy". Art. 21 ust. 7 nie miałby wówczas sensu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

stosownie do treści przepisu art. 21 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika w ciągu 25 dni od dnia złożenia rozliczenia przez Podatnika.

W przypadku gdy urząd skarbowy nie podejmie żadnych działań w sprawie ustalenia prawidłowości zwrotu i jednocześnie uchybi terminowi zwrotu różnicy podatku, art. 21 ust. 7 ustawy o VAT nakazuje traktować różnicę podatku jako nadpłatę podatku podlegającą oprocentowaniu " w rozumieniu przepisów o zobowiązaniach podatkowych", a zatem w oparciu o regulacje ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa. Tak więc podatnikowi będą się należały odsetki w wysokości równej odsetkom a zwłokę.

Termin dokonania zwrotu może zostać przez urząd skarbowy wydłużony co przewiduje art. 21 ust. 6 zdanie drugie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, stanowiąc, iż w przypadku, gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia (zachodzą przesłanki do stwierdzenia, iż prawidłowa wysokość zwrotu może być różna od zadeklarowanej), urząd skarbowy może przedłużyć termin zwrotu do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Jeśli zaś przeprowadzone postępowanie wykaże zasadność zwrotu, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej odsetkom stosowanym w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Istota sporu między stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia kiedy nastąpiło zakończenie przewidzianego w art. 21 ust. 6 postępowania wyjaśniającego.

Ani ten przepis ani Ordynacja podatkowa nie zakreśla dla tego postępowania żadnego sztywnego czasokresu.

Trafnie zwraca uwagę Izba Skarbowa , że żaden przepis nie precyzuje w jakim terminie to postępowanie powinno się zakończyć.

Przedłużenie terminu zwrotu różnicy podatku następuje w ramach czynności sprawdzających, o których mowa w dziale V Ordynacji podatkowej. Art. 280 tej Ordynacji nie odsyła do rozdziału 4 działu IV , regulującego między innymi terminy załatwienia spraw.

Przepisy nie określają też formy procesowej zakończenia tego postępowania.

Twierdzenie strony skarżącej, że wszczęcie postępowania podatkowego było równoznaczne z zakończeniem wyżej wymienionego postępowania wyjaśniającego nie jest oparte na żadnym przepisie prawa i jest twierdzeniem dowolnym.

W świetle Ordynacji podatkowej brak jest podstaw do takiego wniosku.

Jeżeli zwrot różnicy podatku okaże się zasadny organ kończy postępowanie wyjaśniające czynnością materialno - techniczną w postaci zwrotu tego podatku na konto podatnika.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Postępowanie podatkowe zostało bowiem umorzone, a więc stan faktyczny odpowiada hipotezie ustępu b art. 21 ustawy o podatku od towarów i usług.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1270) . Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 póz. 1271 z późniejszymi zmianami) stanowiącym, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.