Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1223/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 121, art. 122, art. 187
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... maja 2006 r. nr ... w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe; I. Uchyla zaskarżoną decyzję II. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz K. kwotę 500 zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia ... maja 2006 r., wydaną na podstawie m.in. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. - przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), art. 13 § 1 i 3, art. 65 § 4 i 5, art. 85 § 1, art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253), § 11 ust. 1, § 13, § 20a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), § 3, § 4 ust. 2, ust. 3 pkt 2, ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U. Nr 155, poz. 1515), art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7, art. 11c, art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (dz. U. z 1993r., Nr 11, poz. 50 z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. z dnia ... września 2004 r. o nr... uznającą zgłoszenie celne dokonane w imieniu i na rzecz "M." K. za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia, kwoty wynikającej z długu celnego oraz zastosowanej stawki podatku VAT i wysokości zobowiązania podatkowego.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zgłoszeniem celnym SAD nr ... z ... września 2001 r. "M." K. za pośrednictwem Agencji celnej "P." zgłosiła importowane z C. p. ... do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym deklarując wobec nich stawkę celną konwencyjną - 9%. Wśród załączników opisanych w zgłoszeniu celnym strona wymieniła m.in. faktury nr [...] oraz certyfikat pochodzenia.

Postanowieniem z dnia ... lutego 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego ... w W. wszczął postępowanie celno - podatkowe w przedmiotowej sprawie w związku z przeprowadzonym postępowaniem weryfikacyjnym. Następnie Naczelnik Urzędu Celnego ... decyzją z ... września 2004 r. uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe m.in. w zakresie ustalenia kraju pochodzenia towaru i postanowił zastosować stawki celne autonomiczne podwyższone o 100% tj. stawkę 60%. Strona została obciążona również stosownymi odsetkami od wyliczonych należności.

W uzasadnieniu decyzji organ celny wyjaśnił m.in., że importer dokonał zgłoszenia towarów z zastosowaniem konwencyjnej stawki celnej mimo, że do zgłoszenia celnego nie dołączono żadnych dokumentów wskazujących na kraj pochodzenia przedmiotowych towarów.

Orzekając w sprawie na skutek odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z dnia ... maja 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu - iż nie była importerem żadnych towarów, nie składała żadnych upoważnień w agencji celnej i tym samym nie może być stroną niniejszego postępowania, Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, które potwierdza, że ww. twierdzenia skarżącej uznać należało za nieuzasadnione.

Wskazał w szczególności, iż w przedmiotowym dokumencie JDA SAD z dnia ....09.2001r. w polu 8 jako odbiorca figuruje firma "M." K. , pole 14 to zgłaszający - Agencja Celna P. Ponadto w aktach sprawy widnieje upoważnienie z dnia ....09.2001 r. do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego udzielone przez firmę "M." K. - Agencji Celnej P. Z wyjaśnień uzyskanych od ww. agencji celnej (v. pismo z dnia ....02.2005 r.) wynika, iż dokonywała ona odpraw celnych w imieniu "M." K., a w aktach agencji znajduje się upoważnienie udzielone przez firmę M., a podpis agenta celnego widniejący na dokumentach importowych jest autentyczny.

Fakt importu towarów przez firmę M. potwierdzają zeznania świadka P. B. N. - właściciela firmy przewozowej, którego dane widnieją na dokumentach transportowych (CMR, CARNET TIR) załączonych do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Protokoły przesłuchań zostały udostępnione przez Referat Karnoskarbowy Urzędu Celnego ... w W., po uzgodnieniu z Prokuraturą Rejonową W. P. P. i postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia ... czerwca 2005 r. materiały te zostały włączone do akt niniejszej sprawy jako nowe dowody.

Ś. N. zeznał m.in., iż w 2001r. wykonał kilka przewozów dla firmy M., towar po odprawie rozładowywany był w Porcie P. w W., a rozładunku dokonywali pracownicy firmy M.

Zgodnie z ust. 7 części "A" Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 20.12.2000 r. - do towarów , dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celna autonomiczną, podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.

Zgodnie z § 11 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz list towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia - dowodem pochodzenia może być również faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach jest zapis o kraju pochodzenia towaru. W aktach sprawy nie ma innych dokumentów spełniających ww. warunki i określających kraj pochodzenia zaimportowanego towaru, a strona pomimo wezwania (pismo z dnia ....01.2005 r.), takich dokumentów nie przedłożyła, także na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Dokument, który nie zawiera stosownego zapisu na temat pochodzenia (bez względu na to gdzie został wystawiony) nie może stanowić podstawy do ustalenia kraju pochodzenia. W świetle cytowanych przepisów zamknięcia celne, na które wskazuje pełnomocnik nie mogą zastąpić dowodu pochodzenia.

W odniesieniu do zarzutu wydania decyzji przez organ I instancji w sytuacji posiadania tylko kserokopii dokumentów założycielskich firmy, organ II instancji wyjaśnił - powołując się na § 206 ust. 1 i ust. 7 oraz § 193 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych - iż do zgłoszenia celnego nie ma obowiązku przedkładania każdorazowo do wglądu oryginałów wskazanych dokumentów, jeżeli zostały wcześniej złożone organowi celnemu, a dane w nich zawarte są nadal aktualne.

Odnosząc się natomiast do podniesionej przez skarżącą kwestii niewykorzystania przez organ celny badań grafologicznych przeprowadzonych w zakresie autentyczności złożonych podpisów Dyrektor Izby wyjaśnił, iż zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego jak i w zakresie II instancji - organ celny nie zlecał tego rodzaju badań uznając, iż zgromadzony materiał dowodowy jest na tyle przekonujący, że nie ma potrzeby korzystania z tego środka dowodowego.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej uzasadnił zasadność i przyczyny wymierzenia w przedmiotowej sprawie odsetek wyrównawczych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych, stwierdzając, iż sporządzenie zgłoszenia celnego jest swoistą deklaracją o samoopodatkowaniu się podmiotu z tytułu dokonanego obrotu towarowego z zagranicą. Udokumentowanie statusu pochodzenia towaru w sposób przewidziany prawem spoczywało na importerze towaru. Strona wnioskowała w zgłoszeniu celnym o zastosowanie stawki konwencyjnej, mimo, iż do zgłoszenia nie załączyła żadnego dokumentu wskazującego na kraj pochodzenia sprowadzonych towarów. Strona zdaniem organu nie wykazała również, iż podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym nie było wynikiem jej świadomego działania lub zaniechania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, "M." K. wniosła m.in. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z ... maja 2006 r. z powodu niezgodności z prawem. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

błędne skierowanie jej do skarżącej, która nie dokonała importu i zgłoszenia do odprawy celnej towaru będącego przedmiotem sporu, co stanowi, iż nie ponosi ona żadnej odpowiedzialności za powstałe nieprawidłowości oraz kwoty, którymi organ celny ją obciąża;

braku posiadania przez organ celny oryginałów dokumentów założycielskich firmy oraz nie wyjaśnienia zapisów zawartych w posiadanych kopiach, w szczególności kwestii dotyczących rachunku bankowego wskazanego w zgłoszeniu celnym, który jak wielokrotnie wskazywała skarżąca do niej nie należał;

naruszenie art. 120, 121, 122 oraz 191 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie jej na podstawie niepełnego materiału dowodowego wskazując min. brak w aktach materiałów dotyczących badań grafologicznych zgodności podpisów;

naruszenie art. 145 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie w doręczeniu postanowienia o wszczęciu postępowania upoważnionej agencji celnej, reprezentującej skarżącą przed organami celnego w charakterze przedstawiciela bezpośredniego;

naruszenie zasad dotyczących wymiaru odsetek wyrównawczych, poprzez nieuwzględnienie faktu, iż dokumenty dotyczące wartości towaru oraz statusu pochodzenia towaru sporządzane są i dostarczane wraz z towarem przez eksportera, co stanowi okoliczność szczególną wyłączającą z odpowiedzialności importera;

zastosowanie stawki celnej autonomicznej bez podania podstawy prawnej, co stanowi o naruszeniu zasady praworządności wyrażonej w art. 120 o.p. w zw. z art. 7 Konstytucji RP, gdyż z żadnej normy prawnej nie wynika by Rada Ministrów mogła w drodze rozporządzenia wprowadzić do Taryfy celnej stawki celne autonomiczne;

naruszenie przepisów prawa poprzez zastosowanie stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%, pomimo, iż organ celny był w posiadaniu dowodów na potwierdzenie nienaruszalności plomb, założonych w kraju eksportera oraz zgodności dokumentów przewozowych, co potwierdza bezpośredni transport z kraju nadania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze wskazał, iż przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, ustalając sposób w jaki dokonywany był import towarów oraz regulowanie związanych z tym płatności. Towar znajdujący się w kontenerach odbierany był w Hamburgu od przedstawiciela firmy c., który płacił za usługę transportu gotówką i wręczał faktury. Dyrektor opisując sposób działania dotyczący przywozu towaru na terytorium Polski powołał się na dowody w postaci m.in. zeznań świadków (np. P. i N.) oraz treść pisma firmy T. Sp. z o.o.

Odnosząc się do kwestii niewykorzystania przez organ celny badań grafologicznych przeprowadzonych w zakresie autentyczności złożonych podpisów Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, iż zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w zakresie II instancji organ celny nie zlecał tego rodzaju badań uznając, iż zgromadzony materiał dowodowy jest na tyle przekonujący, iż nie ma potrzeby korzystania z tego środka dowodowego. Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał, że gdy zgłoszenia celnego dokonuje podmiot działający w ramach przedstawicielstwa bezpośredniego, a więc działający w imieniu i na rzecz innej osoby - zgłaszającym jest osoba, w imieniu której dokonano zgłoszenia celnego i na niej ciąży obowiązek zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego. Przedstawiciel bezpośredni nie jest stroną postępowania celnego i nie zmienia tego okoliczność upoważnienia agencji celnej do składania odwołań i innych wniosków. Pełnomocnictwo udzielone w tym zakresie wobec treści całego upoważnienia nie obligowało organu celnego zarówno do uznania agencji za stronę postępowania, jak również do doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania. Dyrektor Izby Celnej w W. ponownie podkreślił, że w aktach sprawy nie ma dokumentów określających kraj pochodzenia zaimportowanego towaru, a strona, pomimo wezwania takich dokumentów nie przedłożyła także na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Dokument zaś, który nie zawiera stosownego zapisu na temat pochodzenia nie może stanowić podstawy do ustalenia kraju pochodzenia. Tym samym w ocenie organu odwoławczego zamknięcia celne, na które wskazuje pełnomocnik, nie mogą zastąpić dowodu pochodzenia. Ponadto strona wnioskowała w zgłoszeniu celnym o zastosowanie stawki konwencyjnej, mimo, iż do zgłoszenia nie załączyła żadnego dokumentu wskazującego na kraj pochodzenia sprowadzonych towarów. Powyższe doprowadziło do zastosowania stawki niższej niż prawnie należna i w konsekwencji do zaniżenia kwoty długu celnego.

W piśmie procesowym z dnia ... lutego 2008r. pełnomocnik skarżącej ponowił zarzuty zawarte w skardze i dodał ponadto, że wyjaśnienia organów celnych w żadnej mierze nie potwierdzają, że zebrany został materiał dowodowy, który uzasadniałby stanowisko organu zawarte w skarżonej decyzji. Zdaniem pełnomocnika skarżącej istotnym naruszeniem w sprawie jest nie przeprowadzenie przez organ celny badań grafologicznych oraz przyjęcie stanowiska, że powodem tego było ograniczenie zbędnych kosztów postępowania. Zostało również podniesione, że w aktach sprawy brak jest oryginału świadectwa pochodzenia oraz, że znajdują się dowody, które nie zostały przetłumaczone na język polski.

Powołując rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29.08.2003r. w sprawie odsetek wyrównawczych, pełnomocnik skarżącej stwierdził ponadto, że naruszona została zasada nie działania prawa wstecz, ponieważ zgłoszenie towaru miało miejsce w dniu 1 października 2001r. a więc pod rządami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Dyrektora Izby Celnej w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z przepisami ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) stosowanej w niniejszej sprawie na mocy art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), oraz przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Sąd doszedł do przekonania, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Właściwym tym samym okazał się zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia postępowania dowodowego poprzez wydanie orzeczenia na podstawie niepełnego materiału dowodowego.

W tym kontekście Sąd wyjaśnia, iż wśród załączonych do zgłoszenia celnego SAD nr ... z ... września 2001r. dokumentów strona wymieniła faktury [...] oraz certyfikat pochodzenia. Zgromadzony przez organ administracji celnej materiał dowodowy potwierdza złożenie w/w faktur, natomiast w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentu określającego kraj pochodzenia importowanego przez stronę towaru, mimo deklaracji jego załączenia.

Sąd zauważa, że w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. z dnia ...09.2004r. na str. ... decyzji stwierdzono, że cyt: "strona nie przedłożyła żadnego dokumentu pochodzenia wskazującego na kraj pochodzenia towarów zaimportowanych wg ww. zgłoszenia celnego". Powyższe rozstrzygniecie organu celnego I instancji, decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ...05.2006r. zostało utrzymane w mocy, pomimo nie wyjaśnienia istotnej okoliczności związanej z udokumentowaniem świadectwa pochodzenia. Organ odwoławczy powyższą rozbieżność związaną z załączeniem (bądź nie) przez stronę do zgłoszenia celnego SAD z ...09.2001r. dokumentów winien był przed wydaniem swojego rozstrzygnięcia wyjaśnić. W tym kontekście Dyrektor Izby Celnej mógł był skorzystać z dyspozycji art. 233 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 1997r. Nr 137, poz. 926) i podjąć właściwe rozstrzygnięcie.

Zdaniem Sądu jest to kwestia o tyle istotna w postępowaniu celnym, że świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione w kraju, z którego dokonano wywozu towaru, jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru, a co za tym idzie objęte jest konwencyjną stawką celną wynikającą z koncesji celnej udzielonej w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO).

Nie ulega wątpliwości, iż organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę może również prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. W ocenie Sądu niewyjaśnienie kwestii związanej z załączeniem przez skarżącą świadectwa pochodzenia wymagało przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. Brak bowiem podjęcia przez organ administracji czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji (2006.01.12 wyrok WSA w Warszawie V SA/Wa 2351/05 LEX nr 196302).

Ponadto z zasady wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Z uwagi na powyższe uznać należy, że w toku postępowania doszło do naruszenia powyższej zasady i przepisów postępowania dowodowego tj. art. 121, art. 122, art. 187 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji z dnia 18.05.2006r.

W konkluzji należy stwierdzić, że niewyjaśnienie opisanej powyżej kwestii związanej z załączeniem przez skarżącą świadectwa pochodzenia towaru stanowi wadę zaskarżonej decyzji i przesądza treść niniejszego rozstrzygnięcia.

Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji pozostałych zarzutów zawartych w skardze ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie określone zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.