Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3076/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako "Minister/organ") postanowieniem z [...] października 2021 r., nr [...], na skutek wniosku Mirosława Maćkowiaka (dalej jako "Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2021 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania, o zainicjowanie którego wystąpił Skarżący.

W zaskarżonym postanowieniu Minister przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z [...] kwietnia 2021 r. Skarżący wystąpił do Ministra o wydanie decyzji: (1) stwierdzającej, że grunty o powierzchni 64,55 ha przejęte przez Skarb Państwa od J. J. na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, póz. 82, dalej jako "dekret z 12 grudnia 1944 r.") oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 4, poz. 16, dalej jako "rozporządzenie z 20 stycznia 1945 r."), nie podpadały pod działanie dekretu z 12 grudnia 1944 r.; (2) stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych odmawiającej J. J. (ewentualnie J. M. - jej następcy prawnemu) zwrotu nieruchomości zajętych przez Skarb Państwa niezgodnie z przepisami dekretu, ewentualnie (3) stwierdzającej, że decyzja Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych odmawiająca J. J. (ewentualnie J. M. - jej następcy prawnemu) zwrotu nieruchomości zajętych przez Skarb Państwa niezgodnie z przepisami dekretu z 12 grudnia 1944 r. została wydana z naruszeniem prawa.

Postanowieniem z 11 maja 2021 r. Minister odmówił wszczęcia przedmiotowego postępowania.

Z takim rozstrzygnięciem Ministra nie zgodził się Skarżący, który złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z 4 października 2021 r. Minister utrzymał w mocy własne postanowienie z 11 maja 2021 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił tryb i zasady zastosowania przepisu art. 61a § 1 k.p.a. Wskazał następnie, że z załączonych do wniosku z 1 kwietnia 2021 r. dokumentów jasno wynika, że Skarżący jest osobę nieuprawnioną do dochodzenia jakichkolwiek praw względem dawnego gospodarstwa J. J., przejętego na własność Państwa na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r. W ocenie organu świadczy o tym przede wszystkim treść testamentu z 3 grudnia 1949 r., jaki pozostawiła J. J., z którego wynika, że J. M. - poprzednik prawny Skarżącego, nie mógł skutecznie nabyć własności gospodarstwa Julianny Jerzy, ponieważ w chwili jego sporządzenia, nieruchomości te nie były już własnością spadkodawczyni, lecz stanowiły własność Skarbu Państwa - co potwierdza załączona do wniosku kopia protokołu zdawczo-odbiorczego z 25 lutego 1948 r. oraz kopia pisma z 7 października 1950 r., które stanowi odpowiedź na wniosek J. J. z 23 stycznia 1948 r. Z wymienionych względów organ uznał, że wniosek z [...] kwietnia 2021 r. został złożony przez osobę, która nie jest do tego uprawniona, co uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a.

Ponadto Minister stwierdził, że oprócz przesłanki podmiotowej zachodzi również inna uzasadniona przyczyna, dla której nie jest możliwe prowadzenie postępowania z wniosku Skarżącego. Przyczyną tą jest, w ocenie organu, brak podstawy materialnoprawnej do prowadzenia takiego postępowania. Dekret z 12 grudnia 1944 r. nie przewidywał bowiem instytucji administracyjnego rozstrzygania sporów dotyczących tej grupy nieruchomości - tak jak ma to miejsce w przypadku dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). W związku z tym ówczesne przepisy nie dawały podstaw do wydawania przez organy administracji publicznej decyzji dotyczących przejmowanych nieruchomości leśnych. Sam dekret z 12 grudnia 1944 r. natomiast został uchylony, a obecnie obowiązujące przepisy prawa nie przewidują właściwości organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie uchylonego dekretu z 12 grudnia 1944 r. Dlatego wydanie decyzji administracyjnej o przejęciu na własność Skarbu Państwa lasów i gruntów leśnych jest niemożliwe. Organ wyjaśnił, że spory w tym zakresie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Organ stwierdził również brak podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie sprecyzowanym w punktach 2 i 3 wniosku z 1 kwietnia 2021 r. Organ uznał bowiem, że skoro w dekrecie z 12 grudnia 1944 r. nie przewidziano ścieżki administracyjnej, zarówno w zakresie przejęcia nieruchomości leśnych, jak i rozstrzygania sporów związanych z tym przejęciem, to organy administracji publicznej nie wydawały w tym zakresie żadnych aktów administracyjnych. Potwierdza to zdaniem organu, niejako sam Skarżący, który nie przywołał w treści wniosku konkretnego rozstrzygnięcia, którego stwierdzenia nieważności żąda. Zdaniem organu, świadczy też o tym wspomniane już pismo z 7 października 1950 r., z treści którego wynika, że nieruchomości J. J. przejęte na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r. nie mogą zostać zwrócone. Z kolei, dwa pisma kierowane do J. M., z 8 września 1976 r. i 16 grudnia 1976 r., w żaden sposób nie stanowią dowodu potwierdzającego, że toczyło się jakiekolwiek postępowanie, którego przedmiotem była kwestia zwrotu nieruchomości leśnych przejętych od Julianny Jerzy na podstawie dekretu. Ponadto, z treści tych pism wynika, że miały one związek z gruntami stanowiącymi własność J. M., a nie byłych nieruchomości rolnych J. J. (pismo z 8 września 1976 r.), oraz dotyczyły przejęcia gospodarstwa, a nie odzyskania gruntów leśnych (pismo z 16 grudnia 1976 r.).

Z powyższych względów organ uznał, że jego własne postanowienie z 11 maja 2021 r. jest prawidłowe.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący. Zarzucił w nim naruszenie następujących przepisów:

1) art. 61a k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego wskazane w tym przepisie;

2) art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. w związku z niepodjęciem przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz nieprzeprowadzeniem z urzędu postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie czy przed organem (ewentualnie jego poprzednikiem prawnym) nie toczyło się, z wniosku poprzedników prawnych Skarżącego, postępowanie w przedmiocie zwrotu gruntów leśnych przejętych przez Skarb Państwa;

3) art. 79 k.p.a. w związku z nieprzeprowadzeniem dowodu z dokumentów załączonych do wniosku protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu, z którego wynika, że Józef Maćkowiak był następcą prawnym J. J. i jako jej następca stał się z urzędu stroną postępowań prowadzonych uprzednio z jej udziałem; tym samym organ błędnie ocenił, że załączone do wniosku pisma - odpowiedzi organów - kierowane do J. M. nie dotyczyły spraw wszczętych przez J. J..

Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji wskazanej we wniosku z 1 kwietnia 2021 r.;

2) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych;

3) ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia wniosku wskazanego w pkt 1, Skarżący podtrzymał wniosek wyrażony w pkt 2 skargi oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W jej uzasadnieniu Skarżący przedstawił argumenty na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie organ, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie – ujmując to ogólnie – wydania decyzji dotyczącej przejętych na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r. nieruchomości leśnych. Minister stwierdził po pierwsze – że Skarżący jest osobę, która nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania), a po drugie – brak jest drogi administracyjnej do rozstrzygania tego rodzaju spraw. Organ uznał zatem, że w sprawie zaistniał obie przesłanki wymienione w art. 61a § 1 k.p.a. uzasadniające wydanie zaskarżonego postanowienia odmawiającego wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie.

Stosownie do brzmienia wskazanego powyższej przepisu k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis art. 61a § 1 k.p.a. wprowadza dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest zatem dopuszczalne z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym (np. brak kompetencji organu administracji do załatwienia żądania strony) i podmiotowym (np. żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony). Oczywistość powyższych przesłanek należy rozumieć jako sytuacje, w której ich wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku i nie wymaga prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego. Ponadto, postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania.

W ocenie Sądu, Minister właściwie przyjął, że w niniejszej sprawie istnieje przeszkoda uniemożliwiająca wszczęcie postępowania zgodnie z wnioskiem Skarżącego. Organ słusznie bowiem uznał, że w sprawie zaistniały inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania, o których mowa w przepisie art. 61a § 1 k.p.a., tj. brak drogi administracyjnej do rozstrzygania tego rodzaju spraw.

Trafnie organ wskazał, że w kwestiach związanych z przejęciem nieruchomości z powołaniem się na art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm., dalej jako "dekret o reformie rolnej") dopuszczalna jest droga administracyjna. W sprawie dotyczącej stwierdzenia czy nieruchomość ziemska podpadała pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej, organy administracji publicznej orzekając na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51, dalej jako "rozporządzenie"), powinny zbadać czy dana nieruchomość jest nieruchomością ziemską, która mogła być przeznaczona na cele rolnicze, czy stanowiła własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych i jaki obejmowała obszar. Przewidziany w § 5 i 6 rozporządzenia tryb rozstrzygania sporów, co do kwestii przejęcia z mocy prawa określonych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej ma zastosowanie - jak wskazuje się w orzecznictwie wyłącznie do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w drodze dekretu o reformie rolnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt l OSK 1278/16 oraz z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1761/19). Jest on uruchamiany - jak wyjaśniono to w uzasadnieniu do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 - wówczas, kiedy właściciel (współwłaściciel) uważał, że jego nieruchomość, z takich, czy innych względów, nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej i w związku z tym powinna być wyłączona spod działania tego przepisu, czyli nie powinna podlegać przejęciu na cele reformy rolnej wymienione w art. 1 ust. 2 dekretu w części bądź w całości. Prawodawca wprowadził administracyjny tryb rozstrzygania tego rodzaju spraw przez wojewódzkie urzędy ziemskie (później wojewodów), oraz ograniczył zakres przedmiotowy tych spraw wyłącznie do sporów dotyczących nieruchomości, których podstawą przejęcia był art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

Takiej instytucji prawnej nie przewidywał natomiast wspominany już dekret z 12 grudnia 1944 r. ani też rozporządzenie z 20 stycznia 1945 r. Nieruchomości leśne, nie przeznaczone do produkcji rolnej, stanowiące część nieruchomości ziemskiej, mogły być wyłączone spod działania dekretu o reformie rolnej na podstawie § 5 rozporządzenia, o ile przekraczały 25 ha, albowiem przechodziły ex lege na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z 12 grudnia 1944 r. (por. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 660/10). Ugruntowane już w tym zakresie orzecznictwo sądowe wskazuje, że brak jest podstawy prawnej dopuszczającej możliwości merytorycznego rozstrzygania w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gruntów leśnych. Tym samym, wyklucza to wydawanie jakichkolwiek orzeczeń administracyjnych w tym zakresie, nawet decyzji deklaratoryjnych. A zatem kwestię zasadności przejęcia lasów w trybie dekretu z 12 grudnia 1944 r. mogą badać wyłącznie sądy powszechne, a nie organy administracji oraz sądy administracyjne (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1384/07; uchwała Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CZP 54/94, czy też wskazany przez samego Skarżącego wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt VI ACa 903/16, wszystkie orzeczenia dostępne w LEX).

Podsumowując, zdaniem Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że w tym przypadku brak jest przedmiotu sprawy, w którym organ jest władny rozstrzygać.

Jeżeli zaś chodzi o podniesioną w skardze kwestię ustalenia czy w przeszłości toczyło się, z wniosku poprzedników prawnych Skarżącego, postępowanie w przedmiocie zwrotu gruntów leśnych przejętych przez Skarb Państwa, to wskazać należy, że nabycie lasów i gruntów leśnych przez Skarb Państwa na podstawie powołanego dekretu z 12 grudnia 1944 r. następowało z mocy prawa. Przejęcia lasów i gruntów leśnych podlegających dekretowi z 12 grudnia 1944 r. dokonywała Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych przez właściwe okręgowe dyrekcje lasów państwowych, zaś z czynności przejęcia spisany był protokół (§ 1 i 2 rozporządzenia z 20 stycznia 1945 r.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, co potwierdza załączony do wniosku z 1 kwietnia 2021 r. protokół zdawczo-odbiorczy z 25 lutego 1948 r. Protokół przejęcia lasów i gruntów leśnych stanowił zatem dowód tego, że w stosunku do określonej nieruchomości zastosowane zostały przepisy dekretu z 12 grudnia 1944 r. Sporządzenie takiego protokołu nie stanowiło jednak przeszkody do wystąpienia przez uprawionego o wyłączenia nieruchomości spod działania dekretu z 12 grudnia 1944 r. na zasadach ogólnych (na drodze postępowania przed sądem powszechnym). W realiach niniejszej sprawy Julianna Jerzy czyniła pewne starania aby odnieść powyższy efekt w postaci zwrotu przejętej nieruchomości, jednakże bezskutecznie (vide: pismo z 7 października 1950 r.), co raczej nie może dziwić z uwagi na brak ścieżki administracyjnej oraz brak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie (podanie było skierowane do ówczesnego Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych).

Z kolei, podniesione przez Skarżącego argumenty jakoby Józef Maćkowiak starał się odzyskać przejęte lasy oraz grunty leśne w następstwie czego wydana miała być decyzja administracyjna, stwierdzenia nieważności której oczekuje obecnie Skarżący, nie wytrzymuje konfrontacji z dokumentami jakie na poparcie tej tezy Skarżący przedstawił. Jak słusznie podniósł organ, pisma kierowane przez Urząd Gminy w Drawsku do Józefa Maćkowiaka, z 8 września 1976 r. i 16 grudnia 1976 r., nie potwierdzają w jakikolwiek sposób, że przedmiotem procedowania przez ówczesny organ administracji, a tym bardziej ewentualnej decyzji lub jakiegokolwiek orzeczenia administracyjnego, była kwestia zwrotu nieruchomości leśnych przejętych na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r. Co dziwić nie może – wszak jak wyjaśniono powyżej – nie było ku temu żadnej podstawy prawnej. Nawet sam Skarżący nie jest w stanie sprecyzować stwierdzenia jakiej konkretnie decyzji żąda. Treść tych wystąpień potwierdza jedynie, że miały one związek z gruntami stanowiącymi własność Józefa Maćkowiaka oraz dotyczą planowanego przejęcia gospodarstwa na własność Państwa, a nie odzyskania już przejętych gruntów leśnych. Zauważyć wypada również, że okoliczność wydania decyzji w 1976 r., abstrahując od tego czego dotyczyła, również uniemożliwia – w świetle obowiązującej od dnia 16 września 2021 r. ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021, poz. 1491) – wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, z uwagi na fakt, że od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat (vide: znowelizowany art. 158 § 3 k.p.a.).

Z powyższych względów, Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących niezrealizowania żądania Skarżącego dotyczącego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra lub organów, których Minister jest następcą prawnym. Nie ma racji Skarżący również w tym, że obowiązkiem organu jest wszczęcie postępowania nadzorczego w tym celu, aby Skarżący mógł zgromadzić dokumentację niezbędną do dalszego dochodzenia swych praw przez sądem cywilnym. Nie temu bowiem służy postępowanie administracyjne, w szczególności tryb nadzoru.

Jeszcze raz należy powtórzyć, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym, co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Kwestia zatem czy zostały spełnione przesłanki przejęcia określonej nieruchomości na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r., nie ma żadnego znaczenia w kontekście oceny prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania. Dotyczących bowiem meritum żądania, a to nie jest w ogóle badane na tym etapie procedowania wniosku zwrotowego.

Uwzględniając powyższe, Sąd nie stwierdził zaistnienia naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo rozstrzygnął, że złożony przez Skarżącego wniosek z 1 kwietnia 2021 r. nie mógł zainicjować postępowania w sprawie z uwagi na brak drogi administracyjnej do rozstrzygania tego rodzaju spraw. W niniejszej sprawie należało zatem wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Końcowo wyjaśnić należy, że istnienie interesu prawnego Skarżącego w przedmiotowej sprawie nie jest kwestią tak oczywistą, jak zdaje się to postrzegać Skarżący. Zauważyć bowiem należy, że z treści testamentu szczególnego J. J. sporządzonego 3 grudnia 1949 r., otwartego i ogłoszonego w Wieleniu 6 grudnia 1949 r. wynika, że spadkodawczyni rozporządziła na rzecz J. M. gospodarstwem o powierzchni ok. 59 ha, które jak wyjaśniła spadkodawczyni, w części zalesionej oraz stanowiącej lasy objęła Dyrekcja Polskich Lasów Państwowych, i za którego do chwili sporządzenia testamentu odszkodowanie nie zostało uregulowane. Zdaniem Sądy, treść ostatniej woli spadkodawczyni oznacza, że w istocie nie jest wiadomym co dokładnie stanowiło przedmiot spadku po J. J.. Wszak J. J. nie była już wówczas właścicielką przejętych lasów, poza częścią gospodarstwa pozostałą do użytku własnego wynoszącą 3 ha łąki i 0,75 ha pastwiska (co również wynika z testamentu J. J.). Wobec tego, nie sposób zatem w sposób kategoryczny przyjąć, jak uczynił to Skarżący, że J. M. (a tym samym także Skarżący jako jego spadkobierca – vide: kopia postanowienia z 4 września 2011 r. Sądu Rejonowego w S[...], sygn. akt I Ns 114/01, załącznik do wniosku z 1 kwietnia 2021 r.) był uprawiony do dochodzenia praw względem przejętej przez Państwo części leśnej gospodarstwa J. J.. Ponadto, w aktach sprawy brak jest prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po J. J. przez J. M.. Zgodnie bowiem z ówcześnie obowiązującym art. 45 ust. 1 dekretu z dnia 8 października 1946 r. Prawo spadkowe (Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 ze zm.), to sąd na wniosek osoby zainteresowanej stwierdza postanowieniem prawa spadkobierców do spadku. Tym samym uzasadniona staje się wątpliwość co do skuteczności nabycia przez J. M. praw po J. J., a przez to również tego, co tak naprawdę J. M. odziedziczył po J. J.. Nie przesądzając jednak powyższej kwestii, należy zauważyć, że nie jest rolą organu administracji, ani tym bardziej sądu administracyjnego, rozstrzyganie powyższego zagadnienia. Sprawa stwierdzenia nabycia spadku nie należy bowiem do kognicji sądów administracyjnych – tylko sądów powszechnych.

Mając jednak na uwadze fakt, że w niniejszej sprawie bezsprzecznie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, kwestia wniesienia żądania przez osobę uprawnioną (w tym przypadku tego czy Skarżący legitymuje się następstwem prawnym po J. J.) pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.