Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1794/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 21/12 w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 21/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza M. z dnia [...] września 2011 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono D. P. przyznania zasiłku celowego w kwocie 95 zł na pokrycie opłat za mieszkanie za wrzesień 2011 r.

Uzasadniając odmowę przyznania pomocy społecznej, organy wyjaśniły, iż w postępowaniu ustalono, że D. P. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie nabył uprawnień emerytalno-rentowych, zajmuje mieszkanie bez tytułu prawnego, należące do innej osoby, za które nie uiszcza opłat, utrzymuje się wyłącznie z pomocy społecznej, natomiast za przedmiotowy lokal opłaty ponosi jego właściciel. Organy ustaliły też, że w stosunku do D. P. orzeczona została eksmisja z zajmowanego lokalu, zaproponowano mu lokal socjalny, którego nie przyjął, a obecnie toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku właściciela lokalu. W takim stanie faktycznym organy uznały, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego, jako środka na zabezpieczenie niezbędnej potrzeby życiowej. Zobowiązanym do uiszczania opłat za mieszkanie jest jego właściciel, który reguluje je na bieżąco. Ponadto, niecelowe byłoby przyznanie pomocy na utrzymanie lokalu, który skarżący zobowiązany jest opuścić, w sytuacji gdy odmawia on przyjęcia lokalu zastępczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie D. P. zarzucił, że w sprawie nie wyjaśniono dokładnie kwestii m.in. lokalu zastępczego, najmu lokalu socjalnego, stanu technicznego zajmowanego przez skarżącego mieszkania i wynikającej z tego konieczności obniżenia opłat eksploatacyjnych, a także daty utraty przez skarżącego tytułu prawnego do przedmiotowego mieszkania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem dnia 17 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podzielił stanowisko organów, podkreślając, iż zasiłek celowy przeznaczony jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, związanych z codziennym funkcjonowaniem i ma on umożliwiać życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Uregulowanie zaległych opłat mieszkaniowych jest taką potrzebą, jednak, zdaniem Sądu, w tej konkretnej sprawie, wobec dokonanych ustaleń – orzeczenie eksmisji, nieprzyjęcie lokalu socjalnego, dokonywanie opłat przez właściciela lokalu – nie można uznać, aby chodziło o zaspokojenie niezbędnej potrzeby. Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem i nieprzekraczające granic uznania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku zarzucono, w oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że działania podejmowane w celu utrzymania posiadania mieszkania nie stanowią niezbędnej potrzeby życiowej.

W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz orzeczenie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono w szczególności, iż skarżący ponosi koszty bieżących opłat związanych z użytkowaniem przedmiotowego lokalu a zatem mają one charakter opłat czynszowych, tj. niezbędnych do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie naruszył przepisów wskazanych w jej podstawie, oddalając skargę D. P. na decyzję organów pomocy społecznej w przedmiocie zasiłku celowego.

Rozstrzygniecie organów w przedmiocie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, co wynika z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), przepis ten bowiem mówi, iż zasiłek celowy może być przez organ przyznany. Orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności, ale organ musi kierować się przesłankami stanowionymi przez przepis dający podstawę do działania, a rozstrzygniecie wynikać z udowodnienia tych przesłanek, a także być uzasadnione okolicznościami sprawy.

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, jak stanowi art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a potrzeby takie wymienia ust. 2 tego artykułu, jednak czyni to tylko przykładowo. Chociaż art. 39 ust. 2 opłat czynszowych nie wymienia wśród niezbędnych potrzeb życiowych to jednak, mając na uwadze, że pomoc społeczna, jak wynika z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, to takie opłaty do niezbędnych potrzeb należy zaliczyć. Na takim też stanowisku stały organy i Wojewódzki Sąd rozpatrując sprawę D. P. o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie zaległego czynszu. Pomocy tej jednak odmówiono.

Jak powiedziano wyżej, rozstrzygniecie w ramach uznania to nie tylko zaistnienie przesłanek ustawowych, ale także okoliczności sprawy. Dlatego właśnie dopuszczalność takiej możliwości działania organów. W sprawie ustalono, że D. P. zalega z opłatami za mieszkanie, orzeczono w stosunku do niego eksmisję, proponowano mu lokal socjalny, którego nie przyjął, a także że wszczęto postępowanie egzekucyjne z wniosku właściciela lokalu. W takiej sytuacji nie można zarzucić organom, że naruszyły granice uznania administracyjnego, odmawiając przyznania zasiłku celowego, a Wojewódzkiemu Sądowi, że rozstrzygniecie uznał za nienaruszające prawa.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.