Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 285/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-06-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 29 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia oraz październik, listopad i grudzień 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie strona skarżąca A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że Urząd Skarbowy w W. zablokował jej rachunek bankowy. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała wnioskująca spółka kwotę 52.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 5.229 zł -jako wartość jej środków trwałych oraz kwotę (-) 1.752.831,88 zł jako stan rachunku bankowego oraz kwotę zajęcia na tym rachunku. Argumentowała także strona, że na dzień złożenia wniosku bilans za ostatni rok obrotowy nie został sporządzony.

Z dokumentów przesłanych na wezwanie przez referendarza sądowego wynika, ponad dane wskazane we wniosku, że w roku 2011 skarżąca spółka nie uzyskała żadnego przychodu, natomiast w styczniu, lutym i marcu 2012 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 122.519 zł, 226.710 zł i 111.937 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości odpowiednio 129.289 zł, 116.161 zł i 83.807 zł.

W dniu 31 maja 2012 r. skarżącej spółce doręczono odpis postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 14 maja 2012 r. odmawiającego przyznania jej prawa pomocy.

Powyższe orzeczenie referendarskie stało się przedmiotem sprzeciwu, nadanego na adres Sądu w dniu 8 czerwca 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestie przyznania prawa pomocy. Jak wynika z powołanego unormowania skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego na podstawie samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości Sądu.

sygn. akt I SA/Wr 285/12

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei według art. 246 § 2 pkt 2) powołanej ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dla dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu pod- staw, które uzasadniają jego żądanie.

Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Według Sądu usprawiedliwione jest stwierdzenie, iż w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącej spółki referendarz sądowy wykonał dyspozycję art. 255 ustawy procesowej w zakresie uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, której uregulowanie nie wymaga ponowienia wezwania po przejściu sprawy do właściwości tego Sądu.

sygn. akt I SA/Wr 285/12

Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca w złożo-

nym od postanowienia referendarskiego sprzeciwie nie zawarła argumentacji ponad wywiedzioną we wniosku oraz nie przedstawiła innych niż złożone na wezwanie referendarza sądowego dokumentów, których treść uzupełniłaby informacje o sytuacji materialnej wnioskującej spółki.

Zdaniem Sądu koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania względem pracowników, kontrahentów i budżetu państwa. Zwolnienie z kosztów sądowych - będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Nadto, w stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie nie znajduje żadnego usprawiedliwienia. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Orzekając w zakresie przyznania prawa pomocy Sąd obowiązany jest wyważyć zarówno interes Państwa, tj. wszystkich obywateli, jak i strony skarżącej. Prawo pomocy, finansowane ze środków budżetu państwa, ma bowiem umożliwić ochronę swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania i w ten sposób stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz wywiedzione z nich zasady, treść akt niniejszej sprawy upoważnia, zdaniem Sądu, do stwierdzenia, że nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd podziela przy tym argumentację sformułowaną w uzasadnieniu ww. orzeczenia referendarskiego, która, z uwagi na nie wskazanie innych okoliczności przez wnioskodawcę, pozostaje aktualna.

W sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Złożone przez skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczyła się strona skarżąca jedynie do

sygn. akt I SA/Wr 285/12

przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów - brak dochodu i brak majątku podlegającego spieniężeniu. Nadto nie uzupełniła strona informacji o swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, spójny i, w konsekwencji, nie budzący wątpliwości co do posiadania do

statecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych. W kontekście tych wywodów należy wskazać na skalę prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, wynikającą z przedłożonych deklaracji VAT-7, która nie znajduje potwierdzenia w przesłanym dokumencie dotyczącym stanu jego rachunku bankowego, z którego wynika jedynie dokonanie na tym rachunku zajęcia egzekucyjnego. Oznacza to że skarżąca strona nie przedstawiła pełnej informacji o stanie jej finansów. W ocenie Sądu powyższa niespójność oraz brak w zakresie wykazywania sytuacji materialnej skarżącej nie pozwalają na przyjęcie, iż w sprawie spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie nie budzącego wątpliwości wykazania również innych okoliczności przedstawionych we wniosku.

Zasadne jest powtórzenie, że to wnioskodawca jest obowiązany do zachowania szczególnej staranności przy wykazaniu zasadności swojego żądania i to on ponosi konsekwencje nie wywiązania się z tego obowiązku.

Jednocześnie wskazania wymaga, iż fakt prowadzenia przez skarżącą spółkę działalności gospodarczej w styczniu, lutym i marcu 2012 r. świadczy o poprawie jej sytuacji ekonomicznej w porównaniu z rokiem 2011, w którym nie uzyskała ona żadnego przychodu. Natomiast kwoty, jakimi obraca ona w ramach tej działalności, wynikające z przedłożonych deklaracji VAT-7 pozwalają, według Sądu, na wygospodarowanie środków pieniężnych koniecznych do ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, na które składa się na obecnym etapie postępowania wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł.

W tym stanie rzeczy należało ocenić, że na obecnym etapie postępowania skarżąca spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie, określonym w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.