Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 711/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, art. 37, art. 40,
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: par. 9 ust. 1, par. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 1975 nr 8 poz 48
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 75 par. 1, art. 80, art. 12
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w O. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. W. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] czerwca 2021 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. W. z dnia [...] marca 2021 r. (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 105 k.p.a. i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 202r., poz. 256) o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej prawidłowości budowy wiaty (wymiar: [...] m), zlokalizowanej w O. W., ul. [...] (dz. nr [...]).

Powyższe decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W., mając na uwadze pismo Prokurator z dnia [...] maja 2020 r. ([...]), przeprowadził w dniu [...] lipca 2020 r. czynności kontrolne na nieruchomości, zlokalizowanej w O. W. , ul. [...] (dz. nr [...]). Z treści sporządzonego protokołu wynikało m.in., iż na w/w działce znajduje się wiata i wymiarze: [...], wysokości od [...] o konstrukcja dachu: stalowe, okrągłe rury, łaty drewniane, przymocowana do budynku gospodarczego i oparta na ogrodzeniu betonowym, które stanowi jednocześnie ścianę podłużną, ściana poprzeczna murowana z zamontowanymi drzwiami, pokrycie dachu z "ondury". W wiacie w dniu kontroli znajdował się: samochód - Fiat 126p, meble kuchenne, umywalka z szafką, niepodłączona kuchenka gazowa, elektryczny grill, frytkownica, przyścienne listwy panelowe, rusztowanie W., grzejnik, poduszki, piłeczki plastikowe, lodówki, stolik turystyczny, płyty karton- gips.

Według oświadczenia Pana J. P. (współwłaściciela nieruchomości) w/w wiata pełni funkcję gospodarczą, zadaszenie przedmiotowej wiaty wykonał około [...] lat temu (tj. około [...].). W toku kontroli, Pan J. P. nie przedstawił dokumentów potwierdzających legalność istnienia w/w wiaty. Mając powyższe na uwadze, PINB w O. W. wszczął, w dniu [...] lipca 2020 r., postępowanie w sprawie prawidłowości budowy powyższej wiaty, zlokalizowanej w O. W. , na działce ewidencyjnej nr [...].

Na podstawie zgromadzonych akt sprawy organ I instancji stwierdził, że przedmiotowa inwestycja - wiata została zrealizowana w latach 80-tych XX w. (ok. [...].) Aktualni właściciele działki nr [...], na której znajduje się przedmiotowa wiata, Państwo M. i J. P. oraz Pan M. P., nie przedstawili dokumentów potwierdzających legalność wykonania w/w budowy. Organ przywołał definicję wiaty, zgodnie z którą jest to budowla, która nie posiada co najmniej jednej ściany.

Organ przywołał treść art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlanego (Dz. U. z 1974 r., nr 38, poz. 229), a także rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975r., Nr 8, poz. 48) uznając, że to właśnie te przepisy obowiązywały w dacie powstania wiaty. Organ I instancji uznał, że przedmiotowa wiata (budowla) gospodarcza (nie służy ona do wypoczynku, rozrywki i sportu) i w dacie jej realizacji (ok. 1980r.) nie wymagała ustalenia miejsca i warunków realizacji i tym samym uzyskania pozwolenia na budowę.

W dalszej części uzasadnienia organ przywołał treść obecnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333), według brzmienia na dzień wszczęcia postępowania w sprawie.

Dodatkowo, z uwagi na ustalenie w toku kontroli, że w przedmiotowej wiacie znajduje się m.in. samochód Fiat 126p wskazano na Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 2019 r., poz. 1065) wskazując, że gdyby uznać, że przedmiotowa wiata jest stanowiskiem postojowym, to spełnia ona wymagane kryteria odległości od wskazanych w rozporządzeniu obiektów.

Końcowo wskazano, że wiata posiada swój dach i nie jest powiązana funkcjonalnie z istniejącym obok budynkiem. Z uwagi na powyższe nie stwierdzono naruszenia prawa budowlanego, które obligowałoby do wszczęcia postępowania naprawczego lub legalizacyjnego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prokurator Rejonowy w O. W. zaskarżając decyzję w całości.

Zarzucił naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 84 § 1 i art. 24 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 48a ust. 1 i 2 oraz art. 107 ust. 1 w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1974 r. Prawo budowlane i wniósł o jej uchylenie.

Prokurator wskazał, że Prokurator nadzorowała śledztwo w sprawie podejrzenia przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków w okresie od [...] czerwca 2016 roku do [...] kwietnia 2017 roku przez pracownika PINB w O. W. oraz Referatu Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w O. W. w sprawie postępowań administracyjnych związanych z przedmiotową posesją w O. W. przy ul. [...]. W związku z tym wnioskiem z [...] grudnia 2020 roku zwrócił się o wyłączenie pracownika, któremu postawiono zarzuty, o wyłączenie z niniejszej sprawy. Wniosku nie rozpatrzono.

Odnosząc się bezpośrednio do decyzji organu I instancji prokurator wskazał, że organ pominął inne obiekty znajdujące się na wskazanej posesji. Wskazał, że znajdują się tam co najmniej [...] wiaty i z uwagi na obowiązujące przepisy konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Pominięto protokoły wcześniejszych kontroli przy ul. [...]. Zdaniem organu ma to wpływ na ocenę sprawy. Prokurator przywołał treść przepisów obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, które regulują postępowanie legalizacyjne, a dokładnie art. 48, a także przepisy dotyczące pozwolenia na budowę tj. 28-31. Niewłaściwie oparto się, zdaniem Odwołującego się, jedynie na oświadczeniu właściciela.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2021 roku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ przywołał stan faktyczny i ustalenia organu I instancji w sprawie. Organ wskazał na definicję wiaty zawartą w wyroku NSA z dnia 16 lutego 2016 roku, sygn. II OSK 1481/14, zgodnie z którą za podstawową cechę obiektu pozwalającą na uznanie jej za wiatę należy posiadanie fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach. Wiata będąca przedmiotem niniejszego postępowania mieściła się w granicach tej definicji.

Organ wskazał, że ocena czy miała miejsce samowola budowlana jest dokonywane zawsze według przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli, natomiast ocena prawna tego stanu musi zostać sporządzona w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie rozstrzygania przez organy nadzoru budowlanego. Organ podzielił stanowisko PINB, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w ustalonym czasie wybudowania wiaty, skoro wiata nie była budowlą służącą do celów wypoczynku, rozrywki i sportu, to do jej wykonania czy rozbudowy nie było konieczne pozwolenie na budowę.

W dalszej części uzasadnienia WWINB stwierdził, że organy oceniają możliwość legalizacji samowoli budowlanej na datę wydania decyzji w procedurze sanacyjnej. Zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami Prawa budowlanego do wybudowania niniejszej wiaty nie było konieczne ani pozwolenie na budowę ani zgłoszenie właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Organ odnosząc się do treści Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1065) wskazał, że odległości w nim wskazane jako te, które należy zachować w stosunku do granicy działki dotyczą budynków. Odwołując się do orzecznictwa sądowego organ przyjął, że wiata nie jest budynkiem, a więc nie mają do niej zastosowania przepisy § 12 wskazanego rozporządzenia.

WWINB podzielił także stanowisko PINB co do zachowania wskazanych odległości od określonych w w/w rozporządzeniu w sytuacji gdyby wiatę będącą przedmiotem niniejszego postępowania zakwalifikować jako miejsce postojowe.

Z uwagi na powyższe organ II instancji uznał, że w przedmiotowym postępowaniu nie doszło do naruszenia prawa, postępowanie w sprawie okazało się bezprzedmiotowe, skutkiem czego umorzono postępowanie w przedmiocie prawidłowości budowy przedmiotowej wiaty.

Końcowo, odnosząc się do kwestii wyłączenia pracownika PINB, którą prokurator podnosił w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2021 roku organ I instancji poinformował o dokonanym wyłączeniu pracownika.

Skargę na powyższą decyzję WWINB z [...] czerwca 2021r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył Prokurator Rejonowy w O. W. zarzucając:

1. rażące naruszenie prawa procesowego które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - tj. przepisów art. 6, 7, 8 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z zasadą praworządności, zasadą prawdy obiektywnej w związku z niewyjaśnieniem sprzeczności zaistniałych w stanie faktycznym, wskutek czego przyjęto błędnie, iż obiekt w postaci wiaty o wymiarach [...] zlokalizowany w O. W. , ul. [...] (dz.nr [...]) nie wymaga pozwolenia na budowę, czy zgłoszenia, a nadto wadliwe przyjęcie, że obiekt ten nie jest wykorzystywany do wypoczynku, rozrywki o czym mogą przekonywać urządzenia znajdujące się w tym obiekcie np. umywalka, lodówka oraz wadliwym przyjęciu, że obiekt ten powstał przed [...].01.1995r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 07 lipca 1994r. - Prawo budowlane i zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r.;

2. naruszenie przepisu art. 77 k.p.a. dotyczącego zasady oficjalności, w związku z brakiem wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i przyjęcie ze decyzja z dnia [...] lutego 2021 r., Prezydenta miasta O. W. , nr [...] o warunkach zabudowy sankcjonuje postawienie spornej wiaty bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia sprzed wydania decyzji, a ponadto nie zbadania całej sytuacji dotyczącej nieruchomości (dz.nr [...]) i postawionych tam obiektów w postaci wiat wbrew przepisowo art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy z dnia 07 lipca 1994r., Prawa budowlanego (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409, ze zm.) który stanowi, że łączna liczba wiat o powierzchni zabudowy do [...] m˛ nie może przekroczyć dwóch na każde [...] m˛ powierzchni działki, podczas gdy na w/w działce znajdują się aż [...] wiaty;

3. naruszenie przepisu art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego co do ustalenia daty powstania spornego obiektu, podczas gdy ta okoliczność co do terminu powstania obiektu wymagała wiadomości specjalnych;

4. naruszenie przepisu art. 48a ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 107 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333), polegającego na nieprzeprowadzeniu postępowania naprawczego w sytuacji, gdy sporna wiata wymagała pozwolenia na budowę, zgłoszenia;

5. naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. polegającego na nierozpatrzeniu wniosku Prokurator z dnia 17 grudnia 2020r., o wyłączeniu pracownika ze sprawy administracyjnej w sytuacji wszczęcia wobec A. M. postępowania karnego nadzorowanego przez Prokurator, co w konsekwencji mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe uchybienia Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. znak: [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpatrzenia.

W uzasadnieniu swojej skargi Prokurator powielił treść odwołania złożonego w sprawie w odniesieniu do wniosku o wyłączenie pracownika PINB. W dalszej części uzasadnienia Skarżący wskazał, że błędnie organ II instancji uznał za prawdziwe ustalenie oparte jedynie na wyjaśnieniach właściciela, że przedmiotowa wiata powstała ok. [...] lat temu.

Prokurator podniósł, że organ II instancji nie odniósł się w żaden sposób do pominięcia przez organ I instancji, że poza sporną wiatą znajdują się także inne obiekty zlokalizowane na nieruchomości nr [...]. Podobnie jak w odwołaniu wskazywał, że na posesji znajdują się [...] wiaty, a kontrole przeprowadzane były tam od 2017 roku.

Skarżący przywołał regulacje Prawa budowlanego odnoszące się do postępowania legalizacyjnego i konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 9 listopada 2021 roku stawił się Prokurator Prokuratury Rejonowej w O. W., uczestnik postępowania J. P. oraz R. P. z upoważnienia uczestnika postępowania M. P..

Skarżący Prokurator wnosił i wywodził jak w skardze podkreślając dodatkowo, że wadliwe w toku postępowania było określenie ilości obiektów znajdujących się na działce nr [...]. Jego zdaniem znajdują się tam przynajmniej [...] obiekty wzniesione bez wymaganych pozwoleń lub zgłoszeń. Prokurator wskazywał na opinię sporządzoną w postępowaniu karnym, w której biegły jednoznacznie stwierdził, że przynajmniej [...] obiekty znajdujące się na przedmiotowej działce stanowią wiaty. Prokurator wskazał też, że znaczenie dla sprawy ma prowadzenie postępowania przez osobę objętą wnioskiem o wyłączenie.

Uczestnik postępowania J. P. oświadczył, że zamieszkał na przedmiotowej nieruchomości w [...] roku i w miejscu rzeczonej wiaty znajdowała się szopa, która uległa zniszczeniu. W związku z tym pod koniec lat 70-tych została przebudowana na wiatę. Z jednej strony ścianę stanowił budynek gospodarczy, drugą ścianę ogrodzenie betonowe, a dach stanowiło pokrycie z papy, później zmieniono ją na płytę falistą typu ondura.

Pełnomocnik uczestniczki postępowania R. P. oświadczył, że kwestionuje rekreacyjny i wypoczynkowy charakter niniejszej wiaty i podnosi, że ma ona jedynie charakter gospodarczy. Wskazywał, że na działce znajduje się przedmiotowa wiata oraz druga, położona w głębi działki, przy granicy z sąsiednią działką.

J. P. oświadczył, że druga wiata powstała około [...] roku.

Pełnomocnik uczestniczki postępowania oświadczył, że druga wiata o jakiej mowa powyższej usytuowana w głębi działki znajduje się przy granicy z działką sąsiednią należącą do sąsiada C. J..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej także jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Kontrola sądowa sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej także jako "k.p.a."), dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji - art. 107 § 3 k.p.a.

Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają prawu, albowiem zostały wydane przedwcześnie, bez przeprowadzenia wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była prawidłowość budowy obiektu określanego przez organy i Skarżącego jako wiata, zlokalizowanego na działce nr [...] w O. W., przymocowana do budynku gospodarczego i oparta na ogrodzeniu betonowym, posiadająca aktualnie pokrycie dachu z "ondury", zaznaczona kolorem żółtym na planie sytuacyjnym (k. 34 akt adm. I inst.) i oznaczona numerem 2 na rysunku załączonym do protokołu kontroli (k. 32 v i 31akt adm. I inst.). Organy ustaliły także, że inwestor nie dysponował pozwoleniem na budowę ani zgłoszeniem przedmiotowej wiaty. Zasadne było zatem prowadzenie postępowania nadzorczego w przedmiocie oceny prawidłowości budowy przedmiotowej wiaty.

Po pierwsze, organy w niniejszej sprawie nie wyjaśniły wszystkich okoliczności związanych w datą powstania przedmiotowego obiektu, co jest kluczowe dla zastosowania właściwych przepisów Prawa budowlanego do oceny legalności przedmiotowego obiektu. Organ w tym zakresie oparł się jedynie na oświadczeniu współwłaściciela nieruchomości – J. P.. Zgodnie z nim uznano, że przedmiotowa wiata zrealizowana została około [...] lat temu przez F. K. - teścia J. P.. Powstała ona z zadaszeniem z papy, które zostało zmienione przez J. P. na pokrycie typu "ondula". W protokole kontroli z dnia [...] lipca 2020 roku właściciel również oświadczył, że zadaszenie niniejszej wiaty powstało pierwotnie około [...]-tu lat temu. Okoliczności powstania wiaty zakwestionował Prokurator już na etapie postępowania toczącego się przez organem I instancji. Organ II instancji ustalenia co daty powstania przedmiotowej wiaty zaakceptował mimo, że Skarżący w odwołaniu zarzucił, że organ I instancji poprzestaje jedynie na oświadczeniu właściciela nieruchomości bez rzetelnego zweryfikowania tego ustalenia.

Zdaniem Sądu, skoro punktem wyjścia do oceny legalności przedmiotowego obiektu jest data jego powstania, to ustalenia organu, że powstała około roku [...] XXw, wymaga podjęcia czynności zmierzających do zweryfikowania oświadczenia właściciela nieruchomości w tym zakresie, zwłaszcza że okoliczność ta była kwestionowana przez Skarżącego już na etapie postępowania przed organem I instancji, czego organy administracji zaniechały, naruszając przepis postępowania art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu i na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu organy administracji obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.a.). Zdaniem Sądu, skuteczną próbą poczynienia ustaleń co do daty powstania przedmiotowej wiaty oraz uprawdopodobnienia daty jej powstania może być analiza zdjęć lotniczych tego terenu, które mogły być wykonane na przestrzeni lat i tym samym zobrazować stan zagospodarowania działki nr [...] od końca lat [...] XX wieku. Zdjęcia takie były sporządzane chociażby na potrzeby prac geodezyjno-kartograficznych, czy planistycznych. Wprawdzie na rozprawie uczestnik postępowania wskazał, że gdy zamieszkał na przedmiotowej nieruchomości, to w miejscu wiaty pierwotnie stała szopa, która następnie została rozebrana i w tym miejscu powstała wiata, to zdjęcia lotnicze przedstawiające zabudowę w miejscu kwestionowanej wiaty mogą potwierdzić, że taka zabudowa na działce nr [...] istniała już we wskazanym okresie, a zatem pozwolą zweryfikować prawdziwość oświadczenia właściciela nieruchomości, że wiata powstała pod koniec lat [...] XX w, około [...].

Nadto, wskazać należy, że jeżeli organowi nie uda się uzupełnić materiału dowodowego w powyższym zakresie i nie pozyska innych przekonujących dowodów na okoliczność, że wiata nr [...] powstała w innym terminie niż to oświadczył uczestnik postępowania, to w świetle okoliczności sprawy (konsekwentnie podtrzymywanych jednoznacznych twierdzeń, powtórzonych na rozprawie) należy dać wiarę oświadczeniom właściciela nieruchomości. Zdaniem Sądu, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność daty powstania wiaty, jak o to wnosił Prokurator, z dużym prawdopodobieństwem nie doprowadzi do jednoznacznego wyjaśnienia tej okoliczności sprawy, a prowadzić będzie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania (art. 12 k.p.a.). Jak wskazano powyżej, organ winien jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W świetle art. 84 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wówczas, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, sztuki, rzemiosła, techniki, stosunków gospodarczych itp., z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie (E. Wengerek [w:] Komentarz do k.p.c., 1989, s. 458).

Podkreślić bowiem należy, że według jednego z poglądów, które Sąd w niniejszej sprawie podziela - celem dowodu z opinii biegłego nie jest ustalenie faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz jedynie udzielenie organowi administracji publicznej wyjaśnień niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok SN z 11.07.1969 r., I CR 140/69, OSN 1970/5, poz. 85, w którym przyjęto, że "opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego w sprawie materiału wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Nie może ona natomiast sama być źródłem materiału faktycznego sprawy, ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłego"). W orzecznictwie wskazuje się także na brak obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nawet wówczas, gdy wyjaśnienie sprawy wymaga wiadomości szerszych niż przeciętne w danej dziedzinie (wyrok NSA z 26 października 2016 r., II OSK 950/15, LEX nr 2169215).

Jeżeli wykonując powyższe wskazania Sądu organ w świetle ponownie zebranego materiału dowodowego potwierdzi, a przynajmniej uprawdopodobni, że obiekt powstał pod koniec lat 70-tych XXw, około 1980r., to przyjąć należy, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie znajdą przepisy ustawy z 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), a to w związku z art. 103 ust. 2 obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333). Stosownie, bowiem do treści powołanego art. 103 ust. 2 Prawa budowanego z 1994r., do obiektów których budowa zakończona została przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (tj. 1 stycznia 1995 r.) w odniesieniu do samowoli budowlanej nie znajduje zastosowania przepis art. 48, lecz stosować należy przepisy dotychczasowe. W takim stanie rzeczy organy przyjmą, że do niniejszej sprawy zastosowanie znajdują regulacje ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) z uwzględnieniem wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.). Wobec powyższego, potwierdzenie, że sporna wiata wzniesiona została w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r., w zakresie oceny legalności tej inwestycji implikować będzie zastosowanie przepisów obowiązujących w okresie zakończenia jej budowy (art. 28, art. 37 i art. 40 Prawa budowanego z 1974r.). Przy czym roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, jeżeli dla takich robót takie pozwolenie było wymagane.

Ogólną zasadą było więc pozyskiwanie pozwoleń na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r.). Zgodnie z jego § 19 ust. 1 uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje m.in. w razie inwestycji, dla których zgodnie z przepisami w § 9 jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Z kolei § 9 ust. 1 pkt stanowił, że ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej wymaga wykonanie i rozbudowa budowli stałych służących do celów wypoczynku, rozrywki i sportu.

Wskazać należy, iż przepisy prawa budowlanego nie definiują pojęcia "wiaty". W "Słowniku języka polskiego" (PWN) wiata to "lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, nad przystankiem tramwajowym". Podobne określenie wiaty zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz.U. z 1999r. nr 112, poz. 1316). Rozporządzenie powyższe określając pojęcia podstawowe stwierdza, że "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawione".

W orzecznictwie podkreśla się, że brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że kwalifikacja obiektu budowlanego do tego pojęcia wymaga uwzględnienia m.in. jego funkcji. Odnieść należy się do funkcji jaką ma ona pełnić, na jaki cel ma być ona wykorzystywana (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 października 2009r., sygn. akt II SA/Kr 517/09, dostępne CBOSA). Zawsze jednak wskazuje się, że jest to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem).

W tym zakresie Sąd podziela w pełni ustalenia organów nadzoru budowlanego, że przedmiotowa wiata nie stanowi budowli służącej do celów wypoczynku, rozrywki i sportu, jak to podnosił Skarżący. Z akt sprawy wynika, że pełni funkcję gospodarczą, magazynową, służącą zabezpieczeniu przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. W dniu kontroli znajdowały się pod wiatą meble kuchenne, umywalka z szafką, niepodłączona kuchenka gazowa, elektryczny grill, frytkownica, przyścienne listwy panelowe, rusztowanie warszawskie, grzejnik, poduszki, piłeczki plastikowe, lodówki, stolik turystyczny, płyty karton- gips (k. 32 akt adm. I inst.). W ocenie Sądu, nie znalazł zatem uzasadnienia zarzut Skarżącego, że przedmiotowa wiata służy wypoczynkowi i rekreacji, z tego powodu, że znajduje się tam umywalka i lodówka. Zgromadzone przedmioty różnego rodzaju, w celu raczej ich przechowywania, jak przyścienne listwy panelowe, rusztowanie warszawskie, grzejnik, poduszki, piłeczki plastikowe, lodówki, stolik turystyczny, czy płyty karton- gips, potwierdzają funkcję gospodarczą przedmiotowej wiaty.

Mając na uwadze powyższe, jeżeli potwierdzą się okoliczności, że z uwagi na datę powstania wiaty zastosowanie znajdą przepisy Prawa budowanego z 1974r. i powyższego Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, przedmiotową wiatę zakwalifikować należy, jako obiekt nie wymagający ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanych, a zatem i pozwolenia na budowę.

Z przepisu art. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. wynika, że obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Dokonanie przez organ ustaleń w zakresie zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym dokonuje się w oparciu o plan dotyczący zagospodarowania terenu obowiązujący w chwili budowy.

Z zebranych akt sprawy wynika, że na przedmiotowym terenie ówcześnie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego z [...] r. rej. ul. [...], ul. [...] – działka nr [...] przy ul. [...] oznaczona była symbolem [...] (k. 58, 55, 54 akt adm. I inst.). Urząd Miejski poinformował, że nie odnaleziono części opisowej do wskazanego planu, skutkiem czego niemożliwa okazała się ocena szczegółowych regulacji dotyczących dopuszczalnego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu działki nr [...]. Zauważyć należy, że organ I instancji poprzestał jedynie na informacji z Urzędu Miejskiego w O. W. co do obowiązywania planu z [...] roku, bez ustalenia jego treści, w szczególności w zakresie terenu oznaczonego symbolem [...] na którym znajduje się działka nr [...]. Organ winien, zatem jeszcze raz zwrócić się do Archiwum Miejskiego w O. W., a także do Archiwum Państwowego lub do innej instytucji, o której posiada wiedzę, że może być w posiadaniu treści opisowej planu zagospodarowania przestrzennego z [...]., aby wykorzystać wszystkie możliwości ustalenia jego treści. Może to bowiem mieć istotne znaczenie dla oceny przeznaczenia przedmiotowego terenu oraz przewidzianego tym planem sposobu dopuszczalnego zagospodarowania terenu oznaczonego symbolem [...]

Z akt sprawy wynika, bowiem, że organ nadzoru budowlanego zwrócił się do Starosty [...], Prezydenta [...] Wlkp. oraz Archiwum Państwowego w K. o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwalnych znajdują się dokumenty - pozwolenie na budowę oraz zatwierdzony projekt budowlany lub zgłoszenie, stosowne rejestry z adnotacją o udzielonym pozwoleniu na budowę, czy warunkach zabudowy po wygaśnięciu tego planu (k. 47, 60, 61, 62 akt adm. I inst.).

Co więcej, z akt sprawy wynika, że pod wiatą znajdował się także samochód osobowy - Fiat 126p, co wskazuje, że wiata spełnia także funkcję zadaszonego miejsca postojowego. Prawidłowo w ocenie Sądu przyjęły organu obu instancji, że zastosowanie w tym zakresie znajduje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065) wskazując, że gdyby uznać, że przedmiotowa wiata jest stanowiskiem postojowym, to spełnia ona wymagane kryteria odległości od wskazanych w rozporządzeniu obiektów. Z treści § 19 ust. 1 pkt 1 lit a i ust. 2 pkt 1 lit a powyższego rozporządzenia z 2002r. zachowana została odległość stanowiska postojowego w tym zadaszonego dla samochodów osobowych - [...] m (do 10 stanowisk włącznie) od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym oraz [...] m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...] (k. 66 akt adm. I inst.).

Kolejną materią wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie, jak słusznie wskazywał Skarżący już na etapie odwołania, jest kwestia oceny obiektu będącego przedmiotem niniejszej sprawy w zestawieniu z pozostałymi obiektami znajdującymi się na działce nr [...] przy ul. [...] w O. W.. Z akt sprawy wynika, że w odniesieniu do innych obiektów znajdujących się na przedmiotowej działce nr [...] organ nadzoru budowanego prowadzi postępowania wyjaśniające. Sądowi nie wiadomo, czy zostało ostatecznie przesądzone przez organy nadzoru budowlanego, że na działce znajduje się jeszcze jedna inna wiata przy granicy z działką sąsiednią nr [...], jak wskazał uczestnik postępowania na rozprawie, czy też trzy wiaty, jak to podnosił Skarżący, twierdząc że na działce [...] znajdują się cztery wiaty. Znaczenie w tym zakresie mają ostateczne ustalenia organów, co do daty postania wiaty, czy wiat przy granicy z działką nr [...]. Organ nadzoru budowlanego oceni jaki wpływ i czy w ogóle na niniejsze postępowanie ma wiata, czy wiaty przy granicy z działką nr [...], skoro uczestnik postępowania wskazał na rozprawie, że powstała/powstały około [...].

Wobec powyższego należało stwierdzić, że sprawa nie została należycie wyjaśniona. Organy I i II instancji naruszyły art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienia te skutkują koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak również poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. W., celem wyjaśnienia dostrzeżonych wątpliwości i uzupełnienia materiału dowodowego sprawy w istotnym zakresie.

Co do ostatniego zarzutu skargi odnoszącego się do naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 6 k.p.a. polegającego na nierozpatrzeniu wniosku Prokurator z dnia [...] grudnia 2020r. o wyłączenie pracownika ze sprawy administracyjnej w sytuacji wszczęcia wobec A. M. postępowania karnego nadzorowanego przez Prokurator, co w konsekwencji mogło mieć wpływ na wynik sprawy, wskazać należy, że w ocenie Sądu okazał się niezasadny. Z akt sprawy wynika, że w związku z wnioskiem Prokuratora prowadząca postępowanie pracownik została wyłączona z dniem [...] stycznia 2021r. od jej prowadzenia (k. 106 akt adm. I inst.). Decyzja I instancji została wydana następnie [...] marca 2021r. po przeprowadzeniu dalszych czynności przez nowego pracownika.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ w postępowaniu administracyjnym uwzględni ocenę prawną i wskazania powyżej wyrażone, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.