Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 312/99
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1999-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 614  Oświata, szkolnictwo wyższe, nauka, działalność badawczo-rozwojowa i archiwa
Hasła tematyczne: Oświata
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 38
journal: Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329
law: Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o systemie oświaty.
Teza: Przypadki szczególnie uzasadnione dające podstawę odwołania dyrektora szkoły podstawowej w trakcie roku szkolnego, bez wypowiedzenia, w świetle art. 38 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ winny negatywnie oddziaływać na pracę szkoły, co winno być wykazane w treści uchwały zarządu gminy o odwołaniu go z tego stanowiska bez wypowiedzenia. Subiektywne odczucia członków zarządu gminy co do negatywnych zachowań dyrektora szkoły względem tego organu jeśli nie powodują ujemnych następstw w pracy szkoły nie mogą stanowić podstawy w świetle tego przepisu do podjęcia uchwały o odwołaniu go z tego stanowiska.

TEZY

Przypadki szczególnie uzasadnione dające podstawę odwołania dyrektora szkoły podstawowej w trakcie roku szkolnego, bez wypowiedzenia, w świetle art. 38 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ winny negatywnie oddziaływać na pracę szkoły, co winno być wykazane w treści uchwały zarządu gminy o odwołaniu go z tego stanowiska bez wypowiedzenia. Subiektywne odczucia członków zarządu gminy co do negatywnych zachowań dyrektora szkoły względem tego organu jeśli nie powodują ujemnych następstw w pracy szkoły nie mogą stanowić podstawy w świetle tego przepisu do podjęcia uchwały o odwołaniu go z tego stanowiska.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marianny Sz. na uchwałę Zarządu Gminy w B. z dnia 11 lutego 1999 r. Nr 7/9/99 w przedmiocie odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. P. S. w B. - stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; (...).


UZASADNIENIE

Zarząd Gminy w B. uchwałą Nr 7/9/99 z dnia 11 lutego 1999 r. podjętą na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ odwołał Mariannę Sz. z dniem 12 lutego 1999 r. ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. P. S. w B.

Pełnienie obowiązków dyrektora wskazanej Szkoły zostało powierzone zastępcy dyrektora, którego par. 3 uchwały zobowiązał do ustalenia warunków pracy i płacy dla M. Sz. jako nauczyciela wskazanej Szkoły - według posiadanych kwalifikacji.

Odpis tej uchwały doręczony został M.Sz. w dniu 12 lutego 1999 r., która pismem z dnia 17 lutego 1999 r. wystąpiła do Przewodniczącego Zarządu Gminy w B. o spowodowanie uchylenia tej uchwały jako naruszającej uprawnienia wskazanej.

W odpowiedzi na to pismo Wójt Gminy B. pismem z dnia 18 lutego 1999 r. podtrzymał stanowisko powyższej uchwały, czyli odmówił jej uchylenia.

W związku z tym M.Sz. w dniu 15 marca 1999 r. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą uchwałę wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem.

Według twierdzeń skargi skarżąca na stanowisko dyrektora szkoły została powołana na okres pięciu lat z dniem 1 września 1996 r. w wyniku wygranego konkursu. Odwołanie skarżącej z tego stanowiska zaskarżoną uchwałą nastąpiło bez wyrażenia zgody na to przez Radę Powiatu w P., której skarżąca jest członkiem - radnym.

Odwołanie skarżącej ze wskazanego stanowiska nastąpiło również bez przyczyny podczas gdy art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ pozwala na odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w trakcie roku szkolnego tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nie było jakichkolwiek podstaw do odwołania skarżącej i nie była ona powiadomiona o jakimkolwiek postępowaniu zmierzającym do jej odwołania. W dniu 12 lutego 1999 r. wręczono skarżącej jedynie zaskarżoną uchwałę.

W świetle powyższego skarga w ocenie skarżącej jest uzasadniona. W dodatkowym piśmie z dnia 16 kwietnia 1999 r. skarżąca podniosła, że zaskarżona uchwała podjęta została w sposób jednostronny i arbitralny z pominięciem organów opiniodawczych m. in. Kuratora Oświaty, Rady Pedagogicznej Szkoły, Rady Powiatu P. i Związku Nauczycielstwa Polskiego. W związku z tym uchwała ta jest nieważna w świetle art. 38 ust. 2 ustawy

o systemie oświaty.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podnosząc, że zaskarżoną uchwałą skarżąca nie została zwolniona z pracy jako nauczycielka Szkoły Podstawowej w B., a tylko odwołana została ze stanowiska dyrektora tej szkoły. W związku z tym podjęcie tej uchwały nastąpiło bez naruszenia art. 22 ust. 2 zd.1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. nr 91 poz. 578/.

Uchwała ta nie pozostaje również w sprzeczności z art. 38 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ ponieważ skarżąca nadużywała zajmowanego stanowiska, a swym zachowaniem dyskredytowała Zarząd Gminy i jego Przewodniczącego. O zebraniu Zarządu Gminy w B. skarżąca została zawiadomiona przez sekretarza Urzędu Gminy, z zaznaczeniem by na nie przybyła bo na nim omawiana będzie jej sprawa.

Przyczyny nie przybycia skarżącej na to zebranie niebyły znane Zarządowi Gminy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Podstawą prawną skargi jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ W świetle treści tego przepisu skarga na zaskarżoną uchwałę jest dopuszczalna, bowiem dotyczy ona interesu prawnego skarżącej, jej podjęcie nastąpiło w sprawie z zakresu administracji publicznej, a skarżąca przed wniesieniem skargi bezskutecznie zwróciła się do Przewodniczącego Zarządu Gminy w B. pismem z dnia 17 lutego 1999 r. o spowodowanie uchylenia tej uchwały.

Po tych uwagach przechodząc do merytorycznych zarzutów skargi na zaskarżoną uchwałę podnieść należy, że w świetle art. 22 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. nr 91 poz. 578/ nie zachodziła potrzeba zwracania się przez Zarząd Gminy w B. przed podjęciem zaskarżonej uchwały do Rady Powiatu w P., której skarżąca jest radna, o wyrażenie zgody na odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora. Powołany przepis chroniąc stosunek pracy radnego stanowi, iż zgoda rady powiatu, której radny jest członkiem jest niezbędna do rozwiązania z nim stosunku pracy przez pracodawcę. Zaskarżoną uchwałą skarżąca została odwołana z zajmowanego stanowiska, lecz nie nastąpiło nią rozwiązanie stosunku pracy skarżącej jako nauczycielki w Szkole Podstawowej w B.

Wynika to wyraźnie z treści par. 3 zaskarżonej uchwały. Oznacza to, że wskazany zarzut skargi na zaskarżoną uchwałę nie może stanowić podstawy do uwzględnienia skargi.

Jednakże zgodnie z art. 38 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole - w przypadkach szczególnie uzasadnionych może odwołać nauczyciela z tego stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Podnieść przede wszystkim należy, że w orzecznictwie zostało wyjaśnione, że organem właściwym do podjęcia uchwały o odwołaniu dyrektora szkoły podstawowej na podstawie powyższego przepisu jest zarząd gminy /por. wyrok NSA z dnia 27 września 1994 r. SA/Wr 1489/94 - ONSA 1995 Nr 5 poz. 129 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1997 r. III RN 3/97, III RN 4/97, III RN 5/97 i III RN 6/97 - OSNAPU 1997 nr 19 poz. 369 i 370/.

Powołany przepis dając możliwość odwołania dyrektora szkoły podstawowej z tego stanowiska bez wypowiedzenia w trakcie trwania roku szkolnego stanowi dla zarządu gminy jako organu uprawnionego do podejmowania uchwały w tym przedmiocie uznanie administracyjne /"może odwołać (...)"/ z jednoczesnym ograniczeniem możliwości jego stosowania do "przypadków szczególnie uzasadnionych".

Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lutego 1997 r. III RN 5/97 /OSNAPU 1997 nr 19 poz. 370/ "art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. nr 95 poz. 425 ze zm./ przewiduje możliwość odwołania nauczyciela w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jednakże zarówno ocena, jak i uznanie organów administracyjnych nie mogą mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być dokładnie i szczegółowo wywiedzione i uargumentowane w uzasadnieniu, zaś ów wywód i argumentacja powinny podlegać szczególnie intensywnej kontroli zarówno organów nadzoru, jak i sądu".

Oznacza to, że wykładnia powołanego przepisu na tle stanu faktycznego sprawy musi być ścisła, a nie rozszerzająca. Dlatego przypadki szczególnie uzasadnione dające podstawę do odwołania dyrektora szkoły podstawowej w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia w świetle art. 30 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ winny negatywnie oddziaływać na pracę szkoły co winno być wykazane w treści uchwały zarządu gminy o odwołaniu go z tego stanowiska bez wypowiedzenia.

Natomiast subiektywne odczucia członków zarządu gminy co do negatywnych zachowań dyrektora szkoły względem tego organu jeśli nie powodują ujemnych następstw w pracy szkoły nie mogą stanowić podstawy w świetle tego przepisu do podjęcia uchwały o odwołaniu go z tego stanowiska.

Zaskarżona uchwała w swej treści nie zawiera wskazania przyczyn, które stanowiły podstawę do jej podjęcia, dlatego kontrola pozostawania jej w zgodności z powołanym przepisem prawnym jest utrudniona.

Z wyciągu protokołu Nr 7/99 z posiedzenia Zarządu Gminy w B. odbytego dnia 11 lutego 1999 r., który jest jedynym dowodem z którego można wnioskować z jakich przyczyn została podjęta zaskarżona uchwała wynika, że: 1/ skarżąca z byłym wójtem gminy /nauczycielką z zawodu/ w roku szkolnym 1997/98 zawarła umowę w sprawie nauczania indywidualnego dziecka upośledzonego, lecz obowiązek ten nie był spełniany przez nauczycielkę w sposób określony umową, zaś wynagrodzenie za świadczenie nauczania było jej wypłacane, co skarżąca akceptowała jako dyrektor szkoły:

2/ pozostałe okoliczności można sprowadzić do określenia braku subordynacji ze strony skarżącej względem przełożonych /głównie wójta i jego zastępcy/ w zakresie wydawanych jej poleceń i ośmieszania ich w ten sposób w środowisku, co uniemożliwiało ich wzajemną współpracę.

Odnośnie przyczyny wskazanej w pkt 1 w ocenie Sądu nie stanowiła ona przypadku szczególnie uzasadniającego odwołanie skarżącej bez wypowiedzenia ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie trwania roku szkolnego 1998/99. Zawarcie wskazanej umowy przez skarżącą z byłym wójtem gminy miało miejsce w roku szkolnym 1997/98 i niewątpliwie na skarżącej jako dyrektorze szkoły ciążył obowiązek sprawowania bieżącego nadzoru czy umowa ta jest w sposób niewadliwy wykonywana przez byłą wójt jako nauczycielkę. Jeśli skarżąca uchybiała ciążącym na niej obowiązkom, to miało powyższe miejsce w poprzednim roku szkolnym, a obecny Zarząd Gminy B. wiadomość tę uzyskał po jego powołaniu w listopadzie 1998r. /dowód : pismo Kuratorium Oświaty w L. z dnia 28 września 1998 r./. Wskazanej okoliczności nie można jednak uznać za przypadek szczególnie uzasadniający odwołanie skarżącej jako nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły bez wypowiedzenia w czasie trwania roku szkolnego 1998/99.

Niedopełnienie obowiązku nadzoru ze strony skarżącej miało bowiem miejsce w poprzednim roku szkolnym, a obecny Zarząd Gminy B. wiadomość o tym uzyskał w listopadzie - grudniu 1998 r. i jeśli w jego ocenie okoliczność ta stanowi dostateczną przyczynę do dowołania skarżącej /co jest bardzo wątpliwe/, to winien uczynić to w ciągu miesiąca od daty podjęcia tej wiadomości. W tym zakresie bowiem należy mieć na uwadze uregulowanie zawarte w art. 52 par. 2 Kp, które przez analogię należy stosować do sytuacji sprawy niniejszej. Zaskarżona uchwała została natomiast podjęta w dniu 11 lutego 1999 r. Przyczyny wskazane w pkt 2, a wynikające z wyciągu powołanego protokołu posiedzenia Zarządu Gminy B. z dnia 11 lutego 1999 r., dowodzą o panowaniu złych stosunków pomiędzy wskazanym Zarządem i skarżącą jako dyrektorem szkoły, lecz nie wskazują na to by skarżąca uchybiała swym obowiązkom w kierowaniu szkołą i by z tej przyczyny szkoła ta pracowała wadliwie, szczególnie z uszczerbkiem dla dobra dzieci do niej uczęszczających, w tym głównie w zakresie poziomu nauczania.

W świetle powyższego w ocenie Sądu nie zachodziły okoliczności szczególnie uzasadniające odwołanie skarżącej bez wypowiedzenia w trakcie trwania roku szkolnego z zajmowanego stanowiska dyrektora szkoły, a przez to zaskarżona uchwała jest sprzeczna z art. 38 pkt 2, powołanej już ustawy o systemie oświaty i jest przez to nieważna w myśl art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./

Dlatego na podstawie art. 24 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.