Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 448/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 173 ust.1 pkt 3, art.175 ust. 2 i 4, art. 177 ust. 4, art. 181 ust. 1 i ust. 3 -4, art. 207 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
article: 14 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 132, art. 200, art. 205 par. 2 i 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Piotr Borowiecki Asesor WSA – Karolina Kisielewicz Protokolant – sekretarz sądowy Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów na I roku studiów drugiego stopnia na kierunku [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] na rzecz skarżącej P. L. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...], decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3. art. 175 ust. 2 i 4, art. 177 ust. 4, art. 181 ust. 1 i ust. 3 – 4 w zw. z art 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. 2016 r., poz. 1842 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 i art. 107 oraz § 2 ust. 1 pkt 3, § 12 ust. 2, § 22, § 31 – § 36 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów U[...] (stanowiący Załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] września 2017 r., odmówiła przyznania P.L. stypendium rektora dla najlepszych studentów na I roku studiów drugiego stopnia na kierunku [...]. W uzasadnieniu podała, że Komisja w toku przeprowadzonego postępowania weryfikującego dostarczoną przez skarżącą dokumentację potwierdzającą uzyskane wyniki za osiągnięcia naukowe, artystyczne i sportowe (wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym) w roku akademickim 2016/2017 oraz biorąc pod uwagę uzyskaną przez studentkę średnią ocen w roku akademickim 2016/2017, przyznała 501 pkt, w tym:

1) za średnią ocen – 501 pkt

2) za osiągnięcia – 0 pkt.

Suma uzyskanych przez skarżącą punktów, decydowała o jej pozycji rankingowej generowanej na każdym roku poszczególnego kierunku prowadzonego przez Uniwersytet, według której przyznawane jest stypendium. Przy ocenie wniosku. Komisja brała pod uwagę takie czynniki, jak: średnia ważona ocen obliczona zgodnie ze wzorem, o którym stanowi § 33 ust. 1I Regulaminu oraz osiągnięcia naukowe, artystyczne i sportowe (wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym), określone w zał. nr 9 do Regulaminu, uzyskane w okresie od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. W przypadku braku dokumentu potwierdzającego wskazane przez studenta osiągnięcia, komisja nie przyznaje za nie punktów. Osiągnięcia nie mogą wynikać z programu studiów i nie mogą być realizowane w jego ramach. Osiągnięcia naukowe muszą być związane ze studiowanym kierunkiem studiów, z którego student stara się o stypendium rektora dla najlepszych studentów. Za osiągnięcia naukowe nie uznaje się samego członkostwa w kołach naukowych i innych organizacjach oraz pełnienia w nich funkcji administracyjnych lub zarządczych. Zaświadczenia za działalność wykonywaną w ramach działalności w kole naukowym lub innych organizacjach muszą być podpisane przez opiekuna naukowego koła, bądź dziekana. Reasumując, uzyskana suma punktów nie uprawnia skarżącej do uzyskania stypendium w roku akademickim 2017/2018, ponieważ minimalny próg punktowy do uzyskania tego stypendium na roku studenta wynosi 608 pkt. i stypendium może otrzymać nie więcej niż 10% liczby studentów każdego roku danego kierunku, zgodnie z § 34 ust. 7 Regulaminu.

We wniosku z dnia [...] grudnia 2017 r. do Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca wniosła o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji, przyznając jej stypendium rektora dla najlepszych studentów w kwocie 700 zł, ewentualnie 500 zł,

2. dopuszczenie i rozpoznanie dowodów w postaci dokumentów załączonych do wniosku, na okoliczność błędnej oceny stanu faktycznego, szczegółowo opisanej w treści uzasadnienia niniejszego pisma,

3. rozpoznanie dowodów w postaci dokumentów załączonych do niniejszego wniosku na okoliczność wyjścia na jaw nowych okoliczności wcześniej nieznanych Komisji, ale z uwagi na brak możliwości ich uzyskania, niezałączenie do wniosku z [...] września 2017r.,

4. na podstawie art. 136 k.p.a., przyznanie jej punktów za osiągnięcia, których nie dołączyła uprzednio do wniosku, tj.:

a) certyfikatu uczestnictwa w konferencji "[...]", organizowanej w dniu [...] marca 2017 r. przez Niezależne Zrzeszenie Studentów Uniwersytetu [...] w [...] w ramach ogólnopolskiego projektu "[...]",

b) zaświadczenia o odbyciu praktyk w Kancelarii Adwokackiej [...], przy [...], w [...], w terminie od 1 września do 30 grudnia 2016 r.,

c) zaświadczenia o odbyciu praktyk w Kancelarii Adwokackiej [...], przy [...], w [...], w terminie od 1 września do 30 grudnia 2016 r., wraz z zakresem jej obowiązków wykonywanych podczas praktyk,

d) zaświadczenia o czynnej pomocy w przygotowaniu i organizacji Pierwszej Gali Charytatywnej pod patronatem "Fundacji [...]", która odbyła się dnia [...] marca 2017 r. w [...] Domu Kultury [...],

zarzucając naruszenie następujących przepisów, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nieprzyznanie jej prawidłowej liczby punktów za osiągnięcia, brak wezwania do uzupełnienia dowodów je potwierdzających oraz nierzetelne zebranie materiału dowodowego przez Komisję,

2. art. 104 i 107 k.p.a. poprzez brak zamieszczenia w decyzji wszystkich jej elementów koniecznych, w szczególności uzasadnienia faktycznego odnoszącego się do:

a) liczby osób, która otrzymała stypendium na jej roku,

b) jej miejsca na liście rankingowej stworzonej przez Komisję,

c) liczby osób, która studiuje na jej roku,

3. § 31, § 32 § 33, § 34 Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów oraz Załącznika numer 9 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w [...], poprzez nieprzyznanie jej prawidłowej liczby punktów za osiągnięcia, która odpowiada punktacji określonej w tym Załączniku, co doprowadziło do błędnego wyliczenia punktów, w sytuacji gdy spełnia wszystkie kryteria do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

W uzasadnieniu podała, że wedle jej oceny dokonano nieprawidłowej oceny materiału dowodowego i pomyłki w procesie przyznania jej punktów, bowiem zakładając, że przyznano prawidłową liczbę punktów, przekroczyłaby minimum określone przez Komisję i zakwalifikowałaby się do otrzymania stypendium. Komisja przeprowadzając postępowanie powinna zgodnie z Załącznikiem numer 9 do Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w [...], dokonać analizy, która skutkowałaby otrzymaniem przeze nią zdecydowanie większej liczby punktów. Komisja nie wskazała, które miejsce rankingowe zajęła, ile osób otrzymało stypendium rektora dla najlepszych studentów na jej roku, a także jaka jest ogólna liczna studentów, studiujących na jej roku, co znacznie utrudnia weryfikację decyzji Komisji. Zgodnie z Załącznikiem 9 do Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w [...], na podstawie załączonych do niniejszego pisma dokumentów, Komisja powinna przyznać jej punkty za osiągnięcia w zakresie:

1. udziału w konferencji w charakterze słuchacza – 10 pkt.,

2. pozostałych osiągnięć naukowych – tj. praktyk – 75 pkt.,

3. organizacji przedsięwzięcia o charakterze artystycznym, o zasięgu krajowym – 75 pkt., które łącznie dają 160 dodatkowych punktów za osiągnięcia studenta ubiegającego się o stypendium rektora dla najlepszych studentów. W tej sytuacji wniosła o ponowne przeliczenie przyznanych jej punktów.

Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], mając za podstawę art. 173 ust. 1 pkt 3, art, 175 ust. 2 i 4, art. 177 ust. 4, art. 181 ust. 1, 1a, 3 i 4, w zw. z art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 104 § 1 i art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt k.p.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 3, § 12 ust. 2, § 15 ust. 1, § 22 ust. 1, § 31, § 32, § 33 ust. 1, 2, 3, 4, 7 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów U[...] (stanowiący Załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w [...]), utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – stwierdziła, że szczegółowe kryteria przyznania stypendium są ustalane w regulaminie pomocy materialnej przez rektora w porozumieniu z właściwym organem samorządu studenckiego i na Uczelni Regulamin został określony w załączniku do Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], w którym określone są szczegółowe kryteria przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów. Komisja przyznaje punkty za średnią z poprzedniego roku akademickiego tj. 2016/2017 zgodnie ze wzorem: (S-3,999)* 100, a skoro skarżąca miała średnią 4,500, zatem Komisja przyznała 501 pkt. za średnią. Po ponownym rozpoznaniu wniosku, komisja przyznała skarżącej 0 punktów za osiągnięcia. Niedopuszczalnym jest bowiem przyjęcie nowych zaświadczeń w postępowaniu odwoławczym, nawet jeśli zaświadczenia, które składa studentka są zgodne z załącznikiem nr 9 do Regulaminu oraz spełniają wszelkie wymogi formalne. Postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów jest postępowaniem administracyjnym w trybie konkursowym, to jest taki rodzaj postępowania, gdzie studenci rywalizują ze sobą w wynikach w nauce. Zgodnie z art. 174 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium rektora dla najlepszych studentów przyznawane jest w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelnia, jeżeli liczba studentów na kierunku studiów jest mniejsza niż dziesięć, stypendium rektora dla najlepszych studentów może być przyznane jednemu studentowi. Komisja prowadząc postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora musi zbadać wniosek każdego studenta indywidualnie i na podstawie wyników stworzyć listę rankingową w oparciu o materiał zebrany w postępowaniu dowodowym w I instancji. Nie jest możliwe, aby organ w postępowaniu II instancji mógł przyjąć nowe zaświadczenia od studenta, jeśli student mógł złożyć je wcześniej podczas postępowania w I instancji. Gdyby założyć, że Komisja mogłaby w postępowaniu w II instancji przyjmować wszystkie zaświadczenia studentów, którzy nie złożyli swoich osiągnięć wcześniej, wówczas sparaliżowałoby to prace Komisji i uniemożliwiły jej pracę. Ponadto z art. 136 k.p.a., na który powołuje się skarżąca nie wynika obowiązek organu II instancji do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, a jedynie uprawnienie dla tego organu. Ustawodawca bowiem posłużył się w cytowanym przepisie terminem "może", co nie oznacza jego obowiązku i gdyby ustawodawca chciał zobowiązać organ do podjęcia takiej czynności użyłby sformułowania "organ odwoławczy przeprowadza na żądanie strony łub z urzędu dodatkowe postępowanie...". Obowiązek taki nie wynika tym bardziej z późniejszych paragrafów tego artykułu, gdyż nie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania na żadnym etapie postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca P.L. wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem Komisja błędnie oceniła przepisy wskazując, że nie może przyznać jej stypendium w sytuacji, gdy spełniła wszystkie kryteria do jego otrzymania, tj. naruszyła art. 6 k.p.a. oraz art. 173 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] wniosła o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodała, że organ odwoławczy nie może zastępować organu I instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji. Podkreślono, że skarżąca miała obiektywnie możliwość złożenia wcześniej wymaganych dokumentów i tylko poprzez zaniedbanie nie dokonała tego, bowiem zaświadczenie wydane przez Niezależne Zrzeszenie Studentów wydane zostało bowiem dnia [...] marca 2017 r., zaś pozostałe zaświadczenia studentka mogła uzyskać znacznie wcześniej niż to uczyniła. Na podstawie art. 207 ustawy, Kodeks postępowania administracyjnego w decyzjach stypendialnych ma zastosowanie "odpowiednie" i jest to zagwarantowanie studentowi minimum praw strony na zasadach określonych w k.p.a., jednakże przy uwzględnieniu charakteru postępowania na uczelni jak i postępowania stypendialnego. W dalszej części wykazano, że na I roku II stopnia [...] przyznano 28 stypendiów, Skarżąca z liczbą punktów 501 była na 40 miejscu listy rankingowej w/w roku i kierunku. Na dzień [...] października 2017 r. na w/w roku i kierunku na liście studentów było 269 osób. 10% zatem wynosiło 27 osób, przy czym liczbę 608 punktów otrzymało dwóch studentów, dlatego przyznano 28 stypendiów. Komisja w oparciu o zasady określone w regulaminie nie może przyznać stypendium na podstawie innej, niż pozycja na liście rankingowej i zasady 10% studentów danego roku i kierunku.

Z kolei w skardze sporządzonej przez pełnomocnika wniesiono o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez:

a) nierozpoznanie przez organ złożonych przez skarżącą dowodów w postaci zaświadczeń dotyczących jej osiągnięć naukowych, a tym samym brak analizy stanu faktycznego i zgromadzonych dowodów w sprawie,

b) uznanie przed rozpoznaniem, że organ odmówi uznania jakichkolwiek zaświadczeń przedłożonych w postępowaniu odwoławczym, przy braku wskazania jakichkolwiek podstaw prawnych takiego rozstrzygnięcia,

2. art. 136 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego, mimo że skarżąca złożyła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy szereg dokumentów, z których wynika, ze posiada osiągnięcia naukowe, a przyznane punkty za nie spowodowałyby przyznanie jej stypendium rektora dla najlepszych studentów,

3. art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania, a tym samym uniemożliwienie stronie odniesienia się do złożonych przez stronę dowodów w sprawie, które nie zostały przeprowadzone przez organ,

4. art. 8 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, a właściwie poprzez z góry przyjęty zamiar nieuznania waloru dowodowego jakiegokolwiek dowodu przedłożonego przez stronę,

5. art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niezawierających wszystkich elementów koniecznych, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do konkretnie sformułowanych zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczących liczby studentów, która otrzymała stypendium na roku studentki, miejsca studentki na liście rankingowej, liczby osób studiujących na roku studentki, co uniemożliwiło stronie skarżącej poznanie przyczyn odmowy przyznania stypendium,

6. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie ograniczenie się do rozpoznania prawidłowości rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji,

7. art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez odmowę przyznania studentce stypendium rektora dla najlepszych studentów, mimo spełnienia przez nią kryteriów określonych szczegółowo w regulaminie,

8. 3. § 31, § 32 § 33, § 34 Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów oraz Załącznika numer 9 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w [...], poprzez nieprzyznanie studentce prawidłowej liczby punktów za jej osiągnięcia, która odpowiada punktacji określonej w tym Załączniku, co doprowadziło do błędnego wyliczenia punktów, w sytuacji gdy spełniła ona wszystkie kryteria do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – wskazano, że organ uznając, iż przedłożone przez studentkę zaświadczenia są zgodne z przepisami regulaminu (a w konsekwencji ich ocenienie dałoby studentce stypendium), to z drugiej strony uznał (bez podania żadnej normy prawnej), że nie uzna przedłożonych zaświadczeń jako dowodów w sprawie. Takie działanie organu jest ewidentnie sprzeczne z przepisami prawa, bowiem żadnej przepis k.p.a. nie pozwala na to, aby organ z góry odmawiał rozpoznania jakichkolwiek wniosków dowodowych złożonych przez stronę. W dalszej części organ wskazał, że zgodnie z normą art. 174 ust. 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym na każdym kierunku można przyznać stypendium rektora dla maksymalnie 10% studentów na danym kierunku, jednak w żadnej części decyzji nie wskazał ilu studentów na kierunku studentki ([...]) otrzymało stypendium. Studentka we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że nie wie ile osób otrzymało stypendium na jej roku oraz, które miejsce zajęła na liście rankingowej. Tym samym uniemożliwiono studentce poznanie podstaw faktycznych odmowy. Organ po raz kolejny naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie odnosząc się praktycznie do żadnego z zarzutów strony, które zostały podniesione w odwołaniu, bowiem skarżąca nie wie ile osób otrzymało stypendium na jej roku i kierunku, co uniemożliwiło jej zweryfikowanie prawidłowości wydanej decyzji. W dalszej części podano, że organ odwoławczy obowiązany jest do realizowania zasady prawdy obiektywnej i w szczególności do wydania decyzji na podstawie całokształtu materiału dowodowego i jego prawidłowej oceny (art. 80 k.p.a.). Przepis art. 78 k.p.a. gwarantuje stronie wpływ na ukształtowanie zakresu postępowania dowodowego stanowiąc, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Pojawia się w związku z tym pytanie, do jakiego momentu strona ma prawo zgłosić żądanie przeprowadzenia dowodu. Z analizy przepisów procedury administracyjnej regulowanej kodeksem postępowania administracyjnego, w szczególności art. 78 k.p.a. wynika, że kodeks nie określa żadnego terminu, po upływie którego zgłaszanie wniosków dowodowych byłoby niedopuszczalne, ani w postępowaniu przed organem I instancji, ani w postępowaniu odwoławczym. Organ administracji ma obowiązek uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu zgłoszone w każdym czasie, nawet po zakończeniu postępowania dowodowego, o ile tylko przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, niestwierdzona wcześniej innymi dowodami. W związku z powyższym w sytuacji, gdy kodeks nie przewiduje granicznego terminu dla zgłaszania wniosków dowodowych, żądanie przeprowadzenia dowodu nie może być z góry uznane za spóźnione (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 30 maja 2006 r., II SA/Ke 724/05). Organ z góry przyjął tezę, że wszelkie wnioski dowodowe studentki złożone w postępowaniu odwoławczym są niedopuszczalne. Takie działanie należy uznać za rażąco sprzeczne z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu odwoławczym oraz powoływane przez nią dokumenty i dowody powinny być oceniane zgodnie z wymaganiami art. 77 § 1 k.p.a. Wadliwe natomiast ustalenie stanu faktycznego wbrew oczywistym dowodom może prowadzić do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów (wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1028/97). Działanie organu nie zostało poparte żadnymi przepisami prawa i z góry "odrzucono" wszelkie wnioski dowodowe złożone przez studentkę. W dalszej części organ stwierdza, że "Nie jest możliwe, aby organ w postępowaniu II instancji mógł przyjąć nowe zaświadczenia od studenta". Za tym stwierdzeniem organu nie kryje się jednak żadna podstawa prawna umożliwiająca takie działanie. Następnie organ stwierdza, że art. 136 k.p.a. nie nakazuje mu przeprowadzenia postępowania dowodowego, lecz daje mu swobodę w podjęciu tej decyzji. Jednocześnie organ w żadnym fragmencie zaskarżonej decyzji nie podał żadnych podstaw prawnych, które uniemożliwiły mu rozpoznanie przez stronę załączonych zaświadczeń. Marginalnie wskazano, że organ nie zawiadomił strony w trybie art. 10 k.p.a. (zarówno przed wydaniem decyzji w trakcie postępowania I instancji, jak i II instancji) o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, co pozbawiło stronę obronę jej praw. Gdyby strona została zawiadomiona o możliwości rozpoznania sprawy, to mogłaby się odnieść do materiału przedłożonego przed organem, a także uzupełnić ten materiał. W dalszej części decyzji organ stwierdził, że "komisja w trakcie postępowania weryfikującego dostarczoną przez wnioskodawcę dokumentację w I instancji" przyznał jej odpowiednią liczbę punktów. Podkreślono jednak, że organ powinien odnieść się do całokształtu zgormadzonego materiału w sprawie, a nie jedynie ograniczyć do zbadania, czy w trakcie postępowania "za pierwszym razem" doszło do jakichś nieprawidłowości. Zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, organ jest zobowiązany do rozpoznania sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a nie jedynie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego. Organ wskazał, że "suma uzyskanych przez studentkę punktów, decydowała o jej pozycji rankingowej", jednakże w żadnym fragmencie uzasadnienia decyzji, organ nie wskazał, które miejsce rankingowe zajęła studentka, zaś skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła zarzut dotyczący braku wskazania jej miejsca rankingowego, lecz organ nie odniósł się w żaden sposób do tego zarzutu w treści decyzji. Organ ustalił próg do przyznania stypendium na poziomie 608 pkt na roku studentki, lecz w żadnej części uzasadnienia nie wskazano jednak podstaw faktycznych ustalenia takiego progu. Mimo podniesionych przez studentkę zarzutów w środku odwoławczym dotyczących liczby studentów, która otrzymała stypendium na roku studentki, organ nie odniósł się do tego, co uniemożliwiło studentce weryfikację decyzji. Dostrzeżono również, że odmawiając skarżącej uwzględnienia osiągnięć załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ pozbawił skarżącą dodatkowych punktów rankingowych, a w konsekwencji odmówił jej prawa do stypendium. Ocena ta miała zatem decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz organ nie wskazał i nie wytłumaczył w żaden sposób jej podstawy prawnej. Decyzje organów uczelni nie muszą co prawda spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzje organów administracyjnych, jednak minimum procedury administracyjnej musi być zachowane. Powyższe wiąże się z koniecznością uwzględnienia zasad ogólnych procedury administracyjnej i podstawowych jej wymagań związanych z ich realizacją, w tym odnoszących się do zachowania ustawowych wymogów przewidzianych dla decyzji administracyjnej. Nakaz z art. 207 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich. Zwrócono również uwagę na fakt naruszenia przez organ administracyjny w przedmiotowym postępowaniu art. 107 § 3 k.p.a., bowiem przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, gdyż to decyzja jest przedmiotem kontroli Sądu a nie argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. Treści zawarte w odpowiedzi na skargę nie mają znaczenia dla legalności wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego, bowiem pismo to ma bowiem charakter jedynie pomocniczy i treści w nim zawarte mają jedynie stanowić dodatkowe wyjaśnienie motywów postępowania organu (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2014 r. II GSK 1869/12) W żadnym jednak przypadku sąd nie może uchylić się od oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdzając, że zawarta w jej uzasadnieniu argumentacja jest odmienna od tej, którą organ zaprezentował w odpowiedzi na skargę. Ze względu na podane znaczenie prawne treści odpowiedzi na skargę, nie podlega podobnej kontroli w zakresie upoważnienia do jej podpisania, jakiej sąd pierwszej instancji dokonuje w odniesieniu do decyzji wydanych w obu instancjach. Odpowiedź na skargę nie może zastępować zaskarżonej decyzji, czy też uzupełniać uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego w sprawie. W takim też zakresie nie podlega kontroli sądowej Tym samym próba "uratowania" przez organ zaskarżonej decyzji, poprzez wskazanie w odpowiedzi na skargę informacji dotyczącej liczby studentów, którzy otrzymali stypendium studentki, a także jej miejsca, należy uznać za próbę spóźnioną, bowiem odpowiedź dotycząca merytorycznych zarzutów powinna znaleźć się w decyzji organu, a nie dopiero w odpowiedzi organ na skargę. Marginalnie zauważono, że organ stwierdził, iż może przyznać stypendium maksymalnie 10% studentów na roku. Organ wskazał, że na roku studentki przyznał 28 stypendiów na 269 osób. Tym samym organ sam przekroczył ustaloną zasadę przyznania stypendium maksymalnie 10% studentów na roku, bowiem przyznał je 10,4% studentom na roku. Możliwe, że jest to niewielka różnica, ale jednak ma ona ogromne znaczenie w niniejszym postępowaniu, bowiem pokazuje, że Komisja w dowolny sposób ustala próg punktowy pozwalający na przyznanie stypendiów, dowolnie kształtuje liczbę osób, które to stypendium mogą otrzymać oraz w całkowicie dowolny sposób ustala kryteria oceniania złożonych wniosków. Skoro organ uznał, że może przyznać stypendium 28 osobom, a nie 26 (maksymalnie 10% stypendiów na roku), to należy sobie zadać pytanie, na jakiej podstawie to stypendium zostało przyznawane przez organ oraz na jakiej podstawie była ustalana lista rankingowa studentów. Na żadnym etapie postępowania organ nie wskazał studentce, ile osób mogło otrzymać stypendium oraz ile osób je otrzymało, co ograniczyło prawa studentki w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy obowiązany jest do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, stosownie do wymogów określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz dokonania oceny zebranego w sprawie materiału według zasad wynikających z przepisu art. 80 k.p.a., z możliwością wykorzystania środków przewidzianych w art. 136 k.p.a., a więc uzupełniającego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Jeżeli strona powołała się w odwołaniu na określone okoliczności, organ odwoławczy nie może ich pominąć. Taki sposób procedowania jest niedopuszczalny w świetle ciążącego na organie obowiązku ponownego rozpoznania sprawy. Narusza on także podstawowe zasady postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasadę pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.). Tożsamość podnoszonych wcześniej we wniosku okoliczności nie może wyłączyć ciążącego na organie obowiązku (zwłaszcza w sytuacji braku ich oceny). Innymi słowy, organ nie może z góry przyjąć tezy, że nie rozpozna żadnych nowych wniosków dowodowych. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznawana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (tak: B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980 r., s.144 i nast.). Do uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów dla których postępowanie to jest prowadzone. W niniejszym postępowaniu organ II instancji ograniczył się jedynie do sprawdzenia, czy jego zdaniem organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie, jednak w żaden sposób nie odniósł się podniesionych zarzutów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe uwagi w konsekwencji przekładają się również bezpośrednio na wadliwość uzasadnienia, która ma niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie, zwłaszcza na gruncie decyzji uznaniowej, powinno stwarzać nie tylko stronie postępowania ale sądowi administracyjnemu możliwość kontroli prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w przypadku decyzji uznaniowej na organie rozpoznającym sprawę ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokonanie ustalenia stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia. Zaniechania w powyższej opisanym zakresie powodują, że decyzja została wydana również z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Reasumując, zaskarżona decyzja zawiera szereg naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności rażące są naruszenia organu dotyczące postępowania dowodowego. Organ z góry powziął zamiar nierozpoznawania żadnych wniosków złożonych przez stronę w postępowaniu odwoławczym, mimo braku jakiekolwiek podstawy prawnej do takiego działania. Ponadto organ nie odniósł się praktycznie do żadnego zarzutu strony, który został podniesiony w odwołaniu, co uniemożliwiło skarżącej poznanie podstaw prawnych i faktycznych odmowy przyznania stypendium.

Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] w piśmie z dnia [...] września 2018 r. ponownie wniosła o oddalenie skargi i odnosząc się do zarzutów pełnomocnika stwierdziła, że to po stronie studenta stoi obowiązek złożenia kompletnego i zgodnego ze stanem faktycznym wypełnionego wniosku wolnego od wad formalnych. Złożenie nowych wniosków dowodowych w postępowaniu II Instancji jest jak najbardziej możliwe, ale w granicach tego wniosku. Złożenie przez skarżącą wniosków dowodowych, które nie dotyczą osiągnięć, na podstawie których wniosła o przyznanie stypendium należy uznać za niezwiązane z prowadzonym postępowaniem, a tym samym odmowa przeprowadzenia dowodu z nowych dokumentów, niezwiązanych z wcześniej wykazanymi osiągnięciami była w całości słuszna. Należy mieć na uwadze, że przepisy k.p.a. w postępowaniu o stypendium stosuje się odpowiednio i to na studencie ciąży obowiązek złożenia wniosku, w którym wskazuje jego podstawy jak i zakres. W przypadku nie złożenia przez studenta żadnego załącznika będącego dokumentem potwierdzającym wskazane osiągnięcia organ przyjmuje, że student w danym roku akademickim nie zdobył żadnych osiągnięć wliczanych do stypendium lub nie chce aby były one uwzględnione i organ oblicza ilość punktów zdobytych przez studenta jedynie na podstawie średniej ważonej ocen uzyskanych w ubiegłym roku akademickim. Rzetelne oraz dokładne udokumentowanie danych osiągnięć jest zatem obowiązkiem studenta, czego skarżąca nie dopełniła. Stanowi również o tym § 10 Regulaminu: "Student ubiegający się o świadczenia pomocy materialnej, jest odpowiedzialny za właściwe skompletowanie dokumentów stanowiących podstawę do rozpatrywania wniosków i ich terminowe dostarczenie do DPMS.", a skarżąca osiągnięcia te przedstawiła dopiero na etapie II instancji, nie dając możliwości organowi I instancji wypowiedzieć się co do zgromadzonych materiałów dowodowych. Zmiana wykazu osiągnięć podczas postępowania jest nie tyle wnioskiem o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, a próbą modyfikacji wniosku na etapie postępowania w II instancji lub wręcz zupełnie nowym wnioskiem. Wykaz osiągnięć studenta jest immanentnym elementem wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Skarżąca próbowała dokonać modyfikacji swojego wniosku o przyznanie stypendium już po zakończeniu postępowania w I instancji poprzez zmianę swojego wykazu osiągnięć we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podkreśla, że decyzja wydana na skutek złożonego przez stronę postępowania wniosku nie może wykraczać poza jego granice. Wniosek taki musi być kompletny i pisemny, bowiem dopiero taki wniosek daje podstawę do podjęcia prawidłowej decyzji. Wszelkie zmiany wniosku powinny być stosownie do art. 14 k.p.a. i art. 63 § 3 k.p.a. uczynione pisemnie, a naruszenie powyższego wymogu stanowi rażące naruszenie prawa. Nawet w przypadku przyjęcia koncepcji wymiany wykazu osiągnięć studenta, jako przeprowadzenie dowodu, Komisja zaznacza, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora jest postępowaniem, które zgodnie z art. 174 ust. 4 ustawy, ma na celu wyłonić maksymalnie 10% najlepszych studentów danego kierunku prowadzonego na uczelni. Komisja badając średnie ważone studentów oraz ich osiągnięcia naukowe, sportowe oraz artystyczne sporządza ranking najlepszych studentów, który pozwala na wyłonienie 10% najlepszych studentów z każdego kierunku. W celu sporządzeniu takowych list rankingowych, Komisja musi posiadać do nieprzekraczalnego umownego informacji o średniej każdego ze studentów ubiegającego się o stypendium oraz pełny wykaz ich osiągnięć naukowych, artystycznych i sportowych. Komisja musi posiadać wszystkie te dokumenty najpóźniej w dniu orzekania w I instancji. Odwoławcza Komisja Stypendialna jako organ II instancji nie może w trybie art. 136 ust. 1 k.p.a. uzupełnić postępowanie dowodowe, gdyż spowodowałoby to złamanie prawa zawartego w art. art. 174 ust. 4 ustawy w postaci przyznania stypendium rektora większej ilości studentów niż 10% na danym kierunku. W odniesieniu do zarzutu, że Komisja przyznała stypendium większej liczbie studentów niż 10% wskazano, że wynika to z faktu, iż studenci na końcu listy rankingowej uzyskali tą samą liczbę punktów. Ponadto Komisja może również pozostawić środki na ewentualne uwzględnienie odwołań. Mimo to Komisja przyznała maksymalną liczbę stypendiów na roku studentki. Co zaś się tyczy naruszenia art. 136 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 15 k.p.a. wskazano, że Komisja z ważnych powodów zwięźle i rzetelnie wskazanych w uzasadnieniu swojej decyzji odstąpiła od przeprowadzenia postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. i tym samym również nie uchybiła zasadzie dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. Komisja umożliwiła stronie dwukrotne rozpoznanie sprawy przez organ w dwóch różnych składach. Organ II instancji uznał postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji za wyczerpujące, a dowody przedstawione przez studentkę w postępowaniu odwoławczym za niezwiązane z jej wnioskiem i niedopuszczalną zmianę podstaw wniosku. Nadto organ w postępowaniu odwoławczym w całości rozpoznał sprawę, wypowiadając się w pełnym zakresie dotyczącym osiągnięć studentki i zarzutów. W tym miejscu przytoczono fragment uzasadnienia prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. IOSK 1998/17 (LEX nr 2465201): "Należy jednak pamiętać, że organ odwoławczy nie przeprowadza w całości własnego, odrębnego postępowania dowodowego. Jest uprawniony i równocześnie zobowiązany do samodzielnej oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów może wyciągnąć odmienne wnioski, ale może także podzielić w całości stanowisko organu I instancji, co też w przedmiotowej sprawie nastąpiło, przy czym organ odwoławczy nie ograniczył się jedynie do podzielenia ustaleń i rozważań organu I instancji, lecz poczynił samodzielne rozważania na podstawie dowodów zebranych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, co nie naruszało przepisów postępowania. Z uwagi na powyższe nie można uznać zasadności omawianego zarzutu." Ponadto w nawiązaniu do zarzutu pełnomocnika skarżącej naruszenia przez Komisję art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy podkreślono, że studentka nie spełniła podstawowego i najważniejszego kryterium do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów wynikającego zarówno z Regulaminu jak i ustawy, a mianowicie znalezienia się w 10% liczby najlepszych studentów na danym kierunku, bowiem zajęła ostatnie miejsce na liście rankingowej. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a. wskazano, że decyzja zawierała wszystkie niezbędne informacje i uzasadnienie rozstrzygnięcia organu. W szczególności próg punktowy uprawniający skarżącą do otrzymania stypendium. Jednocześnie podniesiono, że k.p.a. w niniejszej sprawie miało odpowiednie zastosowanie, gwarantujące skarżącej minimum jej praw i ten warunek został przez komisję spełniony. Z kolei do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. podniesiono, że organ w obu instancjach rozpoznał sprawę wyłącznie w oparciu o wniosek skarżącej. Zatem zawiadomienie byłoby w tym przypadku bezcelowe, bowiem postępowanie ograniczyło się do rozpoznania wniosku w oparciu o materiał doręczony przez skarżącą i prowadziłoby jedynie do przedłużenia postępowania. Ponownie podniesiono, że art. 207 ustawy o odpowiednim stosowaniu k.p.a. i wskazując, że w niniejszym postępowaniu ograniczonym do wniosku skarżącej zawiadomienie o zakończonym postępowaniu, nie gwarantowałoby żadnego prawa. Takie zawiadomienie należałoby wydać w chwili złożenia wniosku i oznaczałoby jedynie, że wniosek spełnia wymogi formalne. Nie mniej organ wskazuje, że zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą, naruszenie art. 10 k.p.a. może stanowić istotne naruszenie procedury wyłącznie, jeśli skarżąca wykaże, że gdyby strona została zawiadomiona o zakończonym postępowaniu, to w jakichkolwiek sposób mogłoby to wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawie. W niniejszej sprawie oczywiste jest, że do takiej sytuacji nie doszło.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada skarżąca podtrzymała swoje zarzuty ze skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 173 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Wobec faktu, że w przepisie tym użyto określenia "może", to przesądza to, iż decyzja o przyznaniu przez rektora stypendium dla najlepszego studenta, ma charakter uznania administracyjnego. W judykaturze uznaje się, że decyzja uznaniowa pozostaje wprawdzie pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola dotyczy procesu wydania decyzji, tj. spełnienia przez organ wymogów proceduralnych, ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Dotyczy ona zatem tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi. Natomiast nie obejmuje ona tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej, czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. W tego typu sprawach sądy administracyjne badają jedynie, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, tzn. czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Reasumując, Sądy nie mogą wkraczać w kompetencje organów i oceniać słuszności realizowanej przez nie, w tej konkretnej sprawie, przyznania stypendium dla najlepszego studenta. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza tym samym do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

Zaakcentować w tym miejscu ponadto należy, że w myśl art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.). Powołana regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), a faktu tego nie zmienia powierzenie kontroli instancyjnej rozstrzygnięć wydanych w tym postępowaniu temu samemu organowi w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 k.p.a., do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei (w art. 140) odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Nadto, organy odwoławcze zobowiązane są do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w k.p.a., zawartych w Dziale I zatytułowanym "Przepisy ogólne".

Wskazany w art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt SK 19/99 – OTK Nr 7, poz. 258). Choć decyzje organów uczelni w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady autonomii szkół wyższych nie muszą spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli.

Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach jest zatem związana rygorami procedury administracyjnej określającej jej obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Badaniu podlega więc, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony, przy czym zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został ustalony i wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie (vide m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 464/15). Ponadto realizacja zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 k.p.a.). Niezależnie od powyższego jest zobowiązana do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Z kolei w rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – zarówno z akt sprawy, jak i z uzasadnienia decyzji wynika, że Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] w II instancji, nie zbadała wyczerpująco wszystkie okoliczności faktycznych i nie dokonała obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.

Zauważyć bowiem należy, że nie dość, iż organ wydał decyzję w drugiej instancji, w której uzasadnienie jest ogólnikowe, lakoniczne oraz w zasadzie powielające stanowisko organu pierwszej instancji, co już samo w sobie nie pozwala na uznanie prawidłowości takiego rozstrzygnięcia, to nadto nie odniósł się w jakikolwiek sposób do argumentacji i zarzutów skarżącej zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie dotyczących podania liczby osób, które otrzymały stypendium na jej roku, jej miejsca na liście rankingowej stworzonej przez Komisję oraz liczby osób, która studiuje na jej roku. Wprawdzie te niedociągnięcia zostały niejako uzupełnione w odpowiedzi na skargę, ale nie może to sanować niekompletnej decyzji, bowiem to ona, a nie odpowiedź na skargę, podlega kontroli Sądu. Dodać należy, że z art. 11 k.p.a. wynika obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 k.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Reasumując, zaskarżona decyzja – w ocenie Sądu – nie spełnia wymogów, które nakłada na nią treść art. 107 § 3 k.p.a., bowiem jej uzasadnienie nie zawiera uzasadnienia prawnego, które ogranicza się w zasadzie do podania numerów przepisów. Podkreślić się godzi, że uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. To z uzasadnienia decyzji strona czerpie informację o ustalonym i przyjętym przez organ do rozpoznania stanie faktycznym oraz o swojej sytuacji prawnej.

W dalszej części zauważyć należy, że z zawartej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności, wynika obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji, lecz powinien z urzędu ponownie przeanalizować całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, z uwzględnieniem treści zarzutów podniesionych w środku zaskarżenia. Innymi słowy, do istoty dwuinstancyjności należy dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Należy w tym miejscu zauważyć, że niejednokrotnie tok instancji ma charakter czysto procesowy – środek zaskarżenia nie ma charakteru dewolutywnego i nie powoduje przejęcia kompetencji do rozpatrzenia sprawy przez organ wyższego szczebla w znaczeniu ustrojowym. Organem II instancji może być zatem organ, który nie jest hierarchicznie nadrzędny nad organem I instancji. Organem II instancji może być również organ, który wydał decyzję w I instancji. Zasada dwuinstancyjności postępowania będzie wówczas mieć charakter czysto proceduralny i będzie oznaczać konieczność rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ, ale działający w innej obsadzie personalnej (w sprawie mechanizmów zapewnienia zmienionej obsady personalnej przy ponownym rozpatrywaniu sprawy). Nakaz dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że zadaniem organu II instancji nie jest tylko kontrola decyzji wydanej przez organ I instancji, ale rozpatrzenie wszystkich – co należy zaakcentować – żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (vide: np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r. sygn. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 1997 r. sygn. akt III SA 515/96, "Wspólnota" 1997, nr 45, s. 26; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 1050/96, LEX nr 31879; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r. sygn. akt IV SA 2058/97, LEX nr 43276; teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 112/98, LEX nr 37240; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 14 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1313/98, LEX nr 48725).

Zatem zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i kompetencjami organu II instancji (art. 138 k.p.a.), Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] w II instancji obowiązana była ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę zgodnie z żądaniami skarżącej i przy uwzględnieniu przedstawionej przez nią dokumentacji oraz do oceny argumentów przedstawionych w odwołaniu, a nie ograniczać się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji (teza druga wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 1081/05, OSP 2006, nr 6, poz. 66, z aprobującą glosą K. Bema i J. Białocerkiewicza).

Tym bardziej jest to zasadne, że w myśl § 22 ust. 6 Regulaminu – na który tak często powołuje się organ – Komisja Stypendialna jako dowód może dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przy czym zauważyć w tym miejscu należy, że używając pojęcia "Komisja Stypendialna", nie wyszczególniając żadnej z nich, prawodawca miał tu na myśli – w ocenie Sądu według wykładni leksykalnej – zarówno Wydziałową Komisję Stypendialną, jak i Odwoławczą Komisję Stypendialną. Ponadto prawodawca nie wskazał, że jako dowód można dopuścić wszystko, ale jedynie przed Komisją pierwszej instancji.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji stwierdza w sposób kategoryczny, iż niedopuszczalnym jest bowiem przyjęcie nowych zaświadczeń w postępowaniu odwoławczym, nawet jeśli zaświadczenia, które składa studentka są zgodne z załącznikiem nr 9 do Regulaminu oraz spełniają wszelkie wymogi formalne. Jednakże nie wskazuje na żadną podstawę prawną – co już samo w sobie jest brakiem dyskwalifikującym decyzję – tej tezy. Ponadto Odwoławcza Komisja Stypendialna w zaskarżonej decyzji podnosi, że nie jest możliwe, aby organ w postępowaniu II instancji mógł przyjąć nowe zaświadczenia od studenta, jeśli student mógł złożyć je wcześniej podczas postępowania w I instancji. Jednakże twierdzenie to jest zupełnie gołosłowne i świadczące o niedokładnym, bądź powierzchownym zapoznaniem się z odwołaniem skarżącej, bowiem wymieniona wyraźnie wskazała w pkt. 3, że nie miała możliwości wcześniejszego ich uzyskania. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę organ podnosi, że zaświadczenie Niezależnego Zrzeszenia Studentów zostało wydane [...] marca 2017 r., to całkowicie bez pokrycia jest konstatacja, że pozostałe zaświadczenia studentka mogła uzyskać znacznie wcześniej niż to uczyniła, bowiem nie wskazuje w żadnym stopniu, jak miałaby je pozyskać. Zatem organ winien tę kwestię zbadać i dopiero po tak dokonanej analizie wypowiedzieć się, czy daje skarżącej wiarę, bądź nie i z jakiego powodu. Niezależnie od powyższego organ wskazuje, że ustosunkowanie się do dokumentów zawartych w odwołaniu, sparaliżowałoby i uniemożliwiło pracę Komisji, co ma znaczenie jedynie werbalne wobec faktu, że organ absolutnie nie uzasadnił, co w sposób tak dramatyczny, zakłócałoby przebieg procedowania.

Zatem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ dokonał ponownej analizy sprawy w kontekście podniesionych przez skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów.

Odnosząc się zaś do stanowiska Komisji zawartego w piśmie z dnia [...] września 2018 r., że Odwoławcza Komisja Stypendialna jako organ II instancji nie może w trybie art. 136 ust. 1 k.p.a. uzupełnić postępowania dowodowego, gdyż spowodowałoby to złamanie prawa zawartego w art. art. 174 ust. 4 ustawy w postaci przyznania stypendium rektora większej ilości studentów niż 10% na danym kierunku, to wskazać należy, idąc tym tokiem rozumowania, że organ – w ocenie Sądu – z góry bezprawnie zakłada, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie ma żadnego znaczenia i jest jedynie fikcją, skoro mogłoby to spowodować przekroczenie 10% studentów, którym można przyznać stypendium.

Zresztą absurdalności tej tezy organ – zdaje się, że nieświadomie – zaraz poniżej sobie zaprzecza, czyniąc zajęte stanowiska całkowicie sprzeczne ze sobą i w konsekwencji pozbawione jakiejkolwiek logiki, bowiem stwierdza, iż Komisja może również pozostawić środki na ewentualne uwzględnienie odwołań.

Reasumując, w ocenie Sądu skarga jest uzasadniona z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 75, art. 77 § 1, art. 89 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i powyższa ocena uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...].

Rozpoznając sprawę na nowo, Komisja winna wziąć pod uwagę powyższe rozważania i wskazania Sądu sprowadzające się do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i ocenienia całego materiału dowodowego, ustosunkowując się w szczególności do zarzutów, wyjaśnień i twierdzeń skarżącej składanych w toku postępowania, a ich analizę, ocenę i wnioski z niej płynące, przedstawić w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 209 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.