Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 10/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-08-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Zygmunt Chorzępa po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S.c. w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka, w odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W urzędowym formularzu PPPr, wspólnicy podali, że w ramach umowy spółki cywilnej prowadzą działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży samochodów, obecnie nie uzyskują dochodów z działalności gospodarczej, gdyż Urząd Celny uniemożliwił im działalność poprzez blokadę rachunków bankowych, a banki wypowiedziały kredyty obrotowe i kredyt hipoteczny. Wszystkie nieruchomości są obciążone hipotekami na rzecz banków, co w związku z sytuacją na rynku nieruchomości ma wpływ na bezskuteczność prób ich sprzedaży. We wniosku podano także, że spółka posiada środki trwałe o wartości [...] zł, wypracowała ostatnio roczny zysk w wysokości ok. [...] zł, posiada zadłużenie w bankach ([...] i [...]) na łączną kwotę ok. [...] zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wspólnicy podali, że mają na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku 17 i 4 lat. Posiadają trzy mieszkania, w tym jedno w S. o pow. 130 m², oraz dwa

w Ś. o pow. 40m² i 43 m² i działkę w R. o pow. 5.000 m² (obciążoną kredytem hipotecznym). Wspólnicy oświadczyli, że w utrzymaniu pomagają im rodzice.

Pismem z dnia 16 marca 2012 r. spółka została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, a także majątkową i rodzinną wspólników spółki w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy. Spółka wykonała zobowiązanie jedynie częściowo, w konsekwencji brak istotnych dla sprawy dokumentów dotyczących możliwości płatniczych spółki, a także otrzymywanych przez jej wspólników dochodów, jak i ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, skutkował wydaniem w dniu 18 maja 2012 r. postanowienia, w którym referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.

Pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. spółka złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wskazała, że wobec dokonanego na zlecenie prokuratury zabezpieczenia dokumentacji finansowej i rachunkowej, nie jest ona

w stanie dostarczyć dokumentów w terminach określonych przez sąd. Wyjaśniono także, że wspólnicy nie uzyskują dochodów z posiadanych apartamentów, a ich wartość rynkowa jest niższa od wartości udzielonych kredytów, które zostały wypowiedziane, zaś wspólnicy spółki pozostają bez środków do życia, co ma bezpośredni związek z zablokowanymi przez organy państwowe rachunkami bankowymi, co z kolei pozbawia ich możliwości zarobkowych.

Pismem z dnia 22 czerwca 2012 r. sąd wezwał pełnomocnika skarżącej spółki do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację finansową spółki oraz jej wspólników, w tym o:

- kopie złożonych przez spółkę deklaracji podatkowych VAT za okres od stycznia do maja 2012 r.;

- wydruki z dokumentacji księgowej prowadzonej przez spółkę (ksiąg handlowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów) za okres od stycznia do maja 2012 r.;

- kopie zeznania/zeznań rocznego/rocznych złożonego/złożonych przez małżonków za 2011 r. na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych;

a w przypadku zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej bądź likwidacji - odpowiedniego wypisu z ewidencji działalności gospodarczej;

- wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych spółki i wspólników spółki za okres od stycznia do maja 2012 r.;

- dokumenty potwierdzające prowadzone wobec spółki (wspólników) postępowanie egzekucyjne, w tym dokonane zajęcia (rachunków bankowych, hipoteki);

- wyjaśnienia, odnośnie do nieruchomości ogłaszanej na stronie internetowej wnioskodawców, tj. apartamentu położonego w S. o powierzchni 233 m2, poprzez wskazanie, czy stanowi ich własność, czy stanowi źródło przychodu na podstawie, np. umowy najmu lub dzierżawy z podaniem kwot dochodu wraz

z dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności;

- zaświadczenia właściwej ds. opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy wspólnicy spółki wraz dziećmi korzystają z pomocy społecznej i z jakiej pomocy korzystali w okresie ostatnich sześciu miesięcy;

- dodatkowe oświadczenie o wysokości otrzymywanej pomocy finansowej od rodziców na utrzymanie wraz z dokumentami potwierdzającymi miesięczne bieżące wydatki na utrzymanie siebie i rodziny za okres ostatnich trzech miesięcy,

w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się

w aktach sprawy.

Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej spółki w dniu 10 lipca 2012 r. Spółka w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożyła żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkowała się także

w żaden sposób do zobowiązania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwana: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja ta wprowadzona została w celu zapewnienia realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem

w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osoba prawna,

a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Według sądu, z użytego w tym przepisie zwrotu: "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku

o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 175/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl, konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego i finansowego wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie, sąd orzekając w oparciu o przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty i oświadczenia, nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku, gdyż na podstawie złożonych dokumentów nie można ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych wspólników spółki cywilnej.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy został uzasadniony zablokowaniem kont bankowych przez organy podatkowe, wypowiedzeniem kredytów (w tym obrotowego), co uniemożliwia pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Brak dochodów – jak wskazano – powoduje, że wspólnikom w utrzymaniu pomagają rodzice.

Wobec tego, iż powyższe oświadczenia okazały się niewystarczające do ustalenia zdolności do poniesienia kosztów sądowych, wnioskodawcy zostali dwukrotnie wezwani (wezwanie referendarza sądowego z dnia 16 marca 2012 r. i wezwanie sądu z dnia 22 czerwca 2012 r.) m. in. do przedłożenia dokumentacji dotyczącej sytuacji przedsiębiorstwa, ale i wspólników, wychodząc z założenia, że dla oceny istnienia przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki, ale także sytuacja jej wspólników.

Pełnomocnik spółki odebrał wezwanie w dniu 10 lipca 2012 r., a termin na jego wykonanie upłynął bezskutecznie w dniu 24 lipca 2012 r. We wskazanym terminie ani dotychczas dokumenty, o które strona skarżąca była wzywana, nie wpłynęły do sądu.

Oceniając natomiast dokumenty i oświadczenia znajdujące się w aktach sprawy, sąd stwierdził, że podane informacje o sytuacji spółki i wspólników są zbyt ogólnikowe i nie do końca jasne, i nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy.

Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie dają podstawy do przyjęcia, że spółka nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego.

Brak jest jakichkolwiek dowodów uprawdopodabniających, że wspólnicy aktualnie nie uzyskują dochodów ze swojej działalności, ani z posiadanego majątku. Nie przedłożono bowiem ani dokumentacji księgowej firmy, ani aktualnych deklaracji podatkowych. Nie sposób zweryfikować twierdzeń wspólników o nieuzyskiwaniu dochodów z wynajmu nieruchomości położonych w Ś., S.

i w R. Nie wyjaśniono w ogóle, w jaki sposób są wykorzystywane posiadane nieruchomości. Nie wykazano także, aby działalność gospodarcza została zawieszona czy była w trakcie likwidacji.

Ogólnikowe twierdzenia, że wspólnicy nie uzyskują dochodów z powodu blokady rachunków bankowych i utrzymują się z pomocy rodziców, bez poparcia tych twierdzeń określonymi dokumentami, należy taktować jako równoważne z brakiem wyjawienia źródeł pozyskiwania środków pieniężnych. Wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie w żaden sposób nie identyfikują, ani źródła, ani wysokości, przychodu i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W konsekwencji, przekazane informacje nie stanowią wystarczającej podstawy dla oceny zdolności płatniczych strony.

W tej sytuacji przyznanie prawa pomocy przedsiębiorcom, których majątek trwały - według oświadczenia - ma wartość [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności zwłaszcza, że należny w sprawie wpis wynosi [...] zł, a we wszystkich sprawach spółki zawisłych w sądzie o sygn. akt od I SA/Sz 8/12 do I SA/Sz 17/12 łącznie wpis wynosi [...] zł.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.