Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 692/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. h
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 6 ust. 1
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja) z dnia {...} sierpnia 2020 r. nr{...}, którą, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez P.M. (dalej: wnioskodawca/Skarżący), utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Agencji z dnia {...} lipca 2020 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno- środowiskowo- klimatycznego (PROW 2014-2020.)

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskodawca w dniu 14 czerwca 2016 roku w BP Agencji złożył wniosek o przyznanie płatności rolno- środowiskowo- klimatycznej ( PROW 2014-2020) na rok 2016, w ramach którego zadeklarował w pierwszym roku 5 letniego zobowiązania realizację pakietu 4 - Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarze Natura 2000, a w jego ramach realizację wariantu 4.8 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki na powierzchni 8,41 ha obejmującą działki rolne:

- A1 położoną na działkach ewidencyjnych o nr 4532, 4533 o łącznej powierzchni 0,93 ha,

- B1 położoną na działce ewidencyjnej nr 4536 o powierzchni 0,38 ha,

- C1 położoną na działce ewidencyjnej nr 4481 o powierzchni 0,93 ha,

- D1 położoną na działce ewidencyjnej nr 1548 o powierzchni 0,28 ha,

- E1 położoną na działkach ewidencyjnych nr 1593,1594 o powierzchni 0,38 ha,

- F1 położoną na działkach ewidencyjnych nr 4382, 4383 o łącznej powierzchni 0,84 ha (na dz. ew. 4382- 0,41 ha a na dz. ew. 4383-0,43 ha),

- G1 położoną na działce ewidencyjnej nr 4401 o powierzchni 0,46 ha,

- H1 położoną na działce ewidencyjnej nr 3713 o powierzchni 0,50 ha,

- I1 położoną na działkach ewidencyjnych nr 3812, 3792/2, 3792/1, 3791 o łącznej powierzchni 1,90 ha,

- K1 położoną na działce ewidencyjnej nr 3095 o powierzchni 0,55 ha,

- LI położoną na działce ewidencyjnej nr 4348 o powierzchni 0,95 ha,

- Ł1 położoną na działce ewidencyjnej nr 4089/1 o powierzchni 0,15 ha.

W dniu 4 lipca 2016 r. beneficjent wniósł zmianę do wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności deklarując dodatkowo w ramach wariantu 4.8 - działkę rolną O1 położoną na działce ewidencyjnej nr 4020/1 o powierzchni 0,34 ha oraz działkę rolną P 1 położoną na działce ewidencyjnej nr 334/2 o powierzchni 2,17 ha.

Organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 decyzją z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [.] przyznał płatność rolno - środowiskowo – klimatyczną na rok 2016 w kwocie 9 428,39 zł w ramach deklarowanego wariantu 4.8, ustalając wielkość pięcioletniego zobowiązania rolno - środowiskowo – klimatycznego (zobowiązania RŚK) do powierzchni 10,92 ha.

W dniu 9 maja 2017 beneficjent złożył kolejny wniosek o przyznanie w/w na rok 2017, w ramach którego zadeklarował w drugim roku 5 letniego zobowiązania realizację pakietu 4, a w jego ramach realizację wariantu 4.8 na powierzchni 10,84 ha obejmującą działki rolne A1, B, C1, D1, E1, F1, G1, H1, I1, K1, L1, Ł1, O1 i P1

W trakcie rozpatrywania w/w wniosku dokonano analizy powierzchni ewidencyjno-gospodarczych dla trwałego użytku zielonego (TUZ) zadeklarowanych działek ewidencyjnych w kontekście spełnienia definicji trwałego użytku zielonego tj. czy działki ewidencyjne zadeklarowane jako TUZ przez pięć lat wstecz (tj. w latach 2011-2015) stanowiły trwały użytek zielony. W wyniku weryfikacji działek ustalono, że działki ewidencyjne nr 4382 (działka rolna F1), nr 3095 (działka rolna K1) i nr 334/2 (działka rolna P1) nie na całej deklarowanej powierzchni spełniały wymóg kwalifikowalności do programu RŚK w roku 2016 i 2017. Stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza TUZ (trwały użytek zielony) na działce ewidencyjnej nr 4382 (dz. rolna F1) wynosi 0,30 ha - a nie jak deklarowano we wniosku za 2017 r. 0,35 ha, w przypadku działki ewidencyjnej nr 3095 (dz. rolna K1) powierzchnia TUZ wyniosła 0,43 ha a nie jak deklarowano 0,55 ha, natomiast w przypadku działki ewidencyjnej 334/2 stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza TUZ wynosi 1,39 ha a nie jak deklarowano 2,17 ha. Ustaleń tych dokonano na podstawie ortofotomapy z roku 2015, gdzie na wykluczonych częściach działek ewidencyjnych widoczne są zakrzaczenia - co zdaniem organu I instancji w sposób jednoznaczny wskazuje, że te części działek nie spełniają podstawowej definicji działki zajmowanej przez trwały użytek zielony, zdefiniowany w art. 4 ust. 1 lit h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., dalej: rozporządzenie 1307/2013).

Wobec braku spełnienia definicji trwałych użytków zielonych na częściach działek ewidencyjnych będących przedmiotem zobowiązania RŚK, na których ujawniono zakrzaczenia tj. dz. 4382 (dz. F1) na pow. 0,05 ha, dz. 3095 (K1) na pow. 0,12 ha oraz dz. 334/2 (P1) na pow. 0,78 ha, o łącznej powierzchni 0,95 ha Kierownik Biura Agencji decyzją z dnia {...} kwietnia 2018 r. nr {...}przyznał przedmiotową płatność na 2017 r. w ramach wariantu 4.8 do powierzchni 9,89 ha na kwotę 7 111,10 zł.

Decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 5 kwietnia 2018 r. i stałą się ostateczna.

W dniu 1 czerwca 2020 r. zawiadomieniem nr 0187-2020-0042888 Kierownik Biura Agencji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno- środowiskowo- klimatycznej ( PROW 2014-2020) przyznanych beneficjentowi na mocy decyzji z dnia 19 czerwca 2017 r., nr 0187-2017-006289 wydanej przez Kierownika B Agencji wynikających z wypłaty płatności do nieprawidłowo ustalonego zobowiązania. W zakresie wniosku o płatność za rok 2016 zakrzaczone części działek ewidencyjnych nr 4382 (F1), nr 3095 (K1) i nr 334/2 (P1) stanowiły powierzchnię 1,01 ha. Stwierdzono, że powierzchnia wynikająca z różnicy pomiędzy powierzchnią podjętego zobowiązania w roku 2016 a powierzchnia zobowiązania stwierdzona po weryfikacji w roku 2017 (10,92 ha - 9,91 ha) jest powierzchnią nienależną.

Organ I instancji decyzją nr {...}z dnia {...} lipca 2020 r., ustalił beneficjentowi kwotę nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo- klimatycznych w wysokości 872,04 zł uzyskanych na mocy decyzji z dnia 19 czerwca 2017 r..

Po ponownym rozpoznaniu sprawy wskutek wniesionego odwołania organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją z dnia 26 sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie organ przytoczył i omówił przepisy prawa krajowego uprawniające do żądania zwrotu nienależnie pobranych kwot pomocy zawarte w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 627, dalej u.w.r.o.w.), jej rozporządzenia wykonawczego - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" Programu Rolnośrodowiskowego objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015, poz. 415, z późn. zm., dalej: rozporządzenie RŚK) oraz ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1505, ustawa o Agencji).

Organ odwoławczy podkreślił, że beneficjent składając w dniu 14 czerwca 2016 r. wniosek o przyznanie płatności rolno- środowiskowo- klimatycznej na 2016 rok zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika B Agencji z dnia {...} czerwca 2017 r., zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 15 marca 2016 r., zaś powierzchnia podjętego zobowiązania w wariancie 4.8 wyniosła 10,92 ha. Jednakże przy rozpatrywaniu wniosku w drugim roku realizacji zobowiązania tj. 2017 roku, podczas weryfikacji działek ewidencyjnych zgłoszonych do programu jako trwały użytek zielony stwierdzono, że na części działek nr 4382, 3095 i 334/2 brak spełnienia definicji trwałego użytku zielonego. Analiza ortofotomap z roku 2015, wykazała, że obszar podlegający wykluczeniu na działkach rolnych F1 o powierzchni 0,05 ha, K1 na powierzchni 0,12 oraz P1 na powierzchni 0,78 ha stanowił zakrzaczenia, bez przewagi traw zielonych lub innych roślin pastewnych, na wskazanych areałach brak jest możliwości dokonywania wypasu ze względu na liczne zakrzaczenia a także brak jest stwierdzonych innych gatunków, takich jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, brak również zachowania przewagi traw i innych zielnych roślin pastewnych. Tym samym brak spełnienia warunku określonego w art. 4 ust. 1 lit h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, gdyż obszary te zajmowane są przez zakrzaczenia, które eliminują je z możliwości uczestniczenia w programie a tym samym nie może zostać przyznana do nich płatność w wariancie 4.8 w myśl § 12 ust. 4 pkt 1 b oraz § 15 ust. 3 rozporządzenia RŚK.

Wskazał organ, że zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., dalej: rozporządzenie Komisji 640/2014), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. System identyfikacji działek rolnych, zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej (GIS), w tym ortoobrazów lotniczych lub zdjęć satelitarnych (tzw. system LPIS), przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy położona jest na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG), czyli powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej. W przypadku poszczególnych działek ewidencyjnych wyznaczana jest powierzchnia ewidencyjno gospodarcza PEG. Maksymalny obszar kwalifikowany wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.).

Podkreślił dalej organ, że w wyniku przeprowadzonego postępowania o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2017 r. w odniesieniu do wariantu 4.8 stwierdzono, że części działek ewidencyjnych o nr: 4382, 3095 i 334/2 nie spełnia definicji trwałego użytku zielonego w okresie 5 lat przed rozpoczęciem programu rolno - środowiskowo – klimatycznego. W niniejszym przypadku beneficjent rozpoczął realizacje zobowiązania w 2016 roku, gdzie ustalono obszar zobowiązania na obszarach ww. działek ewidencyjnych, które nie spełniały wymogu programu określonego w § 12 ust. 4 pkt 1 b (nie były trwałym użytkiem zielonym). Uznał więc organ, że wypłacono nienależnie płatności za realizację zobowiązania i kwalifikują się one do zwrotu.

Przywołano w uzasadnieniu treść przepisu § 34 ust. 1 rozporządzenia RŚK, zgodnie z którym przedmiotowa płatność podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania RŚK lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności określonych w rozporządzeniu. W niniejszej sprawie, jak wskazał organ, brak spełnienia warunków do przyznania przedmiotowej płatności stanowi deklaracja gruntów zakrzaczonych, nie spełniających definicji trwałego użytku zielonego.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem § 34 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia RŚK, uregulowana nim płatność podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2-6 rozporządzenia przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane to zobowiązanie. Stosunek powierzchni wykluczonej do powierzchni na której beneficjent podjął się realizacji zobowiązania wyniósł 9,2491%, tak więc wyliczona zgodnie z w/w przepisami wyniosła 872,04 zł, a więc prawidłowo wyliczona przez organ I instancji.

Organ odwoławczy uznał stwierdził także, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności pozwalające na odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, uregulowane w art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 czy w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej

zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69 z późn. zm., dalej: rozporządzenie Komisji nr 809/2014). W tym ostatnim przypadku według Dyrektora POR Agencji w Rzeszowie obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że nie został spełniony w/w warunek tj. łącznego wystąpienia wymienionych powyżej przesłanek ( art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji nr 809/2014 ) ponieważ nie można uznać, że płatność została dokonana na skutek pomyłki Agencji. Płatności wypłacone beneficjentowi w dniu 30 czerwca 2017 r. nie wynikły z pomyłki organu lecz błąd skutkujący powstaniem nienależnie pobranych płatności jest efektem zmniejszenia powierzchni zobowiązania podjętego przez beneficjenta w dniu 15 marca 2016 r.

Nie nastąpiło także zdaniem organu przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności o którym mowa w art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROTOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.).

W odpowiedzi na zarzut niedokonania analizy stwierdzonych zadrzewień i zalesień pod kątem niepodlegania wycięciu na podstawie przepisów o ochronie przyrody, organ odwoławczy wskazał, że strona została zawiadomiona o możliwości wniesienia dowodów i dokumentów, lecz do dnia wydania decyzji nie zgłosiła żądania, które uzasadniałoby dokonywanie analizy na podstawie ustawy o ochronie przyrody.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a) poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji w sytuacji gdy zmiana decyzji ostatecznej mogła nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie, stwierdził organ odwoławczy, że do dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostają nawet ostateczne decyzje przyznające płatność - co ma miejsce w niniejszej sprawie. Zaznaczył ponadto, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, na podstawie którego organ ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

W skardze do tut. sądu administracyjnego, beneficjent działający przez fachowego pełnomocnika – radcę prawnego zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady działania przez organ z urzędu i na podstawie przepisów prawa i nieustalenie dostatecznie stanu faktycznego sprawy, w tym nie ustalenie ostateczne powierzchni działek w ramach których skarżący zadeklarował 5 letnie zobowiązanie,

- art. 7 k.p.a. tj. naruszenie zasady prawdy obiektywnej, w szczególności poprzez uchybienie przez organ obowiązkowi ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego bez należytej wnikliwości, jak też poprzez niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie norm prawa materialnego celem prawidłowego załatwienia sprawy, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegającym na błędnym założeniu, iż skarżący pobrał nienależnie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w wysokości 872,04 zł,

- art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niezażądanie przez organ I instancji oraz niedostrzeżenie tego uchybienia przez organ II instancji, iż nie zażądano od skarżącego żadnej innej dokumentacji poza tą którą dysponuje organ I instancji, nie przeprowadzono kontroli w terenie oraz oględzin działek,

- art. 107 § 4 i 6 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 4 i 6 k.p.a. i nie uwzględnienie, że w systemie informatycznym Agencji zaimplementowane są wcześniej wyznaczone powierzchnie PEG, stanowiące różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej, a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności, których granice są określone na podstawie ortofotomapy, a tak określona powierzchnia PEG może ulec weryfikacji w wyniku przeprowadzonej kontroli, której celem jest stwierdzenie rzeczywistego obszaru kwalifikowanego do płatności,

- art. 8 § 1 i art. 107 § 1 pkt 3, 4 i 6 i § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zbyt ogólne stwierdzenia lub nie odniesienie się do zarzutów skarżącego, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania do organów państwa i pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności niewyjaśnienia dlaczego organ nie wziął pod uwagę, wskazywanych przez skarżącego okoliczności, iż organ I instancji nie dokonał oględzin na działkach;

- art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. tj.:

- rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 ,

- rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014,

- u.w.r.o.w.,

- rozporządzenia RŚK

a tym samym poprzez nie rozważenie przez organ wszystkich istotnych okoliczności i nie poczynienie wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, a w szczególności organ:

- nie dokonał czynności kontrolnych metodą inspekcji terenowej,

- błędnie określił powierzchnie zobowiązania,

- błędnie określił łączne powierzchnie wykluczeni,

- uznał za zadrzewienia znajdujący się na działce rów,

- art. 12 § 1 k.p.a. tj. naruszenie zasady wnikliwego działania, poprzez zaniechanie zebrania dowodów niezbędnych do załatwienia sprawy, przydanie pierwszeństwa zasadzie szybkości i prostoty postępowania nad zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu i zasadą prawdy obiektywnej, a m. in. niezażądanie od skarżącego dokumentów dotyczących powierzchni działek, brak pouczenia strony o przysługujących prawach i uprawnieniach;

- art. 77, 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego sprawy oraz pominięcie w uzasadnieniu decyzji przesłanek, na których oparto ustalenia dotyczące wyliczenia powierzchni nieużytkowanej rolniczo wskutek:

1. niedokonania analizy zgromadzonego materiału dowodowego, z której wynikałoby na podstawie jakich wyliczeń organ administracji uznał, że stwierdzone obszary nieużytkowane rolniczo w postaci zakrzaczeń i zadrzewień stanowią powierzchnię 1,01 ha,

2. niedokonania analizy stwierdzonych zadrzewień i zalesień pod kątem niepodlegania wycięciu na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016 r., poz. 2134) oraz niewpływania na prowadzoną na działkach produkcję roślinną,

- art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego odniesienia się przez organ odwoławczy do podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów odwołania,

- art. 80 k.p.a. tj. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez dokonanie tej oceny niezgodnie z normami prawa procesowego oraz bez zachowania reguł tej oceny, a to:

- dokonanie oceny nieopartej na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego,

- dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego;

- niedokonanie oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy,

- art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, a w szczególności zażądania od strony dokumentów potwierdzających powierzchnię działek oraz przeprowadzenie oględzin działek w obecności skarżącego, przeprowadzenia kontroli administracyjnej w terenie celem ustalenia ostatecznej powierzchni działek, biorąc pod uwagę fakt, iż dla ustalenia prawa do płatności podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest określona uprawa; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na błędnym założeniu, iż:

- ustalona kwota pobranych płatności jest płatnością nienależną oraz, że istnieją podstawy do orzeczenia o jej zwrocie,

- na powierzchni działek nie zostały spełnione wymogi kwalifikowalności działek do programu RŚK pomimo braku przeprowadzenia w tym zakresie odpowiednich kontroli,

- działki nr 4382, 3095 i 334/2 w całości nie spełniają podstawowych wymogów określonych dla wariantu 4.8 tj. nie posiadają pięcioletniej historii TUZ poprzez stwierdzenie zakrzaczeń, podczas gdy organ takie ustalenie poczynił jedynie na podstawie ortofotomapy, na której widnieją cienie rzucane przez drzewa rosnące na działkach sąsiednich, co wynika z błędnego działania organów obu instancji polegającego na niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia w sprawie i niepodjęcie przez organy niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu wnioskodawcy, w tym odstąpienia od zbadania wszelkich okoliczności (poprzez czynności kontroli terenowej rzeczywistego obszaru kwalifikowanego, zbadania rzeczywistego obszaru zajętego przez krzewy),

- działki nr 4382, 3095 i 334/2 w całości nie spełniają podstawowych wymogów określonych dla wariantu 4.8 podczas gdy wniosek skarżącego i decyzja organu została wydana w parciu o dokumentację uzyskaną z Agencji, Ośrodka Rolniczego w jak również dokumentację ornitologiczną,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

- art. 27 u.w.r.o.w. - poprzez:

a) przeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie obywatela do władzy publicznej oraz nie przeprowadzenie nowych dowodów mających na celu ustalenie czy oceniana w tym postępowaniu powierzchnia działek była odmienna od powierzchni zdeklarowanej przez odwołującego,

b) uznanie, że organ wydał decyzję bez zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, podczas gdy zgodnie z art. 27 ust. 2 ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a więc organy prowadzące postępowanie zobowiązane są do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego,

- § 6 Rozporządzenia RŚK poprzez uznanie przez organ, iż wielkość obszaru objętego zobowiązaniem RŚK oraz miejsce realizacji tego zobowiązania mogą ulec zmianie w trakcie jego realizacji,

- art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji poprzez błędne ustalenie, iż w przedmiotowej sprawie doszło do nienależnie pobranych środków publicznych,

- art. 14 ust 1 u.w.r.o.w. w zw. art 2 ust 1 lit f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013, w zw. z art. 4 ust 1 lit. e-h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, gdyż obszar działek nr 4382, 3095 i 334/2 mieści się w zakreślonych normami prawa wspólnotowego kategoriach jako trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe.

Wywodząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że nie jest ona uzasadniona, bowiem skarzona decyzja została wydana w postępowaniu wolnym od istotnych naruszeń prawa procesowego oraz w oparciu o prawidłowo interpretowane i zastosowane przepisy prawa materialnego.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych płatności uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, będącym postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie przyznania płatności, organ ma jedynie za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy, a co nie jest skargą kwestionowane, wydanie decyzji w tej sprawie nie wymaga wzruszania decyzji przyznających środki publiczne (płatności rolne).

Przedmiotem sporu jest przede wszystkim to, czy słusznie pewne części spornych działek zadeklarowanych do programu RŚK i objęte zobowiązaniem ustalonym w decyzji przyznającej skarżącemu pierwszą płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (2016 r.) zostały uznane za niekwalifikowalne, a jeżeli tak to czy płatność przyznana do tych części gruntów może być uznana za nienależną.

Organ nie dość jasno a częściowo błędnie wywodzi czy też pojmuje podstawy swojego żądania, wszak ostatecznie zasadną jest jego ocena, że część płatności przyznanej i wypłaconej skarżącemu w kampanii 2016 r. to jest w pierwszym roku realizacji podjętego wówczas zobowiązania RŚK, przypadająca na część deklarowanej i zaaprobowanej wówczas jako kwalifikowalna powierzchni, na której w późniejszym czasie stwierdzono brak trwałych użytków zielonych, stanowi płatność nienależną.

Mianowicie skarżącemu w pierwszym roku realizacji zobowiązania RŚK w 2016 r. przyznano, zgodnie z jego deklaracją, decyzją Kierownika Biura Agencji z dnia {...} czerwca 2017 r. nr {...}płatność rolno - środowiskowo – klimatyczną w kwocie 9 428,39 zł do wariantu 4.8, ustalając tym samym wielkość pięcioletniego zobowiązania rolno - środowiskowo - klimatycznego do powierzchni 10,92 ha. Tymczasem w ramach rozpoznawania kolejnego wniosku o przyznanie w/w płatności, wobec ustalenia braku spełnienia definicji trwałych użytków zielonych na częściach kilku działek rolnych będących przedmiotem zobowiązania RŚK, na których ujawniono zakrzaczenia tj. dz. 4382 (dz. F1) na pow. 0,05 ha, dz. 3095 (K1) na pow. 0,12 ha oraz dz. 334/2 (P1) na pow. 0,78 ha – łącznie 0,95 ha, ostateczną decyzją Kierownika Biura Agencji z dnia 3 kwietnia 2018 r. nr {...}przyznano przedmiotową płatność na 2017 r. do wariantu 4.8 do powierzchni 9,89 ha na kwotę 7 111,10 zł.

Specyfiką niniejszej sprawy jest to - wbrew stanowisku skarżącego – że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia jaki stan spornych części działek, a w szczególności to czy obecnie czy też w 2016 r. i w 2017 r. znajdowały się na niej zakrzaczenia eliminujące te powierzchnie z płatności w deklarowanym wariancie wymagającym istnienie TUZ. Dlatego też nie ma i nie było potrzeby przeprowadzania w niniejszej sprawie oględzin terenowych spornych części działek.

W ocenie Sądu organ jednak błędnie i myląco operuje w uzasadnieniu skarżonej decyzji pojęciem "niedotrzymania powierzchni na której podjął się beneficjent realizacji pięcioletniego zobowiązania RŚK". Niewykluczone, że skarżący podjął się w 2016 r. realizacji zobowiązania w takich granicach, które dochował w kolejnych latach, jeżeli chodzi o użytkowanie rolnicze deklarowanej powierzchni. Istota sporu nie polega bowiem na tym czy skarżący użytkował w odpowiedni sposób sporne grunty, lecz na tym, czy te grunty spełniały wymagania dla danego pakietu i wariantu. Sedno niniejszej sprawy tkwi bowiem w tym, że skarżący zadeklarował do płatności, w pierwszym roku realizacji zobowiązania RŚK, a więc w 2016 r., części działek, które po szczegółowej weryfikacji w 2017 r. okazały się jako nie spełniające wymogu z § 12 ust. 4 pkt 1 b rozporządzenia RŚK to jest występowanie TUZ. Nie zarzuca się skarżącemu, że w 2016 r. czy w 2017r. występowały zakrzaczenia na tych obszarach, lecz to, że w 2015 r. co wynika z analizy ortofotomapy z tego roku, znajdowały się w takim stanie, który wyklucza możliwość uznania, że w 2016 r. występował na nich trwały użytek zielony. Ten rodzaj uprawy gruntów wymaga nie tylko określonego użytkowania w trakcie realizacji zobowiązania RŚK, ale także wykazania pięcioletniej historii TUZ tzn., że przez ten okres poprzedzający złożenie wniosku, co do zasady, grunt na którym występuje, nie mógł podlegać płodozmianowi. Organy Agencji w niniejszej sprawie, prawidłowo interpretując w tym zakresie definicję trwałego użytku zielonego, zawartą w art. 4 ust. 1 lit h rozporządzenia nr 1307/2013, wykazały brak pięcioletniej historii TUZ na spornych obszarach. Jeśli w 2015 r. na zakwestionowanych powierzchniach występowały obszary zwartych zakrzaczeń, co wynika z analizy ortofotomapy adekwatnej na 2015 r., (skany oraz wyniki analizy dołączone do akt sprawy administracyjnej), oraz informacji na temat wartości PEG Wydziału GIS z dnia 23 października 2020 r., to jeżeli nawet przyjąć, że obecnie nie ma tam już takiej roślinności, to oznacza to tylko, że ten grunt po 2015 r. został przywrócony do działalności rolniczej. Powyższe oznacza jednak brak zachowania wymogu pięcioletniej historii TUZ. Zresztą potwierdzeniem tego, że pierwotna decyzja już obarczona była błędem, powiedzmy błędem pierwotnym, jest twierdzenie organu - przy omawianiu zagadnienia przedawnienia żądania zwrotu - że za datę dopuszczenia nieprawidłowości, dla przyjęcia początkowego terminu od którego rozpoczyna bieg termin przedawnienia, przyjąć należy dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, tj. dzień 15 czerwca 2016 r..

Z opisu wzmiankowanych skanów (zrzutów) dołączonych do akt sprawy administracyjnej wynika, że były one już zaimplementowane w kwietniu i maju 2016 r., a więc organ Agencji, w momencie rozpatrywania wniosku, dysponował już wiedzą o nie kwalifikowalności części deklarowanych działek rolnych, czy też powinien dysponować taką wiedzą, bowiem miał możliwości zweryfikować wniosek o przyznanie płatności już w 2016 r. pod tym kątem i wykryć nieprawidłowości.

Organ odwoławczy nie dość klarownie wyłuszczył powody uznania za nienależną części płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przyznanej skarżącemu w 2016 r., ale też myli się w ocenie potencjalnych okoliczności egzoneracyjnych, co jednak nie zaważyło na prawidłowości rozstrzygnięcia.

Uporządkowując nieco ustalenia stwierdzić trzeba, że skarżący ani w 2016 r., co oczywiste, nie zmniejszył powierzchni, na której podjął się realizacji zobowiązania RŚK, ani też nie uczynił tego w 2017 r. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie spełniał bowiem, już w momencie kształtowania się wielkości zobowiązania RŚK, w pierwszym roku ubiegania się o te płatność, podstawowego wymogu wynikającego z § 12 ust. 4 pkt 1 b rozporządzenia RŚK, zgodnie z którym, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.8.-4.11.

Przyczyną dokonania płatności w nienależnej kwocie nie było więc niedotrzymanie zobowiązania RŚK przez beneficjenta, jak to wywodzi organ odwoławczy, lecz pomyłka organu agencji płatniczej. Organ Agencji przyznając skarżącemu płatność na rok 2016 dysponował danymi, że część gruntów zadeklarowanych do płatności nie spełnia warunków TUZ w zakresie jego pięcioletniej historii. Działał w zaufaniu do wnioskodawcy i opierał się na danych przedstawionych przez niego we wniosku o płatność. Dopiero kontrola administracyjna przeprowadzona w ramach rozpatrywania kolejnego wniosku, na 2017 r., ujawniła te nieprawidłowości. Zresztą ogląd sprawy nie zmieniłby się znacznie także wtedy, gdyby zaimportowanie i analiza danych przez osobę z uprawnieniami geodety nastąpiły już po przyznaniu skarżącemu pierwszej płatności, choć oczywiście nie można byłoby mówić o jakiejkolwiek winie organu. Także wtedy sporne grunty obiektywnie nie spełniałyby warunków przyznania tej płatności, co odpowiada hipotezie normy § 34 ust 1 rozporządzenia RŚK, stanowiącego prawidłową podstawę zwrotu nienależnej płatności w niniejszej sprawie.

Sąd nie podziela więc, w pewnej części, argumentacji organu podniesionej na wykazanie słusznego skądinąd stanowiska, co do braku podstaw do stosowania w niniejszej sprawie wyłączenia z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Stosownie do tej regulacji, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze, płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie, błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Przyznanie płatności w 2016 r. w niniejszej sprawie było, w ocenie Sądu, w oczywisty sposób błędem organu, który dysponując w 2016 r. zaimportowanymi i odpowiednio opisanymi ortofotomapami z 2015 r. powinien w ramach kontroli administracyjnej dostrzec, że część deklarowanych gruntów nie spełnia wymogu kwalifikowalności TUZ. Niemniej jednak, organ ostatecznie trafnie uznał, że w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowanie wyłączenie żądania zwrotu na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 809/2014. Wskazać należy bowiem, że aby skarżący jako beneficjent pomocy mógł skorzystać z dobrodziejstwa w/w przepisu, muszą być spełnione łącznie oba warunki omawianego zwolnienia. Przesłanka dokonania płatności na skutek pomyłki organu oraz przesłanka niemożności wykrycia błędu przez rolnika, muszą być spełnione łącznie. Omawiany przypadek wyłączenia odpowiedzialności beneficjenta, wymaga zatem obok wykazania pomyłki właściwej władzy, aby błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Nieprzystające są wprawdzie do okoliczności niniejszej sprawy wywody organu, że błąd skutkujący powstaniem nienależnie pobranych płatności jest efektem zmniejszenia powierzchni zobowiązania podjętego przez beneficjenta w dniu 15 marca 2016 r. o czym była już mowa. Nie oznacza to jednak, że skarżącemu w niniejszej sprawie nie można było przypisać braku należytej staranności. Przeciwnie zdaniem Sądu, o ile fakt, że organ mógł dostrzec swój błąd, czemu bezpodstawnie zaprzecza, nie powinien budzić wątpliwości, to nie można też zanegować, że beneficjent mógł go dostrzec i to z łatwością. To przecież rolnik najlepiej zna stan swoich działek, a przynajmniej powinien, i ubiegając się o płatność winien wykazać się starannością i sumiennością w przedstawieniu rzeczywistego stanu co do swoich gruntów oraz znajomością zasad przyznawania płatności co ostatecznie potwierdza we wniosku. Skarżący winien zachować należytą staranność w prowadzonej przez siebie działalności, której współfinansowania oczekuje ze środków publicznych. Występując o przyznanie płatności jednocześnie nakłada na siebie wynikające z przepisów prawa obowiązki, w tym dotyczące znajomości rodzaju gruntów kwalifikujących się do wnioskowanych upraw i zasad tej kwalifikacji. Godzi się zauważyć, że wnosząc o przyznanie pomocy, aplikujący oświadcza explicite, że znane są mu zasady i warunki otrzymania płatności.

Nie może się zasłaniać beneficjent np. tym, że korzystał z fachowej pomocy czy też wypełniał wniosek w oparciu o dane spersonalizowane przygotowane przez organy Agencji. Nawet gdyby faktycznie wniosek wypełniał doradca, to działał on na zlecenie skarżącego oraz w oparciu o dane przez niego dostarczone i nie przejął odpowiedzialności za treści, które wnioskodawca winien był sprawdzić i ewentualnie skorygować przed złożeniem podpisu. To samo dotyczy wniosku spersonalizowanego, który nie jest wiążący i powinien być przez wnioskodawcę zweryfikowany. Nikt inny poza skarżącym nie może orientować się lepiej co do tego jakie działki rolne posiada, w jakim są stanie i do jakiej zgłasza je płatności. Skorzystanie z pomocy profesjonalisty przy wypełnianiu wniosku, jakkolwiek wskazuje na dobre intencje w zakresie poprawności ubiegania się o płatności, to nie zwalnia wnioskodawcy od odpowiedzialności za błędy popełnione przez profesjonalny podmiot przy sporządzaniu wniosku o przyznanie płatności. Ryzyko związane z błędnym wypełnieniem wniosku obciąża samego wnioskodawcę (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2015 r. sygn.. akt II GSK 1481/14). To samo odnieść należy do twierdzeń skarżącego o korzystaniu z tzw. wniosków spersonalizowanych. Wprawdzie faktycznie jest tak, że rolnicy przygotowujący wnioski aplikacyjne o płatność korzystają z udostępnionych przez Agencję formularzy, które zawierają informacje na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności a dołączone materiały geograficzne określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej. Nie oznacza to jednak, że to na organie Agencji spoczywa obowiązek przedstawienia rolnikowi adekwatnych dla danej płatności danych. Udostepnienie danych wyjściowych jest niewątpliwie ułatwieniem, ale do obowiązków rolnika należy wprowadzenie zmian w sytuacji, gdy jakakolwiek informacja jest błędna czy nieaktualna.

Sąd podziela zatem ustalenia organu odwoławczego, dotyczące braku uznania w niniejszym przypadku po stronie skarżącego wystąpienia błędu, którego nie mógł z łatwością wykryć.

Skarżący przecenia z kolei wartość dowodową dokumentacji sporządzonej przez eksperta przyrodniczego w niniejszej sprawie. Wprawdzie posiadanie takiej dokumentacji jest warunkiem koniecznym do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności, ale to nie ekspert rozstrzyga o kwalifikowalności deklarowanych działek rolnych, co jest już wyłączna domeną organów Agencji. Rolą doradcy rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego nie jest weryfikacja kwalifikowalności deklarowanych działek rolnych do płatności, ani określanie wielkości podjętego zobowiązania, gdyż powyższe rozstrzygane jest przez organy Agencji w ramach postępowania o przyznanie płatności.

Nie podziela Sąd stanowiska skarżącego, który kwestionuje brak przeprowadzenia w niniejszej sprawie kontroli na miejscu. Jak to już podkreślono wyżej, nie była ona konieczna, a wręcz była zbędna, gdyż jej wyniki byłyby nieprzydatne dla oceny sprawy. Nie ma znaczenia w sprawie stan spornych działek w 2016 r., 2017 r. czy w trakcie postępowania, jest to okoliczność irrelewantna. Z perspektywy sedna niniejszej sprawy znaczenie ma tylko to, jaki był stan spornych działek w okresie 5 lat poprzedzających zgłoszenie wniosku o płatność, w tym przypadku konkretnie w 2015 r. a ta została nie tylko wykazana w tym postępowaniu, lecz także postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją przyznającą płatność w pomniejszonej wysokości na 2017 r.

Wbrew sugestii skarżącego podstawową formą kontroli jest kontrola administracyjna. Organy Agencji są uprawnione do prowadzenia w formie skomputeryzowanej systemu identyfikacji obszarów rolnych kwalifikujących się do płatności oraz do przeprowadzenia w pierwszej kolejności administracyjnych kontroli wniosków o przyznanie płatności. Jeśli skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej uprawnionej do płatności jest wystarczające, wówczas nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Dopiero, gdy kontrola administracyjna nie dostarczy wyników pozwalających z pewnością ustalić obszar maksymalnej kwalifikowalności, organ może, po wszczęciu odpowiedniej procedury, skorzystać z uzupełniającej formy kontroli, jaką jest kontrola na miejscu. Organy stosownie do art. 6 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 640/2014 są zobligowane dla zapewnienia, by kontrola była przeprowadzona na podstawie aktualnych danych do corocznej oceny jakości systemu identyfikacji działek rolnych.

Jak wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 26 maja 2016 r. w sprawie C-273/15, rocznych płatności pomocy nie można uznawać za definitywne, gdyż wypłacana w tym trybie pomoc może być przedmiotem zwrotu przez beneficjenta, jeżeli nie spełni on wszystkich przesłanek jej wypłaty w ciągu pięcioletniego okresu, i to nawet w odniesieniu do całej zadeklarowanej powierzchni.

Przesłanki zwrotu płatności, w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z pięcioletniego zobowiązania RŚK, określone zostały w § 34 rozporządzenia RŚK. Zgodnie z § 34 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 34 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2-6, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane to zobowiązanie. Zdaniem Sądu jest to sytuacja analogiczna do tej w niniejszej sprawie, gdzie kwalifikowalna powierzchnia, spełniająca warunki danego pakietu i wariantu, od początku była mniejsza niż ta, do której płatność przyznano.

Przypomnieć też wypada, co zostało omówione w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że specyfiką niniejszego postępowania przed organami Agencji jest modyfikacja w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego. Zgodnie z art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. postępowanie przed organami Agencji zostało w istotny sposób zmodyfikowane, stosunku do postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Mianowicie na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia strony do otrzymania płatności, w/w ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek wykazać fakty, jak również udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. To więc skarżący winien dostarczyć dowodów, które podważałyby tezę organu, wywiedzioną z wyczerpującej analizy zebranych już dowodów, że nie spełnia on przesłanek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Tymczasem zarzut skargi w tym zakresie sprowadza się do kwestionowania odczytu otofortomapy z 2015, poprzez dowolne twierdzenie, że zaciemniony obszar wynika z cienia rzucanego przez rosnące obok drzewa, co biorąc pod uwagę wielkość i usytuowanie tych zakwestionowanych obszarów wynikających z materiału dowodowego przedstawionego przez organ, jest twierdzeniem całkowicie chybionym. Zaznaczenia wymaga, że pomiary powierzchni wykonane są na ortofotomapie będącej przetworzonym zdjęciem lotniczym, poddanym korekcji geometrycznej. Dzięki temu procesowi ortofotomapa jest powiązana z układem współrzędnych, jak również charakteryzuje się brakiem zniekształceń terenu oraz jednolitą skalą dla całego obszaru przedstawionego na obrazie. Z tego powodu ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu, czego nie oddaje tradycyjna mapa. Nie mają natomiast znaczenia w niniejszej sprawie jakiekolwiek dowody, także te oferowane przez skarżącego przed rozprawą, które mają wykazać stan spornych obszarów aktualny czy też po podjęciu przez skarżącego zobowiązania RŚK, bowiem nie wpływają w żaden sposób na ocenę spełnienia warunku pięcioletniej historii TUZ.

Uwzględniając więc specyfikę niniejszego postępowania oraz przeprowadzone wyżej wywody, stwierdzić należy, że organ nie dopuścił się sugerowanych w skardze uchybień procesowych w zakresie kwestionowanego przede wszystkim sposobu gromadzenia i oceny materiału dowodowego, wymienionych w art. 8, art. 10 § 1, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a uzasadnienie skarżonej decyzji, pomijając częściowo błędną argumentację, co jednak nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, dostatecznie spełnia funkcję informacyjną i sprawozdawczą, w pełni umożliwiając kontrolę sądową. Dokonanie odmiennej od oczekiwań skarżącego oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie oznacza, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów, zwłaszcza w sytuacji, gdy podniesione tam zarzuty mają jedynie polemiczny charakter i nie wnoszą nic nowego do sprawy. Nie wyjaśnił skarżący w czym konkretnie upatruje naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 10 § 1 k.p.a. to jest zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.