Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 140/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 12-14
journal: Dz.U. 2005 nr 163 poz 1361
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw
article: art. 31(1) ust. 2, art. 33 (9), art. 33(10)
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Cezary Pryca (spr.) Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1142/06 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1142/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. K. koszty postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym. W dniu 10 grudnia 2005 r. M. K. przystąpiła do egzaminu konkursowego prowadzonego przez Komisję Konkursową, powołaną uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. z [...] listopada 2005 r. nr [...]. Uchwałą z [...] grudnia 2005 r. nr [...] w/w Komisja Konkursowa stwierdziła, że M. K. otrzymała 180 punktów, który to wynik jest wynikiem negatywnym.

W związku z wątpliwościami dotyczącymi prawidłowości pytań i odpowiedzi testu na egzamin konkursowy na aplikację radcowską Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła 17 grudnia 2005 r. uchwałę nr 479/VI/2005, zobowiązującą Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską do wydania 21 grudnia 2005 r. Komunikatu o uznaniu za prawidłowe także innych odpowiedzi, niż te wynikające z arkusza prawidłowych odpowiedzi. Opublikowany Komunikat był podstawą sprostowania wyników egzaminu konkursowego przez poszczególne komisje. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji M. K. otrzymała 186 punktów, uzyskując ponownie negatywną ocenę z egzaminu konkursowego.

Na posiedzeniu [...] stycznia 2006 r. Komisja Konkursowa dokonała ponownej analizy testu egzaminacyjnego, na podstawie własnych zastrzeżeń do pytań i odpowiedzi – innych niż wskazane w Komunikacie Zespołu z 21 grudnia 2005 r. - i ustaliła, że w wyniku drugiej weryfikacji kolejnych dziesięcioro kandydatów, w tym M. K., uczestniczących w egzaminie przeprowadzonym 10 grudnia 2005 r., uzyskałoby co najmniej 190 pkt. uprawniających do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich. Komisja Konkursowa przedłożyła Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. wniosek, aby osoby te wpisać na listę radców prawnych.

Uchwałą z [...] stycznia 2006 r. nr [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. postanowiła wpisać M. K. na listę aplikantów radcowskich tej Izby. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że M. K. w wyniku przeprowadzonego 10 grudnia 2005 r. egzaminu konkursowego na aplikację radcowską otrzymała 191 pkt. i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu, a także spełniła pozostałe wymogi określone ustawą z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.).

W tak ustalonym stanie faktycznym Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] marca 2006 r., wydaną na podstawie art. 311 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 3 i art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, sprzeciwił się wpisowi M. K. na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. W uzasadnieniu stanowiska organ wskazał, że Komisja Konkursowa przeprowadzająca egzamin zobowiązana była do ustalenia w drodze uchwały wyniku osiągniętego przez kandydata. Przepisy regulujące przebieg egzaminu konkursowego w 2005 r. nie dały natomiast komisjom konkursowym ani radom okręgowych izb radców prawnych uprawnień do samodzielnego ustalania klucza prawidłowych odpowiedzi do pytań egzaminacyjnych i przeprowadzania dodatkowych weryfikacji wyników egzaminu w oparciu o inne pytania niż wskazane w Komunikacie Zespołu z 21 grudnia 2005 r. Zdaniem organu, należy przyjąć, że w wyniku weryfikacji przeprowadzonej w oparciu o ten Komunikat M. K. otrzymała 186 pkt., czyli negatywną ocenę z egzaminu konkursowego, co czyni uchwałę o wpisie na listę aplikantów wadliwą.

Rozpoznając skargę M. K. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że zakres kontroli uchwały przez Ministra Sprawiedliwości wyznaczają przepisy ustawy o radcach prawnych oraz – z uwagi na to, że egzamin konkursowy został przeprowadzony w ramach naboru na aplikację radcowską w 2005 r. – także przepisy ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w szczególności art. 7 tej ustawy.

Sąd stwierdził, że ani ustawa o radcach prawnych ani też ustawa o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw nie przewidziały sytuacji wadliwie opracowanego testu i w związku z tym nie zawierają one procedur usuwania tej wadliwości. Ustawy nie wskazują także kto, na czyj wniosek i w jakiej formie poprawia błędnie opracowany test, a zdaniem Sądu trudno przyjąć, że wadliwości testu, wobec braku stosownych procedur są nieusuwalne.

W ocenie Sądu nie jest zasadny pogląd Ministra Sprawiedliwości, że wadliwie opracowany test weryfikować mógł tylko jego autor, czyli Zespół ds. przygotowania pytań. Pogląd ten nie znajduje oparcia w prawie i jest zbyt daleko idący. Niezasadny jest również pogląd przeciwny, że Zespół miał opracować jedynie zestaw pytań, zaś Komisja Konkursowa samodzielnie powinna ustalić, które wyniki są prawidłowe.

Sąd I instancji stwierdził, że niewątpliwie należy przyjąć dopuszczalność procedur pozwalających na skuteczne wyeliminowanie błędów testu i tym samym zapewniających prawidłowy sposób przeprowadzenia konkursu i rzetelne wyłonienie najlepszych kandydatów.

Kierując się tym apelem, zawartym w komunikacie Ministra Sprawiedliwości, Komisja Konkursowa, składająca się z trzech radców prawnych i dwóch sędziów – przedstawicieli Ministra, dokonała na podstawie uzasadnionych własnych zastrzeżeń do przygotowania dalszych pytań i odpowiedzi na te pytania, nie uwzględnionych w komunikacie zespołu do przygotowania pytań z 21 grudnia 2005 r., ponownej analizy testu wyboru. Weryfikacja ta nie została zakończona wydaniem przez Komisję Konkursową uchwały, co niewątpliwie stanowi naruszenie art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Naruszenie to jednak – w ocenie Sądu – nie ma wpływu na wynik sprawy. Z protokołu z posiedzenia Komisji Konkursowej z [...] stycznia 2006 r., podpisanego przez wszystkich członków komisji oraz dołączonej do niego listy osób po drugiej weryfikacji jednoznacznie wynika, że dla skarżącej został ustalony pozytywny wynik złożonego przez nią egzaminu, gdyż uzyskała 191 punktów na 190 punktów wymaganych.

Sąd I instancji wskazał również, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie przeprowadzenia konkursu uchwała podejmowana przez komisję w trybie art. 3310 ust. 1 ustawy nie była zaskarżalna. Brak zastosowania przez komisję wymaganej prawem formy wskazania wyników egzaminu nie może wywierać negatywnych skutków dla skarżącej, która przekroczyła wyznaczony ustawą limit punktów przewidziany dla uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych aplikantem radcowskim może być osoba, która oprócz wymogów tzw. formalnych uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Skarżąca uzyskała taką ocenę, o czym jednoznacznie świadczy protokół Komisji Konkursowej z [...] stycznia 2006 r., a zatem Okręgowa Izba Radców Prawnych w O. stosownie do art. 33 ust. 4 cytowanej ustawy nie mogła odmówić wpisu na listę aplikantów radcowskich.

W ocenie Sądu przy dostrzeżeniu błędów, w świetle wyżej wskazanych uregulowań, nie tylko prawem, ale wręcz obowiązkiem Komisji Konkursowej było dostrzeżone nieprawidłowości wyrazić w protokole weryfikacji wyników konkursu. Do niej bowiem należało sprawdzenie testu oraz prawidłowe (rzetelne) ustalenie wyników egzaminu. Nie do zaakceptowania jest pogląd, iż Komisja, która w trakcie sprawdzania testu dostrzegła w nim błędy, powinna je zignorować i nie uwzględnić przy ustalaniu wyników, szczególnie wobec treści uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 grudnia 2005 r., komunikatu Zespołu z 21 grudnia 2005 r., a także komunikatu Ministra Sprawiedliwości z 22 grudnia 2005 r.

Zdaniem Sądu nie można bowiem uznać, że Komisja Konkursowa była powołana jedynie do spełnienia czynności technicznych tj. np. sprawdzanie tożsamości kandydatów, rozdanie arkuszy testów i sprawdzenie wyników poprzez przyłożenie "klucza" odpowiedzi do odpowiedzi udzielonych przez osoby zdające. Gdyby tak w istocie było to zbędne byłoby określanie takiego składu komisji jak to uczynił ustawodawca tj. składającego się z fachowców, gdyż dla spełnienia czynności stricte technicznych skład komisji mógłby być dowolny.

Odnosząc się do podniesionego w sprzeciwie Ministra Sprawiedliwości zarzutu naruszenia zasady równości wobec prawa Sąd wskazał, że w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego "równości w prawie" oznacza nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej.

Stosownie do art. 173 § 1 i 2 oraz art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), Minister Sprawiedliwości złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w której zaskarżył w całości powyższy wyrok, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 1 i 12 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw oraz art. 33 ust. 2 i 4, art. 331 ust. 1 i 3, art. 339 ust. 1 – 3 oraz art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 7 ust. 27 ustawy z 30 czerwca 2005 r.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nie jest słuszny argument Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zgodnie z którym okoliczność, czy Komisja Konkursowa była uprawniona do ponownej, samodzielnej weryfikacji wyniku egzaminu nie jest istotna dla oceny uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. o wpisie M. K. na listę aplikantów radcowskich. Wynikająca z art. 339 ust. 2 ustawy o radcach prawnych kompetencja Komisji Konkursowej do sprawdzenia testu egzaminacyjnego nie może bowiem prowadzić do uznania, że do kompetencji tej Komisji należało także – w przypadku dostrzeżenia błędów w teście - uwzględnienie tych uchybień przy ustalaniu wyników konkursu.

W oceni organu bezsporne jest, że ustawa o radcach prawnych, jak również ustawa z 30 czerwca 2005 r. nie przewidziały procedury prostowania wyników egzaminu konkursowego w sytuacji wadliwego opracowania testu. Nie regulują również procedury odwoławczej od wyników egzaminu przeprowadzonego w grudniu 2005 r., ustalanych przez Komisję Konkursową w drodze uchwały. Przepisy ustawowe nie przyznały jednak komisjom konkursowym uprawnień do ponownego ustalania bądź zmiany już ustalonego wyniku kandydata albo samodzielnej oceny, czy pytania egzaminacyjne zawierają nieprawidłowości i wymagają sprostowania. W związku z powyższym tylko Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską, jako podmiot, który opracował pytania i odpowiedzi egzaminacyjne, był właściwy do stwierdzenia, które odpowiedzi na określone pytania powinny ulec weryfikacji. Przyjęcie odmiennego rozwiązania, zakładającego w omawianym zakresie kompetencję komisji konkursowych poszczególnych okręgowych izb radców prawnych, zniweczyłoby w istocie dążenie do umiejscowienia najszerzej pojętego ustalania pytań w jednym ręku, uniemożliwiałoby m.in. zobiektywizowane porównanie wyników egzaminu konkursowego w różnych okręgowych izbach radców prawnych i uzyskanie wpisu na listę aplikantów radcowskich przez najlepszych kandydatów pod względem posiadanej wiedzy. Usankcjonowałoby dotychczasowe metody naboru na aplikację radcowską, zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02 (Dz. U. Nr 34, poz. 303).

Zdaniem organu samodzielne decydowanie przez poszczególne Komisje Konkursowe o tym, które z odpowiedzi na poszczególne pytania testu są prawidłowe i ocenianie na tej podstawie prac oraz ustalanie wyników, prowadziłoby także do naruszenia zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, nie jest słuszne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zgodnie z którym ustalenie przez Komisję Konkursową wyniku uzyskanego z egzaminu przez M. K. po przeprowadzeniu powtórnej weryfikacji, w innej formie niż wymagana ustawą, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Stosownie do art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 7 ust. 27 ustawy z 30 czerwca 2005 r. wynik kandydata ustalany jest właśnie w formie uchwały komisji konkursowej. Wymienione przepisy nie przewidują alternatywnej formy potwierdzenia rezultatu uzyskanego podczas egzaminu konkursowego. W związku z powyższym uchwała Komisji Konkursowej ustalająca wynik z egzaminu jest jedynym dokumentem, którym osoba ubiegająca się o wpis na listę aplikantów radcowskich może wykazać spełnienie jednej z przesłanek wymaganych do dokonania takiego wpisu. Ustalenie przez Komisję Konkursową wyniku uzyskanego z egzaminu w innej formie niż wymagana ustawą stanowiło naruszenie procedury konkursowej oraz praw skarżącego, gdyż zgodnie z wymienionymi przepisami zamykało drogę do ubiegania się o wpis na listę aplikantów radcowskich.

W ocenie organu Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O., na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, nie była zatem uprawniona do wpisania M. K. na listę aplikantów radcowskich w oparciu o protokół z [...] stycznia 2006 r., ustalający pozytywny wynik uzyskany z egzaminu, a wydany i podpisany przez Komisję Konkursową. Jednocześnie organ zauważył, że uzyskanie pozytywnego wyniku z testu w rzeczywistości stwierdziło Prezydium Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. [...] stycznia 2006 r. w formie protokołu.

M. K. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym − zdaniem skarżącego − uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego − wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wnosząc skargę kasacyjną, Minister Sprawiedliwości podniósł zarzuty opisane w pierwszej podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 p.p.s.a. zarzucając, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które polegało na błędnej wykładni art. 7 ust. 1 i ust. 12 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz.1361 ze zm.) oraz art. 33 ust. 2 i ust. 4, art. 331 ust. 1 i ust. 3, art. 339 ust. 1-3, art. 3310 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002, Nr 123 poz. 1059 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 27 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw.

Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że ocena prawidłowości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji zależy od rozstrzygnięcia kwestii związanej z odpowiedzią na pytanie, czy uchwała z [...] stycznia 2006 r. nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. w sprawie wpisu M. K. na listę aplikantów radcowskich, od której Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw, była zgodna z przepisami prawa. W tym miejscu należy przypomnieć, że powodem zgłoszenia sprzeciwu było przekroczenie przez komisję konkursową i Radę Okręgową Izby Radców Prawnych kompetencji do ponownej weryfikacji wyników egzaminu na aplikantów radcowskich, przeprowadzonego w 2005 roku.

Niewątpliwie należy podzielić pogląd wyrażony zarówno w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., jak i w skardze kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości, że w ustawach normujących przeprowadzenie egzaminów konkursowych na aplikację radcowską w 2005 roku, brak było przepisów bezpośrednio odnoszących się do sytuacji, w której pytania egzaminacyjne ustalone przez zespół do spraw przeprowadzenia egzaminów, okażą się nieprecyzyjne, a wobec tego także odpowiedzi, zakwalifikowane przez zespół jako prawidłowe, okażą się niewystarczające lub nawet błędne. Stwierdzić należy, że taka sytuacja wystąpiła w związku z egzaminem konkursowym na aplikację radcowską, przeprowadzonym w dniu 10 grudnia 2005 r. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, iż organy administracji publicznej oraz inne jednostki organizacyjne, w zaistniałym stanie rzeczy, podejmowały czynności, które nie były wprost przewidziane w obowiązujących przepisach prawa. Dotyczy to zarówno Ministra Sprawiedliwości, jak i Krajowej Rady Radców Prawnych, zespołu do spraw przygotowania pytań, komisji konkursowej w O. i Okręgowej Izby Radców Prawnych w O.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena trafności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej a odnoszących się do wyroku Sądu I instancji zależy od kwalifikacji czynności wymienionych wyżej organów i jednostek organizacyjnych, podejmowanych w końcu 2005 roku i 2006 roku. Niewątpliwie jako kryterium tej kwalifikacji służyć powinny zarówno normy konstytucyjne, jak i przepisy ustawowe.

Trafnie Minister Sprawiedliwości podkreślił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż ideą procedury egzaminacyjnej na aplikację radcowską w 2005 roku było to, aby zarówno pytania egzaminacyjne, jak i odpowiedzi na te pytania, były ustalane centralnie, przez zespół do spraw przeprowadzenia egzaminów. Podkreślić należy, że w sytuacji gdy ujawniono błędy w sformułowaniu pytań egzaminacyjnych, jak i błędy w odpowiedziach na pytania egzaminacyjne, uznawanych za prawidłowe, podjęto działania korygujące wskazane błędy. Należy uznać, iż treść tych działań mogła prowadzić do wniosku, że kompetencje do oceny prawidłowości odpowiedzi na pytania egzaminacyjne zostały przyznane także komisjom egzaminacyjnym powołanym do przeprowadzenia egzaminu na aplikację radcowską, a działającym na podstawie art. 7 ust. 12 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze oraz niektórych innych ustaw.

W tym miejscu należy także przypomnieć, że z materiału dokumentacyjnego, zgromadzonego w aktach sprawy, wynika jednoznacznie, iż w uchwale z 17 grudnia 2005 r. nr 479/VI/2005 Krajowa Rada Radców Prawnych zobowiązała komisje egzaminacyjne do zweryfikowania wyników egzaminu konkursowego na aplikację radcowską z uwzględnieniem komunikatu zespołu do przygotowania pytań egzaminacyjnych. W dniu 21 grudnia 2005 roku zespół do przygotowania pytań wydał komunikat, w którym dokonał korekty nieprawidłowych odpowiedzi. Z treści komunikatu wynikało, że korekta w zakresie nieprawidłowych odpowiedzi dotyczyła 10 z 250 pytań egzaminacyjnych. Wskazać należy, że niektóre zmiany miały zasadniczy charakter. Wreszcie w dniu 22 grudnia 2005 r. Minister Sprawiedliwości wystosował apel do przewodniczących komisji konkursowych "z prośbą o rozstrzyganie na korzyść uczestników konkursu wątpliwości, stwierdzonych w toku weryfikowania jego wyników". W powołanym wyżej komunikacie brak jest odniesienia lub nawiązania do wydanego wcześniej komunikatu zespołu do przygotowania pytań egzaminacyjnych.

Ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia komisji konkursowej oraz Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. należy dokonywać przy uwzględnieniu wskazanych wyżej okoliczności i zdarzeń. Komisja konkursowa w O., po dokonaniu ponownej weryfikacji pytań i odpowiedzi testu wyboru, powołując się na uchwałę z 17 grudnia 2005 r. nr 479/VI/2005 Krajowej Rady Radców Prawnych oraz apel Ministra Sprawiedliwości z 22 grudnia 2005 r., w protokole z [...] stycznia 2006 r. ustaliła, iż dalsze dziesięć osób spośród kandydatów na aplikację radcowską uzyskało wynik pozytywny, to jest uzyskało ponad 190 punktów. Wśród tych osób znalazła się także M. K. W tym stanie rzeczy uchwałą z [...] stycznia 2006 r. numer [...] Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. postanowiła wpisać M. K. na listę aplikantów radcowskich tej izby.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest uzasadniony pogląd Ministra Sprawiedliwości wskazujący, iż komisje konkursowe nie posiadały kompetencji do weryfikacji wyników egzaminu oraz, że w następstwie takiego stanu rzeczy Okręgowa Izba Radców Prawnych nie była uprawniona do wydania decyzji o wpisie skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Należy uznać za trafne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wskazujące, iż w sytuacji, w której zostaną stwierdzone błędy w sformułowaniu pytań egzaminacyjnych i w odpowiedziach wskazanych w arkuszu prawidłowych odpowiedzi, to rola komisji egzaminacyjnych, składających się z wykwalifikowanych prawników, nie może ograniczać się wyłącznie do technicznego sprawdzenia testu i obliczenia wyników egzaminu konkursowego. Wniosek taki należy wyprowadzić z treści art. 7 ust. 12-14 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Przedstawioną wykładnię przepisów ustawy niewątpliwie wzmacnia, wymieniona wyżej, treść komunikatu zespołu do przygotowania pytań egzaminacyjnych oraz treść apelu Ministra Sprawiedliwości.

Ponadto za interpretowaniem powołanych wyżej przepisów prawa w sposób wcześniej wskazany i przyznaniem komisjom konkursowym kompetencji do weryfikowania prawidłowości odpowiedzi egzaminacyjnych, przemawia potrzeba zapewnienia tego, aby egzamin został zorganizowany i przeprowadzony rzetelnie, a jego wyniki aby uwzględniały rzeczywisty stan wiedzy kandydatów na aplikację radcowską. Wniosek taki można wyprowadzić z zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, jak również z treści art. 7 i art. 8 k.p.a.

Podkreślić również należy, że trafnie Minister Sprawiedliwości w skardze kasacyjnej podnosi kwestię jednolitości oceny wyników egzaminacyjnych na terenie całego kraju. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zobiektywizowane porównanie wyników egzaminu i równość szans wszystkich zdających można osiągnąć dzięki kontroli prawidłowości ocen dokonywanych przez komisje egzaminacyjne, w przypadku pojawienia się w tym zakresie określonych wątpliwości. Kompetencje do realizacji funkcji kontrolnych w zakresie prawidłowości ocen posiada Minister Sprawiedliwości w ramach postępowania w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały rady okręgowej izby radców prawnych. Przedmiotem kontroli nad uchwałami rad okręgowych izb radców prawnych są zarówno kompetencje i stosowana procedura jak i treść uchwał. W przypadku uchwał o wpisie na listę aplikantów radcowskich chodzi także o kontrolę prawidłowości ustalenia wyników egzaminu konkursowego. Minister Sprawiedliwości powinien przeprowadzić tę kontrolę przy udziale członków zespołu do przygotowania pytań egzaminacyjnych. Uznać więc należy, że podjęta przez Ministra Sprawiedliwości decyzja w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych z [...] stycznia 2006 r. nr [...] w sprawie wpisania M. K. na listę aplikantów radcowskich, bez merytorycznego zbadania prawidłowości treści tej uchwały, nastąpiła z naruszeniem przepisów prawa. Jednocześnie odnosząc się do podniesionej w skardze kasacyjnej zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP, to stwierdzić należy, że respektowanie tej zasady będzie zapewnione wówczas, gdy Minister Sprawiedliwości będzie stosował jednolite kryteria we wszystkich postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Należy także stwierdzić, iż nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do konsekwencji niezachowania wymaganej formy uchwały komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminy M. K. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż komisja egzaminacyjna nie zachowała wymagań, o których stanowi przepis art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Brak jest stosownej uchwały, natomiast komisja egzaminacyjna sporządziła protokół wraz z załącznikami. Trafne jest jednak stanowisko Sądu I instancji, iż stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Uwzględniając treść art. 339 i art. 3310 ustawy o radcach prawnych uznać należy, że uchwały komisji egzaminacyjnej nie miały samodzielnego prawnie charakteru, a jedynie stanowiły przesłankę do podjęcia stosownej uchwały przez izbę radców prawnych o wpisie na listę aplikantów radcowskich.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.