Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 971/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 200
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012, 2013, 2014 oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku za lata 2009-2014 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...]nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] decyzją z dnia 18 czerwca 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 9 marca 2015 r., w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012, 2013 i 2014 oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku w latach 2009 – 2014 w łącznej kwocie [...] zł.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

"Miejskie Wodociągi i Kanalizacja" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kołobrzegu (dalej zwana "Spółką", "Wnioskodawcą", "Stroną" lub "Skarżącą") złożyła w dniu 13 października 2014 r. wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł, powstałej w okresie od stycznia 2009 roku do września 2014 roku. W uzasadnieniu Spółka podała, że w ww. latach wykazywała i wpłacała podatek w kwocie wyższej niż należna. Wskazała także, że korekty deklaracji towarzyszące wnioskowi dotyczą wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości użytków rolnych niezajętych na działalność gospodarczą, nieuzasadnionego opodatkowania w kategorii "budowle" instalacji i urządzeń znajdujących się wewnątrz budynków - urządzenia te to część rurociągu wodociągowego położony w hydroforni. Trzeci rodzaj wyłączonych przez Spółkę z opodatkowania obiektów to reaktor biologiczny, stacja dmuchaw i ociekacz piasku mieszczące się w oczyszczalni [...], co do których twierdzi, wskazując na art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 849), dalej zwanej: "u.p.o.l.", że ze względów technicznych nie nadają się do użytkowania. Spółka podniosła, że grunt działki nr [...] o symbolu W-RVI i WŁVI o powierzchni 3 539 m2 nie jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej, zaś rurociąg wodociągowy znajduje się w budynku i jest urządzeniem niepodlegającym podatkowi.

W decyzji z dnia 9 marca 2015 r. Wójt Gminy [...] stwierdził nadpłatę w podatku od nieruchomości w kwotach: [...] (pkt 1) oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości w pozostałym zakresie objętym wnioskiem z dnia 10 października 2014 r. (pkt 2).

Jak wyjaśnił Organ I instancji, w wyniku oględzin stwierdzono, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty obejmuje trzy nieruchomości.

Pierwsza nieruchomość - to działka nr [...], na której posadowiona jest przepompownia, co do której podatnik cofnął wniosek .

Druga nieruchomość – to budynek stacji pomp (hydroforni), w którym zamontowane są elementy rurociągu wodociągowego o wartości [...] zł, położony na działce nr [...], co jak wskazał organ, skutkowało nadpłatą w podatku od nieruchomości w kwocie rocznej [...] zł, wyjaśniając przy tym, że w tym zakresie wniosek podatnika został uwzględniony w całości.

Trzecia nieruchomość – to zespół działek [...]. Odnośnie objętej wnioskiem działki [...] oznaczonej jako użytki rolne [...], stanowiącej część rowu odprowadzającego wodę z oczyszczalni ścieków, Organ I instancji, na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie oględzin, stwierdził, że ta część rowu, położona w granicach działki nr [...] nadal powiązana jest technologicznie z pozostałą jego częścią rowu, położonego na działkach [...] (budowle oczyszczalni ścieków) i nie jest wykorzystywana na cele rolne. Zdaniem Organu I instancji, rów w całości służy odprowadzaniu wody z oczyszczalni ścieków, Wnioskodawca zaś jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność w zakresie dostarczania wody oraz odbioru ścieków i ich oczyszczania. W konsekwencji uznano, że działka nr [...] jest częścią składową przedsiębiorstwa Wnioskodawcy i związana jest z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą, co skutkuje opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 2 u.p.o.l. Natomiast w zakresie obiektów w postaci reaktora biologicznego, stacji dmuchaw i ociekacza piasku, mieszczących się w oczyszczalni [...], stwierdzono istnienie tych budowli, stanowiących części składowe oczyszczalni ścieków na działce nr [...], wskazując, że Spółka nie wykazała, za pomocą stosownych dowodów aby ww. budowle nie mogły być użytkowane od 2009 r.

Z kolei, odnośnie przepompowni położonej na działce nr [...] Organ I instancji wskazał, że po przeprowadzonych oględzinach Strona cofnęła wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty z uwzględnieniem jej zmodyfikowanego wniosku ewentualnie o przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi I instancji.

Spółka zarzuciła naruszenie art. 122 w związku z art. 191 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Dz.U. z 2015 r. poz. 613), dalej zwanej "O.p.", przez niepodjęcie przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przejawiające się w dokonaniu błędnych ustaleń odnoszących się do rowu, który jakoby służy odprowadzaniu wody z oczyszczalni, podczas gdy wylot z oczyszczalni został zabetonowany, co zostało stwierdzone również w protokole z oględzin.

Spółka wskazała, że woda, która znajduje się w rowie pochodzi z opadów atmosferycznych. Organ nie wykazał zaś, w jakim zakresie ciek wodny uniemożliwia wykorzystanie gruntów do działalności rolnej, a ponadto nawet jeżeli rów ten byłby wykorzystywany do działalności gospodarczej, to zajmuje jedynie wąski pas gruntu a nie całą działkę, wobec czego nie można uznać, że cała działka jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Organ nie podjął działań w celu dokonania ustaleń faktycznych w zakresie stanu technicznego budowli reaktora biologicznego, stacji dmuchaw i ociekacza piasku, które uznał za nadające się do działalności gospodarczej tylko z tego względu, że podatnik nie przedstawił dowodów na tę okoliczność, podczas gdy organ podatkowy ma bezwzględny obowiązek podejmowania wszelkich środków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżąca zarzuca też dowolną i błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, przejawiającą się w szczególności w wyciągnięciu błędnych wniosków z dokonanych oględzin nieruchomości i wykonanych zdjęć załączonych do protokołu, odnoszących się do rowu. Skarżąca zarzuca też naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 O.p. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji. Nadto Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust. 2 u.p.o.l. oraz art. 1 ustawy o podatku rolnym przez błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że grunty sklasyfikowane jako użytki rolne są związane a nie zajęte na działalność gospodarczą. Naruszony też, zdaniem Spółki, został art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieuzasadnionym przyjęciu, iż budowle reaktora biologicznego, stacji dmuchaw i ociekacza piasku mogą być wykorzystywane do prowadzonej działalności, dlatego że pozwala na to ich stan techniczny, mimo że organ w ogóle nie dokonał ustaleń stanu faktycznego w zakresie stanu technicznego tych budowli.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie posiada zarzucanych jej wad i aprobuje rozstrzygnięcie Organu I instancji, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że Organ I instancji zasadnie uznał, iż przedmiotowa działka [...] mimo że sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, jest zajęta na działalność gospodarczą i podlega podatkowi od nieruchomości, ponieważ stanowi ciągłość technologiczną z oczyszczalnią ścieków, a budowle reaktora biologicznego, stacji dmuchaw i ociekacza piasku istnieją, co zostało stwierdzone w trakcie oględzin, a fakt ich nieużytkowania nie świadczy o ich trwałym wyłączeniu z możliwości wykorzystywania gospodarczego.

Organ odwoławczy stwierdził, że z mapki przedłożonej przez Stronę wraz z odwołaniem jednoznacznie wynika, że jest on przedłużeniem rowu odpływowego z oczyszczalni ścieków znajdującego się na działce nr [...] graniczącego z działką nr [...], na której znajduje się oczyszczalnia. W ocenie Kolegium oczyszczalnia ta stanowi zespół obiektów i urządzeń służących do mechaniczno-biologicznego oczyszczania ścieków oraz przeróbki i unieszkodliwiania osadów ściekowych, zaś jej integralną część stanowi rów odprowadzający oczyszczoną wodę poza jej teren. Obydwie działki będące rowem ziemnym, tj. działka nr [...] i przedmiotowa działka nr [...] stanowią jeden ciek wodny, który jest nieprzerwany. Linia podziału geodezyjnego to tylko linia na mapie a nie w rzeczywistości. W stanie faktycznym rów stanowi całość służącą temu samemu celowi - odprowadzeniu oczyszczonej wody z oczyszczalni. Powołując się na protokół oględzin wskazano, że oczyszczalnia ma dwa wyloty odprowadzające wodę, z których tylko jeden jest zabetonowany. Organ argumentował, że działka nr [...] oznaczona jest geodezyjnie jako "W", co oznacza, że cała jest rowem, a nie tylko jej część. Cały rów zajęty jest na działalność gospodarczą Spółki, polegającą na ekploatacji wody pitnej i zagospodarowaniu ścieków.

Odnośnie budowli reaktora biologicznego, stacji dmuchaw i ociekacza piasku, Kolegium, po przytoczeniu definicji pojęcia "względy techniczne" wskazał, że zarówno wynik oględzin w dniu 18 listopada 2014 r., w których brały udział trzy osoby ze strony Spółki, jak i dokumentacja fotograficzna obiektów i ich opis nie potwierdzają, iż budowle reaktora biologicznego, stacji dmuchaw i ociekacza piasku nie istnieją i wykazują cechy całkowitej i trwałej degradacji technicznej. Podatnik zaś nie przedstawił organowi żadnego dowodu mogącego wykazać, że obiekty te nie mogą być wykorzystane w działalności gospodarczej. Zdaniem Organu, powyższe ustalenia własne, były wystarczające zatem aby uznać, że stan techniczny ww. obiektów nie wykluczał ich z działalności gospodarczej, przy czym bez znaczenia pozostawał fakt niewykorzystywania ich w rzeczywistości. W ocenie Kolegium, przeprowadzanie innych dowodów przez Organ w tym zakresie, w tym z kosztownych eksperckich opinii technicznych, w sytuacji, gdy to na Stronie spoczywał ciężar dowodzenia, było niezasadne.

Końcowo w zaskarżonej decyzji Kolegium nie stwierdziło zarzucanych naruszeń przepisów prawa procesowego.

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję Kolegium z dnia 18 czerwca 2015 r. Spółka wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 9 marca 2015 r. w zakresie zaskarżonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a więc w zakresie odmowy stwierdzenia nadpłaty, jako naruszających prawo.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. przez niepodjęcie przez Organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przejawiające się w:

- dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych, że rów znajdujący się na działce nr [...] służy do odprowadzania wody z oczyszczalni, podczas gdy wylot z oczyszczalni został zabetonowany, co zostało stwierdzone również w protokole oględzin nieruchomości z dnia 18 listopada 2014 r., i do rowu nie jest odprowadzana woda ani ścieki z oczyszczalni, a woda, która się w nim znajduje, to woda z opadów atmosferycznych, wobec tego przedmiotowy rów w żaden sposób nie jest wykorzystywany do prowadzonej działalności gospodarczej;

- dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych, iż rów stanowi integralną część oczyszczalni, podczas gdy wylot z oczyszczalni został zamurowany a oczyszczalnia w tym miejscu zlikwidowana, wobec tego brak jest jakiejkolwiek integralności, a rów służy jedynie do odwadniania terenu (odprowadza wody z opadów atmosferycznych);

- zaniechaniu ustalenia - wobec błędnego przyjęcia, że rów służy do odprowadzania wody z oczyszczalni - jaka faktycznie powierzchnia ww. gruntów zajęta jest przez ciek wody odprowadzanej rowem oraz w jaki sposób i w jakim zakresie ten ciek uniemożliwia wykorzystanie tych gruntów do produkcji rolnej, i błędnym uznaniu, że skoro działka jest oznaczona jako "[...]I" to w całości stanowi rów i jest zajęta na prowadzenie działalności, podczas gdy rów ziemny z wodą opadową znajdujący się na działce w ogóle nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej, a ponadto nawet jeżeli rów ten byłby wykorzystywany do działalności gospodarczej, to zajmuje on jedynie wąski pas gruntu a nie całą powierzchnię działki (co potwierdza dokumentacja fotograficzna z oględzin oraz dołączona do odwołania mapka), wobec tego w żadnym wypadku nie można uznać, iż cała działka jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej;

- braku dokonania ustaleń faktycznych w zakresie stanu technicznego budowli "Reaktora biologicznego", "Stacji dmuchaw" i "Ociekacza piasku" i uznaniu, że budowle te mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż podatnik nie przedstawił dowodów na okoliczność, że budowle te nie są i nie mogą być użytkowane od 2009 r., podczas gdy przepisy podatkowe są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a Organ z urzędu ma obowiązek podejmować wszelkie środki (w tym przeprowadzać odpowiednie dowody) w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

b) art. 191 O.p., polegające na dokonaniu dowolnej i błędnej oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego:

- przejawiające się w szczególności w wyciągnięciu błędnych wniosków z dokonanych oględzin nieruchomości, wykonanych zdjęć załączonych do protokołu oględzin z dnia 10 października 2014 r. oraz dołączonej do odwołania mapki, iż działka nr [...] oznaczona w ewidencji gruntów i budynków symbolem "[...] stanowi w całości rów odprowadzający wodę z oczyszczalni, a w konsekwencji uznanie, że ww. działka jest w całości zajęta na prowadzoną działalność gospodarczą, podczas gdy z oznaczeń w ewidencji gruntów i budynków wprost wynika, że grunty na działce nie są jednolite, a ponadto z przeprowadzonych oględzin nieruchomości oraz zdjęć wykonanych w trakcie oględzin i dołączonej do odwołania mapki wynika, iż wylot do rowu z oczyszczalni został zabetonowany, a zatem nie jest do niego odprowadzana woda ani ścieki z oczyszczalni, oraz że ciek wody zajmuje jedynie wąski pas gruntu, a nie całą powierzchnię działki nr [...]

- przejawiające się w uznaniu, na podstawie mapki przedłożonej wraz z odwołaniem, że rów na działce nr [...] jest przedłużeniem rowu na działce nr [...], graniczącej z działką nr [...], na której znajduje się oczyszczalnia i w związku z tym cały rów, jako jeden nieprzerwany ciek wodny jest integralną częścią oczyszczalni i służy do odprowadzania ścieków, a linia podziału geodezyjnego to tylko linia na mapie, a nie w rzeczywistości, podczas gdy część rowu znajdująca się na działce nr [...] także nie służy do odprowadzania ścieków z tych samych względów co część rowu znajdująca się na działce nr [...] a nie została ona objęta wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty z tego względu, iż została oznaczona symbolem "Ba", a zatem nie stosuje się do niej przepisów o użytkach rolnych, a nie dlatego, że pełni inną funkcję;

c) art. 181 i art. 197 § 1 O.p. zw. z art. 122 O.p., poprzez ustalenie, że budowle "Reaktora biologicznego", "Stacji dmuchaw" i "Ociekacza piasku" mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż istnieją i nie wykazują cech całkowitej i trwałej degradacji technicznej, co organ ustalił jedynie na podstawie fotografii i opisu w protokole oględzin,1 podczas gdy fotografie obrazują te obiekty jedynie z zewnątrz a w protokole oględzin brak jest jakiejkolwiek oceny co do stanu technicznego obiektów i możliwości ich użytkowania w jakikolwiek sposób, wobec tego organ arbitralnie uznał, że obiekty te znajdują się w stanie nadającym się do użytkowania mimo, że nie zgromadził żadnych dowodów w tym zakresie, a zatem ustalenia takie nie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego;

d) art. 210 § 1 piet 6 w zw. z § 4 OP, poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji, w szczególności w wyniku braku wystarczającego i wyczerpującego wyjaśnienia ustalonego stanu faktycznego i wskazania podstaw do jego ustalenia w zakresie stanu technicznego budowli "Reaktora biologicznego", "Stacji dmuchaw" i "Ociekacza piasku", oraz braku wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 2 ust. 2 u.p.o.l. oraz art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. 2006, Nr 136, poz. 969 ze zm., dalej: "u.p.r.") poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne oznaczone symbolami "[...]", powinny zostać w całości opodatkowane podatkiem od nieruchomości, gdyż są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, podczas gdy przepisy te posługują się pojęciem "zajęcia", a nie "związania" gruntów z działalnością gospodarczą, a pojęcia te nie są tożsame, wobec tego istnienie na gruncie wąskiego cieku wody, nawet w przypadku uznania, iż służy on do odprowadzania wody z oczyszczalni - nie powodowałoby "zajęcia" całej działki nr [...], lecz co najwyżej jej niewielkiej części faktycznie zajętej przez ciek wody i tylko ta część mogłaby być opodatkowana podatkiem od nieruchomości w przypadku uznania, iż rów jest wykorzystywany do działalności gospodarczej (czemu Skarżący zaprzecza), a pozostała część powinna być opodatkowana podatkiem rolnym zgodnie z klasyfikacją w ewidencji gruntów i budynków;

b) art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w nieuzasadnionym przyjęciu, iż budowle "Reaktora biologicznego", "Stacji dmuchaw" i "Ociekacza piasku" mogą być wykorzystywane do prowadzonej działalności z tego względu, że nie zachodzą obiektywne, trwałe i niezależne od przedsiębiorcy okoliczności uniemożliwiające ich wykorzystanie w celu prowadzenia działalności, podczas gdy organ w ogóle nie ustalił stanu faktycznego w zakresie stanu technicznego ww. budowli.

W obszernym uzasadnieniu skargi, Skarżąca podniosła szczegółową argumentację dotyczącą wadliwości przeprowadzonego postępowania podatkowego, które nie wykazało w jej ocenie, zasadności objęcia podatkiem od nieruchomości całości rowu położonego m.in. na działce nr [...] jako zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej przez Spółkę, a także budowli reaktora biologicznego stacji dmuchaw i ociekacza piasku pomimo złego ich stanu technicznego. W ocenie Skarżącej, w tym drugim przypadku zaistniały podstawy do określenia stanu technicznego budowli przy pomocy biegłego rzeczoznawcy. W zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego Skarżąca, w oparciu o przytoczone orzecznictwo i poglądy doktryny przedstawiła własne rozumienie pojęcia "zajęcie gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej" oraz pojęcia "względy techniczne".

Kolegium, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, chociaż w istocie z innych przyczyn niż wskazanych w skardze.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że będąc powołanym do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz sprawując tę kontrolę przez orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się zatem do zbadania, czy w toku rozpoznawanej sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji należało uchylić, zostały bowiem wydane z naruszeniem prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sądowej kontroli zainicjowanej skargą Spółki jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 czerwca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 9 marca 2015 r., którą stwierdzono nadpłatę w podatku od nieruchomości za lata 2012, 2013 i 2014 oraz odmówiono stwierdzenia nadpłaty w tym podatku w latach 2009 – 2014 w łącznej kwocie [...] zł.

Kluczowe znaczenie dla każdego postępowania, w tym podatkowego, ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, albowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe określenie zakresu praw i obowiązków strony tego postępowania. Ustalenie zaś stanu faktycznego sprawy winno nastąpić przy zachowaniu pełnej i poprawnej procedury. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Kolegium nie dostrzegło bądź też pominęło braki postępowania oraz istotne wady decyzji organu I instancji.

Do istotnych wad tego postępowania należy zaliczyć m. in. niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm.) – zwanej "O.p.", przez co naruszono podstawową zasadę procedury podatkowej dotyczącej zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Obowiązek wynikający z treści art. 200 O.p. ciążył także na Samorządowym Kolegium Odwoławczym, przepis ten bowiem odnosi się również do organu odwoławczego, który w niniejszej sprawie także dopuścił się naruszenia tego przepisu. Naruszenie to w ocenie Sądu miało wpływ na wynik sprawy, bowiem pozbawiając Stronę prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, tym samym pozbawiono ją aktywnego uczestnictwa w sprawie przez możliwość złożenia stosownych wniosków niezbędnych do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zwrócić również należy uwagę, że Organ odwoławczy akceptując rozstrzygnięcie Organu I instancji, nie dosyć, że nie dostrzegło, że zaskarżona decyzja jest dotknięta istotnymi wadami, sam dopuścił się uchybień w tym zakresie.

Przechodząc zatem do oceny rozstrzygnięcia Organu I instancji, wskazać należy, że Organ ten w zaskarżonej decyzji w pkt 1 stwierdził nadpłatę skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości w kwotach : [...] zł za 2014 r., zaś w jej pkt 2 odmówił stwierdzenia nadpłaty skarżącej spółce w podatku od nieruchomości w pozostałym zakresie objętym wnioskiem z dnia 10 października 2014 r. Organ ten pominął przy tym fakt, że podatek od nieruchomości jest podatkiem opłacanym w okresie rocznym, co wynika z analizy przepisu art. 6 u.p.o.l. Z przepisu tego wynika wprost, że podatek od nieruchomości nie jest podatkiem jednorazowym, lecz podatkiem corocznym, wpłacanym przez osoby prawne osób prawnych, jak w przypadku skarżącej, według danych wynikających z deklaracji podatkowej uwzględniającej podstawę opodatkowania wynikającą z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (ust. 9 art. 6 u.p.o.l.). Również w przypadku osób fizycznych podatek ten jest coroczny, ustalany decyzją i płatny jest w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego (ust. 7). Zgodnie natomiast z art. 11 O.p. rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, chyba że ustawa podatkowa stanowi inaczej. W myśl zaś art. 21 § 5 O.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym.

Przypomnieć przy tym należy, że rozstrzygnięcie, które jest kluczowym elementem decyzji, określa bowiem skutki prawnopodatkowe ustalonego przez organ podatkowy stanu faktycznego i zastosowanych przepisów, powinno być sformułowane w sposób zrozumiały, precyzyjny i wyczerpujący, a zatem w sposób nie budzący wątpliwości, powinno wyraźnie wskazywać na zakres praw i obowiązków strony, która jest adresatem decyzji, tym bardziej w sytuacji, gdy uprawnienia i obowiązki strony dotyczą różnych lat podatkowych, jak w badanej sprawie.

Jak wynika z treści załączonej do akt administracyjnych decyzji z dnia 09 marca 2015 r., Organ I instancji w jej sentencji stwierdził nadpłatę skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości w kwotach: [...] zł za 2012 r, nie odnosząc się jednak w jej uzasadnieniu do każdego roku podatkowego odrębnie. Organ ten poprzestał jedynie na wskazaniu, że budynek stacji pomp (hydroforni), w którym zamontowane są elementy rurociągu wodociągowego o wartości [...] zł, położony na działce nr [...], co skutkowało nadpłatą w podatku od nieruchomości w kwocie rocznej [...] zł. Wyjaśniono przy tym, że w tym zakresie wniosek podatnika został uwzględniony w całości. Natomiast w pkt 2 decyzji Organ I instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty skarżącej Spółce w podatku od nieruchomości w pozostałym zakresie objętym wnioskiem z dnia 10października 2014 r.

Wskazać zatem należy, że sentencja decyzji winna zawierać rozstrzygnięcie co do nadpłaty zaistniałej w każdym roku podatkowym i jaka jest jej wysokość. Tak też wskazał w sentencji Organ I instancji. Jednakże Organ odwoławczy wskazał w sentencji decyzji, cytuję: "w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012, 2013, i 2014 w łącznej wysokości [...] zł". Te same uwagi dotyczą odmowy stwierdzenia nadpłaty. Należy w sentencji decyzji również wskazać odrębne rozstrzygnięcie co do odmowy nadpłaty odnosząc się do każdego z poszczególnych lat podatkowych. W uzasadnieniu natomiast rozstrzygnięcia należy wyjaśnić podstawę faktyczną i prawną, dlaczego nie uwzględniono w całości żądania podatnika. Odmowa stwierdzenia nadpłaty przez wskazanie w sentencji decyzji, cytuję: "(...) w pozostałym zakresie objętym wnioskiem z dnia 10 października 2014 r." w sytuacji, gdy dotyczy różnych lat podatkowych, bez wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej dla każdego roku podatkowego odrębnie, w konsekwencji doprowadziło do naruszenia reguł postępowania w zakresie ustalania wysokości zobowiązania podatkowego za poszczególne lata podatkowe. Również Organ odwoławczy, odnosząc się w sentencji decyzji do odmowy stwierdzenia nadpłaty, wskazał nieprawidłowo, cytuję: " (...) odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku w latach 2009-2014 w łącznej wysokości [...] zł", bez wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej szczegółowo odnoszącej się odrębnie do poszczególnych lat podatkowych.

Sąd orzekający w tej sprawie podziela pogląd wyrażony w uchwale Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2003 r., sygn. akt FPK 5/03 (publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), że: "Nie ma przeszkód prawnych co do tego, że w jednej decyzji dotyczącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości można objąć kilka lat podatkowych, jednak taka decyzja musi zawierać oddzielne rozstrzygnięcia co do nadpłaty zaistniałej w każdym roku podatkowym, zaś przesłanki takich rozstrzygnięć wymagają wyjaśnienia co do podstawy faktycznej i podstawy prawnej."

Stwierdzenie nadpłaty (dotyczy organu odwoławczego) jak i odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości dotyczącej poszczególnych lat podatkowych (jak wynika z wniosku za okres od stycznia 2009 r. do września 2014 r.) przez wskazanie: "jak w pozostałym zakresie objętym wnioskiem z dnia 10 października 2014 r." (dotyczy Organu I instancji), a następnie utrzymane w mocy przez Organ odwoławczy, który stwierdził w sentencji decyzji: "(...) oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku w latach 2009-2014 w łącznej kwocie [...] zł", doprowadziło do naruszenia wskazanych wyżej reguł ustalania wysokości zobowiązania podatkowego, dotyczą one bowiem kilku lat podatkowych. Wydane rozstrzygnięcia przez Organy podatkowe obu instancji nie odnoszą się do każdego roku podatkowego odrębnie zarówno w sentencji decyzji jak i w jej podstawie faktycznej i prawnej, co czyni, że decyzje te nie artykułują jasno i zwięźle praw i obowiązków podatnika do każdego roku podatkowego odrębnie, stwarzając tym samym szereg istotnych wątpliwości w tym zakresie.

Powyższy sposób stwierdzenia nadpłaty, jak i odmowa nadpłaty w podatku od nieruchomości, ze wskazaniem łącznej kwoty bez rozróżnienia na poszczególne lata podatkowe powoduje, że zaskarżona decyzja jak i ją poprzedzająca decyzja Organu I instancji, oprócz naruszenia wyżej wskazanego przepisu postępowania, (art. 200 O.p.), naruszają prawo materialne w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, tj. narusza przepis art. 6 ust. 9 u.p.o.l., stanowiący między innymi o rocznym charakterze podatku od nieruchomości.

Sumując, Organ wydając ponownie decyzję uwzględni przytoczoną powyżej ocenę prawną i dokona ponownej analizy stanu fatycznego dla poszczególnych nieruchomości i lat podatkowych, przy czym zobowiązany jest w sentencji tej decyzji sformułować rozstrzygnięcia w przedmiocie nadpłaty jak i odmowy nadpłaty w podatku od nieruchomości odrębnie dla każdego roku podatkowego, stosownie do wniosku Spółki z dnia 10 października 2014 r., a przesłanki tych rozstrzygnięć wymagają wyjaśnienia podstawy faktycznej i podstawy prawnej również odrębnie dla poszczególnych lat podatkowych.

W tym stanie sprawy, przedwczesne było zatem rozstrzyganie o merytorycznych zarzutach skargi.

Na podstawie art. art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, która obejmuje zwrot uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi w wysokości [...] zł (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego skarżącej Spółki (radcy prawnego) w wysokości [...] zł tytułem zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie (obliczony na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2013 r., poz. 490) oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego ([...] zł).