Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1381/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody z dnia 31 sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 723) oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2021 r., poz.1100 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu z dnia 12 lipca 2021 r., nr [...] którą uchylono – po wznowieniu postępowania, decyzję z dnia [...] 2021 r., nr [...] i orzeczono o utracie przez skarżącą E. M. statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku od dnia 10 lipca 2020 r.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 21 maja 2020 r. skarżąca zgłosiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy, celem rejestracji i jako adres zameldowania na pobyt stały oraz adres korespondencyjny podała: J [...].

Starosta Powiatu decyzją z dnia [...] 2020 r. odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 21 maja 2020 r. ponieważ uzyskiwała dochód z najmu mieszkania przekraczający ustawowo dozwoloną wysokość.

W wyniku odwołania od ww. decyzji, Wojewoda decyzją z dnia [...] 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z kolei WSA w Krakowie po rozpoznaniu skargi od ww. decyzji, uchylił decyzje organów I i II instancji.

Realizując zalecenia Sądu, Starosta Powiatu decyzjami z dnia [...] 2021 r. nr [...], orzekł o przyznaniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od 21 maja 2020 r. w wysokości 861,40 brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku i 692,00 brutto miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku oraz orzekł o utracie prawa do zasiłku od 17 listopada 2020 roku, z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.

W celu potwierdzenia aktualności numeru konta do przelewu skarżącej podjęto próbę kontaktu telefonicznego. W rozmowie telefonicznej w dniu 17 czerwca 2021 roku, skarżąca poinformowała o zmianie miejsca zameldowania. Zwrócono się do skarżącej o podane danych dotyczących daty meldunku i numeru konta. Skarżąca potwierdziła dane do przelewu, ale nie udzieliła informacji odnośnie zameldowania. W związku z powyższym, organ I instancji skierował do skarżącej pisemne wezwanie w celu dostarczenia dokumentu potwierdzającego zmianę meldunku poza powiat [...]. Równocześnie złożył wniosek o udostępnienie danych dotyczących zameldowania, do Urzędu Gminy w M.

W odpowiedzi Urząd Gminy poinformował, że skarżąca została wymeldowania spod adresu w J w dniu 25 czerwca 2020 roku.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] 2021 r. Starosta Powiatu wznowił postępowanie w sprawie utraty prawa do zasiłku od dnia 17 listopada 2020 r., z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.

W konsekwencji Starosta Powiatu, decyzją z dnia [...] 2021 r., nr [...], uchylił decyzję z dnia [...] 2021 r., orzekającą o utracie prawa do zasiłku od dnia 17 listopada 2020 r. i utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od dnia 10 lipca 2020 r. z powodu braku zameldowania na terenie działania Powiatowego Urzędu Pracy.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody wniosła skarżąca. W uzasadnieniu skarżąca opisała przebieg rejestracji w Urzędzie. Podniosła, że "(...) Absurdalne jest oczekiwanie ode mnie, że będę informować Urząd Pracy w trybie przewidzianym dla osób bezrobotnych, które uzyskując taki status są przez Urząd informowane o ciążących na nich obowiązkach (...)". Zdaniem skarżącej, wydana decyzja jest krzywdząca i powoduje, że musi "walczyć o zasiłek".

Opisaną we wstępie decyzją Wojewoda, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została w szczególnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, które dają podstawy do wznowienia postępowania w sprawie.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy, podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osobą bezrobotną jest osoba zameldowana (na pobyt stały lub czasowy) w urzędzie właściwym dla tej osoby ze względu na to, gdzie ma meldunek. Dla uzyskania (i kontynuowania) statusu osoby bezrobotnej konieczne jest, aby okoliczności określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, istniały w dacie rejestracji i trwały przez dalszy okres.

Jak wynika z akt sprawy, na dzień rejestracji 21 maja 2020 r. skarżąca była zameldowana na pobyt stały pod adresem: [...] J [...], co umożliwiło rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy. Poza sporem jest, że od 25 czerwca 2020 r. skarżąca została wymeldowana spod adresu w J, a poinformowała o tym Urząd Pracy dopiero 17 czerwca 2021 r. Z kolei zgodnie z art. 73 ust. 2a ustawy w przypadku zmiany miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy osoba rejestrująca się w Urzędzie jest zobowiązana powiadomić o tym fakcie urząd pracy, w którym jest zarejestrowana oraz stawić się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. Pomimo tego obowiązku, skarżąca nie dopełniła powyższych obowiązków, dlatego organ I instancji, dopiero po samodzielnej weryfikacji danych, prawidłowo orzekł o utracie statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku od 10 lipca 2020 r.

Na powyższą decyzję skarżąca E. M., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie zgadzając się z pozbawieniem statusu bezrobotnego oraz związanym z nim ubezpieczeniem zdrowotnym. Skarżąca podniosła argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), ze względu na konieczność jej rozpoznania, a także uwzględniając aktualną sytuację epidemiczną, jak również brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Kontrolą legalności w niniejszej postępowaniu objęta była decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu, na mocy której orzeczono o wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia 05 lipca 2021r. , uchylono decyzję z dnia 07 czerwca 2021r. orzekającą o utracie prawa do zasiłku od dnia 17 listopada 2020r. i jednocześnie orzeczono o utracie przez skarżąca statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 10.07.2020r.

Powodem tego orzeczenia było pozyskanie przez organ informacji, że skarżąca w dniu 25 czerwca 2020r. dokonała wymeldowania spod adresu J [...]. Nie ustalono przy tym miejsca zameldowania skarżącej, ale korespondencja była przesyłana na adres ul. D, (prawidłowo [...]) K i była odbierana przez skarżącą. Skarżąca zmieniła więc miejsce zamieszkania co skutkowało zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy. W przewidzianym ustawą 14 dniowym terminie, skarżąca nie powiadomił o tym fakcie urzędu pracy. Z tego względu poniosła skutki określone w art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1100 z późn. zm. zwanej dalej u.p.z.), spowodowane zaniechaniem podjęcia wskazanych wyżej działań.

Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. pod pojęciem bezrobotnego należy rozumieć osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m u.p.z. oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha u.p.z., która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a u.p.z., niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowe. Warunkiem posiadania statusu bezrobotnego jest nadto zachowanie wymogów wymienionych w lit. a-m przywołanego art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.

Z brzmienia przywołanego wyżej unormowania jednoznacznie wynika, że zasadniczą przesłanką warunkującą legitymowanie się przymiotem bezrobotnego jest zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy, którego właściwość wyznacza miejsce stałego lub czasowego zameldowania danej osoby.

Choć w judykaturze pojawiły się głosy opowiadające się przeciwko pozbawianiu bezrobotnych ich statusu wyłącznie z tego powodu, że nie poinformowali oni o zmianie miejsca zameldowania (por. orzeczenia WSA w Krakowie z dnia 4 lutego 2010 sygn. akt III SA/Kr 648/09 oraz WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 789/14 i z dnia 23 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 769/14, dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), to Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie przychylił się do przeważającej linii orzeczniczej, w której zajęto przeciwne stanowisko (por. orzeczenie NSA z dnia 20 października 2017 r. sygn. akt I OSK 107/17, dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wydaje się, aby można było - wbrew ustawowej definicji bezrobotnego - przyjmować elementu zameldowania li tyko jako czynności technicznej i istotnej tylko przy pierwszej rejestracji. Co prawda samo zameldowanie ma charakter czynności ewidencyjnej, lecz uzyskuje ona aspekt materialnej istotności, skoro jest elementem definicji bezrobotnego. Spojrzenie na ten akt jedynie poprzez pryzmat ewentualnego skutku w postaci uzyskania tego statusu nie może znaleźć aprobaty, gdyż jest czynnikiem wpływającym nań przez cały czas trwania tego statusu (wyrok NSA z 20.10.2017 r., I OSK 107/17, LEX nr 2429439).

Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroków z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1191/15 oraz 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 2257/12, miejsce zameldowania jest jasnym kryterium wpływającym zarówno na status bezrobotnego, jak i istotę działań, dla których powołane są urzędy pracy. Podobnie zresztą wcześniej wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 248/06 (wyrok z dnia 23 sierpnia 2006 r., zob. także wyrok WSA w Łodzi z 29.10.2020 r., III SA/Łd 490/20, LEX nr 3080962).

Natomiast w myśl art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z. Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 u.p.z., pozbawia statusu bezrobotnego osobę, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.

Generalnie należy przyznać zatem rację organom obydwu instancji orzekającym w rozpatrywanej sprawie, które stwierdziły, że niewykonanie obowiązku polegającego na poinformowaniu o zmianie miejsca zamieszkania jest przesłanką uzasadniającą wydanie decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Nie ulega wątpliwości, że zmiana ta skutkowała zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy. Skutek utraty statusu bezrobotnego jest sankcją za niestawiennictwo w powiatowym urzędzie pracy w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. Termin 14 dniowy jest terminem skierowanym do bezrobotnego i do momentu jego upływu bezrobotny zachowuje ten status. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie trafnie podkreśla się, że "niewywiązanie się przez bezrobotnego z obowiązku, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy powoduje pozbawienie go tego statusu, ale sankcja następuje dopiero po upływie wskazanego w tym przepisie 14-dniowego terminu" (wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I OSK 653/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r., II SA/Wa 120/15; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2012 r., IV SA/Gl 122/11; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 listopada 2011 r., IV SA/Gl 17; wyroki WSA w Łodzi z dnia 5 października 2011 r., III SA/Łd 818/11 oraz z dnia 8 czerwca 2011 r., III SA/Łd 270/10).

Jednakże w ocenie Sądu przytoczone przepisy nie maja w niniejszej sprawie zastosowania.

Należy podkreślić, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna w dniu 21 maja 2020r. Odmówiono jej tego z powodu uzyskiwania przez nią dochodu z wynajmu mieszkania. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę i następnie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sąd z kolei wyrokiem z dnia 2 marca 2021r. uchylił zarówno decyzję Wojewody oraz poprzedzająca ja decyzje Starosty Powiatu. W efekcie sprawa z wniosku z dnia 21 maja 2021r. została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] 2021r., na mocy której wstecznie uznano skarżącą za bezrobotną z dniem 21 maja 2020r. Tą samą decyzją przyznano jej zasiłek dla bezrobotnych od dnia 21 maja 2020r. do dnia 16 listopada 2020r., a więc także z mocą wsteczną, co jest zrozumiałe ze względu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 marca 2021r. Z kolei decyzją z dnia [...] 2021 również z mocą wsteczną orzeczono o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku z dniem 17 listopada 2020r. i ta decyzja została uchylona na skutek wznowienia postępowania z tego względu, że skarżąca wymeldowała się z miejsca stałego zamieszkania w dniu 25 czerwiec 2020r.

Zdaniem Sądu okoliczność ta w niniejszej sprawie nie może zostać uznana za przesłankę skutkująca utrata statusu bezrobotnego oraz zasiłku dla bezrobotnych, gdyż wymeldowanie nastąpiło faktycznie w momencie, gdy skarżąca nie miała statusu osoby bezrobotnej, z uwagi na rozstrzygnięcia podjęte przez organ administracyjny. Nie miała więc obowiązku zawiadomić o zmianie miejsca zameldowania, skoro jej sprawa nie była w tym czasie nawet rozstrzygnięta przez Wojewodę, gdyż jego decyzja utrzymująca w mocy decyzję Starosty pochodzi z dnia [...] 2020r.

W związku z tym, że podejmowane w niniejszej sprawie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 marca 2021r. decyzje odnoszą się całkowicie do przeszłości, kwestia zmiany miejsca zameldowania przez skarżąca jest prawnie irrelewantna, co uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji, jako naruszających przepisy prawa materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.