Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1047/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki ( spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Ewa Rynczak Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi R. G., J. K. i M. G. na decyzję Wojewody z dnia 8 stycznia 2002 r. , nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].2001 roku, znak [...], wydaną na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136-ust. 3, art. 137 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543) oraz art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą KW [...], położonej w obrębie [...] jednostka ewidencyjna [...] w K. (w granicach parcel katastralnych l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] była gmina katastralna C.) na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela, tj. H. S., M. G., E. G. i R. G.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...].1963 roku, Nr [...] wywłaszczono parcelę l. kat. [...] o powierzchni [...] w byłej gminie katastralnej C., objętą wykazem hipotecznym [...], powstałą z parceli l. kat. [...]. Orzeczeniem tegoż organu z dnia [...].1965 roku, Nr [...] wywłaszczono parcele l. kat. [...] i l. kat. [...], objęte [...], zaś orzeczeniem z dnia [...].1968 roku, Nr [...]- parcele l. kat. [...], objętą [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], objęte [...]- wszystkie położone w byłej gminie katastralnej C. Parcele stanowiły własność W. G., zaś wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę i urządzenie Parku Kultury i Wypoczynku, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...], wydaną przez Prezydium Rady Narodowej K. w dniu [...].1965 roku, Nr [...]. Zaznaczono, iż spadek po zmarłym w późniejszym czasie W. G. nabyli G. G., H. S. i M. G., natomiast po zmarłym następnie G. G. – E. G. i R. G.

Następnie organ wskazał, iż art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 tej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo jeżeli utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany.

W trakcie postępowania ustalono, że zgodnie z dokumentacją geodezyjną, sporządzoną przez uprawnionego geodetę, opisane wyżej parcele weszły w skład działki ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie [...] [...] w K., która uległa podziałom i obecnie wchodzą w skład działki ewidencyjnej nr [...][...] w K., objętej księgą wieczystą nr KW [...].

Prezydent Miasta K. zwrócił także uwagę, iż w czasie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami, dokonany został opis faktycznego sposobu zagospodarowania działki. Stwierdzono, iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość w całości porośnięta jest koszoną trawą i stanowi fragment zagospodarowanego parku- obszar zieleńców porośniętych drzewami i krzewami parkowymi oraz alejek asfaltowych. Nadto na podstawie dokumentacji geodezyjnej ustalono, iż wywłaszczone parcele wchodzą w skład parku.

Organ, zważywszy iż sporne parcele zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa w celu budowy i urządzenia Parku Kultury i Wypoczynku i cel ten został osiągnięty, uznał iż stosownie do art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stały się one zbędne dla celu, na jaki zostały wywłaszczone, albowiem zostały wykonane prace związane z realizacją celu- wybudowano i urządzono park.

We wniesionym w terminie odwołaniu od powyższej decyzji R. G. domagał się jej uchylenia.

Jego zdaniem bezspornym jest cel, na jaki nastąpiło wywłaszczenie, natomiast wątpliwości budzi uznanie przez organ, iż nieruchomości te zostały faktycznie wykorzystane na cel określony w orzeczeniach o wywłaszczeniu, co stanowi przesłankę rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem autora odwołania, fakt wykorzystania nieruchomości na cel jej wywłaszczenia organ winien zbadać w kontekście przeznaczenia w orzeczeniach o wywłaszczeniu, a wobec tak ogólnego pojęcia jakim jest park, uściślić to zagadnienie w oparciu o decyzję lokalizacyjną wraz z załącznikiem graficznym. Tymczasem organ w rozstrzygnięciu powołuje co prawda decyzję o lokalizacji szczegółowej z dnia [...].1965 roku, jednak nie udowadnia jakim konkretnym zamierzeniem w tym dokumencie objęte były przedmiotowe parcele i czy obecny stan zagospodarowania jest z nim zgodny,

Skarżący zarzucił, iż Prezydent Miasta K. swoje wnioski wywiódł z dokumentacji geodezyjnej, przedłożonej przez Zarząd Gospodarki Komunalnej, zaś żadna taka dokumentacja nie może stanowić podstawy do ustalenia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. W jego ocenie niezbędna jest opinia biegłego z zakresu ochrony środowiska, który określiłby czy urządzenia znajdujące się na spornych parcelach stanowią infrastrukturę celu wywłaszczenia. Nadto zwrócił uwagę, że Zarząd Gospodarki Komunalnej, podobnie jak prowadzący sprawę Wydział Architektury, Geodezji i Budownictwa są jednostkami Gminy K., więc podlegają Prezydentowi Miasta K. - z czego wynika, że organ sam sobie przedstawił dowody w sprawie. Skarżący dodał nadto, że część parceli l. kat. [...] została wywłaszczona w dniu [...].1963 roku, a więc ponad dwa lata przed wydaniem decyzji o lokalizacji szczegółowej Parku Kultury i Wypoczynku.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2002 roku, znak [...] Wojewoda na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, póz. 543) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ drugiej instancji przytoczył brzmienie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wyjaśnił, iż zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 tej ustawy jest możliwy wówczas, gdy zostaną spełnione równocześnie dwie przesłanki: nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz aktualny w chwili orzekania nie stanowi przeszkody dla jej zwrotu właścicielowi. Ustawowe zdefiniowanie przesłanek, warunkujących zwrot nieruchomości wywłaszczonych oznacza jednocześnie, iż w każdej innej sytuacji ustawodawca uznaje nieruchomość za niezbędną na cel wywłaszczenia. Nieruchomość w przedmiotowej sprawie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (tekst jednolity -Dz. U. z 1961 roku, Nr 18, poz. 91), z przeznaczeniem pod urządzenie Parku Kultury i Wypoczynku.

Wojewoda zauważył, iż - co pominął organ pierwszej instancji- cel wywłaszczenia parceli I. kat. [...] orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...].1963 roku, nr [...] został doprecyzowany decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...], wydaną przez tenże organ w dniu [...].1962, Nr [...], a dotyczącą lokalizacji szczegółowej l etapu realizacji Parku Kultury. Natomiast dopiero w późniejszych orzeczeniach wywłaszczeniowych z dnia [...].1965-roku i [...].1968 roku cel wywłaszczenia ustalono zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...].1965 roku, nr [...]. Decyzja ta przeznaczała nieruchomość na zazielenienie Parku Kultury i Wypoczynku w Dzielnicy [...]. Z treści tej decyzji wynika, że inwestor miał przystąpić do opracowywania dokumentacji projektowo- kosztorysowej, obejmującej projekt wstępny z realizacyjnym planem zagospodarowania terenu w nawiązaniu do otoczenia.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta K. ustalił, iż nieruchomość zawnioskowana do zwrotu jest częścią Parku Kultury i Wypoczynku w postaci terenu zielonego, zaś taki sposób zagospodarowania wymienionych działek po dacie wywłaszczenia potwierdził także podczas oględzin sam autor odwołania. Podkreślono bezsporność faktu, iż przedmiotowa część działki nr [...] położona jest w granicach faktycznego użytkowania Parku, co potwierdza mapa zasadnicza z wykreślonymi granicami użytkowania, jak też stwierdzenia R. G. Zarzuty skarżącego nie znajdują uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, wykazano bowiem, iż cel na który dokonano wywłaszczenia został zrealizowany.

W odniesieniu do zarzutu konieczności uprzedniego okazania granic wywłaszczonych parcel organ odwoławczy uznał, że identyfikację przedmiotu postępowania, potwierdzoną opisem dokonanym w czasie oględzin, należy ocenić jako prawidłową i wystarczającą. Na podstawie zebranych dowodów można jednoznacznie określić na mapie sytuacyjno- wysokościowej w skali 1:500 granice wywłaszczonych parcel, a w związku z tym można ustalić, że wnioskowane do zwrotu parcele znajdują się obecnie w granicach działki nr [...] obręb [...], stanowiącej Park Kultury i Wypoczynku. Podobnie- zdaniem Wojewody - ocenić należy podnoszoną w odwołaniu konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego dla ustalenia, czy obecny stan zagospodarowania działki stanowi realizację celu wywłaszczenia. Wskazano, iż w myśl art. 84 k.p.a. organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Natomiast w niniejszej sprawie słusznie organ pierwszej instancji uznał, że wystarczającym jest dokonanie opisu faktycznego sposobu zagospodarowania wnioskowanej do zwrotu części działki nr [...], a następnie ustalenie przez organ we własnym zakresie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. W dalszej kolejności Prezydent Miasta K., kierując się wyrażoną w art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów słusznie uznał, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwala na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Skargę na powyższą decyzję w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego- Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie wniósł R. G., domagając się jej uchylenia.

Zarzucił, iż nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, jakoby obszar nieruchomości został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia, a także z uznaniem wyrysu z mapy ewidencyjnej, sporządzonego przez Krakowskie

Przedsiębiorstwo Geodezyjne za wystarczający dowód, iż nieruchomości wchodzą w skład Parku. Zdaniem skarżącego Park winien mieć ściśle określone granice, co w postępowaniu nie zostało udowodnione.

R. G. zarzucił również, że nie udowodniono zgodności obecnego stanu zagospodarowania z orzeczeniami o wywłaszczeniu, w szczególności z planami realizacyjnymi inwestycji. Samo stwierdzenie, że na działce znajduje się zieleń i alejki nie może stanowić podstawy do uznania, że została ona zagospodarowana w sposób przewidziany przy wywłaszczeniu. Do ustalenia takiego stanu konieczne jest nie sporządzenie wyrysu z mapy ewidencyjnej, a sięgnięcie do załączników graficznych decyzji lokalizacyjnych oraz do planów realizacyjnych, co w postępowaniu nie zostało wykonane. Skarżący zwrócił także uwagę, że tzw. swobodna ocena dowodów, powołana przez organ drugiej instancji nie może tłumaczyć braków postępowania dowodowego, ponieważ, by ocenić materiał dowodowy, trzeba go najpierw w sposób rzetelny i kompletny zgromadzić. Nadto organy nie wyjaśniły w jakim okresie została zrealizowana inwestycja, co jest istotne z punktu widzenia art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Udzielając odpowiedzi na skargę Wojewoda wskazał co prawda w tytule pisma, iż jest to odpowiedź z wnioskiem o oddalenie, jednakże w uzasadnieniu pozostawił sprawę do rozstrzygnięcia sądu.

Działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, ustalając, iż do realizacji celu wywłaszczenia przystąpiono w roku 1966. Ustalenia tego dokonano na podstawie pisma Wydziału Skarby Miasta Urzędu Miasta K. (k. 63 akt sądowoadministracyjnych), kopii fragmentu opracowań: "Z przeszłości K. " (k. 80- 81 akt sądowoadministracyjnych), "K. od A do Z" (k. 82- 84 akt sądowoadministracyjnych) oraz "Małej Encyklopedii K. " (k. 85- 86 tychże akt), albowiem zawarte w nich informacje- zwłaszcza dane umieszczone w "Małej Encyklopedii K. ", jako wzajemnie zgodne, powstałe poza postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a także przed wszczęciem niniejszej sprawy, zasługują w ocenie Sądu na obdarzenie przymiotem wiarygodności. Jednocześnie Sąd pominął jako dowody pozostałe materiały, dołączone do ww. pisma Wydziału Skarbu Miasta (decyzje k. 64- 79), nieprzydatne do stwierdzenia momentu przystąpienia do użytkowania Parku Kultury i Wypoczynku w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie p.p.s.a.

Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd - w myśl art. 151 p.p.s.a. - skargę oddala.

Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy oraz zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, a także przebieg postępowania przed organami administracji publicznej obu instancji skargę należy uznać za nieuzasadnioną.

Badając z urzędu prawidłowość postępowania administracyjnego, niezależnie od zarzutów skargi, Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanych rozstrzygnięciach naruszeń prawa materialnego i procesowego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organy administracji publicznej uczyniły zadość zasadzie czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 10 k.p.a. Prawidłowo - w ocenie Sądu - ustalony został krąg podmiotów, którym przysługiwał przymiot stron postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., następnie podmiotom tym zapewniono możliwość wzięcia aktywnego udziału w czynnościach postępowania, przedstawienia swoich żądań i stanowisk, w końcu- prawidłowo i skutecznie doręczono im decyzje obu instancji.

Postępowanie prowadzone tak przez Prezydenta Miasta K., jak i Wojewodę nie budzi w ocenie Sądu zastrzeżeń również w zakresie postępowania dowodowego i powziętych w jego wyniku ustaleń, mimo iż takie zastrzeżenia zgłaszał i uzasadniał skarżący.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a., w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten formułuje jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego- zasadę prawdy obiektywnej, znajdującą rozwinięcie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 80 k.p.a., zgodnie z którym na podstawie całokształtu materiału dowodowego ma nastąpić ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, a także w art. 107 § 3 k.p.a., obligującym organ do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, jak również przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W uzupełnieniu powyższych rozważań niezbędne jest wskazanie, iż właściwie rozumiane przepisy art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. nie mogą prowadzić do wniosku, iż na organie administracji publicznej ciąży obowiązek wyjaśniania faktów i gromadzenia dowodów na wszelkie okoliczności, wiążące się w jakikolwiek sposób z przedmiotem postępowania. Trzeba mieć na uwadze, iż przepisy te, odnoszące się do przebiegu postępowania wyjaśniającego, mają funkcję służebną wobec jego celu, jakim jest załatwienie sprawy administracyjnej co do jej istoty, a zatem rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o prawach i obowiązkach strony postępowania, w tym- rozstrzygnięcie o roszczeniach, zgłaszanych przez stronę.

Zakres owego "stanu faktycznego", o jakim mowa w art. 7 k.p.a., i "całego materiału dowodowego", wspomnianego w art. 77 § 1 k.p.a., musi być odnoszony do przedmiotu postępowania. W niniejszej sprawie konieczne było ustalenie, czy zachodzą przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na jej zbędność dla celu, na jaki uprzednio została wywłaszczona, i obowiązek ustalania stanu faktycznego oraz gromadzenia wszelkich dowodów musiał być odnoszony do tych przesłanek. Organ był obligowany do wyjaśnienia- a więc zebrania dowodów i ustalenia stanu faktycznego- w zakresie pozwalającym zbadać, czy zachodzi sytuacja, ściśle uregulowana przepisami art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Sądu, organy administracji publicznej obu instancji wywiązały się z tego zadania prawidłowo, gromadząc wszelkie dowody niezbędne do poczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych we wskazanym zakresie. Niezasadne są wobec tego zarzuty skarżącego, domagającego się precyzyjnego ustalenia przebiegu granic Parku Kultury i Wypoczynku. Sąd zwraca uwagę, iż pozostaje to poza zakresem ustaleń koniecznych dla rozstrzygnięcia, albowiem dla przesądzenia, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami niezbędne jest nie precyzyjne określenie granic Parku, a jedynie ustalenie, czy nieruchomości zawnioskowane do zwrotu znajdują się w obrębie tychże granic.

Odnosząc się do argumentów wskazanych w skardze zaznaczyć nadto należy, iż w doktrynie prawa administracyjnego przepis art. 80 k.p.a. uznaje się za statuujący zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:[ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r, l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131), rozumianą jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następującą zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Skarżący powołał się na tę zasadę co prawda w kontekście rzekomych braków w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, jednakże dla porządku Sąd chce wskazać, iż przebieg postępowania przed organami administracji publicznej- w szczególności zaś sposób oceny zebranego materiału dowodowego nie narusza zasad logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego, a zatem mieści się w granicach zasady swobodnej oceny dowodów.

Uzupełniając powyższe stwierdzenia warto w tym miejscu dodać, iż swobodna ocena dowodów stanowi przeciwieństwo innej zasady, tzw. legalnej (związanej) oceny dowodów, przewidującej, że wyłącznie dowody określonego rodzaju mogą służyć do wykazania konkretnej okoliczności, zaś wykazanie jej za pomocą innych dowodów jest wykluczone. Legalna ocena dowodów występuje w polskim systemie prawa jedynie sporadycznie, zaś na gruncie k.p.a. dowody oceniane są w sposób swobodny. Oznacza to, iż co do zasady brak jest przepisów, które nakładałyby na organy prowadzące postępowanie obowiązek wykazywania konkretnych okoliczności na podstawie zamkniętego katalogu dowodów. Wobec tego okoliczności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być udowadniane za pomocą każdego mieszczącego się w granicach prawa środka dowodowego, o ile ocena jego wartości nie przekroczy granic logiki i zasad doświadczenia życiowego. Nie ma zatem racji skarżący, wskazując na różne możliwe do wyobrażenia środki dowodowe, jakie jego zdaniem były niezbędne dla oceny przesłanek możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Okoliczności te mogły być dowodzone za pomocą innych środków dowodowych niż chciałby tego skarżący, w tym również za pomocą tych dowodów, które organy przeprowadziły w toku postępowania administracyjnego.

Za słuszne należy również uznać stanowisko organu drugiej instancji, który dokonał wykładni art. 84 § 1 k.p.a. odnośnie sytuacji, w której organ administracji publicznej może powołać biegłego. Wskazać należy, iż z treści przepisu nie wynika bezwzględny obowiązek dopuszczenia takiego dowodu, a także wypada się zgodzić z zajętym przez Wojewodę stanowiskiem, iż stwierdzenie, czy urządzenia znajdujące się na spornych parcelach stanowią realizację celu wywłaszczenia. Sąd podziela w tym miejscu ocenę organu odwoławczego, iż poczynienie takich ustaleń nie wymaga wiadomości specjalnych i bez żadnych przeszkód może być dokonane przez sam organ na podstawie innych dowodów niż dowód z opinii biegłego.

Przechodząc do rozważań z zakresu prawa materialnego, Sąd pragnie zauważyć, iż bezzasadnie skarżący rozszerza zakres pojęcia "cel wywłaszczenia", jakim posługuje się ustawa o gospodarce nieruchomościami. Celem tym w rozumieniu ustawy może być realizacja inwestycji danego rodzaju (jak w niniejszej sprawie- Parku Kultury i Wypoczynku), jednakże cel ten nie może być utożsamiany z realizacją konkretnego, bardzo szczegółowego planu zagospodarowania terenu. W tym kierunku idą zaś zarzuty skarżącego, którego zdaniem konieczne było ustalenie, jakie "konkretnie" było przeznaczenie zawnioskowanych do zwrotu wywłaszczonych parcel gruntowych, co byłoby jednoznaczne z ustalaniem, w którym miejscu na tych konkretnych parcelach miały przebiegać alejki parku, gdzie miały zostać zasadzone drzewa, krzewy parkowe, umieszczone obiekty małej architektury itd. Istnienie takiego planu na etapie wywłaszczania nieruchomości jest co najmniej wątpliwe, nadto podzielenie zarzutów skarżącego prowadziłoby do nieakceptowanych wniosków. Byłoby jednoznaczne z uznaniem, że jeżeli na wywłaszczonych działkach zieleń i alejki (elementy Parku) zostały umieszczone w sposób inny niż pierwotnie planowano, celu wywłaszczenia nie osiągnięto, pomimo że i tak powstał planowany Park, co oczywiście byłoby wnioskiem absurdalnym. W ocenie organów orzekających, a także Sądu, celem wywłaszczenia było urządzenie Parku Kultury i Wypoczynku, niezależnie od kształtu, jaki ten Park miał posiadać, zaś Park ten obecnie istnieje i obejmuje m. in. sporne parcele.

Skarżący ma natomiast rację o tyle, o ile podnosi brak ustaleń odnośnie daty urządzenia Parku Kultury i Wypoczynku, co miało istotne znaczenie w świetle art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego iż nieruchomość należy uznać za zbędną dla celu, na jaki została wywłaszczona, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od chwili ostateczności decyzji uwłaszczeniowej, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu. Należy się zgodzić ze stwierdzeniem, iż w decyzjach obu instancji brak jest ustaleń w tym zakresie. Wobec tego Sąd skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 106 § 3 p.p.s.a i przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, którego wyniki zrelacjonowano powyżej. Na ich podstawie można uznać, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu, pomimo omówionej luki w uzasadnieniu. Uchybienie to, aczkolwiek naruszające art. 107 § 3 k.p.a., pozostaje zatem bez wpływu na wynik sprawy i nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Nie jest natomiast istotne, czy nastąpiła zmiana obecnego sposobu zagospodarowania terenu działki nr [...] w stosunku do orzeczeń o wywłaszczeniu, choć skarżący podnosi tego rodzaju wątpliwości. Pomijając powszechnie znaną

okoliczność, iż Park Kultury i Wypoczynku nadal istnieje, można wskazać w tym miejscu na utrwalone już orzecznictwo sądowoadministracyjne, w myśl którego o ile cel wywłaszczenia został definitywnie osiągnięty, późniejsze zmiany sposobu przeznaczenia nieruchomości nie mają znaczenia dla stwierdzenia jej zbędności na ów cel (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2001 roku, sygn. akt l SA 2139/99, Lex Omega nr 55331).

Reasumując należy stwierdzić, iż zarówno Prezydent Miasta K., jak i Wojewoda dokonali prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego do trafnie ustalonego stanu faktycznego, wobec czego należało odmówić zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Cel wywłaszczenia, właściwie rozumiany, został bowiem definitywnie osiągnięty, co wyklucza uznanie nieruchomości za zbędną i w konsekwencji stoi na przeszkodzie orzeczeniu o jej zwrocie.

Wobec powyższego Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.