Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 196/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.58 par.2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]; [...] w przedmiocie uchylenia czynności w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, na wniosek "P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. h, czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec ww. spółki (zobowiązana) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez [...] w S. (wierzyciel) z dnia [...] grudnia 2019 r. na należność obejmującą jednorazowe odszkodowanie z tytułu przedwczesnego wyrębu drzewostanów, opłaty rocznej za 2019 r., opłaty roczne za okres wyłączenia gruntu bez zezwolenia w latach 2001-2018.

Organ ten zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. zajął wierzytelność pieniężną w - powiązanej z zobowiązaną - T. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. . Następnie, organ ten postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2020 r. sygn. akt II OZ 510/20 wstrzymującym wykonanie ostatecznej decyzji [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe wyłączenie gruntów leśnych z produkcji.

Pismem z dnia [...] października 2020 r. zobowiązana wystąpiła do organu egzekucyjnego z wnioskiem o uchylenie czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej w spółce T..

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny - na podstawie art. 58 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.); dalej: "u.p.e.a." - odmówił uchylenia czynności egzekucyjnej, wskazując m.in., że spółka w 2017 r. przeniosła majątek w postaci [...] sztuk środków trwałych na spółkę T..

W wyniku rozpoznania zażalenie na ww. postanowienie, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r., organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym należność jest znaczna, gdyż wynosi [...] zł. Zobowiązana regularnie składa wnioski o zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności pieniężnej w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zwolnił zajętą wierzytelność do kwoty [...]zł. Zwolnienie zajętej wierzytelności mogłoby doprowadzić do zmniejszenia szans na wyegzekwowanie dochodzonej należności, tym bardziej, że zobowiązana nie wskazała innego majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja. Tym samym, brak jest, w ocenie organu, przesłanki ważnego interesu zobowiązanej, o którym mowa w art. 58 § 2 u.p.e.a.

Na ww. postanowienie zobowiązana - reprezentowana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym - złożyła skargę do sądu, zarzucając naruszenie art. 58 § 2 u.p.e.a. poprzez brak wnikliwego rozpoznania stanu faktycznego sprawy w kontekście istnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie w sprawie instytucji przewidzianej w art. 58 § 2 u.p.e.a., w szczególności brak uwzględnienia w sprawie przesłanki ważnego interesu skarżącej.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ odwoławczy wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia i zrozumienia jej sytuacji finansowej (w tym utraty płynności finansowej) oraz zrozumienia specyfiki jej działalności gospodarczej; nieuwzględnienie w swoim rozstrzygnięciu jej słusznego interesu jak i interesu społecznego oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania co do bezstronności i równego traktowania, jak też bazowanie przez organ na z góry przyjętych założeniach i antagonistycznym nastawieniu do niej, a co za tym idzie - wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem podstawowych zasad postępowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego w części dotyczącej odmowy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że prezentowane przez organ stanowisko jest nieprawidłowe i rażąco niesprawiedliwe, a ponadto narusza podstawowe zasady postępowania egzekucyjnego, mogąc doprowadzić do udaremnienia jakichkolwiek działań egzekucyjnych ze względu na unicestwienie jej bytu, jako podmiotu gospodarczego. Skarżąca, powołując w uzasadnieniu szereg przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, wskazała, że organ odwoławczy (a także organ egzekucyjny) poprzez nieposzanowanie podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego, w sposób rażąco nieprawidłowy, dokonał oceny sytuacji faktycznej skarżącej oraz jej ważnego interesu w zwolnieniu wnioskowanych środków pieniężnych.

Według skarżącej, organ w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do informacji wskazanych przez nią na temat jej bieżącej sytuacji finansowej, która jest wynikiem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zaznaczyła także, iż wstrzymanie czynności egzekucyjnych powoduje jedynie, że organ nie może podejmować dalszych czynności egzekucyjnych do czasu ustania przyczyny tego zawieszenia, przy czym nie jest to równoznaczne z zakończeniem tego postępowania lub uznaniem jego nieważności.

W ocenie skarżącej, organ nie dopełnił wymaganych przepisami u.p.e.a. obowiązków w zakresie oceny spełnienia kluczowych przesłanek, uprawniających do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, poprzez niepełną analizę znanego organowi stanu faktycznego, a także kierowanie się w sprawie głównie interesem wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2619/19 decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez [...] w S. z dnia [...] r., pozostaje bez wpływu na zawieszone postępowanie egzekucyjne, bowiem wyrok nie jest prawomocny.

Według organu, wnioskowane przez skarżącą uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter uznaniowy i uzależnione jest od łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 58 § 2 u.p.e.a., tj. jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie oraz osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Organ wskazał, że ta norma prawna może znaleźć odzwierciedlenie jedynie w fazie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż przepisy art. 57 § 2 i 3 u.p.e.a. muszą być odczytywane łącznie z § 1 tego artykułu (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2033/10).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sporna w sprawie jest kwestia zasadności odmowy uchylenia w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym zajęcia wierzytelność pieniężnej z rachunku bankowego u wierzyciela skarżącej, tj. spółki T..

W sprawie znajdują zastosowanie następujące regulacje prawne:

Przepis art. 58 § 1 u.p.e.a. stanowi, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i pkt 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków.

Zgodnie zaś z art. 58 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych.

Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że samo zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznego uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, przeciwnie - czynności te pozostają w mocy. Natomiast, możliwe uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od zaistnienia przesłanek określonych w art. 58 § 2 u.p.e.a. Uchylenie tych czynności egzekucyjnych uzależnione jest od łącznego wystąpienia czterech przesłanek. Po pierwsze, powinno ono nastąpić w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone. Po drugie, powinno być ono uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego. Po trzecie, uchyleniu czynności egzekucyjnych nie stoi na przeszkodzie interes wierzyciela. Natomiast czwarta przesłanka sprowadza się do wykluczenia nabycia przez osoby trzecie praw na skutek czynności egzekucyjnych, które mają być uchylone (tak: P. Pietrasz, Art. 58. W: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX, 2015).

Przenosząc powyższe okoliczności na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że w sprawie nie ma sporu co do spełnienia pierwszej ze wskazanych przesłanek, bowiem w dniu [...] września 2020 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej.

W kwestii przesłanki ważnego interesu zobowiązanej - w kontekście art. 7 k.p.a. - sąd stwierdza, że powinna być ona postrzegana jako nadzwyczajne okoliczności, a nie normalne następstwo prowadzenia działalności gospodarczej przez podmiot gospodarczy, zgodnie z zakresem tej działalności. O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie decyduje bowiem przekonanie zobowiązanego, gdyż oceny tej przesłanki należy dokonywać według kryteriów zobiektywizowanych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Po 288/18). W toku postępowania, skarżąca podnosiła okoliczność, że między nią, a dłużnikiem zajętej wierzytelności (spółką T.), występują istotne powiązania, gdyż oba podmioty uzależniają swoje funkcjonowanie od dobrej kondycji drugiego podmiotu, w konsekwencji - najważniejszym i jedynym źródłem przychodu skarżącej jest sprzedaż torfu do spółki T., a skarżąca - oprócz zajętej wierzytelności - nie posiada żadnego innego majątku, który pozwoliłby na spłatę zaległości wobec wierzyciela. W tej kwestii, sąd podziela stanowisko organu egzekucyjnego, że skoro skarżąca wystawiła na rzecz spółki T. faktury VAT obejmujące sprzedaż środków trwałych, wymienionych w postanowieniu organu egzekucyjnego, które stanowiły majątek ruchomy służący skarżącej do prac związanych z wydobyciem torfu, to okoliczności tej nie można ocenić jako przejaw należytego dbania o dobrą kondycję skarżącej, której przedmiotem działania jest de facto pozyskiwanie torfu. Skarżąca takim działaniem naraziła się na niewypłacalność, bowiem znacznie większe środki pieniężne musi obecnie ponosić w związku z opłaceniem usług przy wykorzystaniu sprzętu, którego właścicielem - z woli skarżącej - stała się spółka T.. Organ prawidłowo także wskazał na okoliczność, że ostatnią kwotę dłużnik zajętej wierzytelności (spółka T.) na rzecz organu egzekucyjnego przekazał [...] maja 2020 r. i od tego dnia w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskano żadnej kwoty, co w sytuacji, gdy zobowiązany nie wskazał innych składników majątkowych, z których można by skutecznie prowadzić egzekucję, czyniłoby postępowanie egzekucyjne bezskutecznym. Zatem, druga przesłanka nie zaistniała w sprawie.

Nadto organ, podejmując rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego, wynikającego z postanowień art. 58 § 2 u.p.e.a., zasadnie ocenił, że interes wierzyciela stoi na przeszkodzie żądanemu przez zobowiązaną uchyleniu zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, albowiem czynność ta - z dużą dozą prawdopodobieństwa - mogłaby doprowadzić do zmniejszenia szans na wyegzekwowanie dochodzonych należności. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie wskazała innego majątku, z którego można byłoby skutecznie przeprowadzić egzekucję. Natomiast, rezygnacja z zajętej wierzytelności pieniężnej w spółce T., w tak ustalonym stanie faktycznym, mogłaby doprowadzić do niezaspokojenia egzekwowanego obowiązku w tym postępowaniu, co oznaczałoby zgodę na bezskuteczność egzekucji. Tak więc, także trzecia przesłanka zaistniała w sprawie.

Natomiast czwarta przesłanka, sprowadzająca się do wykluczenia nabycia przez osoby trzecie praw na skutek czynności egzekucyjnych, które mają być uchylone, nie znajduje zastosowania w sprawie.

Mając na uwadze wskazane okoliczności, za nieuprawniony należało ocenić zarzut nieprawidłowego zastosowania w sprawie art. 58 § 2 u.p.e.a.

Odnosząc się dalej do zarzutów naruszenia art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., należy wskazać, że przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W ocenie sądu, organy zastosowały się do tych zasad w prowadzonym postępowaniu, gdyż stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo, przepisy prawa właściwie zastosowane, a podjęte rozstrzygnięcie w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący uzasadnione i spełniające wymogi określone w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organu zachowania, które mogłoby wywoływać wątpliwości co do bezstronności organu czy równego traktowania skarżącej. Nadto, organ odwoławczy, wydając zaskarżone postanowienie, zachował określoną w art. 8 § 1 k.p.a. bezstronność, prawidłowo wskazując - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - że brak innego majątku skarżącej oraz dokonywane już przez organ egzekucyjny, częściowe zwolnienie wnioskowanych kwot spod egzekucji w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. - oznaczają brak spełnienia łącznie przesłanek wskazanych w art. 58 § 2 u.p.e.a. uprawniających do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych w sprawie.

W konsekwencji wyrażenia powyższych ocen, należało stwierdzić, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył prawa i trafnie uznał, że brak jest podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się z udziałem dłużnika, zaś argumenty skargi dotyczące uciążliwości postępowania egzekucyjnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja organu w przedmiocie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych ma charakter wyłącznie uznaniowy. Nadto, postępowanie prowadzone na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. jest postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego, o stosunkowo wąsko zarysowanym zakresie, a jego istotę stanowi ustalenie, czy w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie przesłanek zawartych tym przepisie, możliwe jest podjęcie mającego uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych. Postępowanie to nie może natomiast służyć badaniu prawidłowości i zgodności z prawem całego postępowania egzekucyjnego we wszystkich jego aspektach i fazach (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2033/10).

Nadto, wskazać należy, że sąd - orzekając w tej sprawie - ocenia legalność zaskarżonego aktu w dacie jego wydania, zatem ewentualne wyeliminowanie w przyszłości z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, pozostaje bez wpływu na tę ocenę.

W tej sytuacji, wobec tego, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm.) - należało ją oddalić.

Ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.