Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 384/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 1, 3, 6, art. 78 d ust. 2, 3, 5, 6, 7, 8, 12, art. 78 g ust.1 , art. 78 eust. 2 do 4
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 384/12

Uzasadnienie

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r., na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j.t. Dz./ U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) – dalej jako P.a. - i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego M. S., który z pierwszej, drugiej i piątej części egzaminu otrzymał oceny dostateczne, a z części trzeciej i czwartej oceny niedostateczne.

Uchwały podjęto w następujących ustaleniach;

W ocenach cząstkowych z części trzeciej egzaminu (prawo cywilne) egzaminatorzy wystawiając oceny niedostateczne stwierdzili, że zdający rozwiną zarzuty w apelacji niezwykle lakonicznie. Z treści uzasadnienia nie wynika na czym polega rozwiązanie problemu dotyczącego oświadczenia woli, jego formy oraz treści oraz nie odwołano się do istoty wadliwości podstawy faktycznej (sąd nie poczynił istotnych ustaleń) zamiast tego odwołano się do naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Stwierdzono nie zawsze poprawne powołanie zarzutów materialnych i procesowych, a ich opis jest zbyt lakoniczny lub nietrafny. Stąd uzasadnienie jest zbyt lakoniczne i zabrakło w nim analizy oświadczenia woli będącego podstawa stanu faktycznego.

W ocenach cząstkowych z części czwartej egzaminu (prawo gospodarcze) egzaminatorzy wystawiając oceny niedostateczne zarzucili nieokreślenie przez zdającego w umowie spółki partnerskiej jej przedmiotu – nie wiadomo na czym miałoby polegać "wspólne wykonywanie zawodu...". Sposób reprezentacji spółki został określony nieprecyzyjnie (art. 96 § 1 k.s.h). W zadaniu zdający powinien wyłączyć wspólnika od rozstrzygania spraw przekraczających zakres zwykłych czynności spółki, a więc regulacja ta powinna obejmować kwestię art. 43 k.h. do której zdający się nie odniósł. W stosunku do założenia z pkt 4 zadania zdający nie podał (określając zasadę jednomyślnego podejmowania uchwał) czy w podejmowaniu takiej uchwały biorą udział wszyscy partnerzy, czy tylko mający prawo prowadzenia spraw spółki. Zdający błędnie uregulował rozszerzenie odpowiedzialności każdego partnera za zobowiązania spółki – wzajemna relacja § 17 i § 18 umowy nie wypełnia wymogu egzaminacyjnego, gdyż zgodnie z założeniem nr 7 do zadania umowa powinna regulować rozszerzenie odpowiedzialności każdego z partnerów za zobowiązania spółki. Tymczasem w § 18 zdający wprowadził rozwiązanie przeciwne – wyłączył odpowiedzialność partnera za zobowiązania spółki, o których mowa w art. 95 § 1 k.s.h. nie wskazując o którego partnera chodzi. W pkt 8 zadania zdający określi powstanie kapitału zakładowego spółki przez wniesienie gotówki, podczas gdy spółka partnerska ma majątek, a nie jak spółka kapitałowa – kapitał. W umowie postanowiono o możliwości podwyższenia umówionego wkładu lecz nie podano w jakich okolicznościach może to nastąpić i do jakich kwot, czy według jakiego sposobu. Tego rodzaju umowa nie mogłaby stanowić podstawy wpisu spółki do rejestru. Szczególnym uchybieniem jest sposób uregulowania rozszerzenia odpowiedzialności partnerów za zobowiązania spółki. Podkreślano, że o przystąpieniu do spółki nowego partnera decydują dotychczasowi partnerzy, a nie spółka, jak określił to zdający.

Od uchwały w zakresie ustalenia wyniku egzaminu z części trzeciej i czwartej M. S. złożył odwołanie z wnioskiem ustalenia tych wyników jako pozytywne.

W zadaniu z prawa cywilnego podkreślał, że sporządzona apelacja zawierała konieczne elementy, zarzuty i wnioski pozwalające sądowi na prawidłowe wydanie wyroku. Połączenie przez zdającego przepisów art. 233 § 1 k.p.c. z art. 328 § 2 k.p.c. było świadome i wynikało z założenia oparcia apelacji tylko na zarzutach naruszenia przepisów materialnych, gdyż apelacja zmierzała do wydania przez sąd odwoławczy wyroku merytorycznego, a nie do żądania uchylenia wyroku I instancji, co byłoby niekorzystne dla klienta. Jednocześnie skarżący podkreślał, że opracowanie powinno mieć w przekonaniu zdającego formę realnego pisma procesowego, a nie formę "wypracowania", czego zdaje się oczekiwali egzaminatorzy. Konkludując skarżący uznał, że oceny cząstkowe nie zostały prawidłowo uzasadnione, w pięciostopniowej skali ocen.

Omawiając oceny z prawa gospodarczego skarżący uznał, że opinie egzaminatorów były sprzeczne, aczkolwiek obie określały pracę na ocenę niedostateczną. Zdaniem skarżącego prawidłowo określił przedmiot działania spółki, gdyż nie chodziło o wspólną pracę partnerów nad każdą sprawą lecz o ramy organizacyjne działalności. Podkreślał, że nie zawarł w umowie zwrotu "umowa powierza" reprezentację dwóm pozostałym partnerom, lecz zawiera określenie "reprezentowanie należy do dwóch partnerów", co ma zasadnicze znaczenie dla stawianego w tym zakresie zarzutu jego pracy. Zdaniem skarżącego prawidłowo wyłączył, zgodnie z założeniem zadania, od czynności przekraczających zwykły zarząd jednego z partnerów. Natomiast nieprzytoczenie przepisu art. 43 k.s.h. nie uznał za błąd, gdyż jest to przepis bezwzględnie obowiązujący, a w umowie nie ma potrzeby przepisywania kodeksu. Tymczasem z uzasadnienia oceny cząstkowej jednego z egzaminatorów wynika, że uznał on ten przepis jako względnie obowiązujący. W ocenie skarżącego zrealizował obowiązek z pkt 4 zadania, a to że nie przepisał art. 42 k.s.h. jako przepisu bezwzględnie obowiązującego nie uzasadniało postawienia tego zarzutu. Podobnie podkreślał zrealizowanie założenia z pkt 7 zadania. W pkt 17 umowy rozszerzył odpowiedzialność każdego partnera za zobowiązania spółki. Niestety na skutek niedopatrzenia spowodowanego zmęczeniem w pkt 18 umowy zawarł postanowienie przeciwne. Odnosząc się do sformułowania "kapitał spółki" kwestionowanego przez egzaminatorów skarżący stwierdził, że tego rodzaju zapis nie powinien decydować o faktycznym poziomie wiedzy zdającego, gdyż odchodząc od sztywno przyjętej terminologii dał wyraz pewnej swobodzie wypowiedzi prawniczej. Skarżący nie zgodził się z zarzutem egzaminatora o błędzie w niedookreśleniu w umowie warunków i sposobu podziału co do zysków i strat przez parterów. Podkreślał, że wszyscy partnerzy to adwokaci o równym statusie zawodowym, a więc nie było powodu różnicowania ich praw i obowiązków w tym zakresie. Wskazując na stwierdzenia egzaminatorów, iż umowa jest ważna uznał, że zarzut braku podstaw do wpisania spółki do rejestru na podstawie tej umowy nie mógł decydować o ocenie.

Wymienioną na wstępie uchwałą Komisja II Stopnia utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. z siedzibą w K.

Wskazując na oceny obu egzaminatorów i ich uzasadnienia Komisja uznała, że w świetle art. 78e ust. 2 i art. 78d ust. 1 P.a. ich ocena pracy z części trzeciej była zbyt surowa. Analiza pracy skarżącego dowodzi, że w świetle tych przepisów popełnione przez niego błędy znacznie obniżają ocenę pracy, jednakże nie mogą całkowicie jej dyskwalifikować. Ubocznie zauważono również, że ocena dokonana przez jednego ze wskazanych egzaminatorów nie spełnia kryteriów wskazanych w wymienionych przepisach. W konsekwencji Komisja uznała za zasadne podwyższenie skarżącemu oceny z tej części egzaminu do oceny dostatecznej.

Dokonując oceny pracy z prawa gospodarczego Komisja II Stopnia odnosząc się do zarzutów egzaminatorów stwierdził, że określenie w pracy przedmiotu działania spółki jako "wspólne wykonywanie zawodu adwokata" było niewątpliwie nieprecyzyjne, bardzo ogólnikowe i niedbałe. Nie dyskwalifikowało to pracy lecz pozwalało na wystawienie jedynie bardzo niskiej oceny za te fragmenty umowy.

Także użycie w pracy określenia "zbycie udziałów w spółce" nie dyskwalifikowało pracy, aczkolwiek nie było należycie precyzyjne.

Natomiast Komisja podzieliła zarzut sformułowania w pracy "zbycie przez partnerów udziałów lub też praw wynikających ze spółki" (§ 19 umowy) jako błąd, gdyż nie określono jednocześnie przeniesienia obowiązków.

Użycie w umowie spółki partnerskiej określenia "kapitał zakładowy" rozumiane jako majątek spółki może zostać zaakceptowane, aczkolwiek jest kontrowersyjne. Podobnie użycie w umowie określenia "fundusze spółki" mieści się w granicach zasady swobody umów i nie jest sprzeczne z prawem.

Powyższe uwagi, poza zarzutem dotyczącym zbycia udziałów bez przeniesienia obowiązków, Komisja uznała jako zarzuty mające jedynie wpływ na wysokość oceny pracy na poziomie najniższym lecz pozytywnym.

Zgodnie z zaleceniem egzaminacyjnym (pkt 3 ) zdający powinien wprowadzić do umowy spółki regulację – "jeden z partnerów będzie wyłączony od prowadzenia spraw spółki" (art. 40 § 1 w zw. z art. 89 k.s.h.). Zalecenie to nie precyzowało od jakiej kategorii spraw należało wyłączyć partnera. Zdający w umowie nie tylko wyłączył wspólnika od prowadzenia spraw spółki lecz wskazał także wspólników, którym powierzono prowadzeni spraw spółki. Zatem w tym zakresie zarzutów egzaminatorów Komisja II Stopnia nie podzieliła.

Jednakże Komisja zgodziła się z egzaminatorami, iż zdający nie wymienił w umowie spraw zwykłego zarządu, dla których wymagana jest uchwała wspólników (pkt 4 zaleceń). W § 15 umowy wprowadził zapis o podejmowaniu w sprawach wewnętrznych spółki, nieprzekraczających zakresu zwykłych czynności, związanych z bieżącym zarządzaniem spółki, uchwał przez partnerów jednomyślnie. Regulacja ta nie spełniała wymagania zadania, gdyż określenie "czynności związane z bieżącym zarządzaniem spółką" jest nieostre i budzi wątpliwości o jakie sprawy chodzi. Zadanie wymagało wyszczególnienie w umowie spraw z zakresu zwykłego zarządu, które wymagały uchwały wspólników. Wobec niewypełnienia zalecenia z pkt 4 zadania, należało w tym zakresie pracę ocenić negatywnie.

Nie było natomiast błędem brak wskazania, czy uchwały mają podejmować tylko wspólnicy prowadzący sprawy spółki, czy również wyłączeni od tych czynności, gdyż w braku takiej regulacji ma zastosowanie art. 42 k.s.h.

Zalecenie z pkt 6 zostało wykonane prawidłowo.

Komisja II Stopnia zgodziła się ze stanowiskiem egzaminatorów, iż zalecenie z pkt 7 zadania – "umowa powinna regulować rozszerzenie odpowiedzialności każdego z partnerów za zobowiązania spółki" - nie zostało przez zdającego wykonane, a więc praca w tym zakresie musi zostać oceniona negatywnie.

Reasumując zdający część zaleceń z pracy dotyczącej prawa gospodarczego wykonał, aczkolwiek w sposób nie pozbawiony błędów (nieprecyzyjne określenie przedmiotu działania spółki, zbycie udziałów bez przeniesienia obowiązków, nieprecyzyjne zapisy o kapitale zakładowym zamiast majątku spółki i funduszu spółki) jednak nie wykonał zadania w zakresie wskazanym w pkt 4 i 7 poleceń. Zatem o negatywnej ocenie zadecydowała suma tych błędów.

Od uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z wnioskiem o uchylenie uchwały także w części dotyczącej uzasadnienia oceny z prawa gospodarczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania i o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. Uchwale zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 k.p.a.) w związku z art. 78h ust. 12 i ust. 9 P.a. przez nieprawidłowe rozpatrzenie odwołania, niewyjaśnienie zasadności rozstrzygnięcia, sprzeczności w uzasadnieniu uchwały, wybiórczą ocenę materiału sprawy i błędne ustalenia faktyczne.

Zdaniem skarżącego Komisja II Stopnia nie odniosła się bezpośrednio do zarzutów odwołania lecz jedynie do uwag egzaminatorów.

W ocenie skarżącego Komisja II Stopnia większą część pracy uznała za wykonaną prawidłowo i zgodnie z zaleceniami zawartymi w zadaniu, aczkolwiek skarżący nie zgadzał się z uwagami Komisji definiowanymi jako błędy popełnione przez zdającego w tym zakresie. Podkreślał jednak, ze błędy te nie dyskwalifikowały pracy w omawianej części w ocenie Komisji II Stopnia. Zdaniem skarżącego w zaskarżonej uchwale zaistniała wewnętrzna sprzeczność, bowiem Komisja z jednej strony uznała, że w pewnej części pracę należy ocenić pozytywnie lecz jednocześnie zawiera ona w tej części błędy stwierdzając, że o ocenie negatywnej nie decyduje jeden zasadniczy błąd lecz suma popełnionych błędów. Z tych względów w ocenie skarżącego Komisja nie podała co tak faktycznie decyduje o negatywnej ocenie pracy, skoro nie decyduje jeden błąd w postaci niewykonania dwóch poleceń, lecz suma błędów. Nie wyjaśniono w związku z tym, czy o ocenie negatywnej decyduje średnia arytmetyczna błędów, czy jakaś średnia ważona tych błędów. W tych warunkach, zdaniem skarżącego, Komisja podjęła uchwałę nie w zakresie tzw. Luzu decyzyjnego lecz dowolnie, z naruszeniem art., 80 k.p.a. jak i z naruszeniem kryteriów wskazanych przez przepisy art. 78d i art. 78e P.a.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Komisja II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego w odpowiedzi na skargę wnosiła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Egzamin adwokacki przeprowadzają komisje egzaminacyjne do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, w składzie 8 członków, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, a do składu komisji egzaminacyjnych kandydatów na członków wskazują: Minister Sprawiedliwości - 4 egzaminatorów i 4 zastępców egzaminatorów, Naczelna Rada Adwokacka - 4 adwokatów jako egzaminatorów i 4 adwokatów jako zastępców egzaminatorów (art. 78 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze – dalej jako P.a.), przy czym członek Komisji Egzaminacyjnej podlega wyłączeniu z przyczyn podanych w art. 78 ust. 6 P.a.

Jak wynika z akt administracyjnych skład Komisji Egzaminacyjnej odpowiadał wymaganiom przepisu art. 78 ust. 1 i ust. 3 P.a., oraz członkowie Komisji złożyli oświadczenia o braku podstaw, z art. 78 ust. 6 P.a., do wyłączenia z komisji.

Zgodnie z art. 78d ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi (art. 78d ust. 3 P.a.). Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu adwokackiego. Z tej części egzaminu M. S. uzyskał ocenę dostateczny.

Druga część egzaminu adwokackiego, zgodnie z art. 78d ust. 5 P.a., polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu M. S. otrzymał ocenę dostateczną.

Trzecia część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 6 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu skarżący otrzymała ocenę niedostateczną lecz na skutek rozpatrzenia odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr .w K., Komisja II Stopnia uznała, iż rozwiązanie tego zadania przez skarżącego było poprawne i pozwalające na ustalenie za nie oceny dostatecznej.

Czwarta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 7 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Za rozwiązania zadania z tej części egzaminu M. S. otrzymał ocenę niedostateczną przy zgodnych ocenach cząstkowych egzaminatorów również niedostatecznych.

Piąta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 8 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu M. S. otrzymał ocenę dostateczną.

Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach oraz ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu.

Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1301 ze zm.). Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Także pozostałe wymagania co do przeprowadzenia egzaminu odpowiadały określonym w Rozdziale 4 wymienionego rozporządzenia.

Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12 P.a.).

Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1 P.a. który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim.

Z kolei Komisja II Stopnia zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315) odbyła posiedzenia, na których jej członkowie wskazani przez przewodniczącego sporządzili dla konkretnych odwołań opinie odnoszące się wyłącznie do poszczególnych zarzutów podnoszonych w odwołaniach. Takie opinie w sprawie zadań skarżącego zostały przez członków Komisji II stopnia sporządzone i stwierdzały, że z zadania z zakresu prawa gospodarczego zdający zasadnie otrzymał ocenę niedostateczną. W tym zakresie Komisja II stopnia szczegółowo uzasadniła dlaczego ocena Komisji Egzaminacyjnej była właściwa i w związku z tym zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. stawiany przez skarżącego, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, nie był trafny. Komisja II stopnia szczegółowo opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w ocenie egzaminatorów i Komisji, nie kwalifikowały tego zadania z prawa gospodarczego na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6).

Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym: oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00; bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącego z prawa gospodarczego wydali oceny cząstkowe – 2, co skutkowało, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych za tą prace nie przekraczając 3 punktów, a więc musiała również być negatywną. Nie zachodziła zatem konieczność zastosowania procedury określonej w art. 78e ust. 5 i ust. 6 P.a. W związku z tym zgodnie z art. 78d ust. 10 pkt 2 P.a. egzaminatorzy dokonali oceny z prawa gospodarczego negatywnie (2). Ponieważ w myśl art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze skarżący nie otrzymał ze wszystkich części egzaminu ocen pozytywnych, gdyż z jednej z części uzyskał ocenę negatywną, ocena z całego egzaminu nie mogła być pozytywna.

Jak trafnie podkreślała Komisja II Stopnia, rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Komisja II stopnia omawiając i analizując pracę skarżącego z prawa gospodarczego odniosła się nie tylko do stanowiska egzaminatorów lecz również do samego opracowania. Zarzuty skarżącego o braku polemiki Komisji II Stopnia z zarzutami zawartymi w odwołaniu od uchwały Komisji Nr [...] w K., w świetle dokonanej analizy pracy skarżącego przez organ odwoławczy, nie uzasadniał zarzutu naruszenia przepisu art. 138 k.p.a. Komisja II Stopnia wypełniając obowiązki organu odwoławczego ponownie i w całości zbadała całą sprawę na co wskazuje zmiana co do oceny zadania z prawa cywilnego.

Ustalając ponownie ocenę z prawa gospodarczego na negatywną Komisja II Stopnia uznała, że niektóre z zarzutów egzaminatorów należało przyjąć jako wskazanie pewnych błędów w pracy lecz nie jako ją dyskwalifikujące. Odnosząc się zatem do tej argumentacji Komisji nie sposób przyjąć zarzutu skarżącego za trafny, iż Komisja II Stopnia nie wykazała według jakich kryteriów oceniła pracę, czy według średniej arytmetycznej, czy według kryterium jakiejś średniej ważonej. Przedmiotową pracę Komisja oceniła powtórnie i w całości uznając, że ilość wykazanych w niej nieprawidłowości (błędów) nie mogą jej kwalifikować na ocenę pozytywną, chociaż poszczególne rozwiązania w tej pracy można zaliczyć do prawidłowych lecz ocenionych bardzo nisko. W tym miejscu należ zauważyć, że organ odwoławczy nie ocenia pracy podobnie jak organ I instancji przez wydanie przez poszczególnych egzaminatorów ocen cząstkowych. Komisja II Stopnia ocenia pracę w całości, stąd znalazło się w uchwale określenie o sumie błędów w konsekwencji dyskwalifikujących opracowanie skarżącego. Nie można w związku z tym podzielić poglądu skarżącego o braku logiki i o braku wewnętrznej spójności w uzasadnieniu uchwały Komisji II Stopnia.

Komisja II Stopnia wskazała na następujące błędy pracy skarżącego uznając je za kwalifikujące pracę na ocenę niedostateczną;

W pkt. 15 umowy spółki zdający nie określił, zgodnie z wymaganiami pkt 4 polecenia egzaminacyjnego, jakie czynności będą czynnościami nieprzekraczającymi zakresu zwykłych czynności. Wymaganie takie wprost zostało zawarte w wymienionym punkcie – "wskazanych w umowie czynnościach nieprzekraczających zakresu zwykłych czynności spółki". W opracowaniu skarżący jedynie przytoczył to sformułowanie z polecenia jednak go nie wykonał. Ustalenia Komisji w tym zakresie są jednoznaczne, zgodne z przepisami postępowania i nie przekraczają swobodnej oceny zarzucanej w skardze.

Zgodnie z poleceniem (pkt 7) umowa powinna regulować rozszerzenie odpowiedzialności każącego z partnerów za zobowiązania spółki. W rozwiązaniu zadania skarżący polecenia tego nie uwzględnił wprowadzając w istocie sprzeczne zapisy w pkt 17 i 18, co podnosiła w swoich ustaleniach Komisja. Co do tej kwestii skarżący w odwołaniu przyznał rację Komisji Nr [...] w K. tłumacząc ten fakt zmęczeniem na egzaminie. W ocenie składu orzekającego Sądu w tym zakresie nie można zarzucić Komisjom błędu w ustaleniach faktycznych lub naruszenia przepisu art. 80 k.p.a.

Komisja II Stopnia wskazywała również na błąd uznany za istotny w pkt 19 umowy sporządzonej przez skarżącego. Zgodnie z zapisem w tym punkcie zbycie udziałów przez partnera lub jego praw wynikających z umowy spółki będzie wymagało zgody pozostałych partnerów. Egzaminatorzy i Komisja II Stopnia podkreślali wadliwość tego rozwiązania przez brak wskazania, iż poza prawami zapis ten powinien zawierać również przeniesienie obowiązków zbywcy. Umowa w tym zakresie, w ocenie obu Komisji, powinna być kompletna, a w szczególności nie powinna prowadzić do zaistnienia wątpliwości. To stanowisko Komisji, zdaniem Sądu, nie może być uznane za nieprawidłowe.

Praca egzaminacyjna jest pewnego rodzaju "wypracowaniem" jak określił to skarżący. Podlega bowiem ocenie przez właściwe komisje, tak jak "wypracowanie". Przepis art. 78d ust. 1 P.a. stawia zdającemu wymagania takie same, jak czynnemu zawodowo adwokatowi. Dlatego zdający wykazując się wiedzą prawniczą powinien także wykazać się właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest bowiem gwarantem właściwego wykonywania zawodu i na te okoliczności zwróciły uwagę obie Komisje. Egzamin adwokacki jest bowiem dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.