Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3747/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a, c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz Uniwersytetu [...] kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga Uniwersytetu [...] na decyzję Rady Doskonałości Naukowej znak [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] lipca 2019 r. Uniwersytet [...] (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca, uczelnia, [...]) złożył do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (zwana dalej: CK, organ) wniosek o przyznanie ww. uczelni uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne.

Sekcja Nauk Medycznych CK w dniu [...] października 2019 r. po zapoznaniu się ze sprawą, w tym opinią pozytywną recenzenta, dotyczącą przyznania [...] uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne, w głosowaniu tajnym, nie poparła wniosku o przyznanie rzeczonego uprawnienia. Uznała bowiem, że choć uczelnia spełnia formalne wymagania, to istnieją wątpliwości, czy minimum kadrowe, w skład którego nie wchodzą wyłącznie absolwenci wydziałów lekarskich, stwarza realną perspektywę utrzymania uprawnień do nadawania stopnia doktora.

Sekcja Nauk Medycznych CK w dniu [...] maja 2020 r. po zapoznaniu się z opinią kolejnego recenzenta, ponownie nie poparła przedmiotowego wniosku [...], uznając, że najprawdopodobniej żadna z osób tworzących grono samodzielnych pracowników naukowych nie posiada stopni naukowych, czy tytułu naukowego w zakresie wnioskowanej dyscypliny naukowej.

Powołany przez Prezydium CK kolejny recenzent przedstawił negatywną opinię w zakresie wniosku o przyznanie uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne.

Uchwałą z dnia [...] maja 2020 r. podjętą w głosowaniu jawnym, Prezydium CK podzielając stanowisko Sekcji Nauk Medycznych CK, odmówiło przyznania [...] uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne. Pod głosowanie poddany został wniosek zgodny z treścią wniosku wnioskodawcy (wynik głosowania jawnego: TAK-1/NIE-9/W-1).

Decyzją znak [...] z dnia [...] września 2020 r. CK, działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789 ze zm., zwana dalej: u.s.n.t.n.), w związku z art. 176 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm., zwana dalej: u.p.w.u.s.w.), odmówiła przyznania wnioskodawcy uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne.

Uzasadniając podjętą decyzję organ wskazał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie dało podstaw do uwzględnienia wniosku uczelni o przyznanie przedmiotowego uprawnienia. W odniesieniu do minimum kadrowego wyjaśnił, że do minimalnej liczby osób, o których mowa w art. 6 u.s.n.t.n. zaliczyć należy 15 osób, w tym 7 posiadających tytuł profesora i 8 - stopień doktora habilitowanego, z czego 12 jest zatrudnionych wskutek mianowania, a 3 na umowę o pracę na czas nieokreślony. Wszystkie te osoby reprezentują dziedzinę nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz dyscyplinę nauki medyczne i złożyły stosowne oświadczenia dla celów wliczenia do minimum kadrowego. W konsekwencji minimum kadrowe jednostki w tym zakresie jest spełnione.

W zakresie oceny działalności naukowej jednostki CK stwierdziła, że w skład Rady Wydziału Biotechnologii [...] wchodzi 24 profesorów i doktorów habilitowanych, samodzielnych pracowników naukowo-dydaktycznych, wśród nich 16 osób reprezentuje dziedzinę nauk medycznych i nauk o zdrowiu i dyscyplinę nauki medyczne, 7 osób - dziedzinę nauk inżynieryjno-technicznych (dyscyplina inżynieria biomedyczna), 1 osoba reprezentuje dziedzinę nauk ścisłych i przyrodniczych (dyscyplina - nauki biologiczne). W aktach sprawy nie ma informacji na temat kierunków studiów, które ukończyli obecni profesorowie i doktorzy habilitowani, składający się na minimum kadrowe i będący reprezentantami dziedziny nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz dyscypliny nauki medyczne. Istnieje podejrzenie, że istotna część nie jest absolwentami wydziałów lekarskich. Wskazała także, że członkowie Rady Wydziału Biotechnologii, który wnosi o przyznanie uprawnień do nadawania stopnia doktora nauk medycznych i o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne, nie mają sami stopnia naukowego w tej dyscyplinie. Z załącznika nr 2 "Informacja o osobach zatrudnionych w jednostce w dniu złożenia wniosku" wynika, że spośród 65 pracowników Wydziału, aż 42 zadeklarowało swoją aktywność naukową w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne. Weryfikacja stopni naukowych wykazała natomiast, że u 40 spośród tych 42 osób stopień naukowy został nadany w innych dziedzinach nauk, w większości w dyscyplinie nauk biologicznych.

Organ wyjaśnił, że Wydział Biotechnologii [...] posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora nauk biologicznych w dyscyplinie biotechnologia (od [...] marca 2008 r.), stopnia doktora habilitowanego nauk biologicznych w dyscyplinie biotechnologia (od [...] czerwca 2013 r.) oraz stopnia doktora i doktora habilitowanego nauk biologicznych w dyscyplinie biochemia (od [...] stycznia 2006 r.). Te ostatnio wymienione uprawnienia zostały nadane Instytutowi Biochemii i Biologii Molekularnej wnioskodawcy i decyzją CK - przeniesione na Wydział Biotechnologii [...] z dniem [...] września 2006 r. w związku z jego reorganizacją strukturalną. Od chwili powołania Wydziału Biotechnologii na [...] (zwany dalej: Wydział, WB) jednostka ta rozwija się w sposób ciągły, prowadząc szeroki zakres prac badawczych. Poza badaniami o charakterze podstawowym Wydział rozwija również badania typu aplikacyjnego, nawiązując kontakty z przemysłem biotechnologicznym, farmaceutycznym i kosmetycznym. W okresie od 2006 r. do 2019 r. zostało nadanych 113 stopni doktora nauk biologicznych, w tym 69 w dyscyplinie biochemia i 44 - w dyscyplinie biotechnologia. Obecnie wszczętych jest kolejnych 50 przewodów. Wydział ma wysoką aktywność w tym zakresie. W okresie 2016-2018 na WB odbyło się 29 obron rozpraw doktorskich (4 pracowników w trybie eksternistycznym i 25 uczestników studiów doktoranckich). Trzem osobom nadano stopień doktora habilitowanego (pracownicy – 2, osoby spoza uczelni – 1). W Wydziale zostały przeprowadzone dwa postępowania o nadanie tytułu profesora.

Wyjaśnił, że pracownicy Wydziału sporządzili łącznie 256 recenzji, w tym 164 w przewodach doktorskich, 67 w postępowaniach o nadanie stopnia doktora habilitowanego i 25 w postępowaniu o nadanie tytułu profesora. Decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] listopada 2017 r., na podstawie kompleksowej oceny jakości działalności naukowej i badawczo-rozwojowej, Wydział został zakwalifikowany do kategorii naukowej A.

W zakresie bazy materialnej i wyposażenia jednostki organ podał, że WB jest bardzo dobrze wyposażony w nowoczesną aparaturę badawczą, umożliwiającą prowadzenie zaawansowanych projektów naukowych. Ponadto Wydział dysponuje bardzo dobrze wyposażoną biblioteką naukową. Zamieszczony we wniosku opis bazy badawczej jednostki pozwala na stwierdzenie, iż jednostka posiada wystarczające możliwości, by prowadzić badania naukowe w przedmiotowej dyscyplinie nauki medyczne.

Odnośnie do oceny dotyczącej kształcenia kadr i dorobku naukowego pracowników jednostki oraz członków rady CK stwierdziła, że pracownicy Wydziału w latach 2016-2018 opublikowali 128 artykułów naukowych w czasopismach ze współczynnikiem oddziaływania (IF). Wydział prowadził w tym czasie 60 projektów badawczych, realizowanych głównie w ramach projektów finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki, przy czym 3 z nich były realizowane w ramach NCBiR, zaś kolejne 3 - w ramach programów ramowych Unii Europejskiej. W latach 2016-2018 WB uzyskał jeden patent międzynarodowy, 3 patenty krajowe i zgłosił dwie kolejne propozycje patentowe. W tym czasie zostało zawartych przez pracowników Wydziału 11 dwustronnych międzynarodowych umów, dotyczących współpracy naukowej. Pracownicy Wydziału są członkami Akademii Nauk, międzynarodowych organizacji naukowych, komitetów redakcyjnych czasopism naukowych o zasięgu światowym, współpracują z wieloma placówkami krajowymi i podmiotami gospodarczymi. Biorą również czynny udział w konferencjach naukowych. Z przedstawionej dokumentacji wynika jednak brak współpracy naukowej Wydziału z Wydziałami Nauk o Zdrowiu Uniwersytetów Medycznych.

Zdaniem organu przeprowadzona ocena formalna i merytoryczna wniosku wskazuje, że wnioskodawca nie spełnia ustawowych wymagań, stawianych podmiotom ubiegającym się o przyznanie uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne z uwagi na kryterium kadrowe oraz naukowe. W zakresie minimum kadrowego podanego we wniosku wynika bowiem, że z 24 osób tylko dwóch doktorów habilitowanych wskazało w oświadczeniu 100% czasu pracy związanego z prowadzeniem działalności naukowej w dziedzinie nauki medyczne i nauki o zdrowiu,

13 doktorów habilitowanych wskazało 75% czasu pracy z prowadzeniem działalności naukowej w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, a 1 doktor habilitowany - 50% czasu pracy. Jest to minimum niewystarczające do przeprowadzenia poprawnego formalnie i merytorycznie postępowania doktorskiego w zakresie nauk o zdrowiu, nawet jeśli zastosuje się tryb dziedzin, dyscyplin pokrewnych np. biologii. Wydział posiada bardzo dobrą kadrę tylko do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego w dyscyplinie biochemii i biotechnologii, a nie w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu.

Ponadto na podstawie przedstawionych dokumentów nie jest możliwe jednoznaczne zweryfikowanie, czy dorobek naukowy wszystkich członków Rady powinien być przedstawiony do oceny wniosku. W konsekwencji, skład Rady Naukowej nie może zapewnić prawidłowego procedowania wniosków o stopień naukowy w dyscyplinie nauki medyczne. Nie można zakwestionować, że dorobek naukowy pracowników Wydziału jest globalnie duży, jednakże w zdecydowanej większości nie jest charakterystyczny dla specjalistów w zakresie nauk medycznych i nauk o zdrowiu.

W konsekwencji organ ocenił, że wnioskodawca na ten moment nie zapewnia właściwych warunków do prowadzenia przewodów doktorskich w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uczelnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie [...] uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot kontroli w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Rada Doskonałości Naukowej (następca prawny CK, zwana także dalej: Rada, organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z 29 ust. 1 u.s.n.t.n., w zw. z art. 175 ust. 1 u.p.w.u.s.w, orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu stanu sprawy organ wskazał, iż w ramach postępowania odwoławczego powołany został kolejny rzeczoznawca, który złożył opinię negatywną w odniesieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wyjaśnił, że negatywna konkluzja Rady została oparta na analizie zarówno argumentów, złożonych przez uczelnię we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i analizie materiału dowodowego, zgromadzonego podczas postępowania zakończonego wydaniem przez organ decyzji w I instancji. Na dzień wydawania przedmiotowej decyzji wnioskodawca nie spełnia ustawowych przesłanek do nadania mu stosownych uprawnień.

Zauważył, że [...] co prawda posiada bazę badawczą do prowadzenia badań przedklinicznych w dyscyplinie nauki medyczne, jednakże działalność naukowa w zakresie dyscypliny nauki medyczne opierać się także musi o badanie kliniczne, zaś uczelnia nie posiada jednostek klinicznych, np. kardiologii, neurologii, radiologii, ortopedii, dermatologii, gastroenterologii, itd., co niewątpliwie znacząco ogranicza możliwości badawcze jednostki w zakresie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne. Ponadto, programy studiów realizowanych przez jednostkę, w tym Biotechnologia, Studia I Stopnia oraz Biotechnologia, Studia II Stopnia nie zawierają przedmiotów ściśle związanych z dyscypliną nauki medyczne. Nie kształci się studentów także w zakresie przedmiotów klinicznych, tj. choroby wewnętrzne, pediatria, neurologia, chirurgia, radiologia, ortopedia, farmakologia kliniczna, medycyna sądowa, laryngologia, okulistyka, dermatologia czy ginekologia. Tym samym efekty uczenia się na tych kierunkach w zakresie wiedzy, a szczególnie umiejętności, nie można łączyć z naukami medycznymi. Stwierdził, że przytoczone przez skarżącego argumenty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wpływają w żaden sposób na spełnienie przez niego przesłanek do nadania mu uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu w dyscyplinie nauki medyczne.

Odnosząc się do faktu wykreślenia z klasyfikacji formalnej biotechnologii i biochemii organ stwierdził, że dotychczasowe przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych, klasyfikowały biotechnologię jako dyscyplinę naukową w obszarze nauk ścisłych, nauk przyrodniczych, technicznych oraz rolniczych, leśnych i weterynaryjnych, a biochemię w obszarze nauk ścisłych i przyrodniczych. Podkreślił, że nowe przepisy rozporządzenia (z 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych), nie zlikwidowały obszaru nauk ścisłych i przyrodniczych. Rada wskazała, że zgadza się ze stanowiskiem uczelni, że "Nowa systematyka dziedzin i dyscyplin naukowych nie oznacza, że dany obszar badań naukowych ulega likwidacji. Poszczególne dyscypliny zostaną podzielone w ramach innej niż dotychczasowa systematyki, a wszystkie obecne dyscypliny zostaną uwzględnione w ramach nowego podziału np. przez połączenie — konsolidację". Jednakże taka konsolidacja została przeprowadzona w obszarze nauk ścisłych i przyrodniczych, nie zaś w obszarze nauk medycznych.

Ostatecznie Rada oceniła, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ani recenzja rzeczoznawcy złożona w postępowaniu odwoławczym, nie wniosły nowych, istotnych argumentów, które mogłyby stanowić podstawę do przyjęcia odwołania. Choć uczelnia posiada kategorię naukową "A+", to brak w kadrze naukowej medyków, brak odpowiedniej bazy jednostek klinicznych, ogranicza możliwości badawcze uczelni w dyscyplinie nauki medyczne, nadto brak przedmiotów nawiązujących do dyscypliny nauk medycznych, brak kształcenia studentów w przedmiotach klinicznych, a ponadto brak posiadania przez osoby tworzące grono samodzielnych pracowników naukowych (oprócz jednej) stopni lub tytułów w dyscyplinie medycyna, powodują, że wniosek nie może być pozytywnie rozpatrzony. Zatem podjęta pierwotnie przez organ decyzja odpowiada prawu.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości. Wniósł nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego w postaci dyplomu potwierdzającego uzyskanie przez [...] E. M. stopnia naukowego doktora nauk medycznych, wydanego przez [...], Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. [...] w [...], z dnia [...] lutego 1998 r., na fakt uzyskania przez [...] E. M. stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych.

Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.:

1. przepisów załącznika do rozporządzenia z 2018 r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wymogiem uzyskania uprawnień do nadawania stopnia doktora w dziedzinie nauki medyczne i nauki o zdrowiu, dyscyplina nauki medyczne, jest prowadzenie badań klinicznych w takich obszarach jak choroby wewnętrzne, pediatria, neurologia, chirurgia czy medycyna sądowa i utożsamienie nauk medycznych z medycyną rozumianą jako proces leczenia osób chorych, gdy tymczasem takie zawężenie tej dyscypliny naukowej nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa ani w okolicznościach faktycznych. W szczególności szereg innych niż uczelnia jednostek naukowych, w tym Instytut Biologii Medycznej [...] w [...], Instytut Farmakologii [...] w [...], Instytut Genetyki Człowieka [...] w [...] oraz Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. [...] w [...], posiada odpowiednie uprawnienia, nie prowadząc tego rodzaju badań ani nie mając bazy do ich prowadzenia;

2. art. 5 ust. 2 u.s.n.t.n. w zw. z art. 176 ust. 2 u.p.w.u.s.w., które uzależniają przyznanie uprawnienia do nadawania stopnia doktora od wykazania przez podmiot, że zatrudnia co najmniej 12 osób posiadających co najmniej stopień doktora, dla których ten podmiot jest podstawowym miejscem pracy, reprezentujących dyscyplinę naukową lub artystyczną, w zakresie której podmiot ma otrzymać uprawnienie, co zostało przez uczelnię wykazane i spełnienie tego warunku (oraz wszelkich innych warunków formalnych) organ wyraźnie potwierdził już w pierwszej wydanej w sprawie decyzji, a mimo to odmówił uwzględnienia wniosku [...] dlatego, że w kadrze uczelni brak jest medyków i uczelnia nie prowadzi badań klinicznych, choć obowiązujące przepisy takich wymogów nie stawiają i nakazują oceniać minimum kadrowe zgodnie z prowadzoną działalnością naukową, a nie na podstawie uzyskanych stopni naukowych, skutkiem czego uznać należy, że decyzja organu wydana została wbrew obowiązującym przepisom prawa;

3. art. 5 ust. 2 u.s.n.t.n. w zw. z art. 176 ust. 1 i 2 u.w.p.u.s.w. w zw. z § 1 rozporządzenia, poprzez błędną wykładnię, polegającą na nieuwzględnieniu przez organ konsekwencji zmian klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych, w szczególności zmniejszenia liczby dziedzin i dyscyplin naukowych oraz ujęcia ich w sposób interdyscyplinarny, a dalej zupełnego wykreślenia z klasyfikacji formalnej dyscyplin naukowych biotechnologii i biochemii, co uniemożliwiło uczelni uzyskanie uprawnień do nadawania stopnia doktora w tych dyscyplinach i zmusiło do zakwalifikowania na nowo prowadzonych przez nią badań z uwzględnieniem nowej klasyfikacji, przy czym jednocześnie uczelnia wykazała spełnienie wymaganych warunków do tego, by przyznać jej uprawnienia zgodnie z wnioskiem, tj. do nadawania stopnia doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne, i sam fakt, że uczelnia uprzednio takimi uprawnieniami nie dysponowała, nie może przemawiać przeciwko ich przyznaniu w niniejszej sprawie;

4. art. 7 k.p.a. polegające na załatwieniu sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony, a także interesu społecznego wyrażającego się w tym, iż wskutek zmian klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych, w szczególności zupełnego wykreślenia z klasyfikacji formalnej dyscyplin naukowych biotechnologii i biochemii, uczelnia a konkretnie Rada Dyscyplin Nauk Medycznych i Inżynierii Biomedycznej wywodząca się z Wydziału, posiadającego najwyższą ocenę jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej A+, nie może obecnie prowadzić kształcenia doktorantów, ponieważ nie dysponuje uprawnieniami do nadawania stopnia doktora, co negatywnie wpływa na jakość działalności tej jednostki, możliwość realizacji prowadzonych przez nią projektów oraz jej konkurencyjność zarówno w odniesieniu do zdobywania najlepszych absolwentów, jak i grantów oraz nawiązywania innych form współpracy, w tym ze środowiskiem biznesowym, a jednocześnie uczelnia wykazała spełnienie wymaganych warunków do tego, by przyznać jej uprawnienia zgodnie z wnioskiem, tj. do nadawania stopnia doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne;

5. art. 5 ust. 2 u.s.n.t.n. w zw. z art. 176 ust. 1 i 2 u.p.w.u.s.w., poprzez błędną wykładnię, wyrażającą się w nieprzyjęciu przez organ na potrzeby oceny zasadności wniosku skarżącego kryteriów przyznania uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne, wynikających z art. 176 ust. 2 u.p.w.u.s.w. i dokonanie tej oceny na podstawie reguł wykładni właściwych dla przepisów już nieobowiązujących i nieznajdujących zastosowania w niniejszej sprawie, która to sprawa powinna być oceniana wyłącznie zgodnie z nowymi zasadami rządzącymi przyznawaniem uprawnień, a więc gdzie decydujące znaczenie powinien mieć dorobek naukowy uczelni i prowadzona przez nią działalność naukowa, a nie to, jakim wykształceniem, tytułami i stopniami naukowymi legitymują się zatrudnieni u wnioskodawcy pracownicy naukowi;

6. art. 5 ust. 2 u.s.n.t.n. w zw. z art. 176 ust. 2 pkt 2 u.p.w.u.s.w. w zw. z art. 343 ust. 7-9 u.p.s.w. poprzez błędną wykładnię, polegającą na nieuwzględnieniu tego, że na podstawie znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów podmiot ubiegający się o przyznanie uprawnienia do nadawania stopnia doktora wykazuje spełnienie określonych prawnie wymogów za pomocą oświadczenia osoby prowadzącej działalność naukową lub biorącej udział w prowadzeniu działalności naukowej, które to oświadczenie nie musi opierać się na uzyskanych przez tę osobę stopniach lub tytułach naukowych, a nadto dana osoba może reprezentować nie tylko jedną, ale również dwie dyscypliny naukowe, niezależnie od uzyskanych kwalifikacji formalnych, i może nawet co dwa lata zmieniać swoje oświadczenie w tym zakresie, a uczelnia przedłożyła wraz z wnioskiem oświadczenia zatrudnionych przez siebie pracowników, a także dowody potwierdzające, że osoby te prowadzą działalność naukową w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne, w szczególności w postaci listy zrealizowanych projektów, publikacji, patentów i wniosków patentowych, i organ w decyzji nie zakwestionował ani tych oświadczeń, ani też spełnienia ustawowego warunku w tym zakresie;

7. sprzeczność istotnych ustaleń ze stanem rzeczywistym, polegającą na przyjęciu, że [...] E. M. nie posiada stopnia naukowego doktora nauk medycznych, gdy tymczasem stopień ten został jej nadany przez [...], Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. [...] w [...], w dniu [...] lutego 1998 r., czego skutkiem było błędne uznanie, że w kadrze naukowej strony brak jest medyków;

8. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., wyrażające się w niepodjęciu przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i niezebranie przez organ całego materiału dowodowego, niezbędnego do dokonania oceny wniosku strony, oraz art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności niezapewnienie uczelni możliwości zapoznania się i ustosunkowania się do treści opinii złożonej w sprawie przez rzeczoznawcę J. L., która legła u podstaw wydania decyzji, oraz nieumożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, czego skutkiem było zakwestionowanie wiarygodności oświadczeń, złożonych przez uczelnię i ustalenie przez organ faktów istotnych dla sprawy odmiennie niż wynikało z twierdzeń wnioskodawcy, czego skutkiem było wydanie decyzji sprzecznej z rzeczywistym stanem rzeczy oraz ze słusznym interesem strony, a dalej także nierówne traktowanie podmiotów, znajdujących się w analogicznej sytuacji, ponieważ innym podmiotom w analogicznej sytuacji dano możliwość uzupełnienia materiału dowodowego;

9. art. 11 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. wyrażające się w niewyjaśnieniu wnioskodawcy zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy i niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dla których organ uznał, że dorobek i działalność naukowa [...] są niewystarczające do przyznania uprawnienia wnioskowanego przez uczelnię, w szczególności poprzez brak wskazania przyczyn i podstaw prawnych, dla których organ ograniczył rozumienie nauk medycznych do prowadzenia badań klinicznych i postawił stronie wymóg prowadzenia badań klinicznych oraz nauczania przedmiotów klinicznych w ramach prowadzonych studiów pierwszego i drugiego stopnia, czego skutkiem było co najmniej utrudnienie [...] rzeczowego ustosunkowania się do stanowiska organu i przyczyn, które w istocie legły u podstaw zaskarżonej decyzji;

10. art. 15 k.p.a. polegające na przedstawieniu w decyzji wydanej po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nowych argumentów, mających przemawiać przeciwko uwzględnieniu wniosku uczelni, które to argumenty nie stanowiły reakcji na zarzuty przedstawione przez [...] przy zaskarżeniu tej decyzji, a mogły zostać przedstawione przez organ już poprzednio, przez co wnioskodawcę pozbawiono możliwości podjęcia obrony w tym zakresie i prawa do tego, by dotycząca jej sprawa została rozpoznana w postępowaniu administracyjnym dwukrotnie, jakkolwiek przez ten sam organ.

W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący szczegółowo omówił opisane zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów są dotknięte wadami formalnymi, uniemożliwiającymi pozostawienie ich w porządku prawnym. Organy naruszyły dyspozycje art.7, 77 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu uniemożliwiającym zrozumienie przyczyn wydania negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia.

Już w decyzji z dnia [...] września 2020 r., odmawiającej przyznania Uniwersytetowi [...] uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne zaznaczono, że strona spełniła formalne wymagania do uzyskania wnioskowanego uprawnienia. [...] posiada minimum kadrowe osób reprezentujących wspomnianą dyscyplinę, posiada wystarczającą bazę badawczą i prowadzi działalność badawczą w obszarze nauk medycznych. O negatywnym rozstrzygnięciu przesądziło jednak "podejrzenie, że istotna część [kadry] nie jest absolwentami wydziałów lekarskich". Te wnioski zostały następnie podtrzymane w zaskarżonej decyzji, konieczne jest zatem odniesienie się do nich w tym miejscu.

Stwierdzenie "podejrzenia, że istotna część [kadry] nie jest absolwentami wydziałów lekarskich" w uzasadnieniu decyzji nie jest akceptowalne. Jeżeli organ ma (miał) jakiekolwiek wątpliwości, powinien je wyjaśnić w toku postępowania administracyjnego, chociażby poprzez najprostszą czynność, jaką wydaje się być zwrócenie się do wnioskodawcy o wykazanie, jaka część kadry jest absolwentami wydziałów lekarskich. Każda jednostka naukowa takie dane posiada, ich zebranie i przesłanie organowi jest proste i szybkie, nie wywołałoby żadnego przedłużenia postępowania.

Równie niezrozumiałe a wręcz gołosłowne jest stwierdzenie organu, że dorobek naukowy pracowników "w zdecydowanej większości nie jest charakterystyczny dla specjalistów w zakresie nauk medycznych i nauk o zdrowiu". Nie wiadomo w jaki sposób, na jakich podstawach obliczono "zdecydowaną większość" w zakresie dorobku. Już sam fakt przyznania, że strona w odniesieniu do minimum kadrowego spełnia warunek formalny przyznania uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne, przy jednoczesnej odmowie uwzględnienia wniosku, stanowi o wewnętrznej sprzeczności decyzji i braku możliwości jej zrozumienia za pomocą wykładni językowej. Uzasadnienie decyzji administracyjnej powinno być sporządzone w taki sposób, aby nie było potrzeby stosowania innych, niż językowa, metod wykładni, aby można było zrozumieć przyczyny jej wydania i stan faktyczny, który legł u jej podstaw.

Jak trafnie zarzuciła strona, organ zaniechał prawidłowej analizy nowej regulacji prawnej, dotyczącej zasad przyznawania rzeczonych uprawnień, tj.: art. 176 ust. 2 pkt 2 Ustawy wprowadzającej. W myśl jej treści uprawnienia do nadawania stopnia doktora nadaje się podmiotowi zatrudniającemu co najmniej 12 osób posiadających co najmniej stopień doktora, dla których ten podmiot jest podstawowym miejscem pracy, reprezentujących dyscyplinę naukową lub artystyczną, w zakresie której podmiot ma otrzymać uprawnienie. Dodatkowo art. 343 ust. 7 w zw. z ust. 9 Prawa o szkolnictwie wyższym stanowi, że oceny tego, czy dana osoba reprezentuje określoną dyscyplinę naukową lub artystyczną, dokonuje się wyłącznie na podstawie oświadczenia tej osoby o dziedzinie i dyscyplinie, którą reprezentuje, które składa się biorąc pod uwagę ostatnio uzyskany stopień naukowy, stopień w zakresie sztuki lub tytuł profesora lub aktualny dorobek naukowy lub artystyczny (podkreślenie własne). Organ wydając decyzje, pominął znaczenie powołanych przepisów.

Trafny jest również zarzut strony, że na skutek wejścia w życie nowych przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym to nie wyłącznie uzyskany stopień czy tytuł naukowy decydują o tym, jaką dziedzinę i dyscyplinę naukową reprezentuje dana osoba, ale równoważne znaczenie ma aktualnie posiadany przez nią dorobek naukowy, tj. faktycznie prowadzona przez tę osobę działalność naukowa. Z tego punktu widzenia strona spełniła ustawowo przewidziane wymogi do tego, by przyznać jej uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki medyczne. Przewidziana przepisami liczba osób złożyła oświadczenie, że reprezentują właśnie tę dziedzinę i dyscyplinę naukową, a organ nie zakwestionował wiarygodności tych oświadczeń, lecz je zignorował.

Również trafny jest zarzut strony, że stosownie do przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym dla oceny spełnienia przez stronę warunku materialnoprawnego wniosku o przyznanie uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora nie mają znaczenia uzyskane przez pracowników strony stopnie i tytuły naukowe, a wyłącznie deklaracje złożone przez tych pracowników co do dyscypliny naukowej, którą reprezentują. W myśl art. 343 ust. 7 Prawa o szkolnictwie wyższym, to osoba prowadząca działalność naukową lub osoba biorąca udział w prowadzeniu działalności naukowej podejmuje decyzję co do tego, jaką dziedzinę i dyscyplinę reprezentuje. Co więcej, dana osoba może reprezentować nie tylko jedną, ale również 2 dyscypliny naukowe (art. 343 ust. 8 Prawa o szkolnictwie wyższym). Ustawa nie uzależnia przy tym wyboru dyscypliny naukowej od tego, czy dana osoba uzyskała stopień lub tytuł naukowy w danej dyscyplinie, w szczególności w kontekście wspomnianych zmian klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych. Znaczenie ma obecnie wyłącznie działalność naukowa danej osoby i to zarówno dotychczasowa, jak i planowana. Wobec powyższego [...] po przeanalizowaniu dorobku naukowego swoich pracowników, mimo nieposiadania przez część z nich stopni czy tytułów naukowych w obszarze nauk medycznych, nie był uprawniony do zakwestionowania treści ich oświadczeń. Zresztą organ przy wydaniu pierwszej, jak i drugiej decyzji, nie zakwestionował zgodności rzeczonych oświadczeń ze stanem rzeczywistym.

Nie został poparty dowodami ani ustaleniami wniosek organu, że przeciwko przyznaniu stronie wnioskowanych uprawnień "przemawia brak w kadrze naukowej medyków (...), a ponadto osoby tworzące grono samodzielnych pracowników naukowych nie mają (oprócz jednej) stopni lub tytułów w dyscyplinie medycyna". Organ nie dokonał w tym zakresie żadnej kwerendy, nie zwrócił się do wnioskodawcy o dokumentację, potwierdzającą uzyskane przez kadrę naukową stopnie i tytuły. Bez wątpienia więc zdaniem Sądu, postępowanie w sprawie nie było prowadzone prawidłowo, a organ nie zmierzał do ustalenia prawdy obiektywnej, będącej z mocy art.7 k.p.a., zasadą postępowania administracyjnego. W konsekwencji zaskarżona decyzja jest dowolna, a nie swobodna, jej uzasadnienie nie jest spójne, przekonujące ani logiczne.

Co więcej, uzasadniony jest też zarzut skargi, że Rada w sposób niewłaściwy i nieznajdujący żadnej podstawy prawnej zawęziła dziedzinę nauk medycznych i nauk o zdrowiu, dyscyplinę nauki medyczne, do badań prowadzonych przez wydziały lekarskie i to o charakterze klinicznym, zarzucając stronie w szczególności nierealizowanie badań klinicznych, brak wymaganych ku temu oddziałów klinicznych i nieprowadzenie kształcenia studentów w przedmiotach klinicznych.

Sądowi znany jest z urzędu fakt, iż wiele jednostek (nie tylko w zakresie nauk medycznych, ale również np. prawnych), nie posiadających odpowiednich oddziałów i/lub nie prowadzących w ogóle kształcenia studentów, posiada jednak uprawnienia do nadawania stopnia doktora i prowadzenia szkół doktorskich. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednak, dlaczego akurat w przypadku skarżącej jest to przeszkodą do nadania jej wnioskowanych uprawnień.

Trafny jest również zarzut skargi, iż organ uzupełnił ustalenia faktyczne, dotyczące sprawy w sposób niewystarczający, opierając się na nieadekwatnych źródłach oraz bez umożliwienia stronie udziału w postępowaniu, w tym bez odebrania od strony niezbędnych informacji i bez dania stronie możliwości wypowiedzenia się odnośnie do ustaleń organu. Sąd podziela wątpliwości co do podstaw, dla których organ oparł się w tym zakresie jedynie na opinii rzeczoznawcy [...] J. L., a pominął twierdzenia i zarzuty strony, wyrażone we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Tego rodzaju konkluzja powinna zostać przekonująco uzasadniona przez organ, zwłaszcza że strona konsekwentnie podnosiła zarzuty w tym zakresie. Podczas ponownego rozpoznania sprawy należało więc je wyjaśnić. W sprawie niniejszej zignorowanie zarzutów strony doprowadziło w istocie do pozbawienia jej prawa do ponownego skontrolowania/ zweryfikowania decyzji organu I instancji. Prawo to nie może być iluzoryczne, lecz faktycznie zrealizowane, taka jest bowiem funkcja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe uwagi dotyczą w szczególności przyjęcia przez organ, że "strona w ogóle nie zatrudnia osób, które ukończyły akademie czy uniwersytety medyczne", mimo iż podnoszono, iż pracownikami strony są w szczególności [...] E. M., lekarz medycyny, absolwentka Akademii Medycznej w [...],[...] T. O., [...] analityki medycznej, absolwentka Akademii Medycznej w [...], oraz [...] L. M., [...] farmacji, także absolwentka Akademii Medycznej w [...]. Strona więc wykazała, że ustalenia faktyczne organu są błędne, wymagają odpowiednich uzupełnień i modyfikacji, tymczasem na tych ustaleniach organ oparł niekorzystną dla strony decyzję.

Powyżej opisany wniosek, niekorzystny dla strony, w obliczu przyjęcia, "że istnieje podejrzenie, te istotna część [kadry] nie jest absolwentami wydziałów lekarskich" nie może się ostać w prawidłowo prowadzonym postępowaniu. W pierwotnej decyzji organ wyraźnie bowiem potwierdził spełnienie przez stronę warunku formalnego w postaci przedłożenia wymaganej liczby oświadczeń o reprezentowaniu dyscypliny naukowej nauki medyczne i nie wycofał się z tego ustalenia w treści zaskarżonej decyzji.

Mając jakiekolwiek wątpliwości co do prawdziwości danych, zawartych we wniosku, organ- co trafnie zarzuca strona- powinien był z tymi wątpliwościami zwrócić się bezpośrednio do niej. Rozstrzygnięcie wątpliwości przez organ na niekorzyść strony, bez poczynienia adekwatnych ustaleń, jest poważnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, oraz naruszeniem zasady uwzględniania słusznego interesu strony.

Podczas ponownego rozpoznania sprawy organ, dokona prawidłowych czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, a następnie wyda decyzję z prawidłowym, pełnym i spójnym uzasadnieniem, uwzględniając powyżej opisane uwagi Sądu.

Organ w szczególności powinien również odnieść się do zarzutu skarżącej, iż podczas reformy prawa o szkolnictwie wyższym dokonano konsolidacji dyscyplin naukowych, a zmiana dotycząca klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych polegała nie tylko na zmniejszeniu liczby dyscyplin naukowych ze 102 do zaledwie 47, ale też na ujęciu ich w sposób interdyscyplinarny. Wydział, którego zasadnicza dyscyplina naukowa nie istnieje już w klasyfikacji, nie może być tylko z tej przyczyny pozbawiony prawa do doktoryzowania, a w istocie do tego sprowadza się – chyba - sposób myślenia organu. Ze względu na braki i niekonsekwencję uzasadnienia, Sąd nie może domyślać się w tym miejscu intencji organu, więc zwraca tylko uwagę na konieczność wzięcia pod uwagę opisanego zabiegu ustawodawczego podczas ponownego rozpoznawania wniosku strony.

Mając na uwadze trafność zarzutów skargi przy jednoczesnych brakach w zakresie uzasadnienia decyzji i nie zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa materialnego Sąd, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200, 205 i 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust.1. pkt 1) lit. c) w innej sprawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).