Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 683/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-09-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 170, art. 243 par.1, art. 245 par. 1, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 14 września 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Sz. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu K. Sz. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 4 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił K. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący oświadczył, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe. Jednak od 2007 roku małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.300 zł brutto miesięcznie, natomiast jego żona uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.860 zł brutto, który w 50 % jest obciążony z tytułu zajęć komorniczych. Skarżący jest właścicielem udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 45.500 zł, nie posiada innego majątku. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż z porównania oświadczenia o miesięcznych dochodach (1.300 zł) oraz informacji wynikającej ze złożonej w sprawie I SA/Łd 683/09 deklaracji podatkowej PIT za 2008 r., zgodnie z którą Skarżący osiągnął w tym okresie dochód w wysokości około 23,5 tys. zł, wynika, że część dochodów deklarowanych do opodatkowania (około 8.000 zł) nie ma pokrycia w jego wyjaśnieniach złożonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto z akt sprawy wynika, że w 2007 r. K.S. podjął szereg czynności w celu uchronienia posiadanego majątku przed ewentualną egzekucją zobowiązań podatkowych. W maju tego roku dokonał z żoną darowizny mieszkania na rzecz swej córki, natomiast w grudniu faktycznie zlikwidował działalność gospodarczą, którą dotąd prowadził wraz z W. K. w formie spółki cywilnej o nazwie R. przekształcając ją w R. Sp. z o.o.. Mienie, którym zadysponował skarżący było stosunkowo dużej wartości. Wartość mieszkania określono w umowie na 150 tys. zł. Z kolei majątek, którym skarżący dysponował w ramach spółki cywilnej generował rocznie łączne przychody rzędu 3 mln zł (na podatnika przypadała połowa tej kwoty). Na przełomie 2007 i 2008 r. z łącznej sumy udziałów w nowo utworzonej spółce z o.o. o wartości nominalnej 241 tys. zł, podatnik wraz ze swym wspólnikiem przekazali swoim córkom A. M. S.i B. K., a także krewnej W. K. H. G. udziały o wartości 150 tys. zł, czyli pozostali współwłaścicielami udziałów o wartości 91 tys. zł. Powołując się na utrwalone orzecznictwo NSA sąd podkreślił, że nie może wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych strona, która bez ważnych powodów pozbawiła się wszelkich środków finansowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87).

Postanowieniem z dnia 19 maja 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie K. S. na postanowienie z dnia 4 lutego 2010 roku o odmowie przyznania prawa pomocy. NSA podkreślili, iż nie można zgodzić się z argumentacją skarżącego, że o zasadności przyznania prawa pomocy przesądza okoliczność, że łączna kwota wpisów od skarg we wszystkich toczonych z jego udziałem sprawach znacznie przewyższa udziały skarżącego w Spółce, które zostały zajęte. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd administracyjny bierze pod uwagę całą sytuację majątkową wnioskodawcy, a nie jej fragmentaryczny wycinek. Na gruncie rozpoznawanej sprawy działania skarżącego prowadzące do utraty kontroli nad swoim majątkiem w sytuacji wystąpienia prawdopodobieństwa (a nawet pewności) udziału w postępowaniu podatkowym, a w dalszej perspektywie potencjalnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, należy ocenić jako przejaw złej wiary. Zatem słusznie WSA w Ł. oceniając możliwość skarżącego uiszczenia wpisów od skarg we wszystkich sprawach, w których występuje jako strona przed WSA w Ł., wziął pod uwagę sytuację majątkową skarżącego sprzed podjęcia w.w. działań. Odmienna ocena naruszyłaby zasadę sprawiedliwości.

W związku z rozstrzygnięciem NSA, w odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej, skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazał, że nie jest wstanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie, a jako nowe okoliczności uzasadniające wniosek wskazał, że spółka z o.o. R., której udziałowcem pozostaje przynosi straty, udziały skarżącego w spółce zostały zajęte. Łączna kwota wpisów we wszystkich sprawach z udziałem skarżącego wynosi blisko 100.000 zł, a skarżący nie miał możliwości odłożenia takiej kwoty. Do wniosku dołączył także bilanse oraz rachunki zysków i strat dokumentujące, że R. Sp. z o.o. w roku 2008 ponosiła stratę w wysokości 126.140 zł zaś w roku 2009 jej strata wyniosła 13.180 zł.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie jest zasadny.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.

Przechodząc do oceny przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy przede wszystkim należy wskazać, iż prawomocnym postanowieniem z dnia 19 maja 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Ł. z dnia 4 lutego 2010 roku odmawiające przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, iż nieuprawnionym jest przerzucanie na Skarb Państwa, a więc w istocie współobywateli ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego strony, która wyzbyła się kontroli nad uprzednio posiadanym majątkiem, którego wartość znacznie przewyższała wysokość kosztów sądowych, do których poniesienia obecnie jest zobowiązana, w celu jego ochrony przed egzekucją swoich zobowiązań podatkowych. W złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wskazał na zmiany w swojej sytuacji materialnej po stronie dochodów lub wydatków, a więc nie wykazał nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby zmianę stanowiska zajętego w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2010 roku. Oceniając sytuację majątkową skarżącego sądy obu instancji wskazały, iż prowadzona uprzednio przez skarżącego spółka cywilna została przekształcona w sp. z o.o., tak więc fakt likwidacji – wykreślenia z rejestru faktycznie niefunkcjonującego podmiotu gospodarczego w żaden sposób nie wypływa na pogorszenie kondycji finansowej skarżącego. Także okoliczność, iż R. Sp. z o.o. w ostatnich 2 latach działalności przyniosła straty nie decyduje o niemożności poniesienia kosztów sądowych przez skarżącego. Podnieść należy, że strata w zakresie prowadzonej przez spółkę działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Zwrócić bowiem należy uwagę na obroty spółki jakie osiąga prowadząc działalność gospodarczą. Rozliczenie wyniku finansowego za 2009 r. wskazuje, że obraca znacznymi kwotami pieniędzy, jej przychody ze sprzedaży w 2009 roku wyniosły 2.652.746 zł, a jak słusznie podkreślił WSA skarżący nadal jako jej prezes zarządu sprawuje faktyczną kontrolę nad jej majątkiem.

Jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). Skoro więc skarżący nie wykazał, aby nastąpiła taka zmiana jego sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy, brak jest podstaw do uwzględnienia jego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.