Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 189/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 i  ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 15 maja 2014 r. W. sp. z o.o. – obecnie P. Sp. z o.o. (dalej także beneficjent, strona, strona skarżąca), reprezentowana przez Z. N. złożyła do Kierownika BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K. (data wpływu do organu – 19 maja 2014 r.) wniosek o przyznanie płatności na rok 2014. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku Strona wskazała 3 działki ewidencyjne: nr [...], nr [...] i nr [...]. W sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych zadeklarowała 3 działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha do jednolitej płatności obszarowej i specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw.

W dniu 12 czerwca 2014 r. W. Sp. z o.o. (obecnie P. Sp. z o.o.) złożyła do Kierownika BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K. wniosek o przyznanie płatności z zaznaczonym celem "zmiana do wniosku". Zmiana polegała na uzupełnieniu danych w pkt III "Podmiot" i pkt IV "Dane identyfikacyjne podmiotu" w formularzu wniosku.

Na podstawie wniosku Strony z 14 czerwca 2017 r. złożonego do Kierownika BP ARiMR w Zgorzelcu o wpis do ewidencji producentów w przedmiocie zmiany danych ewidencyjnych producentów, nastąpiła zmiana organu właściwego do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich za 2014 r. na rzecz Spółki z o.o. W.. Zmianie uległa również nazwa podmiotu zarejestrowanego pod numerem ewidencyjnym ([...]) na P. Sp. z o.o. W związku z powyższym wniosek Strony o przyznanie płatności bezpośrednich za 2014 r. wraz z całą dokumentacją został przekazany - zgodnie z właściwością miejscową, do Kierownika BP ARiMR w Zgorzelcu.

Kierownik BP ARiMR w Zgorzelcu wystosował do Kierownika BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K. prośbę o dostarczenie pełnej dokumentacji dotyczącej wniosku o przyznanie płatności obszarowych za 2014 r. oraz dokumentacji dotyczącej wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. Następnie wystąpił również do Kierownika BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K. oraz do Kierownika BP ARiMR w G. z wnioskiem o przekazanie dodatkowej dokumentacji do prowadzonego postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich za 2014 r. na rzecz P. Sp. z o.o. W odpowiedzi na wskazany powyżej wniosek Kierownik BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K. dostarczył kopie dokumentacji w sprawach za 2014 r. dotyczących: M. Sp. z o.o., F. Sp. z o.o., G. Sp. z o.o. oraz W. Sp. z o.o. Kierownik BP ARiMR w G., zgodnie z wnioskiem organu, dostarczył natomiast kopię dokumentacji za 2014 r. dotyczącą F. Sp. z o.o.

Postanowieniami z 16 października 2019 r. oraz z 4 lutego 2019 r. Kierownik BP ARiMR w Zgorzelcu dopuścił jako dowód w przedmiotowej sprawie następuje dokumenty: Oświadczenie W., Umowa o współpracy z dnia 02.05.2014 r., Umowa [...] z dnia 02.05.2014 r., Umowa [...] z dnia 02.05.2014 r., Umowa z dnia 01.07.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 06.06.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 10.06.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 30.06.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 30.06.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 31.07.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 28.08.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 30.09.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 30.09.2014 r., Faktura VAT nr [...] z dnia 30.09.2014 r., Faktura VAT nr [...] r. z dnia 31.10.2014 r., Wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 F. Sp. z o.o. ze zmianami, Wniosek na rok 2014 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) F. Sp. z o.o., Oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013 przez F. Sp. z o.o., Wniosek o wpis do ewidencji producentów F. Sp. z o.o., Akt notarialny repertorium [...] nr [...], Wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 F. Sp. z o.o. ze zmianami, Wniosek o wpis do ewidencji producentów F. Sp. z o.o., Akt notarialny repertorium [...] nr [...], Wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 G. Sp. z o.o. ze zmianami, Wniosek na rok 2014 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) i przejęcie zobowiązania przez G. Sp. z o.o., Wniosek o wpis do ewidencji producentów G. Sp. z o.o., Akt notarialny repertorium [...] nr [...], Wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 M. Sp. z o.o., Akt notarialny repertorium [...] nr [...], Wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 W. Sp. z o.o. ze zmianami, Wniosek o wpis do ewidencji producentów W. Sp. z o.o., Akt notarialny [...] nr [...], Decyzja nr 0069-2014-003018 w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 22.12.2014 r., wydana przez Kierownika BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K., Decyzja nr 9004-2015-00010 o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 30.06.2015 r. wydana przez Dyrektora Lubuskiego OR ARiMR w Zielonej Górze, Wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim: sygn. akt II SA/Go 618/15, II SA/Go 619/15, II SA/Go 620/15, Wyroki NSA: sygn. akt II GSK 928/16, sygn. akt II GSK 951/16, sygn. akt II GSK 952/16, Protokół przesłuchania strony z dnia 7.06.2013 r., Protokół przesłuchania strony z dnia 23.04.2014 r., Protokół z dnia 26.03.2014 r., Umowa ustanowienia kaucji z 9.04.2014 r., Umowa dzierżawy z 9.04.2014 r., Umowa nr [...] kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym z dnia 14.11.2014 r., Umowa nr [...] kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym z dnia 18.11.2014 r., Wezwanie z dnia 2.05.2017 r. do złożenia wyjaśnień, Odpowiedź na wezwanie z dnia 16.02.2017 r.

Kierownik BP ARiMR w Zgorzelcu po rozpatrzeniu sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich na 2014 r. dla P. Sp. z o.o. decyzją z 31 października 2019 r. (nr 0025-2019-000932) odmówił przyznania płatności ze względu na stworzenie przez beneficjenta sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, sprzecznych z celami wsparcia, poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.

Organ I instancji wskazał, że J. F. widnieje w ewidencji producentów jako osoba fizyczna, będąca producentem rolnym i prowadząca gospodarstwo rolne. W dniu 17 kwietnia 2013 r. doszło do powołania podmiotów: F. Sp. z o.o. (zgodnie z aktem notarialnym repertorium [...] nr [...]) oraz F. Sp. z o.o. (zgodnie z aktem notarialnym repertorium [...] nr [...]). W dniu 15 maja 2013 r. oba ww. podmioty wystąpiły z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów. Prezesem zarządu we wskazanych spółkach, jak również głównym udziałowcem i reprezentantem jest J. F. Drugim udziałowcem we wskazanych spółkach jest A. F. będąca małżonką W. W chwili powołania podmioty te posiadały adres siedziby taki sam jak adres zamieszkania W. Organ I instancji podkreślił, że ww. spółki wystąpiły z wnioskami o przyznanie płatności na rok 2013, jednakże Kierownik BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K. decyzją z dnia 22 grudnia 2014 r. (nr 0069-2014-003018) odmówił przyznania płatności wobec stworzenia przez producenta rolnego F. Sp. z o.o. sztucznych warunków. Stanowisko to zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Lubuskiego OR ARiMR w Zielonej Górze z dnia 30 czerwca 2015 r. (nr 9004-2015-00010), a następnie wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. II SA/Go 618/15.

Organ I instancji wskazał, że J. F. w 2014 r. utworzył kolejne 4 spółki: G. Sp. z o.o. (zgodnie z aktem notarialnym repertorium [...] nr [...]), W. Sp. z o.o. (zgodnie z aktem notarialnym repertorium [...] nr [...]), M. Sp. z o.o. (zgodnie z aktem notarialnym repertorium [...] nr [...]) oraz W. Sp. z o.o. (zgodnie z aktem notarialnym repertorium [...] nr [...]). Prezesem tych spółek został Z. N., natomiast jedynym udziałowcem J. F. Powstałe spółki dzierżawiły grunty od A., ale także od W.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Kierownik BP ARiMR w Zgorzelcu stwierdził, że P. Sp. z o.o. (dawniej W. Sp. z o.o.) nie jest odrębnym i przede wszystkim samodzielnym producentem rolnym, a stanowi jedną z sześciu spółek z o.o. utworzonych przez tego samego właściciela W.. W ocenie organu I instancji na uwagę zasługuje fakt, że w przypadku spółek z o.o. W., W., M. oraz G., pomimo że Prezesem jest Z. N., to jednak na wszelkie wezwania organów ARiMR odpowiedzi udzielał J. F. Ponadto organ I instancji ustalił, że P. Sp. z o.o. (dawniej W. Sp. z o.o.) nie posiadała własnego parku maszynowego. Usługi agrotechniczne wykonywane były w głównej mierze przez przedsiębiorstwo A. F., będącej małżonką W. - jedynego udziałowca P. Sp. z o.o. (dawniej W. Sp. z o.o.), mającą siedzibę pod takim samym adresem jak W. Sp. z o.o. i przedsiębiorstwo W. zgodnie z umowami z dnia 2 maja 2014 r. o wykonanie usług agregatem uprawowo-siewnym zawartymi pomiędzy W. Sp. z o.o. i Firmą F.(1) oraz Firmą F. Zdaniem organu I instancji kolejnym dowodem świadczącym o braku odrębnego i niezależnego prowadzenia działalności rolniczej przez spółkę P. (dawniej W. Sp. z o.o.) są umowy współpracy z dnia 2 maja 2014 r. zawarte pomiędzy W. Sp. z o.o. i Firmą F.(1) oraz pomiędzy W. Sp. z o.o. i Firmą F., określające warunki kupna przez podmiot W. Sp. z o.o. środków ochrony roślin, nawozów oraz materiału siewnego.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji przedstawił zestawienie zależności pomiędzy spółkami z o.o.: W., G., W. i M., F. i F. Wskazał, że W. Sp. z o.o. (obecnie P. Sp. z o.o.) nie jest spółką samodzielną, gdyż nie posiada ona pełnej autonomii w zakresie zarządzania i swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej, a jej założenie w ocenie organu, miało wyłącznie na celu stworzenie sztucznego podziału gospodarstwa rolnego należącego do W.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał, iż Spółka z o.o. W. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2014 r. zadeklarowała działki rolne, położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...] (woj. lubuskie, powiat z., gmina S. obręb W.). W toku weryfikacji sprawy organ ustalił, że działki te, były zgłoszone do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego we wniosku na 2012 przez W., natomiast w 2013 roku zostały zadeklarowane do płatności we wniosku F. Sp. z o. o., której reprezentantem jest J. F. Ponadto ustalono, że działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] zostały wydzierżawione przez Firmę F. Sp. z o. o. od A. na podstawie umowy dzierżawy z 9 kwietnia 2014 r.

W ocenie organu I instancji z materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowań prowadzonych w sprawach innych spółek wynika, że osobą podejmującą kluczowe dla spółek decyzje jest J. F. To on udzielał wyjaśnień w imieniu spółek w sprawach toczących się przed organami ARiMR, reprezentował spółki - zwierał umowy dzierżawy z ANR, podpisywał protokoły zdawczo-zbiorcze, podpisywał umowy kredytowe. P. Sp. z o.o. nie prowadziła samodzielnej działalności, ale była organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez W., stanowi to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczącej modulacji płatności. Zgłoszone przez spółkę do płatności grunty nie były w jej posiadaniu, ponieważ pozostawały we władaniu W. i stanowiły część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji dokonał wyszczególnienia powierzchni, jakie zostały zgłoszone do płatności w 2014 r. Dokonał analizy porównawczej kwot płatności, jakie możliwe byłyby do uzyskania przez W. w przypadku łącznego zadeklarowania gruntów oraz zadeklarowania tych gruntów na odrębnych wnioskach przez 6 podmiotów.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, polegające na tym, że organ I instancji nie wykazał zaistnienia przesłanek "obiektywnych" i "subiektywnych" niezbędnych do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności oraz nie rozpatrzył wszechstronnie całego materiału dowodowego, nie odniósł się także do dowodów i argumentacji świadczącej o tym, że wyłącznym zamiarem skarżącego nie było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Odwołujący się zarzucił również naruszenie art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a., polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ I instancji odmówił Sp. z o.o. P. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 r. W ocenie strony skarżącej organ nie odniósł się w żaden sposób do wyjaśnień i dowodów Spółki składanych w toku postępowania administracyjnego, które świadczą o tym, że nie działała ona w celu wyłudzenia dotacji. Strona zarzuciła także naruszenie art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. polegające na przyjęciu przez organ I instancji, że powiązania pomiędzy spółkami przesądzają o konieczności odmowy przyznania płatności; art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przypadku ustalenia przez organy, że beneficjent stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności, należy mu odmówić w całości przyznania płatności, o jakie się ubiegał. Zdaniem Skarżącego prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do wniosku, że ewentualna odmowa dotyczy tylko tych płatności, w odniesieniu do których, zdaniem organu beneficjent stworzył sztuczne warunki do ich otrzymania.

Decyzją z dnia 3 lutego 2020 r. (nr 9001-2020-00058) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505), art. 19 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012, poz. 1164 ze zm.) w zw. z art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (U. z 2018 r. poz. 1312) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej także: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy, organ II Instancji), utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

Na wstępie uzasadnienia swojej decyzji Dyrektor ARiMR powołał podstawę prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i jednolitej płatności obszarowej. Przywołał treść art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UEL z 1995r., Nr 312, poz. 1 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 2988/95, art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE.L z 2009 Nr 30, poz. 16), zwane dalej rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. U. UE. L. z 2008r., Nr 321 poz. 14), zwanego dalej rozporządzeniem (WE) 1166/2008.

Organ odwoławczy, po dokonaniu analizy akt sprawy, doszedł do przekonania, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że pomiędzy utworzonymi podmiotami w postaci spółek z o.o.: P. (dawniej W. sp. z o.o.), W., M., G., F. oraz F. istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż podmioty te zostały utworzone w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR.

Podstawą powyższego ustalenia były zgromadzone przez organ dokumenty oraz wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Dyrektor ARiMR wskazał, że poddał analizie przedłożone przez Stronę odpisy z Krajowego Rejestru Sądowego wszystkich spółek z o.o. Z zawartych danych wynika, że w przypadku podmiotów W. Sp. z o.o., M. Sp. z o.o., W. Sp. z o.o. oraz G. Sp. z o.o. jedynym udziałowcem jest J. F., posiadający 100% udziałów w tych spółkach, a Prezesem Zarządu jest Z. N. W przypadku natomiast spółek z o.o. F. i F. Prezesem Zarządu jest J. F., posiadający również 55% udziałów w każdym ze wskazanych podmiotów. Drugim wspólnikiem jest A. F. Powyższe pozwala uznać, że pomiędzy wszystkimi sześcioma spółkami występują powiązania osobowe i organizacyjne, gdyż we wszystkich podmiotach wspólnikiem jest J. F. Adres siedziby w przypadku spółek z o.o. F. oraz F. jest jednocześnie adresem zamieszkania W. i A. F.. Z kolei w przypadku spółek z o.o. założonych przez W. w dniu 9 maja 2014 r. tj. G., W., M. oraz W. (obecnie P.), siedziba mieści się pod tym samym adresem (ul. P., [...] G.). Istotne jest również to, iż przedmiot działalności prowadzonej przez każdą z sześciu spółek jest identyczny.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej wypłacanej przez Agencję, przez co naruszony został art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 2988/95. Dyrektor ARiMR, rozważając dokonane przez Stronę obejście prawa podkreślił, że miało ono miejsce zarówno w zakresie istnienia elementów obiektywnych, jak i subiektywnych. Wyrazem powyższego jest ustalenie, że W. sp. z o.o. (obecnie P.) nie posiada żadnego sprzętu rolniczego. W trakcie toczącego się postępowania w I instancji osoby reprezentujące spółkę przedstawiły umowy o współpracy zawarte pomiędzy W. Sp. z o.o. (kupującym/usługobiorcą) i Firmą F. oraz z Firmą F.(1) (sprzedający/usługodawca), a także umowy nr [...] i [...] zawarte również pomiędzy podmiotem W. Sp. z o.o. i Firmą F. oraz Firmą F.(1). Przedmiotem wskazanych porozumień oraz umów jest kupno przez Odwołującego się materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, a także zakup świadczenia usług agrotechnicznych polegających m.in. na uprawie gruntów agregatem uprawowo-siewnym, siewie, talerzowaniu, orce, kombajnowaniu czy robieniu oprysków. Organ odwoławczy podkreślił, że umowy o współpracy zostały zawarte na czas nieokreślony, a zatem zawarcie umów na określone prace nie jest wynikiem tymczasowych trudności spółki. Organ II instancji zaznaczył, że w "umowach o współpracy" zleceniobiorcami są małżonkowie (J. i A. F), a zleceniobiorcą - W. Sp. z o.o. czyli przedsiębiorstwo W., w którym jest on jedynym udziałowcem. Organ odwoławczy podkreślił, że J. F. jest jedynym udziałowcem w spółce z o.o. W. (obecnie P.) oraz właścicielem przedsiębiorstwa F. J. F.

Powyższe, zdaniem organu dowodzi, że pomiędzy spółkami, z którymi strona zawierała przedmiotowe umowy, istnieją powiązania osobowe i ekonomiczne, które dowodzą, iż przedmiotowe umowy są zawierane celem obejścia prawa. Dokonanie w ramach zawartych umów zapłaty na rzecz podmiotów F. J. F. oraz Firmą F. przez W. Sp. z o.o., w którym funkcję wspólnika pełni J. F. jest jedynie działaniem mającym na celu obejście przepisów prawa, potwierdzającym stworzenie sztucznych i pozornych warunków do prowadzenia działalności rolniczej.

Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W. sp. z o.o (obecnie P.) jest całkowicie zależna pod względem organizacyjnym od przedsiębiorstw: F. J. F. oraz F. A. F. Fakt pełnienia przez W. zarówno funkcji właściciela, jak też głównego udziałowca jasno dowodzi, że zawiązanie przez W. oprócz Sp. z o.o. W., spółek z o.o.: W., M. i G. o jednakowym profilu działalności miało na celu jedynie ubieganie się odrębnie przez każdą spółkę o przyznanie pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR. Organ II instancji podkreślił, że wszystkie cztery spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powołane w roku 2014 r. zostały założone w tym samym dniu – 9 maja 2014 r. oraz w tej samej kancelarii notarialnej przez jedynego wspólnika, posiadającego pełnię udziałów, natomiast funkcję prezesa zarządu we wszystkich tych spółkach pełni Z. N.. Powyższe – zdaniem Dyrektora ARiMR dowodzi, iż Odwołujący się jest w istocie jednym z czterech bliźniaczych podmiotów składających się na jedno gospodarstwo rolne prowadzone przez W., co znajduje potwierdzenie w przeprowadzonych przez Kierownika ARiMR wyliczeniach kwot płatności. Złożenie wniosków pomocowych przez każdy podmiot z osobna skutkowałoby przyznaniem wyższej kwoty płatności, aniżeli złożenie wniosku przez jeden podmiot, który zadeklarowałby wszystkie grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego W.. Organ odwoławczy przyjął jako własne poczynione w tym zakresie wyliczenia organu I instancji.

W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego zasadniczymi okolicznościami uzasadniającymi sztuczność i pozorność stworzonych przez Spółkę z o.o. W. (obecnie P. Sp. z o.o.) warunków do otrzymania płatności bezpośredniej jest przede wszystkim ścisłe powiązanie osobowe we wszystkich spółkach, brak parku maszynowego skutkujący koniecznością świadczenia usług polegających na wykonywaniu wszelkich zabiegów agrotechnicznych na rzecz Strony przez inne podmioty, w których większościowym udziałowcem jest J. F. Fakt wykonywania na podstawie zawartych umów o współpracy na rzecz W. Sp. z o.o. przez pracowników Firmy F. oraz Firmą F., prac agrotechnicznych polegających na orce, nawożeniu gleby, stosowaniu środków ochrony roślin czy dokonywaniu zasiewów, nie pozwala na przyjęcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej przez Spółkę W. (obecnie P.). Odwołujący się nie przedstawił ponadto żadnych dowodów potwierdzających sprzedaż płodów rolnych, w związku z wykonaniem prac rolnych na podstawie zawartych umów oraz wystawionymi fakturami VAT za usługę uprawy gruntów agregatem uprawowo-siewnym. Strona w żaden sposób nie udowodniła, iż poczynione w tym zakresie przez organy ARiMR ustalenia są nieprawdziwe. Mając na uwadze, że we wszystkich sześciu podmiotach głównym udziałowcem jest J. F. to przedłożone przez skarżącego dokumenty w postaci umów oraz faktur potwierdzają jedynie fakt pozornego i sztucznego prowadzenia działalności rolniczej.

Działania takiego zdaniem organu odwoławczego nie można akceptować z punktu widzenia spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009, z którego wynika, że "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Z kolei w myśl art. 2 lit. a rozporządzenia (WE) 1166/2008 "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie Spółka W. (obecnie P. Sp. z o.o.) nie spełnia kryteriów zawartych w wyżej przytoczonych definicjach

Dyrektor ARiMR podkreślił również, że organ odmawiający przyznania płatności na podstawie art. 30 rozporządzenia 73/2009 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 powinien dokładnie określić nie tylko korzyści finansowe, które miał zamiar odnieść wnioskodawca, stwarzający sztuczne warunki do uzyskania płatności, ale także ustalić powinien, czy zrealizowane zostały cele właściwe dla danego systemu wsparcia. Główne cele wspólnej polityki rolnej, realizowanej przez wszystkie państwa unijne, określone zostały w art. 39 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2 ze zm.), którego treść organ przytoczył. Środki i sposoby realizacji tych celów, a także cele pośrednie określane są w unijnych aktach prawnych stanowiących zasady dla poszczególnych systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej. W przypadku systemów wsparcia bezpośredniego aktem takim jest rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009. Organ powołał wybrane zapisy preambuły do tego rozporządzenia. Dyrektor ARiMR uznał, że możliwe potencjalnie do osiągnięcia korzyści przez Spółkę z o.o. W. (obecnie P.) z tytułu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności do gruntów rolnych sprzeczne są z celami prawodawstwa unijnego w zakresie polityki rolnej. W myśl zapisów preambuły systemy wsparcia bezpośredniego przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, co jest ściśle związane z zachowaniem obszarów wiejskich. Stąd zastosowano w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych mechanizmy przeciwdziałające nadmiernemu gromadzeniu przyznawanych środków pomocowych przez dużych beneficjentów (redukcja płatności) oraz pozwalające na przesunięcie części środków przeznaczonych na płatności bezpośrednie do podjęcia nowych wyzwań w ramach rozwoju obszarów wiejskich. Organ odwoławczy stwierdził, że omijanie przepisów prawa regulujących zastosowanie tych mechanizmów prowadzi do uzyskania nienależnych środków pomocowych, które po pierwsze są wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem, po wtóre mogłyby być wykorzystywane dla potrzeb realizacji ważnych z punktu widzenia polityki rolnej celów, na przykład poprzez przesunięcie do środków przeznaczonych do finansowania rozwoju obszarów wiejskich. W sprawie – zdaniem organu odwoławczego – zamiarem spółki W. (obecnie P. Sp. z o.o.) było uzyskanie nadmiernych, nienależnych korzyści finansowych, co ewidentnie jest sprzeczne z celami wspierania działalności rolniczej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego.

Odnosząc się do argumentacji strony, zawartej w piśmie z dnia 16 stycznia 2020 r., zgodnie z którą umorzenie przez Kierownika BP ARiMR w Zgorzelcu postępowania w sprawie przyznania P. sp. z o.o. płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014 z powodu wycofania przez stronę wniosku świadczy, że nie stworzyła ona sztucznych warunków, Dyrektor ARiMR we Wrocławiu wskazał, że fakt ten pozostaje bez znaczenia dla oceny przesłanek wynikających z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Fakt, że strona po ponad roku od złożenia wniosku o dopłatę, zdecydowała się go wycofać, mając przy tym wiedzę z przekazywanych stronie licznych pism Kierownika BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K. o przedłużającym się terminie załatwienia sprawy z powodu konieczności przeprowadzeniu szeregu ustaleń o kwalifikowalności zadeklarowanych we wniosku gruntów do płatności, nie niweczy w żaden sposób ustaleń dokonanych w toku niniejszego postępowania, zgodnie z którymi celem utworzenia przez W. tak licznych spółek z o.o., było pobieranie dopłat z ARiMR niezgodnie z celami tego wsparcia.

Dyrektor ARiMR nie podzielił argumentacji Strony, zgodnie z którą Spółka pismem z 16 lutego 2017 r., udzielając odpowiedzi na wezwanie organu, w sposób dostateczny udowodniła fakt, że utworzenie sześciu spółek z o.o. miało na celu kupno gruntów za pomocą środków własnych i zewnętrznych (bankowych) oraz prowadzenie odrębnej działalności rolniczej na koszt i rachunek danej spółki. Organ odwoławczy podkreślił, że nie neguje prawa jakie przysługuje J. F. do podejmowania decyzji dotyczących zakładania kolejnych podmiotów prawa handlowego. Wątpliwości organu budzi natomiast cel opisanych działań, jako zmierzających do uzyskania wyższych kwot płatności. Podniesione w odwołaniu argumenty, że w 2016 r. nastąpiła zmiana siedziby Sp. z o.o. W. i nazwy spółki na P., a Odwołujący się obecnie dysponuje kapitałem zakładowym w kwocie [...] zł. z własnym parkiem maszynowym oraz budynkami gospodarczymi, w ocenie Dyrektora ARiMR należy uznać za chybione, gdyż przedmiotowa sprawa dotyczy złożenia przez Stronę wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 r.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że spółki powołane przez W. w 2014 r. złożyły poza wnioskiem dotyczącym płatności bezpośrednich, również wniosek o płatności rolnośrodowiskowe, w przypadku których, przesłanki opłacalności podziału jednego dużego gospodarstwa na kilka mniejszych pozwalają ominąć zasadę redukcji płatności realizowaną poprzez degresywne ustalenie obowiązujących stawek. Organ odwoławczy zaznaczył, że w roku 2014 pięć spółek (Sp. z o.o.: W., M., G., W. oraz F.) składało odrębny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007- 2013. Zadeklarowane przez Sp. z o.o. W. (obecnie P. Sp. z o.o.) do płatności za 2014 r. grunty położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...], były już przedmiotem deklaracji w 2012 r. przez W. występującego wówczas o środki pomocowe jako osoba fizyczna, a także w 2013 r. kiedy to ww. grunty do płatności zadeklarowała F. Sp. z o.o. W ocenie zatem organu II instancji sztuczny podział gospodarstwa nastąpił już w roku 2013 (w chwili założenia spółek z o.o. F. i F.), a jego powodem był zamiar obejścia przepisów określających degresywny sposób przyznawania płatności w zależności od wielkości deklarowanej do płatności powierzchni, co potwierdzają również wyliczenia organu I instancji zawarte w uzasadnieniu decyzji. Siłą rzeczy, działki deklarowane do płatności rolnośrodowiskowej znaleźć się musiały w deklaracji gruntów zgłaszanych do płatności bezpośrednich.

W skardze do WSA we Wrocławiu na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 3 ust. 2 pkt 2) oraz ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r, poz. 1164, ze zm.) polegające na tym, że Organ naruszył obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dokonał jego oceny w sposób wybiórczy, a przy tym nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, a w konsekwencji powyższych naruszeń ustalił stan faktyczny sprawy w sposób nieprawidłowy, albowiem wbrew dowodom znajdującym się w aktach sprawy przyjął, że wyłącznym zamiarem Spółki było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia;

• art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których odmówiono przyznania Spółce płatności, przejawiające się w tym, iż Organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania jak również nie wykazał, które konkretne okoliczności świadczą o tym, że powstanie Spółki miało na celu wyłącznie wyłudzenie dotacji;

naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 30 z 31.1.2009, str. 16, ze zm.), art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., z późn. zm.) oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8, z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania na podstawie powyższych przepisów płatności dla Spółki, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że Spółka nie stworzyła sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia;

• art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przypadku ustalenia przez organy, że beneficjent stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania wyższych płatności w ramach działań wspierających rolników, należy odmówić mu w całości przyznania płatności, o które się ubiegał, podczas, gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że ewentualna odmowa powinna dotyczyć tylko tych "wyższych płatności", w odniesieniu do których, zdaniem organu beneficjent stworzył sztuczne warunki do ich otrzymania, natomiast w pozostałym zakresie pomoc powinna zostać beneficjentowi przyznana.

Mając na względzie wskazane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak również uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji oraz o orzeczenie na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podkreśliła, że organy administracji powinny udowodnić w sposób niebudzący wątpliwości, że dany podmiot stworzył sztuczne warunki do otrzymania płatności; w celu wykazania sztucznych warunków organy muszą ustalić zaistnienie obiektywnych okoliczności, z których wynika, że cel zamierzony przez system wsparcia nie może być w odniesieniu do danego beneficjenta realizowany; oprócz wykazania elementu obiektywnego organy muszą wykazać również element subiektywny zaistnienia sztucznych warunków, tj. że ubiegający się o płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu; więź prawna istniejąca pomiędzy podmiotami ubiegającymi się o pomoc nie może być przyczyną oddalenia wniosku o tę pomoc, nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia EFRROW.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako - p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W sprawie sporne jest, czy strona skarżąca sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami. Spór ten powstał odnośnie dochodzonych w 2014 r. przez stronę skarżącą, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014 r. zostało uregulowane w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm., dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich). Zgodnie z art. 7 ust. 1 powołanej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z powyższego wynika, że koniecznymi warunkami uzyskania płatności bezpośrednich jest bycie "rolnikiem", posiadania działek rolnych zgłoszonych do płatności na dzień 31 maja roku którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności i prowadzenie na tych działkach "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r.) – powoływanego dalej jako rozporządzenie nr 73/2009 - określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, EUROTOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r.), powoływanego dalej jako rozporządzenie nr 2988/95. Stosownie do art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. W myśl pkt 25 preambuły rozporządzenia nr 73/2009, systemy wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje się, że obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Obejście prawa czy też jego nadużycie nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot (pkt 52-53 wyroku ETS z 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover). Prawodawstwo unijne zawiera normy odnoszące się do przypadków obchodzenia prawa, wprowadzając sankcje w postaci przyznania płatności w zmniejszonym wymiarze, zwrotu przyznania płatności przyznanej oraz odmowy przyznania płatności.

W art. 30 rozporządzenia nr 73/2000 wskazano, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że przepis ten ustanawia generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty ubiegające się o pomoc finansową, celem uzyskania przez nie korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. W tym miejscu podkreślić także warto, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową, natomiast powinno prowadzić do zastosowania sankcji powodującej wykluczenie możliwości skorzystania z tego uprawnienia przez dany podmiot.

Wykładni pojęcia "sztucznych warunków" dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). TSUE dokonując w powyższym zakresie wykładni przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 (którego brzmienie jest niemal tożsame z treścią art. 30 rozporządzenia nr 73/2009) stwierdził, że wymagane przesłanki jego stosowania zawierają dwa elementy: obiektywny i subiektywny. Pierwszy z nich oznacza konieczność rozważenia obiektywnych okoliczności danego przypadku, pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia. W ramach drugiego elementu rozważane być muszą obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Istotnym wskazaniem TSUE było to, że w tym względzie można kierować się nie tylko takimi elementami, jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty lecz także wskazówkami świadczącymi o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Według TSUE element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje unijne, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty; natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań unijnych poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich.

Mając na względzie powyższe, zadaniem organów ARiMR było zbadanie w sposób wnikliwy i rzetelny, czy zostały spełnione przesłanki omawianej klauzuli, zarówno co do istnienia elementów obiektywnych, jak i tych subiektywnych. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 ust. 2 w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Z kolei ust. 3 art. 3 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W powołanym uregulowaniu ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz w art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa bowiem na stronie (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., II GSK 810/11, wyroki NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 907/15 i II GSK 475/15, wyrok NSA z dnia 1 lipca 2016 r., II GSK 407/15).

W rozpoznawanej sprawie organ mimo tak rozłożonego ciężaru dowodu przeprowadził rzetelnie postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiającej przyznania płatności. Organy poczyniły przy tym prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne. Dokonały szczegółowej analizy powiązań osobowych i ekonomicznych pomiędzy poszczególnymi spółkami utworzonymi przez W.. Z uzasadnień decyzji I i II instancji oraz dopuszczonego przez organ I instancji materiału dowodowego bezspornie wynika, że J. F. widnieje w ewidencji producentów jako osoba fizyczna, będąca producentem rolnym i prowadząca gospodarstwo rolne. W dniu 17 kwietnia 2013 r. zostały utworzone dwie spółki: F. Sp. z o.o. i F. Sp. z o.o. W dniu 15 maja 2013 r. oba ww. podmioty wystąpiły z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów. Prezesem zarządu we wskazanych spółkach, jak również głównym udziałowcem i reprezentantem jest J. F. Drugim udziałowcem we wskazanych spółkach jest A. F. będąca małżonką W. W chwili powołania podmioty te posiadały taki sam adres siedziby jak adres zamieszkania W. J. F. w 2014 r. utworzył kolejne 4 spółki: G. Sp. z o.o., W. Sp. z o.o. – aktualnie P., M. Sp. z o.o., W. Sp. z o.o. Prezesem tych spółek został Z. N., natomiast jedynym udziałowcem jest J. F. Powstałe spółki dzierżawiły grunty od A., ale także od W. Z prawidłowych ustaleń organów wynika także, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 W. Sp. z o. o. (obecnie P. Sp. z o.o.) zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...], [...] oraz [...]. Działki te, były zgłoszone do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego we wniosku na 2012 przez W., natomiast w 2013 r. zostały zadeklarowane do płatności we wniosku Firmy F. Sp. z o. o., której reprezentantem jest J. F. Ponadto działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] zostały wydzierżawione przez Firmę F. Sp. z o. o. od A. na podstawie umowy dzierżawy z dnia 9 kwietnia 2014 r. Powołane ustalenia nie były kwestionowane przez stronę skarżącą.

Organy wnikliwie przeanalizowały zawarte między stroną skarżącą a J. F. oraz A. F. umowy współpracy dotyczących zlecenia przez stronę skarżącą wykonania prac rolnych. Ponadto oceniły przedłożone dokumenty w postaci faktur wystawionych przez W. na rzecz W. sp. z o.o. Przeanalizowały sposób i warunki użytkowania działek, wykonywanie czynności agrotechnicznych, kto rzeczywiście rozporządzał spornymi gruntami rolnymi. Zdaniem Sądu, mając powyższe na względzie, organy słusznie wywiodły, że osobą zarządzającą skarżącą spółką jest J. F. On też jest faktycznie w posiadaniu gospodarstwa Spółki, które nie stanowi wyodrębnionego pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, prowadzącego faktyczną działalność rolniczą. Strona skarżąca nie dysponuje własnym sprzętem rolniczym, osobą podejmującą kluczowe dla spółek decyzje jest J. F. Jak słusznie podkreśliły organy, to on udzielał wyjaśnień w imieniu spółek w sprawach toczących się przed organami ARiMR, reprezentował spółki - zwierał umowy dzierżawy z ANR, podpisywał protokoły zdawczo-zbiorcze, podpisywał umowy kredytowe. W konsekwencji słuszne było stwierdzenie, że P. Sp. z o.o. nie prowadziła samodzielnej działalności, ale była organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez W. Właściwa też była konkluzja wynikająca z dokonanych ustaleń, że strona skarżąca nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz a została utworzona tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych płatności, czemu miał służyć sztuczny podział gospodarstwa rolnego W., stwarzający pozory prowadzenia przez poszczególne spółki działalności rolniczej na gruntach stanowiących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne. Zdaniem Sądu obie przesłanki określone w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 w rozpoznawanej sprawie wystąpiły. J. F. tworząc sztucznie, ale formalnie zgodnie z prawem, nowe podmioty, zmierzał do uzyskania korzyści wynikających z: prawa do uzyskania płatności, ominięcia progów powierzchniowych, czy w końcu - w odniesieniu do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – degresywnych kwot pomocy. Zgłoszenie wniosku przez skarżącą Spółkę było realizacją tak założonego wcześniej celu. Jak wskazały organy w odniesieniu do płatności bezpośrednich rozdzielenie gruntów na kilka wniosków miało na celu uzyskanie nienależnych korzyści poprzez ominięcie współczynnika korygującego, co było niezgodne z celami wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej wynikającymi z art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Organ I instancji dokonał szczegółowego wyliczenia i ustalił, że sumaryczna wysokość jednolitej płatności obszarowej (JPO) wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosiła 48.3627,19 zł; natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi 48.3083,15 zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności JPO wynosiła 544,04 zł. Organ wskazał przy tym, że wraz z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2014 spółki z o.o. W. - aktualnie P. Sp. z o. o., w dniu 19 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Nowej Soli z/s w K. wpłynął wniosek na rok 2014 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013 ) dotyczący przeniesienia posiadanych gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych oraz umowa dotycząca przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 pomiędzy W. Sp. z o.o. a Firmą F. Sp. z o.o. podpisana przez Z. N. i W. Organ ustalił, że sumaryczna wysokość płatności rolnośrodowiskowej wynikająca z deklaracji zawartej we wnioskach złożonych przez podmioty powiązane wynosiła 155.307,60 zł; natomiast hipotetyczna kwota płatności wyliczona dla przypadku, gdyby zadeklarowane grunty zgłaszane były przez jednego producenta rolnego w ramach jednego gospodarstwa rolnego wynosi 62.345,52 zł. Wysokość hipotetycznej nieuzasadnionej korzyści z tytułu płatności rolnośrodowiskowej pakiet 1.1. wynosi 92.962,08 zł. Przedstawione powyżej zmniejszenia i modulacja dla płatności JPO oraz PRŚ mają istotne znaczenie dla sprawy. Podzielenie bowiem gruntów pomiędzy inne podmioty umożliwiało uzyskanie wyższych płatności. Utworzenie zatem przez W. poszczególnych spółek, które odrębnie zgłosiły działki rolne, mogło zostać uznane za działanie mające na celu obejście prawa, niezasługujące w związku z tym na ochronę prawną. W ustalonych okolicznościach sprawy organy zasadnie przyjęły zatem, że to J. F. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i prowadzi działalność w ramach tego gospodarstwa w sposób zorganizowany i ciągły. Osobiście kierował on i decydował w 2014 r. o całości działań dotyczących rodzajów produkcji, upraw i usług, których celem był określony skutek gospodarczy tej działalności.

W konsekwencji zatem – w ocenie Sądu, nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 30 rozporządzenia nr 73/2009.

Należy również zauważyć, że zorganizowanie wielu spółek przez tą samą osobę jest zdarzeniem, które nie narusza żadnych przepisów krajowych, czy unijnych. Jednakże, ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, korzystając ze wspólnego zaplecza, nie pozwala na przyjęcie – wbrew twierdzeniom skargi, iż działalność rolnicza w formie licznych spółek, których wspólnikiem był J. F. była uzasadniona okolicznościami ekonomicznymi. J. F. w prowadzonym postępowaniu nie wykazał aby uzyskał inną korzyść niż ta, którą miał uzyskać w postaci większej płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego. Stworzenie wielu gospodarstw rolnych bez uzasadnionej przyczyny, których powierzchnia łączna przekraczała zdecydowanie dopuszczalną powierzchnię do uzyskania poszczególnych płatności, jednoznacznie wskazuje na świadome dążenie do otrzymania płatności w zawyżonej wysokości, co jest sprzeczne z założeniami Wspólnej Polityki Rolnej. Stworzenie przez W. tak wielu gospodarstw rolnych należy więc postrzegać wyłącznie jako chęć ominięcia wprowadzonych przepisami ograniczeń, a nie jako sposób realizacji zadań gospodarczych zapisanych we Wspólnej Polityce Rolnej. Tym bardziej, że strona skarżąca nie wykazała racjonalnych i przekonujących przyczyn, dla których była prowadzona działalność rolnicza w formie wielu odrębnych podmiotów gospodarczych, powiązanych ze sobą przez osobę W. jako zarządzającego. Wskazała jedynie, że powstanie nowych podmiotów było wynikiem decyzji o sposobie prowadzenia działalności rolniczej przez W. oraz sugestii banku [...] S.A., który nie chciał udzielać dalszych kredytów na zakup ziemi osobiście J. F. i który poinformował, że będzie finansował zakup gruntów wyłącznie dla spółek prawa handlowego. Argumentacja ta nie uzasadnia tworzenia wielu spółek, zamiast utworzenia ewentualnie jednej spółki występującej jako producent rolny. Zwłaszcza, że duży przedsiębiorca jest silniejszy ekonomicznie, ma lepszą pozycję na rynku (niż mali przedsiębiorcy), ma większą zdolność kredytową.

Podnoszona ponadto argumentacja, zgodnie z którą nastąpiła zmiana siedziby Sp. z o.o. W. i nazwy spółki na P. i że strona skarżąca obecnie dysponuje kapitałem zakładowym w kwocie [...] zł z własnym parkiem maszynowym oraz budynkami gospodarczymi, jak słusznie zauważył organ II instancji, była chybiona, ponieważ sprawa dotyczy złożenia przez Stronę wniosku o przyznanie płatności za 2014 r. i sytuacji spółki w tym okresie.

Reasumując należy wskazać, że ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w decyzjach organów obu instancji. W ocenie Sądu, organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, wnikliwie rozpatrzyły materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez stronę skarżącą, i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. W szczególności wyjaśniły dlaczego, strona skarżąca nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa. Tym, samym nie można także zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że organy dopuściły się naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a

Na marginesie powyższych uwag należy także wskazać, że Spółki F. i F. wystąpiły z wnioskami o przyznanie płatności na rok 2013. Kierownik BP ARiMR w Nowej Soli z/s w K. decyzją nr 0069-2014-003018 z dnia 22 grudnia 2014 r. odmówił przyznania płatności wobec stworzenia przez producenta rolnego F. Sp. z o.o. sztucznych warunków. Stanowisko to zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektor Lubuskiego OR ARiMR w Zielonej Górze nr 9004-2015-00010 z dnia 30 czerwca 2015 r., a następnie wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. II SA/Go 618/15. NSA wyrokiem z 30 stycznia 2018 r. (sygn. akt II GSK 952/16) oddalił skargę kasacyjną.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.