Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 7679/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 15zzs4 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 45 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 185/21 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 listopada 2020 r., nr 212/Kadr w przedmiocie zwolnienia z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 185/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 listopada 2020 r. nr 212/Kadr w przedmiocie zwolnienia z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 lipca 2020 r. Dziekan Wydziału [...] Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego, działając na podstawie § 65 ust. 2 pkt 1 w związku z § 64 ust. 1 pkt 3 oraz § 51 ust. 3 Regulaminu studiów w Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego, stanowiącego załącznik do uchwały Senatu Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego nr 24/W AT/2019 z dnia 30 maja 2019 r. w sprawie uchwalenia "Regulaminu studiów w Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego" (tekst jednolity Obwieszczenie Rektora WAT nr 3/WAT/2019 z dnia 14 października 2019 r.; dalej "regulamin studiów"), poinformował Rektora-Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego o konieczności wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia kandydata na żołnierza zawodowego kpr. pchor. D. B. ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów.

W uzasadnieniu zauważył, że skarżący miał obowiązek złożyć w dziekanacie wydziału pracę dyplomową w terminie do 18 czerwca 2019 r., a następnie przystąpić w terminie do 27 czerwca 2019 r. do egzaminu dyplomowego. Obowiązki te wynikały z "Harmonogramu sesji egzaminacyjnej i pracy komisji egzaminu dyplomowego dla studentów studiów magisterskich kandydatów na żołnierzy zawodowych w r.a. 2018/2019 (korekta harmonogramu z 30.01.2019)" zamieszczonego na stronie internetowej wydziału oraz na tablicy informacyjnej w Katedrze [...].

Z informacji Dziekana wynikało, że skarżący nie złożył w wyznaczonym terminie pracy dyplomowej i nie przystąpił w wyznaczonym terminie do egzaminu dyplomowego.

W piśmie z 16 lipca 2020 r. Rektor, powołując się na art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U.

z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."), poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby kandydackiej, pouczając stronę skarżącą o przysługujących jej prawach.

Decyzją z 7 października 2020 r., nr 245/kadr, Rektor - powołując się na przepisy art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 860) w związku z art. 61 § 1, art. 104 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. - zwolnił skarżącego D. B. z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów.

W uzasadnieniu wskazał, że w świetle § 64 ust. 1 pkt 3 regulaminu studiów, student zostaje skreślony z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie ustalonym przez dziekana pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Zgodnie zaś z § 51 ust. 3 regulaminu studiów, warunkiem złożenia pracy dyplomowej przez studenta jest uzyskanie za pracę dyplomową pozytywnych ocen promotora

i recenzenta.

Organ pierwszej instancji podniósł, że promotor pracy dyplomowej skarżącego w notatce służbowej z 14 lipca 2020 r. skierowanej do Rektora poinformował, że skarżący nie przejawia inicjatywy w realizacji pracy dyplomowej. W notatce służbowej promotor wskazał, że praca realizowana jest niesystematycznie i niezgodnie z ustalonym harmonogramem, a także, że - pomimo wielokrotnych monitów - od początku 4 semestru (w 2019 r.) skarżący ani razu nie pojawił się z wynikami zadania dyplomowego. Zdaniem organu z notatki wynika ponadto, że promotor ocenił stan zaawansowania skarżącego na 30%, przy czym - jak wskazał promotor – wspomniany stan zaawansowania pracy skarżący osiągnął po ponad roku od terminu, kiedy miał tę pracę złożyć w dziekanacie, tj. od dnia 18 czerwca 2019 r.

Rektor stwierdził, że student nie uzyskał za pracę dyplomową pozytywnych ocen promotora i recenzenta i tym samym nie spełnił wymogów określonych w § 51 ust. 3 oraz w § 64 ust. 1 pkt 3 regulaminu studiów. W tej sytuacji zostały spełnione przesłanki umożliwiające zwolnienie skarżącego ze służby kandydackiej. Rektor powołał się również na art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z którego wynika, że zaistnienie ww. przesłanki obliguje Rektora do zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej pełniącego służbę kandydacką.

Na marginesie organ pierwszej instancji zauważył, że zarówno dowódca kompanii, jak i dowódca batalionu szkolnego negatywnie zaopiniowali skarżącego, wskazując, iż jest on żołnierzem niezdyscyplinowanym, lekceważącym regulaminy wojskowe oraz polecenia przełożonych. Ponadto wniosek Dziekana o zwolnienie skarżącego ze służby kandydackiej poparli kolejni jego przełożeni wojskowi, tj. Szef Pionu Ogólnego WAT i Prorektor ds. Wojskowych WAT, a także Prorektor ds. Kształcenia WAT.

Decyzją z 17 listopada 2020 r., nr 212/Kadr, po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej, Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy powyższą decyzję Rektora z 7 października 2020 r. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący nie uzyskał za pracę dyplomową pozytywnych ocen promotora i recenzenta i tym samym nie spełnił wymogów określonych w § 51 ust. 3 regulaminu studiów. W tej sytuacji zostały spełnione przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby kandydackiej. Organ odwoławczy uznał za bezsporne, że skarżący nie spełnił wymogów określonych w § 64 ust. 1 pkt 3 oraz § w 51 ust. 3 regulaminu studiów. Powołując się na art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Minister wskazał, że w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zwolnienia skarżącego ze służby kandydackiej.

Ustosunkowując się do wniosku strony skarżącej o wyznaczenie dwóch miesięcy na obronę, Minister zauważył, że wniosek ten nie mógł być uwzględniony, albowiem nie spełniał warunku, o którym mowa w § 51 ust. 6 regulaminu studiów. Odnosząc się z kolei do kwestii podniesionych przez skarżącego problemów zdrowotnych i przebywania przez niego na zwolnieniach lekarskich od stycznia 2020 r., organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one znaczenia dla sprawy, ponieważ niespełnienie wymogów określonych w regulaminie studiów nastąpiło pół roku wcześniej, tj. w czerwcu 2019 r., w chwili niezłożenia pracy dyplomowej

i nieprzystąpienia do egzaminu dyplomowego.

Minister podkreślił, że jedynym powodem wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie skarżącego było niezłożenie w terminie pracy dyplomowej. Stwierdził, że załączona do akt sprawy informacja promotora pracy dyplomowej skarżącego świadczy o tym, iż wspomniana praca była wykonywana wyjątkowo niesystematycznie i tak naprawdę jest w początkowym stadium realizacji. Minister zauważył, że student, któremu zależy na ukończeniu studiów, stara się realizować pracę dyplomową niezależnie od innych zaległości w nauce, tak aby natychmiast po ich usunięciu mógł złożyć ją w przypisanym terminie i przystąpić do egzaminu dyplomowego. Według Ministra postępowanie takie powinno charakteryzować zwłaszcza studenta wojskowego, świadcząc o jego woli walki - niezbędnej w służbie wojskowej.

Organ odwoławczy stwierdził, że gdyby skarżący rzeczywiście przejawił zainteresowanie realizacją pracy dyplomowej i przedstawił promotorowi wykonaną pracę, w ciągu 2-3 dni instytut mógłby zorganizować egzamin dyplomowy. Tymczasem, jak zauważył Minister, zapewnienia skarżącego, iż "(...) w każdej chwili gotów był złożyć pracę magisterską i podejść do obrony" w świetle opinii promotora uznać należy za kłamliwe i niepotwierdzone w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania.

Minister wskazał, że mimo kilkukrotnych rozmów z zastępcą Dziekana, podczas których skarżący zobowiązywał się do napisania pracy dyplomowej, nie kontaktował się on jednak z promotorem. Według organu odwoławczego uznać więc należy, iż skarżący mając notoryczne zaległości, a także niezrealizowaną pracę dyplomową na pewno nie może być uznany za - jak twierdził - osobę będącą "dobrym i sumiennym studentem".

Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, Minister uznał za bezsporne, że skarżący nie spełnił wymogów określonych w regulaminie studiów. W związku

z powyższym, mając na uwadze treść przepisu art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zwolnił skarżącego kandydata na żołnierza zawodowego ze służby kandydackiej. Minister zauważył, że skarżący nie wykazał się wystarczającą aktywnością w usuwaniu zaległości i to brak systematyczności oraz niewielkie umiejętności świadczą o tym opóźnieniu. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że postawa skarżącego nie rokuje nadziei na pomyślne ukończenie studiów.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniósł skarżący. Wskazał w niej, że problemy związane z obroną pracy dyplomowej powstały przez jednego wykładowcę - doktora W. M., który pomimo wcześniejszych ustaleń ze skarżącym, odmówił mu przepisania oceny. Stwierdził, że Dziekan przychylił się do jego wniosku i przepisania oceny, dzięki której mógłby on przystąpić do złożenia pracy i obrony pracy dyplomowej - brak przepisania powodował, iż nie miał on absolutoriom, a co za tym idzie, nie mógł przystąpić do obrony. Pomimo tego, iż decyzja Dziekana pochodziła z 17 września 2019 r., to wpisu do USOS dokonano dopiero w lipcu 2020 r., a wiec po tym, jak wszczęto już postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej. Skarżący stwierdził, że jest w każdej chwili gotów złożyć pracę magisterską i podejść do obrony, chociaż aktualnie ma problemy ze zdrowiem, które spowodowane są przeżyciami, jakich doświadczył na WAT. W ocenie skarżącego, istotne jest to, że zarówno Rektor, jak i Dziekan znali problemy skarżącego, z jakimi zmaga się na uczelni, a także znane im były przyczyny braku możliwości zachowania terminu wyznaczonego na złożenie pracy dyplomowej. Dziwi więc fakt, iż władze uczelni wszczęły postępowanie o zwolnienie skarżącego ze służby.

Skarżący zarzucił również, że Minister milczeniem pominął kwestie związane ze stanem jego zdrowia, a tym samym nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości, a także nie ocenił zebranego w sprawie materiału dowodowego w stopniu wystarczającym. Jego zdaniem Minister nie przeanalizował argumentów podniesionych w odwołaniu, jak również załączonych do niego dowodów i w konsekwencji nie dokonał prawidłowej subsumpcji przepisów prawa w zaistniałym stanie faktycznym sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 8 czerwca 2021 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skargi. Dodatkowo zarzucił, że sporna decyzja Rektora z 7 października 2020 r. została wydana w czasie, kiedy skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim. Tym samym organ naruszył art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji uznał, że zarówno Minister Obrony Narodowej, wydając decyzję z 17 listopada 2020 r., jak i Rektor-Komendant Wojskowej Akademii Technicznej, wydając w dniu 7 października 2020 r. decyzję

w sprawie zwolnienia skarżącego z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów - nie dopuścili się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom strony skarżącej, organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek zastosowania przepisu art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organy obu instancji prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wątpliwości i argumentów strony skarżącej podnoszonych w toku postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że nie był uprawiony w ramach niniejszego postępowania do dokonywania oceny prawidłowości działań Rektora w zakresie sygnalizowanych przez skarżącego nieprawidłowości

w działalności uczelni. Przedmiotem oceny Sądu jest jedynie zasadność decyzji

o zwolnieniu ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych

w regulaminie studiów. Zdaniem tego Sądu - w świetle art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - zaistnienie wskazanej wyżej negatywnej przesłanki obliguje organ do zwolnienia żołnierza pełniącego służbę kandydacką z tej służby.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że z akt sprawy wynika w sposób bezsporny, iż skarżący miał obowiązek złożyć pracę dyplomową w terminie do 18 czerwca 2019 r. w dziekanacie Wydziału [...] WAT oraz przystąpić w terminie do 27 czerwca 2019 r. do egzaminu dyplomowego. Obowiązki te wynikały z Harmonogramu sesji egzaminacyjnej i pracy komisji egzaminu dyplomowego dla studentów studiów magisterskich kandydatów na żołnierzy zawodowych w roku akademickim 2018/2019. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania wynika, iż skarżący nie złożył w wyznaczonym przez Dziekana terminie pracy dyplomowej i nie przystąpił w wyznaczonym terminie do egzaminu dyplomowego.

Sąd ten przytoczył § 51 ust. 3 i § 64 ust. 1 pkt 3 regulaminu studiów. Wskazał, że z ustaleń dokonanych na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że promotor pracy dyplomowej skarżącego w notatce służbowej z 14 lipca 2020 r. skierowanej do Rektora poinformował, że skarżący nie przejawia inicjatywy w zakresie realizacji pracy dyplomowej, realizując ją niezgodnie z ustalonym harmonogramem. Z informacji promotora wynikało ponadto, że - pomimo wielokrotnych monitów - stan zaawansowania pracy, sięgający jedynie około 30%, skarżący osiągnął po upływie ponad roku od terminu, w którym miał tę pracę złożyć w dziekanacie, tj. od 18 czerwca 2019 r. Zdaniem Sądu skarżący nie uzyskał zatem za pracę dyplomową pozytywnych ocen promotora i recenzenta i tym samym nie spełnił wymogów określonych w § 51 ust. 3 regulaminu studiów. Skoro skarżący nie spełnił wymogów określonych w § 64 ust. 1 pkt 3 oraz § w 51 ust. 3 regulaminu studiów, organy obu instancji prawidłowo uznały, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i zwolnienia skarżącego ze służby kandydackiej.

Zdaniem tego Sądu Minister Obrony Narodowej, rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, zasadnie uznał, że podniesione przez skarżącego okoliczności związane z problemami zdrowotnymi i przebywaniem na zwolnieniach lekarskich od stycznia 2020 r. nie mogły mieć istotnego znaczenia dla sprawy, ponieważ niespełnienie przez skarżącego wymogów określonych w regulaminie studiów nastąpiło znacznie wcześniej, tj. w czerwcu 2019 r., a więc w chwili niezłożenia pracy dyplomowej i nieprzystąpienia do egzaminu dyplomowego. Jeśli chodzi o zarzut rzekomego wydania spornej decyzji z naruszeniem art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Sąd stwierdził, że przepis ten nie stał na przeszkodzie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, pomimo przebywania skarżącego na zwolnieniu lekarskim.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie organy administracji obu instancji zasadnie przyjęły, że nie zachodziła jakakolwiek potrzeba przeprowadzenia dodatkowych ustaleń w zakresie podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących rzekomej wieloletniej przemocy psychicznej stosowanej wobec niego na uczelni przez przełożonych. Skoro jedynym powodem wystąpienia Dziekana

z wnioskiem do Rektora o zwolnienie skarżącego ze służby było niezłożenie przez niego pracy dyplomowej w terminie przewidzianym w regulaminie studiów, to jedynie w tym zakresie Sąd zobowiązany był ocenić legalność obu spornych decyzji. Organy nie naruszyły więc art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem podjęły wszelkie możliwe

i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Nie naruszyły też art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Organy obu instancji nie dopuściły się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie istoty sprawy przez uchylenie decyzji organów obu instancji. Nadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w potrójnej stawce minimalnej, z uwagi na poziom skomplikowani sprawy oraz o przeprowadzenie rozprawy i przesłuchania skarżącego.

Zaskarżonej "decyzji" zarzucił naruszenie:

1. przepisów praw materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy polegające na wydaleniu skarżącego ze służby wojskowej kandydackiej, podczas gdy nie zachodziły przesłanki do takiej decyzji w stosunku do niego, i w efekcie naruszenie postanowienia regulaminu studiów, tj. naruszenie § 65 w związku z § 64 regulaminu studiów, na które powołuje się wyżej cytowany przepis prawa.

2. przepisów prawa postępowania mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że istniały podstawy do jej uwzględnienia,

b) art. 141 § 4 w związku z art. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że istniały podstawy do jej uwzględnienia oraz poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie odnosi się do zarzutów stawianych organowi drugiej instancji oraz w ogóle nie odnosi się do materiału dowodowego,

c) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe sprawowanie kontroli administracji publicznej polegające na utrzymaniu wadliwych decyzji w mocy,

d) Art. 10 p.p.s.a. poprzez uniemożliwianie skarżącemu udziału w sprawie (wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym w czasie kiedy epidemia była w odwrocie, bez możliwości udziału w rozprawie, o co skarżący wnosił - po latach nękania i mobbingu chciał być wysłuchany),

e) art. 7 i 8 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez: (i) niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, (ii) braki w uzasadnieniu wyroku (brak odniesienia się w wyroku do spraw poruszonych w skardze), (iii) dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

z naruszeniem zasad logiki, poszanowania godności żołnierza i studenta oraz naruszeniem regulaminu studiów oraz praw żołnierza i studenta, polegające min. na : (1) nieuwzględnieniu faktu, że okres zawinienia rzekomego opóźnienia obrony obejmuje czas choroby (dowód akta osobowe; decyzja MON ani wyrok WSA w ogóle do tej sprawy się nie odnosi), a więc okresy, kiedy to wszelkie działania/zaniechanie mają charakter usprawiedliwiony; (2) nieuwzględnienie faktu, że z winy wykładowcy trwało przepisywanie oceny przez okres 1 roku wobec zgody /polecenia Dziekana (co uniemożliwiało uzyskanie absolutorium, co uniemożliwiało obronę; tutaj również brak mowy o tej kwestii w uzasadnieniu wyroku WSA); (3) nieuwzględnieniu w systemie informatycznym zaliczeń z powtarzanego roku, a tym bardziej nieuwzględnienie faktu zgody na takie zaliczenie wobec oficjalnej, pisemnej zgody Dziekana, którą dołączono do skargi; (4) nieuwzględnieniu w ostatecznym rozliczeniu "odrobionych zajęć", uniemożliwianiu zaliczenia powstałych zaległości, nieinformowaniu żołnierza o jego prawach, wprowadzaniu w błąd, nieprzekazania odpowiednich wniosków do Rektora przewidzianych regulaminem studiów, a przede wszystkim poprzez stwierdzenie, że nie miał przygotowanej pracy magisterskiej, podczas gdy była ona sporządzana (dowody korespondencji z wykładowcami załączono do skargi – pracę magisterską prowadził starszy oficer i prace wydawało się wydrukowaną w kopercie a nie mailem i "Pan D." przekazał ją oficerowi

o nazwisku J. M.); (5) a wreszcie nieuwzględnienie historii studiów i wcześniejszych prób usunięcia z uczelni (które były anulowane przez MON - patrz akta osobowe; w tej sprawie również decyzje ani wyrok się nie wypowiadają).

Skarżący wniósł także o rozważenie przez Naczelny Sąd Administracyjny

z urzędu wady nieważności wymienionej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., bowiem sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym a skarżący, będąc latami nękany na uczelni, chciał zostać osobiście wysłuchany.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący odniósł się do powyższych zarzutów.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Zarządzeniem z 1 grudnia 2022 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej, w związku z art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t.: Dz. U. z 2021, poz. 2095 ze zm.) wyznaczyła w sprawie posiedzenie niejawne, o czym poinformowano strony wraz

z pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

W tej sytuacji sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, jest możliwa jedynie

w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie kolejność ta musi zostać odwrócona, gdyż zarzut naruszenia prawa procesowego został sformułowany w skardze kasacyjnej w taki sposób, iż jego zasadność bądź bezzasadność będzie konsekwencją zasadności bądź bezzasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego.

W zarzucie 2.e autorka skargi kasacyjnej zarzuciła oparcie zaskarżonego wyroku na błędnych ustaleniach faktycznych i nieuwzględnienia szeregu wskazanych w zarzucie faktów. W jej ocenie fakty te powinny stać się koniecznymi elementami stanu faktycznego, zaś ich nieuwzględnienie doprowadziło do wydania błędnej decyzji. Z tych względów konieczne jest uprzednie odniesienie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż krąg okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy wynika z przepisów prawa materialnego, a przepisy prawa procesowego określają jedynie reguły dokonywania czynności procesowych (czynności wyjaśniających sprawę administracyjną), w tym czynności postępowania dowodowego.

Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja w sprawie zwolnienia z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którym żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwalnia się ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki. Zwolnienie ze służby kandydackiej następuje odpowiednio decyzją rektora-komendanta uczelni wojskowej, komendanta szkoły podoficerskiej lub komendanta ośrodka szkolenia.

Powyższy przepis ustanawia obligatoryjną podstawę zwolnienia żołnierza pełniącego służbę kandydacką z tej służby, jeśli nie spełni on wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki. W przypadku kandydatów na żołnierzy zawodowych, odbywających służbę kandydacką w WAT, aktem, który określał szczegółowo prawa i obowiązki studentów tej Uczelni, jest Regulamin studiów wyższych w WAT z dnia 30 maja 2019 r. Zgodnie z § 64 ust. 1 pkt 3 regulaminu studiów student zostaje skreślony z listy studentów w przypadku niezłożenia

w terminie ustalonym przez dziekana pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Powyższe przepisy prawa materialnego wytyczają krąg okoliczności faktycznych prawnie relewantnych w rozpoznawanej sprawie.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący miał obowiązek złożyć w dziekanacie wydziału pracę dyplomową w terminie do 18 czerwca 2019 r., a następnie przystąpić w terminie do 27 czerwca 2019 r. do egzaminu dyplomowego. Obowiązki te wynikały z "Harmonogramu sesji egzaminacyjnej i pracy komisji egzaminu dyplomowego dla studentów studiów magisterskich kandydatów na żołnierzy zawodowych w r.a. 2018/2019 (korekta harmonogramu z 30.01.2019)" zamieszczonego na stronie internetowej wydziału oraz na tablicy informacyjnej w Katedrze [...]. Nie jest kwestionowane w sprawie, że skarżący nie złożył w wyznaczonym przez dziekana terminie pracy dyplomowej i nie przystąpił w wyznaczonym terminie do egzaminu dyplomowego. Zgromadzony materiał dowodowy uzasadniał tym samym ocenę, że

w sprawie zaistniały przesłanki określone w powyższych przepisach, obligujące do zwolnienia skarżącego kasacyjnie z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji brak było podstaw prawnych do dokonywania oceny prawidłowości działania Rektora w zakresie zasygnalizowanych w skardze i dalszych pismach nieprawidłowości w działalności uczelni. Autorka skargi kasacyjnej okoliczności te powtarza w zarzucie 2.e. skargi kasacyjnej. Okoliczności te są w świetle przepisów prawa materialnego prawnie nieistotne w postępowaniu nakierowanym na ocenę prawidłowości kontrolowanej decyzji. Przepisy art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. – których zarzut naruszenia podniesiono w zarzucie 2.e. - nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z dnia 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15, CBOSA). Żadna zaś z okoliczności wskazanych w zarzucie 2.e. nie ma znaczenie w świetle wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego. Z tych względów zarzuty 1. i 2.e. nie znajdują uzasadnienia.

Zarzut 2.d. jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Jednym z elementów składowych konstrukcji prawa do sądu jest prawo do jawnego postępowania sądowego oraz prawo do uzyskania wyroku sądowego po przeprowadzeniu publicznej rozprawy. Jawność postępowania sądowego należy postrzegać w kategoriach zasady konstytucyjnej, stanowiącej komponent prawa do sądu. Prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy jest standardem prawnym, o którym mowa także w międzynarodowych dokumentach ochrony praw człowieka (por. art. 6 ust. 1 EKPC, art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, a także art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej).

Konstytucyjna zasada jawności postępowania sądowego znajduje odzwierciedlenie w licznych przepisach rangi ustawowej, w tym w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 10 p.p.s.a. rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Stosownie do art. 91 § 2 p.p.s.a. o posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony. Natomiast zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu jeśli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron. Powyższe rozwiązania legislacyjne, zarówno rangi międzynarodowej, konstytucyjnej, jak i ustawowej, wskazują na prymat rozprawy jako formy przeprowadzenia postępowania sądowego.

Ograniczenia jawności postępowania sądowego są jednak, jak wynika choćby z powołanego art. 90 § 1 p.p.s.a., prawnie dopuszczalne i mają ugruntowanie tak w Konstytucji, jak i w aktach prawa międzynarodowego. O warunkach jawności postępowania oraz dopuszczalności jej ograniczeń stanowi art. 6 ust. 1 EKPC. Dopuszczalnymi przez Konwencję ograniczeniami jawności rozprawy są wymogi porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwowego w społeczeństwie demokratycznym, jeżeli wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jawność procesu sądowego nie jest utożsamiana z bezwzględnym obowiązkiem rozpoznawania spraw na rozprawach. Trybunał formułuje w tym zakresie standard, zgodnie z którym strona ma prawo do bycia wysłuchanym przynajmniej w jednej instancji, a rezygnacja z tego wysłuchania przez ustawodawcę lub sąd jest dopuszczalna ze względu na swoisty charakter postępowania, np. kwestie uboczne (wpadkowe), rozpoznanie apelacji czy też kasacji. W odniesieniu do tej ostatniej kwestii Trybunał przyjmuje, że jeżeli przedmiotem sprawy są wyłącznie zagadnienia prawne, postępowanie apelacyjne lub kasacyjne będzie spełniać wymogi art. 6 ust. 1 EKPC nawet bez wysłuchania strony na tym etapie, mając na względzie zasadę ekonomiki procesowej (zob. szerzej Andrzej Paduch, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2870/20; OSP z 2022 r., z. 1, poz. 11 oraz powoływane tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka).

W Konstytucji RP w art. 45 ust. 2 określono sytuacje, kiedy jawność rozprawy może być wyłączona. Zgodnie z tym przepisem wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd może być ograniczane na ogólnych warunkach z art. 31 ust. 3 Konstytucji z zastosowaniem tzw. testu proporcjonalności ograniczeń. Z przepisu tego wynika, że konstytucyjnymi przesłankami ograniczenia praw jednostki może być bezpieczeństwo lub porządek publiczny oraz zdrowie i prawa innych osób. Z unormowań tych wynika, że prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy nie powinno być absolutyzowane, bowiem w szczególnych sytuacjach prawodawca zwykły na poziomie stanowionych ustaw został przez ustrojodawcę uprawniony - i zobowiązany jednocześnie - do stanowienia przepisów oraz podejmowania inicjatyw, które mają na celu ochronę wartości nadrzędnych z punktu widzenia całego społeczeństwa, do których zaliczyć należy zdrowie i życie obywateli, a które ze swej istoty mogą wchodzić w potencjalny konflikt z niektórymi wartościami ze sfery interesu indywidualnego. W warunkach stanów zagrożeń o skali masowej Konstytucja RP dopuszcza, aby działania prawodawcy ukierunkowane zostały na ochronę dóbr publicznych, do których zalicza się zdrowie publiczne. Oczywistym jest, że nie w każdym przypadku ochrona tak rozumianej wartości, choć wspólnej dla wszystkich członków społeczeństwa, pozostawać będzie w pełnej "symbiozie" z interesem indywidualnym jednostki, a przynajmniej nie ze wszystkimi jego aspektami (por. szerzej P. Kardas, Konstytucyjne podstawy rozstrzygania kolizji obowiązków i konfliktów dóbr w czasie epidemii, Palestra 6/2020). Prawodawca, a następnie organy stosujące prawo, są zobowiązane w tego typu warunkach nadzwyczajnych dokonać procesu ważenia wartości konstytucyjnych, skorelowanego z zasadą proporcjonalności, i rozstrzygnąć możliwe konflikty interesów prywatnych i publicznych na rzecz wartości uznanych za nadrzędne w danych okolicznościach faktycznych i w określonym układzie stosunków. Dokonując ograniczenia konkretnego prawa bądź wolności w imię ochrony porządku publicznego, ustawodawca, jak i organy stosujące prawo, kierują się przy tym troską o należyte współżycie członków społeczeństwa, które obejmuje zarówno ochronę interesów poszczególnych osób, jak i określonych dóbr społecznych.

Dodatkowo należy podkreślić, że nakazu publicznego ogłaszania wyroku, jaki wypływa z art. 45 ust. 2 zd. 2 Konstytucji RP nie należy odnosić literalnie do każdej sytuacji, a jedynie do przypadków wymienionych w ust. 2, tj. wyłączenia jawności rozprawy ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. W razie natomiast ograniczenia prawa do jawnego rozpatrzenia sprawy na ogólnych warunkach z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP za dopuszczalną formę upublicznienia orzeczeń uznaje się, poza ich ustnym odczytaniem, także złożenie w sekretariacie sądu i umożliwienie zainteresowanym zapoznanie się z nim (por. wyr. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 136/21). Wydany na posiedzeniu niejawnym wyrok wraz z pisemnym uzasadnieniem jest przesyłany do stron z urzędu na podstawie art. 139 § 4 i art. 142 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.

Z powyższego wynika, że odbycie w sprawie posiedzenia niejawnego uznaje się za dopuszczalne, niemniej jednak niezbędne jest zachowanie wymogów rzetelnego procesu sądowego. Posiedzenie niejawne powinno być wyjątkiem i znajdować wyraźną podstawę ustawową.

Przechodząc na grunt polskiej procedury sądowoadministracyjnej warto zwrócić uwagę, że podstawę rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych zawierają już ogólne przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w tym trybie ustawodawca przewidział w przypadku postępowania uproszczonego (art. 120 p.p.s.a.), postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej (art. 64d), czy rozpoznania skargi kasacyjnej w przypadkach, o których mowa w art. 182 p.p.s.a. Forma posiedzenia niejawnego została zatem przewidziana przez ustawodawcę jako praktyka rozpatrywania spraw sądowoadministracyjnych dla niektórych, uzasadnionych przypadków, wyliczonych już w samej ustawie.

Szczególną natomiast podstawę ustawową do rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym ustanawiają przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842). Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego wyroku przez Sąd I instancji, "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących". Natomiast stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 tej ustawy "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".

Zatem w dniu wydania zaskarżonego wyroku rozprawa przed sądem administracyjnym mogła być przeprowadzana w formie zdalnej, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przepis, o którym mowa, dopuszcza także przeprowadzenie rozprawy w formie tradycyjnej, co wynika ze sformułowania "chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (art. 15zzs4 ust. 2 in fine ustawy). Jednak przewodniczący może – również poza sytuacjami wskazanymi w ust. 2 tego przepisu – zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące warunki: po pierwsze przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, po drugie przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, po trzecie rozprawy nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku.

Przewidziane w art. 15zzs4 ustawy covidowej ograniczenie prawa do jawnego rozpoznania sprawy jest dopuszczalne ze względu na treść art. 45 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji, odnosi się bowiem do sytuacji wyjątkowej - stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, a więc służy tym samym ochronie zdrowia publicznego, porządku publicznego, wolności i praw jednostek, a także realizacji zadań władzy publicznej, wynikających z art. 68 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych, równoważąc wartości indywidualne i publiczne w stanach wyjątkowych. W uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19; (pub. ONSA i wsa z 2021 r., nr 3, poz. 35), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepis art. 15zzs4 ustawy covidowej należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i 90 § 1 p.p.s.a. W ocenie tego Sądu prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, w której jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy covidowej jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie zagrożenia epidemicznego, w pełni nakazują uwzględnienie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację wskazującą na możliwość rozstrzygnięcia sprawy na posiedzeniu niejawnym i zaistniałe okoliczności związane z ogłoszonym stanem epidemii, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawidłowo zarządzono rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i na nim wydano zaskarżony wyrok, nie naruszając przepisów art. 10 p.p.s.a. w zw. z art. 90 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zasadnie nie uwzględnił wniosków strony skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pełnomocnicy stron zostali zawiadomieni o terminie posiedzenia niejawnego i mieli możliwość dodatkowego wypowiedzenia się co do wszystkich okoliczności w sprawie na piśmie.

Zarzut 2.b. jest nieuzasadniony. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu pierwszej instancji wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd ten w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, iż w ramach kontroli zaskarżonej decyzji nie może odnosić się do podniesionych w skardze nieprawidłowości w funkcjonowaniu uczelni, gdyż przedmiotem jego oceny może być jedynie zasadność decyzji o zwolnieniu ze służby kandydackiej. Tym samym zarzut w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za niezasadny.

Zarzut 2.c jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten ma więc tylko charakter ustrojowy i zasadniczo nie może stanowić samodzielnego elementu zarzutu. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Naruszenie tego przepisu może polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie, przy czym przepis ten nie może być naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli, jak zarzuciła w rozpoznawanej sprawie autorka skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2013 r., II GSK 2147/11). Żadna z wyżej wskazanych okoliczności nie miała miejsca w niniejszej sprawie. To, czy ocena legalności zachowania organu była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 marca 2013 r., I GSK 1790/11; 11 kwietnia 2013 r., I FSK 753/12). Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał w niniejszej sprawie takiej kontroli albo, że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje. W konsekwencji nie mogło dojść do naruszenia powołanego w powiązaniu z art. 3 § 1 p.p.s.a. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a.

Zarzut 2.a oraz zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazany w ramach zarzutu 2.b są nieuzasadnione. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że odniesienie do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Naruszony przez Sąd pierwszej instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autorki skargi kasacyjnej, która jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Art. 145 § 1 pkt 1 jest jednostką redakcyjną złożoną wewnętrznie jeszcze z trzech podpunktów zawartych w literach od a do c. Obowiązkiem autorki skargi kasacyjnej było oznaczenie, który z przepisów zawartych w poszczególnych literach został naruszony. Uchybienie temu obowiązkowi czyni zarzuty pozbawione podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.