Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2963/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Woś Sędziowie WSA : Renata Czeluśniak Aldona Gąsecka - Duda / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia [...].04.2000r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 61§4 k.p.a. poinformował T. K. o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w celu wydania decyzji w sprawie uprawnień wyżej wymienionego do świadczeń określonych w ustawie z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ), jak również realizując postanowienia zawarte w art. 21 i art. 25 tej ustawy - wezwał go między innymi o nadesłanie w terminie 14 dni wyjaśnień , dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskanie uprawnień. W zawiadomieniu zawarto nadto informację o możliwości zapoznania się strony z całością akt weryfikacyjnych, na podstawie których po upływie wyżej wskazanego terminu zostanie wydana stosowna decyzja oraz dalszą o treści obowiązujących przepisów prawa w postaci wypisu tekstu art. 21, art.25 i art. 27 wyżej powołanej ustawy, przy czym w aktach administracyjnych brak dowodu doręczenie stronie przedmiotowego zawiadomienia.

Decyzją z dnia [...].11.2000r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ) orzeczono o pozbawieniu T. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w K. decyzją z dnia [...].10.1976r. z dwóch tytułów tj. działalności w ruchu oporu od czerwca 1943r. do [...].01.1945r. oraz walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od [...].08.1947r. do [...].12.1947r.. W uzasadnieniu decyzji wskazano na ustalenia poczynione w toku postępowania weryfikacyjnego, zgodnie z którymi T. K. był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego, czego dowodzi zaświadczenie KWMO w K. z [...].09.1963r. oraz podanie z dnia [...].05.1979r. załączone do akt ZBoWiD i tam znajdująca się w deklaracji członkowskiej szczegółowa relacja o pracy w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Ta właśnie okoliczność uwzględniając cytowane w uzasadnieniu decyzji regulacje z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" stanowiła podstawę pozbawienia T. K. uprawnień kombatanckich. W decyzji zawarto nadto pouczenie o możliwości i trybie zgłoszenia przez stronę wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Po doręczeniu wyżej wymienionemu w dniu [...].11.2000r. przedmiotowego orzeczenia, we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia [...].12.2000r. T. K. nie negując podstaw do pozbawienia go uprawnień kombatanckich za okres po wyzwoleniu, zakwestionował zasadność decyzji z dnia [...].11.2000r. Nr [...], z uwagi na udokumentowaną uprzednio przynależność w czasie okupacji do AL. Skarżący wyjaśniał ponadto iż pracując w Organach Bezpieczeństwa był zatrudniony w administracji, nie miał nic wspólnego z pracą operacyjną, a w zaświadczeniach wydawanych przez Komendy MO każdemu wpisywano, że brał udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Na dowód, że skarżący nie zwalczał ruchu wyzwoleńczego dołączył do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oświadczenie członków BCh i AK tj. S. C. oraz J. G..

Rozpoznanie powyższego wniosku poprzedziły starania organu o uzyskanie z Komendy Wojewódzkiej Policji w K. dodatkowych informacji dotyczących przebiegu pracy T. K. oraz jego udziału w walkach ze zbrojnym podziemiem niepodległościowym, który to podmiot odmówił wykonania nadesłanej odezwy wobec zabezpieczenia kart ewidencyjnych i akt byłych funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i Służby w celu przekazania ich Instytutowi Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w K..

Decyzją z dnia 10.09.2001r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 §1 k.p.a. w związku z art.127 § 3 k.p.a i art. 129 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ) po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji publicznej utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].11.2000r. Nr [...] z uwzględnieniem analogicznych okoliczności, podkreślając iż osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturze UB pozbawia się uprawnień kombatanckich wszelkich tytułów oraz wskazując nadto na nieprzedłożenie w sprawie dokumentów umożliwiających odstąpienie od tego rygoru, dowodzących w myśl art. 21 ust.3 ustawy , że osoby takie do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielania im pomocy. W decyzji zawarto pouczenie o sposobie wniesienie skargi.

Po doręczeniu T. K. powyższego orzeczenia [...].09.2001r., w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia [...].10.2001r. skarżący domagał się uchylenie decyzji z dnia 10.09.2001r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. Zarzucając naruszenie art.7-9,11-12,75,78,80 k.p.a. i 107§3 k.p.a., jak również przepisów prawa materialnego tj. art. 25 ust.2 pkt 2 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) skarżący wskazywał, że decyzję wydano bez wnikliwego postępowania, nie zawiera ona uzasadnienia odpowiadającego wymogom art. 107§3 k.p.a. T. K. podnosił, że ma prawo do statusu kombatanta na podstawie art. 1 ust.2 pkt 3 i 6 ustawy bowiem w okresie od [...].06.1943r. do [...].01.1945r. był przydzielony do jednostki AL im. Z., która z mocy dekretu KRN z dniem 21.07.1944r. weszła w skład Polskich Sił Zbrojnych, na rozkaz dowódcy wstąpił do PUBP, gdzie pracował krótko, nie miał nic wspólnego ze zwalczaniem organizacji i osób z tzw. podziemia politycznego, a stosowanie wobec skarżącego zasady odpowiedzialności zbiorowej jest naruszeniem praw konstytucyjnych oraz godzi w zasadę sprawiedliwości społecznej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosząc o oddalenie skargi powoływał się na ustalenia uzasadniające pozbawienie T. K. uprawnień kombatanckich podane w kwestionowanej decyzji oraz wskazywał, że zarzuty podniesione w skardze odnośnie przebiegu postępowania i działalności kombatanckiej w świetle obowiązujących przepisów nie mają wpływu na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.s.a.) uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.s.a.).

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt wszczęcia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z urzędu postępowania administracyjnego, jego sygnalizowany w decyzji przebieg i poczynione ustalenia, w szczególności co do przyznania T. K. uprawnień kombatanckich przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w K. decyzją z dnia [...].10.1976r. z dwóch tytułów tj. działalności w ruchu oporu od czerwca 1943r. do [...].01.1945r. i walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od [...].08.1947r. do [...].12.1947r., a także jego zatrudnienia od [...].08.1947r. do [...].03.1955r. na stanowisku funkcjonariusza w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Wskazany stan faktyczny wynikający z dokumentów zawartych w akt ZBoWiD nie jest bowiem przez skarżącego kwestionowany, podobnie jak okoliczność zawiadomienia go o wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich, które pomimo wezwania i pouczenia pozostawił pierwotnie bez odpowiedzi. Powołane w decyzji dokumenty zawarte w aktach ZBoWiD potwierdzają jednoznacznie prawidłowość poczynionych w sprawie ustaleń i nie zawierają one jakiegokolwiek materiału dowodowego pozwalającego na uznanie, że do służby w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa skarżący został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielania im pomocy. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie jako bezzasadne, zaś kwestionowana oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].11.2000r. Nr [...] zostały wydane we właściwym trybie regulowanym dodatkowo w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745), przy prawidłowym zastosowaniu trafnie powołanych w nich przepisów prawa, w tym dotyczących pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm. ). Obowiązujący w datach wydania obu decyzji i powołany w nich art. 25 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy stanowił, iż osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2., w myśl którego pozbawiało się uprawnień kombatanckich między innymi osoby wymienione w art. 21 w ust. 2 w pkt 4 lit a - tj. takie, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3., zgodnie z którym zatrudnienie w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa nie pozbawiało uprawnień kombatanckich jedynie tych osób, które do tych Urzędów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowił samodzielną podstawę prawną do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy, jako przepis o charakterze szczególnym w porównaniu z art. 25 ust. 3 tej ustawy, był stosowany niezależnie od weryfikacji, każda z przesłanek wymienionych odrębnie w poszczególnych punktach art. 25 ust. 2 stanowiła przy jej spełnieni samodzielną, niezależnie od innych podstawę wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, zaś z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3 pozbawienie uprawnień kombatanckich następowało z uwagi na sam fakt służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, bez względu na charakter wykonywanych czynności, w szczególności niezależnie od tego czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej lub stosowaniem represji.

W taki też właściwy sposób zastosowano w niniejszej sprawie wskazane wyżej przepisy prawa nie odnoszące się li tylko do pozbawienia uprawnień nabytych wyłącznie za utrwalenie władzy ludowej, lecz uprawnień z wszelkich podstaw przewidzianych w ustawie z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, która nawet przy innych zasługach wprowadza swoiste sankcje związane z samym niepołączonym ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej pełnieniem służby lub funkcji oraz zatrudnieniem w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej latach 1944-1956. Uzasadnienia decyzji spełniają wymogi przewidziane w art. 107 § 1- 3 k.p.a. i są adekwatne do występującego w sprawie stanu faktycznego. Jedyną przesłanką uzasadniającą odstąpienie od zastosowanej sankcji i zachowanie przez skarżącego uprawnień kombatanckich nabytych za działalność wszelkich przewidzianych w ustawie tytułów było wykazanie, iż wstępując do Urzędu Bezpieczeństwa został tam skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy, czego jednakże pomimo pouczenia nie tylko nie dowodził, ale nawet nie twierdził ani po zawiadomieniu go o wszczęciu postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich, ani we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i czego nie potwierdzają złożone wówczas kserokopie oświadczeń, a zatem rozważanie w decyzjach niepodnoszonych okoliczności było bezprzedmiotowe. Ogólnikowe powołanie się w skardze na rozkaz dowódcy jako przyczynę wstąpienia do pracy PUBP, z którego nie wynika nawet iż był to rozkaz dowódcy organizacji niepodległościowej, o której mowa w art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie może prowadzić do jej uwzględnienia i jest nadto spóźnione bowiem to w postępowaniu przed organem administracji publicznej skarżący był zobowiązany do dowodzenia tych istotnych dla wydanego rozstrzygnięcia okoliczności. Odnośnie zarzutów stosowania względem skarżącego zasad odpowiedzialności zbiorowej w sposób godzący w zasadę sprawiedliwości społecznej oraz porządek konstytucyjny, które są bezzasadne należy dodać, iż w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.04.2003r. sygn. akt SK4/02 (OTK-A 2003/4/31) potwierdzono zgodność będącego podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 17 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436) z art. 2, art. 19 i art. 32 Konstytucji.

Mając na uwadze powyższe oraz zważywszy, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu administracji publicznej są zgodne z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc za podstawę art. 151 p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.