Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 820/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Przyznano pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej
Powołane przepisy: article: art.250 i art.258 par.2 pkt.8 par.21 ust.1 pkt.2 lit b i pkt.1 lit.c oraz par.4 ust.1,2 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, dra K. W. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości [...] zł ([...] zł powiększone o stawkę podatku VAT) w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 120 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem 147,60 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2015 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.

Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata dr K. W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 stycznia 2016 r. oddalił skargę w całości. W wyroku tym zasądzono na rzecz adwokata z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie 240 zł powiększone o podatek VAT 55,20 zł).

Wyrok ten wraz z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek pełnomocnika z urzędu z dnia 11 stycznia 2016 r. został doręczony upoważnionemu pracownikowi kancelarii adwokackiej pełnomocnika z urzędu w dniu 28 stycznia 2016 r.

Adwokat z urzędu pismem z dnia 24 lutego 2016 r. sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. Skarga ta zawiera wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, tj. wniosek o zasądzenie wynagrodzenia w wysokości [...] zł powiększonego o podatek VAT, czyli łącznie [...] zł w postępowaniu kasacyjnym. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że opłaty z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części.

Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

W rozpoznawanej sprawie wyrok Sądu I instancji oddalający skargę został wydany w dniu 11 stycznia 2016 r., a skarga kasacyjna została sporządzona w dniu 24 lutego 2016 r. (data wpływu do Sądu 26 lutego 2016 r.) więc szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801), które zgodnie z § 23 tego rozporządzenia weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.

Jedynie w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, co wynika z treści § 22 tego nowego rozporządzenia.

Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie gdyż, jak już wyżej wskazano, postępowanie sądowe w I instancji zakończyło się w dniu 11 stycznia 2016 r. wyrokiem oddalającym skargę w całości, a więc już po wejściu w życie tego nowego rozporządzenia, tym samym do wynagrodzenia za sporządzenie, po dacie wejścia w życie tego nowego rozporządzenia, skargi kasacyjnej, od wyroku Sądu I instancji wydanego również po dacie wejścia w życie nowego rozporządzenia - należy stosować przepisy tego nowego rozporządzenia.

W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" tego rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.

Opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, które zostało wszczęte po wejściu w życie nowego rozporządzenia do którego nawiązuje § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi zgodnie z pkt 1 lit "c" 480 zł.

W niniejszej sprawie w postępowaniu przed sądem I instancji zastosowano jednak do wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu stawki poprzedniego rozporządzenia, gdyż postępowanie w I instancji zostało wszczęte przed wejściem w życie nowego rozporządzenia.

W myśl § 4. ust. 1 nowego rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy.

Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b", czyli w wysokości ½ opłaty maksymalnej wynoszącej 240 zł, co stanowi kwotę 120 zł (1/2 x 240 zł). Kwota 240 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 50 % kwoty 480 zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c".

Mając powyższe na uwadze, należało w pkt I sentencji przyznać pełnomocnikowi z urzędu, który prowadził sprawę również w I instancji wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 147,60 zł (wynagrodzenie: 120 zł + podatek VAT: 27,60 zł =147,60 zł).

Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym kwotę 120 zł. Żądana kwota stanowi maksymalną opłatę, jaką może zasądzić sąd na rzecz pełnomocnika z urzędu, uregulowaną w treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" nowego rozporządzenia, z którego wynika, że opłata maksymalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 tego przepisu jeżeli sprawę prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji. Z przepisu tego wynika również, że opłata maksymalna w niniejszej sprawie w drugiej instancji nie może wynosić mniej niż 240 zł.

Przepis § 4 ust. 2 tego nowego rozporządzenia określa przesłanki, które należy uwzględnić przy ustaleniu opłaty maksymalnej przekraczającej opłatę wskazaną w ust.1 tego przepisu. Do przesłanek tych należy m. in. uwzględnienie stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie .

Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823).

Orzeczenie to znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie mimo, iż nawiązuje ono stawek minimalnych zawartych w poprzednim rozporządzeniu, według których należało ustalić wynagrodzenie za czynności podjęte przez pełnomocnika z urzędu, które nie mogło być niższe od tych stawek minimalnych. Rozporządzenie to przewidywało także możliwość podwyższenia stawki minimalnej i do tej kwestii odnosi się stanowisko zawarte w powyższym orzeczeniu, że sąd może uwzględnić pewne nadzwyczajne, szczególne okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego.

Obecne nowe rozporządzenie nie zawiera co prawda pojęcia stawek minimalnych, lecz w przepisie § 4 ust. 1 stanowi jednoznacznie o ustaleniu wysokości opłaty. Zgodnie z tym przepisem opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Natomiast pojęcie tej opłaty reguluje § 2 pkt 1 tego rozporządzenia, w myśl którego koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia.

Z brzmienia przepisów § 4 ust 1 i § 2 pkt 1 nowego rozporządzenia wynika zatem, że obecnie "opłatą" ("stawką") minimalną z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest opłata w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4. Najniższa opłata wynosi więc co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21).

W niniejszej sprawie aktywność pełnomocnika z urzędu w postępowaniu w I instancji przejawiła się w przejrzeniu akt sprawy w dniu 6 lipca 2015 r., sporządzeniu pismem z dnia 12 października 2015 r. wniosku o zmianę terminu rozprawy, stawiennictwie na rozprawie w dniu 29 grudnia 2015 r. – na której odroczono termin ogłoszenia orzeczenia– i złożeniu na tej rozprawie pisma procesowego nazwanego załącznik do protokołu rozprawy określającego zarzuty wobec zaskarżonej decyzji.

Za te jednak czynności pełnomocnik z urzędu otrzymał już wynagrodzenie w postępowaniu sądowym w I instancji w kwocie określonej pkt II sentencji wyroku z dnia 11 stycznia 2016 r.

Natomiast po wydaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. wyroku oddalającego skargę w całości pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. sporządził wniosek o uzasadnienie wyroku oraz pismem z dnia 24 lutego 2106 r. wspomnianą już skargę kasacyjną.

Zatem aktywność pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym w II instancji została zakończona sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej.

W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej wynagrodzenia przekraczającego kwotę 120 zł, tj. do przyznania wynagrodzenia według opłaty maksymalnej, ponieważ pełnomocnik nie wskazał we wniosku o przyznanie wynagrodzenia w kwocie [...] zł (podwyższonej o podatek VAT) żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy czy też np. okoliczności wskazujących na wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, o których mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia ani też na czym miałaby polegać jego szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokość, czyli w obecnym stanie prawnym wynagrodzenia według opłat maksymalnych.

W tej sytuacji należało w pkt II sentencji odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie, tj. zakresie przekraczającym kwotę, określoną w pkt I sentencji, czyli kwotę powyżej 120 zł.

Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i pkt 1 lit "c" oraz § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, orzeczono jak w sentencji.

.