Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2706/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2020 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla planowanego przedsięwzięcia oraz określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. R. (dalej też: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] października 2020 r. uchylające w części postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z [...] lutego 2020 r., którym stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 i w tej części rozstrzygnięto co do istoty, a w pozostałej części utrzymano w mocy.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

M. R., działając zgodnie z postanowieniem Starosty M. z [...] stycznia 2020 r., wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. (dalej jako: "RDOŚ w B.") z wnioskiem z 29 stycznia 2020 r., uzupełnionym pismem z 10 lutego 2020 r., o stwierdzenie obowiązku lub jego braku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o numerze ewidencyjnym [...], położonej w obrębie ewidencyjnym S., gmina G..

RDOŚ w B. postanowieniem z [...] lutego 2020 r. nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 i przedłożenia raportu o jego oddziaływaniu na te obszary, ustalając jego zakres przez wskazanie, że powinien być ograniczony do określenia oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] ([...]) oraz na obszar projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 [...] ([...]) i zawierać elementy określone w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [(Dz. U. z 2020 r. poz. 283, z późn. zm.) – dalej jako: "ustawa o informacji"].

Na postanowienie RDOŚ w B. M. R. wniósł zażalenie.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej jako: "GDOŚ") postanowieniem z [...] października 2020 r. uchylił postanowienie RDOŚ w B. z [...] lutego 2020 r. w części zawartej w pkt. 3 i w tym zakresie ustalił konieczność wykonania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 97 ustawy o informacji z uwzględnieniem art. 66 ust. 1, określając w tej części zakres raportu oraz utrzymał w mocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podał, że parametry wnioskowanego przedsięwzięcia, polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], w obrębie S., decydują że nie jest ono przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy o informacji. Jednak w przypadku przedsięwzięcia innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, może być wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony. W takim przypadku ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 dokonywana jest w ramach procedury określonej w dziale V rozdział 5 ustawy o informacji (art. 96-103). Przeprowadzona ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 ma dać jednoznaczną odpowiedź na pytanie, czy realizacja zamierzenia inwestycyjnego spowoduje wystąpienie znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru, czy też nie. Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nakłada regionalny dyrektor ochrony środowiska w drodze postanowienia wydawanego na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy o informacji. Ww. postanowienie regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3 ww. ustawy. Postanowienie, którym nakłada się obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, zgodnie z art. 97 ust. 2 ww. ustawy, organ wydaje gdy stwierdzi, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Stwierdzenie przez organ braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 może zostać oparte wyłącznie o pewność, co do braku znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru planowanej inwestycji. Innymi słowy, jeśli organ orzekający w sprawie nałożenia takiego obowiązku nie ma jednoznacznej pewności, że dane zamierzenie inwestycyjne nie spowoduje wystąpienie znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru, to nie ma wówczas podstaw do orzeczenia o braku obowiązku przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W przypadku niepewności wystąpienia negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zastosowanie ma zasada przezorności. Z zasady tej wynika ciążący na wszystkich podmiotach obowiązek dołożenia należytej staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść nowa inwestycja czy działalność (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., II OSK 601/15, publ. CBOSA). Zasada ta ma zastosowanie zawsze wtedy, kiedy negatywne oddziaływanie podejmowanych działań na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane. Wykazanie owego braku negatywnego oddziaływania jest przy tym obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. W stosunku do obszarów Natura 2000, zasada ostrożności ujęta została w art. 6 Dyrektywy Siedliskowej (dotyczy ona obszarów Natura 2000) oraz jego wykładni dokonywanej w wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok C-98/03, Komisja Europejska przeciwko Niemcom, [2006] ECR I-53). Z istoty zasady ostrożności wynika, że w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie danego zamierzenia inwestycyjnego jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska" a nie "na korzyść inwestycji' (por. "Ocena planów i przedsięwzięć oddziałujących na obszary Natura 2000". Wytyczne metodyczne dotyczące przepisów artykułu 6(3) i 6(4) Dyrektywy Siedliskowej 92/43/EWG. Komisja Europejska 2002 r.).

Działka nr ew. [...], na której planuje się realizację zamierzonej inwestycji, położona jest w granicach dwóch obszarów Natura 2000: w obszarze specjalnej ochrony ptaków [...] [...] oraz w obszarze ochrony siedlisk Natura 2000 [...] [...], mającym znaczenie dla Wspólnoty. Z uwagi na wskazane położenie, kluczową kwestią było rozstrzygnięcie, czy planowane przedsięwzięcie może znacząco negatywnie wpływać na cele ochrony ww. obszarów Natura 2000, a zatem czy konieczne jest poddanie przedmiotowego przedsięwzięcia ocenie oddziaływania na ww. obszary Natura 2000. Organ dodał, że zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (nawet te które przeznaczają działkę nr ew. [...] pod realizację zabudowy) nie zwalniają od wykonania analizy w wyżej wskazanym zakresie. Nawet w sytuacji, w której projekt tego planu został pozytywnie uzgodniony i zaopiniowany przez Regionalnego Dyrektora, ostatecznie pozwolenie na wykonanie zapisów planu będzie możliwie dopiero po wykluczeniu znacząco negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym obszary Natura 2000. Organ podkreślił, że objęte w ramach wyżej wskazanych obszarów Natura 2000 wartości przyrodnicze wynikają z obecności rzeki B., której koryto ma charakter naturalny. Rezultatem tego naturalnego charakteru rzeki są rozległe, coroczne zalewy. Charakterystyczne są wysokie wezbrania wiosenne pochodzenia roztopowego i głębokie niżówki letnio-jesienne. Dlatego w obszarze Natura 2000 [...] dominujące siedliska, i należące do celów ochrony tego obszaru, to siedliska mokradłowe: zalewane wodami rzecznymi lub podtapiane wodami podziemnymi torfowiska niskie ze zbiorowiskami turzycowymi i turzycowo-mszystymi, corocznie zalewane wodami rzecznymi mułowiska i torfowiska porośnięte szuwarami właściwymi, bagienne olsy, okresowo zalewane przyrzeczne równiny madowe oraz odwodnione i zagospodarowane torfowiska ze zbiorowiskami łąkowymi. Dzięki rozległym, niezabudowanym przestrzeniom nieużytków, użytków rolnych i lasów są tutaj dogodne warunki do bytowania zwierząt preferujących tego typu środowiska. W ramach obszaru Natura 2000 [...] zgodnie ze Standardowym Formularzem Danych (zwanym dalej: "SDF") przedmiotem ochrony są ryby: różanka, piskorz, koza; płazy: kumak nizinny, traszka grzebieniasta, ssaki: nietoperze, wydra, bóbr, wilk. Prawie całość (99 %) obszaru [...] [...] pokrywa się z obszarem specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] [...]. Dzięki utrzymującym się płytkim podtopieniom i obszarom mokradłowym [...] [...] to przede wszystkim ostoja gatunków ptaków wodno-błotnych. Miejsca okresowo zalewane wodą i rozlewiska stanowią siedliska bytowania m.in.: łabędzia czarnodziobego, gęsi białoczelnej, świstuna, rożeńca, rybitwy: rzecznej i białowąsej, czarnej i białoskrzydłej. Otwarte tereny podmokłe, wilgotne łąki i turzycowiska są natomiast siedliskami m.in.: kropiatki, derkacza, żurawia, bataliona, krzyka, błotniaka łąkowego, dubelta, rycyka, kulika wielkiego, krwawodzioba i cietrzewia. Obok gatunków ww. ptaków wodno-błotnych, zgodnie z SDF, celem ochrony są ptaki drapieżne: orlik krzykliwy, orlik grubodzioby, błotniak łąkowy, błotniak stawowy, bielik, trzmielojad, gadożer, orzeł przedni. Ostoja wodniczki i orlika grubodziobego jest największą w Polsce i Europie. Na terenie Ostoi swoje siedliska mają też: dzięcioły (zielonosiwy, białogrzbiety, średni), sowy (puchacz, uszatka błotna), bocian czarny i biały, lelek, muchołówka. Celem [...] [...] jest utrzymanie na właściwym poziomie ww. gatunków i ich siedlisk. Zgodnie z kartą informacyjna przedsięwzięcia (zwaną dalej: "KIP"), planowany budynek mieszkalny ma być obiektem drewnianym, niepodpiwniczonym, z użytkowanym poddaszem, z podcieniem posadowionym na ścianach fundamentowych. Powierzchnia budynku ma wynosić 38,76 m2, schodów i tarasów - 8,38 m2, utwardzona pod pojemniki - 0,5 m2, dojść i dojazdów z miejscem postojowym - 260 m2. Pozostałą powierzchnię - 1582,36 m2 stanowić będzie istniejąca zieleń niska. Działka jest niezabudowana i wymaga realizacji infrastruktury technicznej. Obecne na jej terenie obiekty budowalne to (jak wynika z akt sprawy) altanka i barakowóz, które nie są połączone trwale z gruntem (zatem należą do tymczasowych obiektów budowlanych). W sprawie niezwykle istotnym jest, że działka nr ew. [...] położona jest na terenach użytków rolnych i nieużytków, w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki, który jest terenem zalewowym, w terenie niezabudowanym. Północna granica działki styka się z wodami B.. Od północnej strony tej działki rozpościerają się wyłącznie rozlewiska B.. Wyznaczony obszar inwestycji to część działki nr ew. [...]. Tworzy go prostokątny pas terenu o długości ok. 60 m i szerokości ok. 30 m o powierzchni 1890 m2. Północna granica terenu inwestycji przebiega w odległości 15-22 metrów od B., południowa 75 - 80 m. Budynek zaplanowano w centralnej części, w odległości 35 m od B.. Na terenie działki nr ew. [...] ze względu na bliskie sąsiedztwo z rzeką B. panują dogodne warunki środowiskowe kwalifikujące jej obszar jako siedlisko gatunków, które są przedmiotami ochrony [...] [...]. Informacje z projektu Planu Zadań Ochronnych (zwanym dalej: PZO) wskazują, że występują tutaj siedliska kulika wielkiego, kropiatki, zielonki, bąka, bataliona, rycyka, żurawia, bociana czarnego, gęsi białoczelnej, świstuna, rybitwy czarnej i białowąsej. Na terenie tym żerują ptaki drapieżne - błotniak łąkowy i stawowy. Materiały wskazują również na obecność w sąsiedztwie działki nr ew. [...] siedlisk bekasa i rycyka. Zagrożeniami dla [...] [...] są: zasypywanie terenu, melioracje i osuszanie - ogólnie. Wynika to z faktu, że zmiana warunków wodno-gruntowych prowadzi do przekształcenia systemu terenów podmokłych i występującej na nim roślinności, przyspiesza niekorzystną dla nich sukcesję. Od ilości jak i jakości wody zależy kondycja całego ekosystemu mokradeł tworzących tereny nadbiebrzańskie. Działania przeprowadzone w jednej części płatu podmokłych siedlisk, łączące się ze zmianą warunków wodno-gruntowych i roślinności, oddziałują na tereny okoliczne, a skala powiazań zależy od wielkości dokonywanych zmian. Obniżanie poziomu wód gruntowych na stanowiskach gatunków ptaków objętych ochroną powoduje znikanie ich siedlisk, a w konsekwencji wycofywanie się gatunków z miejsc, w których dotychczas gatunki te bytowały. Zachowanie odpowiedniego poziomu wód gruntowych jest istotnym warunkiem osiągnięcia celów ochrony [...] [...]. Obok wody drugim, istotnym elementem jest sposób użytkowania mokradeł wchodzących w skład użytków rolnych, tj. zachowanie ich poprzez ekstensywne użytkowanie. Zgodnie z projektowanym PZO działka nr ew. [...] objęta jest działaniem ochronnym nr 8 dla gatunków: błotniak stawowy, błotniak łąkowy, derkacz, żuraw, kszyk, dubelt, rycyk, kulik wielki, rybitwa białowąsa, czarna, rybitwa białoskrzydła. Powyższe działanie obligatoryjne, obejmujące również tereny sąsiednie, polega na zachowaniu siedlisk gatunków położonych na trwałych użytkach zielonych poprzez ekstensywne użytkowanie kośne, pastwiskowe lub kośno-pastwiskowe oraz zapobiegnięcie skutkom jego odwodnienia poprzez odstąpienie od obniżania poziomu wód gruntowych na stanowiskach gatunku. Dodatkowo działanie fakultatywne dla powyższych gatunków, którym również objęto przedmiotowa działkę przewiduje koszenie 50-85% powierzchni po 15.VII (ewentualnie 2 pokosy), ekstensywny wypas oraz inne działania. Realizacja planowego przedsięwzięcia wiąże się z ingerencją zarówno w stosunki wodne, jak i użytkowanie terenu. Działkę nr ew. [...] i jej sąsiedztwo, ze względu na bliskie sąsiedztwie z rzeką cechuje wysoki poziom wód gruntowych. Nawet w przypadku realizacji niepodpiwniczonego budynku, ale z infrastrukturą techniczną (urządzeniami i przyłączami energii elektrycznej, wody oraz zbiornikiem na nieczystości ciekłe z zewnętrzną doziemną instalacją kanalizacji sanitarnej w celu odprowadzania ścieków bytowych) nastąpi ingerencja w stosunki wodne, tak by teren ten mógł być użytkowany przez cały okres roku, również w okresach corocznych zalewów B.. Realizacji zabudowy towarzyszyć będzie przekształcenie terenu pastwiska, co jest równoznaczne z wyeliminowaniem 1890 m2 dotychczasowych siedlisk ptaków. Planowane przedsięwzięcie wpisuje się w niekorzystny trend przekształcenia terenu pastwisk w obszar zabudowy jednorodzinnej i wkraczania zabudowy na tereny przyrzeczne o wysokim poziomie wód gruntowych. W rejonie działki nr ew. [...] nie ma zabudowy, która byłaby położona w tak bliskim sąsiedztwie rzeki, tj. odległości ok. 35-40 m od wód B.. Zrealizowana zabudowa w bezpośrednim sąsiedztwie koryta B., będzie stanowiła precedens do kontynuacji linii zabudowy właśnie na tej wysokości. Nie można również nie zauważyć, że realizacja planowanej zabudowy ma powstać wokół niezabudowanych terenów. Działka nr ew. [...] położona jest w otoczeniu użytków rolnych i nieużytków. Choć w odległości 80 m od wschodniej granicy działki nr ew. [...] znajduje się budynek mieszkalny, to jednak tworzy on jedną, punktowo zabudowaną działkę. Budynki tworzące skupienie zabudowy są dopiero w odległości ok. 210 m od wschodniej granicy działki nr ew. [...]. W kierunku zachodnim od działki nr ew. [...] na długości ok. 780 m rozpościera się niezabudowana przestrzeń użytków rolnych. Zmiana zagospodarowania części działki nr ew. [...] w obszar zabudowy jednorodzinnej spowoduje, że niezabudowany obszar w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki zostanie trwale wyeliminowany z przestrzeni terenów otwartych. Wraz z realizacją planowanej zabudowy nastąpi fragmentacja niezabudowanej przestrzeni na mniejsze, odrębne części. To spowoduje utrwalenie niekorzystnych zmian przestrzennych w postaci zabudowy rozproszonej. Dodatkowo realizacja zabudowy o charakterze mieszkaniowym stworzy warunki do bytowania ludzi przez większą część roku, wywołując wzrost antropopresji na tym obszarze, zwłaszcza przy możliwości wprowadzenia dalszej zabudowy (zainicjowanej realizacją spornego przedsięwzięcia). Antropofobia niektórych gatunków zwierząt sprawia, że penetracja sąsiedztwa ich biotopów może znacznie zaburzać ich cykl życiowy. Chociaż niektóre gatunki przyzwyczają się do tolerowania bliskiej obecności człowieka, to inne płoszą się na jego widok nawet z daleka, a nawet mogą z tych przyczyn porzucać dotychczasowe miejsca, w których żerowały, dokonywały rozrodu czy odpoczywały. Niektóre z gatunków ptaków wodno-błotnych cechuje antropofobia, zatem wprowadzenie zabudowy i stała obecność człowieka może powodować utratę ich dotychczasowych siedlisk. Skutkiem realizacji inwestycji być także wykluczenie terenu działki i otaczających ją terenów z obszarów pełniących łowiska ptaków drapieżnych. Zabudowa analizowanej działki, powodując przekształcenie otwartych przyrzecznych terenów w zabudowane i powodując eliminację dogodnych siedlisk ptaków, budzi uzasadnione obawy, co do wywierania negatywnego wpływu na cele obszaru Natura 2000 [...]. Dlatego, organ drugiej instancji stwierdził, że istnieją podstawy do przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura: 2000 [...] [...] i wykonania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na ten obszar w takim zakresie, jak określił to Regionalny Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu. W kwestii obszaru Natura 2000 [...] [...] i określonego przez Regionalnego Dyrektora zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia dla tego obszaru, organ odwoławczy tylko w części podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Z zebranych materiałów wynika, że w granicach działki nr ew. [...] i w jej bezpośrednim sąsiedztwie nie ma cennych siedlisk torfowisk przejściowych i trzęsawisk - przedmiotów ochrony tego obszaru. Dlatego, zdaniem organu należało uznać, że zamierzone przedsięwzięcie nie stwarza ryzyka znacząco negatywnego oddziaływania na siedliska przyrodnicze, które są celami ochrony [...] [...]. Brak więc podstaw do przeprowadzenia oceny oddziaływania wpływu zamierzonego przedsięwzięcia na siedliska będące przedmiotem ochrony Natura 2000 [...]. W uwagi na powyższe w sentencji niniejszego postanowienia uchylono postanowienie Regionalnego Dyrektora w tej części, która określała wykonanie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na siedliska [...]. W pozostałej części wskazany przez Regionalnego Dyrektor zakres raportu dla [...] okazał się uzasadniony. Zakres raportu dla [...] [...], odnoszący się do gatunków roślin i zwierząt, tj. wykonania analizy oraz oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na gatunki roślin i zwierząt zachował ten sam zakres, jak w postanowieniu Regionalnego Dyrektora. Brak bowiem na terenie inwestycji siedlisk chronionych w ramach [...] [...] (wymienionych w SDF), nie oznacza, że działka nr ew. [...] nie pełni istotnych funkcji przyrodniczych, jeśli chodzi o rośliny i zwierzęta będące przedmiotami tego obszaru. Tak jak w przypadku ptaków, również w przypadków gatunków zwierząt objętych ochroną w ramach [...] [...], na zachowanie ich siedlisk ma wpływ osuszanie oraz eliminacja niezabudowanych terenów otwartych i wzrost antropopresji. Uwzględniając bezpośrednie sąsiedztwo planowanej zabudowy z B. i wysoki poziom wód gruntowych istnienie ryzyko pogorszenie warunków rozrodu i życia ryb - różanki, piskorza, kozy na skutek obniżenia jakości parametrów fizyczno-chemicznych wód powierzchniowych w wyniku przenikania zanieczyszczeń. Nie można także pominąć płazów, dla których teren inwestycji także stanowi stwarza dogodne warunki do bytowania, a realizacja inwestycji może także negatywnie wpływać na zachowanie właściwego stanu ich siedlisk. Omawiając wpływ antropopresji w związku z planowaną zabudową należy zwrócić uwagę na wilka, który na tych terenach ma także swoje siedliska. Wilki należą do gatunków, które cechuje (wspomniana już) antropofobia. Z badań prowadzonych na tych zwierzętach wynika, iż w sytuacji, gdy w dotychczas niezabudowanym terenie pojawia się zabudowa, w ogromnej większości przypadków takie miejsca są omijane. Pojawiająca się zabudowa rozporoszona stanowi barierę behawioralną. Ograniczenie rozwoju zabudowy na terenach jej pozbawionych, czy też jej nierozpraszanie, jest jednym z kluczowych warunków zachowania dotychczasowych siedlisk wilka. Zamierzona inwestycja może doprowadzić do pogorszenia jakości i stanu zachowania siedlisk gatunków, w konsekwencji znacząco negatywnie wpływając na stan zachowania populacji tych gatunków. GDOŚ uwzględniając warunki wodno-gruntowe, powiązania ekosystemowe uważa, że realizacja zamierzonego przedsięwzięcia na omawianym terenie, zlokalizowana tuż przy rzece B., stwarza ryzyko znacząco negatywnego wpływu na funkcjonowanie i zachowanie występujących gatunków zwierząt i ich siedlisk oraz roślin. Planowane przedsięwzięcie, choć o niedużej skali, może wywołać zmiany, które mogą skutkować znacząco negatywnym odziaływaniem na cele przedmiotów ochrony obszarów Natura 2000: [...] [...] (w zakresie roślin i zwierząt) i [...] [...] (ptaki). Istnieje wysokie prawdopodobieństwo ryzyka, że wraz z realizacją przedsięwzięcia, dojdzie do niekorzystanych zmian w jego funkcjonowaniu w granicach działki i przyległych do niej terenach. Będzie to równoważne z ograniczaniem powierzchni siedlisk ptaków oraz innych gatunków zwierząt objętych ochroną Natura 2000 w [...] oraz [...] i stanowi zagrożenie dla zachowania przedmiotów ochrony ww. obszarów. Powyższa kwestia jest konieczna do uwzględnienia z uwagi na silną presję urbanistyczną, z którą wiąże się wprowadzanie zabudowy na dotychczas wolnych zalewowych przestrzeniach, blisko rzeki. Szczególne znaczenie należy przywiązywać do integralności i spójności obszaru Natura 2000, gdyż podział na niewielkie enklawy może uniemożliwić właściwą ochronę składników środowiska przyrodniczego oraz kumulację oddziaływań występujących na danym terenie, zwłaszcza że możliwości absorpcyjne środowiska są ograniczone i pewna ilość nawet niewielkich oddziaływań, aczkolwiek skumulowanych może wywołać trudne do odwrócenia zmiany (wyrok z 29 marca 2012 r., sygn. akt: IV SA/Wa 372/12). Obecność przesłanek wskazujących, iż planowane przedsięwzięcie może znacząco negatywnie wpłynąć na gatunki będące przedmiotem ochrony na ww. obszarach Natura 2000 powoduje, że niezbędne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na te obszary w zakresie określonym w sentencji postanowienia (tj. na ptaki i ich siedliska chronione w [...] [...] oraz rośliny i zwierzęta - przedmioty ochrony w [...] [...]). Organ też zauważył, że rozstrzygnięcie to nie oznacza braku zgody na realizację tego przedsięwzięcia, a jedynie konieczność przeprowadzenia stosownej oceny oddziaływania, tak by jednoznacznie ustalić, czy realizacja zamierzenia inwestycyjnego spowoduje wystąpienie znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru, czy też nie. Brak szczegółowej analizy jego wpływu na obszary Natura 2000 mogłoby skutkować negatywnym, nieodwracalnym oddziaływaniem na przedmioty ochrony tych obszarów.

M. R. w skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Ochrony Środowiska i poprzedzającego go postanowienia Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniami:

1) prawa materialnego, tj.

- art. 96 ust. 1 ustawy o informacji przez niesłuszne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające konieczność wydania postanowienia nakładającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, chociaż zebrany w sprawie materiał dowody przeczy konieczności takiej oceny,

- art. 33 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody przez błędne przyjęcie, że inwestycja polegająca na budowie domu jednorodzinnego w obszarze Natura 2000 w znaczny sposób pogorszy stan siedlisk przyrodniczych lub wpłynie negatywnie na gatunki dla ochrony których obszar ten został wyznaczony,

- art. 6 p.o.ś. przez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma zasada przezorności podczas gdy inwestycja polegająca na budowie domu jednorodzinnego jest zaliczana do przedsięwzięć innych, czyli takich które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000, a zatem w tym przypadku nie można powoływać się na zasadę przezorności w rozumieniu art. 6 ust. 2 p.o.ś., gdyż ocena oddziaływania danego przedsięwzięcia na przedmiotowe obszary Natura 200 powinna ograniczać się do gatunków i siedlisk będących przedmiotem ochrony na oznaczonym obszarze Natura 2000;

2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § l i art. l07 § 3 k.p.a. oraz art. 138 pkt 2 k.p.a. przez dokonanie wadliwej kontroli ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy, w tym przede wszystkim w zakresie oceny znaczącego wpływu zamierzonego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000,

art. 85 k.p.a. przez pominięcie dowodu z oględzin nieruchomości, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zasadne było dokonanie oględzin działki [...] oraz otaczających jej obszarów, co umożliwiłoby ocenę czy planowania inwestycja będzie znacząco oddziaływała na obszar chroniony, czy w pobliżu planowanej inwestycji znajdują się jakiekolwiek zwierzęta objęte ochroną, a ponadto zweryfikowanie, że przedmiotowy obszar nie jest wyłączony z eksploatacji przez człowieka, tj. w pobliżu znajdują się zabudowania mieszkalne, do działki doprowadzona jest droga publiczna, po pobliskim terenie poruszają się maszyny rolne, a na łąkach prowadzony jest wypas bydła oraz hodowla koni,

art. 7 w zw. z art. 77 § w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niedokładne i niewyczerpujące zbadanie materiału dowodowego, w tym pominiecie możliwości przesłuchania skarżącego oraz świadków - sąsiadów skarżącego na okoliczność ustalenia w jaki sposób użytkowane są pobliskie działki i czy inwestycja będzie znacząco oddziaływała na obszar chroniony oraz potwierdzenie, iż obszar nie jest wyłączony z eksploatacji przez człowieka, a dokonanie inwestycji budowy domu jednorodzinnego będzie się mieściło w dotychczasowym zakresie ingerencji przez człowieka w obszar Natura 2000,

- art. 8 k.p.a. przez działanie organów w sposób podważający zasadę zaufania uczestników do władzy publicznej;

3) dowolność ustaleń poczynionych przez organ:

- polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że budowa domu jednorodzinnego na działce oznaczonej jako [...] uzasadnia konieczność wydania postanowienia nakładającego obowiązek przeprowadzenie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, podczas gdy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w B. zaopiniowała projekt zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy G. i w przedmiotowym piśmie wskazała, że zmiana nie wpłynie negatywnie na utrzymanie właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk, dla których ochrony zostały powołane zlokalizowane częściowo na terenie Gminy G. obszarowe formy ochrony przyrody, tj. Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 (OSO) [...] [...] oraz Obszar Siedlisk Natura 2000 ( SOO) [...] [...]. W motywach skargi przytoczono argumentację mającą uzasadniać postawione zarzuty.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - zwanej dalej: p.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] października 2020 r., wydane w trybie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem zgodności z prawem było postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] października 2020 r., którym uchylono w części, tj. w zakresie punktu 3, postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z [...] lutego 2020 r. i orzeczono co do istoty, a w pozostałej części utrzymano w mocy. Rozstrzygnięcie zostało wydane dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ew. [...], w obrębie ew. S., gm. G.. Działka inwestycyjna położona jest w granicach dwóch obszarów Natura 2000, tj. obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] [...] i obszaru ochrony siedlisk [...] [...] mającym znaczenie dla Wspólnoty. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia była norma art. 97 w zw. z art. 66 i art. 68 ustawy o informacji.

Artykuł 97 stanowi w: - ust. 1, że regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania:

1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem:

a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji,

b) powiązań z innymi przedsięwzięciami realizowanymi, zrealizowanymi lub planowanymi, znajdującymi się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem,

c) wykorzystywania zasobów naturalnych,

d) emisji i występowania innych uciążliwości,

e) ryzyka wystąpienia poważnej awarii, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii;

2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych i walorów przyrodniczych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające cel ochrony obszaru Natura 2000 oraz tereny występowania gatunków lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych będących przedmiotem ochrony w obszarze Natura 2000;

3) rodzaj i skalę możliwego oddziaływania przedsięwzięcia, rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań wymienionych w pkt 1 i 2, wynikające z:

a) zasięgu oddziaływania,

b) wielkości i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej,

c) prawdopodobieństwa oddziaływania,

d) czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania

- w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w szczególności w odniesieniu do integralności i spójności tych obszarów, oraz biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami;

- ust. 2, że postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000;

- ust. 3, że w postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, regionalny dyrektor ochrony środowiska nakłada obowiązek przedłożenia, w dwóch egzemplarzach wraz z ich zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i określa zakres tego raportu. W tym przypadku stosuje się odpowiednio przepisy art. 68;

- ust. 4, że zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 powinien być ograniczony do określenia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;

- ust. 4a, że do zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 stosuje się odpowiednio przepisy art. 66 ust. 1, z wyjątkiem pkt 3, 10-11, 12 i 15;

- ust. 4b - określając, analizując i oceniając oddziaływanie na obszar Natura 2000, w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, bierze się pod uwagę oddziaływania skumulowane z innymi realizowanymi, zrealizowanymi i planowanymi przedsięwzięciami;

- ust. 4c, jeżeli z analiz przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wynika, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, powinien on zawierać dane pozwalające na ustalenie braku rozwiązań alternatywnych oraz informacje pozwalające na ustalenie, czy wymogi nadrzędnego interesu publicznego przemawiają za realizacją przedsięwzięcia;

- ust. 5, że w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 – zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o informacji - definiuje się jako oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności działania, które pogarszają stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000, wpływają znacząco negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar lub pogarszają integralność obszaru oraz jego powiązania z innymi obszarami.

Organy rozstrzygające w sprawie stwierdziły konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia uznając, że może ono znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, planowane przedsięwzięcie nie jest niewątpliwie przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy o informacji, albowiem nie mieści się w katalogu przedsięwzięć określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, to zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy o informacji, przedsięwzięcie inne niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, może wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony. W takim przypadku ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 dokonywana jest w ramach procedury określonej w dziale V rozdział 5 ustawy o informacji. Przeprowadzona ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 ma dać jednoznaczną odpowiedź na pytanie, czy realizacja zamierzenia inwestycyjnego spowoduje wystąpienie znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru, czy też nie. Stwierdzenie przez organ braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 może zostać oparte wyłącznie o pewność, co do braku znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru planowanej inwestycji. Zatem w przypadku gdy organ rozstrzygający w sprawie nałożenia takiego obowiązku nie ma jednoznacznej pewności, że dane zamierzenie inwestycyjne nie spowoduje wystąpienie znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru, to nie ma wówczas podstaw do rozstrzygnięcia o braku obowiązku przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Celem postępowania administracyjnego zakończonego ww. postanowieniem, z uwagi na wskazane położenie działki nr ew. [...], było więc określenie - czy planowane przez skarżącego do zrealizowania przedsięwzięcie stwarza ryzyko znacząco negatywnego oddziaływania na przedmiot ochrony obszarów Natura 2000 [...] i [...] i czy w związku z tym niezbędne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na te obszary. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono ustalenia stanu faktycznego sprawy i Sąd ustalenia te w całości podziela, uznając ich ponowne przytaczanie za zbyteczne. Zgromadzony materiał dowodowy – wbrew twierdzeniu skarżącego – okazał się wystarczający do ustalenia, że teren przeznaczony pod zainwestowanie może znacząco oddziaływać na przedmiotowe obszary Natura 2000. Organ szczególną uwagę zwrócił na położenie działki nr ew. [...]. W tym względzie wskazał, że działka ta położona jest na terenach użytków rolnych i nieużytków, w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki B., będącym terenem zalewowym, w terenie niezabudowanym. Od północnej strony działki nr ew. [...] rozpościerają się wyłącznie rozlewiska rzeki B.. Działka jest niezabudowana obiektem na trwale połączonym z gruntem, obecne znajdują się na niej obiekty tymczasowe - altanka i barakowóz; wymaga realizacji infrastruktury technicznej. Budynek zaplanowano w centralnej części działki, w odległości 35 m od rzeki B.. Na terenie działki ze względu na bliskie sąsiedztwo z rzeką B. panują dogodne warunki środowiskowe kwalifikujące jej obszar jako siedlisko gatunków będących przedmiotem ochrony [...]. Według informacji wynikających z PZO występują tutaj siedliska kulika wielkiego, kropiatki, zielonki, bąka, bataliona, rycyka, żurawia, bociana czarnego, gęsi białoczelnej, świstuna, rybitwy czarnej i białowąski oraz żerują ptaki drapieżne – błotniak łąkowy i stawowy, a w sąsiedztwie działki siedliska bekasa i rycyka. Obniżenie poziomu wód gruntowych na stanowiskach gatunków ptaków objętych ochroną powoduje zanikanie ich siedlisk, a w konsekwencji wycofywanie się gatunków z miejsc, w których dotychczas gatunki te bytowały. Zatem zachowanie odpowiedniego poziomu wód gruntowych jest istotnym warunkiem osiągnięcia celów ochrony [...]. Obok wody drugim istotnym elementem, zdaniem organu, jest sposób użytkowania mokradeł wchodzących w skład użytków rolnych, tj. zachowanie ich poprzez ekstensywne użytkowanie. Według projektowanego PZO działka nr ew. [...] objęta jest działaniem ochronnym dla gatunków: błotniak stawowy, błotniak łąkowy, derkacz, żuraw, kszyk, dubelt, rycyk, kulik wielki, rybitwa białowąsa, czarna, rybitwa białoskrzydła. Działanie to obejmuje również tereny sąsiednie. Realizacja planowego przedsięwzięcia wiąże się więc z ingerencją zarówno w stosunki wodne, jak i użytkowanie terenu. Realizacji zabudowy towarzyszyć będzie przekształcenie terenu pastwiska, co jest równoznaczne z wyeliminowaniem 1890 m2 dotychczasowych siedlisk ptaków. Planowane przedsięwzięcie wpisuje się w niekorzystny trend przekształcenia terenu w obszar zabudowy jednorodzinnej i wkraczania zabudowy na tereny przyrzeczne o wysokim poziomie wód gruntowych. W rejonie działki nr ew. [...] nie ma zabudowy, która byłaby położona w tak bliskim sąsiedztwie rzeki, tj. odległości ok. 35-40 m od wód B.. Zrealizowana zabudowa w bezpośrednim sąsiedztwie koryta B., będzie stanowiła precedens do kontynuacji linii zabudowy właśnie na tej wysokości. Budynki tworzące skupienie zabudowy są dopiero w odległości ok. 210 m od wschodniej granicy działki nr ew. [...], a w kierunku zachodnim od działki nr ew. [...] na długości ok. 780 m rozpościera się niezabudowana przestrzeń użytków rolnych. Zmiana zagospodarowania części działki nr ew. [...] w obszar zabudowy jednorodzinnej spowoduje, że niezabudowany obszar w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki zostanie trwale wyeliminowany z przestrzeni terenów otwartych. Wraz z realizacją planowanej zabudowy nastąpi fragmentacja niezabudowanej przestrzeni na mniejsze, odrębne części. To spowoduje utrwalenie niekorzystnych zmian przestrzennych. Dodatkowo niektóre z gatunków ptaków wodno-błotnych cechuje antropofobia, zatem wprowadzanie zabudowy i stała obecność człowieka może powodować utratę ich dotychczasowych siedlisk. Skutkiem realizacji inwestycji może być także wykluczenie terenu działki i otaczających ją terenów z obszarów pełniących łowiska ptaków drapieżnych. Wszystko to budzi uzasadnione obawy, co do wywierania negatywnego wpływu na cele obszarów Natura 2000 [...]. Dlatego organ drugiej instancji uznał, że istnieją podstawy do przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 [...] [...] i wykonania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na ten obszar w takim zakresie, jak określił to Regionalny Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu. Z kolei, choć na terenie inwestycji stwierdzono brak siedlisk przyrodniczych chronionych w ramach obszaru Natura 2000 [...], to nie oznacza, że działka nr ew. [...] nie pełni istotnych funkcji przyrodniczych, jeśli chodzi o rośliny i zwierzęta będące przedmiotami ochrony tego obszaru. Tak jak w przypadku ptaków, również w przypadków gatunków zwierząt objętych ochroną w ramach [...], na zachowanie ich siedlisk ma wpływ osuszanie oraz eliminacja niezabudowanych terenów otwartych i wzrost antropopresji. Uwzględniając bezpośrednie sąsiedztwo planowanej zabudowy z B. i wysoki poziom wód gruntowych istnienie ryzyko pogorszenie warunków rozrodu i życia ryb - różanki, piskorza, kozy na skutek obniżenia jakości parametrów fizyczno-chemicznych wód powierzchniowych w wyniku przenikania zanieczyszczeń. Nie można także pominąć płazów, dla których teren inwestycji także stanowi stwarza dogodne warunki do bytowania, a realizacja inwestycji może także negatywnie wpływać na zachowanie właściwego stanu ich siedlisk. Omawiając wpływ antropopresji w związku z planowaną zabudową organ też zwrócił uwagę na wilka, który na tych terenach ma także swoje siedliska. Z badań prowadzonych na tych zwierzętach wynika, iż w sytuacji, gdy w dotychczas niezabudowanym terenie pojawia się zabudowa, w ogromnej większości przypadków takie miejsca są omijane. Zamierzona inwestycja może doprowadzić do pogorszenia jakości i stanu zachowania siedlisk tych gatunków, w konsekwencji znacząco negatywnie wpływać na stan zachowania populacji tych gatunków.

Oparcie się na wskazanych podstawach, szeroko omówionych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i przytoczonych przez Sąd w stanie sprawy, niewątpliwie wskazuje na słuszność stanowiska organu co do istnienia ryzyka, że wraz z realizacją planowanego przez skarżącego przedsięwzięcia, dojdzie do niekorzystanych zmian w granicach działki i przyległych do niej terenach, co będzie równoważne z ograniczaniem powierzchni siedlisk ptaków oraz innych gatunków zwierząt objętych ochroną Natura 2000 w [...] [...] i [...] [...] i będzie stanowić zagrożenie dla zachowania przedmiotów ochrony ww. obszarów. Zaistnienie przesłanek wskazujących, że planowane przedsięwzięcie może znacząco negatywnie wpłynąć na gatunki będące przedmiotem ochrony w obszarach Natura 2000: [...] i [...] oraz ich siedliska powoduje, że niezbędne okazało się przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na ww. obszary Natura 2000 w zakresie określonym w zaskarżonym postanowieniu, tj. na ptaki i ich siedliska chronione w [...] [...] oraz rośliny i zwierzęta chronione w [...] [...]. Raport pozwoli na przeprowadzenie oceny oddziaływania i rzeczywiste oszacowanie negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na wskazany obszary ochrony, czy też nie. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 jest opracowaniem, które przedstawia zakres i skalę planowanej inwestycji, rozwiązania chroniące środowisko, prognozę oraz opis przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000; jest koniecznym elementem oceny oddziaływań, na podstawie którego podejmowane są właściwe decyzje administracyjne oraz ustalane warunki korzystania z inwestycji. Wśród informacji o obszarze muszą znaleźć się dane o liczebności, rozmieszczeniu, trendach, stanie ochrony wszystkich siedlisk i gatunków będących przedmiotem ochrony w danym obszarze Natura 2000. Bez rozpoznania i określenia ich wymagań środowiskowych niemożliwa jest identyfikacja oddziaływań. Ocena oddziaływania na obszar Natura 2000 powinna opierać się na najlepszych dostępnych w danym momencie danych czy technikach. Informacje o obszarze, chronionych w nim gatunkach i ich siedliskach, zebrane na potrzeby oceny wstępnej, są prawie zawsze niewystarczające dla potrzeb oceny właściwej opartej na badaniach i inwentaryzacji terenowej. Zajęte stanowisko w sprawie jest więc wynikiem przeprowadzenia analizy z uwzględnieniem lokalizacji terenu inwestycji, sposobu zagospodarowania terenów sąsiednich, uwarunkowań przyrodniczych cechujących dolinę rzeki B. oraz celów ochrony ww. obszarów Natura 2000 (chronionych roślin, zwierząt, ptaków, ich wymagań środowiskowych, zdefiniowanych zagrożeń dla ich funkcjonowania i bytowania).

Wszystko to dowodzi, że organy wnikliwie zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak już zostało wyżej wskazano treść art. 97 ust. 2 ustawy o informacji nie wymaga kategorycznego stwierdzenia, że przedsięwzięcie będzie negatywnie oddziaływać, ale dokonania oceny czy istnieje taka możliwość. Każdorazowo ocenie tej należy więc dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia. W rozpoznanej sprawie, takie uzasadnienie zostało zawarte zarówno w postanowieniu organu pierwszej, jak i w postanowieniu organu drugiej instancji i w ocenie Sądu uzasadnienia te zostały sporządzone w sposób odpowiadający zasadom wyrażonym w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Na szczególną uwagę zasługuje działanie organu odwoławczego, który po uwzględnieniu, zgodnie z posiadanymi danymi, że w miejscu planowanej inwestycji i w jej bezpośrednim sąsiedztwie brak siedlisk przyrodniczych, które są przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 [...], przekładający się na brak występowania ryzyka znacząco negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na te siedliska, uchylił postanowienie Regionalnego Dyrektora w części, która określała wykonanie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na siedliska [...] i uchylenie to oraz orzeczenie w tym zakresie co do istoty przekonywująco uzasadnił. Dalej prawidłowość analizy wykonanej przez GDOŚ w pozostałym zakresie doprowadziła organ do trafnego stwierdzenia, że planowane przedsięwzięcie, choć o niedużej skali, może wywołać zmiany, które mogą skutkować znacząco negatywnym odziaływaniem na pozostałe przedmioty ochrony obszarów Natura 2000, tj. [...] na rośliny i zwierzęta oraz [...] na ptaki. Zaskarżone postanowienie uwzględnia rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, zaś zakres raportu ustalono stosownie do reguł wyrażonych w art. 97 ust. 4 i 4a ustawy o informacji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uzasadniono, że przeprowadzenie procedury oceny oddziaływania na ww. obszary Natura 2000 pozwoli jednoznaczne rozstrzygnąć o możliwości wystąpienia negatywnych oddziaływań na te obszary. Możliwość realizacji przez skarżącego zaplanowanej inwestycji nie została więc wykluczona, a jedynie planowana inwestycja – z uwagi na to, że teren na którym ma zostać zrealizowana to teren objęty obszarami Natura 2000 i jej realizacja może na te tereny znacząco oddziaływać – musi być poprzedzona dokonaniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na te obszary. Odpierając argumentację skargi, trafnie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że w zaskarżonym postanowieniu nie zostało stwierdzone, że działka [...] położona jest na terenach "wyłączonych z eksploatacji przez człowieka". Organ nie zanegował, że działka jest na terenach, gdzie "obecność człowieka nie jest wyłączona", tj. jest położona na terenach gruntów rolnych, użytkowanych przez człowieka, gdzie poruszają się maszyny rolnicze, a na łąkach prowadzony jest wypas bydła oraz hodowla koni. Jest to swoista cecha terenów rolnych i związanego z nimi użytkowania. Jednak działanie wiążące się z gospodarowaniem gruntów rolnych i ich użytkowaniem (hodowla koni, wypas bydła, tymczasowy i tymczasowy ruch maszyn rolniczych) nie jest tym samym, co inwestycja polegająca na budowie budynku jednorodzinnego, bo jest ona związana z innym typem sposobu zagospodarowania i różni się oddziaływaniami, jakie podczas jej realizacji i funkcjonowania wystąpią, a więc zmianami, jakie wywoła w istniejącej dotychczas przestrzeni, która posiada określone cechy przyrodnicze, warunki wodno-gruntowe, itp.

Postępowanie, w którym GDOŚ wydał zaskarżone postanowienie toczyło się na podstawie art. 97 ustawy o informacji i w zakresie wynikającym z przepisów z tej ustawy organ rozpatrzyć przedmiotową sprawę. Tymczasem wskazany w skardze art. 96 ustawy o informacji był postawą prawną, poprzedzającego zaskarżony akt, postanowienia Starosty M. wydanego [...] stycznia 2020 r., w którym nałożono na skarżącego obowiązek przedłożenia RDOŚ w B. stosownych dokumentów w celu przeprowadzenia postępowania dla wnioskowanej inwestycji odnośnie kwestii oddziaływania na obszar Natura 2000 i zobowiązano do niezwłocznego dostarczenie do tego organu dokumentu potwierdzającego rozstrzygnięcie RDOŚ w B. w tej sprawie. Bez wpływu na wynik sprawy musiał też pozostać zarzut podniesiony w skardze, a dotyczący uzgodnienia przez organ pierwszej instancji projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy G.. Ponadto zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zwalniają od wykonania analizy w wyżej wskazanym zakresie. Nawet w sytuacji, w której projekt tego planu został pozytywnie uzgodniony i zaopiniowany przez Regionalnego Dyrektora, ostatecznie pozwolenie na wykonanie zapisów planu jest możliwie dopiero po wykluczeniu znacząco negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym obszary Natura 2000. Ewidentnie w postanowieniu uzgadniającym projekt zmiany planu RDOŚ w B. z [...] grudnia 2017 r. wskazano, że miejscowy plan jest aktem planowania przestrzennego ustalającym jedynie przeznaczenie danego terenu, nie przesądza o możliwości realizacji zamierzeń wynikających z zapisów planu. Działania te będą szczegółowo rozpatrywane na etapie składania wniosków na realizację poszczególnych inwestycji, a ostateczne pozwolenie na ich wykonanie będzie możliwe dopiero po wykluczeniu ich negatywnego oddziaływania na środowisko przyrodnicze w tym obszary Natura 2000.

Prawidłowo też organ wskazał, że zasada przezorności (art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska), nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nie został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko, a wykazanie owego braku jest przy tym obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska", a nie "na korzyść inwestycji". W zasadzie przezorności chodzi o to, aby ryzyko podjęcia realizacji przedsięwzięcia w obszarze Natura 2000 przyjmowało pewną wartość dopuszczalną. Realizacja przedsięwzięcia, którego negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, powinno być oparte na racjonalnych i uzasadnionych konkretną sytuacją przesłankach. Wbrew stwierdzeniu skarżącego, ta zasada może mieć zastosowanie także w przypadku domów jednorodzinnych. I tak w przedmiotowej sprawie GDOŚ za niezbędnie uznał ustalenie w procedurze oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 granic dopuszczalnego ryzyka planowanego do realizacji przedsięwzięcia, którego negatywne oddziaływanie na obszary nie jest jeszcze w pełni rozpoznane. Słusznie też organ stwierdził, że argumentacja skarżącego dotycząca korytarza ekologicznego jest niezrozumiała, albowiem nie istnieje niezbędny wymóg położenia przedsięwzięcia w korytarzu ekologicznym. Skoro postawione w skardze zarzuty nie mogły odnieść skutku doprowadzającego Sąd do uwzględnienia skargi, a jednocześnie brak okoliczności, które Sąd winien wziąć pod rozwagę z urzędu, to na mocy art. 151 p.p.s.a. doszło do oddalenia skargi.