Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1093/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Pracownicy samorządowi
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 183 par. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Op 411/18 w sprawie ze skargi Agnieszki W. na czynność Burmistrza Z. z dnia [...] lipca 2018 r. (bez numeru) w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od A. W. na rzecz Burmistrza Z. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 4 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. akt II SA/Op 411/18) po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. W. stwierdził bezskuteczność czynności Burmistrza Z. z [...] lipca 2018 r. w przedmiocie informacji o wyniki naboru na wolne stanowisko urzędnicze.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

29 czerwca 2018 r. Burmistrz Z. ogłosił nabór na wolne stanowisko Dyrektora Biura Administracyjno – Ekonomicznego Oświaty w Z., w jednostce organizacyjnej Gminy. W ogłoszeniu jako wymaganie niezbędne, które winni spełniać kandydaci wskazano m.in. (w pkt 1.2) "staż pracy co najmniej 5 lat, udokumentowany świadectwami pracy lub zaświadczeniem o trwającym zatrudnieniu do pracy wlicza się również wykonywanie działalności gospodarczej zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 902 z późn. zm.)". Organ ustalił termin składania dokumentów aplikacyjnych oraz podał, że po dokonaniu przez Komisję Rekrutacyjną wstępnej analizy dokumentów pod względem formalnym kandydaci, którzy zakwalifikują się do dalszego postępowania rekrutacyjnego zostaną powiadomieni telefonicznie o terminie i miejscu przeprowadzenia II etapu naboru, na który składa się test kwalifikacyjny i rozmowa kwalifikacyjna. Zarządzeniem z 2 lipca 2018 r. Burmistrz powołał Komisję Rekrutacyjną do przeprowadzenia naboru. Do naboru zgłosiło się trzech kandydatów, w tym skarżąca. W wyniku wstępnej selekcji do II etapu postępowania rekrutacyjnego nie została zakwalifikowana skarżąca.

Pismem z 11 lipca 2018 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej "decyzji" (informacji).

W piśmie z 12 lipca 2018 r. Komisja Rekrutacyjna wyjaśniła skarżącej, że zawarty w ogłoszeniu o naborze wymóg stażu pracy co najmniej 5 lat (wymagania niezbędne) wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z 15 maja 2018 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 936) – załącznik nr 3, tabela II, litera F. Z przekazanych przez skarżącą dokumentów dotyczących przebiegu dotychczasowego zatrudnienia wynika, że w okresie od 2 maja 2000 r. do 31 sierpnia 2004 r., tj. 4 lata i 4 miesiące kandydatka świadczyła pracę na podstawie umowy o pracę w firmie [...] w Z. na stanowisku księgowej. Przedstawione umowy zlecenia, jako umowy cywilnoprawne nie podlegają jednak zaliczeniu do stażu pracy. W dokumentach z przebiegu zatrudnienia znajduje się także kserokopia wpisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z której wynika, że od 7 stycznia 2002 r. do chwili obecnej kandydatka prowadzi działalność gospodarczą – działalność rachunkowo – księgową, doradztwo podatkowe. Zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1260) do stażu pracy nie zalicza się każdej działalności gospodarczej, a jedynie działalność o charakterze zgodnym z wymaganiami na danym stanowisku, co oznacza prowadzenie takiego rodzaju działalności, w ramach której wykonywane zadania i czynności pokrywają się z zadaniami i czynnościami, jakie pracownik ma wykonywać. Zakres zadań wykonywanych na stanowisku Dyrektora Biura Administracyjno – Ekonomicznego Oświaty, przedstawiony w pkt 3 ogłoszenia o naborze, w opinii Komisji, nie jest zgodny z charakterem wykonywanej przez kandydatkę działalności gospodarczej. Wobec tego, zaliczony został skarżącej staż pracy wynoszący 4 lata i 4 miesiące.

Po przeprowadzeniu II etapu naboru, utrwalonego w protokole z 13 lipca 2018 r. Komisja Rekrutacyjna wybrała kandydata do zatrudnienia na ww. stanowisku.

Pismem z 18 lipca 2018 r. Burmistrz Z. udzielił skarżącej odpowiedzi na jej odwołanie, nie znajdując podstaw do zmiany "decyzji" Komisji Rekrutacyjnej. W ogłoszeniu z [...] lipca 2018 r. Burmistrz poinformował też o wyniku przeprowadzonego naboru, wskazując osobę wybraną na ww. stanowisko.

Pismem z 18 lipca 2018 r. skarżąca wezwała Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezpodstawnym niedopuszczeniu jej do II etapu konkursu.

Odpowiadając na wezwanie w piśmie z 30 lipca 2018 r., Burmistrz wyjaśnił, że w ogłoszeniu o naborze szczegółowo określił niezbędne wymagania oraz zakres zadań wykonywanych na stanowisku objętym naborem. Przedłożone natomiast przez skarżącą dokumenty nie potwierdzają, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza dotyczyła sfery oświaty publicznej i konkretnych wymogów określonych w ogłoszeniu o naborze. W konsekwencji przedłożone dokumenty nie dotyczą działalności gospodarczej o charakterze zgodnym z wymaganiami na stanowisku.

Skargę na ogłoszenie o wynikach przeprowadzonego naboru złożyła A. W., zarzucając mu naruszenie art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1-2a, art. 13a ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Z. wniósł o jej odrzucenie lub ewentualnie o jej oddalenie.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że zaskarżona czynność podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Postępowanie konkursowe ma charakter administracyjnoprawny, a zapadłe w nim rozstrzygnięcie ustalające wynik konkursu ma walor jednostronnego, władczego aktu stosowania prawa, który podlega kontroli sądowej. Skarga wniesiona w sprawie na ogłoszenie o wyniku naboru na kierownicze stanowisko urzędnicze była dopuszczalna, a skarżąca, jako uczestnik postępowania konkursowego, którego uprawnień dotyczyła przedmiotowa czynność, miała interes prawny do jej wniesieniu. Skarga została też wniesiona w terminie, o którym mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a. i podlegała merytorycznej ocenie.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaskarżone postępowanie konkursowe zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 11 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy o pracownikach samorządowych, a więc z naruszeniem zasad odnoszących się do procedury naboru. Naruszenie to było przy tym tego rodzaju, że mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazując na zasady prowadzenia postępowania konkursowego – obiektywizmu, jawności i przejrzystości (transparentności) oraz informacje, jakie winno zawierać ogłoszenie o naborze (art. 13 ust. 2 ww. ustawy), Sąd podkreślił, że w art. 13 ust. 2 pkt 3 wyraźnie wskazano na konieczność "określenia" wymagań, co z kolei wiąże się z ich jednoznacznym sprecyzowaniem. Realizacja zasad określonych w art. 11 ust. 1 ustawy nakłada na organ obowiązek określenia wymagań w sposób gwarantujący wszystkim zainteresowanym możliwość zapoznania się z nimi i podjęcie odpowiedniej decyzji o wzięciu udziału w naborze. Powinny być one zatem jasno i konkretnie sformułowane. Kandydat nie może się domyślać, czy też sam ustalać, jakie wymagania dotyczą danego stanowiska. Nabór powinien być prowadzony przy uwzględnieniu wymogów jednoznacznych i takich samych dla wszystkich, tak aby zapewnić równe traktowanie wszystkich kandydatów i dlatego też, nie mogą być one określone w sposób ogólny pozwalający na dowolną interpretację. Nie można także mówić o zachowaniu zasad wynikających z art. 11 ust. 1 ustawy, jeśli reguły przeprowadzania naboru nie są określone w sposób przejrzysty.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, treść i sposób sformułowania wymogu, a następnie dokonana na jego podstawie ocena kandydatury skarżącej wskazuje, że nabór nie został przeprowadzony w sposób gwarantujący równe szanse wszystkim uczestnikom. W ogłoszeniu o naborze, określając wymagania niezbędne w pkt 1.2 wskazano ogólnie na "staż pracy co najmniej 5 lat, udokumentowany świadectwami pracy lub zaświadczeniem o trwającym zatrudnieniu do pracy wlicza się również wykonywanie działalności gospodarczej zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 902 z późn. zm.)". Pomijając gramatyczną formę tego zapisu, która w ocenie Sądu już może budzić wątpliwości co do jej przejrzystości, to z tak sformułowanego wymogu w żaden sposób nie wynika, jaki powinien być profil działalności gospodarczej, której prowadzenie może zostać wliczone do wymaganego stażu pracy. Przepis art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy, do którego się odwołano, wskazuje natomiast na staż pracy lub wykonywanie działalności gospodarczej o charakterze zgodnym z wymaganiami na danym stanowisku. Wyraźnie zatem przepis ten odsyła do wymagań związanych z danym stanowiskiem – sam ich nie określając i nie definiując też pojęcia "wymagań związanych z danym stanowiskiem". Definicji takiej brak zresztą także w innych przepisach ustawy. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy powinny zostać one określone w ogłoszeniu o naborze.

W zakresie naboru, którego dotyczy niniejsza sprawa, w ogłoszeniu nie wskazano jaka praca lub jaka działalność gospodarcza może zostać zaliczona do wymaganego stażu pracy. W szczególności nie można na podstawie określonych wymagań ustalić, że działalność ta – jak przyjął organ przy ocenie kandydatury skarżącej, powinna być związana z obsługą i realizacją zadań w szeroko rozumianej oświacie (szkoły, przedszkola). Wymóg taki nie został jasno i jednoznacznie określony. Co więcej, na podstawie oceny dokonanej przez organ w tym zakresie, także nie sposób ustalić, jaki zakres i charakter zadań realizowanych w oświacie przez kandydata, mógł być uznany za zgodny z wymaganiami na stanowisku, którego dotyczył nabór. Uznając, że działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą nie jest zgodna z tymi wymaganiami Komisja Kwalifikacyjna oraz organ powołały się na wskazany w ogłoszeniu zakres zadań wykonywanych na stanowisku oraz nieustalone wymagania dotyczące zarządzania w oświacie i rozpatrywania zagadnień z zakresu budżetowości oświatowej. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy wskazanie zakresu zadań wykonywanych na stanowisku stanowi kolejną informację, jaką powinno zawierać ogłoszenie o naborze, odrębną od wymagań związanych ze stanowiskiem, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy. Nie można zatem uznać za prawidłowe skonkretyzowanie wymogów, co do stażu pracy dopiero w trakcie postępowania konkursowego na podstawie informacji o zadaniach wykonywanych na stanowisku. Tym samym ustalenia i ocena dokonana co do spełnienia wymaganego kryterium stażu pracy pozostały w zakresie swobodnego uznania organu, którego granice nie zostały jednoznacznie określone i wyjaśnione na etapie ogłoszenia o naborze. Organ posługiwał się w tym zakresie niejasnymi i nieujawnionymi wprost kryteriami wyboru, które nie wynikały z treści pkt 1.1.2 ogłoszenia. W konsekwencji nie zachowano standardów postępowania rekrutacyjnego, jakie wynikają z gwarancji określonych w art. 11 ust. 1 ustawy. W zakresie ustalonego kryterium stażu pracy nabór nie realizował zasady otwartości i konkurencyjności.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, jako dokonanej z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik oceny dokonanej w postępowaniu konkursowym, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Burmistrz Z., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a to art. 11 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzącą do nieuprawnionego przyjęcia, iż kwestionowane w skardze postępowanie konkursowe zostało przeprowadzone z naruszeniem zasad odnoszących się do procedury naboru poprzez sformułowanie określenia wymagań kwalifikacyjnych wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z 15 maja 2018 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych w sposób niejednoznaczny oraz błędnym jednoczesnym przyjęciu, iż naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

2. przepisów prawa procesowego, a to art. 12, 33 § 1 i 2 oraz 91 § 2 P.p.s.a. poprzez nie ustalenie uczestników postępowania oraz nie zawiadomienie ich o rozprawie, co doprowadziło do pozbawienia stron możliwości obrony swoich praw, a tym samym do nieważności postępowania, a w szczególności brak wezwania do udziału w sprawie osoby biorącej udział w postępowaniu administracyjnym, a która nie wniosła skargi tj. M. C., wobec faktu, iż wynik niniejszego postępowania dotyczy jego interesu prawnego, albowiem ww. osoba została na podstawie skarżonej przez A. W. czynności wybrana na stanowisko Dyrektora Biura Administracyjno – Ekonomicznego Oświaty w Z., a wobec nie uczestniczenia w przedmiotowym postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym została jako strona pozbawiona możności obrony swoich praw.

Wskazując na powyższe, organ wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie skargi lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpatrzenia. Nadto organ wniósł o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Pismem z 29 października 2021 r. organ wyraził zgodę na rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym, zaś w piśmie z 27 grudnia 2021 r. skarżąca oświadczyła, że nie sprzeciwia się rozpoznaniu sprawy w tym trybie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że z uwagi na zgodę stron sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.". Następnie zaś, że zgodnie z art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Z tego też względu w pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu kasacji, za pomocą którego organ starał się wykazać, iż w sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymieniona w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Zaistnienie tej przesłanki strona skarżąca upatrywała w fakcie, że o toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu postępowaniu nie została zawiadomiona osoba wybrana na stanowisko Dyrektora Biura Administracyjno – Ekonomicznego Oświaty w Z., tj. M. C.

Analizując tę kwestię, stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostawało stanowisko Sądu pierwszej instancji o dopuszczalności skargi na ogłoszenie Burmistrza o wyniku naboru na kierownicze stanowisko urzędnicze. W ocenie tegoż Sądu stanowi ono czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podlegającą kognicji sądowoadministracyjnej. W kontrolowanym postępowaniu w przedmiocie naboru na wolne stanowisko urzędnicze uczestniczyło trzech kandydatów, w tym strona skarżąca. Jak wynika z ogłoszenia o wyniku naboru na stanowisko Dyrektora Biura Administracyjno – Ekonomicznego Oświaty w Z. z [...] lipca 2018 r. na stanowisko to został wybrany M. C. Niesporne w sprawie jest również to, że w postępowaniu sądowym brała udział tylko skarżąca A. W. i organ Burmistrz Z. W tych okolicznościach sprawy Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarga jest zasadna i stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną, skoro Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że przedmiotem skargi jest czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, i w tym aspekcie uznał dopuszczalność skargi A. W., która była kandydatem na wolne stanowisko urzędnicze, to winien z urzędu zawiadomić o toczącym się postępowaniu kandydata, który został wybrany w przedmiotowym postępowaniu. Zgodnie z art. 33 § 1 P.p.s.a. "[o]soba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony". Natomiast przepis art. 12 P.p.s.a. stanowi, że ilekroć w tej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Jak wskazywano w orzecznictwie na gruncie art. 33 § 2 P.p.s.a., skoro kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje nie tylko przejawy działania administracji przybierające postać decyzji i postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym uregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej oraz ustawach do tych aktów odsyłających (art. 3 § 2 pkt 1 – 3 P.p.s.a.), ale także szereg innych form działania administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 4 – 7 P.p.s.a.), to postępowanie administracyjne, o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć jako postępowanie przed organem administracji, poprzedzające wydanie aktu lub podjęcie czynności podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Art. 33 P.p.s.a. nie można odczytywać w ten sposób, że dotyczy on jedynie części spraw załatwianych przez sądy administracyjne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2017 r. sygn. akt II OSK 3085/15 – orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja ta znajduje również swoje odniesienie do art. 33 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Oba przepisy dotyczą bowiem udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym osób, których interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Różnica pomiędzy tymi przepisami dotyczy zaś jedynie kwestii, czy osoby te brały udział w postępowaniu administracyjnym (i nie wniosły skargi), czy też nie brały w nim udziału.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, że niezawiadamiając o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, której interesu prawnego niewątpliwe dotyczył wynik postępowania sądowego, skoro wyrokiem stwierdzono bezskuteczność czynności w postaci wyniku naboru na wolne stanowisko urzędnicze, a osoba ta została wybrana na to stanowisko, to Sąd pierwszej instancji dopuścił się nieważności postępowania. M. C. został bowiem pozbawiony możności obrony swych praw, gdyż nie został uznany za uczestnika postępowania sądowego. Wypełnia to z kolei przesłankę z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Podobne stanowisko na gruncie spraw dotyczących naborów prowadzonych na podstawie ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1113/13, z 10 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1275/13 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1705/19. Podkreślić przy tym należy, że to obowiązkiem sądu administracyjnego jest ustalenie kręgu uczestników postępowania, o których mowa w art. 33 § 1 P.p.s.a., jak i ochrona ich praw poprzez zapewnienie udziału w toczącym się postępowaniu, zawiadomienie o podejmowanych czynnościach procesowym, czy wreszcie umożliwienie złożenia im środków zaskarżenia od podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć.

Podzielić należało również stanowisko, że Sąd drugiej instancji ma obowiązek uwzględnić skargę kasacyjną z powodu nieważności postępowania wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., niezależnie od tego, czy jakakolwiek strona postępowania na wskazane uchybienie, w jakikolwiek sposób w postępowaniu kasacyjnym zwróci uwagę lub się powoła. Sąd drugiej instancji nie może pomijać okoliczności, czy wydany na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej wyrok, oparty jedynie na podstawie nieważności postępowania polegającej na pozbawieniu strony możności obrony jej praw, nie będzie naruszał interesu prawnego tej strony postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuprawnione jest przenoszenie poglądów prawnych wypracowanych na tle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., a odnoszących się do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) w zw. z art. 147 zdanie drugie k.p.a. (wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony) na rozumienie przesłanki nieważnościowej określonej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.

Z tego też względu zasadny okazał się być postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 12, art. 33 § 1 i 2 oraz art. 91 § 2 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. I chociaż pozbawienie możności obrony praw dotyczyło innej strony niż wnosząca skargę kasacyjną, to okoliczność ta – jak wskazano powyżej – musiała zostać uwzględniona przez Sąd rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną z urzędu. Z uwagi na stwierdzoną nieważność postępowania i konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd pierwszej instancji, ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego jest przedwczesna.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego (w punkcie drugim) orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 2 P.p.s.a.