Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 774/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3  pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka, Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Maria Zawadzka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...] 2020 r. nr [...] uchylił od dnia 1 października 2017 r. decyzję ostateczną nr [...] wydaną w dniu 22 sierpnia 2017 r. w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawniona w wieku do 18 lat czyli M. C., a w pkt 2 odmówił od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. prawa do powyższego świadczenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] 2017 r. przyznano J. B. (dalej jako skarżąca) świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. na dziecko M. C. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zgodnie z art. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przysługiwały osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia lub w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekraczał 725,00 zł. Art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów definiując pojęcie "dochodu" odwołuje się do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art.3 pkt. 1 lit. a, c ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem dochodu rozumiem, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art.30c, art.30e i art 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym: należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych

mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pod pojęciem uzyskania dochodu rozumiemy uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego. Z kolei w myśl art. 2 pkt. 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pod pojęciem utraty zatrudnienia rozumiemy utratę dochodu spowodowane m.in. utratą świadczenia rodzicielskiego.

W niniejszej sprawie Ośrodek Pomocy Społecznej w dniu 19 listopada 2019 r. wystąpił do pracodawcy B. B. (męża skarżącej) z zapytaniem czy ma on wystawiony druk A1. W dniu 19 grudnia 2019 r. do organu wpłynęło zaświadczenie z firmy A potwierdzające, ze B. B. w 2018 r. otrzymał diety w wysokości 58.170,96 zł. W związku z powyższym w dniu 23 grudnia 2019 r. wystosowano kolejne zapytanie o udzielenie informacji o wysokości diet otrzymanych w 2016 r., 2017 r. i 2018 r. J. B. oświadczyła, że B. B. otrzymuje tylko wynagrodzenie, i że nie była świadoma o obowiązku poinformowania o otrzymywanych dietach. Firma A poinformowała, że wysokość diet za 2016 r. wyniosła łącznie 61.580,03 zł. Miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu nieopodatkowanego z tytułu diet wyniósł 7.564,01 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowiło 1.260,67zł w okresie od dnia 01.10.2017 r. do 31.07.2018 r. tj. w okresie pobierania świadczenia rodzicielskiego przez J. B. i przekroczyło kwotę 725,00 zł uprawniającą rodzinę do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz po uwzględnieniu od miesiąca sierpnia 2018 r. utraty świadczenia rodzicielskiego dochód na osobę w rodzinie wyniósł 1.094,00 zł i przekroczył kryterium ustawowe.

Organ wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/G1 956/16, w którym Sąd stwierdził, że jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, a w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należy potraktować równie szeroko przyjmując, że są to wszystkie uzyskiwane przez pracownika, w ramach stosunku pracy, płatności. Bez znaczenia dla wykładni tego zapisu pozostaje, iż należności te nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu u.p.d.o.f., gdyż ustawodawca literalnie włączył do pojęcia również przychody nieopodatkowane.

Następnie organ stwierdził, że powyższy fakt nie był znany organowi w dniu wydawania decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2017/2018 i został ujawniony w grudniu 2019 r. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z uwagi na powyższe postanowiono wznowić w dniu 21.01.2020 r. postępowanie w przedmiotowej sprawie. Po przeprowadzeniu postępowania na podstawie art. 151 k.p.a. uchylono w całości decyzję ostateczną nr [...] z dnia 22.08.2017 r., w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku do 18 lat na osobę: M. C. oraz odmówiono od 01.10.2017 r. do 30.09.2018 r. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko M. C. na okres od dnia 1.10.2017 r. do dnia 30.09.2018 r.

Odwołanie od powyższej decyzji oraz zażalenie na postanowienie z dnia 17 lutego 2020 r. w przedmiocie wznowienia postępowania złożyła skarżąca wskazując, że nie zgadza się ze stanowiskiem zajętym przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji i postanowieniu, gdyż jest dla niej i rodziny bardzo krzywdzące. Podkreśliła, iż nie wiedziała o otrzymywaniu przez męża dodatkowych pieniędzy ponad wynagrodzenie określone w umowie o pracę. Podała, iż mąż nigdy nie otrzymał takich kwot, jakie zostały określone w zaświadczeniu pracodawcy, dlatego mąż będzie obecnie wyjaśniał z pracodawcą wysokość kwot podanych w zaświadczeniu rzekomo wypłaconych z tytułu diet. Ponadto nie była pouczona, iż diety wlicza się do dochodu rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 kwietnia 2020 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że wznowienie postępowania jest to postępowanie nadzwyczajne i prowadzi do ponownego rozpatrzenia sprawy celem sprawdzenia, czy jedna z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Możliwość uruchomienia ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy uwarunkowana jest pozytywnym wynikiem przeprowadzonego wcześniej wstępnego postępowania, dotyczącego ustalenia istnienia przesłanek dopuszczalności wszczęcia wznowionego postępowania. Wszczynając postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego (z urzędu lub na wniosek) w pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w I instancji bada, czy istnieją ustawowe przesłanki wznowienia określone enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Spełnienie wskazanego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w drugiej fazie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.).

Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę stan faktyczny ustalony przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie doszło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. (dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kwotę 725 zł). Zgodnie z art 2 pkt 4 u.p.o.u.a. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Natomiast według art. 2 pkt 5a u.p.o.u.a. dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a, c ustawy o świadczeniach rodzinnych - dochód - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a/ przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art, 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b/ należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 18 cyt. ustawy uzyskanie dochodu to uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, a utrata dochodu zgodnie z art.2 pkt 17 cyt. ustawy, to utrata dochodu spowodowana m.in. utratą świadczenia rodzicielskiego.

Zdaniem organu do dochodu poprzednio ustalonego przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] 2017 r., w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego należało doliczyć diety z tytułu podróży służbowych męża strony, wskutek czego dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wymienionego świadczenia. Dowodem, który miał wpływ na nowe ustalenia w przedmiocie sytuacji dochodowej rodziny strony, a następnie na wydane rozstrzygnięcie było zaświadczenie od pracodawcy męża strony z dnia 15 stycznia 2020 r. według którego w 2016 r. wypłacono mu diety w łącznej wysokości 61.580,00 zł.

Kolegium wskazało, że organ I instancji w sposób właściwy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zweryfikował dochód rodziny odwołującej, mający wpływ na prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając dochody z tytułu diety uzyskane przez męża strony w 2016 r. Przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego muszą być bowiem brane pod uwagę rzeczywiste dochody rodziny, uzyskiwane ze wszystkich źródeł, także przychody nieopodatkowane, jak np. diety, w tym diety na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi poza granice kraju. Z akt wynika, iż w dniu składania wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego strona nie poinformowała organu o dochodach nieopodatkowanych z tytułu diet otrzymywanych w rodzinie w roku 2016, stąd też okoliczność ta, istotna dla sprawy, istniejąca w dniu wydania decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie była znana organowi w dniu jej wydawania, a zatem wystąpiła przesłanka wzruszenia decyzji ostatecznej przyznającej prawo, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prawidłowe jest stanowisko organu, według którego należność z tytułu uzyskanych diet związanych z podróżą służbową pracownika poza granice kraju podlega wliczeniu do dochodu rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 1 c tiret 10 u.ś.r.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że aktualnie kwestia wpływu diet na wysokość dochodu rodziny nie budzi już wątpliwości na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych. W wyroku o sygn. akt I OSK 2410/15 NSA wskazał m.in., że skład orzekający w mniejszej sprawie w pełni akceptuje zaprezentowaną w orzecznictwie argumentacje, wedle której, w ramach założeń ustawy zostało przyjęte, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych będą brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł. Z tego powodu, przy ustalaniu znaczenia pojęć dochodu i należności ze stosunku pracy, o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, niezasadne jest odwoływanie się wprost do analogicznych pojęć na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym w kontekście zwolnień przedmiotowych. Natomiast, jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy" winno się traktować równie szeroko, przyjmując, że są to wszystkie płatności uzyskiwane przez pracownika w ramach stosunku pracy. Skoro ustawodawca literalnie włączył do pojęcia dochodu również przychody nieopodatkowane, to bez znaczenia dla wykładni tego zapisu pozostaje, że należności te nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych. Wobec powyższego, niezależnie od świadomości strony co do obowiązku podania w momencie składania wniosku, otrzymanych diet, organ po uzyskaniu wiedzy o rzeczywistych dochodach rodziny, wcześniej nieujawnionych, zobligowany był ponownie, w postępowaniu wszczętym w trybie nadzwyczajnym, zweryfikować dochód rodziny skarżącej za rok 2016 o wysokość uzyskanych diet. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że strona nie spełniała w dacie wniosku kryterium dochodowego warunkującego przyznanie jej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a zatem należało uchylić wcześniejszą decyzję uwzględniającą wniosek i odmówić jej prawa do świadczeń.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła J. B. zarzucając naruszenie:

1) art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię mającą istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 9 K.p.a., poprzez niepoinformowanie strony, że świadczenia ze stosunku pracy w postaci diet stanowią dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych i ich otrzymywanie może mieć wpływ na prawo do świadczeń, co też bezpośrednio nie wynika z przepisów ustawy i powoduje rozbieżności interpretacyjne wśród orzeczeń sądów administracyjnych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przyjmując, że diety stanowią należności ze stosunku pracy, do dochodu winny być wliczane tylko te należności, które osoba fizyczna otrzymuje mając miejsce zamieszkania na terytorium RP i jednocześnie przebywając czasowo za granicą. Warunek ten nie jest spełniony w przypadku świadczenia pracy na terenie RP, gdyż nie zostaje spełniona przesłanka "czasowego przebywania za granicą". Tymczasem z zaświadczenia o wysokości wypłaconych B. B. diet z dnia 15 stycznia 2020 r. nie wynika, które diety zostały wypłacone jako należności z tytułu podróży krajowych, a które z tytułu podróży zagranicznych. Tym samym organy nie poczynił starań celem ustalenia dokładnego stanu faktycznego. Skarżąca podniosła również, że kwestia wliczania diet do dochodu rodziny powoduje rozbieżności interpretacyjne wśród orzeczeń sądów administracyjnych. W konkluzji skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza, którą organ uchylił decyzję własną o przyznaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną i odmówił prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji wyjaśnić należy, że decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została w ramach postępowania nadzwyczajnego, a mianowicie w następstwie wznowienia postępowania.

Przede wszystkich wskazać należy, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 K.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 531-534). Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest przy tym wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a., stąd też zastosowanie wznowienia postępowania winno odbywać się ze szczególnym uwzględnieniem wszelkich ustawowych gwarancji procesowych przynależnych stronie. Podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w tym przepisie, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: są nowe, są istotne dla sprawy i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Podkreśla się przy tym, że istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, a więc gdyby wydano w sprawie decyzję odmienną od dotychczasowej (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 1549/16, Wyrok NSA z dnia 12 maja 2016 r., II OSK 2124/14 Lex nr 2083426).

W przedmiotowej sprawie organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a powodem dla którego wznowiono postępowanie były nowe okoliczności i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, w związku z uzyskaniem od firmy A – pracodawcy B. B. informacji o wysokości diet za rok 2016, 2017 i 2018. Z ustaleń organu wynika, że miesięczny dochód rodziny skarżącej po doliczeniu dochodu nieopodatkowanego z tytułu diet wyniósł 7.564,01 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi 1.260.67 w okresie od 1 października 2017 r. do 31 lipca 2018 r. i przekracza kotwę 725,00 zł uprawniającą do pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Istota sporu sprowadza się do ustalenia czy organy prawidłowo do dochodu rodziny doliczyły diety z tytułu podróży służbowych męża skarżącej. Zatem prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymagało jednoznacznego i nie budzącego ustalenia przez organy wysokości dochodu rodziny wnioskodawczyni, a mianowicie czy dochód ten w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 9 ust. 2 ustawy, tj. 725 zł. W niniejszej sprawie należy rozważyć, czy organy ustalając dochód na osobę w rodzinie skarżącej, działały zgodnie z przepisami prawa, tj. art. 2 pkt 4 ustawy, który definiuje pojęcie dochodu dla potrzeb rozpoznania wniosków o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepis ten stanowi, że dochód - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Ponadto, w niniejszej sprawie wymaga również ustalenia, czy postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone w sposób rzetelny, obiektywny i wyczerpujący, tj. zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 oraz w art. 77 K.p.a.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych:

- (...)

– należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917, 1000, 1076, 1608 i 1629),

- (...)

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy organ do dochodu rodziny skarżącej doliczył diety z tytułu podróży służbowych męża skarżącej.

Niespornym jest, że w dniu 17 stycznia 2020 r. do organu wpłynęło zaświadczenie z firmy A informujące o wysokości diet wypłaconych w okresie 2016 – 2019. W związku z powyższym organ doliczył wskazane kwoty do dochodu rodziny skarżącej. Zdaniem Sądu takie działanie organu jest co najmniej przedwczesne. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z literalną treścią przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu dolicza się należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Tymczasem w niniejszej sprawie organy nie ustaliły, czy faktycznie pobrane przez B. B. diety z tytułu delegacji dotyczyły podróży służbowych poza granicami kraju czy też na terenie Polski.

Zauważyć dodatkowo należy, że wolą ustawodawcy było uznać za dochód niepodlegające opodatkowaniu w postaci należności ze stosunku pracy do wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej, o czym stanowi rozporządzenie Ministra pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991 ze zm.). Organy tymczasem nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania dowodowego, a jedynie uzyskały od zakładu pracy męża skarżącej informację świadczącą jedynie o tym, że pewne określone kwoty były mu wypłacę za delegację w latach 2016 – 2019 . Bez wątpienia wolą ustawodawcy było, aby dieta, przysługująca z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, stanowiła składnik dochodu rodziny, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże w niniejszej sprawie przyjęcie przez organy, że właśnie z takim rodzajem diet z tytułu podróży służbowych mamy do czynienia jest przedwczesne.

Przypomnieć bowiem należy, że na organach wydających decyzje w trybie wznowienia postępowania, zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej stronie konkretne prawo, ciąży szczególny obowiązek wnikliwego i szczegółowego wyjaśnienia wszelkich okoliczności zarówno związanych z podstawą wznowienia postępowania, jak i wydanym w jego wyniku nowym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. W ocenie Sądu, w tym zakresie wydane przez organ pierwszej i drugiej instancji decyzje w tej sprawie nie odpowiadają wymogom wynikającym z norm przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Obowiązkiem organu administracji wynikającym z przywołanych wyżej przepisów procedury administracyjnej, było wyjaśnienie i weryfikacja okoliczności faktycznych podanych przez pracodawcę męża skarżącej.

Reasumując, w ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nieprzeprowadzenie przez organ, który wydał decyzję o ustaleniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dokładnej analizy sprawy i nie zażądanie od pracodawcy męża skarżącej wyjaśnienia oczywistych wątpliwości nie może stanowić podstawy do późniejszego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Regułą bowiem w postępowaniu administracyjnym jest prowadzenie postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji, a nie wydanie decyzji i dopiero w postępowaniu wznowieniowym prowadzenie postępowania dowodowego (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 147/13). Tym samym kontrolowana decyzja jest przedwczesna.

W konsekwencji też wysokość przyjętego w sprawie dochodu rodziny skarżącej, musi budzić uzasadnione wątpliwości i wymaga jednoznacznych ustaleń. Poczynione powyżej uwagi świadczą o wadliwości zaskarżonej decyzji, i czyni ją w istocie nieweryfikowalną zarówno przez stronę, jak i obecnie przez Sąd orzekający, pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, tj. z art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w konsekwencji z art. 9 ust. 2 ustawy, na skutek naruszenia przez organ przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z powyższych rozważań.