Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2014/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie WS Katarzyna Radom Ludmiła Eugenia Jajkiewicz / sprawozdawca / Protokolant Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. Z. na postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] o Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej E. Z., postanowieniem z dnia [...] o nr [...] utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] o nr [...] w sprawie nałożenia kary porządkowej w wysokości [...].

Urząd Skarbowy w L. wydał postanowienie na postawie art. 262 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. ), zwanej dalej Ordynacją podatkową.

W uzasadnieniu podał, że na podstawie art. 190 Ordynacji podatkowej, w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymiaru podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia przez skarżącą spadku po zmarłych T. i J. Sz., wezwał skarżącą do udostępnienia nieruchomości położonej w L. przy ulicy E. [...], w celu dokonania wyceny udziałów w tej nieruchomości. Pismami z dnia: 9 listopada 2001 r. o nr [...] - doręczonym w dniu 13 listopada 2001 r. 10 grudnia 2001 r. o nr [...] - doręczonym w dniu 11 grudnia 2001 r., a także 28 stycznia 2002 r. o nr [...] doręczonym w dniu 1 lutego 2002 r., zawiadomił skarżącą o terminie przeprowadzenia oględzin i zobowiązał do udostępnienia przedmiotu wyceny. Jednocześnie poinformował, iż w przypadku nie okazania przedmiotu oględzin w wyznaczonym terminie zostanie nałożona kara porządkowa na podstawie art. 262 Ordynacji podatkowej.

Na żadne z tych wezwań, mimo ich prawidłowego doręczenia, skarżąca nie udostępniła przedmiotu oględzin. Organ podatkowy zachowanie skarżącej uznał za bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin, uniemożliwiające przeprowadzenie dowodu niezbędnego do zakończenia postępowania podatkowego. Wobec powyższego organ podatkowy na mocy art. 262 Ordynacji podatkowej nałożył na skarżącą karę porządkową w wysokości [...].

W zażaleniu z dnia [...] skarżąca wskazywała na bezzasadność dokonania kolejnych oględzin nieruchomości spadkowej i wnosiła o uchylenie postanowienia w sprawie nałożenia kary porządkowej. Uzasadniała to tym, iż biegły rzeczoznawca "...dwukrotnie wizytował przedmiotową nieruchomość dokonywał jej obmiaru wykonywał rysunki rzutu rozmieszczenia pomieszczeń poddasza z dokładnym obmiarem każdego pomieszczenia...". Ponadto skarżąca oświadczyła, że udostępni nieruchomość w celu dokonania oględzin, o ile organ podatkowy udzieli odpowiedzi na zadane przez nią pytanie, kto pokryje koszty powołania rzeczoznawcy. Wnosiła również, szeroko opisując stan faktyczny, o wydanie przez Izbę Skarbową prawidłowej decyzji wymiarowej.

Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. uznając zażalenie za bezzasadne utrzymała zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu stwierdziła, iż nałożenie kary porządkowej w świetle przepisu art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej uzależnione jest łącznie od prawidłowego wezwania określonej osoby do wykonania czynności wskazanej w tym wezwaniu oraz zaistnienia przesłanek wskazujących, że odmowa wykonania wezwania nie posiada prawnego czy też faktycznego uzasadnienia. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał na podstawę procesową ( art. 122, art. 155 § 1 i art. 144-154 Ordynacji podatkowej ) i materialną ( art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - t. j. z 2004 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1514 ze zm. ) dokonanych wezwań. Stwierdził również, że kolejne powołanie biegłego jest wynikiem uznania, przez organ odwoławczy w postępowaniu wymiarowym, zarzutów skarżącej dotyczących oszacowania podstaw opodatkowania. Nie wskazanie przez organ podatkowy w wezwaniu z 28 stycznia 2002 r. strony zobowiązanej do ponoszenia kosztów powołania biegłego, zdaniem organu odwoławczego, nie może również stanowić podstawy do odmowy okazania przedmiotu oględzin. Rozstrzygnięcie tej kwestii w momencie żądanym przez stronę byłoby przedwczesne i sprzeczne z regulacją prawną w tym zakresie. Także bezpodstawne jest żądanie skarżącej, aby organ odwoławczy rozpatrując zażalenie na postanowienie w sprawie nałożenia kary porządkowej, mógł uwzględnić żądanie strony odnośnie wydania prawidłowej decyzji wymiarowej w zakresie podatku od spadków i darowizn. Tym bardziej, iż brak było w tym czasie decyzji pierwszej instancji.

W skardze z dnia 18 czerwca 2002 r. wniesionej do tut. Sądu ( uzupełnionej pismami: z dnia 16 lipca, 7 sierpnia 2002 r., 11 września 2002 r. i 4 września 2004 r. ) skarżąca wnosiła o umorzenie zaskarżonego postanowienia, podnosząc argumentację jak w odwołaniu. Ponadto skarżąca zarzucała wydanie zaskarżonego postanowienia w sprawie nałożenia kary porządkowej po terminie określonym w art. 140 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, jak i to, że nałożona kara nie odpowiada przepisowi art. 262 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej. Podnosiła również szereg zarzutów odnośnie prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od spadków i darowizn. Dodatkowo w jednym z pism procesowych, skarżąca poinformowała, iż w związku z kolejnym wezwaniem organu podatkowego z dnia [...] o nr [...] udostępniła przedmiot oględzin biegłemu powołanemu przez urząd skarbowy.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. uznając skargę za bezzasadną wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Jednocześnie stwierdziła, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane w terminie, bowiem zażalenie na postanowienie wpłynęło w dniu 2 kwietnia 2002 r., a jego rozpatrzenie nastąpiło w dniu 23 maja 2002 r., a więc przed upływem dwóch miesięcy od dnia jego otrzymania.

Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę, argumentując jak dotychczas. Natomiast pełnomocnik organów podatkowych wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone postanowienie i utrzymane w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w L. zostały wydane zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Przepis ten stanowi, że strona, która mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego, bezzasadnie odmówiła m.in. okazania przedmiotu oględzin, mimo że była do tego zobowiązana, może być ukarana karą porządkową do [...]. Pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej bezpośrednio lub pośrednio z przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Wezwanie jest więc czynnością procesową stwarzającą obowiązek określonego zachowania się przez stronę postępowania, a jednocześnie środkiem dyscyplinującym stronę postępowania.

Oznacza to, iż każda osoba prawidłowo wezwana, uchylająca się od wypełnienia obowiązku zawartego w wezwaniu może być ukarana pieniężną karą porządkową.

Ocena legalności zaskarżonego postanowienia zależy zatem od ustalenia czy zaistniały przesłanki do nałożenia kary porządkowej.

W sprawie będącej przedmiotem oceny Sądu Urząd Skarbowy w L. skierował do skarżącej trzy zawiadomienia, w których wzywał do udostępnienia nieruchomości celem przeprowadzenia oględzin przez biegłego rzeczoznawcę. W czasie kiedy kierował zawiadomienia w stosunku do skarżącej prowadził postępowanie w sprawie wymiaru podatku od spadków i darowizn.

Izba Skarbowa we W. decyzją z dnia [...] uchyliła bowiem decyzję Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn i przekazała do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania, tj. określenia wartości rynkowej udziałów we współwłasności nieruchomości wg stanu rzeczy w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego , a nie, jak zostało to zrobione, tj. określenia podstawy opodatkowania jako części wartości rzeczy odpowiadającej wielkości udziału.

W ocenie Sądu, organ podatkowy był więc uprawniony do wyznaczenia, w trybie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, biegłego, w celu sporządzenia opinii zgodnie z wskazaniami organu odwoławczego, co do sposobu wyliczenia wartości przedmiotu opodatkowania

Jako podstawę proceduralną wezwania do udostępnienia przedmiotu oględzin, organ odwoławczy wskazał art. 155 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym ( w stanie obowiązującym w czasie dokonywania wezwań ) organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do osobistego stawienia się w celu złożenia wyjaśnień lub zeznań bądź dokonania określonej czynności, a także art. 159 § 1 Ordynacji podatkowej, określający wymogi formalne, jakie powinno spełniać wezwanie.

W ocenie Sądu, skoro istniała podstawa do powołania biegłego, to prawidłowo organ podatkowy dokonał wezwania skarżącej o udostępnienie przedmiotu celem przeprowadzenia oględzin, zaś zawiadomienia zawierały wszystkie niezbędne elementy, z tym zastrzeżeniem, że pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania zawierało jedynie zawiadomienie z dnia 28 stycznia 2002 r., a więc ostatnie z zawiadomień.

Powołane powyżej przepisy wskazują także, zdaniem Sądu, na bezzasadność żądania skarżącej odnośnie ustalenia, przed dokonaniem wyceny przedmiotu opodatkowania, osoby ponoszącej koszt ekspertyzy. Wskazanie osoby może nastąpić dopiero po określeniu przez biegłego wartości przedmiotu opodatkowania i ustalenia, o ile wzrosła wartości przedmiotu opodatkowania. W myśl art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nabywca ponosi bowiem koszt opinii biegłego, jeżeli wartość ustalona przez biegłego przekroczy o 33 % wartość podaną przez nabywcę.

Analiza materiału dowodowego pozwala również stwierdzić, iż doręczenie wezwań do dokonania czynności okazania przedmiotu oględzin nastąpiło zgodnie z przepisami art. 144 - 154 Ordynacji podatkowej.

Konsekwencją tych ustaleń jest stwierdzenie przez Sąd, że strona bezzasadnie odmówiła udostępnienia przedmiotu celem przeprowadzenia oględzin. Na mocy przepisu art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. z 2004 r. Dz. U. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) organ podatkowy był bowiem uprawniony do powołania biegłego w sprawie oszacowania nieruchomości spadkowej. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nabywca nie podał wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych lub wartość podana przez nabywcę według oceny naczelnika urzędu skarbowego nie odpowiada ich wartości rynkowej, organ ten wzywa nabywcę do określenia wartości rzeczy i praw lub podwyższenia tej wartości w terminie nie krótszym niż 14 dni. W razie nieudzielania odpowiedzi lub podania wartości nieodpowiadającej wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego ustala wartość z uwzględnieniem opinii biegłych. Należy również zauważyć, iż wezwanie charakteryzuje się władczością i jednostronnością, co oznacza iż w sytuacji, dokonania prawidłowego wezwania i braku zasadności odmowy, strona nie może zwolnić się sama z tego obowiązku. Dlatego też nie jest rzeczą strony kwestionowanie zasadności podejmowanych przez organ podatkowy czynności procesowych.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącej, co do wydania przez organ odwoławczy postanowienia z przekroczeniem ustawowego terminu Sąd stwierdza, iż jest on również bezzasadny. Skarżąca wprawdzie wniosła zażalenie w lutym 2002 r., lecz skierowała je do Izby Skarbowej we W. Następnie Izba Skarbowa pismem z kwietnia 2002 r. przekazała przedmiotowe odwołanie do Ośrodka Zamiejscowego w J. G., właściwego do rozpatrzenia zażalenia. Stąd też dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy przez właściwy organ odwoławczy należy rozpocząć liczyć od dnia otrzymania przez ten organ, tj. od dnia 2 kwietnia 2002 r. W myśl art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Wprawdzie z pouczenia zawartego w postanowieniu Urzędu Skarbowego w L. wynika, iż właściwą do rozpatrzenia zażalenia jest Izba Skarbowa we W., to jednak nie ma ta większego znaczenia dla oceny legalności podjętego postanowienia.

Odnosząc się z kolei do żądania strony wydania prawidłowej decyzji w zakresie podatku od spadków i darowizn, Sąd zauważa, iż nie może to być przedmiotem tego postępowania. Ponadto z treści pisma procesowego skarżącej z dnia 4 września 2004 r. wynika, iż organ podatkowy w dniu [...] wydał decyzje wymiarową.

Tak więc przeprowadzone postępowanie wykazało, z jednej strony, brak naruszenia prawa procesowego i materialnego przez organ podatkowy, z drugiej brak okoliczności usprawiedliwiających nie wykonanie przez skarżącą obowiązku wynikającego z tych wezwań.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie i utrzymane przez nie w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w L. zostało wydane zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Wobec braku przesłanek do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ją oddalił.