Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 147/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 120 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi B. F. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej nałożenia grzywny w celu przymuszenia na skarżącą B. F.; II. dalej idącą skargę oddala; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 190 zł (słownie: sto dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej jako PINB, organ egzekucyjny) w pkt 1 nałożył grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 500 zł na członka zarządu spółki A – M. D. - jako osobę bezpośrednio czuwającą nad wykonaniem przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] we W. obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia [...] nr [...], dotyczącej usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku; w pkt 2 nałożył grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 500zł na członka zarządu spółki A - B. F. - jako osobę bezpośrednio czuwającą nad wykonaniem przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] we W. obowiązku wynikającego z ww. decyzji: w pkt 3 nałożył grzywnę w celu przymuszenia na ww. Wspólnotę Mieszkaniową.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] nakazano Wspólnocie wykonanie robót budowlanych wyszczególnionych w 13 punktach określając jednocześnie termin wykonania dla robót wskazanych w pkt od 1 do 4 na 2 miesiące, w pkt od 5 do 6 na 9 miesięcy i w pkt od 7 do 13 na 15 miesięcy od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. Terminy wykonania tych robót upłynęły odpowiednio w dniu 23 stycznia 2017 r., 21 sierpnia 2017r., 21 lutego 2018r.

W dniu 7 lutego 2017 r. zarządca Wspólnoty poinformował PINB o wykonaniu nakazów określonych w pkt od 1 – 4 decyzji, składając oświadczenie osoby która nadzorowała te prace. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 26 września 2019 r. ustalono, że pomimo złożonego oświadczenia nakazy określone w pkt 1 nie zostały w całości wykonane. Nie zrealizowano także robót określonych w 5-13 decyzji z dnia 3 listopada 2016 r.

W tym stanie rzeczy PINB skierował do Wspólnoty Mieszkaniowej upomnienie z dnia 1 października 2019 r. nr [...] wzywając do realizacji nakazów oraz informując, że w przypadku ich niewykonania zastosowany zostanie środek egzekucyjny. W odpowiedzi na upomnienie zarząd Wspólnoty wskazał na konieczność zgromadzenia środków finansowych niezbędnych do wykonania robot. Spółka wystąpiła też z wnioskiem o zmianę terminu do dnia 30 listopada 2020 r.

Mając na uwadze, że po dniu 7 lutego 2017 r. Wspólnota nie wykonywała nakazanych decyzją robót budowalnych ograniczając się do czynności formalnych, które mogłyby ułatwić finansowanie wykonania obowiązków (jak np. zgłoszenie budynku do udziału w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa D. na lata 2014-2020) nie podejmując jednak żadnych działań które doprowadziłyby do wykonania obowiązków jak też zapewniania źródeł finansowania, organ uznał, że Wspólnota uchyla się od wykonania nałożonych obowiązków, co skutkuje koniecznością wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz zastosowania środka, który zmobilizuje stronę do realizacji nakazów. Zdaniem organu, bez tego rodzaju działań nakaz nie zostanie wykonany a degradacja budynku będzie dalej postępować. Tymczasem w przypadku obiektów budowlanych, czas w jakim pozostają w nieodpowiednim stanie technicznym ogrywa kluczową rolę. Pomimo, że Wspólnota w pewnym zakresie wykonała obowiązki, to przy tak długiej i nieuzasadnionej zwłoce w realizacji pozostałej części robót, brak podstaw do odstąpienia od działań egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny wyjaśnił, że w związku z charakterem obowiązków podlegających egzekucji, zastosowanie znajdują dwa środki egzekucyjne – grzywna w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze. Wskazując na zawartą w art. 122 § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) zasadę, że w sprawach z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego, organ argumentował, że we wskazanych sprawach grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym niż wykonane zastępcze.

Zdaniem organu w niniejszej sprawie znajduje jednak zastosowanie art. 120 § 2 u.p.e.a. zgodnie z którym, w przypadku jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej jaką jest wspólnota mieszkaniowa, grzywnę w celu przymuszenia w pierwszym rzędzie powinno się nałożyć na osobę do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem nałożonych obowiązków, a dopiero w dalszej kolejności na jednostkę, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia do wykonania obowiązku.

Mając na uwadze, że zarząd nieruchomością wspólną sprawowany jest przez Spółkę A, która kieruje sprawami Wspólnoty, reprezentuje ją na zewnątrz i w stosunkach pomiędzy Wspólnotą a jej członkami oraz jest uprawniona do samodzielnego składania oświadczeń woli w jej imieniu w sprawach zwykłego zarządu a także do wykonywania czynności przekraczających zwykły zarząd powierzonych w drodze uchwały, organ uznał, że osoby uprawnione do składania oświadczeń i reprezentowania Spółki odpowiadają także, za właściwą realizację przez Wspólnotę nałożonego na nią obowiązku oraz są uprawnione do podjęcia działań zmierzających do osiągnięcia tego celu. Tym samym mogą one kierować działaniami zobowiązanego w taki sposób aby wykonanie nałożonego na Wspólnotę obowiązku nastąpiło w wyznaczonym terminie. Nadto Wspólnota podjęła uchwałę nr [...] z dnia [...] w której powierzyła Spółce wykonywanie robót budowlanych związanych z wykonaniem nakazów. Z powyższych względów PINB uznał, że osoby działające w imieniu Spółki bezpośrednio czuwają nad wykonaniem ciążącego na Wspólnocie nakazu. Spółka zaś już na mocy samego nakazu, jako podmiot kierujący działaniami Wspólnoty jest uprawniona i zobowiązana do podjęcia działań w jego celu jego wykonania. Kierowanie należy bowiem traktować jako proces planowania, organizowania, przewodzenia i kontrolowania tak aby zapewnić Wspólnocie jej właściwe funkcjonowanie oraz możliwość realizacji ciążących na niej obowiązków. Organ zauważył, że w niniejszej sprawie koniecznym może być podjęcie uchwały w sprawie pozyskania finansowania na wykonanie nakazów, jednak w przypadku braku zgody Wspólnoty na proponowane rozwiązania, Spółce przysługuje prawo wystąpienia do sądu powszechnego o wydanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, co organ wywiódł z przepisów ustawy o własności lokali - wobec braku stosownych postanowień umowy. Takie działania może podjąć tylko Spółka za pośrednictwem osób działających w jej imieniu, co w ocenie organu potwierdza, że to właśnie te osoby bezpośrednio czuwają nad wykonaniem przez Wspólnotę nakazów. Z tego względu PINB postanowił nałożyć na M. D. (prezesa zarządu Spółki) oraz na B. F. (członka zarządu Spółki) - jako na osoby bezpośrednio czuwające nad wykonaniem ciążącego na Wspólnocie nakazu - grzywny w celu przymuszenia w kwocie po 500 zł. uznając, że powinny one skłonić te osoby do pokierowania działaniami Wspólnoty w taki sposób aby doszło do wykonania nakazów w terminie określonym w niniejszym postanowieniu.

W dalszych wywodach PINB wyjaśnił z jakich przyczyn niezbędne jest także nałożenie grzywny w wysokości 35 000 zł na Wspólnotę Mieszkaniową.

Powyższe postanowienie zostało doręczone podmiotom na które nałożono grzywny wraz z tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 23 października 2019 r. i z dowodem doręczenia upomnienia.

Zażalenie od opisanego orzeczenia wniosły M. D., B. F. oraz Wspólnota Mieszkaniowa.

M. D. i B. F. - reprezentowanie przez profesjonalnego pełnomocnika – zanegowały prawidłowość twierdzenie organu, że są osobami do których należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązaną Wspólnotę obowiązków, tylko z tej racji, że pełnią funkcje w zarządzie Spółki.

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. (dalej jako DWINB) zaskarżonym obecnie postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając, że jest ono zgodne z wszystkimi obowiązującymi przepisami.

Zdaniem organu zasadne jest twierdzenie, że w zaistniałych w niniejszej sprawie okolicznościach Wspólnota uchyla się od wykonania nałożonych obowiązków, co uzasadnia wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego celem przymuszenia zobowiązanej do ich wykonania. DWINB podzielił także stanowisko organu I instancji, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 120 § 2 u.p.e.a. Uznając, że osobą czuwającą nad wykonaniem obowiązku jest podmiot który w większym stopniu, w danej jednostce, zajmuje się sprawami określonego rodzaju (poprzez koordynowanie, sygnalizowanie sprawowanie pieczy nad konkretnym zadaniem) organ stwierdził, że M. D. i B. F. - jako członkinie zarządu Spółki - należą do podmiotów bezpośrednio czuwających nad wykonaniem orzeczonego obowiązku. Skoro Spółce powierzony został przez Wspólnotę zarząd nieruchomością wspólną, z racji czego kieruje ona sprawami Wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz, to jako podmiot kierujący działaniami Wspólnoty jest ona uprawniona i zobowiązana do podjęcia działań w celu wykonania nakazu. Mając na względzie, że M. D. i B. F. są uprawnione do samodzielnego reprezentowania Spółki, organ uznał, że działają one podobnie jak zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej, mogąc samodzielnie, niezależnie od siebie, kierować jej sprawami. Tym samym różnicowanie ich pozycji byłoby nieobiektywne i dlatego grzywnę należy nałożyć na wszystkich członków zarządu w równej wysokości.

Nie godząc się z powyższym orzeczeniem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. F. zaskarżając postanowienie w całości. Skargi wniosła także M. D. i Wspólnota Mieszkaniowa i stanowią one przedmiot odrębnego postępowania sądowego.

B. F. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła:

1/ naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw, tj art. 120 § 2 u.p.e.a. przez:

- przyjęcie, że osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentowania spółki której Wspólnota zleciła sprawowanie zarządu, są jednocześnie osobami do których należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązaną obowiązków w rozumieniu ww. przepisu, podczas, gdy adresatem grzywny w celu przymuszenia na mocy tego przepisu, przy uwzględnieniu dodatkowej przesłanki "bezpośrednio" – jest osoba określona co do tożsamości, na której spoczywa skonkretyzowany obowiązek zapewnienia realizacji nałożonego przez organ zobowiązania, zatem abstrakcyjne uprawnie do składania oświadczeń w imieniu zarządcy, który reprezentuje zobowiązaną jedynie w granicach określonych w umowie powierzenia zarządu, nie może być utożsamiane z obowiązkiem bezpośredniego czuwania w rozumieniu art. 120 § 2 u.p.e.a;

- przyjęcie, że ustalając "osobę do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązaną obowiązków" decydujące znaczenie ma fakt pełnienia funkcji członka zarządu w spółce której Wspólnota powierzyła zarząd nieruchomością wspólną, podczas, gdy ustawodawca zastosował w tym zakresie tzw. kwalifikator faktyczny, czyniąc adresatem grzywny osobę bezpośrednio, czyli faktycznie odpowiedzialną, za wykonanie obowiązku, nie zaś tzw. kwalifikator prawny, gdzie relewantne byłoby zastosowanie danego stosunku prawnego pomiędzy zobowiązanym a osobą na którą grzywna ma zostać nałożona, w związku z tym fakt pełnienia funkcji członka zarządu w spółce nie stanowi samodzielniej przesłanki do nałożenia grzywny lecz jest nią dopiero ustalenie spoczywającego obowiązku bezpośredniego czuwania;

2/ naruszenie przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy, tj: art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez:

- zaniechanie dokonania istotnych czynności dowodowych zmierzających do ustalenia osoby na której spoczywał ciężar bezpośredniego czuwania nad wykonaniem przez Wspólnotę nałożonych obowiązków i poprzestaniu w tym zakresie na analizie informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców, podczas gdy ten środek dowodowy nie może stanowić podstaw do czynienia ustaleń faktycznych w tym zakresie, jako że – nawet potencjalnie – nie wykazuje obowiązku o którym mowa w art. 120 § 2 u.p.e.a., czy przesłanki bezpośredniości;

- przyjęcie, że spółka sprawująca zarząd nieruchomością wspólną podejmuje strategiczne decyzje o wykonaniu obowiązków nałożonych przez organ, podczas gdy zgodnie z umową powierzenia zarządu spółka wykonuje czynności zwykłego zarządu a czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu wyłącznie w zakresie przekazanym uchwałą właścicieli lokali, zatem wobec braku odpowiedniej uchwały Wspólnoty w tym zakresie, brak jest przesłanek do przyjęcia jakoby na A sp. z.o.o. lub/ i członkach jej zarządu spoczywał obowiązek opisany w art. 120 § 2 u.p.e.a.

Zarzucając powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o: 1/ uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji; 2/ przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 122 p.p.s.a; 3/ zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepianych oraz kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.

Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z uchwały nr [...] w sprawie wykonania remontów z dnia [...] oraz uchwały nr [...] w sprawie zaciągnięcia kredytu z dnia [...] na okoliczność podjęcia przez Wspólnotę realnych działań i nieuchylania się od wykonania nałożonego obowiązku.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono szeroką argumentację na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i wywody zawarte w kwestionowanym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie Sąd wskazuje, że żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Przede wszystkim przepisy p.p.s.a. nie przewidują tego rodzaju wniosku. Zgodnie zaś z art. 122 p.p.s.a., to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, co jest uprawnieniem a nie obowiązkiem sądu, któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien się kierować. W tej sytuacji skierowanie sprawy na rozprawę nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie, szczególnie, że pełnomocnik strony skarżącej nie przedstawił żadnych racji, które Sąd mógłby wziąć pod uwagę z urzędu.

Rozpoznając sprawę przy uwzględnieniu kryteriów kontroli wskazanych w art. 145 § 1 i § 2 w związku z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jak też poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu jaki powstał w niniejszej sprawie wymagała bowiem rozstrzygnięcia, czy w sytuacji, w której podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wspólnota mieszkaniowa, w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym w celu przymuszenia wspólnoty do ich wykonania, przy wydaniu postanowienia o nałożenia grzywny w celu przymuszenia znajduje zastosowanie art. 120 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2019, poz. 1438) dalej jako u.p.e.a.

Odnosząc się do powyższej kwestii w pierwszym rzędzie zaznaczyć wypada, że zgodnie z art. 120 § 1 u.p.e.a grzywna w celu przymuszenia może być nakładana na osoby fizyczne, na osoby prawne oraz na jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Nie budzi także wątpliwości, że wspólnota mieszkaniowa traktowana jest jako jednostka organizacyjna, osoba ustawowa (por. wyrok uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 20017r. III CZP 65/07).

Zgodnie z art. 120 § 2 u.p.e.a. gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna działająca przez ustawowego przedstawiciela, przedsiębiorstwo państwowe lub inna państwowa jednostka organizacyjna, organizacja spółdzielcza, samorządowa, zawodowa lub inna społeczna osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. Jednocześnie może być nałożona grzywna na zobowiązaną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku.

Zastosowanie ww. przepisu w niniejszej sprawie wymagało uprzedniego wyjaśnienia, czy wspólnota mieszkaniowa - która była podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym – stanowi jeden z podmiotów objętych ww. przepisem.

Analizując powyższą kwestię, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, za przekonujące uznał stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 2020 r. sygn.akt II OSK 1603/19 (dostępny w COBSA) według którego wspólnota mieszkaniowa, jako zobowiązana w rozumieniu art. 1 a pkt 20 u.p.e..a., nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 120 § 2 tej ustawy. Z tych też względów skład orzekający odstąpił od przyjmowanego we wcześniejszych wyrokach poglądu uznającego wspólnotę mieszkaniową za jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej do której zastosowanie znajduje opisana norma.

W ślad za NSA zauważyć należy, że skoro obie jednostki redakcyjne art. 120 § 1 i § 2 u.p.e.a. wymieniają "jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej" jako podmiot na który może być nałożona grzywna w celu przymuszenia, to prawidłowa wykładnia norm zawartych w obu tych przepisach wymaga ustalenia zakresu podmiotowego pojęcia "jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej" - zgodnie bowiem z regułami wykładni, zakres podmiotowy tych przepisów nie może być tożsamy. Z § 1 wynika, że grzywna może być nałożona na każdą taką jednostkę. Przyjęcie jednak, że zakres podmiotowy § 2 u.p.e.a. jest taki sam jak § 1 prowadziłoby do sytuacji, w której grzywna w celu przymuszenia nigdy nie mogłaby być nałożona na jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej na podstawie § 1 lecz wyłącznie na podstawie § 2 analizowanego przepisu. Tym samym grzywna mogłaby być nakłada na jednostkę nie mającą osobowości prawnej tylko równocześnie z grzywną nałożoną na osobę do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązanego obowiązków i tylko wówczas, gdy jest to niezbędne dla przymuszenia do wykonania obowiązku. Także wykładnia gramatyczna art. 120 § 2 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że ustawodawca zawęził krąg podmiotów do: osób fizycznych działających przez ustawowego przedstawiciela, podmiotów państwowych – przedsiębiorstwa państwowego lub innej państwowej jednostki organizacyjnej oraz do podmiotów społecznych – organizacji spółdzielczej, samorządowej, zawodowej, lub innej społecznej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny, po przeprowadzeniu w przywołanym wyżej wyroku wykładni historycznej i systemowa prowadzi i analizie wypływających z niej wniosków doszedł do konkluzji, że w obowiązującym obecnie stanie prawnym zakresem podmiotowym normy zawartej w art. 120 § 2 u.p.e.a, oprócz osób fizycznych działających przez ustawowego przedstawiciela oraz przedsiębiorstw państwowych lub innych państwowych jednostek organizacyjnych, są objęte wyłącznie społeczne osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, to znaczy spółdzielnie, stowarzyszenia, organizacje zawodowe i samorządowe (np. związki zawodowe, izby i cechy rzemieślnicze, zrzeszenia handlu i usług, czy zrzeszenia transportu) oraz inne organizacje społeczne. Wspólną i konieczną cechą wszystkich tego typu podmiotów, niezależnie od tego, czy określane są jako społeczne osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, czy jako organizacje społeczne, jest realizacja prawa społeczeństwa do – dobrowolnego - zrzeszania się. Niezależnie od tego czy podmioty te są osobami prawnymi czy jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, są organizacjami obejmującymi wyodrębniony zespół osób opartymi na dobrowolności w przynależności (zob. też uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2015 r. sygn. akt II OPS 4/05 – publ. ONSAiWSA 2006 2 poz. 37). Inne, istotne w perspektywie wykładni art. 120 § 2 u.p.e.a., cechy tego rodzaju podmiotów to dobrowolne, zwykle statutowe, określenie przedmiotu działalność i celów organizacji, które muszą pozostawać w zgodzie z celami państwa, a także właściwy zespół przepisów określających strukturę tych podmiotów, zakres praw i obowiązków stanowiący o ich organizacyjnej odrębności i samodzielności.

Akceptując w całości powyższe wywody i odnosząc je rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Wspólnota Mieszkaniowa będąca podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązków nałożonych przez PINB decyzją z dnia [...], bezsprzecznie nie jest osoba prawną ani państwową jednostką organizacyjną. Nie jest także społeczną jednostką organizacyjną, gdyż nie powstaje na zasadzie dobrowolności w wyniku czynności prawnej podmiotów korzystających z prawa do zrzeszania się - lecz ex lege z chwilą wyodrębnienia w danej nieruchomości lokalu stanowiącego odrębną własność od własności nieruchomości z której lokal został wyodrębniony. Ogół właścicieli których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości tworzą wspólnotę mieszkaniową. Jej celem - narzuconym przez ustawodawcę - jest zarządzanie nieruchomością wspólną – także utrzymywanie jej w odpowiednim stanie technicznym. Powyższe cechy wskazują, że wspólnoty mieszkaniowej nie można uznać za społeczną jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, a zatem za podmiot, który może być obciążony za niewykonanie obowiązku egzekucyjnego grzywną o której mowa w art. 120 § 2 u.p.e.a.

W konsekwencji, skład orzekający podziela stanowisko NSA, że wymierzenie grzywny w celu przymuszenia do spełniania obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego wspólnocie mieszkaniowej – jako zobowiązanemu – może nastąpić tylko na zasadach ogólnych wynikających z art. 120 § 1 w związku z art. 119 § 1 i art. 1a pkt 20 u.p.e.a , nie zaś na podstawie art. 120 § 2 tej ustawy. Należy także zgodzić się z uwagą, że pomimo, iż redakcja tego przepisu nie została dostosowana do aktualnych realiów ustrojowych i społeczno-gospodarczych, to wszelkie dostępne metody jego wykładni prowadzą do wniosku, że intencją ustawodawcy nie było i nie jest objęcie wspólnot mieszkaniowych tą normą (tak NSA w przywołanym wyżej wyroku).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że nie było dopuszczalne nałożenie grzywny w celu przymuszenia na członka zarządu osoby prawnej (jaką w niniejszej sprawie jest A – spółka prawa handlowego), jako na osobę odpowiedzialną za wykonanie określonego rodzaju obowiązków należących do podmiotu który znajduje się poza katalogiem wskazanym w art. 120 § 2 u.p.e.a.

Uznając zatem, że w sprawie doszło do błędnej wykładni art. 120 § 2 u.p.e.a., Sąd działając zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit, a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie jak też poprzedzające je postanowienie organu I instancji w zakresie dotyczącym nałożenia grzywny w celu przymuszenia na skarżącą, o czym orzeczono pkt I sentencji wyroku.

Mają na uwadze, że w skarżąca zakwestionowała postanowienie DWINB w całości, a więc także w zakresie dotyczącym utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji nakładającego grzywnę na pozostałe podmioty, Sąd uznał, że w tej części skarga podlega oddaleniu. Skarżąca nie posiada bowiem własnego interesu prawnego do zaskarżenia postanowienia w części dotyczącej nałożenia grzywny na inne podmioty. W myśl art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (zob. wyrok NSA z 20 II 2018 r., I OSK 3329/15, publ. CBOSA). Z treści postanowienia organu I instancji wynika, że grzywna nie została orzeczona solidarnie wobec wszystkich podmiotów ale odrębnie wobec każdego podmiotu - w poszczególnych. W konsekwencji skarżąca posiada indywidualny interes prawny uprawniający ją do skutecznego zaskarżenia postanowienia tylko w części w jakiej orzeka ono o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na skarżącą. Niezależnie od powyższe należy zauważyć, że ocena legalności postanowienia w części dotyczącej nałożenia grzywien na pozostałe podmioty jest przedmiotem odrębnych skarg rozpoznawanych przez Sąd.

Wobec zawartego w skardze wniosku dowodowego wyjaśnić także należy, że nie został on uwzględniony, gdyż w sprawie nie zaistniały istotne wątpliwości dla wyjaśnienia których przeprowadzenie tych dowodów byłoby niezbędne.

Mając powyższe na uwadze Sąd zgodnie z art. 151 p.p.s.a orzekł jak w pkt II sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach wparcie znalazło w art. 200 i 205 § 2 ww. ustawy.