Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1289/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24
journal: Dz.U. 2020 poz 286
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Urząd Patentowy RP (dalej jako "organ", "Urząd") po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt. "Sposób zamiany energii cieplnej na energię elektryczną", nr [...], zgłoszonego do ochrony w dniu [...] maja 2014 r. przez K. K. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2017 r. o odmowie udzielenia patentu.

Do wydania ww. decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. Urząd wydał decyzję o odmowie udzielenia patentu w sprawie dokonanego przez skarżącego zgłoszenia do ochrony patentowej wynalazku nr [...]. Podstawą tej decyzji był art. 24 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2020 r. poz. 286, dalej jako "pwp"), tj. brak jego stosowalności przemysłowej, w zw. z niespełnieniem wymogów art. 33 ust. 3 pwp, gdyż w zgłoszeniu wynalazku do ochrony nie było przedstawienia sposobu zamiany energii cieplnej na energię elektryczną, poprzez ciąg czynności oddziałujących technicznie na materię z wykorzystaniem narzędzi oraz parametrami takiego procesu, a dodatkowo brakowało przykładu realizacji wynalazku w kontekście zastrzeżeń patentowych.

Na decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W związku ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, Urząd w dniu [...] listopada 2018 r. skierował pismo do skarżącego celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także załatwienia sprawy przy czynnym udziale strony postępowania. W piśmie Urząd przedstawił swoje stanowisko oraz odniósł się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie ponadto Urząd wskazał, iż przedmiotowe zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 24 w zw. z art. 27 i 33 ust. 1 i 3 pwp, ponieważ przedmiot zgłoszenia nie ma stosowalności przemysłowej.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 24 pwp jednym z warunków uzyskania patentu jest stosowalność przemysłowa wynalazku, zaś jednym z warunków uznania rozwiązania za stosowalne przemysłowo jest jego ujawnienie - stosownie do art. 33 ust. 1 i 3 pwp, przy czym to ujawnienie musi nastąpić w dokonanym zgłoszeniu patentowym. Podkreślił przy tym, że po dokonaniu zgłoszenia (w tym przypadku po [...] maja 2018r.) nie jest dopuszczalne wprowadzanie uzupełnień i poprawek wykraczających poza to co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia - stosownie do art. 37 ust. 1 pwp.

Organ wskazał także, że zgodnie z wymogiem art. 33 ust. 3 pwp - w zastrzeżeniach patentowych wynalazek powinien być przedstawiony dla kategorii "sposób" poprzez cechy techniczne odnoszące się do sposobu technicznego oddziaływania na materię, a ponadto powinien być przedstawiony jednoznacznie. Zdaniem organu niezrozumiałe jest w opisie wynalazku co oznacza sformułowanie "jego sposób działania jest niezgodny," ponieważ nie wiadomo do czego odnosi się słowo "jego" i z czym cytowany sposób jest niezgodny. Ponadto niezrozumiałe jest sformułowanie "co jest charakterystyczne z drugą zasadą termodynamiki", zwłaszcza, że coś może być charakterystyczne "dla czegoś", a nie "z czymś".

W dalszej kolejności organ podniósł, że zgodnie z wymogiem art. 33 ust. 1 pwp - opis wynalazku powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W przedmiotowym opisie wynalazku skarzący zamiast opisywać sposób zamiany energii cieplnej na energię elektryczną niesłusznie przypisuje istnienie przepisów dotyczących drugiej zasady termodynamiki. Ponadto organ zaznaczył, że skarżący opisuje skutki bliżej nieokreślonych pułapek magnetycznych bez czytelnego związku z przedmiotowym wynalazkiem. Przy czym podczas tego opisu posługuje się on pojęciami nieznanymi w naukach przyrodniczych, tj. "ujemne pole elektryczne", "ciepło przyrody ziemi", "zastąpienie półprzewodnikiem plazmy", "drobniejsze w budowie pole magnetyczne", "dioda to cienka i przezroczysta dla pola magnetycznego warstwa metalu". Wszystko to - zdaniem organu - powoduje, że ze zgłoszenia wynalazku do ochrony patentowej nie można się dowiedzieć, jak przebiega przedmiotowy sposób zamiany energii cieplnej na energię elektryczną.

Odnośnie złożonego w dniu [...] października 2017 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Urząd zauważył, że skarżący nie podważa przyczyn wydania decyzji odmownej z dnia [...] sierpnia 2017 r. Organ ponadto zauważył, że we wniosku tym powołane zostały parametry urządzenia, które nie jest przedmiotem wynalazku (przedmiotem jest sposób, a nie urządzenie), a ponadto parametry te nie były ujawnione w pierwotnej wersji zgłoszenia. Organ wskazał, także że skarżący posługuje się niezrozumiałym sformułowaniem: "ładowałaby ujemny biegun ogniwa do napięcia" i zwrócił uwagę, że napięcie elektryczne występuje zawsze pomiędzy dwoma punktami, zatem niemożliwe jest "ładowanie bieguna do napięcia". Ponadto załączona do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy "instrukcja działania modelu" wskazuje zdaniem Urzędu na to, że przysłany model jest nieprzydatny, gdyż sam skarżący pisze, że "trudno przy pomiarze miernikiem zmierzyć natężenie prądu" oraz, że "Możliwy jest pomiar wypadkowej oddziaływania niklu na krzem dwóch końcówek miernika, ale pomiar jest nieprawidłowy i niepewny". Powyższe dyskwalifikuje - zdaniem Urzędu - przydatność przysłanego modelu, zwłaszcza, że nie wiadomo co to znaczy "wypadkowa oddziaływania niklu na krzem".

Reasumując, zdaniem organu wynalazek będący przedmiotem zgłoszenia jest dalece niejednoznaczny, a opis wynalazku i niezależne zastrzeżenie patentowe głęboko nieprawidłowe. Zdaniem Urzędu Patentowego tak przedstawiony wynalazek (o ile to jest to w istocie wynalazek) nie nadaje się do odtworzenia, a zatem nie nadaje się do przemysłowego stosowania (v. art. 24 i 27 pwp).

Na ww. decyzję skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę n ie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem sprawy. W piśmie przygotowawczym z dnia 12 czerwca 2020 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. nieuzasadnioną bezczynność w rozpatrzeniu zgłoszenia wynalazku skarżącego, powodującą przewlekłość w postępowaniu przed organem;

2. rozpatrzenie przez organ zgłoszenia wynalazku skarżącego, z naruszeniem zasad ogólnych oraz dalszych przepisów tj. art. 7, art. 8 § 2, art. 9 i art. 11 w zw. z art. 79a § 1 oraz art. 64 § 2 kpa;

3. rozpatrzenie przez organ zgłoszenia wynalazku skarżącego z naruszeniem art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 136 § 2 kpa i w zw. z art. 42 pwp poprzez brak objaśnienia w uzasadnieniu decyzji - w jakim zakresie w instancji odwoławczej przeprowadzono postępowanie wyjaśniające;

4. rozpatrzenie przez organ zgłoszenia wynalazku skarżącego, z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego o postępowaniu odwoławczym – art. 138 § 1 pkt. 1 kpa - poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji;

5. błędne rozpoznanie przez organ istoty sprawy objętej zgłoszeniem wynalazku skarżącego, przez brak należytej staranności w rozpoznaniu merytorycznym rozwiązania problemu wskazanego przez twórcę projektu i poprzez błędną wykładnię prawa materialnego, gdyż organ nie dokonał koniecznych ustaleń faktycznych w sprawie przed dokonaniem subsumpcji do normy prawa materialnego;

6. naruszenie przez organ zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 kpa oraz przepisów dot. rozpatrywania sprawy administracyjnej, w szczególności, że skarżący jako twórca wynalazku i uprawniony ze zgłoszenia wynalazku działał w postępowaniu spornym bez bezpośredniej pomocy pełnomocnika – rzecznika patentowego:

- organ prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej,

- organ nie informował w sposób należyty i wyczerpujący skarżącego jako twórcę wynalazku o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw,

- organ nie wypełnił bezwzględnego zobowiązania do zapewnienia skarżącemu czynnego i bezpośredniego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności wyznaczenia rozprawy administracyjnej,

- decyzja organu nie uwzględnia stanowiska skarżącego i w tej sytuacji uzasadnienie faktyczne skarżonej decyzji nie zawiera wykonania zobowiązań spoczywających na organie, określonych przepisem art. 107 § 3 kpa, co uniemożliwiło skarżącemu rozpoznanie jego zasadności,

W oparciu o przedmiotowe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie stanu przewlekłości postępowania administracyjnego w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."),

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie istotę sporu stanowi odmowa udzielenia patentu na zgłoszony przez skarżącego wynalazek pt. "Sposób zamiany energii cieplnej na energię elektryczną", nr [...], ze względu na brak jego przemysłowej stosowalności.

Wskazać należy, ze zgodnie z art. 27 pwp wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystywany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa. Wynalazek można uznać za mogący nadawać się do stosowania, gdy konkretne rozwiązanie techniczne jest: zupełne, należycie ujawnione, użyteczne społecznie i gwarantuje ono powtarzalność rezultatu. Z kolei stosowanie rozwiązania zawiera się w takim ujawnieniu jego cech technicznych, które pozwoli na zrealizowanie tego wytworu bez konieczności dochodzenia do założonego przez wynalazcę rezultatu metodą prób i błędów oraz podejmowania eksperymentów wymuszonych brakiem niezbędnych danych (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 września 2017 r., sygn. akt IIGSK 3395/17; z 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1472/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Opisane treści powinny znaleźć się zgłoszeniu wynalazku, w tym w opisie wynalazku ujawniającym jego istotę (art. 31 ust. 1 pkt 2 pwp). Opis wynalazku bowiem powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określać dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków (jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki) i przykładem lub przykładami realizacji bądź stosowania wynalazku (art. 33 ust. 1 pwp).

Przedstawione wyżej wymogi odnośnie opisu wynalazku zostały doprecyzowane w § 6 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 102, poz. 1119 z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 17.09.2001 r.). Opis wynalazku powinien w kolejności określać: tytuł wynalazku, który będzie jednoznacznie formułować przedmiot wynalazku w odniesieniu do podanych w opisie i w zastrzeżeniach patentowych cech technicznych rozwiązania; nie może on zawierać nazw fantazyjnych i imion własnych ani sformułowań odnoszących się bezpośrednio do zalet bądź nowych cech wynalazku (pkt 1), dziedzinę techniki, której dotyczy wynalazek (pkt 2), stan techniki, znany zgłaszającemu i przydatny do zrozumienia wynalazku, a zwłaszcza jego nowości i poziomu wynalazczego, do poszukiwań w stanie techniki związanym z wynalazkiem i do badania wynalazku; zaleca się, aby w tej części opisu przytaczać także dane bibliograficzne publikacji dotyczących stanu techniki; dopuszcza się zobrazowanie stanu techniki rysunkami na osobnych arkuszach z zaznaczeniem, że dotyczą one stanu techniki (pkt 3), wynalazek, ujawniając go, zgodnie z zastrzeżeniami patentowymi, w taki sposób, aby zarówno jego istota, jak i całe rozwiązanie były zrozumiałe w stopniu potrzebnym do zrealizowania wynalazku (pkt 4), ewentualne korzystne skutki wynalazku w odniesieniu do dotychczasowego stanu techniki (pkt 5).

Jednocześnie opis nie może zawierać treści m.in określających cechy i zalety, których wynalazek w sposób oczywisty nie posiada (§ 6 ust. 2 rozporządzenia z 17.09.2001 r.).

Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, Urząd Patentowy prawidłowo ustalił, że w przedmiotowym rozwiązaniu skarżącego wynalazek nie został należycie ujawniony, porównując opis wynalazku z jego zastrzeżeniem patentowym, co wpływa na niemożliwość uzyskania powtarzalnych rezultatów i w rezultacie zastosowania rozwiązania przez znawcę. Opis wynalazku jest bowiem na tyle niejednoznaczny i nieprecyzyjny, a skarżący nie przedstawił żadnego przykładu realizacji swojego wynalazku, co powoduje, iż w praktyce nie jest możliwe na tej podstawie jego odtworzenie przez znawcę z danej dziedziny techniki.

Odnosząc się do spornego wynalazku, według jego opisu, wskazać w szczególności należy, że został on zgłoszony w kategorii sposobu oddziaływania na materię (tj. zamiany energii cieplnej na energię elektryczną), w związku z czym zastrzeżenia patentowe winny zawierać określone rozwiązania techniczne charakteryzujące sposób przemiany energii cieplej na elektryczną, stanowiącego istotę wynalazku. Wskazać należy, że w myśl art. 33 ust. 3 pwp, zastrzeżenia patentowe powinny być w całości poparte opisem wynalazku i określać w sposób zwięzły, lecz jednoznaczny, przez podanie cech technicznych rozwiązania, jakie zawiera zastrzegany wynalazek. Tymczasem opis wynalazku takich cech w istocie nie zawiera, gdyż proponowane przez skarżącego rozwiązanie problemu technicznego pozostaje bardziej w sferze teorii niż praktyki, co de facto potwierdza sam skarżący określając w skardze swoje rozwiązanie mianem eksperymentu (v. s. 1 skargi). Ponadto skarżący przekazał urządzenie (model przetwornika zmiany ciepła na energię elektryczną wraz z końcówką krzemową z produkcji półprzewodnika), które zdaniem skarżącego dowodzi słuszności jego twierdzeń, co przeczy jego wnioskowi o udzielenie patentu w kategorii "sposobu" zamiany obu wyżej wskazanych rodzajów energii. Nie bez znaczenia na ocenę rozwiązania skarżącego miała niewątpliwie także wpływ użyta przez niego w opisie wynalazku bliżej nieokreślona terminologia, na którą to niejednoznaczność wskazał zasadnie organ w analizie możliwości urzeczywistnienia wynalazku. Znawca musiałby zatem w tym zakresie dokonywać jego twórczej (nieuprawnionej) interpretacji.

W świetle powyższych ustaleń, zdaniem Sądu, należało podzielić stanowisko Urzędu, że wnioskodawca nie przedstawił wystarczających dowodów na okoliczność, że w odniesieniu do spornego wynalazku został wykazany sposób zamiany energii cieplnej na energię elektryczną, co umożliwiało przemysłowe zastosowanie omawianego wynalazku, a tym samym uzyskiwanie powtarzalnego rezultatu.

W konsekwencji Urząd prawidłowo stwierdził, że uprawniony nie opisał sposobu zamiany energii cieplnej na energię elektryczną oraz nie podał jej charakterystycznych parametrów, przez co nie było możliwe przemysłowe zastosowanie wynalazku, czyli uzyskiwanie powtarzalnego rezultatu.

Reasumując, w ocenie Sądu, organ uwzględnił cały przedstawiony przez strony materiał dowodowy i rozważył go w całokształcie, bez przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów. Dlatego też bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego, podobnie jak zarzut przewlekłości postępowania administracyjnego, który może podlegać zaskarżeniu jedynie odrębnym trybie ( v. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.)

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa materialnego, zwłaszcza że orzecznictwo sądów administracyjnych prezentuje zbieżny pogląd w tym zakresie, zaś skarżący, oprócz polemiki, nie przedstawił innego pojmowania wymogów stawianych przez art. 24, w zw. z art. 27 i art. 33 ust. 1 i 3 pwp.

Należy także zauważyć, że uznanie za zasadny zarzut braku przemysłowej stosowalności wynalazku i braku jego ujawnienia, skutkuje zbędnością rozstrzygania co do istnienia poziomu wynalazczego czy nowości spornego wynalazku (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 3395/15 i powołane w nim orzecznictwo).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.