Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1519/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. , , ,


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] [...] [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej także: wierzyciel) na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 2 oraz art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej: u.p.e.a.) i w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...] [...] [...] wydane wobec J. S., w którym uznano za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] r. nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

W dniu [...] r. doręczono J. S. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności, obejmujący nieuiszczone opłaty abonamentowe za używanie odbiornika RTV.

W piśmie z dnia 12 maja 2020 r., sprecyzowanym w piśmie z dnia 29 maja 2020 r., J. S. (dalej: zobowiązany, strona, skarżący) wniósł zarzut nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku.

Wierzyciel w postanowieniu z dnia [...] r. uznał powyższe zarzuty za bezzasadne.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany podniósł w szczególności, że nie wyrejestrował odbiornika RTV przez przeoczenie, a żądana opłata dotyczy okresu, w którym nie korzystał z odbiornika RTV. Wskazał także, iż nie udowodniono mu, że w okresie, za który uruchomiono procedurę egzekucyjną korzystał z niezarejestrowanego odbiornika. Podał równocześnie, że oczekuje na decyzje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie odwołania z dnia 31 grudnia 2019 r. od poprzedniej decyzji z dnia [...] r.

Organ II instancji nie uwzględnił zażalenia. Wskazał, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 1801 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust.1. ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324). Ustawy poprzedzające ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275), która weszła w życie z dniem 1 marca 1985 r. oraz wcześniejsza ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności (Dz. U. z 1961 r. Nr 8, poz. 48), która weszła w życie z dniem 14 lutego 1961 r., ustawa z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r, Nr 54, poz. 307 z późn. zm.).

Organ II instancji stwierdził, że zasadne jest twierdzenie wierzyciela, iż rejestracja odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych dopełniona została na dane osobowe zobowiązanego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) przyporządkowany został mu - jako użytkownikowi odbiorników - indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano stronie wraz z postanowieniem z dnia [...] r.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii, iż strona nie korzystała z odbiorników zauważono, iż w przypadku braku posiadania odbiorników abonent powinien dopełnić formalności związane z ich wyrejestrowaniem.

Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, abonent niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9 oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez zgłoszenie tego faktu w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.

Podkreślono przy tym, że wyłącznie podjęcie działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego, może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat z tytułu opłat abonamentowych. Czynność ta pozostaje w obowiązku abonenta, co potwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/GI 997/18. Wskazano w nim m.in., iż Sąd podziela stanowisko wierzyciela, że skarżący nie wyrejestrował odbiorników i w konsekwencji zobowiązany jest do uiszczenia zaległych opłat abonamentowych objętych ww. tytułem wykonawczym ... [...]; ... Stwierdzić należy, że na dzień wydania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela, podmiot ten nie dysponował dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez skarżącego formalności przewidzianych prawem związanych z wyrejestrowaniem odbiornika rtv [...]; ... To na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Powszechnie, w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że w sytuacji gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany, wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Sąd podziela w pełni pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażony w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 927/15, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika...".

W tym kontekście podkreślono, iż wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników wcześniej, niż w dniu 18 września 2018 r.

W kwestii informacji, iż zobowiązany ma 69 lat wierzyciel zauważył, że w myśl art.4 ust.1 ustawy o opłatach abonamentowych osoby, które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ogłaszanego przez Prezesa GUS, mogą uzyskać zwolnienie z opłat abonamentowych.

W myśl art. 4 ust. 5 ww. ustawy Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji określa w drodze rozporządzenia rodzaje dokumentów potwierdzających uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych oraz wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 3 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych zwolnienia określone w ust. 1 pkt. 1 i 3-8 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 z póżn. zm.) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.

Zaznaczono przy tym, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia z opłat abonamentowych, nie powoduje zmiany stanu prawnego, do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta.

Wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez stronę formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Odnosząc się do informacji, że zobowiązany oczekuje na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie złożonego odwołania z dnia 31 grudnia 2019 r. od poprzedniej decyzji z dnia [...], którą Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2015 r. do 18 września 2018 r. oraz odsetek za zwłokę w jej uiszczaniu, wskazano, że ze względu na brak na dzień wydania niniejszego postanowienia, decyzji w tej sprawie wierzyciel wystąpi do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zaznaczono jednocześnie, iż decyzja wydana przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji będzie dla Poczty Polskiej S.A. wiążąca.

Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, iż zarzut nieistnienia obowiązku prawidłowo uznano za nieuzasadniony.

Stanowisko wierzyciela co do zarzutu braku wymagalności obowiązku także uznano za zasadne. Słusznie wskazał bowiem wierzyciel, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. O braku wymagalności obowiązku decyduje inna kategoria zdarzeń, na co wskazuje treść art. 33 pkt 2 u.p.e.a. i należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych (por. wyrok NSA w Szczecinie z dnia 22 marca 2000 r., SA/Sz 357/99, LEX nr. 41537). Tym innym powodem braku wymagalności może być także wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd (nie tylko administracyjny, bo może to być skutek zarządzenia zabezpieczającego powództwo przeciwegzekucyjne) – por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 Iipca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 254/08, LEX nr 513196. Także wydanie nieostatecznej decyzji w sprawie nie powoduje braku wymagalności obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1722/2009, LexPolonica nr 2483791). Wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia nie pociągają za sobą braku wymagalności egzekwowanego obowiązku (por. wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 22 marca 2000 r., sygn. akt SA/Sz 357/99, LexPolonica nr 348989).

Skoro żadne z wymienionych wyżej okoliczności nie zaistniały w niniejszej sprawie, to zarzut braku wymagalności obowiązku prawidłowo uznano za nieuzasadniony.

Odnosząc się do wskazywanych w zażaleniu opóźnień w udzielaniu odpowiedzi zobowiązanemu w toku postępowania, wierzyciel zaznaczył, że terminy określone w art. 35 k.p.a. mają charakter terminów procesowych, a ich upływ nie pozbawia wierzyciela możliwości orzekania w sprawie ani też nie powoduje wadliwości wydanego w postępowaniu postanowienia; nie ma to również wpływu na istnienie obowiązku wpłat z tytułu opłat abonamentowych (w tym na realizację tytułów wykonawczych), gdyż obowiązek ten wynika z przepisów prawa.

Jednocześnie wskazano, że w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uprawniających do wystąpienia do organu egzekucyjnego o umorzenie, w oparciu o art. 59 § 1 u.p.e.a., prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaznaczono przy tym, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutów.

W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący na wstępie podniósł, że żądanie od niego abonamentu RTV za okres od listopada 2013 r. do lutego 2018 r. (jak wynika z pierwszego upomnienia) i za okres od stycznia 2014 r. do września 2018 r. (jak wynika z drugiego upomnienia) nie jest uzasadnione. Nadmienił przy tym, że pierwsze upomnienie z dnia [...] r. otrzymał po upływie około 5 lat od daty powstania obowiązku płatności abonamentu.

Dalej nadmienił, że w międzyczasie w jego życiu miało miejsce wiele zdarzeń, które mogły się przyczynić do tego, że nie miał możliwości nadzorować systemu płatniczego. Jak pisał do Poczty Polskiej S.A. w dniu 9 maja 2019 r. do listopada 2014 r. w mieszkaniu w K. przy ul. [...] [...] zamieszkiwał syn skarżącego. Od grudnia 2014 r. mieszkanie było zupełnie niezamieszkałe, co potwierdzają dokumenty załączone do pisma strony z dnia 23 marca 2018 r. W dniu 31 stycznia 2017 r. mieszkanie zmieniło całkowicie właściciela, co również udokumentowano aktem notarialnym załączonym do pisma do Poczty Polskiej S.A. z dnia 23 marca 2018 r. Tymczasem Poczta Polska S.A., a także KRRiT nie widzi związku z tym, że mieszkanie nie było zamieszkane (skarżący wraz z żoną mieszkał u córki, opiekując się jej dziećmi i nie zabrał ze sobą odbiornika) oraz że mieszkanie zostało sprzedane.

Skarżący nadmienił, że zaproponowałem polubowne załatwienie sprawy i zadeklarował wolę opłacenia abonamentu TV za czas, za który nie ma usprawiedliwienia oraz całości abonamentu radiowego za całość okresu, gdyż posiada radioodbiornik w samochodzie i korzysta z niego. Poczta Polska S.A. nie godzi się jednak na taki kompromis, a nadto odpowiada na pisma strony dopiero po upływie średnio 150 dni. Za swoje opóźnienia obciąża stronę odsetkami wyliczonymi przez [...] Urząd Skarbowy w K. w przesłanym stronie zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] r. na kwotę [...] zł. Tymczasem wystarczyłoby, tak jak czynią to wszyscy dostawcy mediów i sygnałów, wysłać upomnienie przynajmniej 4 lata wcześniej, a problem płatności nie zaistniałby.

W ocenie skarżącego Poczta Polska S.A. nie wypełnia należycie nałożonych na nią obowiązków, a niezamierzone niedopatrzenie strony bezwzględnie karze posługując się przepisami prawa, o których strona nie miała i nie ma wiedzy.

Jednocześnie skarżący zauważył, że na odpowiedź na odwołanie od decyzji KRRiT z dnia [...] r. oczekuje już 10 miesięcy.

Wobec powyższego skarżący wniósł o sprawiedliwe rozstrzygnięcie oraz uwzględnienie, że jest prawie 70-letnim emerytem, który dla swojego kraju przepracował solidnie i bez żadnych kolizji z prawem 52 lata, mając tylko 13 tzw. nieskładkowych dni.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. dnia [...] r., którym organ II instancji utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. o uznaniu za niezasadne zarzutów nieistnienia i braku wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] r..

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że legalność postanowień wierzyciela dotyczących zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega także kontroli sądu administracyjnego. Aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie wyłącza możliwości wniesienia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powołany przepis został zmieniony przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) zmieniającej nin. ustawę z dniem 30 lipca 2020 r. Wspomniany przepis stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Dalej wskazania wymaga, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym wskazać należy na wstępie, że skarżący nie kwestionuje, iż zarejestrował na siebie odbiornik RTV.

Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1689), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r. Nr 805, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.

Zatem abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14, WSA w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Ol108/20, WSA w Kielcach z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 188/20, WSA w Bydgoszczy z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 149/20).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Z akt sprawy wynika, że skarżący formalności tych dopełnił dopiero w dniu 18 września 2018 r.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że skutków zarejestrowania odbiornika i niewyrejestrowania go w opisany powyżej sposób przed dniem 18 września 2018 r., nie można sanować powołując się na fakt zmiany miejsca zamieszkania, zbycia nieruchomości, pod adresem której zarejestrowano odbiornik, co potwierdził m.in. WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 9 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 41/20. Obowiązek w zakresie opłat abonamentowych wynika z domniemania odbioru programu, a nie z korzystania z odbiornika zlokalizowanego pod określonym adresem. Co więcej, nawiązując do argumentacji skargi, w której wskazano, że skarżący zamieszkał u córki i nie zabrał do niej odbiornika, podnieść należy, że okoliczność, iż "strona nie posiadała w okresie objętym tytułem wykonawczym żadnego odbiornika radiowo-telewizyjnego, pozostaje bez wpływu na obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Obowiązek uiszczania tej opłaty pozostaje bowiem związany z rejestracją takiego odbiornika, a nie jego posiadaniem lub nie" (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2322/18).

Wobec powyższego zaaprobować w pełni należało twierdzenie organów obu instancji, że zarzut nieistnienia obowiązku nie jest zasadny.

Prawidłowo oceniono także zarzut niewymagalności dochodzonego obowiązku.

Treść art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, że o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innego powodu". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Niewątpliwie muszą one mieć charakter tego rodzaju, co wymienione w tym przepisie, czyli odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak np. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 748/19). Z kolei wymagalność obowiązku, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od jej wykonania, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możliwość żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności. Jak już była mowa, pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia, zaś obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów ustawy. Dopuszczalne było zatem przymusowe wyegzekwowanie nieprzedawnionych, nieuiszczonych w terminie opłat abonamentowych za okres do września 2018 r., kiedy to wyrejestrowano odbiornik.

Nadmienić także należy, że złożenie wniosku o umorzenie zaległych opłat abonamentowych nie ma znaczenia dla istnienia oraz wymagalności dochodzonego w niniejszej sprawie obowiązku. Skutki w tej materii wywiera bowiem dopiero uwzględnienie takiego żądania.

Jak więc wykazano powyżej obowiązek określony w tytule wykonawczym istniał i był wymagalny. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, której zarzuty okazały się bezpodstawne.