Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 237/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 38 ust. 8, par.4 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 6 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 roku sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za 2012 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) w związku z art. 29 ust. 1-4 oraz ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 341), art. 47 ust. 1, 53 § 1, art. 54, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z pózn. zm.), art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), § Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r., poz. 361), art. 5, art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego Szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE L z dnia 28 stycznia 2011 r.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Z. K., w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. uchylił w całości zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] o ustaleniu Z.K. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 14 859,00 zł i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, w łącznej wysokości 14 859,00 zł, otrzymaną na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznaniu płatności rolno środowiskowej na 2012 rok nr [...], z dnia [...], przekazaną na rachunek bankowy beneficjenta w dnia 7 grudnia 2012 r.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:

Z.K. złożyła w dniu 14 maja 2012 roku Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok. We wniosku zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej działki rolne o powierzchni 20,30 ha w pakiecie Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania oraz 19,05 ha w pakiecie 8 Ochrona wód i gleb, w wariancie 8.2.1 Międzyplon ozimy.

W dniu [...] roku Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniu 7 grudnia 2012 r. W dniu 13 maja 2013 roku Z.K. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok o identycznej treści.

W dniach 8-10 października 2013 roku w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego, metodą inspekcji terenowej. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości, które opisano w raporcie z ww. czynności kontrolnych.

Pismem z dnia 15 października 2013 r. strona wniosła zastrzeżenia do raportu z kontroli. W odpowiedzi Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Ł. Oddziału ARiMR poinformował pisemnie stronę o nieuwzględnieniu zastrzeżeń wniesionych do raportu. W dniach 18 i 22 listopada 2013 r. strona ponownie wniosła zastrzeżenia do raportu z kontroli. W odpowiedzi Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Ł. Oddziału ARiMR po raz kolejny poinformował pisemnie stronę o nieuwzględnieniu zastrzeżeń wniesionych do raportu.

W dniu 24 lutego 2014 r. strona złożyła pismo w sprawie, zawierające zastrzeżenia do kontroli z dnia 8-10 października 2013 r. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli.

Z zachowaniem ustawowego terminu, w dniu 17 marca 2013 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

W dniu [...] organ II instancji wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W dniu 12 sierpnia 2014 roku Kierownik Biura Powiatowego poinformował stronę o możliwości dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Zawiadomieniem z dnia 22 września 2014 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął postępowanie z urzędu w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w wyniku kontroli przeprowadzonej 17-18 grudnia 2012 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę 14 859,00 zł nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

W dniu 17 listopada 2014 r. Z.K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zaś w dniu 24 grudnia 2014 roku złożyła pismo, w uzupełnieniu do odwołania.

W dniu 14 stycznia 2015 r. organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2014 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi strony.

W dniu 26 marca 2015 r. organ I instancji przekazał pełnomocnikowi strony odpis zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolno środowiskowej z dnia 22 września 2014 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę 14.859,00 zł nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

Z zachowaniem ustawowego terminu, w dniu 6 maja 2015 r. Z.K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy wydał decyzję z dnia [...] o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wskazał, że uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji wynika z faktu, że w treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji nie wskazano decyzji, na podstawie których przyznano płatność ustaloną później jako nienależną.

W dalszej części organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności rolnośrodowiskowej regulują przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r., poz.361z późn. zm.) - zwane dalej rozporządzeniem PRŚ. Wskazano, że w roku 2013 Z.K. złożyła po raz drugi wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (tzw. wniosek kontynuacyjny). W następstwie złożenia pierwszego wniosku w 2012 roku, strona otrzymała płatność rolnośrodowiskową w wysokości 14 859,00 zł, na podstawie decyzji organu I instancji z dnia [...]. W dniach 8-10 października 2013 roku w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego, metodą inspekcji terenowej, na podstawie przepisu art. 10 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. W wyniku kontroli stwierdzono w ramach obu pakietów, że rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zastosowano kod nieprawidłowości 03. Stwierdzono, że w sytuacji, gdy rolnik posiada zwierzęta i nie odnotowuje w Rejestrze informacji o zastosowaniu nawozów naturalnych, nieprawidłowość należy traktować, jako nieprowadzenie Rejestru w zakresie nawożenia nawozami naturalnymi. Ponadto w ramach pakietu 8 Ochrona gleb i wód w wariancie Międzyplon ozimy - w zakresie działek rolnych B,C,CA,E,F,G,H,I,J,K, stwierdzono brak siewu roślin poplonowych. Jako dowód potwierdzający fakt nie dokonywania wpisów sporządzono dokumentację fotograficzną poszczególnych stron rejestru okazanego przez Z.K. w dniu przeprowadzenia kontroli 8 października 2013 r.

Organ podkreślił, że do prowadzenia ww. rejestru odwołujący został zobowiązany na mocy § 4 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia PRŚ, zgodnie z którym producent rolny jest zobowiązany do wypełniania rejestru od dnia wykonania pierwszego zabiegu agrotechnicznego wynikającego z realizacji zadań określonych w zadeklarowanym pakiecie. Zgodnie z instrukcją wypełniania rejestru działalności rolnośrodowiskowej, wpisów należy dokonywać na bieżąco. Producent ma obowiązek prowadzenia rejestru przez cały okres uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym oraz przechowywania tego dokumentu przez okres 5 lat od dnia zakończenia programu rolno środowiskowego.

W konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli, jako podstawę rozstrzygnięcia zasadnie wskazując przepis § 38 ust. 8 Rozporządzenia PRŚ. Decyzja ta stała się ostateczna. W ocenie organu, strona nie prowadząc rejestru działalności rolnośrodowiskowej w 2013 r. naruszyła reguły i wymogi, jakim poddała się w ramach realizacji 5 letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego. Organ powołał § 2 ust. 1, § 3 i § 4 ust. 2 Rozporządzenia PRŚ, regulujące zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej.

Organ powołał ponadto treść załącznika nr 3 Rozporządzenia PRŚ, określającego wymogi dla zadeklarowanych przez skarżącą pakietów.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji uprawniony był do zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Zastosowanie tego przepisu oznacza, że w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi % wartość, o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności. Art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 będzie miał zastosowanie w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu między innymi nieprawidłowości w postaci nieprowadzenia na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin (kod nieprawidłowości 02 i 03).

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach 8-10 października 2013 r. i decyzją nr [...] z dnia [...] roku, ustalił kwotę 14 859,00 zł nienależnie pobranych płatności rolno środowiskowej, pobranych na mocy decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2012 rok, powołując się na a przepis § 39 ust. 1 Rozporządzenia PRŚ. Podkreślono, iż zgodnie z brzmieniem art. 35 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/201 w przypadku zobowiązań wieloletnich obowiązek zwrotu pomocy dotyczy kwot uzyskanych nie wcześniej niż od 2011 r., a więc przepis ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Organ wskazał, że zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności reguluje art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Zdaniem organu odwoławczego istotne było wykazanie przez organ I instancji, że płatność była nienależna, zatem musi zostać zwrócona, ponieważ warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki co wynika z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

Odrębną kwestię stanowią przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie, płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 14 859,00 zł, przekazana na rachunek bankowy Z.K. w dniu 7 grudnia 2012 r. nie wynikała z pomyłki ARiMR. Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za 2012 r. w wysokości odpowiednio 14 859,00 zł wynika z faktu nieprowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w 2013 r. i niespełnienia innych wymogów, tj. stwierdzono brak siewu roślin poplonowych, co zostało stwierdzone w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 8-10 października 2013 r., i co miało miejsce po wydaniu już decyzji przyznających płatność rolnośrodowiskową za 2012 rok. Organ podkreślił, iż składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania Z.K. znała zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także była świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego o czym świadczy podpis na ostatniej stronie pierwszego wniosku z dnia 14 maja 2012 r. jak i kontynuacyjnych z dnia: 13 maja 2013 r.

Zgodnie z art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r., w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do ustalania kwot nienależnie pobranych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Organ powołał brzmienie art. 47 § oraz 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności ONW, określone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Zgodnie zatem z art. 18 ust. 1 zdanie 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz przepisem § 39 ust.l Rozporządzenia PRŚ zwrotowi podlega 100% płatności przyznanej za lata poprzednie. Ponieważ za 2013 rok, beneficjent nie otrzymał płatności na skutek decyzji odmownej, zwrotowi podlega płatność przyznana na mocy decyzji za rok 2012, w pełnej wysokości 14 859,00 zł.

Organ wskazał, iż zgodnie z nowym brzmieniem art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej Prezes Agencji odstępuje od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. Kwota nienależnie pobranej płatności rolno środowiskowej za 2012 rok, 14 859,00 zł przekracza równowartość 100 euro, według powyższego kursu.

Organ zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie strona nie podnosi, że wystąpiła jakakolwiek okoliczność, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego. Organ odwoławczy również nie znalazł w zgromadzonym materiale dowodowym podstaw do zwolnienia producenta rolnego z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych należnie pobranych płatności zgodnie z brzmieniem § 45 Rozporządzenia PRŚ w związku z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 .

Organ wskazał również, że przepisy sektorowe odnoszące się do płatności na rok 2010 i następne, tj. art. 5 rozporządzenia nr 65/2011, nie zawierają regulacji odnoszących się do terminu przedawnienia na ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W odniesieniu do płatności za 2011 r. i następnych, badając okres przedawnienia należy mieć na względzie art. 3 ust 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust 1 ww rozporządzenia okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ środki za lata 2012 były wypłacane w ramach programu 2007-2013 organ stwierdził, że nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności, gdyż data zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r.

Jednocześnie organ wskazał, że stosowanie ulg w spłacie należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty, uregulowane jest - od dnia 1 stycznia 2011 r. - przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Powyższe wymaga jednak złożenia odrębnego wniosku do Prezesa ARiMR, a postępowanie w sprawie umorzenia, odroczenia bądź rozłożenia na raty nienależnych płatności jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej wniósł skargę do WSA w Łodzi zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. oraz naruszenie art. 104 i 107 k.p.a. w zakresie poprawności wydania i sporządzenia decyzji administracyjnej. Strona zarzuciła także niepoprawność przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśnienia sprawy w sposób obiektywny i nie budzący wątpliwości. Odwołano się do stanowiska prezentowanego przez stronę w piśmie z dnia 6 maja 2015 roku, które stanowiło odwołanie od decyzji numer [...], ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W ocenie Sądu zarzuty naruszenia przepisów wskazanych w skardze, które miałyby prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji są nietrafne.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest ocena, czy organy prawidłowo uznały, że po stronie rolnika – Z.K. istnieje obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, jako pobranej nienależnie.

Powyższą płatność skarżąca otrzymała w roku 2012 w wysokości 14 859,00 zł, na podstawie decyzji organu I instancji z dnia [...]. W roku 2013 Z.K. złożyła do organu po raz drugi wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (tzw. wniosek kontynuacyjny). We wniosku zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej działki rolne o powierzchni 20,30 ha w pakiecie Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania oraz 19,05 ha w pakiecie 8 Ochrona wód i gleb, w wariancie 8.2.1 Międzyplon ozimy, tak samo jak we wniosku o przyznanie płatności na rok poprzedni.

W dniach 8-10 października 2013 roku w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego, metodą inspekcji terenowej, na podstawie przepisu art. 10 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. W wyniku kontroli stwierdzono w ramach obu pakietów, że rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Rejestr prowadzony przez skarżącą był bowiem niekompletny. Wskazano, iż w sytuacji, gdy rolnik posiada zwierzęta i nie odnotowuje w Rejestrze informacji o zastosowaniu nawozów naturalnych, nieprawidłowość należy traktować, jako nieprowadzenie Rejestru w zakresie nawożenia nawozami naturalnymi.

Ponadto w ramach zadeklarowanego przez skarżącą pakietu 8 Ochrona gleb i wód w wariancie Międzyplon ozimy - w zakresie działek rolnych B,C,CA,E,F,G,H,I,J,K, stwierdzono brak siewu roślin poplonowych. Jako dowód potwierdzający fakt nie dokonywania wpisów sporządzono dokumentację fotograficzną poszczególnych stron okazanego przez Z.K. w dniu przeprowadzenia kontroli rejestru zawierającego ww. braki.

Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości było wydanie w dniu [...], na podstawie § 38 ust. 8 Rozporządzenia PRŚ decyzji o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli, która to decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] nr [...].

Następnie zaś organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej i ustalił kwotę 14 859,00 zł nienależnie pobranej płatności.

Skarżąca natomiast kwestionuje obowiązek zwrotu ww. kwoty. Pełnomocnik Z.K. zarzuca organom naruszenie przepisu będącego podstawą zwrotu przyznanych środków – tj. art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zarzuca ponadto, że organy niewłaściwie zastosowały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. W ocenie pełnomocnika naruszone zostały również przepisy art. 104 i 107 k.p.a. w zakresie poprawności wydania i sporządzenia decyzji administracyjnej. Strona zarzuciła także niepoprawność przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśnienia sprawy w sposób obiektywny i nie budzący wątpliwości. Odwołano się do stanowiska prezentowanego przez stronę w piśmie z dnia 6 maja 2015 roku. Pismo to stanowiło odwołanie od decyzji numer [...], ustalającej stronie kwotę nienależnie pobranych płatności.

Należy wskazać, iż powyższym piśmie strona kwestionowała stwierdzoną w toku kontroli okoliczność, iż beneficjent nie prowadził rejestru działalności rolno środowiskowej za 2012 zgodnie z obowiązującymi zasadami. Powyższa kwestia była natomiast podnoszona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, gdzie odmówiono Z.K. przyznania przedmiotowej pomocy. Wśród szeregu stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości stwierdzono również, iż rejestr działalności rolnośrodowiskowej jest prowadzony przez skarżącą nieprawidłowo w zakresie wariantów 1.1 i 8.2.1., nie zawiera zapisów o wszystkich wykonywanych zabiegach agrotechnicznych i ich terminach na poszczególnych działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, co wykazano w raporcie z kontroli, znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo skarżącej z dnia 10 października 2013 roku (str. 36 akt administracyjnych). W piśmie tym sama skarżąca oświadczyła, iż nie była świadoma, że należy prowadzić rejestr do wszystkich działań agrotechnicznych wykonywanych na polu. Wskazała, iż uwzględniła terminy siewu poplonów oraz przygotowanie gleby pod poplon także koszenie łąk. Nie uwzględniła natomiast całości wykonanych prac polowych. Co do zasady skarżąca nie kwestionuje popełnionych przy prowadzeniu Rejestru błędów. Bez wątpienia zatem prowadzony w ten sposób rejestr uniemożliwił organom weryfikację terminu wznowienia na działkach zabiegu agrotechnicznego na wiosnę. Wypełnianie rejestru w ramach danego roku zobowiązania (2012) należy rozpocząć w dniu wykonania pierwszego zabiegu agrotechnicznego lub w dniu realizacji pierwszego wypasu zwierząt wynikających z realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Wobec powyższego Sąd stanął na stanowisku, że w efekcie stwierdzonych niezgodności oraz wobec niekwestionowanego waloru ostateczności decyzji przyznającej skarżącej wnioskowaną płatność za 2012 r. oraz odmawiającej jej przyznania za rok 2013, organy obu instancji były zobligowane do zastosowania normy przepisu § 39 rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków przyznawania pomocy w ramach programu rolnośrodowiskowego, gdzie ustawodawca nałożył sankcje w postaci zwrotu płatności jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania, w szczególności w związku z nieprowadzeniem planu działalności rolno środowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu.

Jak już wskazano jest bezsporne, że w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w z dnia [...] odmawiająca przyznania Z.K. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 (strona 153 akt administracyjnych), której podstawą prawną były wskazane w niej przepisy prawa, w tym § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.).

Treść § 38 ust. 8 powyższego rozporządzenia stanowi, że jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

Treść § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia stanowi zaś, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego. Okoliczność braku przedstawienia przez rolnika w toku kontroli na miejscu kompletnego rejestru działalności rolnośrodowiskowej, została uznana za bezsporną i stała się podstawą wydania decyzji z [...].

Tym samym więc, wszelkie kwestie związane z prowadzeniem rejestru rolnośrodowiskowego i okolicznościami, które były według rolnika przyczyną jego nieprzedstawienia we właściwej formie, powinny być wyjaśniane w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r. np. w ramach wyjaśnień do protokołu, zastrzeżeń do raportu z kontroli, w odwołaniu, czego skarżąca nie uczyniła. Wyjaśnienia składane na tę okoliczność w toku przedmiotowej sprawy, nie mogą odnieść pożądanego skutku zwłaszcza wobec faktu, że – jak już wskazano – skarżąca sama nie kwestionuje okoliczności nieprzedstawienia w rejestrze wszystkich wymaganych informacji.

Zarówno organy jak i Sąd mają obowiązek uznać decyzję z [...] jako wiążącą i nie mogą w związku z tym oceniać zasadności zastosowania przez organ § 38 ust.8 rozporządzenia, a w toku obecnego postępowania, mają za zadanie jedynie ocenić, czy treść tej decyzji ma znaczenie dla przedmiotowego postępowania. W związku z tym faktem należy uznać, że powoływanie przez organy w decyzjach, w tym w zaskarżonej, treści § 38 ust. 8 ma znaczenie jednie informacyjne, przypominające przyczyny odmowy przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej i skutku tej okoliczności dla treści decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności. Brak jest w związku z tym możliwości uznania zarzutu, że w zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisów rozporządzenia (w skardze pełnomocnik skarżącej zdaje się zarzucać organom naruszenie wszystkich przepisów tego aktu prawnego) jak również zarzucenie organom przy wydawaniu zaskarżonej decyzji niepoprawności przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśnienia sprawy w sposób obiektywny i nie budzący wątpliwości. Skarżąca bowiem sama przyznała, i jest to niesporne, że nie miała świadomości ciążącego na niej obowiązku prowadzenie rejestru co do wszystkich działań agrotechnicznych.

Należy ponadto wskazać, co zasadnie organ wskazał w treści zaskarżonej decyzji, że strona składając kwietniu 2013 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych zobowiązała się do realizacji 5-letniego programu, o którym mowa w § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. (obowiązującego w owym czasie), co jest równoznaczne z przyjęciem przez rolnika obowiązku prowadzenia tej działalności, na zadeklarowanych gruntach, w ramach wybranych pakietów i przy spełnianiu ponadpodstawowych wymogów gospodarowania przewidzianych stosownymi przepisami. Stwierdzenie organu wskazywało zatem, że przystąpienie do realizacji programu wiąże się z koniecznością dotrzymania koniecznych wymogów.

Stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe i pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Obowiązek prowadzenia rejestru o jakim jest mowa w treści § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z 13 marca 2013 r. (poprzednio również w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z 26 lutego 2009 r.) dotyczy całego 5 letniego okresu realizacji programu rolnośrodowiskowego przez rolnika, a brak dotrzymania tego obowiązku powoduje skutek w postaci odmowy przyznania płatności. Uchybienie to ma jednak również skutek dla oceny, że wcześniej przyznana płatność, mimo istnienia uprzednio warunków do jej przyznania, staje się nienależna. Należy bowiem zgodzić się z organem, że w sprawie zachodzi podstawa do zastosowania m.in. treści art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (Dz. Urz. UE nr L 25 str. 8 z 28 stycznia 2011 r. ze zm.) ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Treść tego przepisu stanowi, m.in. że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Zgodnie natomiast z zapisem art. 18 ust. 2 tego rozporządzenia Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności.

Wykonaniem zapisu przedstawionego w art. 18 ust. 1 rozporządzenia stały się zapisy krajowego rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 13 marca 2013 r. tj. zapisy § 38 i § 39. Treść § 39 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Należy stwierdzić, że art. 18 ust. 1 akapit drugi stanowi podstawę do nakazania zwrotu płatności w odniesieniu do programów wieloletnich udzielonych za lata wcześniejsze, przy czym § 39 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. wskazuje na konieczność zwrotu płatności, w tym w określonych przypadkach jej części oraz określa w jakich przypadkach nie nakazuje się zwrotu wypłaconych płatności. W przypadku skarżącej należy stwierdzić, że nie dopełniła ona warunku, od którego zależała płatność za dany rok w postaci prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, co skutkowało odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok i spowodowało konieczność wydania decyzji o zwrocie płatności za 2012 rok jako nienależnie wypłaconej.

Obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconej pomocy lub pomocy technicznej dotyczy również treść art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2014 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW ( Dz. U. tj. j. z 2013 r. poz. 173), którego naruszenie zarzuca strona skarżąca i który stanowi w ust. 1, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Nadto w myśl ust. 2 tego artykułu pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

W treści ustępu 4 tego przepisu wskazano także, że zwrotu nie dokonuje się w przypadku wystąpienia siły wyższej, lecz w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca wobec nie wskazywania na takie okoliczności przez stronę.

W przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że nie zachodzi możliwość przypisania błędu organowi w związku z dokonaną płatnością za 2012 r. zatem nie wchodzi w grę możliwość odstąpienia od obowiązku żądania zwrotu tej płatności na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011.

Mając powyższe okoliczności na względzie i uznając, że decyzja jest prawidłowa Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.

D.Cz.