Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 871/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2 pkt. 8
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r. nr XXI/188/2009 w przedmiocie ustalenia wysokości stawek podatku od środków transportowych stwierdza nieważność § 2 uchwały Rady Gminy z dnia [...]r. w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od środków transportowych.


UZASADNIENIE

W dniu [...] sierpnia 2010 r. Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] listopada 2009 r. nr XXI/188/09 w sprawie ustalenia stawek od środków transportowych.

Z akt sprawy wynika że :

W dniu [...] listopada 2009 r. Rada Gminy podjęła uchwałą o nr XXI/188/09 w sprawie ustalenia stawek podatku od środków transportowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 18 ust. 2 pkt. 8 i arat. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8.03.1990 roku o samorządzie gminnym oraz art. 10 ust. 1 i 2 i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12.01.1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych.

W § 2 uchwały zwolniono od podatku od środków transportowych środki transportowe stanowiące własność gminy,. Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy (§ 4). Jednocześnie w § 3 wskazano, iż uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a określone w niej stawki obowiązują od dnia 1.01.2010 roku..

W dniu [...].08.2010 r. Prokurator Rejonowy zaskarżył do tut. Sądu powyższą uchwałę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności co do § 2 jako sprzecznego z prawem i zarzucając jej obrazę art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z art. 217 Konstytucji RP.

Uzasadniając skargę Prokurator wskazał, że ustawą, która przyznaje gminom kompetencje w zakresie podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach jest ustawa o samorządzie gminnym / art. 18 ust. 2 pkt. 8 /

Ustawą która przyznaje organom gminy kompetencje w zakresie podatku od środków transportowych jest ustawa z dnia 12.01.1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, która wskazuje pojazdy podlegające opodatkowaniu tym podatkiem, określając maksymalne roczne jego stawki, a w art. 12 zawiera katalog pojazdów zwolnionych od tego podatku.

Poza enumeratywnie wskazanymi pojazdami, art. 12 ust. 4 cyt. ustawy daje radzie gminy możliwość wprowadzenia innych zwolnień przedmiotowych, z wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 ust. 2, 4, 6 przywołanej ustawy.

W / w przepisie ograniczono możliwość wprowadzenia nowych zwolnień jedynie do tych o charakterze przedmiotowym, a zwolnienia te sprowadzają się do rezygnacji z obciążenia podatkowego w oparciu o określone właściwości lub cechy przedmiotu opodatkowania / np. wiek, przeznaczenia, sposób wykorzystania /

Skarżący podkreślił, że korzystając w udzielonego upoważnienia Rada Gminy mogła wprowadzić na terenie swojej właściwości inne zwolnienia przedmiotowe w podatku od środków transportu i takie prawo przysługiwało Radzie Gminy w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały.

Rada Gminy zwalniając od podatku środki transportowe będące własnością gminy zastosowała zatem klasyczny przykład zwolnienia o charakterze mieszanym przedmiotowo – podmiotowym.

Natomiast art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12.01.1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych nie daje podstaw do wprowadzenia zwolnień podmiotowych, bądź zwolnień o charakterze mieszanym podmiotowo – przedmiotowym, a jej przekroczenie kompetencji określonej w tym przepisie stanowi rażącą obrazę przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Zwolnienie objęte zaskarżoną uchwałą ma charakter przedmiotowo – podmiotowy, albowiem określa przedmiot zwolnienia od opodatkowania przez wskazanie kategorii podmiotu – w tym wypadku właściciela – zwolnionego od tego podatku. Tym samym Rada Gminy przekroczyła kompetencje nadane jej powołaną wyżej ustawą

Wprowadzenie w /w zwolnienia godzi również a art. 217 Konstytucji RP bowiem nakładanie podatków i innych danin publicznych określanie podmiotów przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych i zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ administracji samorządowej wskazał, że na najbliższej sesji Rady Gminy stanowisko skarżącego zostanie rozważone,

Po dokonaniu analizy w dniu [...].09.2010 r. podjęto uchwałę Nr XXVII/230/2010 w sprawie zwolnień w podatku od środków transportowych, zmieniającą zaskarżoną uchwałę poprzez skreślenie § 2.

Do odpowiedzi na skargę dołączono w/w uchwałę w której § 1 Rada Gminy uchylono § 2 zaskarżonej uchwały.

Sąd zważył co następuje :

Skarga okazała się zasadna

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.

Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.

Z art. 168 Konstytucji RP wynika prawo jednostek samorządu terytorialnego do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym ustawą. Kompetencje samorządu terytorialnego w tym zakresie regulują ustawy dotyczące poszczególnych samorządów.

Na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, przy czym zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 8 tejże ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach. Pierwszy z wymienionych przepisów przyznaje kompetencje radzie gminy do określenia przez nią, w drodze uchwały, wysokości stawek podatku od środków transportowych. Natomiast w art. 12 ust. 4 ustawy radzie gminy zostało przyznane uprawnienie do wprowadzenia innych zwolnień przedmiotowych niż określone w ust. 1 tego artykułu, z wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6 tej ustawy.

Tak więc ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje kompetencje rady gminy w przedmiocie zwolnień od podatku od środków transportowych jedynie w zakresie zwolnień o charakterze przedmiotowym. Treść upoważnienia zawartego w art. 12 ust. 4 tej ustawy jest przy tym jednoznaczna. Podejmując uchwały podatkowe rada gminy nie może pominąć nie tylko wyżej wskazanych przepisów ustawowych, ale także przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 84 Konstytucji stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie, co odnosi się także do danin publicznych, o których mowa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych.

Art. 217 Konstytucji określa, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Zasadnie więc Prokurator zarzucił, że Rada Gminy nie miała kompetencji do wprowadzenia zwolnień przedmiotowo-podmiotowych w podatku od środków transportowych, ponieważ art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dopuszcza możliwość wprowadzenia zwolnień od podatku od środków transportowych jedynie o charakterze przedmiotowym.

Zwolnienie wprowadzone w zaskarżonej uchwale ma natomiast charakter zwolnienia podmiotowo-przedmiotowego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w tym przypadku wyłączenie obowiązków podatkowych nastąpiło ze względu na kryterium podmiotowe, odnoszące się do określonej kategorii podmiotów spośród podatników. Natomiast aby zwolnienie zachowało charakter przedmiotowy, to wyłączenie z podatku powinno dotyczyć przedmiotów tego podatku i być dokonane według kryteriów odnoszących się do stanów faktycznych i prawnych. Adresatem zwolnienia podatkowego, które zostało wprowadzone w zaskarżonej uchwale, została ustanowiona gmina. Zwolnieniem z podatku zostały bowiem objęte środki transportowe tylko i wyłącznie stanowiące własność gminy. W takiej sytuacji mamy do czynienia z przywilejem podatkowym o charakterze podmiotowym (w którym decydujące znaczenie należy przypisać wyróżnikowi podmiotowemu). Fakt zwolnienia pojazdów został połączony ściśle z określonym podatnikiem, tj. gminną. W tak uchwalonym zwolnieniu, kryterium podmiotowe jest niewątpliwie jedynym jego warunkiem.

W ocenie Sądu, objęcie zakresem zastosowania zaskarżonej uchwały wyraźnie wskazanej kategorii podatnika, której ustalenie nastąpiło według kryteriów podmiotowych, oznacza kolizję z ustrojowym zakresem rozdziału kompetencji pomiędzy organami państwa a samorządu terytorialnego, wyznaczonym m.in. przez art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz jest sprzeczne z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zasadnie więc Prokurator dopatrzył się obrazy prawa w zwolnieniu od podatku od środków transportowych uchwalonym przez Radę Gminy w uchwale Nr XXI/188/09 z dnia [...].11.2009 r., dotyczącym zwolnienia gminy będącej właścicielem pojazdów.

Tak więc Sąd stwierdza, że § 2 zaskarżonej uchwały jest sprzeczny z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

Podkreślić należy, że istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia. Podjęcie natomiast w dniu [...].09.2009 r. uchwały, zawierającej w § 1 uchylenie § 2 poprzedniej uchwały nie oznacza, iż postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Swoje skutki prawne, w tym dotyczące zwolnienia określonego w § 2, zaskarżona uchwała wywoływała do momentu zmiany tegoż przepisu. Istotne bowiem jest to, że skutkiem stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest jej wyeliminowanie z obrotu prawnego od chwili podjęcia (ex tunc). Oznacza to zatem uznanie braku skuteczności stosowania aktu od chwili jego podjęcia (uchwalenia). Powyższe rozróżnienie ma zatem niewątpliwie znaczenie z punktu widzenia interesu prawnego adresatów norm prawnych zawartych w zaskarżonej uchwale.

Zważywszy powyższe Sąd, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.