Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1155/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 143 ust. 2, art. 145 ust. 1, art. 146 ust. 1, art. 148b ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 54, art. 83
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 15 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej M. J. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję Wójta Gminy w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej i ustaliło opłatę adiacencką w innej wysokości.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy B. ustalił dla M. J. opłatę adiacencką w wysokości 1000,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek wybudowania kanalizacji sanitarnej w miejscowości Ż.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania M. J., uchyliło powyższą decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] nr [...]Wójt Gminy B., na podstawie art. 143 , art. 144 art. 145. art. 146, ustawy z dnia 9 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), art. 104 i art. 107 k.p.a., § 1 lit. b uchwały nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej na terenie Gminy B. (Dz. Urz. Woj. [...] nr 82, poz. 690), ustalił dla M. J. opłatę adiacencką w wysokości 1.035,00 zł, w związku ze wzrostem, na skutek wybudowania kanalizacji sanitarnej w miejscowości Ż., wartości nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1357 o powierzchni 0,9700 ha oraz zobowiązał M. J. do wniesienia ustalonej opłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Organ ustalił, że M. J. jest właścicielką przedmiotowej nieruchomości od dnia 15 kwietnia 2011 r. Działka leży częściowo na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej oraz częściowo na terenie rolnym. Gmina B. zrealizowała na terenie miejscowości Ż. budowę zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami. Pismem z dnia 16 maja 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. potwierdził zakończenie robót budowlanych. Wójt wskazał zatem, że z tym dniem zaistniały warunki do podłączenia działki nr 1357 do sieci kanalizacyjnej. Wyjaśnił, że w wyniku wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej wartość nieruchomości wzrosła z kwoty 5.630,00 zł do kwoty 7.655,00 zł. Uchwałą Nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...] (Dz. Urz, Woj. [...] Nr 82, poz. 690) określona została stawka opłaty adiacenckiej wynosząca 50% wzrostu wartości nieruchomości na skutek wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej. Organ wskazał, że opłata adiacencka wynosi więc 1013,00 zł. W oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego wskazał, że wartość działki nr 1357, w jej części stanowiącej standardową powierzchnię działki budowlanej niezbędnej do prawidłowego korzystania z budynku (500 m2) wzrosła w wyniku wybudowania kanalizacji sanitarnej. Zachowany został też 3 letni termin liczony od daty stworzenia warunków do przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, w którym może być wydana decyzja w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej. W ocenie organu spełnione zostały warunki do ustalenia opłaty adiacenckiej dla M. J., w wysokości wskazanej w decyzji. M. J. nabyła własność działki nr 1357 w dniu 15 kwietnia 2011 r., a więc przed zakończeniem budowy sieci kanalizacyjnej i dniem stworzenia warunków do podłączenia tej działki do sieci, dlatego to ją obciąża obowiązek uiszczenia opłaty.

Od powyższej decyzji wniosła odwołanie M. J. wskazując, że nie powinna być obciążona opłatą adiacencka, gdyż właścicielką nieruchomości położonej w Ż., oznaczonej jako działka nr 1357, jest od dnia 15 kwietnia 2011 r. Nabywając nieruchomość zapłaciła przy zakupie koszty związane ze wzrostem wartości nieruchomości z tytułu wybudowania sieci kanalizacyjnej. Według wyjaśnień poprzednich właścicieli, nieruchomość już w chwili zakupu posiadała podłączenie do sieci kanalizacyjnej i była wolna od zadłużeń i dodatkowych opłat związanych z budową kanalizacji. Zauważyła, że korzyści z wybudowania kanalizacji sanitarnej odniósł poprzedni właściciel, uzyskując wyższą cenę. Od dnia zakupu nieruchomości nie były prowadzone na niej żadne prace związane z kanalizacją, a zatem od dnia zakupu wartość działki nie wzrosła, a co za tym idzie obowiązek nie dotyczy odwołującej się. Zarzuciła, że decyzję w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej we wsi Ż. Wójt Gminy B. wydał tylko dla niej, przy czym inni mieszkańcy nie otrzymali takich decyzji. Zakwestionowała również wysokość opłaty ustalonej w decyzji na kwotę 1035,00 zł, w sytuacji gdy poprzednio wynosiła 1000 zł. Zwróciła się o wyjaśnienie, która kwota była błędnie naliczona i dlaczego.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o ustaleniu opłaty adiacenckiej w wysokości 1035,00 zł. Kolegium stanęło na stanowisku, że opłatą adiacencką powinny być obciążone osoby będące właścicielami nieruchomości w dniu stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi jako ci, którzy osiągnęli zysk w postaci wzrostu wartości nieruchomości. Wbrew stanowisku odwołującej się, w niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja, w której doszło do zbycia nieruchomości już po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. M. J.. nabyła bowiem przedmiotową nieruchomość w dniu 15 kwietnia 2011 r. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zarówno odbiór końcowy wykonanych robót od wykonawcy, jak potwierdzenie zakończenia prac budowlanych przez nadzór budowlany, nastąpiły już po nabyciu nieruchomości przez M. J. Organ wyjaśnił, że wartość nieruchomości przed i po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej została określona w operacie szacunkowym, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego Z. R. w dniu 28 lutego 2013 r. Do wyceny rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze metodę porównywania nieruchomości parami. Do określenia wartości rynkowej nieruchomości przed wybudowaniem i po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej rzeczoznawca wykorzystał po 3 transakcje z terenu gminy B., dotyczące nieruchomości o przeznaczeniu pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i zagrodową z możliwością podłączenia do sieci kanalizacyjnej i bez takiej możliwości. Uzyskane w tych transakcjach ceny skorygował z uwagi na cechy różniące te nieruchomości. Organ wskazał, że ze sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego wynika, iż nastąpił wzrost wartości nieruchomości. Wartość całej nieruchomości przed wybudowaniem sieci kanalizacyjnej rzeczoznawca określił na kwotę 5.690,00 zł, a po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej na kwotę 7.760 zł. Wynikające z wyceny wartości nieruchomości Kolegium uznało za dające podstawę do ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej. Kolegium nie znalazło uchybień w operacie szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego, które powodowałyby niezgodność ze wskazanymi wyżej aktami prawnymi dotyczącymi zasad i trybu wyceniania nieruchomości. Rzeczoznawca w operacie szczegółowo przytoczył dane i wyliczenia niezbędne do ustalenia wartości nieruchomości. Ze sporządzonego operatu wynika, że na skutek wybudowania kanalizacji sanitarnej, wartość nieruchomości będącej własnością M. J. wzrosła o 2.070,00 zł, w związku z czym wysokość opłaty adiacenckiej wynosi 1.035,00 zł. W ocenie Kolegium spełnione zostały wszystkie przesłanki dające podstawę do ustalenia opłaty adiacenckiej i obciążenia nią obecnej właścicielki nieruchomości. W odniesieniu do zarzutów strony organ wskazał, że wysokość opłaty adiacenckiej wynika z operatu szacunkowego. Organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję, bowiem obowiązek wnoszenia opłaty adiacenckiej powstaje po upływie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu opłaty stała się ostateczna. Zaskarżoną decyzją określono termin wniesienia opłaty, do czego brak było podstawy prawnej. Kolegium zmieniło więc w tej części orzeczenie organu pierwszej instancji. Obowiązek wniesienia ustalonej opłaty powstanie po upływie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji Kolegium. Organ dodał, że w uzasadnieniu decyzji błędnie zostały wskazane wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej i tym samym wskazanie innej wysokości opłaty adiacenckiej, niż to ustalono w orzeczeniu. Podał również, że wysokość opłaty wynika z operatu sporządzonego w dniu 10 lutego 2012 r., co mogło wywołać wątpliwości skarżącej, co do prawidłowości ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej, skoro poprzednia jej wysokość wynosiła 1.000,00 zł. Zdaniem organu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie mogłoby mieć wpływu to, czy Wójt Gminy B. wydał więcej decyzji ustalających opłaty adiacenckie, czy też decyzja taka została wydana tylko dla M. J. Niemniej jednak wskazał, że z informacji przekazanych przez organ pierwszej instancji wynika, że decyzje w przedmiocie opłat adiacenckich zostały wydane w stosunku do wszystkich właścicieli nieruchomości położonych w miejscowości Ż.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła M. J., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz "poprzedzających ją decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...] i [...] nr [...]". Podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz podniosła, że nie zaistniały warunki przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, bowiem roboty budowlane nadal trwają w miejscowościach Ż. i R. Wyjaśniła, że z uzasadnienia decyzji Starosty Powiatowego w O. nr [...], dotyczącej pozwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej na działce nr 1357, wynika, że roboty budowlane na obszarze objętym wnioskiem nie zostały rozpoczęte. Budowana sieć w miejscowości Ż. jest obecnie łączona z budowaną siecią kanalizacyjną w sąsiedniej wsi R., od której ciągnie się obecnie przyłącza do studzienki położonej na działce skarżącej. Jej zdaniem dopiero sfinalizowanie całości tych robót pozwoli na "zamknięcie obiegu", a potem uruchomienie sieci. Podkreśliła natomiast, że jej działka nadal nie ma możliwości podłączenia do sieci kanalizacyjnej. Zakwestionowała także oparcie się przez organ na stawkach opłat adiacenckich zawartych w uchwale podjętej przed przystąpieniem do realizacji inwestycji. Stwierdziła, że organ II instancji naruszył art. 139 k.p.a., bowiem orzekł na niekorzyść strony. Organ zobowiązując stronę do wniesienia opłaty w terminie 14 dni nie uwzględnił nadto terminu 30 dni na wniesienie przez nią skargi do sądu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że przedmiotowa inwestycja została zrealizowana na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 17 września 2009 r. nr [...]. Z akt sprawy tj. fragmentu mapy z inwentaryzacją urządzeń podziemnych wynika, że do działki nr 1357 wbudowane zostało przyłącze kanalizacyjne, a więc zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do wybudowanej sieci sanitarnej. Organ podniósł także, że strona zarzuciła niedostateczne wyjaśnienie sprawy dopiero na etapie skargi do sądu, jednakże strona sama przyznała, że sieć kanalizacyjna w miejscowości Ż. jest obecnie łączona z budowaną siecią kanalizacyjną w sąsiedniej wsi, od której będzie pociągnięte przyłącze do studzienki położonej na jej działce. Podkreślił, że od dnia 16 maja 2011 r. zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do funkcjonującej w Ż. kanalizacji sanitarnej, a późniejsze przeszkody w korzystaniu z tego urządzenia nie mają wpływu na zasadność ustalenia opłaty. Organ nie wydał nadto decyzji na niekorzyść strony, bowiem orzekł o ustaleniu opłaty w tej samej wysokości co organ I instancji i orzekał na podstawie uchwały w sprawie stawki procentowej opłaty adiacenckiej obowiązującej w dniu stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy B. naruszają przepisy postępowania w stopniu skutkującym ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja nakładająca na skarżącą obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek utworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej – kanalizacji sanitarnej.

Z uwagi na charakter nałożonej opłaty adiacenckiej w pierwszej kolejności wskazać należy, że opłata ta jest formą przymusowego udziału w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej, zwiększających jednocześnie wartość samej nieruchomości. Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: ustawa), właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się m.in. wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych (art. 143 ust. 2 ustawy). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi (art. 145 ust. 1 ustawy). Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z tych urządzeń, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2 ustawy. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi (art. 145 ust. 2 ustawy).

Zgodnie natomiast z art. 146 ust. 1 ustawy ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartości nieruchomości (art. 146 ust. 1a ustawy). Podkreślić należy, iż opinia rzeczoznawcy majątkowego (operat szacunkowy) określająca wartość nieruchomości ma podstawowe znaczenie dla ustalenia w postępowaniu administracyjnym wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. Operat szacunkowy jako dowód w sprawie (art. 84 k.p.a.) podlega ocenie organu administracji z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. i stanowi podstawę do ustalenia przez organ wysokości opłaty (vide: wyrok NSA z dnia 5 października 2009 r., w sprawie sygn. akt I OSK 1444/08, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie definiuje pojęcia "stworzenia warunków do podłączenia", jednak przepis art. 148b ust. 1 ustawy stanowi, że ustalenie to następuje na podstawie odrębnych przepisów. W odniesieniu do urządzenia kanalizacyjnego tymi odrębnymi przepisami będą: ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.).

W szczególności zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 tej ustawy, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. W przypadku urządzeń kanalizacyjnych datą stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej, biorąc pod uwagę treść art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, będzie nie data odbioru robót, ale data zgłoszenia do użytkowania urządzenia kanalizacyjnego. Dopiero od tej daty będzie istniała możliwość świadczenia usług i użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej. Decydujące znaczenie ma wobec tego nie odbiór (przejęcie) robót, lecz zgłoszenie urządzenia do użytkowania. Potwierdzenie tego stanowiska odnaleźć można także w treści art. 54 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, iż do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57 tej ustawy, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Do czasu zgłoszenia do użytkowania i upływu wskazanego powyżej terminu zakreślonego organowi władzy budowlanej na zgłoszenie sprzeciwu wobec dokonanego zgłoszenia, urządzenia te nie mogą legalnie funkcjonować, a tym samym sprzeczne z prawem byłoby korzystanie z nich. Wynika to jednoznacznie z treści art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.

Z powyższych wskazań wynika, iż datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej będzie data wynikająca z możliwości przystąpienia do użytkowania tego urządzenia, ustalona według przepisów ustawy – Prawo budowlane. Zmiana stanu prawnego polegająca na dodaniu przepisu art. 148b ustawy, nowelą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 173, poz. 1218) spowodowała, że utraciło na aktualności orzecznictwo sądów administracyjnych, wedle którego datą końcowego odbioru urządzeń technicznych jest data, z którą należy wiązać termin stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej (vide: wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011r., w sprawie sygn. akt I OSK 398/10; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2011r., w sprawie sygn. akt I OSK 1921/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Protokolarne odebranie wykonanych robót nie oznacza, że zaistniała możliwość podłączenia wybudowanej sieci kanalizacyjnej do nieruchomości.

W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się protokół końcowy odbioru zadania inwestycyjnego pn. "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami i przepompowniami w miejscowości Ż. w Gminie B." z dnia 5 maja 2011 r. oraz potwierdzenie zakończenia budowy (robót budowlanych) z dnia 16 maja 2011 r., w którym Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w O. stwierdza, że Gmina B. zawiadomiła o zakończeniu robót budowlanych przy budowie sieci kanalizacji sanitarnej zrealizowanej na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 17 września 2009 r. Zdaniem organu to właśnie data 16 maja 2011 r. jest datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do wybudowanych urządzeń infrastruktury technicznej.

W tym miejscu podkreślić należy, że ustalenia organów są co najmniej przedwczesne. Ze wskazanych dokumentów nie wynika bowiem, czy w dniu 16 maja 2011 r. rzeczywiście zostały stworzone warunki do podłączenia do sieci sanitarnej działki skarżącej. W aktach sprawy brak jest w szczególności samego zawiadomienia o zakończeniu budowy z dnia 10 maja 2011 r. Trudno jest zatem stwierdzić w jakim kształcie dotyczyło to zgłoszenie inwestycji oraz czy inwestycja została zrealizowana w całości, a tym samym czy uwzględniała podłączenie do kanalizacji działki skarżącej. Do akt sprawy nie załączono bowiem decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z dokumentacją projektową oraz ewentualnych decyzji zmieniających tę decyzję. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić jaka inwestycja została zrealizowana i jakich działek dotyczyła. Brak jest też dowodu zgłoszenia urządzenia do użytkowania, stosownie do treści art. 54 ustawy Prawo budowlane, o którym była już mowa.

Co więcej, z dokumentów przedłożonych przez skarżącą (decyzja Starosty [...] z dnia [...] nr [...]), wynika, że w 2013 r. doszło do zmiany realizacji budowy sieci kanalizacji, w szczególności w części dotyczącej działki skarżącej (roboty budowlane nie zostały rozpoczęte), co może potwierdzać tezę skarżącej, że inwestycja w otoczeniu jej działki nie została zakończona, a tym samym nie stworzono warunków do podłączenia jej działki do sieci sanitarnej.

Jasno zatem wskazać należy, że żaden z dokumentów zgromadzonych w ramach postępowania wyjaśniającego nie wskazuje czy i kiedy doszło do zakończenia inwestycji obejmującej swym zakresem działkę skarżącej, czy zakończenie zostało zgłoszone właściwemu organowi – w rozumieniu art. 54, w związku z art. 83 ustawy – Prawo budowlane, a także tego czy wobec ewentualnie dokonanego zgłoszenia nie został wniesiony sprzeciw w zakreślonym przez prawo terminie. Okoliczności te mają kluczowe znaczenie dla możliwości ustalenia tego czy i w jakiej dacie nastąpiło legalne oddanie przedmiotowej inwestycji do użytkowania, a zatem kiedy nastąpiło stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości skarżącej do urządzeń infrastruktury technicznej, w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy.

Warto w tym miejscu przypomnieć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale składu 5 sędziów z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. akt OPK 4/00 (ONSA 2000/4/113). Teza tej uchwały brzmi: "użyty w art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zwrot "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej" oznacza (w przypadku urządzenia kanalizacyjnego), wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia".

Dokonanie oceny stworzonych warunków podłączenia do sieci na podstawie właściwych przepisów (art. 148b ust. 1 ustawy) wymaga uprzedniego dokonania ustaleń faktycznych w tym zakresie. Dopiero poczynione ustalenia mogą stanowić podstawę do oceny, czy w świetle odrębnych przepisów zaistniały warunki podłączenia nieruchomości do sieci. Przepis art. 148b ust. 2 ustawy nie wyłącza obowiązków organu administracji w tym zakresie (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 września 2010r., w sprawie sygn. akt IV SA/Po 258/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 maja 2011r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 273/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy wskazać, iż organy obu instancji nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, czy nieruchomość skarżącej ma stworzone warunki do podłączenia jej do sieci kanalizacji sanitarnej. W pełni uzasadnione jest wobec tego stwierdzenie, iż organy nie zebrały materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie takiej opłaty, a uzasadnienia ich decyzji nie rozwiewają wątpliwości w tym przedmiocie. W następstwie stwierdzić należy, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania regulujących zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Negatywnie należy ocenić natomiast zarzut wybiórczego stosowania przez organ prawa. Skoro zaskarżona decyzja reguluje prawa i obowiązki w indywidualnej sprawie skarżącej, to odnoszenie się do sytuacji faktycznej i prawnej innych podmiotów nie może stanowić dostatecznego zarzutu naruszenia prawa we własnej sprawie. Zarzut ten mógłby zostać postawiony co najwyżej z punktu widzenia naruszenia przez organy zasady równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji RP.). Mając jednak na uwadze, iż przepis art. 145 ust. 1 ustawy, stanowiący podstawę prawną ustalenia opłaty adiacenckiej, poprzez wskazanie, iż wójt, burmistrz albo prezydent miasta "może", w drodze decyzji opłatę taką ustalić, posługuje się konstrukcją "uznania administracyjnego", to zaniechanie pobrania owej opłaty od niektórych podmiotów spełniających określone w ustawie kryteria nie stanowi jeszcze o naruszeniu zasady równości.

Ponadto, brak jest podstaw do wzruszenia decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...], bowiem została ona już wyeliminowana z obrotu prawnego w poprzednim etapie postępowania na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...].

Rozpatrując ponownie sprawę organy zobowiązane będą ustalić i należycie udokumentować, czy, a jeśli tak, to kiedy wybudowana sieć kanalizacji sanitarnej oddana została do użytkowania, w przytoczonym powyżej rozumieniu wynikającym z przepisów ustawy Prawo budowlane oraz czy stworzone zostały warunki do podłączenia nieruchomości skarżącej do kanalizacji sanitarnej. Poczynienie ustaleń w tym zakresie stanowić winno podstawę do oceny, czy w realiach rozpoznawanej sprawy spełnione zostały przesłanki do ustalenia M. J. opłaty adiacenckiej.

Mając powyższe na względzie sąd, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

LS