Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 49/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 49/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 czerwca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk (spr.), WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r., sprawy ze skargi "T" s.c. S. B., A. B. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13 listopada 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia zajęć rachunków bankowych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Sygnatura akt: I SA/Kr 49/10

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 września 2009 roku nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił "T" s.c. S. B. A. B. uchylenia zajęcia rachunku bankowego w BPH SA Centrala dokonanego zawiadomieniem z dnia 25 września 2008 roku nr [...] oraz w banku Pekso SA Oddział w K. dokonanego zawiadomieniem z dnia 25 września 2008 roku nr [...]

W uzasadnieniu organ podał m.in., że prowadzi postępowanie egzekucyjne, dotyczące egzekucji zaległości w podatku VAT za okres od 1 stycznia 2003 roku do grudnia 2004 roku, w wyniku którego doszło też do zajęcia w/w rachunków bankowych Spółki. W toku tego postępowania doszło do jego zawieszania, w wyniku którego wstrzymano realizację zajęcia omawianych rachunków bankowych, o czym powiadomiono banki w stosownych pismach. Po ustaniu przyczyny zawieszania doszło jednak do wznowienia postępowania egzekucyjnego oraz wznowienia realizacji zajęcia przedmiotowych rachunków bankowych. W dniu 24 marca 2009 roku zobowiązana, działając przez pełnomocnika, złożyła wniosek o uchylenie zajęcia kont bankowych podatniczki. Z uwagi na brak dołączonego dokumentu pełnomocnictwa, pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia powstałego braku. W dniu 15 kwietnia 2009 roku przedstawiono pełnomocnictwo, które jednak nie zostało uznane przez organ egzekucyjny. Jednakże w wyniku zaskarżenia tej odmowy do Dyrektora Izby Skarbowej, organ odwoławczy uznał, że pełnomocnik został prawidłowo umocowany do reprezentowania zobowiązanej w sprawie wniosku o uchylenie zajęcia kont bankowych. Odnosząc się do merytorycznej części wniosku o uchylenia zajęcia kont bankowych organ wskazał, że wbrew stanowisku wnioskodawczyni nie doszło do uchylenia postępowania egzekucyjnego w całości. Umorzono wyłącznie postępowanie egzekucyjne, w części dotyczącej egzekucji dodatkowych zobowiązań podatkowych za okres 1 stycznia 2003 roku do grudnia 2004 roku. W tym też zakresie dokonano również uchylenia zajęcia rachunków bankowych. W pozostałym natomiast nie na podstaw do uchylenia zajęcia, gdyż nie zachodzą żadne przesłanki z art. 58 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24, poz. 151 ze zm.) – zwanej dalej upea - , ani z art. 33 d § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a także nie doszło do prawomocnego ustanowienia hipoteki przymusowej na nieruchomości Spółki z uwagi na wniesioną przez nią apelację.

Zażaleniem z dnia 1 października 2009 roku "T" s.c. S. B. A. B. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz uchylenia dokonanych zajęć rachunków bankowych. Zarzucił organowi pierwszej instancji brak doręczenia o zajęciu spornych rachunków bankowych na ręce pełnomocnika, chociaż był on prawidłowo umocowany. Poza tym podniósł , że przed WSA w Krakowie toczy się sprawa ze skargi podatniczki w zakresie prawidłowości decyzji, dotyczących egzekwowanych należności. Wobec wniesienia skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 239 § 1 Ordynacji podatkowej egzekucja nie powinna być prowadzona.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2009 roku nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, w pełni podzielając jego argumentację. Odnosząc się do zarzutów wskazał, że doręczenie zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych winno zostać dokonane zobowiązanemu Dopiero bowiem w następstwie wszczęcia egzekucji strona może udzielić pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym. Wcześniejsze pełnomocnictwo z postępowania administracyjnego nie rozciąga się natomiast automatycznie na postępowanie egzekucyjne. Niezależnie od tego zauważyć należy, że podatniczka umocowała pełnomocnika dopiero w dniu 15 kwietnia 2009 roku. Organ odwoławczy podkreślił ponadto jeszcze raz, że nie zachodzą żadne powody do uchylenia zajęcia omawianych rachunków bankowych.

W skardze z dnia 12 grudnia 2009 roku Spółka wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego, stwierdzenie nieważności prowadzonego postępowania względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych, powtarzając wcześniejszą argumentację i stwierdzając nadto naruszenie art. 80 § 3, 59§ 1 pkt 3 upea.

W odpowiedzi na skargę z dnia 15 stycznia 2010 roku Dyrektor Izby Skarbowej domagał się oddalenia skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Podczas rozprawy przed WSA pełnomocnik skarżących złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z postanowienia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2010r uchylającego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 sierpnia 2009 roku Nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania jest zasadność wniosku skarżącej z dnia 24 marca 2009 roku o uchylenie dokonanych zajęć rachunków bankowych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. "T" s.c. S. B., A. B. jako powód podaje uniemożliwienie prowadzenia operacji bankowych związanych z działalnością gospodarczą podatniczki, nieważność dokonanych zajęć rachunków bankowych ze względu na pomijanie w czynnościach egzekucyjnych pełnomocnika strony oraz wniesienie skarg od decyzji wymiarowych do WSA w Krakowie, co miało implikować wstrzymanie ich wykonania, a także ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącej.

Pomimo wyżej wymienionych przyczyn organy w kolejnych postanowieniach odmawiały Spółce uwzględnienia przedmiotowego wniosku.

W opinii Sądu stanowisko organów znajdowało pokrycie w obowiązujących przepisach prawnych.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż do uchylenia dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym czynności egzekucyjnych, w tym: zajęcia rachunku bankowego może dojść w. trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw (art. 58 § 1 i 2 upea). Oznacza to, że podstawową przesłanką zastosowania omawianej instytucji jest pierwotne zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Do tego zaś w świetle art. 56 § 1 omawianej ustawy dochodzi:, 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Jak można wnioskować z argumentacji skarżącej jako powód wskazuje ona m.in. wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowych na mocy art. 239 f) Ordynacji podatkowej. I tak, na podstawie wspomnianego przepisu: Organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego: 1) na wniosek - po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, o którym mowa w art. 33d § 2 - do wysokości zabezpieczenia i na czas jego trwania lub 2) z urzędu - po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę - do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.

Mając na uwadze wyżej przytoczone regulacje należy stwierdzić, że organ egzekucyjny zawiesił prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne w dniu 4 grudnia 2008 roku oraz podjął w dniu 13 marca 2009 roku. Wniosek Spółki o uchylenie dokonanego zajęcia rachunków bankowych zaś pochodzi z dnia 24 marca 2009 roku, czyli już po podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji przesłanka zawieszenia postępowania z art. 58 upea w oparciu o działania organu egzekucyjnego (wcześniejsze zawieszenie postępowania) nie została spełniona i tym samym wniosek strony w oparciu o tą okoliczność nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony.

W przedstawionym stanie faktycznym do rozważanie więc pozostaje kwestia istnienia warunków wstrzymujących wykonanie decyzji, co implikuje również zawieszenie postępowania egzekucyjnego i w efekcie możliwość po dodatkowym spełnieniu wymogów z art. 58 § 2 upea uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym zajęć rachunków bankowych. Innymi słowy należy sprawdzić czy decyzje wymiarowe, będące podstawą tytułów wykonawczych, w oparciu o które prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, podlegały w myśl art. 239 f) Ordynacji podatkowej wstrzymaniu. Na wstępie zaznaczyć należy, iż literalna treść wskazanej regulacji dowodzi, że samo wniesienie skarg do sądu administracyjnego nie wstrzymuje automatycznie wykonania zaskarżonych decyzji. Muszą zostać zrealizowane przesłanki albo z pkt 1 albo z pkt 2 rozważanej normy. Nie ma wątpliwości, że akt sprawy wskazują, iż żaden z tych powodów w tej sprawie nie zaistniał. Ani skarżąca bowiem nie złożyła stosownego zabezpieczenia, czego wymagał pkt 1 § 1 art. 239 Ordynacji podatkowej, ani na dzień wydania postanowienia organu odwoławczego wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości Spółki nie był prawomocny, gdyż złożona została apelacja. Nie doszło zatem również do wypełnienia warunków z pkt. 2 § 1 art. 239 f) rozważanej ustawy.

Podsumowując organy zasadnie odmówiły stronie uchylenia dokonanych zajęć rachunków bankowych z uwagi na brak ku temu przesłanek ustawowych.

Odnosząc się do przedstawionej w toku postępowania egzekucyjnego oraz w skardze argumentacji podnieść należy co następuje. Bez znaczenia jest wskazywanie podatniczki na brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zajęte rachunku bankowe, co w domniemaniu, zdaniem Sądu, sugerować maiło istnienie ważnego interesu zobowiązanego w świetle art. 58 § 2 upea, ponieważ, o czym wspomniano, w pierwszej kolejności postępowanie egzekucyjne musi zostać zawieszone, czego w niniejszej sprawie właśnie brak.

Dalej, drugorzędnym problemem jest sprawa ewentualnej ważności dokonanych zajęć ze względu na brak udziału pełnomocnika strony, ponieważ obecne postępowanie dotyczy uchylenia spornych zajęć, które może zostać dokonane tylko na podstawie ustawowych przesłanek. Nie należy zaś do nich badanie kwestii ważności lub nie dokonania samego zajęcia rachunku bankowego. Ta czynność może zostać podważona, ale w postępowaniu ze skargi na czynności organu egzekucyjnego w trybie art. 54 upea.

Na marginesie zaznaczyć tylko należy, że w opinii Sądu, niezasadne są zarzuty strony, dotyczące pomijania ustanowionego przez Spółkę pełnomocnika fachowego. Zgodzić się z organami należy, iż pełnomocnika strona może powołać dopiero z chwilą doręczenia jej tytułu wykonawczego (tak też WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2009 roku III SA/Wa 3351/08 LEX nr 535024). Jeżeli więc, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, doręczenie tego tytułu ma miejsce jednocześnie z podjęciem pierwszej czynności egzekucyjnej (jaką jest zajęcie rachunku bankowego) i zawiadomieniem o niej zobowiązanego, to pełnomocnika można ustanowić dopiero po doręczeniu dłużnikowi wspomnianego zawiadomienia wraz z tytułem wykonawczym. Logicznym jest przy tym także, iż takie zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego musi zostać dokonane na ręce zobowiązanego. Skoro więc sporne zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych pochodziły z dnia 25 września 2008 roku, a to one właśnie zapoczątkowały prowadzone przeciwko skarżącej postępowanie egzekucyjne (wcześniej było to postępowanie zabezpieczające), to przedłożone w dniu 1 sierpnia 2008 roku pełnomocnictwo nie mogło odnieść skutku. Niezależnie od tego zaznaczyć trzeba, że rację maja organy, dowodząc, iż udzielone pełnomocnictwo jest skuteczne tylko dla sprawy, do której akt zostało złożone (vide wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2008 roku II FSK 1344/07. LEX nr 525846). Wobec czego również z tych powodów, pełnomocnictwo przedłożone w postępowaniu zabezpieczającym, nie oddziaływało na postępowanie egzekucyjne. Dopiero zaś w dniu 15 kwietnia 2009 roku strona przedłożyła oryginał pełnomocnictwa do akt postępowania egzekucyjnego (wcześniej tj. w dniu 28 października 2008 roku przedstawiona została tylko kopia pełnomocnictwa) i to zresztą pełnomocnictwo, a nie jak sugeruje strona wcześniejsze, zostało uznane za wystarczające przez Dyrektora Izby Skarbowej w piśmie z dnia 20 sierpnia 2009 roku. Oznacza to, że dopiero od tej pory (tj. dnia dostarczenia pełnomocnictwa z 15 kwietnia 2009 roku) organ egzekucyjny winien był kierować całą korespondencję do pełnomocnika, co zresztą miało też miejsce. Natomiast wszystkie wcześniejsze pisma (w tym też zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęć ze spornych rachunków bankowych) organy prawidłowo doręczały na adres zobowiązanej Spółki.

Wreszcie nie trafne okazały się zarzuty w zakresie merytorycznej zasadności wniosku o uchylenie zajęć omawianych rachunków bankowych (wniesienie skarg do WSA oraz ustanowienie hipoteki przymusowej), co zostało już na wstępie w sposób wyczerpujący wyjaśnione.

Odnosząc się do przedłożonego na rozprawie przez skarżących postanowienia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2010 roku , którym uchylono postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 sierpnia 2009 r nr [...], stwierdzić należy postanowienie to nie może zmienić stanowiska Sądu o zgodności z prawem zaskarżonego obecnie postanowienia , gdyż nie ma ono dla niniejszej sprawy znaczenia.

Z uzasadnienia bowiem postanowienia Ministra Finansów wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej uznał , że pismo pełnomocnika skarżących z dnia 3 czerwca 2009 r , jakie wpłynęło do organu stanowi skargę na czynności egzekucyjne , którą złożono po terminie. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009 roku organ umorzył postępowanie w sprawie wniesionej skargi.

Uchylając to postanowienie Minister Finansów polecił Dyrektorowi Izby Skarbowej wyjaśnienie charakteru złożonego przez stronę pisma z dnia 3 czerwca 2009 r , gdyż treść jego była niejednoznaczna i w zależności od tego podjąć stosowne czynności.

Biorąc pod uwagę dotychczasowe wywody Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.