Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 111/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 3, art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia WSA del. do NSA Maria Werpachowska Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Jarosławia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Miasta Jarosławia a Burmistrzem Miasta Chodzieży w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o umieszczenie L. T. w Domu Pomocy Społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Jarosławia jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] maja 2008 r. L. T. złożył wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jarosławiu o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Jarosławiu uznał się niewłaściwym miejscowo do załatwienia niniejszej sprawy i przesłał przedmiotowy wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chodzieży w celu załatwienia zgodnie z właściwością miejscową.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Chodzieży uznał się niewłaściwym miejscowo w sprawie rozpoznania wniosku L. T. i zwrócił wniosek wraz z aktami sprawy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jarosławiu, wskazując, że L. T. posiada zameldowanie na pobyt stały w Chodzieży.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jarosławiu, działając z upoważnienia Burmistrza, na podstawie art. 22 k.p.a. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego między Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Chodzieży, a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Jarosławiu o ustalenie właściwości miejscowej w sprawie rozpoznania wniosku o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej.

Organ podał, że L. T. przebywając na terenie miasta Jarosławia miał trzy miejsca pobytu czasowego, ale w żadnym z nich nie miał i nie ma możliwości zamieszkania na stale. Jednakże z otrzymanej z Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Jarosławia informacji wynika, iż nie figuruje on w zbiorach ewidencji ludności, nie posiada więc żadnego zameldowania na terenie miasta Jarosławia. Wskazano, że L. T. złożył oświadczenie, iż przebywa w Jarosławiu tylko czasowo, bez zamiaru osiedlenia się na stałe, co świadczy o tym, że miasto to nie jest jego miejscem zamieszkania, a jedynie czasowym miejscem pobytu.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jarosławiu podkreślił, że na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Zgodnie natomiast z art. 101 ust. 4 wskazanej ustawy, w przypadkach o których mowa w ust. 3 można przyznać świadczenia wymienione w art. 37-42 i 47-50. W związku z tym, że kierowanie do Domu Pomocy Społecznej nie mieści się w katalogu świadczeń udzielanych w miejscu pobytu, właściwą miejscowo jest zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej gmina miejsca zamieszkania, czyli Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Chodzieży.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Chodzieży wskazał, że L. T. oprócz stałego zameldowania w Chodzieży, nie posiada żadnych innych więzi z tym miastem, a z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że od kilkunastu lat jest mieszkańcem Jarosławia gdzie wynajmuje mieszkanie.

W ocenie organu okoliczności te jednoznacznie wskazują na to, że miejscem zamieszkania L. T. jest miejscowość Jarosław, gdzie koncentruje się jego centrum życiowe. Tam mieszka, tam otrzymuje świadczenia emerytalne, w końcu tam się leczy i uzyskuje wszystkie świadczenia zdrowotne.

Podniesiono, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kodeksu cywilnego, w związku z czym miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 k.c. jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego.

W związku z tym, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Chodzieży stwierdził, że gminą właściwą do rozpoznania wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej i dalszego prowadzenia niniejszej sprawy, jest Burmistrz miasta Jarosław. Właściwość ta, zdaniem organu, wynika wprost z treści art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wskazano przy tym, że L. T. nie jest osobą bezdomna, w przypadku do której miałby zastosowanie ustęp 2 powołanego przepisu i dlatego nie można przyjąć, że w jego przypadku właściwą miejscowo do rozpoznania sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór o właściwość powstaje w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej, co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim, co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie powstał spór negatywny o właściwość pomiędzy ośrodkami pomocy społecznej o to, który jest właściwy do rozpoznania i załatwienia wniosku L. T. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, ponieważ oba organy uznały się za niewłaściwe w sprawie.

Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzje ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego tenże dom.

Stosownie zaś do unormowania art. 101 ust. 1 wymienionej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o wskazane świadczenie.

Miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 k.c. jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle w/w przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przy czym jednocześnie zauważyć należy, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego.

Dla ustalenia zatem gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku L. T. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, koniecznym jest ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co wynika z powyżej cytowanych przepisów wraz z oceną, czy chodzi o osobę bezdomną czy też nie.

Jak wynika z akt sprawy L. T. zameldowany jest na pobyt stały w Chodzieży. Jednakże kilkanaście lat temu wyjechał do Jarosławia, gdzie wynajmuje mieszkanie. Tam mieszka, tam otrzymuje świadczenia emerytalne, tam się leczy i uzyskuje wszystkie świadczenia zdrowotne. Nie posiada przy tym żadnych więzi z Chodzieżą. Wyżej przedstawione okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że miejscem zamieszkania L. T. jest miejscowość Jarosław, gdzie koncentruje się jego centrum życiowe.

Zważywszy zaś, że miejsce zamieszkania nie może być utożsamiane z miejscem zameldowania, ale z faktem przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, uznać należy, iż w niniejszej sprawie właściwym jest Burmistrz Miasta Jarosławia tj. działający w jego imieniu Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jarosławiu.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.