Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1528/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska- Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej B. S.A. z siedzibą w [...] kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a."), oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 64 ust. 1 pkt 1 i art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dn. 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260, dalej: "P.r.d."), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B. S.A. (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. [...] z [...] stycznia 2018 r.

Powyższą decyzją Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 K.p.a., art. 140aa, 140ab i 140ac P.r.d., Prezydent m. [...] nałożył na Stronę karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym w wysokości 15 000 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że w trakcie kontroli przeprowadzonej [...]listopada 2017 r. ujawniono przewożenie ładunku przez pojazd należący do Strony na ul. K. w W.. Na stanowisku kontrolnym zmierzono i zważono pojazd. Pojazd przekraczał masę całkowitą o 3,75%, nacisk na trzecią i czwartą oś napędową o 20,63% i 28,13% (zamiast dopuszczalnej wartości 8 t było to 9,65 t i 10,25 t).

Organ wskazał, że miejsce, gdzie ważono pojazd jest przystosowane do ważenia pojazdów, użyte do pomiaru wagi posiadały ważną legalizację Głównego Urzędu Miar a miejsce ich położenia miało odpowiedni protokół pochylenia terenu. Kontrolowany nie wnosił zastrzeżeń do ustaleń protokołu kontroli i nie żądał powtórnego ważenia i pomiarów. Dlatego też Kolegium nie dało wiary oświadczeniu kierowcy o nie wyłączeniu silnika przy pomiarze.

Kolegium wyjaśniło, że K. jest drogą powiatową. Tym samym, stosownie do art. 41 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, odcinek drogi, którym w momencie zatrzymania do kontroli, poruszał się kierowca wykonujący przewóz rzeczy w imieniu Strony, stanowił drogę, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Organ uznał za bezpodstawne zarzuty odwołania, sprowadzające się w istocie do kwestionowania sposobu ważenia z uwagi na charakter pojazdu, który był betoniarką z obracającym się bębnem i przewożonego towaru. Kolegium uznał, że ze względu na czas pomiaru zatrzymanie bębna nie spowodowałoby zastygnięcia masy betonu.

SKO wyjaśniło, że waga H. przeznaczona jest do wszystkich typów pojazdów z gumowymi oponami. Masa łączna określana jest przez dodanie mas osi lub wszystkich kół, tj. w przedmiotowej sprawie: nacisk pierwszej osi 6900 kg (3100 + 3800 kg naciski kół) + nacisk drugiej osi 6800 kg (2950 kg + 3850 kg naciski kół) + nacisk trzeciej osi 9850 kg (4100 + 5750 kg naciski kół) + nacisk czwartej osi 10450 kg (4500 + 5950 kg naciski kół) + 34000 kg. Zarejestrowane wskazania mieściły się w zakresie obciążeń dopuszczonych w instrukcji użytkowania wagi.

W skardze z 2 sierpnia 2018 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję SKO z [...] czerwca 2018 r., Skarżący zaskarżając decyzję w całości, wniósł o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzję I instancji, a także o zasądzenie na Jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7 i art. 8 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanej na podstawie pomiaru niezgodnego z instrukcją użytkowania i przeznaczenia wagi, błędnym uznaniu przeprowadzonej kontroli i ważenia za wiarygodne, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem zasady prawdy materialnej i obowiązku prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie stron do organów administracji,

2) art. 10 K.p.a. skutkujący przedwczesnością decyzji. Naruszenie polegało na wydaniu rozstrzygnięcia przed umożliwieniem stronie pełnego zajęcia stanowiska dotyczącego dowodów przeprowadzonych przed SKO i bez rozpoznania złożonych wniosków dowodowych - pisma z 5 lipca 2018 r. W ten sposób uzupełniane przez organ drugiej instancji postępowanie dowodowe jest nadal niepełne,

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 K.p.a., polegające na:

a) pominięciu właściwości fizycznych przewożonego towaru (półpłynna mieszanka betonowa), która w razie wyłączenia silnika i zatrzymania obrotów bębna betonomieszarki rozpoczęłaby proces wiązania. W konsekwencji doprowadziło to do uznania przez SKO pisemnego oświadczenia kierowcy o niewyłączeniu silnika przy pomiarze za niewiarygodne. Tymczasem zasady doświadczenia życiowego wskazują, że wyłączenie silnika przez kierowcę i zatrzymanie "gruszki" jest nielogiczne,

b) ustaleniu stanu faktycznego w zakresie przekroczenia wagi na podstawie pomiarów ważenia powyżej dopuszczalnej nośności wagi, bez wyjaśnienia różnic w pomiarach wskazanych w piśmie [...] z [...] czerwca 2018 r. między prawą i lewą osią. Wynosiły one dla każdej z nich od kilkuset kilogramów do 1 650 kilogramów. Doświadczenie życiowe i zasady logicznego rozumowania wskazują, że tak duże różnice w naciskach na osie (prawa/lewa) mogą wynikać z obracającej się w czasie ważenia "gruszki" i przemieszczającego się w niej ładunku,

c) pominięciu okoliczności, że kierowca pojazdu nie znał instrukcji wagi, a podpisany przez niego protokół nie miał pozycji dotyczącej opisu czy samochód miał włączony albo wyłączony silnik,

d) zaniechaniu wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości czy ważony samochód miał włączony silnik i zatrzymaną "gruszkę", przez wystąpienie do [...] o udostępnienie nagrania z ważenia, tak jak wnioskowano w piśmie z 5 lipca 2018 r.,

e) zaniechaniu ustalenia parametrów technicznych ważonego pojazdu i wskazania odległości między osiami napędowymi,

4) § 5 ust 1 pkt 6 lit c) rozporządzenia ministra infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Polegało to na pominięciu dopuszczalnego nacisku osi 9 t -> w przypadku pojazdu o dwóch osiach napędowych przy odległości między nimi między 1,30 a 1,80 m dopuszczalny nacisk to 18 ton, co daje wynik 9 t dla jednej osi napędowej. W konsekwencji organ popełnił błąd ustalając wymiar kary (przekroczenie nacisku) od parametrów drogi (8 t) a nie dwóch osi napędowych pojazdu (po 9 t).

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci płynnego betonu. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W niniejszej sprawie kara pieniężna została wymierzona Skarżącemu za przejazd nienormatywnym pojazdem po drodze powiatowej nr [...].

W wyniku ważenia pojazdu dokonanego w trakcie kontroli, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 3,75%, przy stwierdzonej masie 33,20 t, przekroczenie dopuszczalnego nacisku na trzecią oś napędową o 20,63%, przy stwierdzonym nacisku 9850 kg (4100 + 5750 kg naciski kół) oraz na czwartą oś napędową o 28,13%, przy stwierdzonym nacisku 10450 kg (4500 + 5950 kg naciski kół) + 34000 kg.

Gdy przejazd pojazdem nienormatywnym związany jest z przewozem ładunku podzielnego, naruszony zostaje art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Dodać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W zakresie tej definicji mieści się przewożony przedmiotowym pojazdem popiół paleniskowy.

W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Wyjaśnienia wymaga, że w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania zezwolenia kategorii I i kategorii II, ponieważ zezwolenie kategorii I nie ma zastosowania gdy przekroczona jest dopuszczalna masa całkowita, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

Organ I instancji, nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 140ab ust. 2 P.r.d., karę pieniężną, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII. Zgodnie z lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdów nienormatywnych o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI oraz o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Jak wynika z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości15.000 zł, za brak zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach, tj., gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%.

Sąd zauważa w tym miejscu, że z protokołu kontroli wynika, że trzecia i czwarta oś przedmiotowego pojazdu, stanowiły podwójną oś napędową. Oznacza to, że ewentualne przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi nie odnosi się do dopuszczalnego nacisku osi pojedynczej określonej w art. 41 u.d.p., lecz do nacisków osi wielokrotnych wskazanych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.). Tymczasem organ trzecią i czwartą oś stanowiącą podwójną oś napędową, potraktował jako dwie pojedyncze osie napędowe i przekroczenie ich nacisku ustalił dla każdej z tych osi osobno w odniesieniu do dopuszczalnego na drodze powiatowej nacisku pojedynczej osi napędowej 8 t.

Sąd stwierdza zatem, że organ poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie rodzaju osi przedmiotowego pojazdu naruszył przepisy postępowania, tj.: art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przekładając się na wysokość nałożonej kary pieniężnej uzależnionej od procentowego przekroczenia dopuszczalnego nacisku (art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d.). Przekroczenie bowiem dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej mogło w niniejszej sprawie nie przekraczać 20% dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej określonego w § 5 ust. 6 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

W konsekwencji organ naruszył również przepisy prawa materialnego, tj.: § 5 ust. 6 ww. rozporządzeniu, poprzez jego niezastosowanie oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c) P.r.d., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na nieprawidłowe nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Sąd stwierdza, że do naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., doszło również na skutek braku ustalenia przez organ w sposób jednoznaczny, że przedmiotowy pojazd został w trakcie kontroli zważony przy nieobracającym pojemniku, w którym znajdował się płynny beton. Wyniki ważenia, charakteryzujące się większym obciążeniem jednej strony pojazdu, wskazują na obrót tego pojemnika, co mogło mieć wpływ na wynik ważenia pojazdu, a w konsekwencji również na wysokość nałożonej kary pieniężnej.

Organ, rozpoznając ponownie sprawę, uwzględni powyższą ocenę prawną i ustali czy ważenie nacisku poszczególnych osi odbyło się przy nieobracającym się ww. pojemniku oraz ustali jaki był rzeczywisty nacisk podwójnej osi napędowej, którą tworzyły trzecia i czwarta oś pojazdu, a następnie stwierdzi faktyczne przekroczenie dopuszczalnego nacisku tej osi w odniesieniu do wartości określonych w § 5 ust. 6 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.