Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 274/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1  pkt 1 lit. b,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 126,  art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6 pkt 1,  art. 15,  art. 24 pkt 5,  art. 35 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2007 nr 75 poz 493
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie
article: art. 102-108
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1,  art. 5 ust. 3-4, art. 9 ust. 1 pkt 19
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w S. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia [...] lutego 2009 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych w związku z pismem [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2009 r. zgłaszającym bezpośrednie zagrożenie wystąpienia szkody w środowisku.

W uzasadnieniu Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że w powyższym piśmie [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zgłosił bezpośrednie zagrożenie wystąpienia szkody w środowisku będące w ocenie zgłaszającego następstwem pożaru, do którego doszło w dniu [...] grudnia 2008 r. na działce ew. nr [...] w obrębie K. w gminie P. Na działce tej prowadzona była przez J. P. działalność polegająca na zbieraniu odpadów na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...], z dnia [...] lipca 2007 r., prowadzonego przez Wójta Gminy D. oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2007 r. Zdarzenie to zostało zakwalifikowane przez zgłaszającego jako zdarzenie o znamionach poważnej awarii. W wyniku pożaru spaliły się zmagazynowane opony samochodowe i zawalił się pokryty płytami eternitowymi budynek, w którym przetrzymywano odpady. Według zgłaszającego na terenie nieruchomości nadal znajdują się odpady, w tym niebezpieczne, które w dalszym ciągu zagrażają wystąpieniem szkody w środowisku.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S., po rozpatrzeniu zgłoszenia, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia na podmiot korzystający ze środowiska obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych i naprawczych uznając, że do zaistniałego zdarzenia nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. nr 75, poz. 493 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o zapobieganiu szkodom". W ocenie organu pierwszej instancji samo magazynowanie odpadów nie stanowi zagrożenia wystąpienia szkody w środowisku. Gospodarka odpadami regulowana jest ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t. j.: Dz. U. z 2007 r. nr 39, poz. 251 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o odpadach". Ponadto zdarzenie zostało zakwalifikowane jako poważna awaria, w związku z tym zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.: Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.), zwanej dalej "p. o. ś.".

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Burmistrz P. podnosząc, że obok działki, na której doszło do pożaru, położona jest nieruchomość należąca do Gminy P. (działka ew. nr [...]). Położona jest ona niżej w stosunku do działki będącej przedmiotem postanowienia, więc zanieczyszczenia spływają do stawu położonego na działce należącej do gminy. Wody z przedmiotowego stawu są odprowadzane systemem melioracyjnym do rzeki S., która wpływa do jeziora M.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. skierowanym do Burmistrza P. wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2007 r. wystąpiono do Burmistrza z wnioskiem o podjęcie działań wynikających z art. 34 ustawy o odpadach. W dniu [...] stycznia 2009 r. Burmistrz P. wydał decyzję nakazującą J. P. usunięcie odpadów z działki ew. nr [...]. W aktach sprawy znajduje się również wniosek [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2008 r. dotyczący cofnięcia zezwolenia wydanego przez Starostę Powiatu [...] na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przez J. P. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Starosta Powiatu [...] orzekł o cofnięciu zezwolenia.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podniósł, iż zgodnie z art. 6 pkt 11 ustawy o zapobieganiu szkodom przez szkodę w środowisku rozumie się negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska. Zgodnie z tym przepisem przez szkodę w wodach rozumie się zmianę, mającą znaczący negatywny wpływ na stan ekologiczny, chemiczny lub ilościowy wód.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j.: Dz. U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.), zwanej dalej "p. w.", wody dzielą się na powierzchniowe i podziemne. Śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na: wody płynące (m. in. cieki naturalne, kanały, źródła, jeziora o naturalnym dopływie lub odpływie, wody w sztucznych zbiornikach usytuowanych na wodach płynących). Natomiast przez wody stojące rozumieć należy wody znajdujące się w jeziorach i innych naturalnych zbiornikach. Zgodnie z art. 5 ust. 4 p. w. przepisy o wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami. Z dołączonej do akt sprawy mapy ewidencyjnej obrębu K. wynika, że staw, o którym mowa w zażaleniu Burmistrza P. jest rowem położonym na użytku rolnym o klasie bonitacyjnej IVa. Na mapie przyjęto oznaczenie W-RIVa. Potwierdza ten fakt zapis umieszczony w wypisie z rejestru gruntów. Zgodnie z wypisem na przedmiotowej działce [...] znajdują się następujące użytki: RHIa, RIVa, Bz-RIVa, W-IVa, dr-RIYa, LsIV, dr-LsIY, N. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) symbole te oznaczają odpowiednio: Rllla i RIVa - grunty orne o określonej klasie bonitacyjnej, Bz-RIVa - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe na takich gruntach ornych, W-RIVa - rowy, dr-RIVa - drogi na gruntach ornych, Ls - lasy, dr-Ls - drogi w terenie leśnym, N - nieużytki. Organ skonstatował więc, że na terenie, którego dotyczy zażalenie, nie występują wody powierzchniowe w rozumieniu p. w. Rowy są urządzeniami wodnymi w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 p. w. Potwierdzają ten fakt również ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji przedstawione w piśmie z dnia [...] lipca 2009 r., iż staw ten, będący w rzeczywistości rowem, powstał prawdopodobnie w latach siedemdziesiątych ub. wieku poprzez wykorzystanie naturalnego ukształtowania terenu i wypełnienie go wodami melioracyjnymi z okolicznych pól. Do stawu wody melioracyjne są odprowadzane przez kilka studzienek kanalizacyjnych. Biorąc pod uwagę definicję szkody w środowisku w wodach, a także kryteria wystąpienia takiej szkody zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2008 r. w sprawie kryteriów oceny wystąpienia szkody w środowisku (Dz. U. nr 82, poz. 501) nie można uznać, że doszło do szkody w środowisku w rozumieniu ustawy o zapobieganiu szkodom, ponieważ ustawa ta oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze nie odnoszą się do zanieczyszczeń występujących w urządzeniach wodnych.

Skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2009 r. wniósł prokurator Prokuratury Rejonowej delegowany do Prokuratury Okręgowej w S.

Skarżący zarzucił wydanie powyższego postanowienia z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a mianowicie wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i dowodów istniejących w dniu wydania postanowienia, a nieznanych organowi, który je wydał i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżący wskazał, że ciążący na organie obowiązek indywidualnego potraktowania danej sprawy w toku postępowania administracyjnego może doprowadzić do ustalenia, iż - uwzględniając wszelkie okoliczności związane z działalnością prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska - niezbędne jest wydanie decyzji określonej w art. 15 ustawy o zapobieganiu szkodom.

Tymczasem, w ocenie skarżącego, organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie nie znał:

- istniejących wówczas okoliczności faktycznych związanych z przedmiotem sprawy, które mają istotny wpływ na ustalenie, czy zachodzą podstawy faktyczne i prawne do wszczęcia postępowania w kierunku wydania decyzji o nałożeniu stosownych obowiązków na podmiot korzystający ze środowiska. Okolicznościami tymi są warunki składowania odpadów, ich właściwości chemiczne, połączenie wód pochodzących z urządzeń wodnych (rowu i stawu) z wodami powierzchniowymi - ostatecznie zaś z punktem poboru wody pitnej dla S, jakim jest jezioro M. Istotne znaczenie mają również dokładne okoliczności akcji gaśniczej z [...] grudnia 2008 r. i dni następnych,

- istniejących w dacie wydania zaskarżonego postanowienia istotnych dowodach, tj. dwóch opiniach biegłych z zakresu ochrony środowiska sporządzonych w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w P. za sygn. akt Ds [...] (opinia [...] Uniwersytetu [...] w S. Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej Instytutu Technologii Chemicznej Organicznej z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz opinia biegłego sądowego z zakresu ochrony środowiska S. P. z dnia [...] kwietnia 2009 r.). Ponadto organ odwoławczy nie miał możności zapoznać się z protokołem oględzin przedmiotowej działki przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2008 r. przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w S. oraz z protokołem oględzin z dnia [...] marca 2009 r. przeprowadzonych przez funkcjonariuszy KPP w P. dla potrzeb postępowania przygotowawczego, sygn. akt Ds [...].

Wspomniane okoliczności faktyczne wskazują zdaniem skarżącego na to, iż na terenie działki ew. nr [...] w zbiornikach typu mauser przechowywana była mieszanka cieczy, w której stwierdzono obecność frakcji oleju opałowego oraz szlamu przesączonego węglowodorami przemieszanymi ze znajdującym się na terenie działki karbonizatem pochodzącym z termicznej obróbki znajdujących się tam odpadów (opony, tworzywa sztuczne). W niektórych zbiornikach oprócz szlamu nie występowała wspomniana ciecz, przy czym z uwagi na nieszczelne lub otwarte zawory spustowe oraz mechaniczne uszkodzenia dna zbiorników nastąpił odciek owej frakcji ciekłej. Praktycznie wszystkie pojemniki posiadały uszkodzenia mechaniczne, przez które następowała ciągła emisja substancji węglowodorowych do środowiska (zwłaszcza do środowiska glebowego). Rozpoznanie terenu przez biegłego wskazało na duże przesycenie gruntu substancjami węglowodorowymi, co jest wynikiem nieprawidłowego zabezpieczenia zbiorników. Teren, na którym były składowane odpady przeważnie nie był utwardzony, a spływy i odpływy z niego nie były kontrolowane. Gaszenie pożaru (trwające od [...] do [...] grudnia 2008 r.) spowodowało rozprzestrzenienie się zanieczyszczeń po powierzchni terenu.

Według opinii biegłych sposób przechowywania powyższych substancji stanowił zagrożenie głównie dla środowiska glebowego i wód gruntowych; istnieje duże prawdopodobieństwo skażenia wód gruntowych związkami węglowodorowymi. Na skutek zaistniałego zanieczyszczenia wody w urządzeniach wodnych w K. substancjami chemicznymi wystąpiło zagrożenie życia i zdrowia wielu osób - mieszkańców S. - z uwagi na fakt, iż z jeziora M. pobierana jest woda pitna dla miasta S. Przyczyną powstania tego rodzaju zagrożenia było nieuprawnione składowanie i przerabianie odpadów, a także wybuch pożaru w dniu [...] grudnia 2008 r. W ocenie biegłego najistotniejsze jest zagrożenie zanieczyszczenia jeziora M., a więc źródła wody pitnej dla S. W próbkach wody zabezpieczonej w dniu [...] marca 2009 r. z sąsiedniej działki wykryto substancje węglowodorowe.

Zdaniem skarżącego stwierdzenie zanieczyszczenia środowiska zarówno w dacie pożaru, jak i w okresie późniejszym (marzec 2009 r.) nie wymagało nawet szczegółowych badań chemicznych, bowiem było wyraźnie widoczne dla osób prowadzących oględziny miejsca (w protokołach oględzin odnotowano obecność substancji oleistej).

Zgodnie z ustawą o zapobieganiu szkodom bezpośrednie zagrożenie szkodą w środowisku to wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia szkody w środowisku w dającej się przewidzieć przyszłości. Natomiast szkoda w środowisku to negatywna mierzalna zmiana stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, oceniona w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzona przez podmiot korzystający ze środowiska, we wskazanych elementach środowiska, np. w powierzchni ziemi (zanieczyszczenie gleby lub ziemi, w tym w szczególności zanieczyszczenie mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi) oraz w wodzie. W ocenie skarżącego organ nie posiadał informacji o okoliczności faktycznej, że istnieją połączenia urządzeń wodnych, do których spłynęły zanieczyszczenia z działki ew. nr [...], z rzeką S. wpadającą do jeziora M., będącego źródłem wody pitnej dla S. Niewystarczające jest stwierdzenie organu, że nie doszło do powstania szkody w środowisku czy też zagrożenia jej wystąpienia wobec tego, iż zanieczyszczeniu uległy wody rowu i stawu, które są zbiornikami sztucznymi, urządzeniami wodnymi, a nie wodami w myśl p. w.

W ocenie skarżącego konieczne jest wszczęcie postępowania przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. w kierunku wydania decyzji określonej w art. 15 ustawy o zapobieganiu szkodom, co umożliwi uzyskanie stosownych badań jakościowych wód jeziora M..

Ponadto, zdaniem skarżącego, poza zakresem zainteresowania organu pozostały nadto wody podziemne, które przecież są wodami w rozumieniu prawa wodnego oraz ewentualne wystąpienie szkody w powierzchni ziemi na działce nr [...] w K., względnie wystąpienie zagrożenia powstania takiej szkody. W ocenie skarżącego było to konsekwencją braku informacji o przedstawionych powyżej okolicznościach faktycznych dotyczących warunków składowania odpadów i ich właściwościach chemicznych. Ponadto organ nie miał możliwości zapoznania się ze wskazanymi powyżej dowodami świadczącymi o tym, iż w istocie szkoda w środowisku, tj. w powierzchni ziemi już nastąpiła i konieczne jest podjęcie działań naprawczych. O zmianach w powierzchni ziemi wskazujących na wystąpienie szkody w środowisku świadczy bowiem opisane przez biegłych przesycenie gleby substancjami węglowodorowymi, co miało związek z niewłaściwym magazynowaniem substancji zalegających w zbiornikach. Podobnie jak w przypadku wód tylko badania chemiczne gleby mogą precyzyjne ustalić poziom stężenia węglowodorów w powierzchni ziemi.

Skarżący podniósł, iż przepisy ustawy o zapobieganiu szkodom nie wymagają, by zgłoszenie szkody w środowisku lub zagrożenia jej wystąpienia dokumentowało w sposób niebudzący wątpliwości, np. poziom chemicznego zanieczyszczenia gleby czy wody. Użycie przez ustawodawcę pojęcia mierzalnej zmiany w środowisku dla określenia jednego z elementów definicji szkody w środowisku wskazuje jedynie na to, iż zmiany w środowisku muszą charakteryzować się takimi właściwościami, by możliwe było ich wychwycenie czy to poprzez zwykłe oględziny terenu, czy też poprzez wypracowane przez naukę techniki badawcze, a co za tym idzie by możliwe było ich jednoznaczne określenie. W ocenie prokuratora, w niniejszej sprawie zmiany w środowisku spełniają ustawowy wymóg mierzalności, bowiem dotyczą chemicznego zanieczyszczenia wód i gleby, co można precyzyjnie określić w drodze stosownych badań chemicznych. Brak takich badań na tym etapie postępowania nie przesądza o niemożności wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy o zapobieganiu szkodom.

Wystąpienie szkody w środowisku, względnie zagrożenie wystąpienia tej szkody, pozostaje zdaniem skarżącego w bezpośrednim związku z prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska działalnością w zakresie magazynowania odpadów, a także w zakresie ich nielegalnego przerabiania. Zanieczyszczenie gleby i wody wynikające z długotrwałej akcji gaśniczej również pośrednio miało związek z prowadzoną działalnością. Nie jest możliwie ustalenie, czy do stanu kwalifikowanego jako szkoda w środowisku, względnie bezpośrednie niebezpieczeństwo jej wystąpienia doszło na skutek długotrwałego składowania w opisanych warunkach odpadów szkodliwych, czy też na skutek akcji gaśniczej przeprowadzonej w grudniu 2008 r. Ustalone w sprawie okoliczności wydają się przemawiać za tym, iż do aktualnego stanu środowiska doprowadziły łącznie obie wymienione przyczyny. Mając na uwadze opisany skandaliczny sposób przechowywania odpadów zawierających frakcje oleju opałowego i węglowodany, okres prowadzenia przez J. P. działalności na tym terenie (od 2004 r.), a także stwierdzone już w 2007 r. nieprawidłowości w tejże działalności, z pewnością jedyną przyczyną powstania zanieczyszczeń środowiska nie mogła być akcja gaśnicza z grudnia 2008 r.

Skarżący wskazał na niekonsekwencję organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego ukierunkowanego na wydanie decyzji określonej w art. 15 ustawy o zapobieganiu szkodom, gdyż mimo wydania w dniu [...] lutego 2009 r. postanowienia o odmowie wszczęcia tegoż postępowania, przyjęcia zażalenia Burmistrza P. i przesłania go wraz z aktami do organu odwoławczego, w dniu [...] kwietnia 2009 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w tym samym przedmiocie odnoszące się jednak tylko i wyłącznie do środowiska wodnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenia skargi podnosząc jednocześnie, że postępowanie odwoławcze dotyczyło zanieczyszczeń występujących na powierzchni stawu i rowów znajdujących się na działce ew. nr [...] należącej do gminy P. i sąsiadującej z działką ew. nr [...], na której była prowadzona działalność przez J. P. W przypadku tych zanieczyszczeń, zdarzenia nie można uznać za szkodę w środowisku, ponieważ dotyczą one urządzeń wodnych, a nie wód powierzchniowych. Natomiast w celu wyeliminowania zagrożenia dla wód powierzchniowych zastosowano odpowiednie zabezpieczenia, o czym informuje [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w S. w swoim piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r. wskazując równocześnie na konieczność oczyszczenia całości kanalizacji. Natomiast już w toku prowadzonego postępowania odwoławczego wyjaśniono, iż wyeliminowane zostało bezpośrednie zagrożenie wystąpienia szkody w środowisku w wodach powierzchniowych mających połączenie z zanieczyszczonym stawem, bowiem na zlecenie Burmistrza P. w kwietniu 2009 r. specjalistyczna firma usunęła nagromadzone zanieczyszczenia (pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia [...] lipca 2009 r.). Opinia biegłego, na którą powołuje się skarżący, wprawdzie datowana jest na dzień [...] kwietnia 2009 r., ale dotyczy stanu faktycznego obejmującego okres do marca 2009 r. (w dniu [...] marca 2009 r. dokonano oględzin miejsca zdarzenia) i odnosi się do akt sprawy przygotowanych na dzień [...] marca 2009 r. (data postanowienia Prokuratury Rejonowej o opracowaniu opinii biegłego). Natomiast druga opinia biegłego z dnia [...] czerwca 2009 r. dotyczy rodzaju i sposobu przechowywania odpadów i nie odnosi się do stanu środowiska. Organ przyznał, że opinie te nie były znane organowi odwoławczemu, podobnie jak nie był znany stan i nieprawidłowości w gospodarowaniu odpadami w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia. Niemniej jednak organ stwierdził, że nie miało to znaczenia dla prowadzonego postępowania ze względu na usunięcie zanieczyszczeń już po opracowaniu opinii.

W ocenie organu odwoławczego stwierdzenie przedostania się zanieczyszczeń do wód powierzchniowych dawałoby podstawę do wszczęcia na nowo postępowania. W przedstawionym stanie faktycznym nie było przesłanek do przypuszczenia, że istnieje bezpośrednie zagrożenie przedostaniem się zanieczyszczeń do wód powierzchniowych i do chwili obecnej, biorąc pod uwagę fakt usunięcia zanieczyszczeń, takich przesłanek nie ma.

Organ wskazał następnie, że głównym przedmiotem skargi są: zanieczyszczenie gleby oraz zagrożenie zanieczyszczeniem dla wód podziemnych lub ich ewentualne zanieczyszczenie. Jego zdaniem ewentualne zanieczyszczenie wód podziemnych oraz domniemane zanieczyszczenie gruntu na terenie działki należącej do Agencji Nieruchomości Rolnych, a dzierżawionej przez J. P., nie było przedmiotem zgłoszenia ani zaskarżonego rozstrzygnięcia. Spraw tych nie należy łączyć w jednym postępowaniu m. in. ze względu na legitymowanie się tytułem prawnym do własności nieruchomości przez różne podmioty (inny jest tryb postępowania i inna podstawa prawna w przypadku gdy sprawcą zanieczyszczenia środowiska jest podmiot nie dysponujący prawem do terenu, na którym zanieczyszczenie wystąpiło), a przede wszystkim ze względu na zapisy art. 35 ustawy o zapobieganiu szkodom. Zgodnie z ust. 1 przywołanego artykułu do szkód w środowisku, które zaistniały przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynikały z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak więc wynika z tego zapisu, w przypadku stwierdzenia wystąpienia szkody w środowisku (np. w wodach) przed dniem wejścia w życie ustawy o zapobieganiu szkodom regionalny dyrektor ochrony środowiska nie będzie organem właściwym w sprawie. Pewnym wyjątkiem od tej zasady jest zapis art. 35 ust. 2 ustawy o zapobieganiu szkodom zgodnie z którym w przypadku szkód w środowisku w powierzchni ziemi wyrządzonych przed dniem 30 kwietnia 2007 r. stosuje się uchylone przepisy art. 102-108 p. o. ś., przy czym organem właściwym w sprawie jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Zgodnie z dyspozycją zawartą w tych przepisach przed ewentualnym wydaniem decyzji konkretyzującej warunki prowadzenia rekultywacji należy ustalić źródło zanieczyszczenia, jego przyczynę, a przede wszystkim datę jego powstania. Dopiero takie ustalenia pozwolą na zastosowanie właściwych przepisów, o ile konieczne będzie wydanie decyzji konkretyzującej działania naprawcze. W ocenie organu odwoławczego nie można łączyć w jednym postępowaniu następstw zdarzenia, które miało miejsce po dniu wejścia w życie ustawy o zapobieganiu szkodom ze skutkami nieprawidłowo prowadzonej działalności w zakresie gospodarowania odpadami, która to działalność prowadzona była przez J. P. od 2004 r. Nie ma natomiast w chwili obecnej wiedzy na temat wykorzystania terenu w okresie sprzed rozpoczęcia tej działalności, co również mogłoby być istotne w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Skarżący zarzucił, że w sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.". Przepis ten, na podstawie art. 126 k. p. a. znajdujący zastosowanie do postanowień, stanowi, że w sprawie zakończonej postanowieniem ostatecznym wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania postanowienia, nie znane organowi, który wydał postanowienie.

Okolicznościami uzasadniającymi wznowienie postępowania administracyjnego jest według skarżącego to, że wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2009 r. organ odwoławczy nie znał:

- warunków składowania odpadów, ich właściwości chemicznych, połączenia wód pochodzących z urządzeń wodnych (rowu i stawu) z wodami powierzchniowymi - ostatecznie zaś z punktem poboru wody pitnej dla S., jakim jest jezioro M., a także - dokładnych okoliczności akcji gaśniczej z [...] grudnia 2008 r. i dni następnych,

- dwóch opinii biegłych z zakresu ochrony środowiska sporządzonych w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w P. za sygn. akt Ds [...], tj. opinii [...] Uniwersytetu [...] w S. Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej Instytutu Technologii Chemicznej Organicznej z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz opinii biegłego sądowego z zakresu ochrony środowiska S. P. z dnia [...] kwietnia 2009 r.,

- protokołu oględzin przedmiotowej działki przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2008 r. przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w S. oraz protokołu oględzin z dnia [...] marca 2009 r. przeprowadzonych przez funkcjonariuszy KPP w P. dla potrzeb postępowania przygotowawczego, sygn. akt Ds [...].

W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.". Zgodnie z tym przepisem sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Sąd orzekający w niniejszym składzie aprobuje pogląd wyrażany w doktrynie (np. J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4728/97, opubl. w OSP z 2000 r. nr 1, str. 51 i nast.) oraz orzecznictwie (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt I GSK 284/09, LEX nr 550347), że wobec użycia w przepisie określającym podstawę do uchylenia przez sąd postanowienia (poprzednio - w art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym; Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm., którego odpowiednikiem jest obecnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p. p. s. a.) zwrotu: "naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego", niezbędne jest podzielenie przesłanek wznowienia na takie, które są tożsame z "naruszeniem prawa" (art. 145 § 1 pkt 1-4 i 6 k. p. a.) i takie, którym nie da się przypisać tej cechy (art. 145 § 1 pkt 5, 7 i 8 k. p. a.).

W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p. p. s. a. tylko pierwsza z wyżej wyodrębnionych grup może stanowić podstawę do uchylenia postanowienia. Pozostałe przesłanki, w tym istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p. p. s. a., nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej przez Sąd, gdyż uchylenie takie byłoby niezgodne z powyższym przepisem.

Nie budzi zastrzeżeń Sądu wyrażone w wyżej wspomnianej glosie stanowisko, że przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, o jakich mowa w art. 145 § 1 k. p. a. mają dla postępowania sądowoadministracyjnego inne znaczenie niż dla postępowania administracyjnego. Ustawodawca, wybierając te, które wiążą się z naruszeniem prawa, daje im walor samodzielnych przesłanek uchylenia decyzji przez Sąd.

Jednocześnie Sąd zauważa, iż można żądać wznowienia postępowania administracyjnego powołując się na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k. p. a. Oddalenie skargi przez Sąd w sytuacji, w której chodzi o przesłankę nie stanowiącą naruszenia prawa przez organ, wydający zaskarżoną decyzję ostateczną (art. 145 § 1 pkt 5, 7 i 8 k. p. a.) nie wyklucza możliwości wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie takiej przesłanki. Wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oznacza tylko tyle, że zaskarżona decyzja była zgodna z prawem istniejącym w dacie jej wydania.

Konkludując stwierdzić należy, że pomijając kwestię, czy rzeczywiście zaistniała wymieniona przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 k. p. a., nie mogła ona doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jako nie stanowiąca naruszenia prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p. p. s. a.