Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 271/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 23, art.39, art.11 ust. 2, art.106 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku celowego uchyla decyzję I i II instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. , w oparciu o art. 3 ust. 4, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593), ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), uchwały Nr XI/371/99 Rady Miejskiej W. z dnia 8 lipca 1999r. w sprawie jednostki budżetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej W. Nr 7, poz. 328 ze zm.) oraz upoważnienia Nr 13/JO/0-4 Prezydenta W. z dnia 27 kwietnia 2004r., odmówił przyznania J. K. zasiłku celowego na pokrycie w całości kosztów zakupu obuwia i odzieży jesienno-zimowej.

W motywach swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] r. strona wystąpiła o przyznanie i wypłacenie zasiłku celowego na pokrycie w całości kosztów zakupu obuwia i odzieży jesienno-zimowej w kwocie nie niższej niż [...] zł uzasadniając go tym, iż nie posiada własnych źródeł dochodu, pozostaje bez pracy, jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Organ orzekający w sprawie pismem z dnia [...] r. Nr [...] wezwał wnioskodawcę do ustalenia z pracownikiem socjalnym terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czego ten nie uczynił.

Kolejne wejście w środowisko miało miejsce w dniu [...] r., jednakże nikogo nie zastano w domu. Ponownie wyznaczono termin przeprowadzenia wywiadu na dzień [...] r.

W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że strona jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy od dnia [...] r., nie posiada własnych źródeł dochodu, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

W trakcie sporządzania czynności związanych z wywiadem środowiskowym wnioskodawca swym zachowaniem utrudniał pracownikom przeprowadzenie wywiadu, w tym również odmówił udostępnienia książeczek opłat mieszkaniowych potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów, a także złożenia podpisu na kwestionariuszu wywiadu z niezrozumiałych dla organu powodów.

Podawane w oświadczeniu z dnia [...] r. argumenty przeczą faktom, bowiem wnioskodawca pisząc oświadczenie i składając na nim podpis posiadał okulary umożliwiające mu pisanie, tym bardziej niezrozumiałym jest powód, dla którego nie złożył podpisu na kwestionariuszu wywiadu środowiskowego.

Zarzut dotyczący możliwości dopisania w formularzu wywiadu informacji niezgodnych z prawdą organ uznaje za całkowicie chybiony i bezzasadny.

Pismem z dnia [...] r. Nr [...] stronie umożliwiono zapoznanie i wypowiedzenie się co do całości zebranego materiału. Z uprawnienia tego jednak nie skorzystała.

Organ I instancji wskazał również, że wywiad środowiskowy jest szczególną formą postępowania wyjaśniającego w sprawach pomocy społecznej bowiem wszystkie istotne ustalenia dokonywane są w trakcie postępowania i poświadczone przez stronę własnoręcznym podpisem. Jest podstawą decyzji o udzieleniu świadczeń.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiad środowiskowy jako taki spełnia funkcję sformalizowanego dowodu. Ma na celu "utrwalenie na piśmie" czynności postępowania, spełnia jednocześnie funkcję zapisu "przesłuchania strony" i ustaleń dokonanych przy udziale przedstawiciela organu.

Uznać należy, iż wywiad środowiskowy odpowiada co do treści przepisom dotyczącym sporządzania protokołów (art. 67 § 1 i 2 kpa) i powinien być podpisany przez stronę (na zasadzie art. 68 § 2 kpa) przed wpisaniem do wywiadu proponowanej formy pomocy.

Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, którą organ wydaje po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (ust. 4), w toku którego ustala się sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osób i rodzin ubiegających się o wsparcie.

Art. 4 wyżej powołanej ustawy stanowi, iż osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są zobowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudniej sytuacji życiowej.

Brak współdziałania w tym zakresie stanowi podstawę do odmowy świadczeń z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 ustawy).

Na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, że odmowa złożenia przez stronę podpisu na kwestionariuszu wywiadu środowiskowego jest nieuzasadniona i w jego ocenie świadczy o braku woli współdziałania z organem pomocy społecznej co uniemożliwia wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia.

Postawa strony, tj. zwłoka w odbieraniu korespondencji, nieobecność w domu w umówionych terminach, utrudnianie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, brak woli zapoznania się z materiałem dowodowym jednoznacznie wskazuje na brak współdziałania w zakresie poprawy swej sytuacji życiowej. Dodać należy brak aktywności i dokumentowania działań w zakresie poszukiwania pracy. Oświadczenie strony z dnia [...] r. o aktywnym poszukiwaniu pracy jest gołosłowne w kontekście niezgłaszania się na zaproszenie doradcy zawodowego (pismo z dnia [...] r. Nr [...] ).

W odwołaniu od powyższej decyzji J.K. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 583 ze zm.).

Podniósł, że została ona wydana przez pracownika, który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24 § 3 kpa, co stanowi podstawę wznowienia postępowania, przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 3 kpa, a w przypadku decyzji nieprawomocnej – podstawę do jej uchylenia. Jak podał odwołujący się, również pracownik socjalny nie został wyłączony od udziału w postępowaniu.

Strona wskazała też, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie wykazał skomplikowanego charakteru sprawy, który wymagał przedłużenia terminu jej załatwienia o miesiąc, gdyż w ciągu tego okresu nie dokonano żadnych czynności.

Odwołujący się dodał, iż okoliczności faktyczne przedstawione w uzasadnieniu decyzji są niezgodne z prawdą i nie mogą być uznane za udowodnione, ponieważ nie miał możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, czego wymaga art. 81 kpa, przy czym w sprawie nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa. Podkreślił, iż nie zna akt sprawy, gdyż organ I instancji nie udostępnił mu ich do przejrzenia, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, naruszając podmiotowe prawa strony, zapewnione przez art. 10 § 1 i art. 73 § 1 kpa. Zaznaczył, iż w sprawie nie miały zastosowania przepisy art. 10 § 2 i art. 74 § 1 kpa.

Oświadczył, iż nie otrzymał pisma Nr [...] z dnia [...] r., na jakie powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji.

W jego opinii, organ orzekający w sprawie niezgodnie z obowiązującym stanem prawnym stwierdził, że osoba ubiegająca się o świadczenia z pomocy społecznej, obowiązana jest podpisać niewypełniony kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego. W celu dokonania tej czynności strona powinna zgłosić się do pracownika socjalnego.

Z art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. Nr 77, poz. 672) nie wynika dla strony obowiązek podpisania niewypełnionego kwestionariusza wywiadu środowiskowego lub wypełnionego niezgodnie z informacjami udzielonymi przez stronę.

Jak dalej podał, organ orzekający z treści art. 68 § 2 kpa błędnie wywodzi, że strona obowiązana jest podpisać niewypełniony kwestionariusz wywiadu lub wypełniony niezgodnie z informacjami udzielonymi przez stronę. Kwestionariusz dopiero po wypełnieniu przez pracownika socjalnego staje się protokołem, który po odczytaniu osobom biorącym udział w czynności urzędowej, podlega podpisaniu przez te osoby.

Art. 69 § 2 kpa wymaga omówienia w protokole odmowy lub braku podpisu którejkolwiek osoby uczestniczącej w czynności urzędowej.

Nadto podkreślił, że jeszcze w [...] r. pracownicy socjalni Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. posługiwali się nieważnymi legitymacjami służbowymi, które nie uprawniały do wykonywania żadnych czynności urzędowych. Potwierdził to Dyrektor Ośrodka w piśmie Nr [...] z dnia [...] r. Dodał, że Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. , która podpisała decyzję nie przyjęła do wiadomości wejścia w życie w 2005r. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, w tym ustalenia nowego, obowiązującego wzoru legitymacji pracownika socjalnego (załącznik nr 1 do rozporządzenia).

W związku z powyższym zarzut, że osobom, podającym się za pracowników socjalnych, czego nie mogły udokumentować, nie udostępnił książeczek opłat mieszkaniowych, które przechowuje w innym pokoju, jest całkowicie bezzasadny.

Odwołujący się zarzucił również to, że organ orzekający zamiast uzasadnić swe rozstrzygnięcie w sposób wymagany przez art. 107 § 3 kpa, przedstawił niezgodne z prawdą zarzuty w stosunku do strony, sformułowane w aroganckiej formie.

Wskazał też, że organ I instancji błędnie interpretuje art. 4 ustawy o pomocy społecznej dotyczący obowiązku współdziałania osób korzystających z pomocy w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej oraz, że art. 108 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej ośrodek pomocy społecznej zawiera kontrakt socjalny z tą osobą. Organ I instancji takiego kontraktu z odwołującym się nie zawarł.

Strona kwestionowanej decyzji zarzuciła również to, że nosi znamiona przestępstwa z art. 271 § 1 kk.

Podał, iż nieprawdą jest, że nie odpowiedział na zaproszenie doradcy zawodowego, gdyż w dzień po jego otrzymaniu, doradca po prostu go nie przyjął.

Reasumując wskazał, że niesporne w sprawie jest posiadanie przez niego uprawnienia do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ orzekający nie podniósł zaś, że nie posiada środków finansowych na udzielenie wnioskowanego zasiłku celowego.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2 w związku z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że pomoc społeczna, zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy, jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Artykuł 4 tej ustawy stanowi, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W art. 11 ust. 2 ustawodawca zdecydował, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej.

Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji zawarty w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, że brak współdziałania strony uzasadnia odmowę udzielenia pomocy, podstawę prawną tego rozstrzygnięcia znajdując w wyżej wskazanych przepisach. Wskazało przy tym, że do skutecznego przezwyciężenia trudnej sytuacji osoby korzystającej z pomocy społecznej niezbędne jest jej współdziałanie z organem pomocy społecznej. Odwołujący się natomiast nie wykazuje woli współdziałania.

Brak współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej ilustruje chociażby odmowa ujawnienia dowodów opłat mieszkaniowych, trudność w ustaleniu terminu przeprowadzenia wywiadu, nieodpowiadanie na prośby i wezwania organu I instancji oraz odmowa podpisania treści wywiadu środowiskowego. Takie działania strony powodują, że organ I instancji nie może ustalić istnienia i zakresu potrzeb J. K. wymagających zaspokojenia, a co za tym idzie nie może także zaplanować form pomocy niezbędnych stronie i przeprowadzić działań mających na celu przezwyciężenie trudnej sytuacji, w jakiej się znalazła. Organ odwoławczy podał, że organ I instancji, ustalając sytuację odwołującego się, nie może jedynie poprzestać na jego własnych deklaracjach i oświadczeniach. Jest natomiast zobligowany do obiektywnych ustaleń, które powinny być dokonane we współpracy ze stroną, która umożliwi zweryfikowanie przedstawionych żądań.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło też na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie nie występują przesłanki, wymienione w art. 24 kpa, do wyłączenia wskazanego pracownika MOPS od udziału w postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. w większości powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 kpa oraz art. 4 i art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przez ich błędną wykładnię.

Nadto wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ustosunkował się tylko do niektórych jego zarzutów dotyczących decyzji pierwszoinstancyjnej i to w sposób ogólnikowy, z pominięciem zebranych w aktach sprawy dowodów i materiałów.

Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, nie wyjaśnił znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jego oświadczenia z dnia [...] r., w którym podał, że z przyznanego świadczenia nie udzieli korzyści majątkowej. Nie dopatrzył się także bezprawności działania pracownika socjalnego, który zażądał od niego pisemnego oświadczenia. A przecież art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej uprawnia pracownika socjalnego do domagania się od osoby ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym na formularzu, według wzoru ustalonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję bez uprzedniego rozpatrzenia zebranych w sprawie dowodów i materiałów, w tym jego oświadczenia z dnia [...] r. oraz pisma Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. Nr [...] z dnia [...] r.

Dodał, iż w aktach sprawy nie ma ani jednego pisma zwróconego przez pocztę z powodu nieodebrania w terminie lub odmowy odbioru przesyłek, ani też wezwań, do których się nie zastosował.

Akta sprawy, zdaniem skarżącego, nie zawierają również kwestionariusza wywiadu środowiskowego, którego podpisania odmówił. Znajduje się w nich protokół aktualizacji wywiadu środowiskowego, datowany na dzień [...] r., sporządzony na nieobowiązującym formularzu.

W oświadczeniu z dnia [...] r. dotyczącym zebranych w sprawie dowodów i materiałów, złożonym w organie odwoławczym, przedstawił swe uwagi i zastrzeżenia do tego dokumentu. Wyraźnie podkreślił, że rodzinny wywiad środowiskowy i aktualizacja tego wywiadu, stosownie do przepisów art. 107 ust. 1 i ust. 4 nie są czynnościami tożsamymi. Wywiad środowiskowy lub jego aktualizacja powinny być utrwalone w formie protokołu na odpowiednich drukach, których wzory określa załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organy obydwu instancji mylą natomiast wywiad środowiskowy z jego aktualizacją.

Organ orzekający w II instancji nie wyjaśnił, jakich dowodów opłat mieszkaniowych skarżący nie ujawnił i komu, uznając tę odmowę za brak współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Nadmienił, że w materiale zgromadzonym w sprawie nie ma też żadnego wezwania do ujawnienia dowodów opłat mieszkaniowych.

Podkreślił, iż § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego taksatywnie wymienia dokumenty, których okazania pracownik socjalny może żądać od osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Obszerny i wyczerpujący katalog dokumentów nie przewiduje żadnych dowodów opłat mieszkaniowych. Oczywiście, stosownie do wymogu § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, pracownik socjalny przed zgłoszeniem żądania musi bez wezwania okazać legitymację pracownika socjalnego, co w niniejszej sprawie było niemożliwe, gdyż pracownicy nie posiadali wymaganych prawem dokumentów, o czym sygnalizował w odwołaniu.

Dodał, że za brak współdziałania, wbrew wykładni przyjętej przez organy decyzyjne, nie można uznać nieobecności skarżącego w lokalu mieszkalnym w terminie, o którym nie został zawiadomiony w sposób wymagany przepisami kpa, odmowy podpisania przez skarżącego niewypełnionego kwestionariusza wywiadu środowiskowego, a także odmowy udostępnienia książeczek opłat mieszkaniowych albo dowodów opłat mieszkaniowych osobom nieuprawnionym wobec braku podstawy prawnej żądania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznając, że nie narusza ona prawa, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 i w § 3, a także na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 omawianej ustawy. Kontrola ta obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z jej art. 39 ust. 1 i 2 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie kosztów zakupu żywności i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wniosek o przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz - w oparciu o stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu tym znajdują więc odpowiednie zastosowanie przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 kpa, z których wynika, iż organ pierwszej instancji prowadzący postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku celowego obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Podstawą wydania negatywnej dla skarżącego decyzji było przede wszystkim ustalenie, że nie współdziałał on z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji, w szczególności uniemożliwiał przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego w celu ustalenia go sytuacji w związku z ubieganiem się o pomoc społeczną. Z adnotacji sporządzonej przez pracownika socjalnego w dniu [...] r. wynika, że skarżący nie reaguje na pisemne prośby pracowników Ośrodka o nawiązanie kontaktu dla ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, kierowane do niego pisma w urzędzie pocztowym "odbiera po dwukrotnym awizowaniu jednak z zachowaniem terminu, tj. przed upływem 14 dni roboczych", a przy próbie przeprowadzenia wywiadu w terminie wcześniej ustalonym, pracownicy socjalni nie zastają skarżącego w mieszkaniu.

Według Sądu nie do końca należy się zgodzić z dokonaną przez organ oceną zachowania skarżącego, sprowadzającą się do uznania, że nie współdziała on z organem. Niewątpliwie nosi ono cechy utrudniania pracy organu i prowadzi do przedłużenia terminu załatwienia wniosku. Jednakże ostatecznie J. K. odbiera korespondencję, choć czyni to w ostatnim możliwym terminie, przed jej zwrotem. O braku współpracy z organem, w ocenie Sądu, nie świadczy nieodebrane zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu w dniu [...] r.; zostało ono sporządzone w dniu[...] r., z uwagi na krótki okres czasu między wysłaniem, a wskazanym terminem wywiadu organ mógł przewidzieć, mając również na uwadze termin odbioru korespondencji przez skarżącego, że pismo wysłano za późno.

Niewątpliwie klientami Ośrodków Pomocy Społecznej są i tacy ludzie, którzy przysparzają więcej pracy organom, ale również tacy wymagają pomocy chyba, że ich działania powodują brak jakiegokolwiek kontaktu i współpracy, wówczas zastosowanie znajduje art. 11 § 2 ustawy o pomocy społecznej.

Z protokołu wejścia w środowisko, znajdującego się w aktach sprawy wynika, że umówiony ze skarżącym wywiad środowiskowy miał odbyć się w dniu [...] r. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. Nr 77, poz. 72), wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu (§ 2 ust. 3), a pracownik socjalny przeprowadzający wywiad okazuje legitymację pracownika socjalnego, której wzór określa załącznik do rozporządzenia (§ 3).

Z niespornego materiału sprawy (pismo Dyrektora MOPS we W. z [...] r.) wynika, że pracownicy socjalni zamierzający przeprowadzić ze skarżącym wywiad środowiskowy posiadali nieaktualne legitymacje służbowe (wystawione na nieobowiązujących już drukach). Trudno zatem czynić zarzut skarżącemu, że odmówił udzielenia wywiadu środowiskowego osobom, które – formalnie rzecz ujmując – nie legitymowały się prawidłowymi dokumentami potwierdzającymi prawo wykonywania zawodu pracowników socjalnych, a w konsekwencji, upoważniającymi do wykonywania czynności służbowych. Bez znaczenia jest przy tym to, czy pracownicy ci byli skarżącemu znani z racji kontaktów z podopiecznymi. Fakt nieposiadania przez pracowników prawidłowej legitymacji służbowej, nie odbierając im statusu pracowników socjalnych, pozwalał skarżącemu zasadnie zakwestionować ich upoważnienie do formalnego wypełnienia kompetencji. Brak zgody strony na podjęcie czynności służbowych przez osoby legitymujące się wadliwymi dokumentami upoważniającymi do wykonywania takich czynności jest działaniem mieszczącym się w granicach prawa. Powyższe oznacza, że niezależnie od stawianych stronie zarzutów utrudniania postępowania (czemu skarżący zaprzecza) – wywiad środowiskowy umówiony na dzień [...] r. nie odbył się z przyczyn leżących po stronie organu. Zatem, niedopatrzenie organu w zakresie wyposażenia pracowników w prawidłowe dokumenty upoważniające do działania nie może obciążać strony postępowania egzekwującej normatywne wymogi stawiane pracownikom socjalnym.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu dotyczącego aktualizacji wywiadu środowiskowego. Otóż zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Skoro skarżący już wcześniej niejednokrotnie ubiegał się o świadczenia z pomocy społecznej wskazywanie na tego rodzaju uchybienia jest bezzasadne. Również druk, na którym sporządzono aktualizację pokrywał się z wzorem, jaki przewiduje Minister Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (załącznik Nr 2, część IV).

Podniesiony w odwołaniu zarzut niezawarcia ze stroną kontraktu socjalnego, w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, także nie znajduje uzasadnienia. Przepisy regulujące przyznawanie zasiłku celowego nie nakładają na organ pierwszej instancji obowiązku zawarcia takiego kontraktu, ani tym bardziej nie uzależniają przyznania świadczenia od jego zawarcia.

Natomiast co do zarzutów skarżącego w przedmiocie jego wniosków o wyłączenie od udziału w sprawie wskazanych pracowników socjalnych, należy stwierdzić, iż kwestie te zostały należycie rozpoznane postanowieniami z dnia [...] r. Nr [...] i z dnia [...] r. Nr [...] .

Ponadto Sąd nie znalazł podstaw do uznania słuszności zgłaszanych przez skarżącego innych uchybień procesowych organu.

Uwzględniając przeprowadzone rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Z uwagi na odmowny charakter decyzji, Sąd nie orzekał w przedmiocie jej wykonalności.

-----------------------

11