Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 893/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2016 r. sprawy ze skargi I. w G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] na podstawie art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. ([...] ) o powołaniu B.S. (zwanego dalej "uczestnikiem postępowania") na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w G.

Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. ([...] ) Minister Sprawiedliwości powołał uczestnika postępowania na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w G.

Następnie Izba Notarialna w [...] (zwana dalej "skarżącą") złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz odmowę powołania uczestnika postępowania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii w G. Decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 80 k.p.a., poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń podczas postępowania dowodowego w zakresie ustalenia siedziby kancelarii notarialnej w G. ,

2) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprzekonujące i lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca zarzuciła, że decyzja z dnia [...] listopada 2015 r. zawiera lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w G. Naruszenie to ma rażący charakter, gdyż postępowanie w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii ma charakter uznaniowy, dlatego merytoryczne rozstrzygnięcie w nim zapadłe wymaga pogłębionej analizy materiału dowodowego i starannego uzasadnienia. Minister Sprawiedliwości nie odniósł się w żaden sposób do przedstawionych w opinii skarżącej faktów dotyczących struktury notariatu w G. i zapotrzebowania na usługi notarialne w tym mieście. Swoje uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w G. ograniczył do stwierdzenia i uzasadnienia tezy, że Rada nie przedstawiła przekonujących argumentów, przemawiających przeciwko wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w tym mieście. Nie zwalniało to jednak organu od przeprowadzenia postępowania dowodowego. Minister Sprawiedliwości tylko w jednym akapicie odniósł się do okoliczności związanych bezpośrednio z kwestią wyznaczenia siedziby kancelarii w G. , wskazując na liczbę mieszkańców miasta oraz ilość notariuszy wykonujących zawód. Uzasadnienie decyzji nie zawiera również żadnego odniesienia do indywidualnych okoliczności w niniejszej sprawie, dotyczących wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej uczestnika postępowania.

Ponadto wskazała, że notariusze, wykonując wolny zawód prawniczy i będąc jednocześnie osobami zaufania publicznego stanowią wyjątkową i trudną do jednoznacznego sklasyfikowania grupę zawodową, "stojącą na pograniczu działalności urzędowej i zarobkowej". Odmienność zawodu notariusza jako osoby, która "w ramach wykonywanych czynności posiada status funkcjonariusza publicznego" powoduje, że w sposób szerszy niż w przypadku innych zawodów prawniczych należy rozpatrywać interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Zasada swobody wyboru miejsca pracy, na którą powołuje się Minister Sprawiedliwości, uwzględniać powinna, według stanowiska Izby, także interes społeczny. W interesie społecznym jest natomiast usytuowanie kancelarii notarialnych na obszarach, w których zapotrzebowanie na usługi notarialne nie jest zaspokojone. Ustawodawca dał organom samorządu notarialnego oraz Ministrowi Sprawiedliwości kompetencje do decydowania o zaspokajaniu tych potrzeb. Rada izby notarialnej, właśnie przez wydanie opinii w trybie art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, może wskazywać jak i gdzie te potrzeby należy zaspokajać, a Minister Sprawiedliwości może to czynić sporządzając plan siedzib kancelarii notarialnych. W ocenie skarżącej, uruchamianie kancelarii notarialnych w miejscach, gdzie zapotrzebowanie na usługi notarialne jest zaspokojone, skutkuje utrudnieniem dostępu do usług notarialnych na obszarach, gdzie do dzisiaj zapotrzebowanie na te usługi nie zostało zaspokojone, co jest sprzeczne z interesem społecznym.

Po rozpoznaniu wniosku Minister Sprawiedliwości, wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję o powołaniu uczestnika postepowania na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w G. Organ wskazał, że zgodnie z art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Zakres swobody przyznanej Ministrowi Sprawiedliwości na mocy art. 10 § 1 ustawy ograniczają wyłącznie postanowienia art. 10 § 3 i art. 11 - 13 ustawy. Minister Sprawiedliwości wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ustawy - Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii, rady właściwej izby notarialnej, która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Powołanie i wyznaczenie siedziby kancelarii następuje po zasięgnięciu opinii, a nie po uzyskaniu zgody rady właściwej izby notarialnej.

Zdaniem organu II instancji uczestnik postepowania spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdziły załączone do wniosku dokumenty, w tym dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, uchwała nr [...] z dnia 11 października 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, opinie sporządzone przez notariuszy: T.S. i F.S. , protokół lustracji czynności notarialnych dokonanych przez wnioskodawcę na stanowisku zastępcy notarialnego, przeprowadzonej przez notariusz L.L. na polecenie Rady Izby Notarialnej w [...] .

Skarżąca wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądała uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r. oraz odmowę powołania na stanowisko notariusza osoby, co do której nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń i nie kwestionowała spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 11 ustawy - Prawo o notariacie. W tym zakresie stanowisko Izby jest sprzeczne ze stanowiskiem Rady Izby Notarialnej w [...] wyrażonym w uchwale nr [...] z dnia [...] października 2015 r., w której Rada pozytywnie zaopiniowała osobę wnioskodawcy, co do powołania na stanowisko notariusza.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości zarzuty sformułowane przez Izbę Notarialną w [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnoszą się jedynie do części przedmiotowej decyzji, czyli wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. W ocenie Ministra, wbrew wywodom zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uwzględniono i rozważono okoliczności faktyczne istotne dla wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w G. oraz dokonano ich oceny prawnej. Skoro zatem uczestnik postępowania spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 ustawy – Prawo o notariacie, a jego dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, Minister Sprawiedliwości nie mógł odmówić powołania go na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w G. , zwłaszcza gdy, jak w niniejszej sprawie, nie sprzeciwia się temu żaden inny interes chroniony prawnie.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, w ocenie której Minister Sprawiedliwości w sposób nieprzekonujący i lakoniczny uzasadnił decyzję z dnia [...] listopada 2015 r., nie uwzględniając indywidualnych okoliczności wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej uczestnika postępowania w G. organ wskazał, że kandydaci na notariuszy, składając wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej, dokonują autonomicznego wyboru tak co do drogi życiowej, jak i miejsca wykonywania zawodu. Tylko w ich gestii pozostaje decyzja co do konkretnego umiejscowienia siedziby kancelarii notarialnej. W tym zakresie Minister Sprawiedliwości związany jest treścią sformułowanego wniosku. Organ wskazał na dane statystyczne obrazujące wielkość zapotrzebowania na usługi notarialne w G. Dodatkowo podkreślił niekonsekwentne wyrażanie opinii przez skarżącą w zakresie wyznaczania siedzib kancelarii notarialnych na obszarze jej właściwości. Organ podkreślił, że skarżąca wskazując w swoich różnych opiniach na pełne zaspokojenie zapotrzebowania na usługi notarialne, niekonsekwentnie używa go jako argumentu za wyznaczeniem bądź odmową wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

W ocenie organu, wbrew wywodom skarżącej, uruchomienie kolejnej kancelarii notarialnej w G. nie skutkuje utrudnieniem dostępu do usług notarialnych na obszarach gdzie do dzisiaj zapotrzebowanie na te usługi nie zostało zaspokojone. Fakt wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w dużym ośrodku miejskim w żaden sposób nie utrudnia dostępu do usług notarialnych w mniejszych ośrodkach. Przeciwnie, osiągana w ten sposób zwiększona dostępność usług notarialnych może stać się również udziałem mieszkańców ościennych miejscowości czy powiatów. Notoryjnym jest bowiem fakt, że to właśnie duże ośrodki miejskie skupiające elitę akademicką, intelektualną i zawodową stanowią naturalne "zaplecze" dla mieszkańców mniejszych miejscowości w zakresie poszukiwania wysokospecjalistycznych usług prawniczych, co jest cechą każdej aglomeracji. Ośrodkiem takim jest z pewnością G. a, z uwagi na bogactwo i różnorodność form prowadzonej tam działalności gospodarczej oraz natężenie obrotu prawnego, wymagającego korzystania z usług notarialnych.

Organ odwoławczy uznał również, że przepisy ustawy - Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości. Liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych, nie mogą jednak stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby zgodnie z wnioskiem kandydata. Odmienne stanowisko upoważniałoby do stwierdzenia w postępowaniu administracyjnym, że naruszona została zasada ochrony słusznego interesu strony. Dodatkowo organ podniósł również dane statystyczne dotyczące przyczyn osób rezygnujących z wykonywania tego zawodu. W nielicznych przypadkach notariusze uzasadniają rezygnację "sytuacją ekonomiczną", która w latach poprzedzających wydanie decyzji wynosiła około 1 punktu procentowego. W samym okręgu skarżącej w 2014 r. z wykonywania zawodu zrezygnowało pięciu notariuszy, z czego tylko jedna jako przyczynę rezygnacji wskazała "obecną sytuację społeczno-ekonomiczną". Podobna sytuacja miała miejsce w 2015 r., bowiem z wykonywania zawodu zrezygnowało sześciu notariuszy, a jeden z nich poza względami osobistymi, wskazał "przesłanki ekonomiczne". Mając na uwadze liczbę notariuszy, która ulega stałemu i dynamicznemu zwiększeniu (na dzień 31 grudnia 2013 r. w Izbie Notarialnej w [...] działalność prowadziło 294 notariuszy, na dzień 31 grudnia 2014 r. - 339 notariuszy, a na dzień 31 grudnia 2015 r. - 372 notariuszy), skala zjawiska "zamykania kancelarii", niezależnie od przyczyn takiej decyzji, jest znikoma.

Organ podkreślił, że ustawa Prawo o notariacie nie przewiduje, aby warunkiem utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej było zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji, czy też uchronienie już istniejących placówek przed konkurencją ze strony innych kancelarii. Tak samo nie wynika z tych przepisów wymóg zadbania o to, żeby nowo utworzona kancelaria nie wpłynęła negatywnie na rentowność kancelarii już istniejących na terenie, gdzie wyznaczono jej siedzibę.

Za nietrafny organ uznał zarzut skarżącej, zgodnie z którym opinię wydaną w trybie art. 10 ustawy - Prawo o notariacie należy traktować jako formę ingerencji organów władzy publicznej w strefę praw konstytucyjnych, o jakiej mowa art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Organ uznał, że opinia ta stanowi tylko jeden z dowodów w sprawie administracyjnej o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej. Opinii rady właściwej izby notarialnej, mimo że wydawana jest na podstawie ustawowo przyznanej kompetencji, nie sposób utożsamiać z konstytucyjnym upoważnieniem do ograniczenia określonych wolności jedynie w drodze ustawy i na warunkach określonych w Konstytucji. Niecelowe i zarazem sprzeczne z zasadą równości wobec prawa - wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, byłoby różnicowanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji co do powołania na stanowisko notariusza, jak postuluje to skarżąca, tylko ze względu na planowaną siedzibę kancelarii, niezależnie od spełnienia przez kandydata przesłanek przewidzianych przez przepisy ustawy - Prawo o notariacie. Przywołana zasada nie może też doznawać ograniczenia kosztem osób, które chronologicznie później ubiegają się o powołanie na stanowisko notariusza.

Odnosząc się do zarzutu braku planu siedzib kancelarii notarialnych, organ wyjaśnił, że zarówno z przepisów ustawy - Prawo o notariacie, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego, nie wynika, aby plan ten miał w sprawie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej charakter bezwzględnie wiążący. Zatem nawet jego sporządzenie nie mogłoby determinować w sposób ostateczny stanowiska organu w takim postępowaniu, gdyż postępowanie to winno w każdym przypadku jego prowadzenia uwzględniać przede wszystkim kryterium zapewnienia dostępności korzystania z usług notariuszy, skoro powołując notariat przewidziano równocześnie instytucję przymusu notarialnego.

Na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2016 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie w całości. Decyzji tej zarzuciła naruszenie:

1) przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a mianowicie:

a) art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

b) art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

c) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym,

d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzekonujące i lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w G.

2) naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy Prawo o notariacie, a mianowicie art. 10 § 1 w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42 poz. 188) poprzez brak wykazania przyczyn, dla których Minister Sprawiedliwości uznał, że w G. istnieje zapotrzebowanie na lokalizację nowej siedziby kancelarii notarialnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uczestnik postępowania B.S. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu nie naruszają prawa.

W opinii Sądu, poczynione przez organy ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez nie ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń.

Zdaniem Sądu, organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. Nie doszło też do naruszenia praw skarżącego jako strony.

Uzasadniając wydane w sprawie decyzje Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał dlaczego podjął decyzję o powołaniu B.S. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w G. . Minister Sprawiedliwości szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym do uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] października 2015 r. opiniującej wniosek skarżącego pozytywnie co do osoby, negatywnie co do siedziby kancelarii notarialnej.

Zgodnie z brzmieniem art. 10 § 1 – 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.), notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej (§ 2). Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek (§ 3).

W świetle powołanego przepisu, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak i wyznaczanie siedzib kancelarii powoływanych przez niego notariuszy. Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ww. ustawy - Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega jego ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu notarialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o powołaniu bądź odmowie powołania osoby na stanowisko notariusza.

W sytuacji, więc spełnienia przesłanek warunkujących powołanie kandydata na stanowisko notariusza, Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do powołania osoby na to stanowisko. Odmowa powołania na stanowisko notariusza może pojawić się tylko wówczas, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy, a także jeżeli jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Oznacza to, że organ nie może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, jeżeli kandydat spełnia warunki ustawowe, a jego postawa nie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. O ile kwestia rzetelności, uczciwości lub przestrzegania przez kandydata wartości demokratycznego Państwa prawnego ma charakter typowo ocenny, to jednak wymogi zawarte w art. 11-13 ww. ustawy - Prawo o notariacie takiego charakteru nie mają, gdyż na podstawie warunków stawianych w tych przepisach kandydat na stanowisko notariusza albo je spełnia, albo ich nie spełnia.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że uczestnik postępowania spełnił wszystkie ustawowe wymogi warunkujące powołanie na stanowisko notariusza. Odnośnie zaś wyznaczenia kancelarii notarialnej w G. Izba Notarialna w [...] opiniując negatywnie w tym zakresie wniosek podnosiła, że nie widzi potrzeby zwiększania liczby kancelarii notarialnych w G. bowiem jest ona wystarczająca. Jak już wyżej wspomniano organ nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega jego ocenie jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu terytorialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z września 2001 r., sygn. akt II SA 1488/00). Niewątpliwie, jak wynika z ukształtowanego orzecznictwa sądowego na Ministrze Sprawiedliwości ciąży obowiązek prawidłowego rozmieszczenia kancelarii notarialnych, zgodnie z podstawowym celem jakim jest zapewnienie dostępu do usług notarialnych kształtujących bezpieczeństwo obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 44/09).

Niewątpliwie realizując ten obowiązek Minister powinien ocenić celowość utworzenia kancelarii w miejscowości objętej wnioskiem w aspekcie zagwarantowania bieżącego dostępu do usług notarialnych. Ponadto w zw. z art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie należy mieć na uwadze również treść art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 sierpnia 2001 r. (sygn. akt II SA 1904/00, zb. LEX nr 53467) wyjątki o jakich mowa w tym ostatnim przepisie nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający z naruszeniem słusznego interesu wnioskodawcy do wyboru siedziby swojej kancelarii. Dodać jedynie należy, że tylko na mocy ustawy możliwe jest ograniczenie wolności wyboru i wykonywania zawodu, przy czym Konstytucja RP stawia takiej ustawie określone warunki, o których mówi art. 31 ust. 3. Ograniczenia wolności i praw obywatelskich nigdy nie mogą naruszać ich istoty i są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 44/09).

Idąc tym tokiem rozumowania oraz mając na uwadze konkretne dane statystyczne przytoczone przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji Sąd zaakceptował ocenę organu.

Wbrew stanowisku skarżącej Izby, dane statystyczne powołane przez Ministra m.in., że na jednego notariusza przypada ponad 6000 mieszkańców, potwierdzają, iż wyznaczenie na tym terenie nowej kancelarii notarialnej jest uzasadnione zapewnieniem szerokiego dostępu do usług notarialnych, co leży w interesie społecznym obywateli. Wypada też zauważyć, że poczyniona przez organ analiza danych statystycznych dotyczących podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w G. świadczy o tym, że G. a jest prężnie rozwijającym się miastem.

W konsekwencji Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi na bezzasadne. W niniejszej sprawie zarzuty skargi Izby Notarialnej koncentrowały się bowiem na wykazaniu, że popyt na usługi notarialne w G. został zaspokojony co odczytywać można, jak słusznie zinterpretował to organ, jako dążenie do ochrony konkurencji ze strony innych kancelarii. Jednak ta linia obrony przyjęta przez skarżącą korporację zawodową stanowi jedynie polemikę ze stanowiskiem Ministra. Ponadto, stanowisko Izby nie zostało poparte wnioskami dowodowymi, jak również nie opiera na kryteriach wymienionych w ustawie - Prawo o notariacie. Należy zauważyć, że ocena rentowności kancelarii notarialnych na terenie G. oraz zaspokojenia popytu na usługi notarialne przez już funkcjonujących w tym mieście notariuszy, nie są przesłankami ustawowymi, które powinny decydować o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku kandydata na notariusza.

W tej sytuacji Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącej, że zostały naruszone przez organ przepisy art. 6, art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. podczas zbierania, a następnie oceny materiału dowodowego, w tym uchwały Izby Notarialnej w [...] , opiniującej wniosek.

Zdaniem Sądu, Minister zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, po czym wszechstronnie go rozważył, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Uwzględnił przy tym interes społeczny i słuszny interes strony, co także uzasadnił w przekonujący sposób. Okoliczność, że Minister Sprawiedliwości nie podzielił poglądów przedstawionych przez Izbę nie stanowi naruszenia wskazanych przepisów k.p.a., szczególnie, że Izba nie wskazała przepisów, jak i dowodów, które przemawiałyby za jej stanowiskiem.

W ocenie Sądu nie może być podstawą oczekiwań Izby co do ograniczania liczby kancelarii notarialnych przepis § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy organów samorządu notarialnego stanowiący, że w Ministerstwie Sprawiedliwości czynności z zakresu nadzoru nad notariatem w szczególności polegają na ustalaniu siedzib kancelarii notarialnych. Przepis ten nie znajduje oparcia w uregulowaniach Prawa o notariacie i dlatego nie może mieć charakteru bezwzględnie wiążącego w rozpoznawanej sprawie. Takim przepisem nie jest też art. 10 § 1 prawa o notariacie, który tylko określa organ uprawniony do powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii oraz tryb postępowania. Przepisy ustawy - Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, zatem przypisanie planowi charakteru obligatoryjnego elementu procedury podejmowania decyzji w tych sprawach oznaczałoby wyjście poza kryteria ustawowe określone w art. 11-13 tej ustawy (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 491/12). Skład orzekający podziela ten pogląd.

Z powyższych względów skargę jako niezasadną na mocy art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.