Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4925/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 14, art. 89 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 204 poz 37 art. 1 ust. 11 art. 8 ust. 1
law: Dyrektywa  98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie  norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Aneta Ołdakowska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 1846/15 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 14 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1846/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. G. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu (w skrócie: Dyrektor IC, DIC) z 20 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu 28 sierpnia 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Lesznie przeprowadzili kontrolę w Sklepie Spożywczo-Przemysłowym mieszczącym się przy ul. P.w W., w którym działalność gospodarczą prowadziła strona. Kontroli poddano znajdujące się w lokalu urządzenie - automat H.. Kontrolujący przeprowadzili eksperyment i ustalili, że na automacie istnieje możliwość uzyskania wygranej pieniężnej, a gra zawiera element losowy czyli jest automatem do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm., dalej: u.g.h.). W toku postępowania dołączono jako dowód ekspertyzę biegłego sądowego z 25 lutego 2015 r., z badania powyższego urządzenia.

Naczelnik Urzędu Celnego w Lesznie, decyzją z 25 maja 2015 r. wymierzył stronie karę pieniężną w kwocie 12.000 zł za urządzanie gry na opisanym automacie poza kasynem gry.

Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu, po rozpoznaniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Nie podzielił zarzutu, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. stanowią przepisy techniczne i nie mogły być podstawą orzeczenia o karze pieniężnej. Wskazał, że art. 14 ust. 1 u.g.h. nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten odnosi się do tych podmiotów, które działają legalnie, na podstawie zezwolenia, ale po jego wygaśnięciu będą musiały przenieść swoją działalność do kasyn gry. Organ odwoławczy stwierdził również, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoim orzecznictwie, w tym w wyroku z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 co do form hazardu jak gry na automatach, dopuszcza daleko idącą swobodę reglamentacji, łącznie z jej zakazaniem, z zastrzeżeniem, aby zastosowane środki nie miały charakteru dyskryminacyjnego. W ocenie DIC brak możliwości ukarania za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, stanowiłoby rażącą dyskryminację innych podmiotów prowadzących legalną działalność gospodarczą. Zaznaczył też, że Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził, aby przepisy ustawy o grach hazardowych były niezgodne z Konstytucją RP.

Dokonując wykładni zwrotu "charakter losowy", zawartego w art. 2 ust. 5 u.g.h. i odnosząc ją do ustaleń faktycznych (podczas gry na urządzeniu wprawione w ruch bębny zatrzymywały się samoczynnie bez udziału gracza, w związku z czym grający na automacie nie miał wpływu na wynik końcowy gry; urządzenie realizowało również wygrane rzeczowe, o których mowa w art. 2 ust. 4 u.g.h. czyli wygrane polegające na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze), DIC podzielił stanowisko organu I instancji, że gry na spornym urządzeniu spełniały kryteria określone dla gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Co do podmiotu podlegającego odpowiedzialności, DIC zauważył, że z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wynika, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlega karze pieniężnej z tego tytułu. Przy czym urządzającego gry na automatach nie należy utożsamiać z właścicielem automatu.

Co do zarzutu wydania zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów charakteru gry w drodze decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 2 ust. 6 u.g.h., DIC wyjaśnił, że w sprawie nie zachodziła konieczność wydania takiej decyzji. Stwierdził, że organy w postępowaniu podatkowym prowadzonym na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h. posiadają autonomiczne uprawnienie do czynienia własnych ustaleń w zakresie występowania przesłanek do wymierzenia kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w tym także mają prawo dokonać samodzielnej oceny charakteru gier.

W skardze na opisaną decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości oraz anulowanie orzeczonej kary, a także o zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w powołanym na wstępie wyroku nie podzielił zarzutów skargi i w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), oddalił skargę.

Odnosząc się do zarzutu wydania zaskarżonego aktu w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2 oraz art. 91 w zw. z art. 14 u.g.h., stanowiących, według skarżącej, przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE nr 204 poz. 37 z późn. zm.; dalej: dyrektywa 98/34/WE) czyli bezskutecznych, Sąd I instancji powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 16 maja 2016r., sygn. akt II GPS 1/16. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – stanowiący podstawę wydania poddanego sądowej kontroli aktu – nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Przepis ten może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. i nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 u.g.h.

Sąd podkreślił, że cytowana uchwała ma charakter wiążący w niniejszej sprawie, co wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a. Stanowisko zajęte w uchwale przez Naczelny Sąd Administracyjny bowiem wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.

Ponadto WSA zauważył, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12 orzekł, m.in. że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186, ze zm.), są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Trybunał wyjaśnił, że kara określona w art. 89 u.g.h. ma wszystkie cechy charakteryzujące administracyjną karę pieniężną, a nie właściwe dla odpowiedzialności karnej w znaczeniu przyjętym w art. 42 Konstytucji RP. Podobnie NSA w powołanej uchwale wyjaśnił, że regulacja z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie służy wyłącznie represji.

Sąd również zaakceptował ustalenia organów celnych, że skarżąca była podmiotem urządzającym gry na skontrolowanym urządzeniu. Przyjął, że pojęcie "urządzającego gry" obejmuje każdego (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia, - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie zaś karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Sąd ponadto podzielił pogląd, że wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazał, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier.

Sąd I instancji stwierdził, że o zachowaniach skarżącej jako urządzającej gry świadczyło zawarcie w dniu 1 lipca 2014 r. umowy dzierżawy z podmiotem G., a umowa ta obejmowała wiele elementów wykraczających poza zakres typowej umowy dzierżawy w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. W ramach tej umowy skarżąca miała istotny udział w procesie urządzania gier na automatach. Wydzierżawiła powierzchnię użytkową w prowadzonym przez siebie lokalu (sklepie) pod instalację urządzeń do gier. Skarżąca miała więc świadomość urządzania gier na automatach w prowadzonym przez nią lokalu na powierzchni, która nie została przestrzennie wyodrębniona od reszty pomieszczenia. Dostęp do automatów do gier możliwy był więc wyłącznie przez powierzchnię sklepu skarżącej, która nie była przedmiotem dzierżawy. Wreszcie to skarżąca organizując działalność, decydowała o godzinach otwarcia i zamknięcia lokalu, a tym samym umożliwiała bądź - nie dostęp do automatów. Czynsz uzależniony był od możliwości wykorzystywania powierzchni zgodnie z jej przeznaczeniem, tj. eksploatacją urządzeń do gier, a nie od samej dzierżawy powierzchni. Ponadto skarżąca przyjęła na siebie nietypowe dla umowy dzierżawy obowiązki w postaci określonego zachowania w przypadku ingerencji osób trzecich w stosunku do urządzenia.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 2 ust. 6 u.g.h., polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo braku decyzji ministra właściwego do spraw finansów publicznych rozstrzygającej, czy gry zainstalowane w przedmiotowym urządzeniu są grami na automacie w rozumieniu ustawy. Odwołując się do orzecznictwa sądowego wyjaśnił, że dopuszczalne jest samodzielne czynienie przez organ celny w toku prowadzonego postępowania własnych ustaleń co do charakteru danej gry na automatach o niskich wygranych z punktu widzenia zgodności z przepisami ustawy o grach hazardowych. Wynika to z art. 2, art. 30 ust. 1 pkt 3, art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.). Sąd nie znalazł argumentów prawnych dla stanowiska, że efekt tych czynności, tym bardziej potwierdzony opiniami biegłego sądowego, nie może być wykorzystany w postępowaniu będącym następstwem ustaleń kontrolnych, a jedynie ma służyć do zasygnalizowania Ministrowi Finansów konieczności rozstrzygnięcia w trybie z art. 2 ust. 6 u.g.h., czy ta gra jest grą na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, na co wskazywał wynik eksperymentu.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 181, 187 § 1, art. 191, w zw. z art. 120 oraz 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 91 u.g.h., co miałoby nastąpić poprzez dokonanie całkowicie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, ich wybiórczą ocenę, zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz rażącego naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. – poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Organy obu instancji dokonały ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim organy ustaliły w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, poddany analizie przez pryzmat zasady swobodnej oceny dowodów, że urządzenia znajdujące się w lokalu (sklepie), w którym skarżąca prowadziła działalność były automatami do gier w rozumieniu przepisów u.g.h. Skarżąca zaś była urządzającym gry na automatach. Tym samym spełnione zostały przesłanki do wymierzenia kary, orzeczonej w zaskarżonej decyzji. W rezultacie – wbrew twierdzeniom skargi – ocena dowodów zgromadzonych w sprawie nie była dowolna i wybiórcza, organy nie zaniechały podjęcia niezbędnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia. Wydając zaskarżoną decyzję organ prawidłowo zastosował zatem art. 233 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Od wyroku powyższego skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego złożyła skarżąca Orzeczenie to zaskarżyła w całości. Zarzuciła wyrokowi naruszenie prawa materialnego:

1) art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżąca była urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia ww przepisu winna skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca podnajęła jedynie w lokalu stanowiącym jej własność część powierzchni zewnętrznej firmie na skutek zawarcie umowy cywilnoprawnej i nie brała aktywnego udziału w zakresie eksploatacji urządzeń, jak również nie zawierała porozumienia biznesowego dotyczącego uzyskiwania przychodów z zainstalowanych przez zewnętrzną firmę urządzeń, co wyklucza uznanie skarżącej za urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;

2) art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie ma funkcjonalnego związku z art. 14 u.g.h. uznanym za przepis techniczny w rozumieniu art. 1 ust. 11 dyrektywy 98/34/WE, który na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy podlegał obowiązkowi notyfikacji i w konsekwencji uznanie, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. może stanowić samodzielną podstawę wymierzenia kary pieniężnej.

We wnioskach skarżąca kasacyjnie na podstawie art. 176 § 1 i 2 w zw. z art. 185 § 1 i art. 188 p.p.s.a. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a. – poprzez uznanie, że skarżąca nie była urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Organ (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu) nie zajął stanowiska co do skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna strony nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego. Oznacza to, że nie został podważony ustalony przez organy i zaakceptowany przez Sąd I instancji stan faktyczny, zwłaszcza zaś wyniki kontroli, hazardowy charakter automatów, rodzaj czynności ustalonych z właścicielem automatu i podejmowanych przez skarżącą co do tego automatu.

Mając na uwadze sposób sformułowania zarzutów należy przyjąć, że skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji oparcie rozstrzygnięcia na błędnej interpretacji przepisów u.g.h. mających znaczenie dla rozpoznania sprawy i w konsekwencji naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie orzeczenia, które - zdaniem skarżącej - ostać się nie może.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości nałożenia na skarżącą jako urządzającą gry poza kasynem kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Przechodząc do oceny zgłoszonych zarzutów naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny najpierw uznał za konieczne odniesienie się do zarzutu sformułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej jako podważającego możliwość w ogóle zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jako funkcjonalnie powiązanego z mającym techniczny charakter przepisem art. 14 ust. 1 u.g.h. i wobec tego także będącego przepisem technicznym. Sąd kasacyjny uznał za nieusprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h.

Należy zwrócić uwagę, że ww. zarzut został sformułowany z pominięciem uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, nie tylko prawidłowo cytowanej przez Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku, ale także przez Sąd prawidłowo odczytanej, tak co do treści uchwały i płynących z niej konsekwencji prawnych, jak też co do jej mocy wiążącej na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. Nie powtarzając treści powyższej uchwały (zwłaszcza że Sąd I instancji szeroko ją omówił) stwierdzić należy, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE nie jest. Natomiast stanowi samodzielną podstawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, niezależnie od jego ewentualnych związków z technicznym art. 14 ust. 1 u.g.h. Ponadto NSA wielokrotnie tłumaczył już tę kwestię w swym orzecznictwie, ukształtowanym jednolicie po podjęciu powyższej uchwały i dla odstąpienia od tego poglądu prawnego podstaw nie dostrzega (art. 269 § 1 p.p.s.a.).

W odniesieniu zaś do kwestii błędnej wykładni i błędnego uznania skarżącej za podmiot urządzający gry, zarzuconych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organy zasadnie przypisały stronie przymiot urządzającego gry na automacie w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a następnie Sąd I instancji je zaakceptował.

Skarżąca kasacyjnie kwestionuje dokonaną przez Sąd I instancji wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Należy zauważyć, że sama ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Przyjąć wobec tego należy, że "urządzającym grę" jest ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) warunki umożliwiające udział w loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowym, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez koncesji lub zezwolenia, czy w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry.

Należy podkreślić, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie, w tym samym miejscu i czasie (por. wyrok NSA z 24 maja 2018r., sygn. akt II GSK 251/18, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zmierzający do eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 298/18, opubl: tamże).

Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji, biorąc pod uwagę niekwestionowane przez autora skargi kasacyjnej okoliczności stanu faktycznego, słusznie uznał, że zachowanie skarżącej świadczyło o jej aktywnej postawie podczas urządzania gier na automacie znajdującym się w kontrolowanym lokalu.

Należy wyjaśnić, że Sąd I instancji nie twierdził, że urządzającym gry jest podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty i który nie dokonywał żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier. Sąd I instancji swoje stanowisko wywiódł z właściwie zgromadzonego i ocenionego przez organy materiału dowodowego. Prawidłowo przede wszystkim oceniono umowę dzierżawy nr 35/2014 wraz załącznikiem zawartą w dniu 1 września 2014 r. na czas nieokreślony między skarżącą a właścicielem automatu (w aktach adm.). Organy, a za nimi WSA wykazały, że zapisy tej umowy wykraczały poza zakres typowej umowy dzierżawy w rozumieniu k.c. Przedmiotem jej była dzierżawa części sklepu pod instalację urządzeń do gier. Dzierżawca (właściciel automatu) w wydzierżawionej części lokalu miał prowadzić działalność gospodarczą (§ 1 umowy). Dzierżawca miał uiszczać wydzierżawiającej (skarżącej) czynsz, który za okres, gdy dzierżawca nie mógł używać wynajętej powierzchni zgodnie z przeznaczeniem z przyczyn od niego niezależnych, miał być obniżony (§ 6 umowy). Natomiast w sytuacji, gdyby okres nieużywania wynajętej powierzchni był procentowo większy od okresu jej używania, dzierżawca zostawał zwolniony od czynszu. W przypadku uszkodzenia urządzenia lub ingerencji w stosunku do niego osoby trzeciej, skarżąca miała obowiązek poinformowania dzierżawcy (§ 7 ww umowy). Ponadto co do przychodu z działalności urządzenia w stosunku do skarżącej został objęty klauzulą poufności pod rygorem odpowiedzialności odszkodowawczej (§ 10 umowy).

Zatem zostało prawidłowo przyjęte, że skarżąca i dzierżawca prowadzili wspólne przedsięwzięcie oraz osiągali dochody ze wspólnej eksploatacji urządzenia do gier zręcznościowych w lokalu użytkowym skarżącej, dzielone według zasad wynikających z opisywanej umowy. Skarżąca stwarzała bowiem techniczne, ekonomiczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Biorąc więc pod uwagę prawidłowo ustalony i niepodważony przez autorkę skargi kasacyjnej stan faktyczny sprawy oraz przeprowadzoną w sposób prawidłowy wykładnię przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę i przyjął, że zostały spełnione przesłanki pociągnięcia adresatki zaskarżonej decyzji do odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i wymierzenia jej w związku z tym kary pieniężnej.

W tym stanie rzeczy, skoro żadnego z zarzutów nie uznano za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.