Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 638/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 5 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
article: art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 29 marca 2022 r. nr COF.OUR.6375.35427.2019 ŁD.PM.ZZ 08624978 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: u.o.a., ustawa abonamentowa) postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor) z dnia 29 marca 2022 r. nr COF.OUR.6375.35427.2019 ŁD.PM.ZZ 08624978 w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

2. Postępowanie przed organami administracji.

2.1. Z akt sprawy wynika, że w związku z brakiem realizacji przez H. K. (dalej: skarżąca, zobowiązana) należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych, Dyrektor przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego P. (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy o nr 116585E1-61/PO/2019 z dnia 10 czerwca 2019 r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentu radiowo – telewizyjnego za okres od stycznia 2014 r. do stycznia 2019 r.

Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2019 r. skierował egzekucję do świadczenia emerytalnego zobowiązanej. Zajęcie zostało odebrane przez nią 6 lipca 2019 r. zaś przez dłużnika zajętej wierzytelności – 4 lipca 2019 r.

2.2. Skarżąca pismem z dnia 11 lipca 2019 r. złożyła do organu egzekucyjnego zarzut, podnosząc fakt nieistnienia obowiązku.

W zgłoszonym zarzucie zobowiązana podniosła, iż nie była właścicielką odbiornika, gdyż od 20 lat zamieszkuje ze swoją matką – L. A., urodzoną w 1927 r., która to zgodnie z przepisami powinna być zwolniona z opłat abonamentowych. Ukończyła bowiem 75 rok życia oraz jest kombatantką. Zobowiązana wskazała nadto, że również i ona powinna być zwolniona z abonamentu RTV, gdyż za okres od stycznia 2014 r. do stycznia 2019 r. miała ukończone 60 lat i jej emerytura nie przekraczała w tych latach 50% przeciętnego wynagrodzenia.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 17 lipca 2019 r. przekazał wierzycielowi pismo skarżącej stanowiące zarzuty, celem zajęcia stanowiska.

2.3. Postanowieniem z dnia 16 września 2019 r. Dyrektor uznał zarzut zobowiązanej za niezasadny, które stało się ostateczne.

Następnie postanowieniem z dnia 18 września 2020 r. organ egzekucyjny uznał zarzut zobowiązanej nieistnienia obowiązku za niezasadny, zaś Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanej, utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia 10 listopada 2020 r.

Na ostatnio wymienione postanowienie zobowiązana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 6 października 2021 r. sygn. akt III SA/Po 46/21 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jej postanowienie organu egzekucyjnego, a także uchylił postanowienie Dyrektora (wierzyciela) z dnia 16 września 2019 r.

2.4. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2022 r. Dyrektor uznał zarzut zobowiązanej, dotyczący nieistnienia obowiązku, za nieuzasadniony.

W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor odwołał się do przepisów prawnych, mających zastosowanie w sprawie i zaakcentował, iż zebrane w sprawie dowody jednoznacznie pozwalają stwierdzić, że istnieje w odniesieniu do skarżącej obowiązek uiszczenia należności, objętych tytułem wykonawczym. Zobowiązana bowiem dokonała rejestracji odbiorników i otrzymała książeczkę radiofoniczną, stanowiącą dowód dopełnienia tej formalności. Nadto, w dniu 1 lipca 1998 r. za pomocą odcinka "U" (o nr [...]) wniosła o wymianę książeczki radiofonicznej na nową, w wyniku czego otrzymała książeczkę o nr [...]. Dyrektor wskazał też na nadany skarżącej numer identyfikacyjny abonenta, o którym zawiadomienie skierowano do zobowiązanej w dniu 17 lipca 2008 r. na adres jej zameldowania i nie odnotowano zwrotu tej korespondencji. Zawiadomienie takie, jak zaznaczył organ, nie ma charakteru władczego ale potwierdza konieczność wykonania już wcześniej istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Odnosząc się do zarzutu zgłoszonego przez zobowiązaną Dyrektor wskazał, że jeśli posiadała ona uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych w okresie objętym tytułem wykonawczym, to winna była okoliczność tę zgłosić w placówce pocztowej i przedstawić dokumenty potwierdzające uprawnienie do zwolnienia z opłat.

Skoro formalności tej nie dopełniła, aktualny pozostawał obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych a zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny.

Dyrektor zauważył też, iż w rejestrze abonentów nie odnaleziono faktu rejestracji odbiorników na nazwisko matki zobowiązanej. Osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe z osobą zwolnioną z opłat abonamentowych mogą natomiast korzystać ze zwolnienia z tychże opłat tylko wówczas, gdy posiadający uprawnienie do zwolnienia zarejestrował odbiorniki na swoje dane osobowe.

2.5. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła o jego uchylenie, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz obciążenie wierzyciela kosztami postępowania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło organ do nieprawidłowego ustalenia, że skarżąca jest zobowiązana do wnoszenia opłaty abonamentowej za posiadanie i korzystanie z odbiornika w spornym okresie;

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w tym uchybienie obowiązkowi wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że kopia odcinka "U" stanowi dowód zarejestrowania przez skarżącą odbiornika;

- art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie, że skarżąca jest zobowiązana do wnoszenia opłaty abonamentowej w oparciu o kopię odcinka "U", podczas gdy dokument ten nie stanowi dowodu zarejestrowania odbiornika w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 187 poz, 1342), co może naruszać zasadę legalności działania, a także stanowić o prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu;

- art. 33 § 2 pkt 1) u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie, że istnieje obowiązek zapłaty należności objętej tytułem wykonawczym;

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, obecnie: t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.) poprzez pominięcie oceny prawnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. akt III SA/Po 46/21 oraz uchybienie wskazaniom w ww. wyroku co do dalszego postępowania, w szczególności poprzez brak udokumentowania okoliczności powstania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Pełnomocnik zarzucił nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 2 ust. 1-3 u.o.a. poprzez uznanie, że istnieje dowód zarejestrowania przez skarżącą odbiornika i używania go w okresie wskazanym w tytule wykonawczym;

- art. 2 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 u.o.a. poprzez uznanie, że wystarczającym dla powstania i istnienia obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej za sporny okres wskazany w tytule wykonawczym jest fakt posiadania w aktach organu kopii odcinka "U" oraz duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego;

- § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 187 poz. 1342, dalej także: rozporządzenie), poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że dowodem zarejestrowania odbiornika jest kopia odcinka "U", podczas gdy prawidłowa wykładnia przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, iż dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5 rozporządzenia, jest wyłącznie wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2 lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4 rozporządzenia.

Uzasadniając zażalenie pełnomocnik zobowiązanej przede wszystkim podnosił, że rozpatrując sprawę ponownie Dyrektor nie poczynił w sprawie żadnych nowych ustaleń faktycznych, zgodnie z zaleceniami WSA w Poznaniu zawartymi w wyroku o sygn. III SA/Po 46/21. Zgodnie zaś z wytycznymi tego Sądu, nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz naliczanie opłat i zaległości na koncie użytkownika a następnie wystawienie tytułu wykonawczego wymagają przedstawienia dowodów na powstanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Skoro zaś w aktach brak takich dowodów, to nieudowodnione pozostają założenia dotyczące obowiązku uiszczania opłat. Pełnomocnik wskazał, iż WSA w Poznaniu za niewystarczający uznał duplikat zawiadomienia o nadaniu zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zdaniem pełnomocnika, dowodem rejestracji odbiornika nie jest też kopia odcinka "U" o nr [...], gdyż zgodnie z § 3 rozporządzenia dowodem rejestracji jest (z zastrzeżeniem § 5): wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. W niniejszej sprawie duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest jedynie wydrukiem komputerowym, zaś odcinek "U" nie został zaliczony do dowodów zarejestrowania odbiornika, enumeratywnie wskazanych w § 3 rozporządzenia.

2.6. Postanowieniem z dnia 29 marca 2022 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie o uznaniu zgłoszonego zarzutu za nieuzasadniony.

W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel przede wszystkim wskazał, przywołując stosowne regulacje prawne, iż po stronie zobowiązanej istnieje powinność uiszczania opłat abonamentowych. Wskazał, że w dniu 1 lipca 1998 r. zobowiązana – z powodu wyczerpania dowodów wpłat w książeczce radiofonicznej o nr [...] – złożyła w placówce pocztowej P. podpisany osobiście odcinek "U" o wydanie nowej książeczki. Nowo wydana książeczka otrzymała nr [...]. Dowód w postaci kserokopii odcinka "U" oraz wydruk z systemu informatycznego potwierdzający wnoszenie przez zobowiązaną opłat abonamentowych w latach 1998-2001 załączony został do postanowienia pierwszoinstancyjnego. Dyrektor wskazał nadto, iż obecnie do postanowienia załączył wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. Dokumenty powyższe dowodzą, iż skarżąca posiadała zarejestrowane odbiorniki i uiszczała za nie opłaty. Podkreślił też, że baza danych posiada charakter oświadczeniowy i nie ma możliwości, aby wprowadzone zostały do niej osoby, które nie dokonały stosownych formalności związanych z rejestracją odbiorników.

Dyrektor podkreślał dalej, że operator pocztowy przyjął formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, skoro stosowne przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie normowały sposobu wysyłki. Nadto, zawiadomienie takie nie jest rozstrzygnięciem władczym (decyzją ani postanowieniem), gdyż potwierdza jedynie konieczność wykonywania już istniejącego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

W niniejszej sprawie zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano na adres zameldowania skarżącej w dniu 17 lipca 2008 r., co spełniało warunki określone w § 5 ust. 2 rozporządzenia.

Dyrektor podkreślił następnie, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej a nie z przepisów rozporządzenia. Nawet zatem nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników od obowiązku uiszczania opłat.

Odnosząc się do argumentu zobowiązanej dotyczącego osiągnięcia przez nią wieku emerytalnego Dyrektor wskazywał, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych nie powoduje zmiany stanu prawnego do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. Organ powołał w tym zakresie treść art. 4 ust. 3 i ust. 5 ustawy abonamentowej. Dyrektor zaznaczył przy tym, iż nie dysponuje dokumentem, który potwierdzałby dopełnienie przez zobowiązaną formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Z kolei w zakresie twierdzenia skarżącej, zgodnie z którym posiadaczem odbiornika jest jej matka, Dyrektor zaznaczył, iż jak słusznie ustalił organ pierwszej instancji, w systemie Poczty Polskiej S.A. brak jest rejestracji i zwolnienia od opłat wystawionych na osobę matki zobowiązanej.

Dyrektor przywołał też treść art. 2 ust. 5 pkt 1) u.o.a. wskazując, że osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub samochodzie stanowiącym ich własność, niezależnie od liczby posiadanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, wnoszą tylko jedną opłatę abonamentową. Zgodnie z wolą ustawodawcy gospodarstwem domowym jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie. Zatem jedynie posiadanie przez matkę zobowiązanej zarejestrowanych odbiorników i uzyskanie zwolnienia od opłat oraz złożenie w odpowiednim czasie wymaganego prawem oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego przez skarżącą oraz osobę, na którą dopełnione zostały formalności zwolnienia od opłat abonamentowych, miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela w rozpatrywanej sprawie.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. Na powyższe postanowienie skarżąca, działając osobiście, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając je w całości. Skarżąca nadmieniła, że od 2008 r. nie zamieszkuje przy ul. [...] w P..

3.2. Odpowiadając na skargę pełnomocnik Dyrektora wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Odnosząc się do zawartego w skardze argumentu, dotyczącego zmiany adresu zamieszkania skarżącej pełnomocnik Dyrektora podniósł, iż w sprawie nie zostały dopełnione formalności związane z aktualizacją jej danych adresowych. Zaznaczył też, że zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje wyrejestrowania odbiorników, gdyż te są przypisane do osoby, która ich rejestracji dokonała.

Pełnomocnik Dyrektora zaznaczył nadto, iż na indywidualnym numerze identyfikacyjnym zobowiązanej odnotowano fakt dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników dopiero w dniu 19 stycznia 2022 r. Oznacza to, iż do dnia 18 stycznia 2022 r. skarżąca posiadała status abonenta.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Istota sporu sprowadza się do kwestii zasadności stanowiska organu odwoławczego co do istnienia obowiązku uiszczenia przez skarżącą opłat abonamentowych w wysokości i zakresie wskazanym w zaskarżonym postanowieniu.

4.4. Rozważając sporne zagadnienie w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ww. ustawy) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324).

Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. z 1960 r., Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r.. Nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1689), zwana dalej ustawą abonamentową. Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 .ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz, U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny.

4.5. W realiach rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, Dyrektor wykazał, że skarżąca wykonując ustawowy obowiązek, dokonała rejestracji odbiorników i otrzymała książeczkę radiofoniczną, stanowiącą dowód dopełnienia tej formalności. Ponadto w dniu 1 lipca 1998 r. zobowiązana – z powodu wyczerpania dowodów wpłat w książeczce radiofonicznej o nr [...] – złożyła w placówce pocztowej P. podpisany osobiście odcinek "U" o wydanie nowej książeczki. Nowo wydana książeczka otrzymała nr [...]. Dowód w postaci kserokopii odcinka "U" oraz wydruk z systemu informatycznego potwierdzający wnoszenie przez zobowiązaną opłat abonamentowych w latach 1998-2001 załączony został do postanowienia pierwszoinstancyjnego. Do postanowienia załączono wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. Dokumenty te dowodzą, iż skarżąca posiadała zarejestrowane odbiorniki i uiszczała za nie opłaty. Ponadto baza danych posiada charakter oświadczeniowy i nie ma możliwości, aby wprowadzone zostały do niej osoby, które nie dokonały stosownych formalności związanych z rejestracją odbiorników.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie dostrzegł także naruszenia, jak podnoszono w zażaleniu, art. 153 p.p.s.a. w związku z wyrokiem WSA w Poznaniu III SA/Po 46/21. Zgodnie z wytycznymi tego Sądu, nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz naliczanie opłat i zaległości na koncie użytkownika a następnie wystawienie tytułu wykonawczego wymagają przedstawienia dowodów na powstanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Skoro zaś w aktach brak takich dowodów, to nieudowodnione pozostają założenia dotyczące obowiązku uiszczania opłat.

Tymczasem rozpoznając sprawę ponownie, Dyrektor wykazał fakt zarejestrowania odbiorników RTV, jak już wskazano powyżej. Okoliczność tą potwierdza także zawarta w odpowiedzi na skargę informacja, że na indywidualnym numerze identyfikacyjnym zobowiązanej odnotowano fakt dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników dopiero w dniu 19 stycznia 2022 r. Oznacza to, iż do dnia 18 stycznia 2022 r. skarżąca posiadała status abonenta.

Dalej wskazać trzeba, że niewątpliwie rację ma Dyrektor podnosząc, że jeżeli skarżąca posiadała uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych w okresie objętym tytułem wykonawczym, to winna była okoliczność tę zgłosić w placówce pocztowej i przedstawić dokumenty potwierdzające uprawnienie do zwolnienia z opłat. Niedopełnienie tej formalności implikuje fakt istnienia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. a zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny.

Nadmienić także trzeba, że w rejestrze abonentów nie odnaleziono faktu rejestracji odbiorników na nazwisko matki zobowiązanej. Osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe z osobą zwolnioną z opłat abonamentowych mogą natomiast korzystać ze zwolnienia z tychże opłat tylko wówczas, gdy posiadający uprawnienie do zwolnienia zarejestrował odbiorniki na swoje dane osobowe.

Negując obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, skarżąca na poparcie tej tezy wskazała, że od 2008 r. nie mieszka na ul. [...] w P..

Odnosząc się do zawartego w skardze argumentu, dotyczącego zmiany adresu zamieszkania skarżącej wskazać należy, że w sprawie nie zostały dopełnione formalności związane z aktualizacją jej danych adresowych. Zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje wyrejestrowania odbiorników, gdyż te są przypisane do osoby, która ich rejestracji dokonała. Na indywidualnym numerze identyfikacyjnym zobowiązanej odnotowano fakt dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników dopiero w dniu 19 stycznia 2022 r. Oznacza to, iż do dnia 18 stycznia 2022 r. skarżąca posiadała status abonenta.

Oznacza to, że skarżącą nie dopełniła wymaganych przepisami formalności aktualizacji danych adresowych, w sytuacji zmiany miejsca zamieszkania bądź wyrejestrowania odbiorników, w momencie zaprzestania ich użytkowania, które miałyby wpływ na stanowisko wierzyciela. Zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje wyrejestrowania odbiorników, gdyż nie jest on przypisany do adresu zamieszkania, a do osoby, w tej sytuacji do skarżącej, która dokonała rejestracji odbiorników na swoje dane osobowe.

Stanowisko Dyrektora w tym zakresie znajduje wsparcie w przywołanym w zaskarżonym postanowieniu orzecznictwie, w tym min. wyrakach WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 23 grudnia 2019 r., I SA/Ol 693/19, zgodnie z którym niedopuszczalne jest natomiast wywodzenie przez Skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochował obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 22 października 2015 r., Sygn. akt I SA/GI 641/15 w uzasadnieniu wskazał: "aby wyrejestrować odbiornik radiowy/telewizyjny trzeba uczynić to w określonej przepisami formie".

4.6. Odnosząc się w dalszej kolejności do poruszonej w toku postępowania wywołanego zarzutami kwestii dotyczącej zamieszkiwania od 20 lat z matką skarżącej, która jako właścicielka odbiornika, zgodnie z przepisami winna z uwagi na ukończone 75 lat być zwolniona od opłat abonamentowych, wskazać należy na art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy abonamentowej. Zgodnie z art. 2 ust. 5 pkt 1 tej ustawy osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub samochodzie stanowiącym ich własność, niezależnie od liczby posiadanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, wnoszą tylko jedną opłatę abonamentową. Gospodarstwem domowym, w rozumieniu przepisów niniejszej ustawy, jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie (art. 2 ust. 6). Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust.3 znowelizowanej ustawy o opłatach abonamentowych od dnia 09 października 2015 r. osoby, które ukończyły 75 lat zostały zwolnione z obowiązku składania w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz do przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienia do tych zwolnień, jednak jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu z uprawnień w tym zakresie, mogą korzystać wyłącznie zarejestrowani abonenci.

Zatem obowiązujące konstrukcje prawne potencjalnie mogłyby doprowadzić do uniknięcia przez Zobowiązaną w sposób pośredni obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, jednak warunkiem jak słusznie wskazano w toku postępowania jest przedstawienie dowodu potwierdzającego zarejestrowanie odbiorników przez podmiot uprawniony do zwolnienia od opłat abonamentowych z jednoczesnym dokonaniem wyrejestrowania odbiorników przez podmiot zobowiązany do wnoszenia opłat abonamentowych oraz dowodu potwierdzającego na okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.

Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu, który potwierdzałby zgłoszenie przez matkę skarżącej w placówce pocztowej rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych wobec czego nie mogło także nastąpić jej zwolnienie od opłat, co z kolei wyklucza możliwość rozpatrzenia sprawy prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego na podstawie art. 2 ust.5 ustawy abonamentowej.

Reasumując, brak dokumentów wykazujących okoliczności znoszące po stronie skarżącej powstały uprzednio obowiązek, w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych, w związku z dokonaną rejestracją odbiorników prowadzą do przyjęcia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny, I SA/GI 1156/21 z dnia 23 listopada 2021 r., w którym stwierdzono, że nawet w razie ewentualnego przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki zastosowania regulacji z art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy abonamentowej, to skoro zwolnienie z mocy prawa przysługiwało matce zobowiązanego, odbiornik telewizyjny powinien był zostać przez nią zarejestrowany na swoje nazwisko, po jego uprzednim wyrejestrowaniu przez skarżącego. W przeciwnym wypadku obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej - jako jednej opłaty w ramach wspólnego gospodarstwa domowego - zachowywał aktualność. Jak już nadmieniono wyżej, w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego udowodnienia dokonania wyrejestrowania odbiornika przez skarżącego. Nie przedstawiono również dokumentów na potwierdzenie ewentualnego dokonania rejestracji przez jego rodziców (ew. tylko przez jednego z nich np. matkę), pomimo posiadania w ich gospodarstwie domowym jednego odbiornika, na co kilkakrotnie wskazywał zobowiązany. W takiej sytuacji nie sposób przyjąć, aby istniały podstawy do zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy abonamentowej.

Tym samym zarejestrowanie przez skarżącą odbiornika radiofonicznego oraz telewizyjnego, bez późniejszego wyrejestrowania odbiorników stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Ponadto, z wydruki z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. Dokumenty dowodzą, iż skarżąca posiadała zarejestrowane odbiorniki i uiszczała za nie opłaty. Nie ma możliwości również możliwości z uwagi na oświadczeniowy charakter bazy, aby wprowadzone zostały do niej osoby, które nie dokonały stosownych formalności związanych z rejestracją odbiorników.

Dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. I GSK 837/18),

Jednoznacznie podkreślić również należy, że nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. W przypadku Skarżącej książeczka radiofoniczna o numerze [...] została zastąpiona indywidualnym numerem identyfikacyjnych [...]. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem i temu miało też służyć przesłanie dotychczasowym użytkownikom odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zawiadomienia o indywidualnym numerze identyfikacyjnym.

Użytkownicy, którym nadano indywidualny numer identyfikacyjny przed dniem 12 grudnia 2008 r., w którym to upływał termin wskazany w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, kontynuują wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności ponownej rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych oraz zastosowania trybu o którym mowa w § 2 tego rozporządzenia.

Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej abonenta, nie przydaje nowych praw i obowiązków, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (§ 5 ust. 2 zdanie drugie) Poczta Polska S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia.

Wskazać również należy na utrwalone orzecznictwo Najwyższego Sądu Administracyjnego w przedmiocie sprawy, w tym ostatni wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2021 r. sygn. akt I GSK 637/21, w którym NSA oparł swoje stanowisko na dotychczas wydanych orzeczeniach w kwestiach istnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych w okolicznościach prawnych oraz faktycznych w świetle dokonania przez użytkownika odbiorników ich rejestracji, wywiązania się operatora z obowiązku nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych przesyłką nierejestrowaną oraz braku przenoszenia ciężaru dowodowego na Pocztę Polską S.A., w okolicznościach stwierdzenia braku dokumentacji znoszącej obowiązek uiszczania opłat abonamentowych.

NSA potwierdził także, że "z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru (...) a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru (...) Dla skuteczności czynności nadania INI nie jest konieczne legitymowanie się operatora wyznaczonego dowodem nadania takiej przesyłki". " Poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu par. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. "

Ponadto, biorąc pod uwagę przywoływane przez Skarżącą w przekazanym wraz ze skargą wniosku o przyznanie prawa pomocy, okoliczności osobiste, które miały przyczynić się do powstania spornej zaległości, odnoszące się do sytuacji życiowej, ekonomicznej skarżącej wskazać należy na art. 10 ustawy abonamentowej, który przewiduje możliwość ubiegania się o umorzenie bądź rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu opłat abonamentowych. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżącą skierowała wniosek w sprawie umorzenia bądź rozłożenia na raty do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w Warszawie.

4.7. Odnosząc się w dalszej kolejności do argumentu zobowiązanej dotyczącego osiągnięcia przez nią wieku emerytalnego Sąd podzielił stanowisko Dyrektora, zgodnie z którym zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych nie powoduje zmiany stanu prawnego do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta, co wynika z art. 4 ust. 3 i ust. 5 ustawy abonamentowej. Zgodnie z powołanym przepisem zwolnienia określone w ust. 1 wymienionego artykułu przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zgłoszono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.

4.8. Zdaniem Sądu, w zakresie twierdzenia skarżącej, zgodnie z którym posiadaczem odbiornika jest jej matka, wskazać należy, że Dyrektor wykazał, iż w systemie Poczty Polskiej S.A. brak jest rejestracji i zwolnienia od opłat wystawionych na osobę matki zobowiązanej.

Zasadnie również Dyrektor przywołując treść art. 2 ust. 5 pkt 1) u.o.a. podnosi, że osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub samochodzie stanowiącym ich własność, niezależnie od liczby posiadanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, wnoszą tylko jedną opłatę abonamentową. Zgodnie z wolą ustawodawcy gospodarstwem domowym jest zespół osób mieszkających i utrzymujących się wspólnie albo jedna osoba utrzymująca się samodzielnie. Zatem jedynie posiadanie przez matkę zobowiązanej zarejestrowanych odbiorników i uzyskanie zwolnienia od opłat oraz złożenie w odpowiednim czasie wymaganego prawem oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego przez skarżącą oraz osobę, na którą dopełnione zostały formalności zwolnienia od opłat abonamentowych, miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela w rozpatrywanej sprawie.

4.9. Końcowo zauważyć należy, że Sąd nie doszukał się naruszenia przepisów prawa procesowego. Art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1).

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, wbrew zarzutom skargi, wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 107 k.p.a. w zaskarżonym postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne, uzasadniając stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Wynika z niego jednoznacznie, że po stronie zobowiązanej istnieje powinność uiszczania opłat abonamentowych.

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, w ocenie Sądu stan faktyczny został ustalony prawidłowo, przepisy prawa właściwie zastosowane, a podjęte rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący uzasadnione i spełnia wymogi określone przepisami prawa. Tym samym nie doszło do naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie doszukał się także naruszenia innych wskazanych w skardze zarzutów, co wynika z dotychczasowych rozważań.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów krajowych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

4.10. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.