Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 584/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 29 ust.1, art. 32 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art.122
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1983 nr 105 poz 1 art. 2-4
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towarów w związku z wnioskiem o zwolnienie tych towarów z należności przywozowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego J. M. kwotę 1.461 zł (słownie: jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2010 r. nr [...], skierowaną do J. M. (dalej również powoływany jako Skarżący) Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] marca 2010 r. nr [...], w której stwierdzono powstanie z mocy prawa długu celnego w odniesieniu do samochodu marki Honda Accord [...], objętego procedurą dopuszczenia do obrotu ze zwolnieniem od cła i należności podatkowych wg zgłoszenia celnego SAD nr [...] z [...] września 2008 r. oraz określono Skarżącemu wysokość należności celnych w odniesieniu do tego samochodu wraz z odsetkami za zwłokę.

Z decyzji organu odwoławczego wynika, że we wskazanym zgłoszeniu celnym Skarżący objął procedurą dopuszczenia do obrotu stanowiący mienie przesiedlenia samochód osobowy marki Honda Accord [...], wnioskując m.in. o zastosowanie zwolnienia od cła na podstawie art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83

z 28 marca 1983 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. UE L z 23 kwietnia 1983 r., Nr 105, s. 1 ze zm.). W dniu 30 września 2008 r.

ww. towar został dopuszczony do swobodnego obrotu i zwolniony z należności celnych i podatkowych. Jednakże, w związku z poczynionymi w trakcie czynności sprawdzających ustaleniami, dotyczącymi przestrzegania warunków udzielonego zwolnienia z należności przywozowych, Urząd Celny w B. postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie przedmiotowego pojazdu. W efekcie tego postępowania stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania Skarżącego z państwa trzeciego na obszar Wspólnoty oraz ustalenie miejsca stałego zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty, przez co naruszono warunki określone w art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83. Tym samym, Skarżący nie był w momencie dokonywania zgłoszenia uprawniony do skorzystania ze zwolnienia z należności przywozowych, ponieważ nie spełnił warunków określonych w art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 z 28 marca 1983 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że z przepisów art. 2 - 4 ww. rozporządzenia wynika kilka przesłanek, które muszą być spełnione łącznie dla zastosowania zwolnienia z należności celnych przywozowych mienia osobistego,

a w szczególności: nieprzerwany pobyt osoby w kraju trzecim przez okres

co najmniej 12 miesięcy, użytkowanie mienia przez co najmniej 6 miesięcy podczas pobytu w kraju trzecim, przeznaczenie przywiezionego mienia do tych samych celów, którym służyło w poprzednim miejscu zamieszkania, faktyczne przeniesienie miejsca zamieszkania z kraju trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Przy czym zwolnienie mienia osobistego z należności celnych przywozowych może być udzielone tylko osobie, której miejsce zwykłego zamieszkania, a więc miejsce gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe, będzie znajdowało się na obszarze celnym Wspólnoty.

Organ odwoławczy stwierdził, że zasadniczy przedmiot sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy Skarżącemu przysługuje zwolnienie od należności przywozowych mienia przesiedlenia w postaci ww. samochodu, w zakresie spełnienia przesłanki przeniesienia "miejsca zamieszkania" z państwa trzeciego

na obszar celny Wspólnoty, o którym mowa w art. 2 rozporządzenia Rady (EWG)

nr 918/83. W tym zakresie organ zwrócił uwagę, że przepisy tego rozporządzenia

nie definiują pojęcia zaprzestania "stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim". Dla jego interpretacji należy więc wziąć pod uwagę treść przepisu art. 4

pkt 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, Dz. Urz. UE L z 19 października

1992 r., Nr 302, s.1 ze zm. (dalej w skrócie: "WKC"), który stanowi, że użyte w tym akcie określenie "osoba mająca swoją siedzibę we Wspólnocie" oznacza - jeżeli chodzi o osobę fizyczną - każdą osobę, która na stałe w niej zamieszkuje.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej warunek zaprzestania przez osobę zainteresowaną stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim, które opuściła

w rozumieniu art. 3a rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83, należy interpretować wprost, zgodnie z jego dosłownym brzmieniem - jako opuszczenie terytorium państwa trzeciego, w którym osoba posiadała stałe miejsce zamieszkania

z zamiarem posiadania swojej siedziby we Wspólnocie poprzez stałe

w niej zamieszkiwanie. Nie jest jednak zakończeniem stałego miejsca zamieszkania

w państwie trzecim sytuacja, w której osoba zainteresowana wyraża jedynie wolę jego zakończenia. Zakończenie stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim jako zdarzenie wieloczynnościowe i rozciągnięte w czasie zaistnieje dopiero wówczas, gdy osoba zainteresowania opuści terytorium państwa trzeciego,

który to akt będzie czynnością procesu przesiedlania na teren Wspólnoty w realizacji uprzednio podjętego zamiaru.

Organ odwoławczy posiłkowo odniósł się również do pojęcia "miejsce zamieszkania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) i wskazał, że na jego prawną konstrukcję wyrażoną

w art. 25, składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Miejscowość, w której osoba ma zamiar stale zamieszkiwać, powinna stanowić "centrum jej życiowej działalności". O stałości pobytu na danym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie,

które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przez "zamiar stałego pobytu" należy pojmować nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby.

Zdaniem organu właściwe jest także uwzględnienie wskazówek zawartych

w Komentarzu do art. 4 Konwencji Modelowej OECD (Model TAX Convention

on Income and on Capital, Paryż, lipiec 2005 - wersja skrócona, tłum. K. Bany, Modelowa konwencja w sprawie podatku od dochodu i majątku, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006) w sprawie unikania podwójnego opodatkowania dochodu

i majątku.

Konkludując Dyrektor Izby Celnej uznał, że zwolnienie mienia osobistego

z należności przywozowych może być udzielone tylko osobie, której miejsce zwykłego zamieszkania, a więc miejsce gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe będzie znajdowało się na obszarze celnym Wspólnoty oraz rzeczy wchodzące

w skład mienia przesiedlenia będą używane w nowym miejscu zwykłego zamieszkania do tego samego celu, do jakiego były używane w miejscu poprzedniego zamieszkania osoby przesiedlającej się.

Nawiązując do powyższego organ wskazał, że Skarżący dokonując zgłoszenia celnego towaru do procedury dopuszczenia do obrotu ze zwolnieniem od należności celnych i podatkowych zadeklarował fakt przesiedlenia się i zameldowania na stałe

w B. W protokole przesłuchania strony w dniu 1 października 2008 r. zeznał, iż przyjechał do Polski 14 września 2008 r. i wyjeżdża do USA w dniu

11 października 2008 r. na 2-3 miesiące, w celu wysłania pozostawionych rzeczy

z listy mienia przesiedleńczego oraz sprzedaży domu w C. Tymczasem

jak wynika z akt sprawy, Skarżący po wyjeździe do USA w dniu 11 października 2008 r. nie powrócił do Polski. Tam też podlega leczeniu specjalistycznemu.

Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać za spełnienie warunku zaprzestania zamieszkiwania w państwie trzecim i ustaleniem miejsca zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty w sytuacji, gdy osoba zainteresowana opuściła terytorium państwa trzeciego, ale akt ten nie był ostatnią czynnością procesu przesiedlania się na teren Wspólnoty, ponieważ po jego zaistnieniu osoba taka

nie zakończyła swoich osobistych spraw na terenie państwa trzeciego

i dla ich zakończenia powróciła tam. Taka sytuacja wskazuje na pozorność ustalenia miejsca zamieszkania na terenie Wspólnoty choćby nawet osoba zainteresowana uzyskała zameldowanie na stałe na tym terenie. Ponadto w toku postępowania, Skarżący nie dostarczył innych niż niedoszła do skutku umowa kupna-sprzedaży

z lipca 2008 r., dokumentów potwierdzających ponowne wystawienie domu

na sprzedaż lub jego sprzedaż.

Powyższe, w ocenie organu wskazuje, iż w chwili dokonywania zgłoszenia celnego Skarżący nie posiadał zamiaru stałego przebywania w Polsce. Potwierdzeniem tego jest także fakt, iż sporny pojazd został zarejestrowany w Polsce na małżonkę Skarżącego, on zaś został wpisany jedynie jako współwłaściciel. Wprawdzie Skarżący planuje przyjazd do Polski na stałe, jednak nie zaprzestał zamieszkiwania w państwie trzecim i faktycznie tam przebywa. Przez cały czas jego miejsce zamieszkania koncentruje się w USA, gdzie znajduje się jego faktyczne miejsce zamieszkania.

W ocenie organu odwoławczego, nie jest wystarczające opieranie się tylko

na twierdzeniach, że strona ma zamiar zamieszkania na pobyt stały w Polsce. Takie twierdzenia można uznać jedynie za przejaw woli zakończenia stałego miejsca zamieszkania w USA i zamiaru ustalenia miejsca zamieszkania na terenie Wspólnoty. Również sam zamiar ustalenia (poszukiwania) miejsca zamieszkania

nie może być zrównany z faktem zamieszkania na stałe. Sytuacja, w której osoba zainteresowana wyraża jedynie wolę zakończenia stałego miejsca zamieszkania

w państwie trzecim, nawet jeżeli jednocześnie podejmuje działania w celu ustalenia zamieszkania na obszarze celnym Wspólnoty, polegające na sprzedaży domu

w USA, posiadaniu zameldowania na obszarze Wspólnoty, nie wskazuje

aby faktycznie nastąpiło przeniesienie stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty.

Organ zaznaczył, iż z uzyskanych informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego wynika, iż Skarżący nie był zgłaszany

ani do ubezpieczeń społecznych ani nie figuruje w ewidencji podatników.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 o.p., dotyczącego błędnego ustalenia wartości rynkowej samochodu Honda w dniu 30 września 2008 r., organ uznał go za niezasadny. Zaznaczył, iż to Skarżący dokonując zgłoszenia celnego zadeklarował wartość samochodu w kwocie 23 299,92 USD, wynikającej z faktury zakupu pojazdu z dnia [...] stycznia 2008 r. (pomniejszonej o 100 USD). Organ celny nie miał powodu, aby kwestionować tę wartość. Także z wyjaśnień składanych

na piśmie przez pełnomocnika Skarżącego, nie wynika aby wskazana kwota odbiegała od wartości rynkowej sprowadzonego pojazdu, wynika z nich jedynie,

że w zgłoszeniu nastąpił błąd pisarski polegający na wpisaniu wartości

23 299,92 USD zamiast 23 399,92 USD. Pełnomocnik Skarżącego nie nadesłał też żadnych informacji, w których powoływałby jako prawidłową wartość pojazdu

na dzień 30 września 2008 r. kwotę 21 060 USD. Dopiero w odwołaniu Skarżący wskazał, iż jego zdaniem wartość rynkowa półrocznego pojazdu powinna wynosić 21 060 USD.

Organ zaznaczył, iż w jego ocenie nie ma podstaw prawnych ani faktycznych - po zwolnieniu towarów - do ustalenia niższej niż deklarowana przez Skarżącego, wartości celnej. Konstrukcja przepisów wspólnotowych w tym zakresie opiera się

na deklarowaniu tej wartości przez zgłaszającego, zaś organy celne w razie wątpliwości nie muszą ustalać wartość celnej przywożonych towarów

z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Tylko w przypadku podejrzenia zaniżenia przez zgłaszającego zadeklarowanej wartości celnej prawo wspólnotowe przewiduje mechanizm przeciwdziałający temu zjawisku.

Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący i w złożonej za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł o uchylenie jej w całości oraz decyzji ją poprzedzającej

i umorzenie postępowania. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. i art. 25 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie, iż powrót Skarżącego do Polski na początku września 2008 r. nie stanowi zmiany miejsca zamieszkania z państwa trzeciego (USA) na obszar Wspólnoty (Polska, B.) i nie nastąpiło przesiedlenie teren Wspólnoty, a przez to

nie wystąpiły przesłanki zwolnienia z cła z tytułu sprowadzonego mienia przesiedlenia,

- przepisów postępowania polegających na naruszeniu art. 122 o.p. przez sprzeczne z materiałem dowodowym ustalenie, że wartość rynkowa samochodu Honda w dniu 30 września 2008 r. tj. w dniu sprowadzenia pojazdu do Polski jest równa wartości zakupu z dnia [...] stycznia 2008 r. i wynosi 23 399,92 USD, podczas gdy wartość ta powinna odpowiadać wartości rynkowej w wysokości 21 060 USD.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż Skarżący przyjechał do Polski na początku września 2008 r. Celem przyjazdu w 2008 r.

do kraju było jego zamieszkanie w Polsce na stałe. Skarżący dołączył do swojej rodziny - żony i syna i zamieszkał razem z nimi w domu w B. Skarżący przesłał do Polski paczkami lub przywiózł ze sobą wiele rzeczy osobistych: ubrania, buty, bieliznę, kosmetyki, bibeloty, narzędzia, sprzęt gospodarstwa domowego,

wyposażenie kuchenne i łazienkowe. Po zamieszkaniu w B., Skarżący wystąpił do ZUS w Białymstoku o przyznanie emerytury. Nie uzyskał jej, bowiem nie spełniał kryterium w postaci osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego.

Autor skargi podkreślił, że Skarżący jest zameldowany w B., korzysta z usług A. Banku, jest członkiem Parafii [...] w B., jest współwłaścicielem razem z żoną domu B. Przyjąć zatem należy, iż Skarżący we wrześniu 2008 r. zmienił miejsce

zamieszkania z USA na B. Skarżący w dniu 11.10.2008 r. opuścił Polskę, celem zakończenia spraw związanych z przesiedleniem tj. sprzedażą domu w USA. Od listopada 2008 r. nie przyjeżdżał do kraju. Podczas pobytu w USA zachorował. Cierpi na chorobę wieńcową, wysokie ciśnienie tętnicze oraz podagrę, ponadto

od 5 lat jest pacjentem Centrum Medycznego w C. Z listu dr W. G. z C. wynika, iż Skarżący jest aktualnie leczony oraz, że nie może odbyć podróży lotniczej do kraju, gdyż nie pozwala mu na to stan zdrowia. Na taką przyczynę pozostawania Skarżącego w USA wskazywali podczas zeznań świadkowie, członkowie jego najbliższej rodziny, żona oraz syn. Skarżący ma zamiar powrócić do Polski, jak tylko pozwoli mu na to stan zdrowia.

Pełnomocnik Skarżącego zakwestionował także przyjętą w zaskarżonej decyzji wartość celną sprowadzonego samochodu, uzasadniając, iż wartość rynkowa półrocznego, używanego samochodu jest co najmniej o 10% niższa od wartości nowego samochodu, a zatem powinna wynosić 21 060 USD. Przyjęcie wartości nowego samochodu jako podstawy obliczenia należności celnych stanowi naruszenie art. 122 o.p.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje w części na uwzględnienie.

Spór w tej sprawie dotyczy dwóch zasadniczych kwestii. Po pierwsze ustalenia, czy Skarżącemu przysługuje zwolnienie od należności celnych przywozowych mienia przesiedlenia w postaci samochodu osobowego marki Honda Accord [...], przy czym organy zakwestionowały to prawo z uwagi

na niespełnienie warunku przeniesienia miejsca zamieszkania państwa trzeciego

na obszar celny Wspólnoty. Po drugie, spór dotyczył prawidłowego ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu, albowiem, zdaniem Skarżącego - organy niezasadnie przyjęły wartość nowego pojazdu wynikającego z faktury VAT,

mimo iż tę wartość wskazał w deklaracji Skarżący.

Warunki pozwalające na zwolnienie towaru z należności celnych przywozowych mienia osobistego przywożonego na obszar celny Wspólnoty

przez osoby fizyczne przesiedlające się z państw trzecich zostały określone

w art. 2-10 rozporządzenia nr 918/83 z 28 marca 1983 r. Regulacje te są tożsame

z zawartymi w przepisach art. 3-11 obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. U. UE L z 10 grudnia 2009 r., Nr 324, s. 23).

Zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 918/83, zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne, przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Stosownie natomiast do art. 3 rozporządzenia nr 918/83, omawiane zwolnienie ograniczone jest do mienia osobistego, które a) za wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nie przeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną

w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy

przed datą, w której osoba zainteresowana przestała na stałe zamieszkiwać

w państwie trzecim, który opuściła; b) jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania. Przy czym, zwolnienie to może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się

poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej

12 miesięcy (art. 4 akapit 1 rozporządzenia nr 918/83).

Na gruncie cytowanych uregulowań zwolnienie od należności celnych przywozowych mienia osobistego wymaga więc od osoby przesiedlającej

się spełnienia podstawowego warunku, jakim jest fakt przeniesienia swojego stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Jak natomiast wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, warunek ten nie został

w rozpatrywanej sprawie spełniony. Zgodzić się należy z obiema stronami sporu,

że prawodawca wspólnotowy nie zdefiniował pojęcia "miejsce zamieszkania", którego przeniesienie z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty uprawnia osobę zainteresowaną do skorzystania z omawianego zwolnienia. Analiza wymienionych regulacji daje jednak podstawę do przyjęcia, że prawodawca łączy

to pojęcie ze stałym zaprzestaniem zamieszkiwania w państwie trzecim

i jego przeniesieniem na stałe na obszar celny Wspólnoty. Sięgając do definicji zawartej w innym wspólnotowym akcie prawnym zawierającym przepisy celne, zwrócić trzeba uwagę, że za "osobę mającą swoją siedzibę we Wspólnocie" uznaje się, w przypadku osób fizycznych, każdą osobę, która na stałe zamieszkuje

we Wspólnocie (zob. art. 4 pkt 2 WKC). W wyroku z 26 kwietnia 2007 r. w sprawie

C-392/05 Alevizos v. Ypourgos Oikonomikon, opublikowanym w LEX nr 258099, Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że kryteria determinujące pojęcie miejsca stałego pobytu, dotyczą zarówno więzów zawodowych i osobistych danej osoby z określonym miejscem, jak i długości tych więzów, i tym samym winny być analizowane łącznie. Za miejsce stałego pobytu Trybunał uznał miejsce, w którym zainteresowany ustanowił stałe centrum swych interesów. W sytuacji, gdy ocena ogólna powiązań zawodowych i osobistych nie wystarcza, to dla zlokalizowania stałego centrum interesów danej osoby, aby go określić, należy dać pierwszeństwo powiązaniom osobistym.

Odwołując się natomiast pomocniczo do krajowego porządku prawnego przypomnieć należy definicję "miejsca zamieszkania", zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na tle tej regulacji powszechnie podnosi się, że aby wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, należy przeanalizować, czy łącznie występują dwa integralne składniki miejsca zamieszkania, tj. corpus - będący obiektywnym składnikiem pojęcia miejsca zamieszkania, związanym z faktycznym pobytem w danej miejscowości

oraz animus - subiektywny element tego pojęcia wyrażający się w zamiarze stałego pobytu w danej miejscowości. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie jest zatem wystarczające samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, ale bez zamiaru stałego pobytu, ani też sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony

z przebywaniem w tej miejscowości. Natomiast, przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (zob. np. komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego [w:] B. Giesen, W. J. Katner,

P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda,

T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach,

Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX 2009; komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego, [w:] K. Piasecki, Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna, Zakamycze 2003; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08, LEX nr 478565).

Zebrany materiał dowodowy potwierdza ustalenia organów, że w sprawie

nie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania Skarżącego z państwa trzeciego (USA) na obszar Wspólnoty. W toku postępowania ustalono, iż Skarżący przyjechał do Polski we wrześniu 2008 r. a następnie wyjechał w październiku 2008 r. Do chwili obecnej nie powrócił ze Stanów Zjednoczonych, co uzasadnia chęcią sprzedaży domu w C. oraz stanem zdrowia, który uniemożliwia mu lot samolotem.

W świetle powyższego słusznie organy przyjęły, iż Skarżący nie przeniósł swojego miejsca zamieszkania na terytorium Wspólnoty, albowiem od ponad dwóch lat stale przebywa i zamieszkuje na terytorium USA. Sama wola zakończenia stałego zamieszkania w USA, polegająca na woli sprzedaży domu, nie jest wystarczająca do stwierdzenia, że nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty. Brak jest w takiej sytuacji elementu corpus. Z akt sprawy wynika, że dom w USA, mimo ponad dwuletniego przebywania tam Skarżącego, nie został jeszcze sprzedany. Nie ustalono przy tym miejsca zamieszkania Skarżącego w Polsce,

a fakt zameldowania w kraju nie może decydować o "przesiedleniu się" do Polski. Zameldowanie jest bowiem kategorią prawa administracyjnego, a o miejscu zamieszkania osoby fizycznej decydują kryteria przebywania w danej miejscowości

z zamiarem stałego w niej pobytu. Zameldowanie jest więc stanem, który może ułatwić ustalenie miejsce zamieszkania, a nie przesądzać o takim fakcie.

Z akt wynika, że Skarżący zameldowany jest w B., przy ul. [...], w domu stanowiącym jego współwłasność, jednakże od ponad dwóch lat, nie przebywał pod tym adresem. Dodatkowo z informacji nadesłanej przez Urząd Miejski w B. wynika, iż Skarżący jest zameldowany na pobyt stały pod wskazanym adresem od [...] lipca 1984 r., a zatem przez cały okres pobytu Skarżącego w USA. Gdyby zameldowanie miało decydować o miejscu zamieszkania Skarżącego, to miasto B. miałaby ten walor również po czerwcu 1991 r. (tj. po wyjeździe strony do USA), co w świetle art. 25 Kodeksu cywilnego, z oczywistych względów byłoby absurdalnym twierdzeniem.

Znamienne jest również, to, że Skarżący nie został zgłoszony

do ubezpieczenia społecznego ani zdrowotnego, nie jest również zarejestrowanym podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą ani podatku od towarów i usług. Jednocześnie wskazać należy,

iż z pisma Naczelnika II Urzędu Skarbowego w B. z dnia 12 stycznia

2010 r. wynika, iż Skarżący nie składał w tymże urzędzie żadnych deklaracji podatkowych, a zatem nie rozliczał się z podatku dochodowego od osób fizycznych. Dodatkowo wskazać także należy, iż wniosek Skarżącego o przyznanie emerytury, złożony w dniu [...] września 2009 r. do ZUS Oddział w B., nie został złożony przez Skarżącego osobiście, albowiem w tym czasie przebywał w USA. Brak zatem jest podstaw do wskazywania, iż centrum życiowe Skarżącego znajduje się

w Polsce, skoro wszelkie sprawy urzędowe są prowadzone przez jego pełnomocników.

Także przedłożone do akt dokumenty świadczące o nieudanej próbie sprzedaży domu w USA, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego, nie mogą świadczyć, iż Skarżący przebywa jedynie okresowo w USA w celu sprzedaży domu

i kontynuowania leczenia. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż Skarżący podjął próbę sprzedaży domu latem 2008 r. a zatem jeszcze przed wyjazdem do Polski. Odmowa przyznania kredytu niedoszłemu nabywcy nastąpiła w dniu 22 października 2008 r., a zatem bezpośrednio po powrocie Skarżącego do USA. Strona skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów mogących świadczyć, iż także później zostały podjęte kolejne próby sprzedaży domu w USA.

W ocenie Sądu, także wskazywany stan zdrowia Skarżącego, uniemożliwjajacy rzekomo powrót samolotem do kraju, nie uzasadnia przyjęcia,

iż miejsce zamieszkania Skarżącego znajduje się w Polsce. Zaznaczyć należy,

iż wskazywane schorzenia, na które cierpi Skarżący mają charakter przewlekły (choroba wieńcowa, nadciśnienie, podagra), w związku z czym występowały

u Skarżącego także w 2008 r. - chwili przyjazdu do Polski a następnie powrotu

do USA. Świadczy o powyższym pismo nadesłane przez dr G. z C., z którego wynika, iż Skarżący leczy się od 4 lat. Wskazywane okoliczności, dotyczące stanu zdrowia Skarżącego, nie wystąpiły po jego powrocie do USA

a zatem nie można zasadnie wskazywać, iż są główną przyczyną uniemożliwiajacą jego powrót do kraju.

Wszystkie te okoliczności potwierdzają, że Skarżący nie przeniósł swojego miejsca zamieszkania z USA na obszar Wspólnoty. Jego centrum życiowe nadal mieści się w USA, gdzie przebywa we własnym domu i poddaje się procesowi leczenia. Fakt posiadania miejsca zameldowania w B., przeniesienie

do kraju części osobistego mienia przesiedleńczego oraz zamieszkiwanie członków rodziny nie wystarczy do stwierdzenia, że Skarżący przestał zamieszkiwać w USA

i opuścił te Państwo. Świadczy to co najwyższej o woli przeniesienia w bliżej nieokreślonym czasie swojego centrum życiowego do Polski, co nie jest równoznaczne z "przeniesieniem miejsca zamieszkania". W związku z powyższym organy zasadnie przyjęły, że stronie nie przysługiwało zwolnienie od należności celnych przywozowych mienia przesiedlenia w postaci samochodu osobowego.

W konsekwencji organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie tej dług celny powstał na podstawie art. 204 ust. 1 lit. "b" rozporządzenia WKC.

Tym niemniej, za zasadny należało uznać zarzut skargi dotyczący niewłaściwego określenia przez organy podatkowe wartości celnej przywiezionego pojazdu. Z akt sprawy wynika, iż organy celne przyjęły jako wartość celną towaru

w postaci samochodu Honda, wynikającą z faktury zakupu z dnia [...] stycznia 2008 r. (23.399,92 USD) oraz z faktury z dnia [...] sierpnia 2008 r. dotyczącej kosztów transportu rzeczy stanowiących mienie przesiedlenia (1.451,59 USD). W ocenie Sądu, takie określenie wartości celnej sprowadzonego pojazdu jest nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 rozporządzenia WKC wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Zgodnie z art. 32 ust. 1 lit. e rozporządzenia WKC w celu ustalenia wartości celnej z zastosowaniem art. 29 do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywożone towary dodaje się koszty transportu i ubezpieczenia przywiezionych towarów oraz opłaty załadunkowe i manipulujące związane z transportem przywiezionych towarów do miejsca ich wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty.

Z powyższych przepisów wynika, iż obowiązkiem organów celnych,

w przeprowadzonym postępowaniu było ustalenie wartości celnej sprowadzonego

z USA samochodu osobowego marki Honda na dzień przywozu tegoż pojazdu

na obszar celny Wspólnoty, czyli 30 września 2008 r. Z obowiązku tego nie zwalnia organy okoliczność, iż Skarżący zadeklarował wartość pojazdu wynikającą z faktury jego zakupu w styczniu 2008 r. Mając na uwadze zasadę prawdy obiektywnej, organ celny po wszczęciu postępowania w sprawie powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności ustalenia wartości sprowadzonego pojazdu na dzień 30 września 2008 r. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż z treści art. 3 rozporządzenia nr 918/83 wynika, iż zwolnieniem

z należności celnych przywozowych objęte jest mienie przywożone przez osoby fizyczne, które między innymi było używane przez osobę zainteresowaną

w jej poprzednim miejscu zamieszkania, przez co najmniej sześć miesięcy

przed datą, w której osoba zainteresowana przestała na stałe zamieszkiwać

w państwie trzecim. Przyjąć zatem należy, iż sporny pojazd, aby mógł być uznany

za mienie "przesiedleńcze" musiał być pojazdem używanym przez okres co najmniej 6 miesięcy. Okoliczność używania powyższego pojazdu nie była sporna pomiędzy organami a stroną skarżącą, a zatem słusznie wywodzi Skarżący, iż wartość takiego pojazdu musiała ulec zmniejszeniu w wyniku jego półrocznego użytkowania.

Mimo pojawiających się w sprawie wątpliwości związanych z wartością celną sprowadzonego pojazdu (korespondencja organu I instancji z pełnomocnikiem Skarżącego) ostatecznie organ I instancji przyjął tę wartość wynikającą z faktury

z dnia 30 stycznia 2008 r. dotyczącą zakupu tegoż pojazdu jako nowego. Tymczasem, skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał, iż w wyniku półrocznego użytkowania pojazdu jego wartość uległa zmniejszeniu o 10% i wynosiła 21 060 USD. Na okoliczność oszacowania wartości rynkowej samochodu marki Honda, zawnioskował przeprowadzenie dowodu w postaci opinii biegłego rzeczoznawcy. Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. organ odmówił przeprowadzenia powyższego dowodu, wskazując, że pełnomocnik Skarżącego

nie sprecyzował powyższego wniosku poprzez wyjaśnienie, czy dotyczyć ma wartości rynkowej pojazdu na terenie USA czy też na terenie Polski. W ocenie Sądu, powyższa odmowa przeprowadzenia dowodu, była nieuzasadniona. Pomijając okoliczność, iż to organ a nie strona skarżąca powinien wiedzieć, która wartość rynkowa pojazdu (w USA lub w Polsce) jest niezbędna dla określenia wartości rynkowej pojazdu w chwili jego wwiezienia na obszar celny Wspólnoty, wskazać należy, czego najwyraźniej nie dostrzegł organ II instancji, iż w sprawie, jeszcze

na etapie postępowania przed organem I instancji, istniały wątpliwości dotyczące wartości sprowadzonego pojazdu. Z uwagi, iż sporna wartość miała podstawowe znaczenie dla określenia w prawidłowej wysokości należności celnych

i podatkowych, przyjąć należało, iż odmowa przeprowadzenia dowodu w postaci opinii biegłego rzeczoznawcy, zmierzającego niewątpliwie do prawidłowego wyjaśnienia sprawy, była nieuzasadniona.

Tym samym organy celne w sprawie naruszyły art. 29 ust. 1 rozporządzenia WKC w zw. z art. 122 o.p., albowiem w nieprawidłowy sposób ustaliły wartość celną sprowadzonego pojazdu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe, nie wyłączając przeprowadzenia dowodu

z opinii biegłego, w kierunku ustalenia w prawidłowej wysokości wartości celnej sprowadzonego pojazdu na chwilę jego wwozu na obszar celny Wspólnoty.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach w trybie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 6 ust. 4 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat

za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).