Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1472/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Kamil Mazański, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w O. z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego w sprawie rejestracji pojazdu oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. G. ("skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. ("SKO") z [...] kwietnia 2018 r. znak: [...], wydana w trybie wznowienia postępowania, w następującym stanie sprawy:

Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...], na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. C. zarejestrował pojazd marki [...], nr nadwozia [...].

Pismem z 24 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją, zarzucając tej decyzji wadę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, "k.p.a."). W uzasadnieniu tego żądania skarżący podał, że w dniu 10 kwietnia 2017 r. doręczono mu odpowiedź (na jego pismo z 21 lutego 2017 r.) w sprawie pojazdu, którego jest obecnym właścicielem. Wskazał, że pojazd ten został zarejestrowany niezgodnie z przepisami prawa, bez kompletu wymaganych dokumentów, w tym świadectwa homologacji i badań technicznych potwierdzających zmianę konstrukcyjną. Wnioskodawca dodał, że w świetle obowiązujących przepisów prawa tak w dniu rejestracji, jak i obecnie, pojazd ten jest pojazdem ciężarowym. W związku z tym na podstawie dokumentów przedstawionych przez M. C. nie powinien zostać zarejestrowany jako samochód osobowy.

Postanowieniem z [...] maja 2017 r. znak: [...] Starosta [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowił postępowanie na wniosek skarżącego w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] na rzecz M. C. decyzją ostateczną z [...] czerwca 2007 r.

Dalej, decyzją z [...] sierpnia 2017 r. znak [...] organ ten, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej.

Na skutek odwołania P. G., SKO decyzją z [...] września 2017 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano m.in. na to, że orzekając w sprawie organ I instancji nie zbadał, czy wniosek o wznowienie został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. Podniesiono przy tym, że organ pominął w ww. kwestii formalnej znaną mu okoliczność prowadzenia przez organy ścigania jak i sąd powszechny postępowania w sprawie dotyczącej poświadczenia nieprawdy w dokumentach dotyczących rejestracji przedmiotowego pojazdu.

Organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie w sprawie uzupełnił akta m.in. o przesłane z Sądu Rejonowego w Ł., kopie opinii biegłego potwierdzających stan techniczny przedmiotowego pojazdu i orzeczenia Sądów w sprawie o sygn. akt [...] i [...] (odpowiednio Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w Ł.). Do akt włączono również pismo Prokuratora Rejonowego w O. z 18 grudnia 2017 r. i załączone do niego postanowienie o umorzeniu dochodzenia z zawiadomienia P. G. dotyczącego rejestracji pojazdu.

Następnie, Starosta [...] decyzją z [...] lutego 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 148 k.p.a. umorzył w całości postępowanie administracyjne wznowione [...] maja 2017 r. na wniosek P. G. a dotyczące uchylenia ostatecznej decyzji Starosty O. z [...] czerwca 2007 r. w sprawie rejestracji samochodu osobowego [...] na rzecz M. C. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał na to, że wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu miesięcznego określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Wniosek ten wpłynął do organu 24 kwietnia 2017 r., natomiast skarżący informacje o niezgodnej z przepisami prawa procedurze pierwszej rejestracji pojazdu w Polsce uzyskał nie później niż 22 września 2016 r., tj. w dniu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w Ł. o sygn. akt [...] (co potwierdza uzasadnienie, str. 17-18). Organ I instancji zauważył nadto, że następnie, bo 20 grudnia 2016 r. skarżący złożył w Komisariacie Policji [...] w B. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa tj. poświadczenia nieprawdy w dokumentach co do okoliczności mających znaczenie prawne dokonanego w dniu 9 maja 2007 r. w Starostwie Powiatowym w O., poprzez sporządzenie przez osobę uprawnioną do wystawienia dokumentu w postaci dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...] o nr [...], pomimo braku wymaganych dokumentów do rejestracji w postaci zaświadczenia o dokonaniu zmian konstrukcyjnych pojazdu oraz zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym wykonanym po przeprowadzeniu zmian (v. pismo Prokuratury Rejonowej w O. z 18 grudnia 2017 r.). Dokumenty te w sposób bezsporny dowodzą (jak przyjął organ), że P. G. posiadał wiedzę o ewentualnych nieprawidłowościach i naruszeniach prawa powstałych podczas pierwszej rejestracji pojazdu na terenie kraju, kilka miesięcy przed złożeniem wniosku o wznowienie. Dlatego też dalsze prowadzenie postępowania w sprawie stanowiłoby zdaniem organu istotne naruszenie prawa i godziłoby w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Przesłanka w postaci uchybienia terminu nie tylko uniemożliwia wznowienie postępowania, ale w przypadku postępowania już wznowionego (jak wskazał przy tym organ), wyklucza dalsze procedowanie i wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty, organ zaś obliguje do umorzenia postępowania.

Odwołanie od tej decyzji z zachowaniem terminu, wniósł skarżący zarzucając m.in.: działanie niezgodne z przepisami prawa, niewyjaśnienie stanu faktycznego, działanie na jego szkodę, brak należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych w zakresie warunków jakie miała spełniać strona przy wznowieniu postępowania, uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zbyt opieszałe procedowanie.

SKO, po rozpatrzeniu tego odwołania, decyzją z [...] kwietnia 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2, art. 147, art. 148 § 1 i 2, art. 149 § 1-4, art. 151 k.p.a., decyzję organu I instancji utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu tej decyzji SKO przedstawiło przebieg postępowania, zaskarżoną decyzję organu I instancji i dokładnie - zarzuty odwołania/argumenty w nim podane, a następnie stwierdziło, że decyzja Starosty o umorzeniu postępowania w trybie wznowienia jest prawidłowa.

Przedstawiając swoje stanowisko SKO przede wszystkim wskazało na ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie wznowienia. I tak, Kolegium stwierdziło, że organ, do którego wpłynęło żądanie wznowienia jest zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać przesłanki formalne, niezbędne do uruchomienia tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, w tym czy inicjatywa w sprawie wznowienia postępowania pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 k.p.a., a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a bądź 145b § 1 tej ustawy (etap wstępny). Konsekwencją powyższego jest wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), bądź też o odmowie jego wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Natomiast, na co wskazuje wprost treść art. 149 § 2 k.p.a., dopiero postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zatem, pierwszą czynnością podejmowaną w sprawie wznowienia postępowania jest zbadanie formalnej dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego, w tym m.in. czy strona zainteresowana wniosła swoje żądanie o wznowienie postępowania z zachowaniem ustawowego terminu. Jest to kwestia na tyle istotna, jak wskazywano w orzecznictwie, że przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w wypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty byłoby dotknięte wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia art. 148 § 1 k.p.a. (por. Wyrok: NSA z 6 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 773/09 i WSA w Warszawie z 31 lipca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1782/16).

Kolegium przywołało w tym miejscu treść art. 148 § 1 k.p.a., a następnie wskazało, że z regulacji tej wynika, że badanie zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania jest ściśle związane ze wskazywaną przez stronę przyczyną wznowieniową, bowiem termin ten liczony jest od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Stąd też, jak podkreśla się w doktrynie, strona zobowiązana jest we wniosku o wznowienie postępowania wskazać jedną z przyczyn wznowienia postępowania zawartych w art. 145 § 1 i 145a k.p.a. Przy czym, nie chodzi tu jedynie o przytoczenie konkretnego przepisu prawa, ale również o uzasadnienie, z jakich to okoliczności strona wywodzi powstanie przyczyny do wznowienia postępowania. Nadto strona winna wskazać, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę prawną do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach. Powyższe nie oznacza jednak, że organ bezkrytycznie powinien przyjmować za wiarygodne twierdzenia wnioskodawcy, tj. bez jakiejkolwiek ich analizy i weryfikacji. Kolegium przypomniało jednocześnie, że brak stosownej analizy w przedmiocie zachowania terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie był jedną z przyczyn uprzedniego wydania decyzji kasatoryjnej.

I dalej Kolegium podało, że P. G. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty z [...] czerwca 2007 r., pismem z 24 kwietnia 2017 r. Jako przyczyny wznowieniowe wskazywał te, unormowane w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. O przesłankach wznowieniowych (tj.: że rejestracja nastąpiła w wyniku przestępstwa), jak wskazał skarżący na wezwanie organu, "formalnie" dowiedział się w dniu 24 marca 2017 r. po otrzymaniu e-maila od firmy P., wyrażającego stanowisko, zgodnie z którym przedmiotowy pojazd, stanowiący specjalną linię produkcyjną przeznaczoną wyłącznie na rynek francuski, posiada homologację francuską na samochód ciężarowy, przy czym homologacja ta obowiązuje jedynie na terenie Francji. Kolegium dostrzegło przy tym, że argumentacja skarżącego sprowadza do tego, że pojazd zarejestrowano mimo ewidentnego braku niezbędnych dokumentów potwierdzających przeprowadzenie w tym pojeździe zmiany konstrukcyjnej. Podało też, że co do zasady, sfałszowanie dowodu czy wydanie decyzji w wyniku przestępstwa winno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, aczkolwiek obowiązujące regulacje prawne przewidują możliwość, w ściśle określonych przypadkach, wznowienia postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Przyjąć zatem należy, że termin z art. 148 k.p.a. rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym strona dowiedziała się o stwierdzającym tenże fakt, zapadłym orzeczeniu sądu lub innego organu. Takie rozstrzygnięcia jednak w przedmiotowej sprawie nie zapadły, ani przed złożeniem wniosku o wznowienie, ani w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Uznać zatem należało, że w sytuacji, gdy w podaniu o wznowienie powołano się na przesłankę, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe/decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, to termin do wniesienia podania o wznowienie z tej przyczyny biegnie albo od dnia, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności, jej zdaniem, wskazującej na fałsz dowodu/popełnienie przestępstwa.

W konsekwencji Kolegium przyjęło, że rację ma organ I instancji stwierdzając, że wiedzę o wskazywanej przez wnioskodawcę nieprawidłowo przeprowadzonej zmianie rodzaju pojazdu z ciężarowego na osobowy i związanej z tym faktem nieprawidłowo przeprowadzonej procedurze pierwszej rejestracji pojazdu w Polsce, P. G. posiadał wcześniej. Na powyższe okoliczności wskazywał biegły S. S. w sporządzonej przez siebie opinii uzupełniającej z [...] maja 2016 r. stanowiącej dowód w postępowaniu sądowym (co do opinii rzeczonego biegłego skarżący złożył zawiadomienie o przestępstwie; postępowanie zakończyło się nieuwzględnieniem zażalenia pokrzywdzonego P. G. na postanowienie Prokuratury Rejonowej w Ł. o odmowie wszczęcia śledztwa i utrzymaniem zaskarżonego postanowienia w mocy), a w ślad za nim Sąd Rejonowy w

Ł. I Wydział Cywilny w swoim wyroku z [...] września 2016 r. Od powyższego wyroku

skarżący wniósł apelację (świadczącą o zapoznaniu się z treścią wyroku Sądu I instancji

jak i aktami sprawy), którą oddalono (wyrok Sądu Okręgowego w Ł. I Wydział Cywilny z [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...]). Stąd też, zdaniem Kolegium, uznać należało, że P. G. o okolicznościach stanowiących jego zdaniem podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się w toku prowadzonych postępowań przed sądem powszechnym już w roku 2016. Powyższe oznacza, że wniosek P. G. datowany na 24 kwietnia 2017 r. o wznowienie postępowania został wniesiony z uchybieniem miesięcznego terminu, przewidzianego do dokonania tejże czynności.

W dalszej części uzasadnienia skarżonej decyzji SKO wywiodło, że powyższe w stanie sprawy uzasadniało wydanie decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Doszło bowiem do wadliwego wznowienia postępowania, które to nie mogło być kontynuowane. Uznało jednocześnie zarzuty odwołania za niezasadne.

W skardze do Sądu na ww. decyzję SKO z [...] kwietnia 2018 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2007 r. nr [...] lub stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg. norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

-art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niezapoznanie się w sposób wystarczający z

materiałem dowodowym oraz nierozpatrzenie w należyty sposób całokształtu materiału

dowodowego polegające na jego zbyt powierzchownej analizie, przez co nie ustalono

wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie;

-art. 107 § 3 oraz 156 k.p.a. poprzez nieusunięcie z obrotu prawnego

wadliwej prawnie decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] czerwca 2007 r.,

sprzecznej z przepisami prawa, tj. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu

drogowym, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania

Administracyjnego, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24

października 2005 r. w sprawie homologacji typów samochodów i przyczep, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie

zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach, a także poprzez brak rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy, pomimo istnienia wyraźnych przesłanek wskazujących na rażące zaniedbania organu I instancji oraz niewskazanie w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. dowodów, na których organ administracji publicznej się oparł, oraz przyczyn, z powodu których wszystkim dowodom strony odmówił wiarygodności i mocy dowodowe;

-art. 9 k.p.a. oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść i szkodę strony, pomimo istniejących dowodów wskazujących na nieprawidłowości działania organu I instancji oraz niewyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] czerwca 2007 r., odbierającej stronie, poprzez swoją wadę prawną, uprawnienie, polegające na swobodnym korzystaniu z posiadanego pojazdu;

-art. 145 § 1 pkt 4 poprzez brak udziału strony - drugiego współwłaściciela pojazdu, A. G. w całości postępowania, świadczące o niezapoznaniu się z materiałem dowodowym i pobieżnym zweryfikowaniem przesłanek wszczęcia postępowania oraz nieustaleniem stron postępowania przez obie instancje (uzasadniające ponadto zarzut naruszenia art. 10, 28, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., mających istotny wpływ na wynik sprawy);

-art. 7, 61, 156 § 1 pkt 2 i "158 §" poprzez niewszczęcie postępowania z urzędu w celu wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej prawnie decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] czerwca 2007 r., pomimo dowodów wyraźnie wskazujących na nieprawidłowości przy rejestracji przedmiotowego pojazdu (m.in. dane pojazdu w dokumentach rejestracyjnych niezgodne ze stanem faktycznym, liczne rozbieżności i nieścisłości pomiędzy danymi technicznymi pojazdu (szerokość, kolor, masa własna, naciski na osie itp.)) występującymi w poszczególnych dokumentach, a danymi wynikającymi z tabliczek znamionowych i faktycznej masy własnej pojazdu, rzeczywisty wpływ oświadczenia, że zmian konstrukcyjnych w pojeździe dnia 13 marca 2007 r. dokonała firma [...] do Starostwa Powiatowego w O. dopiero dnia 9 listopada 2016 r., tj. 9 lat po jego rejestracji (o czym świadczą aż dwie pieczątki z datą wpływu), dokumentu badania technicznego z 13 marca 2007 r., na których diagnosta A. G. (nr uprawnień [...]) niezgodnie z prawem posługuje się pieczątką z numerem uprawnień innego diagnosty (P. B. [...]), brak homologacji pojazdu);

-art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez postępowanie w sposób nie wzbudzający zaufania do organu administracji publicznej, polegające na ignorowaniu wniosków i zarzutów strony wobec licznych uchybień i zaniedbań Starostwa Powiatowego w O. (notorycznie naruszającego przepisy k.p.a. oraz wprowadzającego stronę w błąd poprzez udzielanie stronie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym), a także poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, pomimo, że strona niejednokrotnie powoływała się na jednolite orzecznictwo sądów, chociażby w zakresie obowiązku posiadania świadectwa homologacji w przypadku zmiany konstrukcyjnej, jaką przeszedł przedmiotowy pojazd;

-art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez pomijanie kwestii braku należytego i wyczerpującego informowania strony przez organ I instancji odnośnie obowiązku zachowania terminu miesiąca, zgodnie z art. 148 k.p.a. oraz o okolicznościach

faktycznych i prawnych, w zakresie warunków, jakie miała spełnić strona przy

wznowieniu postępowania;

-art. 1, 2, 19 i 20 ustawy o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych poprzez bierność oraz brak reakcji organu wyższej instancji wobec nieprawidłowości i uchybień organu I instancji, tj. niewszczęcie działań wobec Starostwa Powiatowego w O., pomimo dowodów na uchybienia i nieprawidłowości w działaniu organu I instancji oraz żądania strony o ocenę prawidłowości postępowania Starostwa Powiatowego w O. oraz ocenę stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez Starostwo Powiatowe w O., a w przypadku stwierdzenia istotnych uchybień Starostwa Powiatowego w O. - wydania postanowienia sygnalizacyjnego;

-art. 150 § 2 k.p.a. i nierozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pomimo wyraźnie istniejących obaw strony dotyczących sposobu

prowadzenia postępowania oraz licznych uchybień (włączając w to wprowadzanie

strony w błąd) organu I instancji, wskazanych przez stronę w odwołaniu od decyzji

Starosty [...] nr [...] z [...] lutego 2018 r.;

-art. 8 oraz art. 12 k.p.a. poprzez wydanie na podstawie tego samego materiału dowodowego najpierw decyzji uchylającej w całości zaskarżoną decyzję

Starosty Ostrołęckiego, a następnie decyzji umarzającej w całości postępowanie, w

konsekwencji powodując zbędne przeciągnie w czasie toczącego się postępowania oraz

brak zaufania strony do organów administracji publicznej.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił swoje stanowisko, w szczególności wskazując na wady popełnione przy pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu w Polsce.

Skarżący nadto powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące zachowania terminu z art. 148 k.p.a. wywodząc na jego podstawie, że w sytuacji, gdy termin określony w tym przepisie zostanie naruszony, a podstawa wznowienia ma miejsce, organ nie powinien poprzestawać na ocenie dotyczącej tylko kwestii formalnej i winien wznowić postępowanie z urzędu.

Skarżący wskazał także na to, że nieznajomość prawa nie powinna działać na szkodę stronę oraz, że wnioskodawca, który nie uzyskał żadnych wskazówek co do dalszego toku postępowania, nie może ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji. Przywołując liczne orzecznictwo sądów dotyczące art. 9 k.p.a. wskazał w konsekwencji na to, że uregulowana w nim zasada znosi zasadę powszechnej znajomości prawa przez obywateli i nakłada na organy obowiązek informacji prawnej w toku postępowania.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję SKO z [...] kwietnia 2018 r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2018 r. o umorzeniu postępowania w trybie wznowienia, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] z [...] czerwca 2007 r. dotyczącą rejestracji pojazdu.

Wskazane decyzje wydane zostały w oparciu o art. 105 § 1 w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. Po wznowieniu postępowania (postanowieniem z [...] maja 2017 r.) ustalono bowiem, że wniosek skarżącego o wznowienie -inicjujący niniejsze postępowanie- został złożony z uchybieniem terminu określonego w ww. art. 148, a wobec tego przyjęto, że wadliwie wszczęte postępowanie wznowieniowe należy zakończyć decyzją formalną umarzającą to postępowanie. W obu ww. decyzjach wydanych w trybie wznowienia wskazano na okoliczności świadczące o niedochowaniu terminu przewidzianego w ustawie na złożenie wniosku o wznowienie, podważające jednocześnie stanowisko skarżącego w tej kwestii.

Rozstrzygnięcia te, zdaniem Sądu, są prawidłowe, a wobec tego zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Rozwijając tę ocenę Sąd zauważa (na co również prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), że przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 - art. 152 k.p.a.) w sposób wyraźny wyodrębniają kilka jego etapów. Na każdym z nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz (wydając rozstrzygnięcia) stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania. Etap wstępny omawianego postępowania obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (w tym zachowanie terminu z art. 148 k.p.a.), kolejny zaś -mający miejsce po wydaniu postanowienia o wznowieniu- dotyczy badania istnienia przyczyny wznowienia. Gdy organ ustali nieistnienie badanej przesłanki wznowienia, to chociażby dostrzegł inne wady prawne decyzji dotychczasowej, wydaje decyzję o odmowie jej uchylenia w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (czyli decyzję merytoryczną) organ wydaje dopiero po ustaleniu czy inaczej - stwierdzeniu przyczyny wznowienia i po uchyleniu decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., o ile w końcowej fazie swych ustaleń nie stwierdzi, iż wystąpiły przeszkody wymienione w art. 146), stosując wówczas nowy stan prawny. Do merytorycznej oceny sprawy w trybie wznowienia organ ma więc obowiązek przystąpić po jednoznacznym ustaleniu, że spełnione zostały wymogi formalne, nadto wystąpiła podstawa wznowienia.

W niniejszej sprawie koniecznym stało się zweryfikowanie, już po wznowieniu postępowania, zachowania przez skarżącego terminu z art. 148 § 1 k.p.a., warunkującego skuteczność wniosku o wznowienie postepowania. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie wznowienia z wniosku spóźnionego, stanowi o rażącym naruszeniu prawa, bo godzącym w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2043/12). Stąd też, wobec zaistniałych wątpliwości już po wznowieniu postępowania, kwestia ta wymagała w pierwszej kolejności wyjaśnienia i nie było możliwe przejście do etapu kolejnego, związanego z badaniem podstaw wznowienia. Na powyższe prawidłowo zwrócono uwagę w wydanych decyzjach; prawidłowo także w decyzjach tych przyjęto, że termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany, a to musi skutkować zastosowaniem na etapie I instancji art. 105 § 1 k.p.a.

I tak, nie budzi żadnych wątpliwości w niniejszej sprawie, że wniosek o wznowienie z datą 24 kwietnia 2017 r. skarżący złożył 25 kwietnia 2017 r. Powołał się w nim na przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w myśl których, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1), decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (2). Powołując się na przytoczone podstawy wznowienia, skarżący wskazał na nieprawidłowości przy rejestracji pojazdu podnosząc, że pojazd zarejestrowano choć nie przedstawiono pełnej jego dokumentacji, tj. dokumentów potwierdzających przeprowadzoną zmianę konstrukcyjną czy rozszerzone świadectwo jego homologacji. Skarżący wskazał jednocześnie, że o okolicznościach mających wskazywać na wystąpienie ww. wad dowiedział się 24 marca 2017 r., po otrzymaniu e-maila od firmy [...]. Podane przez skarżącego informacje mające wskazywać na złożenie przez niego wniosku o wznowienie w terminie, wymagały weryfikacji.

Wprawdzie to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jego podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Niemniej nie zwalnia to organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zweryfikowania tej okoliczności (por. wyrok NSA z 25 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2445/15).

Stosując się do tego obowiązku, uzupełniono w niniejszej sprawie akta. W efekcie, na podstawie zgromadzonych dowodów zasadnie przyjęto, że skarżący wiedzę o podnoszonych przez siebie nieprawidłowościach związanych z pierwszą rejestracją pojazdu w Polsce miał co najmniej kilka miesięcy przed złożeniem wniosku o wznowienie. Wykazała to analiza dokumentacji związanej z zainicjowanym m.in. przez skarżącego postępowaniem przeciwko A. P. przed Sądem Rejonowym w Ł., zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z [...] lutego 2017 r. oddalającym apelację powodów (A. G. i P. G.) od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z [...] września 2016 r. Na potrzeby tego postępowania sporządzona została opinia przez biegłego sądowego w zakresie techniki samochodowej (...), mgr inż. S. S., a także opinia ją uzupełniająca - sporządzona przez tę osobę; ta ostatnia z 5 maja 2016 r. Ważnym przy tym jest, że z ww. opinii "uzupełniającej" wynika, że biegły analizował m.in. dokumenty przedstawione do pierwszej rejestracji pojazdu w Polsce, nadto wskazał na "zmianę konstrukcyjną pojazdu zmieniającą rodzaj pojazdu". Skarżący kwestionował obie wskazane powyżej opinie wnosząc m.in. o wszczęcie śledztwa w sprawie ich sfałszowania; postanowieniem z [...] listopada 2016 r. Prokuratura Rejonowa w Ł. odmówiła wszczęcia śledztwa w tej sprawie; to zaś wskazuje, że co najmniej w tej dacie, opinie te były skarżącemu znane.

Zatem, w pełni uprawniona jest ocena zawarta w obu decyzjach wydanych w sprawie co do złożenia wniosku przez skarżącego z uchybieniem ustawowego terminu. Jednocześnie za prawidłową Sąd uznał argumentację organów przedstawioną w tej kwestii, znajdującą potwierdzenie w materiale dowodowym, wyczerpująco zgromadzonym. Sąd zauważa także, że oba organy orzekające w sprawie prawidłowo powiązały zachowanie terminu z art. 148 § 1 k.p.a. z przywołanymi przez skarżącego podstawami wznowienia, koncentrując się słusznie na okolicznościach, które w ocenie skarżącego miały wskazywać na wystąpienia tych przesłanek wznowienia. W konsekwencji prawidłowo przyjęto, że wniosek o wznowienie jest spóźniony. To zaś musiało skutkować wydaniem decyzji o umorzeniu wadliwie wznowionego postępowania.

Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych nieprawidłowości. Sąd stwierdza także, że wobec poczynionych ustaleń dotyczących dopuszczalności wznowienia, organy orzekające w sprawie nie mogły przystąpić do oceny decyzji ostatecznej z uwzględnieniem argumentacji skarżącego, tj. wskazanych przez niego podstaw wznowienia. Wobec stwierdzenia, że wniosek o wznowienie jest spóźniony, organy te nie mogły bowiem w trybie wznowienia ani weryfikować decyzji Starosty z [...] czerwca 2007 r., ani tym bardziej wyeliminować jej z obrotu prawnego. Nie miały też podstaw prawnych, aby w tej sprawie stosować art. 156 k.p.a. regulujący odrębny tryb nadzwyczajny, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. Dlatego też wszystkie te zarzutu skargi, które dotyczą prawidłowości rejestracji pojazdu i niezakwestionowania (w jednym z ww. trybów nadzwyczajnych) decyzji ostatecznej z [...] czerwca 2007 r., także w niniejszym postępowaniu sądowym nie mogły okazać się skuteczne.

Sąd stwierdza przy tym, że decyzje wydane w sprawie zawierają wszystkie elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a., w tym szczegółową analizę zaistniałego w sprawie problemu związanego z dopuszczalnością wznowienia, z nawiązaniem do konkretnych dowodów zgromadzonych w sprawie i prawidłowo przyjętych podstaw prawnych, w tym – prawidłowej wykładni art. 148 k.p.a.

Nadto, w kontekście zarzutów skargi, Sąd wyjaśnia, że nie stanowi o wadzie zaskarżonej decyzji, brak wszczęcia postępowania przez właściwy organ z urzędu, czy to w trybie wznowienia, czy stwierdzenia nieważności w celu eliminacji kwestionowanej przez skarżącego decyzji ostatecznej. Zaskarżona decyzja dotyczy w istocie tylko jednego zagadnienia, możliwości kontynuowania postępowania wznowieniowego z wniosku skarżącego w świetle art. 148 § 1 k.p.a., a zagadnienie to zdaniem Sądu zostało prawidłowo ocenione. Wprawdzie w sytuacji, w której strona przekroczyła termin określony w art. 148 § 1 k.p.a., a jednocześnie zachodzi prawdopodobieństwo zaistnienia jednej z przesłanek wznowienia (za wyjątkiem określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), organ winien wszcząć postępowanie wznowieniowe z urzędu; niemniej nie może tego uczynić w postępowaniu wywołanym wnioskiem, tylko w odrębnie uruchomionym postępowaniu w tym trybie; to też oznacza, że w tym pierwszym (z wniosku) nie można mu skutecznie zarzucić naruszenia prawa poprzez niepodjęcie takiego postępowania z urzędu. Nie jest bowiem tak, że ustalenie w trakcie postępowania wstępnego przeszkody uniemożliwiającej wszczęcie postępowania wznowieniowego z wniosku, niezależnie od tego czy chodzi o przekroczenie terminu z art. 148 § 1 k.p.a., czy o brak przymiotu strony z art. 147 k.p.a., pozwala organowi przejść na kolejny etap tego postępowania, wobec jego kontynuacji z urzędu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 9 października 2017 r., sygn. akt II SA/GI 281/17). Dlatego też Sąd również w tym zakresie nie podzielił argumentacji skargi.

Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącego dotyczącego naruszenia w sprawie art. 9 k.p.a. odnoszącego się do informowania stron. W ocenie Sądu, nie świadczy bowiem o wadliwości zaskarżonej decyzji niepoinformowanie skarżącego o wymogach trybu wznowienia, w tym wynikających z art. 148 k.p.a. Sąd zauważa przy tym, że zgodnie z treścią ww. artykułu, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przywołany przepis znajduje zastosowanie w toku postępowania administracyjnego; nadto nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Z treści tego przepisu nie wynika także dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego porad co do zasadności, czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. "W żadnej mierze nie można wymagać od organu, by w ramach obowiązków z art. 9 k.p.a. zastępował stronę w jej aktywności przez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a., polega jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie" (v. wyrok NSA z 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1788/16). W konsekwencji nieuprawnione jest stanowisko skarżącego poszukującego ochrony w sprawie na podstawie ww. przepisu w sytuacji, gdy nie uprawniał ani nie obligował on organu do pouczenia skarżącego o trybie wznowienia, przed złożeniem przez niego wniosku w tym trybie. Wnosząc o wznowienie skarżący zobligowany był zachować wymogi formalne, w tym wskazać podstawę wznowienia oraz okoliczności potwierdzające zachowanie przez niego terminu do złożenia tego wniosku. W razie braku takich danych we wniosku, organ winien wezwać o jego uzupełnienie, pouczając wnioskodawcę o stanie prawnym i ewentualnych skutkach związanych z niedoprecyzowaniem podania (w sposób konieczny i zakreślony przez organ), niemniej nie ma możliwości uczynienia tego wcześniej, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący; z uwagi zaś na charakter tego trybu, prowadzący do wzruszenia decyzji ostatecznej i godzący w zasadę uregulowaną w art. 16 k.p.a., nie można przyjąć, aby niezachowanie terminu z art. 148 k.p.a. wobec braku znajomości prawa, na gruncie art. 9 k.p.a. (i ewentualnego jego naruszenia przez organ) skutkować miało zniesieniem związanych z tym uchybieniem negatywnych konsekwencji.

Sąd nie stwierdził również, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 150 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Sąd zauważa w tym kontekście, że zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji, w tym przypadku Starosta. Jednakże, stosownie do art. 150 § 2 k.p.a. jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wskazanego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie się podkreśla, że przez działalność organu, o której mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć takie właściwości i zachowanie się tego organu w toku postępowania administracyjnego w danej sprawie, które mogłoby godzić w zasadę obiektywizmu i być wyrazem stronniczego stanowiska tego organu przy wydaniu decyzji ostatecznej, co powinno być ustalone w postępowaniu wyjaśniającym przed wydaniem postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania. Dewolucja kompetencji na organ wyższego stopnia następuje zatem tylko w razie, gdy przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu, który wydał w sprawie decyzję ostateczną. Będzie to miało miejsce np. gdy na skutek działania lub zaniechania organu nastąpiła wadliwość postępowania dotycząca niezastosowania przepisów o wyłączeniu pracownika lub organu, czy świadome niezawiadomienie strony lub jej pełnomocnika o wszczęciu postępowania. Przepis art. 150 § 2 k.p.a. będzie miał bowiem zastosowanie wówczas, gdy postępowanie jest dotknięte wadą wznowienia będącą wynikiem zamierzonego działania organu prowadzącego postępowanie zakończone decyzją ostateczną. Musi więc zostać wykazany związek pomiędzy zamierzonym działaniem organu a przyczyną wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1473/16). W niniejszej sprawie w ramach przywołanych podstaw wznowienia wskazano na brak pełnej dokumentacji potrzebnej do rejestracji; tak określone podstawy nie wskazują na występowanie ww. związku, a tym samym nie można twierdzić, aby znajdował zastosowanie w sprawie art. 150 § 2 k.p.a. Oceny tej nie zmienia prowadzenie przez organy ściągania dochodzenia z zawiadomienia skarżącego w sprawie poświadczenia nieprawdy w dokumentach w Starostwie Powiatowym w O., o czym świadczy uzasadnienie prawomocnego postanowienia o umorzeniu dochodzenia z [...] października 2017 r., w sprawie [...] (v. akta sprawy).

Na koniec Sąd wyjaśnia, że zarzut pominięcia strony w postępowaniu, wypełniający przesłankę wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Dlatego też nie mógł okazać się skuteczny zarzut podniesiony przez skarżącego a dotyczący pominięcia w postępowaniu w trybie wznowienia drugiego ze współwłaścicieli przedmiotowego pojazdu, A. G.

Z tych wszystkich przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.