Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 563/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Dnia 29 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor Sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 roku sprawy ze skargi R.M. Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 23 maja 2022 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 8 marca 2022 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 207,- (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 8 marca 2022 r. Prezydent Miasta Poznania orzekł o nałożeniu na "R.M." spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością sp. z o. o. w P. kary pieniężnej w wysokości 300 zł za niezgłoszenie zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie 30 dni.

Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 i art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), dalej: "P.r.d.".

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 8 lutego 2021 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu dokonała 25 marca 2021 r. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Nałożono więc karę administracyjną, którą - po uwzględnieniu zakresu naruszenia i jego powtarzalności - ustalono w wysokości 300 zł.

Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.) przez nieuwzględnienie zasady praworządności, interesu społecznego i słusznego interesu strony ze względu na błędne przyjęcie przez stronę obowiązywania wydłużonego 180-dniowego terminu na zgłoszenie zbycia pojazdu, a także nierzetelne zebranie i dowolne zbadanie materiału dowodowego.

Decyzją z 23 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "K.p.a.", orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że organ pierwszej instancji podjął rozstrzygnięcie, do którego był zobligowany na podstawie art. 140mb pkt 2 P.r.d. Zebrany materiał dowodowy (faktura) wskazuje, że strona nie wywiązała się w terminie z obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta Poznania o zbyciu pojazdu, co miało miejsce 8 lutego 2021 r. Zaistniała zatem przesłanka, o której mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji uwzględnił art. 140n ust. 4 P.r.d. ustalając karę w wysokości 300 zł, a więc niemalże najniższą z możliwych w przedziale od 200 zł do 1 000 zł. Kolegium stwierdziło, że organy nie dysponują prawem do odstąpienia od wydania decyzji o nałożeniu kary z powyższego tytułu na zasadzie uznania administracyjnego. Ustalony w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. termin jest terminem prawa materialnego i podlega przywróceniu tylko wyjątkowo, jedynie w sytuacji, gdy taką możliwość przewidują przepisy go ustalające. Przepisy P.r.d. nie przewidują zaś możliwości przywrócenia tego terminu. Ponadto termin ten nie należy do szczególnie krótkich. Przy braku zaś nadmiernego skomplikowania wymaganej czynności pozwala w pełni, przy zachowaniu wymaganej staranności, na wywiązanie się z obowiązku informowania o zbyciu pojazdu.

Zdaniem Kolegium fakt, że strona jest spółką prawa handlowego, prowadząc działalność gospodarczą ze swej natury narażoną na ryzyko i specjalizując się w handlu samochodami, pozwala wymagać od niej szczególnej staranności. Szczególna staranność wymagana jest tym bardziej, gdy mamy do czynienia ze stanem wyjątkowym, jakim jest pandemia, skutkującym częstymi zmianami przepisów.

Kolegium wskazało, że w związku z pandemią Sars-Cov ustawodawca przyjął ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Przepis art. 31i ust. 1 tej ustawy przewidział, że od dnia wejścia ustawy z dnia 30 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.:

1) wydłuża się do 180 dni terminy określone m. in. w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.;

2) art. 140mb P.r.d. stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Z kolei art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:

1) wydłuża się do 60 dni terminy określone m. in. w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.;

2) art. 140mb P.r.d. stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Biorąc pod uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy zbycia pojazdu w dniu 8 lutego 2021 r., powyższe przepisy nie znajdują zastosowania.

Kolegium uznało za chybione zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów K.p.a.

Skargę na powyższą decyzję wniosła spółka żądając jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, a także wnosząc o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Organowi, który ją wydał zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 12 § 1 i art. 8 oraz art. 189f § 1-3 K.p.a. Skarżąca powołała się na przepisy wydłużające, w związku z pandemią COVID-1, przedmiotowy termin do zgłoszenia zbycia pojazdu. Jej zdaniem organ pominął, że pierwotny termin 30 dni od daty zbycia pojazdu został wydłużony do 180 dni, następnie ponownie obowiązywał termin 30 dni, a od 1 lipca 2021 r. obowiązuje termin 60 dni. Skarżąca zawiadomienia dokonała zaś w terminie 60 dni, a więc w terminie ostatecznie ustalonym i aktualnie obowiązującym. Ustawodawca miał bowiem świadomość, że w związku z pandemią COVID-19 termin 30 dni jest niezmiernie utrudniony do dotrzymania i należy go wydłużyć.

Wskazując na zasadność odstąpienia na podstawie art. 189f § 1 K.p.a. od nałożenia kary podniesiono, że sam fakt naruszenia obowiązku zawiadomienia w przewidzianym terminie o zbyciu pojazdu nie oznacza a priori zasadności nałożenia kary pieniężnej. Należało więc, czego nie uczyniono, zweryfikować w sposób wyczerpujący przesłanki odstąpienia od nałożenia kary.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę jako zasadną należało uwzględnić, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesiono.

Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 300 zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł.

Na gruncie powołanych przepisów organy orzekające prawidłowo przyjęły, że strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta Poznania o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że 8 lutego 2021 r. spółka zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłosiła ten fakt organowi 25 marca 2021 r., czyli po upływie 30-dniowego terminu.

Trafnie Kolegium wyjaśniło, że w związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.:

1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym;

2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Natomiast art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która weszła w życie z dniem 23 lipca 2021 r.) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:

1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym;

2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

Kolegium prawidłowo stwierdziło, że powyższe regulacje nie mają zastosowania w kontrolowanej sprawie, skoro zbycie pojazdu (8 lutego 2021 r.) nastąpiło już po okresie, o którym mowa w art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, a przed wydłużonym do 60 dni okresem dla tegoż zawiadomienia na mocy art. 31ia ust. 1 ustawy COVID-19.

W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Organy zignorowały jednak instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19.

Zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.

Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Przewidziany w tym przepisie termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą tego terminu - z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które miało miejsce 25 marca 2021 r. - organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dopełnienie tego obowiązku było tym bardziej istotne, że skarżąca w swej argumentacji powołuje się również na takie okoliczności, które powinny być w tym względzie przedmiotem rozważań organu - często zmieniające się przepisy czy trudności organizacyjne wynikające ze stanu pandemii. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie rzeczonego terminu spowoduje bowiem, że skarżącej spółce nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.

W tych okolicznościach przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, które - choć wskazują na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania - sprowadzają się w istocie do zakwestionowania wymiaru kary (art. 140n ust. 4 P.r.d.) i potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia (art. 189f K.p.a.). Pierwszeństwo winno mieć, na zasadzie art. 15zzzzzn² ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącej spółce terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w razie złożenia takiego wniosku - rozstrzygnięcie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na dalsze rozważenie tych kwestii.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.

Sąd w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 207 zł jako sumę pobranego wpisu od skargi (100 zł), stawki wynagrodzenia pełnomocnika (90 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).