Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 343/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 80. art. 136
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 93 ust. 7
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi D. K. i L. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] nakładającą na D. K. i L. K. karę pieniężną za naruszenie przepisów transportu drogowego w kwocie 30.000 zł.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. Inspektor Transportu Drogowego poinformował D. K. i L. K., prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą I., dalej zwanych skarżącymi, iż od dnia [...] lipca 2009 r. w siedzibie przedsiębiorstwa zostanie przeprowadzona kontrola odnośnie przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm.), ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 94, poz. 879 ze zm.). Jednocześnie pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. wezwano skarżących do przedstawienia w dniu [...] lipca 2009 r. w siedzibie firmy do kontroli szeregu dokumentów, w tym zapisów z tachografów cyfrowych wszystkich kierowców.

W dniach [...] lipca 2009 r upoważnieni inspektorzy, przeprowadzili kontrolę ww. przedsiębiorców. Zakres kontroli obejmował okres od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] lipca 2009 r. W toku czynności kontrolnych ustalono, że skarżący nie posiadają wykresówek ani dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu za wyżej wymieniony okres kierowców: M. W., A. G. i Z. H., wykonujących przewozy regularne na trasie powyżej 50 km, trasa B. – W.. Reprezentujący skarżących w czasie kontroli T. Z. złożył wyjaśnienia (protokół z wniesienia wyjaśnień z dnia [...] lipca 2009 r.), iż ewidencja czasu pracy kierowców jest prowadzona dla wszystkich zatrudnionych kierowców, nie ma jednakże wiedzy na temat prowadzonych dla kierowców kart kierowców. Nie dla wszystkich kierowców była prowadzona lista obecności. Wskazał, iż w maju 2009 r. skarżąca D. K. zawiadomiła Komisariat Policji w D., o popełnieniu przestępstwa przez osobę wykonującą w przedsiębiorstwie czynności księgowej, tj. kradzież dokumentów finansowo-księgowych, w tym wykresówek wszystkich kierowców.

Z przeprowadzonej kontroli sporządzono w dniu [...] lipca 2009 r. protokół kontroli. W pkt VI protokołu wskazano na stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy ww. trzech kierowców, tj. nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Protokół podpisano bez zgłoszenia żadnych zastrzeżeń.

Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący nie ustosunkowali się do stwierdzonych naruszeń.

W dniu [...] sierpnia 2009 r. organ przesłuchał w charakterze świadków kierowców. M. W. i A. G. zeznali, że są zatrudnieni w kontrolowanym przedsiębiorstwie na podstawie umowy o pracę na stanowisku kierowcy, wykonując przewozy regularne na linii B. – W.. Kierowcy wskazali, iż stosują wykresówki, które są zdawane w siedzibie przedsiębiorstwa. Natomiast Z. H. podniósł, że wykonuje przewozy na trasie nie przekraczającej 50 km.

W oparciu o wyniki omawianej kontroli Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] października 2009 r. decyzję, którą, na podstawie przepisów art. 93 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 7 w związku z art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jak również na podstawie lp. 11.4 pkt 1 załącznika do tej ustawy, nałożył na skarżących karę pieniężną w łącznej 30.000 zł. Łączna kwota kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia wyniosła 130.000 zł, jednak zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym kwotę kary pieniężnej ograniczono do 30.000 zł., która to kwota jest karą pieniężną za stwierdzone naruszenia ww. kierowców, tj. M. W., A. G. polegające na: nieokazaniu wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Odnośnie Z. H. wskazano, że ze względu na wykonywanie przez niego przewozów na trasie nie przekraczającej 50 km, naruszenie wskazane w protokole kontroli przedsiębiorstwa w stosunku do jego osoby nie miało miejsca.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wnieśli o uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Skarżący postawili zarzuty:

- naruszenia art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, iż z tego przepisu wynika, że przedsiębiorcę obciążają nawet skutki wydarzeń, które są przez niego niezawinione i na które nie miał wpływu np. kradzież podczas gdy przedsiębiorca należycie wykonujący swoje obowiązki w zakresie archiwizacji tarczek, który stał się ofiarą przestępstwa nie może ponosić odpowiedzialności za bezprawne działania osób trzecich,

- naruszenia przepisów postępowania tj. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego oraz nie przeprowadzenie wszystkich dowodów niezbędnych do ustalenia okoliczności sprawy oraz przyjęcie, iż skarżący wykonywali przewozy drogowe naruszając obowiązki wynikające z przepisów ustawy o czasie pracy kierowców w szczególności nie przechowując należycie wykresówek i wydruków podczas, gdy zebranie całego materiału dowodowego i jego wszechstronne rozważenie musiałoby doprowadzić do ustalenia, że skarżący nie uchybili w/w obowiązkom, a niemożliwość okazania organowi prawidłowo prowadzonej dokumentacji w zakresie transportu drogowego wynikała tylko i wyłącznie z okoliczności od niego niezależnych tj. czynu przestępczego (kradzieży), w żadnych dowodach,

- naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: T. Z., A. M. i D. K. w celu ustalenia prawidłowości wypełniania przez skarżących obowiązków w zakresie przechowywania tarczek tachografu od [...] lipca 2008 r. do dnia [...] lipca 2009 r., miejsca i sposobu przechowywania omawianych tarczek, zawarcia z C. umowy na obsługę w zakresie przepisów kadrowych oraz zarządzania czasem pracy, prawa pracy i bhp. Zdaniem skarżących zeznania tych osób umożliwiłoby ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności, zwłaszcza dotyczących wypełniania przez skarżącego obowiązków w zakresie przechowywania tarcz tachografu.

- sprzeczności ustaleń dokonanych przez organ z zebranym materiałem dowodowym i ustaleniem, że skarżący nie dochowali należytej staranności i niezbędnych procedur w celu skutecznego przechowywania tarcz tachografu, podczas gdy skarżący w sposób należyty przechowywali tarcze tachografu, a kradzieży, która zaistniała i jej skutków nie mógł w żaden sposób przewidzieć.

Skarżący podnieśli, iż przyczyną nieokazania wykresówek była kradzież w siedzibie kontrolowanego przedsiębiorstwa popełniona przez osobę pełniącą obowiązki księgowej. W wyniku kradzieży zginęły wówczas tarcze tachografu z okresu objętego kontrolą a ponadto dokonano defraudacji znacznych kwot z kasy przedsiębiorstwa włącznie z fałszerstwem dowodów wpłat bankowych. Wskazali, że postępowanie karne w tej sprawie prowadzi Komisariat Policji w D.. Normalnie tarcze przechowywane są w siedzibie firmy skarżącego w D., przy ulicy [...] w metalowej zabezpieczonej zamkiem szafie biurowej, do której klucz posiadała z racji pełnionej funkcji księgowa oskarżona przez stronę o popełnienie przestępstwa w sprawie, którego toczy się postępowanie karne.

Wskazano, iż tarcze tachografów były odpowiednio i należycie zabezpieczone. Zdaniem skarżących w prawie cywilnym a nawet w prawie karnym nie można być pociągniętym do odpowiedzialności o ile nie można przypisać winy. Skarżący tylko i wyłącznie dlatego nie byli w stanie przedstawić tarcz tachografu bowiem zostały one skradzione kilka miesięcy przed rozpoczęciem kontroli.

Skarżący zarzucili, że organ I instancji arbitralnie przyjął, iż nie dochowali należytej staranności w celu przechowywania tarcz oraz nie ustalił gdzie skarżący faktycznie trzymali tarczki oraz jakie czynności na jego zlecenie wykonywało przedsiębiorstwo C. w O..

Zdaniem skarżących przesłuchania w charakterze świadków kierowców wykonujących przewozy na rzecz przedsiębiorcy jednoznacznie wskazują, iż przesłuchujący nie zadawał pytań co do sposobu przechowywania tarczek, lecz skupił się wyłącznie na ustaleniu czasu pracy kierowców. Z zeznań świadków wynika, że skarżący nie mieli żadnych powodów by nie przechowywać tarczek a ponadto przepisy o czasie pracy kierowców były przez nich i skarżących przestrzegane, co jest dowodem na okoliczność, iż skarżący mieli interes prawny i faktyczny by wydać tarcze tachografu na żądanie organu.

Odwołujący wskazali, że brak ewidencji czasu pracy był skutkiem popełnionej kradzieży, wskutek której utracono dokumentację księgową i kadrową przedsiębiorstwa, tarczki tachografu oraz ewidencje roczne czasu pracy kierowców wyprowadzone na podstawie tarcz tachografu przez C. w O.. Domniemania organu oparte na powyższej podstawie są więc wadliwe, a kara pieniężna została w świetle powyższego nałożona bezzasadnie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 92 ust. 1 pkt 8 i ust. 4, art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 11.4 pkt 1, załącznika do tej ustawy, art. 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestracyjnych stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985. ze zm.), art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców, utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego w postaci: protokołów przesłuchań z dnia [...] sierpnia 2009 r. w charakterze świadków: M. W. oraz A. G.; zezwoleń na wykonywanie przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym, wraz z odpowiednimi rozkładami jazdy nadesłanymi w toku postępowania przez Urząd Marszałkowski [...]; wydruku z listy płac kontrolowanego przedsiębiorstwa za 12 miesięcy od lipca 2008 r. do lipca 2009 r.; umów o pracę zawartych między skarżącymi a ww. kierowcami, ustalił bezspornie, że w okresie objętym kontrolą w przedsiębiorstwie przedsiębiorca wykonywał przewozy regularne osób na trasach przekraczających 50 km, tj. na których kierowcy są obowiązani stosować urządzenia rejestrujące okresy aktywności kierowców w tym okresy prowadzenia pojazdu, innej pracy, gotowości i odpoczynku. W związku z powyższym przedsiębiorca był obowiązany do przechowania wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu.

Organ wskazał, że zarzut błędnej wykładni art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. jest bezzasadny. Norma prawna wynikająca z cytowanego przepisu w polskim systemie prawnym jest realizowana zgodnie z zasadami prawa administracyjnego w drodze procedury administracyjnej. Tym samym odpowiedzialność przedsiębiorcy ma charakter wynikający z przepisów prawa administracyjnego przez co nie jest możliwe rozpatrywanie stopnia winy w sposób przewidziany w prawie cywilnym i karnym. Do powstania odpowiedzialności o charakterze administracyjnym wystarcza bezsporne ustalenie stanu faktycznego kwalifikowanego jako naruszenie prawa. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie organ I instancji stosujący prawo był obowiązany do nałożenia kary pieniężnej po stwierdzeniu braku wykresówek. Kara pieniężna została nałożona decyzją administracyjną na podstawie ustawy o transporcie drogowym.

W myśl art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio. Jednak w powyższym stanie faktycznym art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym nie będzie miał zastosowania, gdyż okoliczności sprawy i dowody zgromadzone w sprawie jednoznacznie nie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz drogowy nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Organ powołując się na orzecznictwo NSA wskazał, że niemożliwość przewidzenia naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanych naruszeń były okolicznościami, które przedsiębiorca powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Podmiot zobowiązany do przechowywania wykresówek oczywiście nie jest w stanie przewidzieć miejsca i czasu zajścia konkretnej kradzieży mienia, oczywistym jest jednak, że kradzieże mienia popełniane na szkodę przedsiębiorców przez pracowników mogą mieć miejsce i należy podjąć odpowiednie środki zapobiegające ich powstaniu.

Zgodnie z wyjaśnieniami strony zawartymi w odwołaniu tarcze tachografu były przechowywane w metalowej szafce biurowej zamkniętej na zamek, do której klucze posiadała osoba podejrzewana o popełnienie kradzieży. Powyższe dowodzi, iż strona nie podjęła odpowiednich kroków przeciwdziałających popełnieniu kradzieży przez swoich pracowników. Wykresówki były przechowywane łącznie z pozostałą dokumentacją firmy, a zgodnie z protokołem kontroli, w dniu kontroli przedsiębiorca mógł okazać listy płac, ewidencje sprzedaży oraz wszelkie ważne i niezbędne dokumenty kierowców wykonujących przewozy drogowe na rzecz strony wymagane przepisami ustawy o transporcie drogowym. Skarżący nie wskazali, dlaczego część dokumentacji przedsiębiorstwa została zachowana.

Organ wskazał, że przytoczona w odwołaniu okoliczność zawarcia umowy z C. w O. obejmującej m.in. zarządzania czasem pracy kierowców nie może być potraktowana jako podstawa do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, albowiem odwołujący sami przyznali, iż wykresówki były w części przechowywane w ich siedzibie, a w części w siedzibie C., co zwiększało ryzyko ich utraty.

Zdaniem organu także podnoszony przez stronę zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. jest bezzasadny. Organ I instancji nie miał podstaw prawnych do oceny zachowania należytej staranności w przechowywaniu tarcz tachografu, mógł natomiast wyłącznie ustalić fakt zajścia konkretnych zdarzeń lub okoliczności. Kradzieży mienia, nawet popełnionej przez pracownika strony, organ I instancji w żadnym wypadku nie mógł zakwalifikować jako zdarzenia, którego odwołujący się nie był w stanie przewidzieć.

Ponadto organ podniósł, że wskazane przez stronę pominięcie przesłuchania w charakterze świadków wymienionych w odwołaniu osób na m.in. na okoliczność wypełniania przez skarżących obowiązków w zakresie przechowywania tarczek tachografu nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia organu I instancji. Podstawą do wydania decyzji administracyjnej nie był bowiem sposób realizacji obowiązku przechowywania wykresówek bądź dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przed dniem kradzieży lecz realizacja obowiązku ich okazania w dniu kontroli w przedsiębiorstwie. Postępowanie dowodowe powinno zmierzać do ustalenia czy powstanie naruszenia było skutkiem zdarzenia lub okoliczności niemożliwej do przewidzenia, tymczasem naruszenie było skutkiem kradzieży czyli zdarzenia, przeciwko któremu można było podjąć skuteczne środki zapobiegawcze.

Odnośnie zarzutu sprzeczności ustaleń dokonanych przez organ I instancji z zebranym materiałem dowodowym organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy nie był analizowany pod względem tego, czy przedsiębiorcy dochowywali należytej staranności przy przechowywaniu wykresówek lecz czy zaszła okoliczność niemożliwa do przewidzenia skutkująca niemożnością okazania wykresówek w dniu kontroli. Zgłoszonej przez przedsiębiorców kradzieży nie można zakwalifikować jako zdarzenia niemożliwego do przewidzenia.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący – D. K. i L. K. – wnieśli o uchylenie decyzji, powtarzając zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2010 r. skarżący powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo wskazali, iż przeciwko wspominanej osobie pełniącej w ich przedsiębiorstwie funkcję księgowej toczy się postępowanie przed sądem karnym w sprawie jednego z zarzutów, a mianowicie odnoście art. 270 § 1 k.k.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r., utrzymującą w mocy w całości decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r., nakładającą na przedsiębiorców D. K. i L. K. karę pieniężną w kwocie 130.000 zł, której wysokość na podstawie art. 92 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy ograniczono do kwoty 30.000 zł.

Jedynym naruszeniem objętym przedmiotowymi decyzjami, wydanymi w następstwie kontroli przedsiębiorstwa skarżących, było nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie; zarzut ten odnosił się do 2 kierowców i dotyczył braku 260 wykresówek łącznie, z określonych dni, szczegółowo wymienionych w decyzji. Skarżący nie kwestionowali w tym zakresie prawidłowości ustaleń organów kontrolujących, dokonanych na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji.

Skarżący wysunęli wobec przedstawionych decyzji zarzuty naruszenia przede wszystkim prawa procesowego, tj. art. 7, 77, 80, 136 k.p.a. regulujących postępowanie dowodowe, jak również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym – w sposób szczególny, przez zastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że skarżący byli zobowiązani do przechowywania wykresówek, które z przyczyn od niego niezależnych w rezultacie zdarzenia losowego - kradzieży – zostały stracone i nie mogły być okazane.

W rozpatrywanej sprawie podstawowe znaczenie mają zarzuty o charakterze prawno-materialnym, związane z zastosowaniem do oceny stwierdzonego naruszenia powołanych wyżej przepisów – mimo zdarzenia losowego, które zdaniem skarżących, powinno wyłączyć ich stosowanie; w tym kontekście zarzuty proceduralne mają charakter pochodny wobec zarzutów naruszenia prawa materialnego i mają na celu wskazać braki, zwłaszcza w sferze dowodowej, przeprowadzonych postępowań.

W związku z powyższym trzeba wskazać, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego (nie tylko krajowe, lecz również unijne) mają charakter szczególny. Są to mianowicie decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, innych przepisach krajowych oraz powołanych wyżej przepisach rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., jest co do zasady oderwana od kwestii winy. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło wykroczenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawach istotne jest bowiem przede wszystkim stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn – przy założonej odpowiedzialności przedsiębiorcy, niezależnie od jego winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania, czy ewentualnych żądań miarkowania wysokości kary. Organ inspekcji drogowej działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego – stwierdzenie określonego ustawą naruszenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary, w wymaganej tą ustawą wysokości. Te same zasady obowiązują przy kontroli przedsiębiorstwa.

Wskazać należy, iż w myśl art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym nakładania kar nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń, lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Chodzi zatem o zdarzenia wyjątkowe, które usprawiedliwiają naruszenia i powodują, że nałożenie kary pieniężnej byłoby nieuzasadnione. I ten przepis ma charakter wyjątkowy i nie jest jego celem rezygnacja z obowiązku przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym ani generalne uwalnianie przedsiębiorców od odpowiedzialności za naruszenia prawa, których dopuścili się zatrudniani przez nich pracownicy.

Organ w sposób dostateczny wyjaśnił, dlaczego wykazane przez stronę okoliczności nie mogą skutkować uwolnieniem się od odpowiedzialności za omawiane naruszenia. Słusznie powołał się na spoczywający na przedsiębiorcy obowiązek dochowania staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa. Skarżący nie podjęli odpowiednich środków przeciwdziałających popełnieniu kradzieży przez swoich pracowników. Zasadnie wskazał organ, iż przechowywanie wykresówek razem z dokumentacją niezwiązaną z wykonywaniem przewozów, do których dostęp posiada osoba wykonująca obowiązki niezwiązane z organizacją przewozów drogowych można uznać za zaniedbanie przedsiębiorcy. Dodatkowo wskazać należy, iż kwestia właściwego doboru pracowników nie mieści się w zakresie regulacji art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki z urządzeń rejestrujących w porządku chronologicznym przez co najmniej rok i okazuje je na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych. Przy czym normodawca wspólnotowy, przewidując praktyczną możliwość zajścia takich sytuacji, w których kierowca prowadzący przewozy nie posiada wykresówek z przyczyn usprawiedliwionych, pozostawił ustawodawstwu poszczególnych krajów członkowskich kwestię szczegółowego uregulowania sposobów wykazywania i usprawiedliwiania takich okoliczności w toku kontroli. I tak, jeśli chodzi o ustawodawcę polskiego, wprowadzono możliwość wykazywania się przez kierowcę dokumentem potwierdzającym fakt nieprowadzenia pojazdu, a tym samym usprawiedliwiającym fakt nieposiadania wykresówki podczas kontroli. Interpretacja przepisów nakładających na stronę obowiązek przechowywania zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku - powoduje, że w sposób analogiczny do kontroli na drodze, przedsiębiorca może przedstawić dowody (zaświadczenia) świadczące o przyczynie nieokazania wykresówek, które co do zasady każdy przedsiębiorca zobowiązany jest przechowywać przez okres co najmniej roku od dnia ich użycia. Z przepisu lp. 11.4.1 załącznika do ustawy, stanowiącego samoistną podstawę obowiązku, jednoznacznie wynika, iż przedsiębiorca bezwzględnie zobowiązany jest okazać podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, lub - jeżeli wymaga tego sytuacja - inny stosowny dokument potwierdzający fakt nieprowadzenia pojazdu, a tym samym nieposiadania wykresówki za dany dzień. W tej sytuacji oczywistym jest, że przedsiębiorca w toku kontroli w siedzibie swej firmy, zobowiązany jest do okazania na żądanie upoważnionego funkcjonariusza Inspekcji Transportu Drogowego wszelkich dokumentów, w tym wykresówek lub zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu w kontrolowanym okresie.

Jeżeli – w ocenie przedsiębiorcy – istnieje konieczność przekazania ich poza siedzibę przedsiębiorstwa, może to uczynić poprzez przekazanie kopii, pozostawiając oryginały na miejscu. W rozpatrywanej sprawie brak wykresówek spowodowany był niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa, co musiało skutkować nałożeniem kary w wysokości przewidzianej w powołanych przepisach.

Dodatkowo wskazać należy, iż na korzyść przedsiębiorcy nie działa okoliczność, że kradzieży tachografu miała dokonać pracownica, tym bardziej że według informacji skarżących skradzione zostały wyłącznie wykresówki, podczas gdy pozostałe dokumenty zostały przedstawione kontrolującym. To na pracodawcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Zgodnie bowiem z zasadą ryzyka pracodawcy (tzw. ryzyko osobowe) to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy. Nadmienić należy, iż w piśmie procesowym z dnia 28 maja 2010 r. skarżący wskazali, iż przeciwko pracownicy toczy się postępowanie karne odnośnie sprawie popełnienia przestępstwa wskazanego w art. 270 § 1 k.k., tj. fałszerstwo dokumentów, natomiast niepotwierdzony jest fakt kradzieży dokumentów, w szczególności przedmiotowych tarczek tachografów.

W kwestii odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie ustawy o transporcie drogowym wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie P19/06 istotą kary administracyjnej jest przymuszanie do respektowania nakazów i zakazów, sama zaś kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Nie jest zatem wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale w istocie formą zabezpieczenia przed możliwością wystąpienia negatywnych skutków takiego naruszenia prawa. W wyroku w sprawie P75/07 Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że kara pieniężna statuowana w art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym nie stanowi odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo-zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu publicznego. Jest więc "zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych" (M. Szydło, Charakter i struktura prawna administracyjnych kar pieniężnych, "Studia Prawnicze" nr 4/2003, s. 124), w tym przypadku - zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Stanowi zatem przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną (por. sygn. akt SK 52/04).

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Ponadto odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 136 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, wskazać należy, iż organ II instancji prawidłowo podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nieprzesłuchanie w charakterze świadków wymienionych w odwołaniu osób m.in. na okoliczność wypełnienia przez skarżących obowiązków w zakresie przechowania tarczek tachografu nie miało wpływu ma treść decyzji organu I instancji, co potwierdzają wskazane wyżej twierdzenia odnoszące się do zakresu odpowiedzialności przedsiębiorców.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.