Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 471/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1.
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi [...]Towarzystwa [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew lub krzewów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Wójta Gminy D. z dnia [...] r., znak: [...] wymierzono karę administracyjną dla R. W. w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 104 sztuk drzew w tym gatunków: wierzba, osika, czeremcha, grab, leszczyna, lipa, trzmielina, olsza, dąb, wiąz, topola oraz krzewu tarnina z terenu nieruchomości położonych w miejscowości S. działka o nr ewide[...]

W wyniku rozpatrzenia odwołania R. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując ponownie sprawę Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] r., znak: [...] wymierzył karę administracyjną dla R. W. w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 113 sztuk drzew w tym gatunków: wierzba, osika, czeremcha, grab, leszczyna, lipa, trzmielina, olsza, dąb, wiąz, topola oraz krzewu tarnina z terenu nieruchomości położonych w miejscowości S. działka o nr ewide[...]

W odwołaniu od powyższej decyzji R. W. zarzucił wydanej decyzji naruszenie zasady praworządności i zasady prawdy obiektywnej wynikających z art. 6, 7, 10 ust. 1 oraz 77 K.p.a., poprzez nie wyjaśnienie dokładanego stanu faktycznego załatwianej sprawy, naruszenie zasad logicznego wnioskowania oraz czynienie doniosłych procesowo ustaleń nie popartych dowodami. Ponadto strona zarzuciła błędne zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 2-3 i art. 89 ustawy z dnia [...] r. o ochronie przyrody w związku z art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że R. Z. G. W. udzielił zgody i przyzwolenia wykonawcy inwestycji na usuwanie drzew. Dalej w treści uzasadnienia, skarżący poddaje pod wątpliwość ustalenia organu, co do ilości nielegalnie usuniętych drzew. Ustalenia co do ilości usuniętych drzew, zarówno w postępowaniu poprzedzającym przed uchyleniem decyzji, jak także decyzji będącej przedmiotem odwołania, zostały poczynione na podstawie tego samego materiału dowodowego, pomimo tego organ ustalił, że jest ich obecnie 113 a nie 104, jak w pierwszej decyzji. W toczącym się od 2011 roku postępowaniu, pomimo braku jakiekolwiek umocowania, organ uznał pełniącego funkcję inspektora nadzoru, jako reprezentanta strony skarżącej. Taki stan rzeczy oznacza, że postępowanie prowadzone przez organ obarczone jest wadą nieważności, wynikającą z art. 10 Kpa. W konsekwencji tego założenia organ I instancji uznał, że nielegalna wycinka drzew wykonana przez wykonawców robót odbywała się za zgodą i przyzwoleniem inwestora. W/ocenie skarżącego wykonywanie funkcji inspektora nadzoru nad inwestycją nie może być utożsamiane z prawem dokonywania działań i czynności przekraczających jego kompetencje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] r. o ochronie przyrody - decyzją z dnia [...] r. uchyliło powyższą decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wynika, że przesłanką odpowiedzialności określonej w tym przepisie jest usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego prawem pozwolenia. Podmiotem odpowiedzialnym jest zatem tylko ten, kto pozwolenie takie powinien był uzyskać. Obowiązanym do uzyskania takiego pozwolenia, stosownie do art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy jest posiadacz nieruchomości. W efekcie odpowiedzialności tej będzie podlegał posiadacz nieruchomości, który drzewa lub krzewy usunął. Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśniło, że nie powinno budzić wątpliwości, że podmiotem mającym interes prawny w sprawie wymierzenia kary pieniężnej decyzją administracyjną, a więc stroną postępowania, jest wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział tę karę. Ponadto odpowiedzialność w tym zakresie została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew lub krzewów. Działanie określonego podmiotu może przybierać różne formy. Może to być osobiste dokonanie usunięcia drzew, zlecenie tego innemu podmiotowi, bądź wyrażenie zgody na takie usunięcie. Odpowiedzialnym będzie zatem ten tylko posiadacz nieruchomości, który świadomy był skutków określonych działań własnych bądź cudzych mających na celu usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia i skutki te akceptował.

Mając na względzie powyższe rozważania organ odwoławczy podniósł, że podstawową kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy jest zatem ustalenie, czy zgodnie z obowiązującymi przepisami i istniejącym stanem faktycznym należy uznać stronę odwołującą się za posiadacza nieruchomości i co za tym idzie za podmiot, który mógł uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew i w konsekwencji wobec wycinki drzew bez stosownego zezwolenia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Jak wynika z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, przesłanką odpowiedzialności określonej w tym przepisie jest usunięcia drzew lub krzewów bez wymaganego prawem pozwolenia. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją w której skarżący umową nr [...] zawartą w dniu [...] r. zlecił P. U. H. "E." z siedzibą w miejscowości K.-K. wykonanie prac polegające na udrożnieniu koryta rzeki Bug na odcinku od km 488+300 w miejscowości S. do km 492+750 w miejscowości K.. Zgodnie z przedmiarem robót stanowiącym załącznik do umowy zlecone prace polegały na usunięcie z koryta rzeki Bug zatorów z powalonych i spłyniętych drzew. Z treści tych dokumentów jednoznacznie wynika, że na etapie zlecania prac nie było mowy o prowadzeniu czynności polegających na usuwaniu drzew i krzewów, które wymagałoby uzyskania stosownej decyzji administracyjnej. Zlecone prace zostały zakończone w dniu [...] r., co potwierdza protokół odbioru końcowego z dnia [...] r. Załącznikiem do protokołu odbioru końcowego jest kosztorys powykonawczy, z którego wynika, że zakres wykonanych prac jest zgodny ze zleconym. Oznacza to, że w trakcie realizacji zlecenia jego zakres nie był modyfikowany. Opierając się na wskazanym powyżej materiale dowodowym organ odwoławczy stwierdził, że na etapie zawierania umowy i w trakcie jej realizacji skarżący nie podejmował czynności, które mogłyby świadczyć o akceptacji ich skutków.

Organ wydający decyzję w jej uzasadnieniu stwierdził, że usuwanie drzew bez uzyskania zezwolenia dokonywane przez wykonawcę robót odbywało się za zgodą i przyzwoleniem inwestora. W ocenie organu wskazują na zapisy w dzienniku budowy, w którym umieszczono zapis z dnia [...] r. w brzmieniu "W dniu dzisiejszym dokonano oględzin pasa przybrzeżnego na odcinku 488+300 do 492+750 wspólnie z RDOŚ L., U. - protokół z dnia [...] r., prace wykonywać zgodnie z przedmiarem robót załączonym do umowy". W tym dniu organ ustalił też, że w pasie przybrzeżnym rzeki Bug na odcinku, na którym prowadzono zlecone roboty doszło do nielegalnej wycinki drzew i krzewów. W ocenie organu wydającego decyzję, wobec dokonania wpisu o kontroli w dniu [...] r. w dzienniku budowy bez uczynienia zapisu, że roboty są wykonywane niezgodnie z dokumentacją, należy uznać, że tym samym inwestor przyzwoli! na usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia. W ocenie organu odwoławczego oparcie rozstrzygnięcia na tak ustalonych okolicznościach pozostaje w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym i z zasadami wynikającymi z art. 6, 7, 10 oraz 77 K.p.a.

Kolegium uznało, że należy zgodzić się z odwołującym, że w toku postępowania nie została jednoznacznie ustalona data zdarzenia. Nie do zaakceptowania jest też pogląd organu, że poprzez nie zapisanie w dzienniku budowy, że roboty nie są dokonywane zgodnie ze zleceniem, nastąpiło zaakceptowanie domniemanej nielegalnej wycinki drzew. Zwrócić należy bowiem uwagę na te fakty, które świadczą o braku logiczności takiego stwierdzenia: data zdarzenia nie została ustalona jednoznacznie, inspektor nadzoru dokonując wpisu w dzienniku budowy opisuje przebieg realizacji zlecenia, a to nie przewidywało wycinki drzew, zmiana zakresu robót przewidzianych umową wymagała zawarcia aneksu podpisanego przez osoby do tego upoważnione. W sprawie ponadto toczyło się postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w C., która wobec nie wykrycia sprawców, postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt 2Ds [...] umorzyła śledztwo w przedmiocie wycinki i kradzieży drzew w rejonie przybrzeżnego pasa rzeki granicznej Bug.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że R. W. będąc zleceniodawcą prac polegających na udrożnieniu koryta rzeki granicznej Bug dokonał czynności, które w świetle obowiązujących przepisów dokonał czynności, wskazujących na jego zgodę i przyzwolenie dla firmy wykonującej zlecenie na dokonanie wycinki drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia.

O. P. (OTOP) wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.

Zaskarżonej decyzji OTOP zarzuciło naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz zasad postępowania. Strona skarżąca podniosła, że organ błędnie przyjął, że R. Z. G. W. - jako inwestor prac zleconych spółce [...] i zarządca terenu zachodniego brzegu Bugu w gminie D., nadzorujący te prace nie może zostać obciążony administracyjną karą pieniężną za usunięcie omawianych drzew bez wymaganego zezwolenia przez wykonawcę robót. Ponadto strona zwróciła uwagę, że w sprawie ma znaczenie brak wskazania przez organ I instancji dokładnej daty zdarzenia (usunięcia drzew bez zezwolenia), jak również okoliczność umorzenia śledztwa przez Prokuraturę Rejonową w C. w dniu [...]. (sygn. akt 2Ds [...]). W ocenie OTOP powyższe okoliczności wskazują, że w trakcie zakończonego w dniu [...]. postępowania odwoławczego SKO w C. nie wyjaśniło należycie stanu faktycznego sprawy i zaistniałych w niej okoliczności - co miało wpływ na wynik zaskarżonego przez OTOP w niniejszej skardze rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu strona podniosła, że odpowiedzialność administracyjną za usunięcie przez spółkę [...] omawianych drzew spoczywa w omawianym przypadku właśnie na RZGW w W., który zaakceptował działanie sprawcy zdarzenia. Wniosek ten potwierdza jednoznacznie treść akt administracyjnych sprawy - świadcząca: o wiedzy Zarządcy terenu (RZGW w W.), iż na terenie zaistniałej nielegalnej wycince (Protokół z oględzin przeprowadzonych w związku z usunięciem drzew bez wymaganego zezwolenia oraz zniszczeniem terenów zieleni, przeprowadzonych w dniu [...].), jak i o akceptacji przez RZGW w W. takiego, niezgodnego z prawem stanu rzeczy, gdyż prawie dwa miesiące po odbyciu w dniu [...]. wyżej wymienionych oględzin - w dniu [...]. - RZGW w W. podpisał bez zastrzeżeń znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy Protokół odbioru końcowego Nr [...], w którym powierzone spółce [...] do wykonania zadanie, związane z gospodarką drzewostanem, które zostało określone w pkt 3. tego dokumentu jako "wykonane bez wad"; zaś w pkt 6.. "Jakość robót" - jakość tę oceniono także jako "dobrą".

Skoro więc RZGW w W. - działając jako Zarządca terenu i zleceniodawca robót, nie uzyskał dla tychże robót wymaganego prawem zezwolenia na usunięcie drzew, prowadził bezpośredni nadzór inwestorski nad działaniami Wykonawcy (PHU E. ), zaś - następnie - zatwierdził działania tej spółki jako wykonane właściwe, posiadając niezbitą wiedzę o rażących nieprawidłowościach, zaistniałych w trakcie wykonywania przez [...] zleconych jej czynności - to w sprawie nie może być wątpliwości iż uchylona niezasadnie przez SKO w C. decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...]. o wymierzeniu kary pieniężnej powinna być skierowana właśnie do RZGW w W.. OTOP nie zgodził się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż argumentem za uchyleniem wydanej decyzji organu I instancji o wymierzeniu omawianej kary mógł być brak ustalenia dokładnej daty zaistniałego zdarzenia nielegalnego usunięcia drzew. Bowiem z wymienionego już w niniejszej skardze protokołu z wizji odbytej na miejscu zdarzenia w dniu [...]. wynika jednoznacznie, że usunięcie drzew, związane z pracami wykonywanymi niewłaściwie przez [...], miało miejsce po [...]., co zostało zgodnie potwierdzone przez wszystkich uczestników wizji. W tym stanie rzeczy OTOP uważa, że wynikający wprost z akt sprawy czasokres zdarzenia (zaledwie dwu-tygodniowy) jest wystarczająco dokładny dla sprecyzowania czasu tej wycinki i pewnego uwiarygodnienia jej zajścia. Ponadto OTOP zwrócił uwagę też na błędną przesłankę dla umorzenia przez SKO dalszego prowadzenia organu I instancji wywiedzioną na końcu str. 4 uzasadnienia zaskarżonej decyzji - z okoliczności iż w sprawie nielegalnej wycinki toczyło się postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w C., która wobec nie wykrycia sprawców postanowieniem z dnia [...]. umorzyła śledztwo.

Konkludując OTOP wskazał, że nawet jeżeli nie istniały podstawy do utrzymania decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...]. w mocy - to organ odwoławczy winien wydać w tej sprawie ponowne rozstrzygnięcie typu kasacyjnego, a nie umarzać dalsze postępowanie organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn, wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia [...] r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylająca decyzję Wójta Gminy D. o wymierzeniu kary pieniężnej za wycięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia i umorzeniu postępowania pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał bowiem, że organ pierwszej instancji dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy, co do wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Podstawowa kwestia sporna, jaka powstała na gruncie sprawy, dotyczyła ustalenia i oceny okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy i powodujących konieczność rezygnacji przez organy z prowadzenia wszczętego postępowania, a w konsekwencji zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Przeprowadzona przez Sąd, we wskazanym zakresie i według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przechodząc do szczegółowych rozważań, w pierwszej kolejności wskazać należy, że materialną podstawę prawną do wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia stanowi przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. o ochronie przyrody (Dz. U z 2015 r., poz. 1651 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Obowiązek uzyskania pozwolenia na usuniecie drzew, za wyjątkiem drzew objętych na podstawie art. 83 ust. 6 ustawy zwolnieniem przedmiotowym, określa art. 83 ust. 1 ustawy. Zauważyć trzeba, że regulacja art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy nie przewiduje możliwości odstąpienia od nałożenia kary. Kategoryczne stwierdzenie "wymierza karę" oznacza, że decyzja wydana w tym przedmiocie ma charakter związany i organ nie podejmuje rozstrzygnięcia na zasadzie uznania. Tym samym, w przypadku zaistnienia okoliczności wyczerpujących hipotezę art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, a więc usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, organ ma bezwzględny obowiązek wymierzenia z tego tytułu administracyjnej kary pieniężnej. Jego zastosowanie wymaga jednak przede wszystkim uprzedniego ustalenia tego, kto i kiedy dokonał usunięcia drzew. Aby wydać decyzję merytoryczną w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, konieczne jest bowiem ustalenie, po pierwsze, że miało miejsce usunięcie drzewa i kiedy, a po wtóre, że istnieje podmiot, na który kara administracyjna może i powinna zostać nałożona. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwala na dokonanie oceny co do tego, czy w badanym stanie faktycznym istniał podmiot zobowiązany do uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew i czy wobec ich usunięcia bez takiego zezwolenia istnieją podstawy do nałożenia na ten podmiot kary pieniężnej, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Wyjaśnić należy, że o ile z art. 83 ust. 1 ustawy wynika, kto może ubiegać się o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, to art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy nie wskazuje wprost adresata nakazu ustalanego na jego podstawie. Co do wykładni ostatnio podanej regulacji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przeważający w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie którym kara za wycięcie drzew może być wymierzona takiemu właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości, który dokonał wycięcia drzew bez zezwolenia albo gdy zlecił dokonanie takiej wycinki osobie trzeciej lub gdy wiedział o zamiarze wycinki przez osobę trzecią i godził się na taką ewentualność. Dla nałożenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy na określoną osobę konieczne jest bowiem wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu a zniszczeniem drzew lub krzewów. Ponadto karę można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, wskazanego w art. 83 ust. 1 ustawy. Jeżeli natomiast drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela czy posiadacza nieruchomości, i w sposób, któremu nie mogli oni zapobiec, wtedy właściciel lub posiadacz nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2320/10; wyroki WSA w Gdańsku: z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 898/10 i z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 121/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 261/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 664/12; dostępne w Centralnej B. O. S. Administracyjnych). Nie można bowiem przyjąć odpowiedzialności podmiotu wskazanego w art. 83 ust. 1 ustawy za bezprawne działania osoby trzeciej, na które nie miał on wpływu. Taka osoba trzecia, usuwając drzewo, odpowiada natomiast za przestępstwo lub wykroczenie przeciwko mieniu, odpowiednio na podstawie Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń.

Stosownie do powyższego przyjąć należy, że dla merytorycznego rozpoznania sprawy o nałożenie kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy konieczne jest ustalenie, czy podmiot, który usunął drzewa mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest podmiotem, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy. To, jak już wskazano, wymaga jednak uprzedniego, jednoznacznego wyjaśnienia, kto i kiedy dokonał usunięcia drzew. Bez ustalenia tych okoliczności nie jest możliwe stwierdzenie odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, skutkujące nałożeniem kary administracyjnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Zdaniem Sądu, postępowanie wyjaśniające w tym zakresie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Zgodnie z wymogiem określonym w § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia z dnia [...] r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), w sprawie przeprowadzono oględziny nieruchomości, które uznać należy za obligatoryjny element postępowania dowodowego w przedmiocie wymierzenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy i obligatoryjny środek dowodowy. Ponadto wezwano do złożenia w formie pisemnej wyjaśnień w zakresie okoliczności faktycznych usunięcia drzew z koryta rzeki Bug i pasa przybrzeżnego (pismo Wójta Gminy D. z dnia [...] r., nr [...], k. 180 akt admin.).

Odnośnie tych kwestii Kolegium wszechstronnie rozpatrzyło cały zebrany materiał dowodowy, który potwierdził fakt bezprawnego wycięcia drzew, jednak nie doprowadził do ujawnienia sprawcy i dokładnej daty wycinki.

Na tę okoliczność wyraźnie wskazał organ odwoławczy, godząc się w tym zakresie ze stanowiskiem R. W., i jednocześnie kwestionując przedstawioną przez Wójta Gminy W. argumentację o usunięciu przedmiotowych drzew w związku z prowadzoną inwestycją polegającą na "usunięciu z koryta rzeki zatorów z powalonych, zatopionych i spłyniętych drzew, pni, gałęzi oraz nagromadzonych zanieczyszczeń i odpadów zatopionych przez wodę" na zlecenie RZGD przez J. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. U. H. E. z K. K.. Także w ocenie Sądu, opierając się o zgromadzony materiał dowodowy, nie sposób przyjąć, by RZGD lub wykonawca samodzielnie usunęli drzewa lub zleciły innemu podmiotowi dokonanie tej czynności.

W ocenie sądu ani zapisy umowy nr [...] z dnia [...] r., ani zapisy Dziennika budowy z dnia [...] r., jak i protokół odbioru końcowego z dnia [...] r. (k. 321 akt admin.) nie dają podstaw do przyjęcia, że RZGW zlecił usunięcie drzew albo wiedział o tym fakcie.

Z Dziennika budowy wynika, że Inspektor zlecił kierownikowi budowy, aby w nim rejterować pisemnie przebieg robót oraz wszelkich okoliczności zachodzących w toku ich wykonywania i mających znaczenie przy ocenie technicznej prawidłowości wykonania udrożnienia rzeki (k. 241 akt admin.). Należy zwrócić uwagę, że dziennik budowy zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia z dnia [...] r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) stanowi urzędowy dokument przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót i jest wydawany odpłatnie przez właściwy organ. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że dziennik budowy ma walor dokumentu urzędowego i dopóki jego treść nie zostanie podważona, należy ją uznać za wiążącą (Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia [...] r., sygn. akt I ACa [...], LEX nr 1808618).

Zapisy powyższych dokumentów określają jedynie zakres plac zleconych tj. realizacja zagadania "Udrożnienia koryta rzeki granicznej Bug na odcinku od km 488+300 w m. Starosiele do km 492+750 w m. K. (gm. Dubienka, pow. C., woj. L.)" - (umowa nr [...], k. 251 akt admin.), czy okoliczność przekazania niezbędnych dokumentów (m.in. dziennika budowy). Zapisy umowy (§ 7) wskazują poza tym, że w sytuacji przyjęcia, że roboty wynikające ze zmian wprowadzonych do dokumentacji projektowej wykraczają poza zakres przedmiotu zamówienia, a ich wykonanie miałoby być niezbędne do prawidłowej jego realizacji, zamawiający może udzielić wykonawcy dodatkowego zamówienia. Z akt niniejszej sprawy nie wynika, że jakiekolwiek dodatkowe zamówienie zostało zlecone. W dzienniku budowy co prawda jest odniesienie się do już wyciętych drzew, ale adnotacja kierownika budowy w zakresie wykonanych prac dotyczy tylko kwestii ich "usunięcia z koryta rzeki Bug zatorów powalonych i spływających drzew".

Ponadto nie można uznać, że sam fakt zatwierdzenia przez zleceniodawcę powyższych prac i uznania, że prace te zostały wykonane "dobrze" i przyjęte bez uwag, przesądza, że RZGW zaakceptował bądź zlecił usunięcie drzew. Nie można też przyjąć, że wykonawca prac "zapewniając ogólny dozór terenu robót" (§ 4 pkt 5 umowy) wyciął sporne drzewa albo, że zleceniodawca o tym wiedział. Brak dowodów bowiem w tym zakresie.

W ocenie Sądu zatem słusznie Kolegium nie podzieliło wywodów Wójta, słusznie akcentując, iż prowadzone postępowanie wyjaśniające nie wskazało w sposób jednoznaczny na sprawcę wycinki drzew, ani na moment i przyczynę wycinki. To ustalenie Kolegium nie jest dowolne, ponieważ ma swe podstawy w prawidłowo przeprowadzonej ocenie zebranych dowodów.

Z powyższego wynika, że trafnie uznano w zaskarżonej decyzji, iż dostępne dowody nie ujawniły sprawcy i daty dokonanej wycinki. Nie wykazały też, jaka była tego przyczyna. Tych istotnych ustaleń organu odwoławczego zdaje się nie dostrzegać strona skarżąca, skoro w skardze stawia zarzut niezakwestionowania stanowiska "sugerującego, że drzewa zostały usunięte w związku z prowadzonymi pracami w linii koryta rzeki przez RZGW, co stanowi domniemanie odpowiedzialności.

W tym stanie rzeczy, za zasadne uznać należało umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego. Skoro bowiem postępowanie nie doprowadziło do ustalenia osoby odpowiedzialnej za wycinkę drzew, to brak było podstaw do ustalania odpowiedzialności RZGW w tym zakresie i w konsekwencji do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że bezprzedmiotowość, o której możemy mówić w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Zachodzi ona zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Zawsze jednak oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Organ umarza więc postępowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Na aprobatę zasługuje przyjmowany w orzecznictwie pogląd, wedle którego istota bezprzedmiotowości postępowania polega na nastąpieniu takiego zdarzenia prawnego lub faktycznego, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 467/11 i wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 48/13, CBOSA). Decyzja organu orzekająca o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga zatem o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Jej wydanie jest obligatoryjne w przypadku bezprzedmiotowości.

Powyższe dowodzi, iż Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jak również innych przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.