Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1366/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 marca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie: AWSA Kazimierz Bandarzewski AWSA Janusz Kasprzycki ( spr.) Protokolant: Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2006 r. sprawy ze skargi H.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej H.B. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2002r., znak: [...], na podstawie art. 20 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1, art. 53 ust. 1 i 2, art. 55 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.), Starosta O. udzielił H. i M. J., A. i E. K. pozwolenia wodnoprawnego na pobór i odprowadzanie wody z rowu bez nazwy dla kompleksu karpiowych stawów rybnych: "R." położonych w gminie O.

W uzasadnieniu Starosta O. wskazał, że wnioskujący wystąpili o prolongatę pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez W.B. z dnia 28 września 1990r. Do wniosku dołączyli opracowany w 1990r. operat wodnoprawny wraz z aktualnymi wypisami z rejestru gruntów. Wszystkie zarzuty podniesione przez H.B. nie zasługują na uwzględnienie.

W imieniu H.B. wniosła odwołanie od tej decyzji Z.T. podnosząc w nim, że A. i E.K. nie byli stroną. Nie mogą więc, występować z wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne. Podniosła również aspekt nie obowiązywania przepisów przywołanych w podstawie prawnej decyzji Starosty O. Pozwolenie wodnoprawne, którego prolongaty chcą wnioskujący, już dawno wygasło. Jej zdaniem organ nim wyda pozwolenie wodnoprawne winien rozstrzygnąć spór, o którym mowa w art. 36 ust. 2 Prawa wodnego z 1974 r.

W wyniku rozpoznania tego odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r., znak: [...], w oparciu o art. 138 § l pkt l i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), Wojewoda uchylił decyzję I instancji w części dotyczącej pkt III tej decyzji i w tym zakresie orzekł na nowo: "III stwierdzić należy, że udzielone niniejszą decyzją pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń". W pozostałym zakresie utrzymał decyzję I instancji w mocy.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zarzut nie posiadania przez A. i E. K. interesu prawnego jest niesłuszny albowiem prawo wodne nie zna pojęcia prolongaty. Wniosek ten jest w istocie zatem wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego. Wojewoda przyznał, że błędem jest przywołanie przepisów ustawy Prawo wodne z 1974r. Nie ma to jednak wpływu na rozstrzygnięcie i nie rodzi konieczności uchylenia kwestionowanej decyzji. Wojewoda powołał się na orzecznictwo sądowe w tym zakresie, że nawet przywołanie przepisów ustawy już nie obowiązującej nie może pociągać za sobą takiego skutku. Nie jest też to podstawa do stwierdzenia nieważności takiego aktu prawnego, ani też do umorzenia postępowania, bo art. 105 k.p.a. mówi dokładnie przy zaistnieniu jakich przesłanek organ administracji postępowanie umarza. Zdaniem Wojewody nie znajduje uzasadnienia aspekt konieczności usunięcia rury zasilającej w wodę, jak podnosiła odwołująca się H.B., działająca przez Z.T., iż wskutek wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego urządzenia te, służące do szczególnego korzystania z wód, stały się zbędne, w szczególności rura przechodząca przez staw nr 2. Wbrew tym twierdzeniom urządzenia te nie stały się zbędne, albowiem J. wystąpili z wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne. Art. 36 pkt 2 Prawa wodnego nie znajduje w tym stanie faktycznym zastosowania. Prawo wodne dotyczy bowiem sporów o rozgraniczenie gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi z gruntami przyległymi do tych wód. Zgodnie z art. 14 ust. l Prawa wodnego z 18 lipca 2001 r. grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód w granicach określonych liniami brzegu. Podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów doń przyległych(art. 15 ust. 3 Prawa wodnego). W przypadku stawów rybnych i rowu doprowadzającego wodę mamy do czynienia z urządzeniami wodnymi(art. 9 ust. l pkt 19) zaliczonymi do urządzeń melioracji szczegółowej (art. 73 ust. l pkt l i pkt 4 Prawa wodnego). Staw nr l jest własnością A.K. - córki wnioskodawców natomiast we władaniu pozostałych znajdują się stawy nr 3 i 4. Nieuzasadnione są także dalsze zarzuty. W myśl art. 123 ust. 2 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Stąd też należało zreformować w tym zakresie decyzję organu I instancji. Brak jest natomiast podstawy do zapisu, ze operat wodnoprawny jest integralną częścią pozwolenia wodnoprawnego. bo wynika to jasno z treści art. 128 Prawa wodnego. Z treści odwołania nie wynika w jaki sposób zamierzone korzystanie z wód wpłynie szkodliwie na interesy H.B. Z pism odwołującej się z 23 maja 2001r. i 11 grudnia 2001r. wynika, że tereny własności H.B. są zalewane przez rów "bez nazwy" w wyniku jego złego stanu technicznego, a nie z powodu przesiąkania wody ze stawów. W Punkcie II decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym zobowiązani zostali poinformowani o konieczności partycypowania w konserwacji tego rowu. Pozwolenie to zostało udzielone pod określonymi warunkami, co powinno wykluczyć niekorzystne oddziaływanie na interesy osób trzecich. W przypadku jednak naruszeń w tym zakresie, Zgodnie z art. 133 organ je wydający może zmienić takie pozwolenie, nałożyć dodatkowe warunki, miedzy innymi wykonania i utrzymania urządzeń zapobiegających szkodom.

W skardze do sądu administracyjnego, działająca w imieniu H.B. – Z.T. - powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji i instancji, a więc kwestie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym, nie posiadania interesu prawnego przez A. i E. K., powołania nie obowiązujących przepisów Prawa wodnego w podstawie prawnej pozwolenia wodnoprawnego. Błędne wnioski organu II instancji co do doprowadzania wody rowem "bez nazwy". Nie przebiega on po gruncie własności H.B. Podniosła, że są dwa rowy: jeden od narożnika stawu nr 3 o długości, około 18 mb, biegnący pod groblą, następnie drogą polna i częściowo łąką własności H.B., który jest zarurowany rurą o przekroju 0 0,3 m, Drugi, jest nie zarurowany, dochodzi do rowu "bez nazwy" i biegnie po łące H.B. To tego rowu, częściowo biegnącego przez łąkę i zarurowanego domagała się usunięcia skarżąca. Nie zgadza się z wypowiedziami Spółki Wodnej z O. co do konserwacji rowu. Osoba wypowiadająca nie jest, zdaniem skarżącej, do tego upoważniona. Z informacji pozyskanych przez skarżącą (od Pani G.) wynika, ze spółka wodna może przeprowadzić konserwację tylko tych części, gdzie znajdują się wyloty melioracyjne. Nie może ona obciążać kosztami konserwacji właścicieli stawów, skoro nie zlecono im tych czynności. Skoro zobowiązany nie wie kto ma konserwować rów "bez nazwy", to oznacza to, zdaniem skarżącej, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, a decyzje obu instancji należy uchylić.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał w całej rozciągłości swoje stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).

W świetle art. l § l p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych ( art. l i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § l p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonuj ą również z urzędu.

Skarga jest uzasadniona. Sąd stwierdził bowiem w wyniku przeprowadzonej kontroli, że decyzje organów obu instancji wydane w niniejszej sprawie naruszają prawo.

Wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego został złożony w dniu 4 maja 2001 r. Zgodnie zatem z treścią art. 204 ustawy z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, póz. 1229 ze zm.), "sprawy wszczęte a nie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpoznaniu w trybie określonym w ustawie z zastrzeżeniem ust. 2 i 3."

W myśl ust 2 art. 204 Prawa wodnego "W sprawach wszczętych, a niezakończonych wydaniem decyzji ostatecznej przed dniem wejścia w życie ustawy, w zakresie opłat:

1) za szczególne korzystanie z wód, z wyłączeniem opłat za pobór wody i odprowadzanie ścieków,

2) za korzystanie ze stanowiących własność Skarbu Państwa urządzeń wodnych - stosuje się przepisy dotychczasowe.

Stosownie natomiast do treści ust. 3 art. 204 Prawa wodnego ,,W sprawach opłat należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe."

Z wyżej przytoczonego przepisu art. 204 Prawa wodnego wynika zatem, że niniejsza sprawa powinna być rozstrzygana w oparciu o przepisy ustawy z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm., zwanej dalej w skrócie Prawo wodne).

Nie ulega żadnym wątpliwościom, że w niniejszym przypadku wymagane było uzyskanie dla poboru i odprowadzenia wody z rowu "bez nazwy" dla kompleksu karpiowych stawów "R." pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 122 Prawa wodnego jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. Szczególnym korzystaniem z wód jest, w myśl art. 37 Prawa wodnego, korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności pobór oraz odprowadzenie wód powierzchniowych lub podziemnych.

Stosownie do treści art. 131 ust. l Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, do którego należy dołączyć:

1) operat wodnoprawny, zwany dalej "operatem",

2) decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów

jest ona wymagana; jeżeli decyzja ta nie jest wymagana - wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został sporządzony,

3) opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym.

Ust 4. co dopiero powołanego art. 131 Prawa wodnego stanowi, że pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych może być wydane na podstawie projektu tych urządzeń, jeżeli projekt ten odpowiada wymaganiom operatu, o którym mowa w art. 132.

Art. 132 Prawa wodnego określa jakie wymogi powinien spełniać operat wodnowprawny. Wymaga on sporządzenia operatu w dwóch częściach opisowej i graficznej. Część opisowa powinna w szczególności zawierać:

1) oznaczenie zakładu ubiegającego się o wydanie pozwolenia, jego siedziby i adresu,

2) wyszczególnienie:

a) celu i zakresu zamierzonego korzystania z wód,

b) rodzaju urządzeń pomiarowych oraz znaków żeglugowych,

c) stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

d) obowiązków ubiegającego się o wydanie pozwolenia w stosunku do osób trzecich.

3) charakterystykę wód objętych pozwoleniem wodnoprawnym,

4) ustalenia wynikające z warunków korzystania z wód regionu wodnego,

5) określenie wpływu gospodarki wodnej zakładu na wody powierzchniowe oraz podziemne,

6) sposób postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności bądź wystąpienia awarii, jak również rozmiar i warunki korzystania z wód oraz urządzeń wodnych w tych sytuacjach.

Część graficzna operatu natomiast powinna zawierać:

1) plan urządzeń wodnych, naniesiony na mapę sytuacyjno-wysokościową terenu z zaznaczonymi nieruchomościami, usytuowanymi w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, z oznaczeniem powierzchni nieruchomości oraz właścicieli, ich siedzib i adresów.

2) zasadnicze przekroje podłużne i poprzeczne urządzeń wodnych oraz koryt wody płynącej w zasięgu oddziaływania tych urządzeń,

3) schemat rozmieszczenia urządzeń pomiarowych oraz znaków żeglugowych,

4) schemat funkcjonalny lub technologiczny urządzeń wodnych.

Dodatkowe wymagania odnoszące się do treści operatu, zwłaszcza tego, na podstawie którego wydaje się pozwolenie wodnoprawne na pobór wód, oprócz odpowiednich danych, o których mowa w ust. 2 i 3, stawia ust. 4 art. 132 Prawa wodnego stanowiąc, że winien on zawierać:

1) określenie wielkości średniego dobowego poboru wody z podaniem bilansu zapotrzebowania wody w okresie obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego,

2) opis techniczny urządzeń służących do poboru wody,

3) określenie rodzajów urządzeń służących do rejestracji oraz pomiaru poboru wody,

4) określenie zakresu i częstotliwości wykonywania wymaganych analiz pobieranej wody.

W rozpatrywanej sprawie przedłożony wraz z wnioskiem, następnie uaktualniony "operat hydrotechniczny", nie spełnia wyżej przedstawionych wymogów stawianych tego typu opracowaniom. W części opisowej tego opracowania brak określenia podmiotów ubiegających się o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, celów i zakresu korzystania z wód. Nie zwiera on ustaleń wynikających z warunków korzystania z wód regionu wodnego, w którym zlokalizowane są stawy przedmiotowego kompleksu stawów karpiowych "R". Brak w nim także określenia wpływu poboru wód na wody powierzchniowe oraz podziemne. Nie został określony także sposób postępowania przy rozruchu urządzeń wodnych. Część graficzna znajdującego się w aktach sprawy opracowania także nie spełnia wymogów stawianych operatom wodnoprawnym. Nie zawiera schematu funkcjonalnego i technologicznego wszystkich urządzeń wodnych, zwłaszcza urządzeń służących w tym wypadku do poboru wody dla stawów rybnych. Brak jest ich opisu technicznego, określenia rodzajów urządzeń służących do pomiaru poboru wody, określenia wielkości średniego dobowego poboru wody z podaniem bilansu zapotrzebowania wody w okresie obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego.

Opracowanie nie zawiera również określenia zakresu i częstotliwości wykonania analiz pobieranej wody. Już z samej treści "sprawozdania technicznego" operatu hydrotechnicznego wynika, że został ono opracowany dla innych celów - wpisu do Księgi wodnej, a nie dla uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

W kwestii spełnienia wymogów ustanowionych wyżej powołanym przepisem art. 132 Prawa wodnego organy obu instancji w ogóle się nie wypowiedziały. Podobnie i w kwestii spełnienia wymogów stawianych art. 131 ust. l Prawa wodnego.

Wreszcie, organy orzekające w sprawie pozwolenia wodnoprawnego winny dokonać oceny zgodności wniosku o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Słusznie stwierdza w wyroku z dnia 4 października 1999r. Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt: IV S.A. 1474/97, publik, w ONSA 2000/4/150, że pozwolenie wodnoprawne, którego przedmiotem jest w szczególności zezwolenie na wykonanie urządzeń wodnych na danym terenie dotyczy w swej istocie sposobu zagospodarowania tego terenu. Każda zatem decyzja kształtująca sposób wykorzystania przestrzennego terenu, w tym sposób zagospodarowania położonej na nim nieruchomości, musi być zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Obliguje to w każdym wypadku organ orzekający w takiej sprawie do dokonania z urzędu zgodności wniosku, m.in. o pozwolenie wodnoprawne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jest nie do przyjęcia sytuacja, w której właściciele sąsiednich nieruchomości dysponowaliby decyzjami ustalającymi sposób zagospodarowania tych nieruchomości (jedną wydaną na podstawie prawa wodnego, druga, na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym), wzajemnie się wykluczającymi.

Organy obu instancji w ogóle nie wypowiedziały się zatem co do postanowień art. 125 Prawa wodnego, mówiącego, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać:

1) ustaleń warunków korzystania z wód regionu wodnego lub warunków korzystania z wód zlewni,

2) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

3) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska oraz dóbr kultury wpisanych do rejestru

zabytków, wynikających z odrębnych przepisów.

Okoliczności te są istotne dla treści rozstrzygnięcia, gdyż, w myśl art. 126 Prawa wodnego w przypadku, jeżeli:

1) projektowany sposób korzystania z wody narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 125 pkt l i 2, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 125 pkt 3.

2) projektowany sposób korzystania z wody dla celów energetyki wodnej nie zapewni wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, odmawia się pozwolenia wodnoprawnego.

Nadto organ odwoławczy słusznie zauważając błąd organu I instancji w postaci oparcia decyzji na przepisach nie obowiązującej już ustawy Prawo wodne z 1974r., powinien był wskazać w uzasadnieniu swojej decyzji, które konkretnie przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) mają w tym konkretnym stanie faktycznym zastosowanie. Następnie powinien był przedstawić ich rozumienie, określić, które z faktów w ramach teorii dowodów zostały udowodnione i dla czego, przedstawić proces subsumcji tych faktów pod stosowne przepisy Prawa wodnego, wreszcie winien przedstawić ustalone następstwa prawne wynikające z tych przepisów. W powyższych kwestiach organ odwoławczy nie wypowiedział się, co stanowi naruszenie postanowień art. 6, mówiącego o obowiązku organu działania na podstawie prawa. Nie buduje to zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), gdyż nie wyjaśnia przesłanek działania organu, do czego obligują postanowienia art. 11 k.p.a. Organy orzekające nie zebrały więc i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w myśl postanowień art. art. 7 , 77 k.p.a.

Powyższe obrazuje nie tylko naruszenia prawa procesowego: art. 6, 7, 8, 11, 77 § l, 107 § 3, art. 138 § l pkt 2 k.p.a., ale także prawa materialnego: art. 125, 126, 131, 132 Prawa wodnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W takim stanie rzeczy. Wojewódzki sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § l pkt l lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).