Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 247/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 14 września 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. B. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 20 września 2021 r. M. B. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") wystąpił do Burmistrza J. (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem B. B..

Decyzją z 18 października 2021 r. Burmistrz, na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem B. B.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że B. B. (ur. w 2009 r.) choruje na zespół Tourette’a, legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z 1 lutego 2019 r., ważnym do 28 lutego 2022 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od wczesnego dzieciństwa. Odwołując się do ustaleń przeprowadzonego 29 września 2021 r. wywiadu środowiskowego Burmistrz podał, że M. B. mieszka z synem

w J. przy ul. [...] Matka B. B. jest pozbawiona praw rodzicielskich i nie łoży na utrzymanie syna. B. B. uczęszcza do Szkoły Podstawowej w J., uzyskując bardzo dobre wyniki w nauce. Jest on doprowadzany

i odprowadzany do szkoły przez ojca lub przez babcię, która mieszka obok. Podczas wywiadu M. B. oświadczył, że syn jest osobą niesamodzielną, przez co wymaga pomocy opiekuna m.in. przy kąpieli i ubieraniu. Większość czynności pomocowych związanych z obsługą B. spoczywa na Wnioskodawcy.

Organ pierwszej instancji podał, że podczas wywiadu środowiskowego Wnioskodawca oświadczył, że nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na czas poświęcany niepełnosprawnemu synowi. Jednocześnie oznajmił, że wyłącznie w sezonie letnim może "podjąć zatrudnienie", tj. odwiesić działalność gospodarczą i zająć się wynajmem pokoi, bowiem wówczas większość czynności pomocowych nad B. B. wykonują obie jego babcie. Burmistrz wskazał, że M. B. od kilkunastu lat prowadzi niezmienny styl życia, od 1 lipca 2000 r. prowadzi działalność gospodarczą w postaci wynajmu pokoi

w rokrocznych okresach sezonu letniego, nie podjął żadnego innego długofalowego zatrudnienia, oprócz krótkotrwałych (kilkumiesięcznych) umów zlecenia, a ostania umowa ustała w 2002 r. Zaznaczono, że zarówno przed urodzeniem syna, jak i po jego urodzeniu schemat prowadzonej działalności jest taki sam, zatem nie ma żadnej zmiany w sposobie zarobkowania Wnioskodawcy.

Organ pierwszej instancji podał, że od 2016 r. (z przerwą w okresie od 2017 r. do 2019 r., kiedy umieszczono B. B. w tymczasowej spokrewnionej rodzinie zastępczej, tj. u babci) przyznawał i uchylał (na wniosek Strony w czasie prowadzenia działalności gospodarczej), prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Burmistrza wydane wobec syna Strony orzeczenie o niepełnosprawności, w tym konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie stanowiło przeszkody do wykonywania przez Wnioskodawcę pracy w każdym sezonie letnim. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ pierwszej instancji podkreślił, że opieka nad osobą niepełnosprawną musi być stała w sensie trwałości i długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Burmistrz powtórzył, że zarówno przed wydaniem, jak i po wydaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wobec B. B. Wnioskodawca nie zmieniał charakteru prowadzonej przez siebie działalności, corocznie podejmując zatrudnienie przez odwieszanie i zawieszanie działalności gospodarczej. Z kolei na czas "posezonowy", przed ubieganiem się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, Wnioskodawca rejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Mając to na uwadze organ pierwszej instancji ocenił, że niepodejmowanie, tudzież rezygnacja z pracy przez Stronę "po sezonie letnim" nie ma realnego i faktycznego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, lecz wiąże się z sezonowym charakterem prowadzenia działalności gospodarczej na terenie J..

Podsumowując Burmistrz przyznał, że Wnioskodawca wypełnia obowiązki opieki wobec niepełnosprawnego syna (lecz wynika ona z prawnej i moralnej powinności), natomiast nie spełnia wszystkich przesłanek niezbędnych do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku

z opieką nad synem.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 10 lutego

2022 r. utrzymało ją w mocy.

Odwołując się do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ odwoławczy podkreślił, że istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wymuszała konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Natomiast rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby całkowicie uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Wobec tego, świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu, w sytuacji zawieszenia prowadzenia działalności wynajmu pokoi po sezonie letnim. Opieka taka nie może również stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem poza sezonem letnim innego zatrudnienia.

Kolegium zwróciło uwagę na utrwalony w orzecznictwie sadów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także

w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. brak pracy, czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Tym samym, nie każda rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, a jedynie takie, których celem jest sprawowanie opieki. Wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz tylko do tych osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu - a nie z innych powodów - zaprzestają aktywności zawodowej.

Organ odwoławczy podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być dla Strony substytutem wynagrodzenia, jakiego nie uzyskuje poza sezonem letnim z uwagi na zawieszanie działalności gospodarczej. Zdaniem Kolegium przyznanie Wnioskodawcy tego świadczenia nie z powodu samej opieki sprawowanej nad synem, lecz z uwagi na utratę potencjalnego dochodu z racji zawieszenia na sezon zimowy działalności gospodarczej, nie uzasadnia przyznania wnioskowanego świadczenia. Opieka, jaka jest uwzględniana nad osobą niepełnosprawną w przypadku wnioskowanego świadczenia, musi być bowiem opieką stałą i długotrwałą a nie sezonową, jak w niniejszym przypadku. Ewidentnie bowiem to nie stan zdrowia (niepełnosprawność) syna B. i konieczność opiekowania się nim była powodem zaprzestania poza sezonem letnim aktywności zawodowej Strony.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samo sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz przesłanką uprawniającą do ubiegania się o to świadczenie jest rezygnacja z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania takiej opieki. Nie jest to w związku z tym świadczenie, które można traktować jako zastępcze źródło dochodu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że obowiązek opiekowania się synem wynika z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359) i poza tym jest moralnym obowiązkiem Wnioskodawcy jako rodzica. Natomiast rolą organów nie jest działanie mające na celu uznawanie lub nie trudu włożonego w wychowywanie niepełnosprawnego dziecka. Taki aspekt sprawy nie stanowi przesłanki przyznania tego świadczenia, podobnie jak przyjęcie, że Wnioskodawca jest w tym zakresie traktowany gorzej od innych obywateli.

W skardze na decyzję organu odwoławczego M. B., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię tego przepisu skutkującą jego niewłaściwym zastosowaniem, tj. odmową przyznania wnioskowanego świadczenia, podczas gdy Skarżący spełnia wszystkie przesłanki przewidziane w jego dyspozycji warunkujące przyznanie, tj. rezygnując z pracy zarobkowej polegającej na najmie pokoi zajmuje się w 100% opieką nad niepełnosprawnym synem B.;

2. art. 17 ust. 1 pkt 5 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie - przepis ten przewiduje katalog negatywnych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia, zaś wobec Skarżącego nie zaszła żadna z nich.

Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji administracyjnej;

2. art. 8 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego niezastosowanie,

tj. prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, przez mechaniczne stosowanie prawa, nie bacząc przy tym na zasady współżycia społecznego i dobro jednostki, a w szczególności osób niepełnosprawnych

i ich opiekunów;

3. art. 7 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego niezastosowanie

i nieuwzględnienie słusznego interesu Skarżącego, tj. samodzielnego sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, przez co musiał zrezygnować z wysokich dochodów, jakie niesie za sobą prowadzenie całorocznej działalności wynajmu pokoi

w nadmorskich miejscowościach;

4. art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na przeprowadzenie postępowania dowodowego

w sposób pobieżny (a tym samym zaniechanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego), czego konsekwencją było wadliwe ustalenie, że "rezygnacja z pracy nie ma realnego i faktycznego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnych synem", podczas gdy:

– w okresie zawieszenia działalności gospodarczej i w konsekwencji niepodejmowania jakiegokolwiek innego zatrudnienia Skarżący sprawuje bezpośrednią i wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym synem B.;

– pominięcie faktu, że w okresie zawieszenia działalności gospodarczej Skarżący nie wykorzystuje potencjału swoich nieruchomości - w celu ich wynajmu turystycznego; nadto - nie podejmuje żadnego innego zatrudnienia mimo w pełni produktywnego

i młodego wieku, albowiem powyższe jest niemożliwe przy sprawowaniu stałej opieki nad małoletnim i niepełnosprawnym synem;

– bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest analiza porównawcza aktywności Skarżącego z poprzednich lat, albowiem liczyć się powinna wyłącznie ocena

w dacie wnioskowania o świadczenie, ponadto organ przyznawał Skarżącemu wnioskowane świadczenie w poprzednich latach.

Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy odmówił Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pomimo, że w sprawie nie została spełniona żadna

z negatywnych przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 5 u.ś.r.

Podkreślono, że syn Skarżącego wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co potwierdza orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności

z 1 lutego 2019 r. Wskazano, że matka chłopca nie utrzymuje z nim żadnego kontaktu, Skarżący musi więc samotnie wychowywać niepełnosprawnego syna. Opieka nad dzieckiem wymaga od Skarżącego pełnej dyspozycji w ciągu doby, czego nie sposób pogodzić z pracą zarobkową. Podjęcie pracy przez Skarżącego jest możliwe tylko

i wyłącznie w sezonie letnim, kiedy chłopiec nie chodzi do szkoły, na korepetycje, czy terapię i w pomoc w opiece nad nim mogą włączyć się obie babcie.

Wskazano, że Skarżący jest jedynym żywicielem rodziny. Przyznano, że mógłby on kontynuować prowadzenie działalności gospodarczej w ciągu roku i czerpać z tego profity, jednak wówczas nie miałby kto opiekować się jego dzieckiem. Babcie nie mogą bowiem angażować się w opiekę nad chłopcem na co dzień, gdyż obie mają swoje obowiązki. Skoro zatem Skarżący rezygnuje z zatrudnienia w ciągu roku tylko po to, żeby w 100% poświęcić się opiece nad synem, a w sezonie letnim, gdy obie babcie w tym samym czasie są w stanie pomóc w opiece nad chłopcem - podejmuje pracę, aby móc zapewnić synowi życie na przyzwoitym poziomie, nie powinno być to przez organy negowane. W ocenie Skarżącego tego typu działanie organu jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego, gdyż pomimo tego, że Skarżący obecnie nie jest w złej sytuacji finansowej to po kilkunastu latach opieki nad chłopcem i nie osiąganiu przez cały ten czas żadnego innego dochodu niż otrzymywane świadczenie jego sytuacji finansowa mogłaby ulec drastycznemu pogorszeniu. Zaznaczono przy tym, że w czasie prowadzenia działalności gospodarczej Skarżący nigdy nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego. Jak dotąd ta praktyka nie budziła zastrzeżeń organów, bo jest zgodna z prawem.

Podsumowując podniesiono, że Skarżący spełnił wszystkie przesłanki pozytywne,

o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. - jest ojcem, który zrezygnował z pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad synem legitymującym się orzeczeniem

o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka

w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jedynie w sezonie letnim Skarżący korzysta z okazjonalnej pomocy babć, które są wtedy w stanie pomóc w opiece nad dzieckiem (w wakacje chłopiec nie ma szkoły, korepetycji, terapii). Skarżący - z racji tego, że jest jedynym żywicielem rodziny, może wówczas podreperować rodzinny budżet. W tym czasie Skarżący nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 lutego 2022 r. utrzymująca

w mocy decyzję Burmistrza z 18 października 2021 r. odmawiającą Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem B. B.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy u.ś.r., która

w art. 17 określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego

w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku

z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak wynika z przytoczonej wyżej regulacji świadczenie pielęgnacyjne w związku

z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o niepełnosprawności łącznie z ww. wskazaniami. Podstawowym zatem wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Należy zwrócić uwagę, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", zaś z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długotrwała.

W rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność posiadania przez syna Skarżącego orzeczenia o niepełnosprawności wydanego 1 lutego 2019 r. przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej

i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.) - dalej: "ustawa o rehabilitacji", z którego to orzeczenia wynika wyraźnie, że właściwy organ stwierdził konieczność zapewnienia B. B. stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7). W orzeczeniu tym potwierdzono również konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8), a także uzasadnioną potrzebę korzystania z systemu środowiskowego wsparcia

w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6).

Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.

Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do kwestionowania wskazanego powyżej orzeczenia. Treść orzeczenia o niepełnosprawności była zatem dla orzekających w sprawie organów wiążąca. Rolą tych organów było natomiast ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do jego przyznania i czy faktycznie sprawuje nad niepełnosprawnym opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu

o niepełnosprawności.

Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów (w tym wywiadu środowiskowego z 29 września 2021 r.) wynika, że B. B. choruje na zespół Tourette’a (w skład którego wchodzi ADHD i zaburzenie zachowań), przez co wymaga całodobowego nadzoru (nie potrafi sam przygotować posiłku, ubrać się, wykąpać). B. B. uczęszcza do szkoły publicznej (naukę realizuje w klasie integracyjnej zgodnie z orzeczoną potrzebą kształcenia specjalnego), Skarżący zaprowadza go na zajęcia, gdzie opiekę nad nim sprawuje nauczyciel wspomagający (który jest obecny przy B. podczas zajęć

i przerw między lekcjami), po zajęciach Skarżący odbiera syna ze szkoły. Poza nauką

w szkole B. B. uczęszcza na szereg zajęć dodatkowych: socjoterapię, logopedię, zajęcia sensoryczne, rozwijanie kompetencji emocjonalno-społecznych, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne oraz basen. Zajęcia te odbywają się nie tylko w miejscu zamieszkania Skarżącego i syna, ale również w P., R. i G.. Na zajęcia te dowozi syna Skarżący. Matka małoletniego B. została pozbawiona orzeczeniem sądowym władzy rodzicielskiej, nie utrzymuje kontaktów z synem, nie łoży na jego utrzymanie. Skarżący od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmie pokoi turystom w J. Działalność jest prowadzona wyłącznie w sezonie letnim (od mniej więcej połowy czerwca do mniej więcej połowy września), po czym jej prowadzenie jest przez Skarżącego zawieszane. W sezonie letnim, kiedy Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, B. zajmują się dwie jego babcie, z których jedna zabiera wnuka na kilka tygodni do siebie.

Zdaniem Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności sprawuje ojciec niepełnosprawnego dziecka, czyli Skarżący. Zgromadzony materiał dowodowy w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka Skarżącego nad synem, który jest znacznie ograniczony w samodzielnej egzystencji. Wszystkie wskazane wyżej czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do wieku i orzeczonej niepełnosprawności.

W związku z powyższym przyjęcie w sprawie stanowiska prezentowanego przez organy, zgodnie z którym Skarżący, który sprawuje opiekę zgodnie z wymogami

i w rozmiarze określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności, czyli opiekę o charakterze stałym i długoterminowym oraz jako opiekun niepełnosprawnego dziecka współdziała na co dzień w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (co w sprawie nie zostało podważone) może ponadto podjąć zatrudnienie lub pracę na innej podstawie, pozostaje

w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Należy wskazać, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17

ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki

i wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Przepis ten wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z tego orzeczenia, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała. W ocenie Sądu zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez Skarżącego jest zgodny z wymogami i w rozmiarze określonym

w orzeczeniu o niepełnosprawności.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie podważa twierdzeń Skarżącego

o sprawowaniu przez niego opieki w sposób stały oraz długotrwały pomimo tego,

że jego niepełnosprawny syn w dni powszednie przez kilka godzin dziennie przebywa poza domem (zajęcia w szkole). Wykonywanie przez opiekuna w tym czasie nawet zwykłych czynności związanych z zapewnieniem podopiecznemu właściwych warunków życia

(w tym załatwianie codziennych sprawunków i dbałość o dom), z zapewnieniem stabilnego stanu zdrowia dziecka (których szczegółowy opis Strona przedstawiła w trakcie postępowania), w ocenie Sądu również stanowi opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, której organy nie zdołały podważyć konkretnymi ustaleniami przeciwnymi. Czas pobytu syna poza domem daje bowiem Skarżącemu możliwość wykonywania czynności zabezpieczających podstawy ich wspólnej egzystencji i pozwala na całkowite skoncentrowanie się na pomocy synowi w niezbędnym zakresie po jego powrocie do domu. Organy nie wykazały, że przy skali zaangażowania Skarżącego w opiekę nad synem wynikającej ze stanu jego zdrowia i ograniczeń w samodzielnej egzystencji

w trakcie pobytu syna w szkole Skarżący wykonuje czynności niezwiązane z opieką, które mogłyby zaprzeczyć związkowi przyczynowemu pomiędzy opieką a brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (zob. wyrok NSA z 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę pogląd ten podziela. Warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez całą dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 359/22).

Zdaniem Sądu Skarżący spełnił wszystkie przesłanki pozytywne z art. 17 ust. 1 u.ś.r., albowiem jest ojcem, który zrezygnował z pracy zarobkowej (za które należy uznać zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej) w celu sprawowania opieki nad synem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W sprawie nie wystąpiła również żadna z przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., która pozbawiałaby Skarżącego wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się do twierdzeń organu odwoławczego, że Skarżący zawiesił działalność gospodarczą nie z racji opieki nad dzieckiem, lecz z uwagi na zakończenie sezonu na wynajem turystyczny pokoi należy wskazać, że prowadzenie działalności gospodarczej wyłącznie w sezonie letnim jest świadomym i przemyślanym wyborem Skarżącego, który zarówno w toku postępowania przed organami, jak i w skardze do tutejszego Sądu szczegółowo to uzasadnił. Taki sposób działania (łączenie opieki nad niepełnosprawnym synem z możliwością zarobkowania i pozyskiwania środków finansowych) wynika przede wszystkim z dwóch okoliczności. Po pierwsze, w sezonie letnim Skarżący ma możliwość korzystania z pomocy swojej matki i teściowej (babcie B.), które tylko wtedy są

w stanie pomóc w opiece nad dzieckiem (w wakacje chłopiec nie ma szkoły, korepetycji, terapii i innych dodatkowych zajęć, które w trakcie roku szkolnego angażują Skarżącego). Po drugie, jest rzeczą powszechnie wiadomą, że właśnie w okresie letnim działalność gospodarcza w zakresie wynajmu pokoi w miejscowości nadmorskiej jest najbardziej opłacalna (wakacje, najlepsza pogoda), przez co przez krótki czas Skarżący (jako jedyny żywiciel rodziny) może pozyskać środki finansowe w celu zapewnienia godnych warunków życia niepełnosprawnemu synowi. Na marginesie należy wskazać, że przez długi czas organy nie kwestionowały takiego sposobu działania Skarżącego, przyznając mu wnioskowane świadczenie po zawieszaniu przez niego działalności gospodarczej.

W związku z tym za całkowicie niezrozumiałe należy uznać przeświadczenie Kolegium,

że zawieszenie działalności gospodarczej spowodowane było chęcią uniknięcia opodatkowania w okresie, gdy wynajem pokoi nie przynosił dochodu, a także nieponoszeniem kosztów związanych w tym czasie z utrzymaniem pokoi. Skarżący przecież wyraźnie oświadczył, że mógłby wynajmować pokoje przez cały rok, uzyskując

z tego tytułu określony dochód (zapewne mniejszy niż w okresie letnim), ale wówczas nie miałby kto zajmować się jego niepełnosprawnym synem.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia

w sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą interpretacji przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od Kolegium na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.[pic]