Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 831/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Anetta Chołuj, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2017 r. I. W. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, strona) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia: społeczne i na Fundusz Pracy za okres 08.2013-12-2013 oraz zdrowotne za październik 2016 - w łącznej kwocie (wraz z odsetkami) , powołując się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Podniosła, że od sierpnia do grudnia 2013 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim nie wykonując żadnych prac i nie osiągając żadnego dochodu z prowadzonej wówczas działalności gospodarczej. Po okresie 11 miesięcy zwolnienia lekarskiego do chwili złożenia wniosku nie udało jej się odtworzyć działalności gospodarczej w pełnym zakresie. Obecnie wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pracy w kwocie 1459,48 zł, z czego po opłaceniu kosztów dostawy gazu, prądu, wody, telefonu i Internetu pozostaje jej na życie 320 zł, a kwota ta nie wystarcza nawet na zakup niezbędnych leków. Podkreśliła że w wyniku ciężkiej choroby jej możliwości fizyczne i psychomotoryczne spadły do zera i zapłata obecnie zaległych składek pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w tym zakupu lekarstw i dalszego leczenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. ZUS odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu ww. zaległych składek. Organ wskazał, że na podstawie wniosku skarżącej, jej pisma z dnia 12 czerwca 2017 r. wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, obecnie otrzymuje jedynie zasiłek chorobowy w kwocie ok. 1 100 zł, ostatni dochód z działalności gospodarczej wykazano za 2016 r. - 2 542 zł, ponoszone przez nią stałe wydatki wraz z kosztami utrzymania to kwota ok. 1140 zł, strona nie wykazała żadnych innych zobowiązań pieniężnych oprócz zadłużenia z tytułu składek. Skarżąca nie wykazała nieruchomości ani majątku ruchomego, jednak organ samodzielnie ustalił, że posiada ona trzy nieruchomości na terenie S.: lokal mieszkalny o pow.[...],[...] m2 przy ul. D., lokal mieszkalny o pow.[...],[...] m2 przy ul. W., lokal mieszkalny o pow.[...],[...] m2 przy ul. M.K..

Strona pismem z dnia 26 lipca 2017 r. zwróciła się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wyjaśniła, że zawsze opłacała składki ubezpieczeniowe, jednak przebywając na 11-miesięcznym zwolnieniu opłaciła tylko składkę zdrowotną, gdyż została poinformowana, że ją musi w tym czasie opłacać. Stwierdziła, że obecnie jej jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek chorobowy, ze względu na chorobę nie może wykonywać wielu czynności ani podjąć pracy zarobkowej, brak jej pieniędzy m.in. na stosowanie kosztownej diety zdrowotnej, ważnej

w leczeniu. Choroba wywołała u niej załamanie psychiczne i stany depresyjne. W piśmie z dnia 1 sierpnia 2017 r. stwierdziła ponadto, że wskazane przez organ w uzasadnieniu decyzji nieruchomości nie mogą stanowić zabezpieczenia egzekucyjnego, bowiem lokal przy ul. W. jest jej miejscem zamieszkania, w mieszkaniu przy ul. K. zamieszkuje jej syn wraz z żoną i półtoramiesięcznym dzieckiem, zaś własność lokalu nie została na niego przeniesiona ze względu na koszty związane z umową. Strona wyjaśniła również, że nie jest już właścicielką lokalu przy ul. D. z uwagi na rozwiązanie umowy dożywocia.

Organ odwoławczy do akt sprawy włączył wyciągi z ksiąg wieczustych dotyczących ww. nieruchomości na dzień 26 września 2017, kopię wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] orzekającego o rozwiązaniu umowy dożywocia przenoszącej na skarżącą własność lokalu mieszkalnego położonego przy ul. D. [...] w S., kopię zaświadczenia z gabinetu psychoterapeutycznego, potwierdzającego, że skarżąca z uwagi na depresję i związany z nią brak akceptacji choroby nowotworowej oraz niezdolność podjęcia leczenia onkologicznego musi uczestniczyć w psychoterapii. Skarżoną obecnie decyzją z dnia [...] października 2017 r. ZUS orzekł o utrzymaniu w mocy swojej decyzji z dnia lipca 2017 r., odmawiającej umorzenia składek.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności, o jakich mowa w art. 2: ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.) - dalej: u.o.s.u.s., gdyż z rachunku skarżącej prowadzone jest obecnie skutecznie postępowanie egzekucyjne. Organ odniósł się również do warunków umorzenia składek wynikających z w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365 ), stanowiących uszczegółowienie podstawy umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust 3a u.o.s.u.s. Organ uznał, że nie zachodzą przesłanki wskazane w §3 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia. Z ustaleń organu wynika bowiem, że skarżąca utrzymuje się obecnie z zasiłku chorobowego w kwocie ok. 1100 zł, jej wydatki związane z utrzymaniem to kwota ok. 1140 zł, nie ma innych zobowiązań pieniężnych. Wnioskodawczyni nie wykazała nieruchomości ani innego majątku ruchomego, ale na podstawie ksiąg wieczystych organ ustalił, że posiada ona - wskazane w decyzji pierwszoinstancyjnej - 3 nieruchomości w S.: przy ul. K., W. oraz

D.. Podkreślił, że ZUS ma prawo ustanawiania hipoteki przymusowej na wszystkich nieruchomościach stanowiących własność dłużnika, niezależnie od ich charakteru, także tych, w których on zamieszkuje. Zaznaczył, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających jej problemy zdrowotne, poza zaświadczeniem z gabinetu psychoterapii. Ponadto fakt regulowania przez wnioskodawczynię bieżących wydatków pozwala stwierdzić, że ma ona także zdolność do regulowania składek, zwłaszcza że istnieje możliwość ratalnej spłaty zadłużenia, na dogodnych dla dłużnika warunkach. Umorzenie zaległości z tytułu składek byłoby w takiej sytuacji premiowaniem nierzetelnego dłużnika. Końcowo organ podkreślił nadzwyczajny charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek oraz konieczność uwzględnienia tego, że działalność gospodarcza (w związku z którą powstał obowiązek uiszczania składek) jest prowadzona na własne ryzyko i bez znaczenia jest to czy zaległość powstała z winy umyślnej dłużnika, czy też w wyniku jego niewiedzy.

Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do tutejszego Sądu, wskazując ponownie na swoją trudną sytuację finansową i życiową. Oraz podkreślając, że zaległości powstały w sposób przez nią niezamierzony. Stwierdziła, że organ błędnie ocenił, iż ma ona możliwość spłaty zadłużenia, skoro reguluje bieżące wydatki związane z mieszkaniem - wskazując, że jest to jedynie przejaw jej odpowiedzialności oraz że po ich spłacie pozostaje jej na życie kwota ok. 300 zł, która nie daje jej możliwości godnego życie i opłacenia leczenia. Przy zakupie żywności, leków i innych przedmiotów musi korzystać z pomocy synów. Odnośnie wskazanych w decyzji nieruchomości stwierdziła, że proces zmian w księgach wieczystych może trwać nawet kilka miesięcy, czego organ jest świadomy, natomiast o własności mieszkania przy ul. D. w S. przesądził wyrok o rozwiązaniu umowy dożywocia. Z kolei uznanie przez organ, że potencjalną możliwość spłaty zadłużenia zapewnia lokal przy ul. K. W S., narusza przyjęte normy społeczne oraz ustawy chroniące przed bezdomnością, skoro w lokalu tym, w trudnych warunkach (26 m2) mieszka syn skarżącej z żoną i malutkim dzieckiem. Lokal został zakupiony wiele lat temu przez skarżącą i chociaż nie widnieje na nim obciążenie kredytowe, na jego zakup został zaciągnięty kredyt, który teraz spłaca syn. Z uwagi na koszty notarialne własność nie została wciąż przeniesiona. Natomiast mieszkanie przy ul. W. to jedyna przestrzeń życiowa skarżącej i jego sprzedaż czyniłaby ją osobą bezdomną.

Skarżąca zarzuciła, że organ nie uwzględnił jej orzeczenia o niepełnosprawności oraz zaświadczenia z poradni psychoterapeutycznej i wskazania do leczenia

psychiatrycznego w grupie onkologicznej - skarżąca bowiem właśnie ze względu na problemy psychiczne nie p była na siłach podjąć leczenia szpitalnego. Końcowo skarżąca wskazała, że obecnie otrzymuje tylko świadczenie rehabilitacyjne , przyznane na okres 4 miesięcy. Jej zdaniem w sprawie występuje przesłanka ważnego interesu osoby zobowiązanej , przemawiająca za umorzeniem należności. ZUS wyegzekwował z jej konta kwotę, którą uzyskała z pożyczki przeznaczonej na finansowanie leków i leczenia psychoterapeutycznego oraz rehabilitacji, co uniemożliwia jej dalsze leczenie oraz zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Do skargi dołączono: orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2015 r. kwalifikujące skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, decyzję ZUS z dnia [...] września 2017 r. o przyznaniu ją świadczenia rehabilitacyjnego, wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, potwierdzający wykreślenie jej z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] października 2017 r., postanowienie Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...] o nieobciążaniu skarżącej (pozwanej) kosztami nieuiszczonej opłaty od pozwu.

Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć one istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 p.p.s.a zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje uwzględnienie.

Instytucja umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych dokonywana w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie opera się o zasadę uznania administracyjnego. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, kompetencja do umorzenia zaległości przysługuje organowi. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny, musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i uwzględniać cele leżące u podstaw akceptowalnych warunków umorzenia należności z tytułu składek.

Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest wobec tego do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r" II GSK 176/07, LEX nr 399183).

Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji, podejmując w indywidualnej sprawie decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma też obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes obywateli, w tym strony postępowania i interes społeczny. Rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu obywateli oraz interesu publicznego znaleźć musi wyraz w uzasadnieniu decyzji, aby umożliwić kontrolę instancyjną lub ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym.

Uznaniowy, charakter decyzji w przedmiocie umorzenia musi z kolei mieć wpływ na zakres i sposób jej kontroli w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się zazwyczaj, że ocenie ze strony sądu podlega w

takich przypadkach jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji, nie zaś samo rozstrzygnięcie. Z tych też względów szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska - które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym Uzasadnienie takiej decyzji, jako jeden z elementów, winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Skoro swobodne uznanie nie może być tożsame z dowolnością, dlatego uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

W pierwszej kolejności należy w rozpoznawanej sprawie zwrócić uwagę na braki w jednoznacznym ustaleniu sytuacji majątkowej skarżącej. Jakkolwiek bowiem organ ustalając, że skarżąca jest właścicielką trzech nieruchomości, powołał się na zapisy ujawnione w księgach wieczystych, to zdaniem Sądu , w sytuacji powołania się przez skarżącą na fakt utraty prawa do mieszkania przy ul. D. w S. i przedłożenia wyroku o rozwiązaniu umowy dożywocia organ miał obowiązek wyjaśnić tę kwestię. Jak zresztą potwierdziła skarżąca na rozprawie, i co znajduje pokrycie w przedłożonym do skargi postanowieniu Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] października 2017 r., sygn. Akt [...], skarżąca odwoływała się od postanowienia o kosztach zawartego w wyroku stwierdzającym rozwiązanie umowy dożywocia, co z kolei mogło przełożyć się na opóźnienie w ujawnieniu nowego stanu prawnego w księgach wieczystych. Ponieważ organ odwołuje się do posiadanych przez skarżącą nieruchomości jako podstawowego zabezpieczenia sposobu spłaty należności, poczynienie należytych ustaleń w tej kwestii należy uznać za potencjalnie istotne dla wyniku postępowania.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. składki mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1356)

Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 pkt 1) tego rozporządzenia, organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ tymczasem, mimo ustalenia że skarżąca posiada dochód na poziomie niższym, niż przewiduje to tzw. minimum socjalne, nie uzasadnił, czy tak ustalona sytuacja finansowa nie będzie mogła być uznana za "zbyt ciężką", w rozumieniu przytoczonego przepisu rozporządzenia, w szczególności mając na uwadze podnoszony przez skarżącą stan zdrowia, który wskazuje raczej na brak perspektyw szybkiej poprawy. Rozważenie zawartej w powołanym rozporządzeniu wykonawczym przesłanki umorzenia "zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego", jaką jest m.in. sytuacja , gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, wymaga od organu nie tylko dokładnego ustalenia możliwości finansowych dłużnika, ale także odniesienia ich do poziomu jego potrzeb wynikających z niezbędnego utrzymania i ocenę realnych możliwości zaspokojenia tych potrzeb, także przy uwzględnieniu kolejnego obciążenia dochodu dłużnika na skutek egzekucji. Takiej oceny w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji jej poprzedzającej, zabrakło. Podkreślenia wymaga , że wskaźnik minimum, socjalnego określa już sam w sobie poziom uznany - z punktu widzenia statystyki, ale też polityki socjalnej - za minimalny gwarantujący pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania. Jak już natomiast Sąd zauważył, ocena co do zasobów majątkowych skarżącej jest co najmniej niekompletna, zważywszy, że organ nie wyjaśnił w istocie, które nieruchomości są rzeczywiście w posiadaniu skarżącej i czy istnieje realna możliwość prowadzenia z nich egzekucji.

Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego do tego przepisu należy także, zdaniem Sądu, mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (tak wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt. II GSK 1807/14, opubl. CBOSA). Organ w niniejszej sprawie nie rozważył w ogóle, czy sytuacja, którą może spowodować egzekucja zaległych składek, nie będzie dla skarżącego zbyt ciężka i nie odniósł się do realnych konsekwencji egzekucji tych

należności. Takiej oceny organ powinien, zdaniem Sądu dokonać mając na uwadze, że prawa każdego obywatela m.in. do ochrony pracy, ochrony zdrowia, rodziny i.t.p. są objęte gwarancjami konstytucyjnymi, a zatem przesłanki stosowania ulg w zapłacie należności publicznoprawnych winny być zazwyczaj interpretowane przez pryzmat możliwości realizacji tych gwarancji. Tym istotniejsze jest zatem, by organ właściwy sprawach umorzenia należności z tytułu składek , przy badaniu przesłanek określonych w powołanym rozporządzeniu odniósł się wyczerpująco do ustalonych w postępowaniu faktów i potwierdził lub wykluczył zagrożenie wskazanych wartości wnioskującego o ulgę. To, czy nawet w razie ich potwierdzenia, organ zdecyduje o odmowie przyznania ulgi z uwagi na inne wartości, należy do sfery uznania administracyjnego, jednak należyte ustalenie faktycznej sytuacji strony i jej przeanalizowanie w kontekście wpływu postępowania egzekucyjnego na jej zdolność utrzymania jest obowiązkiem organu sformułowane na podstawie tej analizy wnioski muszą spełniać kryteria stawiane swobodnej ocenie dowodów. Stąd też uzasadnienie decyzji w tej kwestii nie może być ogólnikowe, ale poczynione w nim rozważania i postawione wnioski muszą - w kontekście ustalonych faktów - poddawać się ocenie co do poprawności rozumowania warunku uwzględnienia wszystkich ważnych elementów sytuacji strony oraz wszechstronności oceny (co do zaistnienia przesłanek umorzenia). W przeciwnym wypadku można mówić o naruszeniu zasady zaufania do organów Państwa (art. 8 K.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.).

Reasumując, choć obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne obciąża wnioskodawcę niemniej jednak organ powinien ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a., dopełniając obowiązków, o jakich mowa w art. 7. art. 77 § 1 k.p.a., co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Tym samym, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Ogranicza się ono bowiem w zasadzie do przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności i przytoczenia (niedostatecznie wyjaśnionej) sytuacji majątkowej skarżącej i stwierdzenia, że nie zachodziły podstawy do umorzenia należności. Uzasadnienie decyzji organu winno zaś zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanej, w tym przede wszystkim jej zdolność do utrzymania i leczenia. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek ZUS powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącego - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (wyrok z NSA dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, publ. LEX nr 399183 oraz CBOSA).

Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i §3 powołanego rozporządzenia), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości i uwzględnić wskazane zalecenia.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 22012 r., poz. 270 ze, zm. ), orzeczono jak w sentencji wyroku.