Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 615/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 11, art. 136 ust.3, art. 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 2a
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca),, Sędziowie Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Wojewody L. z dnia [..] nr [..] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi P. D. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L.) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia .... Wojewoda ... po rozpatrzeniu odwołania E. C. utrzymał w mocy decyzję Starosty ... z dnia ... o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w .. w dzielnicy .. stanowiącej dawną działkę nr ... o pow. 0,2471 ha, wchodzącej obecnie w obszar działki ewid. nr .. (obręb 6 – C., arkusz mapy 1) oraz umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości obejmującego dawną działkę nr ... o pow. 0,2774 ha.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją Prezydenta Miasta .. z dnia ...1982r. wywłaszczono w celu budowy osiedla domów jednorodzinnych – na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości - nieruchomość położoną w .. w dzielnicy ..., obejmującą uprzednio działki nr ... o pow. 0,2774 ha oraz nr ... o pow. 0,2471 ha, będącą współwłasnością S. M. i E. C.

W dniu 27 lipca 2012r. .E. C. (spadkobierczyni po zmarłej S. M.) wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Podczas oględzin w dniu 18 grudnia 2012r. Starosta ... (wyznaczony do rozpoznania sprawy postanowieniem Wojewody .. z dnia 8 listopada 2012r.) ustalił, że przedmiotowa nieruchomość jest niezabudowana, niezagospodarowana i porośnięta chwastami.

Gmina ... złożyła do akt decyzję Prezydenta Miasta ... z dnia ... 2011r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, z której wynika, że działka nr ... objęta żądaniem zwrotu, stanowiąca dawniej działkę nr ..., przeznaczona jest pod realizację inwestycji drogowej (ulicy Z.) i podniosła, że z tego względu działka ta nie może być zwrócona.

Również pełnomocnik Zarządu Dróg i Mostów ... wskazał, że ulica Z. jest drogą gminną, zaliczoną zgodnie z rozporządzeniem nr XIII Wojewody .... z dnia 29 sierpnia 1995r. do kategorii dróg lokalnych miejskich i z dniem 1 stycznia 1999r. - na podstawie art. 103 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - stała się drogą publiczną. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2013r. Zarząd wyjaśnił, że działka nr .... przejęta została w całości w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzją ZRiD nr 5/11 z dnia 8 lutego 2011r., obejmującą budowę drogi publicznej – ulicy ... (obecnie ul. ...) w ... na odcinku od ... do ul. ..., pod budowę skrzyżowania ulic: .... Zarząd zwrócił również uwagę na to, że został przygotowany projekt podziału działki nr .... w trybie "specustawy", zgodnie z którym działka nr ... ulegnie podziałowi na działki nr ewid. ... z przeznaczeniem pod pas drogowy planowanej budowy ul. Z. oraz działkę nr ... Na podstawie tego podziału złożono wniosek i w dniu 5 sierpnia 2013r. wszczęto postępowanie dotyczące zezwolenia na realizację inwestycji drogowej – ul. Z. w ... na odcinku od ul. ...do ul. ....

W piśmie z dnia 4 września 2013r. Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta ... wyjaśnił, że działka nr ... została objęta zezwoleniem na realizację inwestycji drogowej w postaci budowy drogi publicznej gminnej nr ... – ulicy ... oraz ul. ... w ...wraz z sieciami infrastruktury technicznej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta .. nr ... z dnia ...., zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a. decyzję nr ... z dnia ...w części znajdującej się w obrębie skrzyżowania z ul. .... W piśmie tym wskazano również, że na etapie wydawania decyzji ZRiD nie dokonano podziału tej nieruchomości, lecz przejęto ją w całości, ponieważ działka ta przeznaczona została pod pas drogowy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Inwestycja została wykonana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, a działka nr .... zainwestowana została tylko w części objętej opracowaniem, co zostało zobrazowane na załączonych do pisma graficznych częściach zagospodarowania terenu dla budowy ul. Z..

Wydział Architektury i Budownictwa UM ... poinformował także o postępowaniu w sprawie wydania decyzji ZRiD dotyczącej budowy drogi publicznej gminnej nr ... – ul. Z. w ... na odcinku od ul. .... do ul. ... wraz z budową wiaduktu nad ... i ekranów akustycznych oraz infrastrukturą techniczną, obejmującej pozostałą niezagospodarowaną część działki nr .... Planowany jest też podział tej nieruchomości mający na celu uporządkowanie stanu ewidencyjnego, prowadzący do rozdzielenia pasów drogowych ulic o różnej kategorii i nazwie.

W toku postępowania została wykonana dokumentacja geodezyjno – prawna wywłaszczonej nieruchomości, którą zarejestrowano w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej .... W dokumentacji tej, objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość, stanowiąca dawniej działkę nr ... o pow. 0,2471 ha, wchodząca obecnie w skład działki ewid. nr ... wskazana została jako działki nr ... o pow. 0,0018ha (projektowana działka nr ..), nr ... o pow. 0,0048 (projektowana działka nr ...), nr ... o pow. 0,1818 ha (projektowana działka nr ...) oraz jako działka nr ... o pow. 0,0587 ha (część projektowanej działki nr ...). Natomiast działka oznaczona dawniej nr ... nie wchodzi w skład działki nr ... i w całości została zajęta pod teren budownictwa jednorodzinnego i ulice osiedla domków jednorodzinnych ... w ....

Podczas oględzin w dniu 10 stycznia 2014r. geodeta wskazał granice dawnej działki nr .... w obszarze aktualnej działki ewid. nr .... Ponadto ustalono, że nieruchomość oznaczona jako działka nr ... stanowi w całości teren niezagospodarowany, porośnięty trawą, zaś przez działkę nr .... przebiega prowizoryczna ścieżka utwardzona betonowymi płytami, łącząca osiedle domów jednorodzinnych z ulicą .... Działka nr ... porośnięta jest trawą, niezainwestowana, rosną na niej 4 małe drzewa. Z kolei działka nr .... została zagospodarowana pod urządzoną ulicę z jezdnią asfaltową, chodnikami, latarniami itp. Niewielki fragment tej działki zajęty jest pod pas zieleni.

Na rozprawie administracyjnej w dniu 14 stycznia 2014r. wnioskodawczyni podtrzymała swój wniosek o zwrot działki nr ...., natomiast cofnęła wniosek w części dotyczącej działki nr ...

Pełnomocnik Gminy wskazał, że działka nr ... zajęta jest pod urządzoną drogę publiczną, obejmującą jezdnię, chodnik, pas zieleni, wysepkę rozdzielającą. Droga została zrealizowana na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia ... 2011r. Z kolei działki nr ... objęte zostały decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia ... 2013r., choć decyzja ta nie jest ostateczna, natomiast posiada klauzulę natychmiastowej wykonalności i na 20 stycznia 2014r. zaplanowano rozpoczęcie prac budowlanych. Decyzja ta obejmuje inwestycję polegającą na budowie drogi publicznej gminnej nr ... ul. A. Z. w ... na odcinku od ul. .. do ul. ... wraz z budową sieci kanalizacji deszczowej, kanalizacji teletechnicznej, drogowej sygnalizacji świetlnej, budową i przebudową oświetlenia ulicznego, przebudową sieci ciepłowniczej, wodociągowej, gazowej, budową wiaduktu nad ... i ekranów akustycznych. Z treści tej decyzji wynika, że działki nr .... powstałe z podziału działki nr .. (obręb 6 - ..., arkusz mapy 1), przeznaczone zostały pod pas drogowy ul. Z.. Działka nr ... została już wcześniej przejęta decyzją z dnia ... 2011r., nr ... o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej obejmującej budowę drogi gminnej nr ... ul. ... (obecnie ul. ...) w .. na odcinku od ... do ul. ..- inwestycja jest realizowana od października 2011r. i częściowo została oddana do użytkowania.

Wobec powyższego decyzją z dnia ... Starosta ... odmówił zwrotu nieruchomości położonej w ...w dzielnicy ...stanowiącej dawną działkę nr ... o pow. 0,2471 ha, wchodzącej obecnie w obszar działki nr ewid. ...., wykazanej w dokumentacji geodezyjno - prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej w ..pod nr 0663.1006-188/2013 jako działki nr ... o pow. 0,0018 ha (projektowana działka nr ...), nr 17/10 o pow. 0,0048 (projektowana działka nr ...), nr ... o pow. 0,1818 ha (projektowana działka nr ...) oraz jako działka nr ... o pow. 0,0587 ha (część projektowanej działki nr ...) oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości obejmującego dawną działkę nr .. o pow. 0,2774 ha.

Po rozpatrzeniu odwołania E. C. w części dotyczącej odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, Wojewoda ... utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewoda podzielił ustalenia i stanowisko Starosty Powiatowego ..., że nie jest dopuszczalny zwrot działki nr ... ponieważ znajduje się ona w liniach rozgraniczających pasa drogowego realizowanej inwestycji drogowej i z dniem 20 marca 2011r., a więc z dniem, kiedy uprawomocniła się decyzja Prezydenta Miasta .. z dnia ... 2011r. stała się z mocy prawa własnością Gminy .... Wojewoda wskazując na przepisy art. 11 d ustawy z dnia 20 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, a także art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych i art. 2 pkt 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że niedopuszczalny jest zwrot wywłaszczonych nieruchomości stanowiących drogi publiczne.

Odnosząc się do żądania E. C. dotyczącego wypłaty odszkodowania za grunty przejęte pod drogę, Wojewoda ... wyjaśnił, że po dokonaniu decyzją z dnia ... 1982r. wywłaszczenia, została wydana odrębna decyzja o przyznaniu z tego tytułu E. C. odszkodowania w wysokości 580 654 zł. W tej sytuacji, a także z uwagi na to, że E. C. nie jest już właścicielką tej nieruchomości, roszczenie o odszkodowanie jest niezasadne (art. 12 ust. 4f "specustawy").

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. C. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącej, skoro cel wywłaszczenia – budowa osiedla domków jednorodzinnych nie został zrealizowany, to nieruchomość powinna być jej zwrócona, a przed realizacją innej inwestycji tj. inwestycji drogowej, powinna być zawiadomiona,

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Skarżąca E. C. domagała się zwrotu wywłaszczonej decyzją z dnia 6 grudnia 1982r. w celu budowy osiedla domów jednorodzinnych nieruchomości oznaczonej wówczas jako działki nr ... o pow. 0,2774 ha oraz nr ... o pow. 0,2471 ha – w toku postępowania administracyjnego, ograniczyła swoje żądanie do działki nr ....

Materialnoprawną podstawą takiego żądania jest art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze. zm.), zwanej dalej u.g.n., który stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jak wynika z akt sprawy, działka oznaczona dawnym nr ..., której zwrotu domaga się skarżąca, obecnie wchodzi w skład działki nr ...

Ze zgromadzonych dokumentów wynika, czego skarżąca nie kwestionuje, że działka ta została objęta decyzjami z dnia ... 2011r. oraz z dnia ... 2013r. zezwalającymi na realizację inwestycji drogowej (ulicy Z.) i inwestycja została wykonana.

Cel wywłaszczenia, określony w decyzji z dnia ... 1982r., tj. budowa osiedla domków jednorodzinnych, nie został zatem zrealizowany na tej działce.

Organy obu instancji prawidłowo jednak stwierdziły, że jej zwrot nie jest dopuszczalny.

Wynika to w szczególności z art. 2 pkt 11 u.g.n., zgodnie z którym ustawa ta nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 687 oraz z 2014 r. poz. 40), zwanej dalej "specustawą". Z art. 12 ust. 4 specustawy wynika natomiast, że nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, a więc nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren ustalonymi decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa:

1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,

2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

- z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Z kolei zgodnie z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 260), drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że w świetle powyższych przepisów, wywłaszczone nieruchomości, będące aktualnie częścią dróg publicznych, nie mogą podlegać zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela. (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 maja 2014r., II SA/Kr 317/14; wyrok NSA z dnia 2 września 2010r., I OSK 1438/09; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 grudnia 2012r., II SA/Lu 815/12; wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 lutego 2012r., II SA/Kr 1798/11).

Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.

Jak bowiem wyżej wskazano, działka nr ... została objęta zezwoleniem na realizację inwestycji drogowej w postaci budowy drogi publicznej gminnej nr .... – ulicy .... oraz ul. ... w ...wraz z sieciami infrastruktury technicznej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta ... nr ... z dnia ... 2011r., zmieniającej w trybie art. 155 k.p.a. decyzję nr ... z dnia ... 2010r. w części znajdującej się w obrębie skrzyżowania z ul. ... tj. w części obejmującej projektowaną działkę nr ..., a inwestycja ta została zrealizowana pod budowę ulicy Z., a także – w zakresie pozostałej części działki nr ... tj. projektowanych działek nr .... została objęta decyzją z dnia ... 2013r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na podstawie której zaplanowano na dzień 20 stycznia 2014r. rozpoczęcie prac budowlanych związanych z dalszą budową ulicy Z.

Bezspornie zatem na działce nr ..., stanowiącej dawniej działkę nr ... zrealizowano inwestycję drogową, dlatego w świetle powołanych przepisów zwrot tej działki jest niedopuszczalny.

Stwierdzić ponadto należy, że Wojewoda ..prawidłowo uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie żądanie skarżącej o ustalenie odszkodowania za działkę nr ...

Skarżącej zostało bowiem przyznane za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowanie w wysokości 580.654 zł decyzją Prezydenta Miasta ... z 1983r., nr ... co wyklucza roszczenie o wypłatę odszkodowania na podstawie art. 12 ust. 4 f "specustawy". Obecnie skarżącej przysługuje ewentualnie prawo żądania waloryzacji tego odszkodowania (zob. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2010r., I OSK 1229/09).

Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, dlatego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).

O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata Sąd orzekł na podstawie § 18 ust.1 pkt.2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz.1348 ze zm.) w zw. z art. 250 cyt. ustawy.