Wyrok NSA, sygn. akt III SA 84/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 87 par. 1, art. 122
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: W postępowaniu administracyjnym podobnie jak w innych gałęziach prawa, obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne.

To właśnie podatnik na wezwanie organów podatkowych winien w zakreślonym przez te organy terminie złożyć dyskietkę z kartoteką magazynową tj. programu komputerowego z dokładnymi danymi o ilości zakupionego i sprzedanego towaru /łącznie/ o jego specyfikacji rodzajowej i wartości cenowej.

TEZY

W postępowaniu administracyjnym podobnie jak w innych gałęziach prawa, obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne.

To właśnie podatnik na wezwanie organów podatkowych winien w zakreślonym przez te organy terminie złożyć dyskietkę z kartoteką magazynową tj. programu komputerowego z dokładnymi danymi o ilości zakupionego i sprzedanego towaru /łącznie/ o jego specyfikacji rodzajowej i wartości cenowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krystyny i Bogusława małżonków C. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 11 grudnia 1998 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 grudnia 1998 r. (...) Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w P. z dnia 22 września 1998 r. (...) określającą Krystynie i Bogusławowi małżonkom C. 1/ zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. w kwocie 227.941,10 zł 2/ zaległość podatkową w kwocie 227.234,10 zł, 3/ odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości 249.287,00 zł.

W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, iż w 1995 r. Bogusław C. prowadził działalność w zakresie handlu hurtowego i detalicznego artykułami branży elektrycznej i metalowo-technicznej pochodzenia krajowego i zagranicznego w firmie "E.".

Składając zeznanie podatkowe o wysokości dochodów małżonków w 1995 r. - PIT-31 odwołujący zaniżyli przychód o kwotę 423.491,40 zł. W ten sposób:

1/ że nie zaewidencjonował w księdze przychodów i rozchodów czternastu faktur sprzedaży z przeprowadzonych transakcji handlowych z firmą - Zakład Instalatorstwa Elektrycznego - Maria S., w P., 2/ nie zaewidencjonował 61 faktur sprzedaży z przeprowadzonych transakcji z Przedsiębiorstwem Instalacyjne Usługowym "W." - Grzegorz W., w P., 3/ nie zaewidencjonował dwóch faktur sprzedaży z przeprowadzonych transakcji handlowych z Przedsiębiorstwem "I." w P., 4/ nie zaewidencjonował jednej faktury sprzedaży z przeprowadzonej transakcji handlowej z Agencją Reklamową - Waldemar S., w P., 5/ nie zaewidencjonował jednej faktury sprzedaży firmie "O." s.c. - Jarosław K., w P..

Ponadto stwierdzono w rejestrze sprzedaży dziennej zaniżenie kwot sprzedaży w wysokości 1.043,86 zł.

Ustaliła, że podatnicy przychód uzyskany z odsetek z rachunku bankowego w kwocie 412,86 zł utrzymywanego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą mylnie wykazali jako dochody z innych źródeł zaniżając jednocześnie wykazany przychód z działalności gospodarczej. Stwierdziła nadto, że podatnicy zaniżyli koszty zakupu towarów handlowych o kwotę 1.970 zł poprzez błędne podliczenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, o kwotę 560 zł przez przyjęcie kwoty niższej niż wynikała z faktur /dwu faktur/, kwoty 478,32 stanowiącej podatek VAT a odliczonej na podstawie rachunku uproszczonego i dowodu WZ, o kwotę 13.044,34 będącej podatkiem VAT a nie podlegającej odliczeniu w związku z zakupami w firmie "M." - Jerzy F. nie będącej podatnikiem podatku VAT.

Stwierdziła także, iż odwołujący zawyżyli koszty zakupu towarów handlowych o kwotę 100.473,87 zł w związku ze stwierdzeniem fikcyjnego zakupu od nieistniejącej firmy "M." Jerzy F., o kwotę 100,32 zł wynikającą z przyjęcia do rozliczenia wartości brutto zamiast netto z faktury Nr 41/95 z dn. 13 lutego 1995 r. o kwotę 1.759,20 zł w związku z podwójnym księgowaniem /na podstawie dowodów WZ i faktur/.

Stwierdziła, że podatnicy zaniżyli pozostałe koszty o kwotę 11.920,84 zł będącą wypłaconym odszkodowaniem od szkody komunikacyjnej oraz o kwotę 2.621,70 wydatkowaną na budowę linii telefonicznej, nie związanej z działalnością gospodarczą, zakup kosiarki, płytek chodnikowych, roweru, trzech kompletów do kawy, robota kuchennego, opiekacza do potraw, 100 kg cukru, części zamiennych od prywatnego samochodu.

Zdaniem Izby Skarbowej powyższe uchybienia uzasadniały nie uznanie za dowód w postępowaniu podatkowym księgi przychodów i rozchodów -stosownie do art. 193 par. 4 Ordynacji podatkowej /księga nierzetelna/.

Za podstawę przychodu przyjęto skorygowaną kwotę przychodu zaś do ustalenia wysokości dochodu przyjęto ustaloną w toku postępowania wyjaśniającego kwotę kosztów uzyskania przychodów skorygowaną o wykazanie nieprawidłowości w księgowaniu przez podatnika wydatków.

W dalszej części uzasadnienia Izba Skarbowa stwierdziła, iż w toku postępowania podatkowego organy podatkowe nie uchybiły art. 123 par. 1, art. 122 i art. 180 par. 1 Ordynacji podatkowej bowiem wszystkie zgłoszone przez podatnika w trakcie postępowania dowody były oceniane i rozpatrywane na bieżąco. Przed wydaniem decyzji zapoznano stronę z końcowym wynikiem postępowania dowodowego. W sprawie ustalono stan faktyczny w oparciu o ogólne zasady procedury administracyjnej, dołożono wszelkich starań, aby zapewnić podatnikowi pełne wykorzystanie jego praw do czynnego udziału w postępowaniu.

Podniosła, że bezspornym jest, iż podatnik w prowadzonych przez siebie dokumentach księgowych nie ewidencjonował wszystkich dokonanych transakcji sprzedaży. Odnośnie faktur dotyczących sprzedaży na rzecz firmy Marii S. stwierdziła, że organy podatkowe przesłuchały w sprawie świadków oraz dopuściły dowód z dokumentów źródłowych. Jadnakże wobec sprzeczności tych dowodów zażądały dostarczenia przez podatnika programu komputerowego firmy, gdzie w katalogu "kartoteka magazynowa - przesunięcia towarów" mogłyby znajdować się dokładne dane liczbowe o ilości zakupionego i sprzedanego towaru łącznie z ich specyfikacją rodzajową i wartością cenową.

Powyższego dowodu żądano w dniu 11 września 1997 r. i mimo zapewnień podatnika złożonych w obecności świadków, dowód ten do dnia wydania decyzji nie został dostarczony, natomiast w kwietniu 1998 r. podatnik poinformował organ podatkowy, że w styczniu 1998 r. skradziono mu sprzęt komputerowy wraz z oprogramowaniem. W dalszej części uzasadnienia Izba Skarbowa stwierdziła, iż wobec takich dowodów nie miała obowiązku przeprowadzenia kontroli źródłowej firmy kontrahenta podatników tj. Marii S. i w związku z tym organy podatkowe nie naruszyły art. 188 Ordynacji podatkowej.

Ponadto na wszystkich fakturach wystawionych przez firmę Marii S. znajdują się pieczątki oraz podpisy upoważnionych pracowników firmy "E." a oryginały tych faktur znajdują się w jej zakładzie.

Fakt zawarcia powyższych transakcji potwierdziła Maria i Andrzej S. do protokołu przesłuchania świadków z dnia 7 października 1997 r. Odnosząc się do kwestionowanych kosztów zakupu w firmie PPHU "M." - Jerzy F. stwierdziła, że powodem nie uznania za koszty wydatków na zakup kabla od tej firmy był fakt, że taka firma nie istnieje, a przedstawione dokumenty w postaci faktur VAT nie są dokumentami stwierdzającymi zawarcie rzeczywistej transakcji. Firma "M." według ustaleń organów podatkowych, nie była i nie jest zarejestrowana, nie figuruje w rejestrze NIP, numer wymieniony na kwestionowanych fakturach nie jest nadany przez Urząd Skarbowy w Ź. Ustalono również, że Jerzy F. nie jest zameldowany na terenie miasta Ż. zaś z informacji Banku Śląskiego w K. wynika, że nie posiadał i nie posiada konta bankowego wskazanego w fakturach.

W skardze Krystyna i Bogusław małżonkowie C. wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzające ją decyzje organu I instancji, którym zarzucają naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 122, art. 180 par. 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej polegające na wydaniu decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę. Twierdzą, iż fakt nie istnienia firmy "M." nie oznacza, że skarżąca nie poniosła takiego wydatku. Potwierdzić to mogą przesłuchani podatnicy. Zarzucają niekonsekwencje organów podatkowych, gdyż z jednej strony odrzucają jako dowód w sprawie księgę przychodów i rozchodów a z drugiej strony wszystkie zaewidencjonowane oraz ujawnione w niej fakty traktują jako przychód nie ustalając skąd się u podatnika wzięły towary, którymi handluje. Twierdzą, że organy podatkowe nie przeprowadziły wnioskowanego dowodu z dokumentów księgowych na okoliczność, że niektórych towarów figurujących na fakturach sprzedaży na rzecz Marii S. nie było w hurtowni lub były w ilościach niewspółmiernie mniejszych - co wskazywałoby, że pełnomocnik skarżących Henryk Ś. wystawiał i przekazywał Marii S. fałszywe faktury bez sprzedaży towaru. Powyższy wniosek uwiarygodnili dowodem dotyczącym szaty graficznej faktury /użycia programu komputerowego nie należącego do skarżących/. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosi o jej oddalenie i podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

W zakresie tak określonej koligacji Sąd nie dopatrzył się uchybień organów podatkowych.

Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek ten precyzuje art. 87 par. 1 Ordynacji podatkowej stanowiący, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe dołożyły należytej staranności aby wypełnić dyspozycje wskazanych przepisów.

W skardze podatnicy kwestionują nie uznanie przez organy podatkowe za koszty uzyskania przychodów wydatków jakie ponieśli przy dokonanych transakcjach handlowych z nieistniejącą firmą PPHU "M." - Jerzy F. w P. /siedem faktur VAT na łączną kwotę netto 85.429,53 zł/ oraz zarzucają organom podatkowym, że nie wyczerpały dowodów w tej sprawie, a mianowicie nie przeprowadziły wnioskowanego przez nich dowodu przesłuchania stron. W myśl art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wy starczające innym dowodem.

W tej kwestii organy podatkowe ustaliły ponad wszelką wątpliwość, że firma "M." nie istnieje i nie istniała. Ustaliły, na podstawie uzyskanej informacji Urzędu Skarbowego w Ż., że firma ta nie figuruje z rejestrze NIP Urzędu Skarbowego w Ż., że numer identyfikacji podatkowej nie został nadany przez ten urząd, a więc że jest fałszywy. Stwierdziły na podstawie uzyskanych informacji z Urzędu Miejskiego w Ż., że Jerzy F. nie figurował w rejestrze Urzędu Skarbowego podatników podatku VAT.

Ponadto na podstawie informacji wykazanej z Wydziału Ewidencji Ludności Urzędu Miasta w Ż. ustaliły, że Jerzy F. nie jest i nie był zameldowany w tym mieście. Stwierdziły nadto na podstawie informacji z banku a co ma kapitalne znaczenie w sprawie, że Jerzy F. nie posiadał i nie posiada konta w Banku Śląskim w K. Oddział w Ż. wskazanego na fakturach, na które konto miałyby być przekazywane kwoty za zakupione towary. Dysponując takimi dowodami organy podatkowe były uprawnione do stwierdzenia, iż w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy w tej kwestii, oraz do stwierdzenia, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego dowodu w postaci przesłuchania stron. Z tego względu podniesiony zarzut należy uznać za całkowicie nieuzasaniony. Kolejnym zarzutem jest kwestia potraktowania przez organy podatkowe kwot wynikających ze wszystkich faktur sprzedaży nie ustalając skąd się u podatnika wzięły towary, którymi handlował. Twierdzi, że niektórych towarów figurujących w fakturach nie było lub były w bardzo małych ilościach. Sugeruje, że to nieuczciwy pracownik jego firmy wystawiał fikcyjne faktury. Otóż w postępowaniu administracyjnym podobnie jak w innych gałęziach prawa, obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne. To właśnie podatnik na wezwanie organów podatkowych winien w zakreślonym przez te organy terminie złożyć dyskietkę z kartoteką magazynową tj. programu komputerowego z dokładnymi danymi o ilości zakupionego i sprzedanego towaru /łącznie/ o jego specyfikacji rodzajowej i wartości cenowej. Jednakże powyższego dowodu skarżący nie przedłożyli.

W tej sytuacji żądanie podatnika przeprowadzenia dowodu z autentyczności wystawionych przez niego faktur sprzedaży na firmę Marii S. jest całkowicie bezpodstawne. Powyższą wątpliwość wyjaśniłby właśnie program komputerowy, którego skarżący nie przedłożył.

Reasumując należy stwierdzić, iż organy podatkowe nie naruszyły w niniejszej sprawie norm prawa zarówno materialnego jak i procesowego w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów zawartą w art. 191 Ordynacji podatkowej - dokonały jego oceny.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ miał obowiązek orzec jak w sentencji.