Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3319/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. , nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosków J. W., A. K. i M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], w sprawie zawieszenia z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1963 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] listopada 1962 r., nr [...] o przyznaniu odszkodowania na rzecz W. R., M. R., H. M, A. R., J. Z., oraz spadkobierców po: M. C., S. R. i W. R. - nieustalonych w swych prawach do spadku, za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 1950 r. nieruchomość położoną w [...] za [...] oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 6,8178 ha. W uzasadnieniu podano, że postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku J. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1963 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1962 r. o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Organ wskazał, że zmarli: A. Z, M. P., J. D., H. K., C. M., Z. K., M. K., E. R. oraz J. R. byli następcami prawnymi współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, zaś z akt sprawy nie wynika, aby po ww. osobach zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe. Zatem organ zobowiązany był zawiesić przedmiotowe postępowanie do czasu uzyskana prawomocnych postanowień sądu o nabyciu spadku albo sporządzonych przez notariusza aktów poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłych.

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli J. W.,. A. K. i M. K., wyrażając niezadowolenie z treści postanowienia. W piśmie z dnia 5 lipca 2018 r. G. W. wskazała, że wystąpiła do właściwego sądu o stwierdzenie nabycia spadku po J. D.. Minister rozpatrując wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, iż stosownie do art. 30 § 4 k.p.a., w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W sprawach o stwierdzenie nieważności orzeczeń o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stronami są: dawny właściciel wywłaszczonej nieruchomości (albo jego następcy prawni) oraz Prezydent Miasta [...] - wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej. Decyzja wydana w trybie art. 156 § 1 k.p.a. może bowiem wpływać na prawa i obowiązki ww. podmiotów przez ukształtowanie ze skutkiem od dnia wydania zakwestionowanej decyzji (łac. ex tunc). Stronami przedmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...].06.1963 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...].11.1962 r., nr [...], są właściciele wywłaszczonej nieruchomości lub ich następny prawni. Z treści decyzji z dnia [...] czerwca 1963 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z dnia [...] listopada 1962 r., nr [...] wynika, że właścicielami nieruchomości położonej w [...] za [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 6,8178 ha, byli W. R., M. R., H. M., A. R., J. Z, oraz spadkobiercy po: M. C., S. R. i W. R.. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...], wynika, że spadek po A. R. (zmarłej w dniu 17 września 1985 r.) nabyli: H. C,, A. C., I. W., M. R., D. B., S. Z., A. Z., M. K., Z. K., J. R., Z. R., M. R., I. R., M. P. i J. D..

W myśl postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt [...] spadek po M. R. (zmarłym w dniu 1 sierpnia 1970 r.) nabyła E. R.. Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...], spadek po J. M. (zmarłej w dniu 22 lutego 1970 r.) nabyły M. P., J. D., H. K. i C. M.. W postanowieniu Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., sygn. akt [...], stwierdzono, że spadek po W. R. (zmarłym w dniu 22 września 1918 r.) nabyła J. R.. Minister stwierdził, iż w świetle ww. dokumentów spadkowych następcami prawnymi wywłaszczonych współwłaścicieli nieruchomości położonej w [...] byli A. Z., M. K., Z. K., J. D., M. P., E. R, J. R., H. K. i C. M.. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby po ww. zmarłych przeprowadzono postępowanie spadkowe. Rejestr spadkowy dostępny na stronie https://rejestry-notarialne.pl/ zawierający informację o notarialnych aktach poświadczenia dziedziczenia sporządzonych po 1 marca 2009 r. oraz sądowych stwierdzeniach nabycia spadku wydanych po 8 września 2016 r. nie zawiera wpisu o sporządzeniu dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po ww. zmarłych. Organ podkreślił, iż stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w ww. przepisie, w niniejszej sprawie jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po ww. zmarłych, co jest niezbędne dla ustalenia ich następców prawnych (art. 1025 k.c.) oraz do zapewnienia im udziału w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie zasadnym było wezwanie w trybie art. 100 § 1 k.p.a. potencjalnych następców prawnych ww. zmarłych oraz Jerzego Wiśniewskiego - wnioskodawcę postępowania nadzorczego, do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku albo do notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłych. Z powyższych okoliczności wynikła konieczność zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie do czasu otrzymania prawomocnych postanowień sądu o nabyciu spadku albo sporządzonych przez notariusza aktów poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłych. Minister wyjaśnił, iż stosownie do art. 97 § 2 k.p.a. postępowanie podlega podjęciu z urzędu lub na wniosek strony po ustąpieniu przyczyny zawieszenia postępowania, tj. po dostarczeniu prawomocnych postanowień stwierdzających prawa do spadku, względnie sporządzonych przez notariusza aktów poświadczenia dziedziczenia po ww. zmarłych. W skardze do Sądu J. W. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego oraz brak załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji zawieszenie postępowania, w sytuacji gdy postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju podjął zawieszone, postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], postępowanie w niniejszej sprawie, - art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy, w sytuacji gdy przedmiotowe postanowienie winno być uchylone, a organ administracyjny powinien prowadzić postępowanie w niniejszej sprawie. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302,; dalej jako: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie podnieść trzeba, iż zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem o charakterze procesowym, co powoduje, że zakres kognicji Sądu w niniejszej sprawie ogranicza się wyłącznie do oceny legalności zawieszenia postępowania i nie odnosi się do kwestii przyszłego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym zawieszenie postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Podkreślenia wymaga, że Kodeks postepowania administracyjnego nie definiuje pojęcia zagadnienia wstępnego, ale – w myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych - zagadnieniem wstępnym jest takie postępowanie, którego wynik ma bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Oznacza to sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego ocena może być przedmiotem odrębnego postępowania. Przyjmuje się przy tym, iż pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem, a rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej musi zachodzić stosunek zależności, co oznacza, że sprawa administracyjna może zostać rozstrzygnięta na różne sposoby - w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 lipca 2008 r., II SA/Kr 49/08, LEX nr 499886). W poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciu procesowym organ nadzoru uznał, iż wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 1963 r. oraz utrzymanego nią orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1962 r. zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd kwestii następstwa prawnego po zmarłych: W. R., M. R., H. M., A. R., J. Z. i W. R.. Analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość stanowisko organu, iż wskazana w zaskarżonym postanowieniu kwestia stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2014 r., II OSK 1353/13, wyjaśniono, że spadkobranie nie jest kategorią prawa administracyjnego, dlatego organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek żądać udokumentowania tego faktu. Nie może bowiem pominąć, że z art. 1025 § 2 k.c. wynika domniemanie prawne, iż osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Następstwo prawne ze spadkobrania nie może zatem stanowić przedmiotu oświadczenia, ponieważ na skutki prawne z tego wynikające może powoływać się jedynie osoba, za którą przemawia ww. domniemanie prawne, określone w powołanym art. 1025 § 2 k.c. Potwierdzenie następstwa prawnego, jak wskazano, wynika z ustawowo określonego domniemania prawnego, a zatem nie może wynikać z domniemania faktycznego. Jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia praw do spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wielkość ich udziałów (art. 677 § 1 k.p.c.). Ponadto zgodnie z art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U z 2019 poz. 540) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Zatem, jeżeli wezwanie do postępowania następców prawnych zmarłych stron nie jest możliwe, to konieczne jest zawieszenie przez organ postępowania administracyjnego, do czasu ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie. Jedynie osoby, które wykażą postanowieniem sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku następstwo prawne po zmarłych stronach prowadzonego postępowania administracyjnego, będą miały przymiot strony. Innymi słowy dopóki nie zostanie wykazane następstwo prawne po wyżej wymienionych osobach zmarłych postępowanie nie może dalej się toczyć. W tej sytuacji zawieszenie postępowania, wobec braku możliwości nadania mu biegu z powodu nieustalenia następców prawnych zmarłych stron nie narusza prawa (por. wyrok NSA z 31 sierpnia 2016 r., II OSK 2933/14). W tych warunkach zarzuty naruszenia art. 7, 77 , 80, 97 § 1 pkt 4, jak również art. 138 § 1 k.p.a. nie mają uzasadnionych podstaw, dlatego skarga nie mogła odnieść oczekiwanego skutku. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.