Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1262/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W skardze na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych J. S. (dalej: "skarżący"), zwrócił się do sądu o przyznanie prawa pomocy.

We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 15 maja 2018 r. skarżący wskazał, że domaga się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Jest właścicielem 2 mieszkań (w jednym z nich mieszka, a drugie wynajmuje lokatorom) oraz działki o pow. 02485 ha położonej w [...]. Otrzymuje dochody miesięczne netto w wysokości: 1.344,20 zł - z tytułu renty; 250 zł - z tytułu czynszu z najmu mieszkania; 2.177 zł - z tytułu wynagrodzenia za pracę (zatrudnienie- według oświadczenia skarżącego - do końca maja 2018 r.).

Skarżący wymienił następujące wydatki: 500 zł - czynsz za mieszkanie, 300 zł - opłaty za media, 250 zł – zakup lekarstw.

Zarządzeniem z dnia 20 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 w związku z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku – w terminie 10 dni - poprzez:

a) przedłożenie dokumentów (ew. złożenia oświadczenia) wskazujących, czy skarżący nadal pracuje, czy też – zgodnie z informacjami podanymi na urzędowym formularzu PPF – zakończył świadczenia pracy w maju 2018 r.;

b) nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego przez niego świadczenia rentowego i – jeżeli nadal pracuje – wysokości wynagrodzenia;

c) nadesłanie wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych;

d) udokumentowanie wysokości otrzymywanego czynszu najmu (kopii umowy najmu);

e) udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (tj. opłat za czynsz, media).

W piśmie z dnia 30 lipca 2018 r. skarżący oświadczył, że uiścił "wpis od odwołania" w wysokości 200 zł (kserokopię potwierdzenia wpłaty dołączył do pisma) oraz wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu podnosząc, że nie jest prawnikiem (zatem: "na innej podstawie niż wnosiłem pierwotnie") .

Rozpoznając wniosek zważono co następuje:

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).

Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11).

Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny.

Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Rozpoznając złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych referendarz sądowy uznał, że zawarte w urzędowym formularzu PPF oświadczenie skarżącej jest niewystarczające dla dokonania oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, przy braku informacji na posiadania/nieposiadania rachunków (kont) bankowych, udokumentowania faktu wynajmowania mieszkania oraz wobec wątpliwości czy skarżący nadal pracuje, czy też zakończył pracę w maju 2018 r. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF, ale także potwierdziłoby podnoszoną przez stronę trudną sytuację materialną, w jakiej się znajduje.

Skarżący nie nadesłał żądanych informacji, a ponadto uiścił opłatę sądową 200 zł. W tej sytuacji uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu – "na innej podstawie", a mianowicie w związku z brakiem wiedzy prawniczej, należy podnieść, że kwestia nieznajomości prawa, nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie adwokata, bowiem jak już wyżej wskazano, o przyznaniu prawa pomocy rozstrzyga się w wyłącznie w oparciu o kryteria majątkowe (ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy). Natomiast w rozpatrywanej sprawie, skoro skarżący nie ujawnił swojej sytuacji majątkowej w stopniu pozwalającym na wnikliwą i rzetelną jej ocenę, brak jest możliwości uwzględnienia jego wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Odnosząc się do podnoszonego argumentu dotyczącego nieznajomości prawa, na marginesie należy nadmienić, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną, co oznacza, że ma obowiązek rozpoznać sprawę wszechstronnie.

Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.