Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 83/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. S. i H. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 kwietnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 października 2001 r., nr [...], 2. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących B. S. i H. S. kwotę 10,- (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22 października 2001r., nr [...], na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał H. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego na działce nr [...] w miejscowości Ł. parterowego domku letniskowego o powierzchni zabudowy 30,1 m2.

Jak wskazał organ pierwszej instancji, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że domek letniskowy strony został wybudowany na działce nr [...] w Ł. samowolnie w 1967r., a na początku lat siedemdziesiątych również bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę obiekt ten został rozbudowany. Przedmiotowy domek letniskowy jest obiektem parterowym o konstrukcji drewnianej. Zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, do obiektów, których budowa zakończona została przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed dniem 1 stycznia 1995r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei, w oparciu o treść art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) należy uzyskać pozwolenie na budowę na wszystkie roboty budowlane z wyjątkiem rozbiórek. Zgodnie zatem z treścią art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane przedmiotowy obiekt podlega przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę,

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Odwołując się do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy organ pierwszej instancji ustalił, iż działka nr [...] w Ł., na której przedmiotowy domek jest posadowiony stanowi teren upraw rolnych. Zdaniem organu pierwszej instancji, ustalenie braku zgodności zabudowy na działce nr [...] w Ł. z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy– stanowiło istotną przesłankę do wydania nakazu rozbiórki tegoż obiektu budowlanego.

W odwołaniu od powyższej decyzji H. S., wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na krzywdzący charakter wydanej decyzji. Podniósł, iż przedmiotowy obiekt powstał w 1967r. za zgodą ówczesnego właściciela. Z obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego wynikało, że część gruntów do niego należących miała zostać przeznaczona na cele rekreacyjne. Odwołujący podkreślił, że w latach sześćdziesiątych powstało wiele podobnych domków, a ich użytkowanie nigdy nie powodowało niebezpieczeństwa dla ludzi i pogorszenia warunków zdrowotnych. Odwołujący wskazał, że od dziewięciu lat uiszcza podatek od nieruchomości, więc uważał, że ma prawo sądzić, że decyzja podatkowa stanowiła usankcjonowanie istnienia tegoż obiektu.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 5 kwietnia 2002r., nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko przedstawione przez organ pierwszej instancji. Podał, iż prawidłowo w niniejszej sprawie zastosowany został art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane odsyłający do stosowania ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Organ odwoławczy powołując się na art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy wskazał, iż przedmiotowa działka znajduje się na terenie upraw rolnych. W tej sytuacji decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji uznał za w pełni zasadną. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na uchybienie popełnione przez organ pierwszej instancji, polegające na zastosowaniu w niniejszej sprawie art. 28 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Przepis ten bowiem w roku 1967 nie obowiązywał, a zatem nie mógł być przywoływany jako podstawa wydanej decyzji. Jednak, obowiązek uzyskania zezwolenia, o którym mowa w tymże przepisie, został wyrażony także w art. 36 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 7, poz. 46), mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, uchybienie to nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się do argumentów strony organ odwoławczy podał, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia ani fakt opłacania przez odwołującego podatku od nieruchomości, ani też okoliczność, że uzyskał zgodę właściciela na wybudowanie przedmiotowego obiektu.

Skargę na powyższą decyzję wywiedli H. i B. S., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi zarzucono decyzjom organów obu instancji przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy i uznanie na tej podstawie, że lokalizacja przedmiotowego budynku była sprzeczna z ustaleniami tegoż planu. Zdaniem skarżących, dla wydania nakazu przymusowej rozbiórki na w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane muszą być spełnione dwa warunki: musi istnieć plan zagospodarowania przestrzennego, jako akt powszechnie obowiązujący oraz musi zostać stwierdzone, że wybudowanie lub rozpoczęcie budowy obiektu budowlanego nastąpiło bez pozwolenia na budowę i z naruszeniem tegoż planu. Faktem pierwotnym zatem musi być, zdaniem skarżących, obowiązywanie planu, a zdarzeniem wtórnym – budowa obiektu. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji ustalona została tylko jednak z wymienionych przesłanek – wybudowanie obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ pierwszej instancji zaniechał ustalenia daty zakończenia budowy w taki sposób, by możliwe było zidentyfikowanie planu zagospodarowania terenu w dacie zakończenia budowy, zaś organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. W tej sytuacji, wydane decyzje są w oczywisty sposób wadliwe.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ drugiej instancji stwierdził ponadto , że przesłanka niezgodności usytuowania obiektu z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego nie jest związana z okresem budowy, lecz z chwilą wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.

Wyrokiem z dnia 14 września 2005r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 1015/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę H. i B. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 kwietnia 2002r., nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że faktem bezspornym w sprawie było, iż przedmiotowy obiekt został wybudowany w 1967 roku, jak też, że inwestor nie miał pozwolenia na jego budowę. W sprawie więc zastosowanie miała ustawa z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane ze względu na treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane przymusowej rozbiórce podlegają obiekty wybudowane niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie budowy oraz znajdujące się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę.

Sąd stwierdził, że w dacie budowy obowiązywała ustawa z dnia 31 stycznia 1961r. – Prawo budowlane, której art. 36 ust. 1 wymagał uzyskania pozwolenia na budowę przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego. Dotyczyło to również inwestora. Zgodnie z obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej decyzji planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i gminy z dnia 22 lutego 1990r. nr [...] (Dz.Urz. Województwa Nr [...], poz. [...] ze zm.), działka inwestora była położona na terenie łąk i pastwisk. Według ustalenia Sądu w latach 1970-1974 nie istniały miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego dla Gminy.

Sąd nie podzielił stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1981r. w sprawie o sygn. akt I SA 1933/81, iż brak obowiązującego w czasie budowy planu zagospodarowania przestrzennego wyłącza możliwość nakazania przez organ przymusowej rozbiórki obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Ponadto Sąd wskazał, że stanowisko to potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego w rozpatrywanych na skutek rewizji nadzwyczajnych wniesionych od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także uchwała składu pięciu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991r. w sprawie o sygn. akt AZP 3/91 (OSP z.2 z 1992r., poz. 50).

Sąd nie podzielił również poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2005r., w sprawie o sygn. akt OSK 1032/04, w uzasadnieniu którego powołując się na utrwalone orzecznictwo stwierdzono, że decydujące znaczenie przy orzekaniu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane ma plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w czasie budowy. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego teza ta nie wynikała z brzmienia powołanego przepisu, jak też nie można było uznać przytoczonego poglądu jako utrwalonego w orzecznictwie.

Zdaniem Sądu z brzmienia art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, w szczególności z użycia czasu teraźniejszego, wynikało, że chodzi tu o plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w chwili podjęcia decyzji. W ocenie Sądu, istnieje różnica w ujęciu przesłanek nakazania rozbiórki: zastrzeżenie, iż chodzi o niezgodność z przepisami obowiązującymi w okresie budowy oraz brak takiego zastrzeżenia przy sformułowaniu przesłanki związanej z umiejscowieniem obiektu budowlanego. Oznacza to, że brak podstaw do zanegowania wyników literalnej wykładni wskazanego przepisu, gdyż po pierwsze jest słuszne, aby to samowolny inwestor ponosił konsekwencje ewentualnej zmiany planu po drugie nie sposób przyjąć, aby gmina w planowaniu przestrzennym musiała dostosować swoje zamierzenia planistyczne do samowolnych inwestorów.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku B. i H. S. zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

– art. 36 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. – Prawo budowlane w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38, poz. 197), polegające na przyjęciu, że obiekt budowlany o pow. 12 m2 postawiony w 1967 roku wymagał pozwolenia na budowę, pomimo że z mocy wskazanego przepisu rozporządzenia był zwolniony z tego obowiązku,

– art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane wobec przyjęcia, że nie ma w świetle tego przepisu decydującego znaczenia w sprawie brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dacie budowy obiektu,

– art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane wobec nakazania rozbiórki całego obiektu w sytuacji, gdy obiekt o pow. 12 m2 pobudowany w 1967 roku był zgodny z § 4 ust. 1 pkt 5 cytowanego rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury, a następnie tylko został rozbudowany.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że cytowane rozporządzenie wykonawcze określało wyjątki od zasady określonej w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. – Prawo budowlane, iż przed podjęciem robót budowlanych należało uzyskać pozwolenia na budowę, a w tej regulacji mieścił się przedmiotowy budynek, nie mający paleniska ani kanalizacji, posadowiony poza granicami administracyjnymi miasta w odległości większej od 15 m od linii rozgraniczającej ulicy, mający charakter podrzędnego budynku gospodarczego, wykorzystywanego do przechowywania stroju i sprzętu wędkarskiego oraz narzędzi ogrodniczych. Uregulowania tego rozporządzenia zostały pominięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, pomimo że strona powoływała się na nie w piśmie procesowym z dnia 25 lipca 2003r. W skardze kasacyjnej przytoczono orzecznictwo sądowe wskazujące na to, że brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu w dacie budowy jest brany pod uwagę jako przesłanka negatywna do orzeczenia o rozbiórce na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane.

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006r., w sprawie o sygn. akt II OSK 119/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz H. i B. S. kwotę 800 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Wskazał, że do prawidłowego orzeczenia o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane konieczne jest wyjaśnienie, w jakiej dacie wykonane były roboty budowlane w celu ustalenia przepisów, z jakimi budowa powinna pozostawać w zgodzie. Brak dokonania przez Sąd pierwszej instancji oceny w zakresie uregulowań § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38, poz. 197) w odniesieniu do budowy zrealizowanej podczas obowiązywania uregulowań Prawa budowlanego z 1961 roku zasadnie w skardze kasacyjnej określono jako błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, bowiem nie odniesienie się do zarzutów strony skarżącej może być rozumiane jako przyjęcie przez Sąd, iż unormowanie zwalniające od obowiązku legitymowania się pozwoleniem na budowę zamieszczone w rozporządzeniu wykonawczym do Prawa budowlanego z 1961 roku w ogóle nie istniało.

Odnosząc się do drugiej przesłanki orzeczenia o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, a więc kwestii zgodności budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym, Naczelny Sąd Administracyjny, opowiadając się za poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2005r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1032/04, podniósł, iż istotne przy analizowaniu tego przepisu jest to, iż określa on sankcję administracyjną, mającą zastosowanie w razie wystąpienia określonego rodzaju naruszeń prawa. Regułą jest tu przede wszystkim dopuszczenie się przez inwestora samowoli budowlanej, a więc wybudowanie obiektu bez pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy takie pozwolenie było ustawą dla tego obiektu wymagane. Badając zatem, czy zostały spełnione przesłanki warunkujące zastosowanie przedmiotowej sankcji, należy oceniać konkretny stan faktyczny wiążący się z zaistnieniem określonego zdarzenia, w tym wypadku polegającego na realizacji robót budowlanych. Aby dojść do przekonania, że sankcja określona w wymienionej ustawie powinna być zastosowana, konieczne jest stwierdzenie naruszenia prawa obowiązującego w dacie zdarzenia. Dotyczy to zarówno oceny prowadzenia budowy w aspekcie przepisów budowlanych, jak i oceny zgodności budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym. Działanie inwestora, aby mogło podlegać sankcji z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane musi pozostawać w sprzeczności z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie budowy. Jeżeli zatem w sprawie, dla danego terenu w dacie budowy, nie było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to nie można odpowiedzialności z tytułu zaniedbań władzy administracyjnej w dziedzinie planowania przestrzennego przerzucać na obywatela obciążając go skutkami tych zaniedbań, przyjmując że realizując budowę działał z naruszeniem przepisów o planowaniu przestrzennym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia literalna art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane nie może przesądzać o tym, że w kwestii naruszenia prawa budowlanego określającego warunki realizacji inwestycji, a w istocie o dopuszczeniu się samowoli budowlanej, decydują przepisy z daty budowy, zaś w kwestii zgodności budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym – uregulowania prawne obowiązujące w dacie orzekania w sprawie. Trudno przyjąć, aby ustawodawca świadomie założył, że na orzeczenie o rozbiórce, będące niewątpliwie sankcją administracyjną, ma mieć wpływ regulacja planistyczna, która nie obowiązywała w dacie budowy, a została wprowadzona dopiero wiele lat po tej dacie. Prowadziłoby to bowiem jednoznacznie do tego, że przepisom planistycznym nadano by moc wsteczną. Przepisy planistyczne z daty orzekania mogłyby być stosowane, gdyby były dla strony względniejsze.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że powyższe stanowisko koresponduje z poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006r., w sprawie o sygn. akt I OPS 1/06 (ONSA i wsa 2006/12/3), w którym stwierdzono, że regułą powinno być dokonywanie ocen czynów (zdarzeń) podlegających odpowiedzialności według przepisów prawa materialnego z daty popełnienia czynu (zdarzenia), chyba że przepisy z daty orzekania są względniejsze dla sprawcy. Wiąże się to z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą nie działania prawa wstecz oraz z regułą z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP stanowiącego, że odpowiedzialność karna następuje na podstawie ustawy obowiązującej w dacie popełnienia czynu.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.

- Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przy czym z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. W pozostałym zakresie jednakże ocena wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA; b) po wydaniu orzeczenia NSA zmieni się stan prawny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2006r., III SA/Wa 3345/06, Lex nr 204758; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2005r., III SA/Wa 1041/05, Lex nr 171386).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania nie stwierdził, aby w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaistniały przesłanki umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznaczało to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu musiały być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.

Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie przesądził, że w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie rozbiórki prowadzonym na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane decydujące znaczenie ma to, jakie przepisy budowlane oraz czy i jakiej treści miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywały w dacie budowy. Stwierdził ponadto, że jeżeli w dacie budowy dla danego terenu nie było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nawet gdy ustawa wymagała sporządzenia takiego planu, to nie można odpowiedzialności z tytułu zaniedbań władzy administracyjnej w dziedzinie planowania przestrzennego przerzucać na obywatela obciążając go skutkami tych zaniedbań przyjmując, że realizując budowę działał z naruszeniem przepisów o planowaniu przestrzennym.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ ocena legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, dokonana stosownie do postanowień art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, doprowadziła Sąd do wniosku, że wskazane akty zostały wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Przepis art. 103 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane nakazuje do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia jej w życie, stosować przepisy dotychczasowe. Odesłanie do przepisów dotychczasowych w tym wypadku powoduje, że skutki samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu obiektu przed dniem 1 stycznia 1995r., należy likwidować używając środków prawnych przewidzianych w przepisach prawa budowlanego obowiązującego przed tą datą, w tym także stosując jego art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Z mocy wyraźnego przepisu ustawy więc nadal muszą być stosowane przepisy prawa budowlanego z 1974 r. w takim zakresie, jaki jest niezbędny do realizacji zastrzeżenia wynikającego z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r. Jeżeli zatem budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995r., inwestor ponosi konsekwencje samowoli budowlanej według odpowiednich przepisów prawa budowlanego z 1974r.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W okresie powstania przedmiotowego obiektu oraz jego rozbudowy obowiązywało rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38, poz. 197), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowiło, że budowa i rozbiórka na terenach położonych poza granicami administracyjnymi miast i osiedli oraz na terenach ogródków działkowych i ośrodków ogrodniczo-warzywnych w miastach i osiedlach podrzędnych budynków gospodarczych, jak kurniki, altany, szopy, składziki, budki, komórki itp. budynki bez palenisk, o powierzchni zabudowania nie przekraczającej 12 metrów kwadratowych i nie wyższych od 3 metrów oraz położonych w odległości większej od 15 metrów od linii rozgraniczającej ulicy nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego.

Organy obu instancji nie dokonały ustaleń pozwalających na stwierdzenie, czy przedmiotowy obiekt podlegał zwolnieniu od uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie wskazanego wyżej przepisu rozporządzenia wykonawczego z dnia 27 lipca 1961r., naruszając w ten sposób przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa, które zobowiązują organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem w razie stwierdzenia, iż budowa obiektu nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, to w świetle art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane bezzasadnym byłoby orzekanie nakazu jego rozbiórki.

Odnośnie drugiej przesłanki uzasadniającej orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, a więc kwestii zgodności budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym, podnieść należało, że na terenie, na którym powstał przedmiotowy obiekt, w okresie jego budowy nie istniał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym należało uznać, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, że okoliczność, iż organ administracji publicznej podjął postępowanie w przedmiocie rozbiórki po tak długim okresie od zrealizowania budowy i po wprowadzeniu regulacji planistycznej, która nie obowiązywała w dacie budowy, nie może mieć negatywnego dla strony wpływu przy stosowaniu sankcji administracyjnej polegającej na orzeczeniu o nakazie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Organ obu instancji naruszyły powyższy przepis prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że o dopuszczeniu się samowoli budowlanej decydują przepisy z daty budowy, zaś w kwestii zgodności budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym – uregulowania prawne obowiązujące w dacie orzekania w sprawie. Brak było zatem podstaw do opierania się przez organy obu instancji, przy ocenie zgodności budowy przedmiotowego obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym, na planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy obowiązującego w dacie orzekania w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należy, iż art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane nie daje podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego na terenie, na którym w okresie jego budowy, nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji dokonają ustalenia stanu faktycznego w zgodzie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 kpa, wyjaśnią czy przedmiotowy obiekt spełniał określone w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 38, poz. 197) warunki do objęcia go zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a następnie dokonają rozstrzygnięcia w zgodzie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 19 grudnia 2006r. oraz stanowiskiem Sądu zaprezentowanym powyżej, mając w szczególności na uwadze, że oceny zgodności budowy obiektu budowlanego dokonuje się przy zastosowaniu przepisów prawa budowlanego oraz przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w okresie jego budowy. Ponadto organ administracji, w razie ustalenia, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, dokonają ustaleń w zakresie występowania przesłanek zawartych w art. 37 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy, to jest czy przedmiotowy obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i na podstawie podjętych w tym zakresie ustaleń faktycznych dokona rozstrzygnięcia w sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, w punkcie drugim sentencji wyroku, stwierdził, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.

Odnośnie kosztów postępowania Sąd, na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w punkcie drugim sentencji wyroku, zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej Spółki kwotę 10 zł tytułem zwrotu poniesionych przez skarżącą kosztów wpisu sądowego.