Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 380/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34 par.1,
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 101 par.1 i par.2
journal: Dz.U. 2013 poz 395
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], wystawionego wobec K. P. przez Wojewodę [...].

Powyższe postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 w zw.

z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U.

z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), w następującym stanie sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "organ egzekucyjny", "organ I instancji") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec K.P. (dalej: "zobowiązany", "skarżący"), na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], wystawionego przez Wojewodę [...] (dalej: "wierzyciel"), dotyczącego obowiązku w postaci grzywny nałożonej mandatem karnym z dnia [...] r., nr [...]. Odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 1 października 2015 r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r., nr [...], o zajęciu wynagrodzenia za pracę w Urzędzie Miejskim w S.

Pismem z dnia 8 października 2015 r., uzupełnionym w dniu 12 października 2015 r., zobowiązany złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując na nieistnienie obowiązku, co skutkuje brakiem jego wymagalności, oraz wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny, pismem z dnia 13 października 2015 r., wystąpił do wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionego przez zobowiązanego zarzutu.

Wierzyciel, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym w oparciu o regulacje z art. 34 § 1 u.p.e.a., nie uwzględnił zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego.

Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia

[...] r., nr [...] ([...]), wierzyciel uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony.

Pismem z dnia 15 listopada 2016 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że postanowienie jest ostateczne oraz wniósł o podjęcie postępowania egzekucyjnego.

W tym stanie sprawy, kierując się stanowiskiem wierzyciela, w dniu [...] r. organ egzekucyjny wydał postanowienie nr [...], w którym uznał wniesione przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Zobowiązany, pismem z dnia 23 grudnia 2016 r., złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, podnosząc, że postanowienie wierzyciela

z 13 września 2016 r. jest nieprawomocne w związku ze złożeniem na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Dodatkowo Zobowiązany wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji błędnie podano numer wniosku wierzyciela z dnia 15 listopada 2016 r. jako – [...] ([...]).

Dyrektor Izby Skarbowej w S. (dalej: "organ odwoławczy") wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przywołał brzmienie przepisów powołanych w sentencji postanowienia oraz art. 33 § 1 i art. 34 § 1 i § 4-5 u.p.e.a., regulujących kwestię trybu zgłaszania i rozpoznawania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wyjaśniając, że z istoty przyjętego w art. 34 § 4 u.p.e.a. rozwiązania wynika, że otrzymanie ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela stanowi warunek rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny o tych zarzutach. Przy czym dyrektor izby skarbowej właściwy w sprawie nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną.

W świetle przytoczonych wyżej regulacji, wskazując na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że zasadnicza dla rozstrzygnięcia w niniejszym trybie zażaleniowym kwestia dotycząca nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz braku jego wymagalności (art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.) została przesądzona ww. ostatecznym postanowieniem wierzyciela z dnia 13 września 2016 r. W akcie tym, odnosząc się do zgłoszonych zarzutów, wierzyciel wskazał, że mandat karny, będący przedmiotem niniejszego postępowania, został podpisany przez osobę ukaraną w dniu wystawienia, a zatem w świetle art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 395 ze zm., dalej "k.p.s.w.") stał się prawomocny i ukarany miał obowiązek uiszczenia grzywny w terminie 7 dni od daty jej nałożenia. Zdaniem wierzyciela, prawomocny mandat karny, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania w sprawach

o wykroczenia, jest takim samym rozstrzygnięciem jak wyrok czy postanowienie wydane przez sąd I instancji. To funkcjonariusz uprawniony do nakładania grzywien

w drodze mandatów karnych kredytowanych wymierza karę. Dodatkowo, ukaranie grzywną w drodze mandatu karnego, wymaga zgody na taką karę osoby popełniającej wykroczenie, tak co do formy, jak i wysokości grzywny. Wierzyciel wyjaśnił, że zgodnie z polskim prawem, podpisując mandat ukarany K. P. przyznał się do popełnienia wykroczenia oraz wyraził zgodę na dobrowolne uregulowanie zobowiązania wynikającego z grzywny. Ponadto, wskazał, że biorąc pod uwagę przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, jak również fakt, iż mandat nr [...] nie został uchylony prawomocnym postanowieniem sądu, w jego ocenie, nie ma podstaw do uznania zasadności podnoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku i braku wymagalności ww. mandatu karnego w kwocie [...] zł, na który wierzyciel, w dniu 14 lipca 2015 r., wystawił tytuł wykonawczy. Skoro wierzyciel ostatecznie uznał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje i jest wymagalny, to wykluczona jest ponowna merytoryczna ocena tego zarzutu. Tym samym, organ odwoławczy uznał podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku jego wymagalności za nieuzasadniony.

Jednocześnie, organ odwoławczy wyjaśnił, że zobowiązany pismem z dnia

8 października 2015 r., uzupełnionym w dniu 12 października 2015 r., złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując na nieistnienie obowiązku i brak jego wymagalności, natomiast organ egzekucyjny w sentencji postanowienia z dnia [...] r. orzekł o uznaniu za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, to jednak w jego uzasadnieniu organ egzekucyjny doprecyzował,

że wierzyciel w zajętym stanowisku uznał wniesiony zarzut nieistnienia obowiązku

i braku jego wymagalności za uzasadniony i organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w tym zakresie.

Odnosząc się do argumentów zobowiązanego, że postanowienie wierzyciela z dnia 13 września 2016 r. jest nieprawomocne w związku ze złożeniem na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, organ odwoławczy wskazał, że w art. 34 § 4 u.p.e.a. mowa jest o ostatecznym (a nie prawomocnym) postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela i nawet jeśli organ I instancji posłużył się pojęciem prawomocne postanowienie, to uczynił tak jedynie przez pomyłkę, która jednakże nie ma jakiegokolwiek wpływu na prawidłowość wydanego postanowienia. Organ odwoławczy zauważył również, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej, w skrócie: "p.p.s.a."), postanowienia, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie podlegają kognicji sądu administracyjnego i nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Stąd też wierzyciel wystąpił do sądu administracyjnego o odrzucenie skargi wniesionej przez zobowiązanego.

Odnosząc się natomiast do wskazania przez zobowiązanego błędnego przytoczenia w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji z [...] r. numeru wniosku wierzyciela z dnia 15 listopada 2016 r., gdzie zamiast nr [...] ([...]), wskazano nr [...] ([...]), organ odwoławczy wyjaśnił, że powyższe stanowi jedynie błąd pisarski i nie ma wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8 i art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a., co do dowodów (rozumianych zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a.), a zgromadzonych

(m.in. przez wierzyciela - organ Wojewody) w aktach postępowania o sygn.

[...], w szczególności wydanie go z naruszeniem prawa, tj. w oparciu o nieprawomocne postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wydane z kolei wskutek błędu wierzyciela, tj. przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1110/16.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i wyłączenie go z obrotu prawnego, (cyt.) "jako ubliżającego przepisom k.p.a. i zasadzie państwa prawa" oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów niniejszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 14 czerwca 2017 r. skarżący przedstawił swoje oświadczenie, dotyczące udzielonej przez organ odwoławczy odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do brzmienia przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Wskazać również należy, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Podkreślenia także wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a). Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, LEX nr 173127). Ponadto, co istotne, rozstrzygając sprawę "w granicach danej sprawy", sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim orzeczeń administracyjnych.

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione, zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], wystawionego wobec K.P. przez wierzyciela, tj. przez Wojewodę [...].

Wobec tego wskazać należy, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z brzmieniem art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie

art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, a wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, i dotyczy to także dyrektora izby skarbowej. Oznacza to, że na podstawie wskazanych regulacji Dyrektor Izby Skarbowej w S. oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., jako organy egzekucyjne, są związane stanowiskiem wierzyciela, którym w niniejszej sprawie jest Wojewoda [...]. Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W konsekwencji kontroli Sądu w niniejszej sprawie, w celu niezbędnego jej wyjaśnienia, podlegały nie tylko postanowienia organów egzekucyjnych: Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., ale również postanowienia wierzyciela – Wojewody [...] z dnia [...] r. i poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] r.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może zostać uwzględniona, albowiem ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie dają podstaw do uchylenia tak zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz postanowienia wierzyciela w sprawie nieuwzględnienia wniesionych zarzutów egzekucyjnych.

Przy czym, bez wpływu na powyższą ocenę pozostać musiały podniesione przez skarżącego zarzuty co do prawidłowości działań Policji czy postępowania, które toczyło się (bądź toczy) na skutek pism składanych przez skarżącego do Wojewody [...] oraz sądu powszechnego, gdyż wykracza to poza granice niniejszej sprawy administracyjnej, a przez to nie należy to do kompetencji Sądu orzekającego w niniejszej sprawie.

Na wstępie należy podkreślić, że rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Instytucja zarzutu nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia (tak C. Kulesza w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, pod. red. D.R. Kijowskiego, LEX, 2010). Jest to środek zaskarżenia różny od odwołania czy zażalenia, które przysługuje wobec oznaczonego aktu administracyjnego.

Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy.

I tak, zgodnie z art. 33 § 1 omawianej ustawy, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa

w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W niniejszej sprawie skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku, a przez to braku jego wymagalności, a zatem zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżący wskazał na błędne nałożenie na niego mandatu karnego wobec nieznajomości przez funkcjonariuszy art. 13 ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym, co skutkowało wniesieniem skargi na czynności funkcjonariuszy KPP S. oraz korespondencją prowadzoną z Sądem Rejonowym w S. w kwestii anulowania spornego mandatu jako błędnie nałożonego. W skardze oraz załącznikach do niej skarżący wykazuje, że mandat został na niego nałożony niezasadnie bowiem przekraczał jezdnię w odległości do 15 metrów od przejścia dla pieszych.

Jednocześnie, skarżący wskazał także, że na naruszenie przez sporne postanowienie prawa wobec wydania go w oparciu o nieprawomocne postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wydanym z kolei wskutek błędu wierzyciela bowiem przed rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej skargi skarżącego

w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych

w postępowaniu egzekucyjnym, która została odrzucona postanowieniem 7 grudnia 2016 r. (sygn. akt I SA/Sz 1110/16).

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów skargi przede wszystkim sprowadzających się do kwestionowania wystawionego w dniu 28 maja 2015 r. mandatu karnego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 98 § 1 pkt 2 k.p.s.w.,

w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru. Mandat taki staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego (art. 98 § 3 zd. 3 k.p.s.w.).

W sprawie bezsporne jest, że skarżący ukarany został grzywną w związku z popełnieniem czynu, który, zdaniem funkcjonariuszy Policji, wypełnił znamiona będące przedmiotem regulacji ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń

(t.j. Dz. U. 2013 r., poz. 482 ze zm.). Bezsporne jest także, że okoliczności przyjęcia mandatu karnego nie były kwestionowane.

Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że po wyrażeniu zgody na przyjęcie mandatu kredytowanego i pokwitowaniu jego odbioru mandat staje się prawomocny, co umożliwia jego egzekucję w przypadku braku uregulowania należności z niego wynikającej.

Ustawodawca przewidział wprawdzie szczególny tryb weryfikacji prawomocnych mandatów karnych, wynikający z art. 101 k.p.s.w., zgodnie z którym prawomocny mandat karny podlega niezwłocznie uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie albo na osobę, która popełniła czyn zabroniony przed ukończeniem 17 lat, albo gdy ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia wykroczenia z przyczyn, o których mowa w art. 15–17 Kodeksu wykroczeń. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego złożony nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu lub na wniosek organu, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, albo z urzędu.

Zatem, podmiotem uprawnionym do badania prawidłowości i ew. uchylenia wystawienia mandatu karnego jest wyłącznie sąd powszechny I instancji, na którego obszarze działania została nałożona grzywna (art. 101 § 2 k.p.s.w.).

Jak wynika z akt sprawy, pomimo skorzystania z tego trybu przez skarżącego mandat nie został uchylony. Sąd Rejonowy w S., w postanowieniu z dnia

31 lipca 2015 r., sygn. akt II Ko [...], stwierdził bowiem, iż nie ma możliwości podważenia prawomocnego mandatu karnego, wobec nałożenia mandatu za czyn przewidziany w Kodeksie wykroczeń i przyjęcia go przez skarżącego.

Tryb z art. 101 § 1 k.p.s.w. został bowiem zastrzeżony dla przypadków oczywistych, gdy nie ulega wątpliwości, że czyn za który nałożono mandat nie stanowi postępowania, które mogłoby naruszać jakikolwiek przepis kodeksu wykroczeń lub sprawca wykroczenia działał w obronie koniecznej, stanie wyższej konieczności, popełnił czyn przed ukończeniem 17 roku życia albo z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, nie mógł

w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postepowaniem.

Z tego też względu sąd w postępowaniu w przedmiocie uchylenia prawomocnego mandatu karnego nie badał kwestii winy sprawcy wykroczenia, bo o winie

w ww. przypadkach nie może być mowy.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że ukaranie grzywną w drodze mandatu karnego wymaga zgody samego ukaranego na taką właśnie formę ukarania, wysokość kary i termin jej zapłaty. Sprawca wykroczenia nie ma obowiązku przyjęcia mandatu, jeżeli jednak do tego dojdzie ukarany zobowiązuje się tym samym do zapłaty określonej nim kwoty. W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego - do czego ukarany ma prawo i o prawie tym jest informowany przez funkcjonariusza w momencie wystawiania mandatu, co potwierdza podpisem na jego blankiecie – sprawa jest kierowana do sądu, który dokonuje oceny stanu faktycznego pod kątem zasadności odpowiedzialności karnej, a także ma możliwość zastosowania innych rodzajów kary. Dopiero zatem na tym etapie postepowania analizowania jest wina sprawcy wykroczenia, tj. czynu penalizowanego przez ten akt prawny. Stąd strona skarżąca - oceniając swoje zachowanie jako nieuzasadniające ukarania (co wynika z załączonej do skargi

z 29 maja 2015 r. na czynności funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji

w S.) nie powinna była przyjmować zobowiązania finansowego poprzez przyjęcie mandatu, lecz dążyć do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu sądowym.

Zgodnie bowiem z art. 99 k.p.s.w. w razie odmowy przyjęcia mandatu karnego lub nieuiszczenia w wyznaczonym terminie grzywny nałożonej mandatem zaocznym, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem

o ukaranie. We wniosku tym należy zaznaczyć, że obwiniony odmówił przyjęcia mandatu albo nie uiścił grzywny nałożonej mandatem zaocznym, a w miarę możności podać także przyczyny odmowy.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący mandat przyjął, stąd kwestionowanie go już po tym fakcie musiało okazać się nieskuteczne przed sądem powszechnym, a z powołanych powyżej przyczyn jest wykluczone w toku postępowania przed sądem administracyjnym.

Brak zapłaty prawomocnego mandatu karnego spowodował więc obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego, a następnie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec jego nie opłacenia.

Wyjaśnić nadto należy, że na etapie postępowania egzekucyjnego, także organ egzekucyjny nie może badać kwestii dotyczących okoliczności podnoszonych przez skarżącego, tj. analizowania czy też kwestionowania zdarzenia skutkującego nałożeniem mandatu. Jak już wskazano powyżej, okoliczności te, są istotne

w postępowaniu mandatowym, nie mają one jednakże znaczenia dla egzekucji obowiązku wynikającego z mandatu.

Należy przy tym wskazać na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przywołany przepis nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05). Oznacza to, że zarzuty odnoszące się do prawidłowości wystawienia mandatu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie mogły być weryfikowane przez organ egzekucyjny.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy także zauważyć, że prawomocny mandat karny jest stosownie do art. 100 k.p.s.w. w związku z art. 2 pkt 2 u.p.e.a. podstawą egzekucji administracyjnej, a obowiązkiem wierzyciela jest podejmowanie czynności zmierzających do wyegzekwowania należności.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności stwierdzić należy, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał właściwej wykładni przepisów prawa uznając, że zarzut nieistnienia obowiązku objętego wystawionym tytułem wykonawczym, a tym samym brak jego wymagalności, nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Jako nieskuteczny ocenić należy także zarzut, dotyczący wydania zaskarżonego postanowienia w oparciu o nieprawomocne postanowienie wierzyciela z dnia 13 września 2016 r. wydane przed rozstrzygnięciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargi wniesionej przez zobowiązanego w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1110/16 (w skardze wskazano błędną sygnaturę I SA/Sz 1110/15), bowiem postanowienie to było ostateczne i nie podlegało zaskarżeniu do sadu administracyjnego, co wynika z rozstrzygnięcia zapadłego w tej sprawie, tj. odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej (orzeczenie dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie sprawy, uznając podniesione zarzuty za nieuzasadnione, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.