Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1836/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 110 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: poz. 399
journal: Dz.U. 1995 nr 7 poz. 9
article: art. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Odstąpienie przez organ od wymierzenia kary w przypadku, kiedy jest ona obligatoryjna, stanowiłoby rażące naruszenie zawartej w art. 6 Kpa zasady, iż organy administracji działają na podstawie przepisów prawa.

TEZY

Odstąpienie przez organ od wymierzenia kary w przypadku, kiedy jest ona obligatoryjna, stanowiłoby rażące naruszenie zawartej w art. 6 Kpa zasady, iż organy administracji działają na podstawie przepisów prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zakładu Płyt Pilśniowych S.A. w P. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 4 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie wymierzenia godzinowej kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń do powietrza - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 kwietnia 1999 r. wydaną przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Rz. na podstawie art. 110 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ oraz par. 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar /Dz.U. nr 162 poz. 1138/ i art. 104 Kpa - wymierzono Zakładom Płyt Pilśniowych S.A. w P. od dnia 25.08.1998 r. od godz. 12.00 godzinową karę pieniężną w wysokości 13,44 zł/godz. za przekroczenie dopuszczalnej emisji tlenku węgla z kotła OR-32 nr 2.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły Zakłady Płyt Pilśniowych S.A. w P.

Decyzją z dnia 4 lipca 2000 r. wydaną z upoważnienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, iż w dniu przeprowadzenia kontroli Zakłady Płyt Pilśniowych S.A. w P. posiadały decyzję o dopuszczalnej emisji z dnia 5.10.1992 r. zmienioną decyzją z dnia 6.05.1993 r., a następnie decyzją z dnia 17.12.1997 r.

Na podstawie pomiarów kontrolnych przeprowadzonych w dniu 25.08.1998 r. w Zakładach Płyt Pilśniowych S.A. w P. stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej emisji tlenku węgla z kotła OR-32 nr 2.

Stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej emisji, spowodowało wymierzenie godzinowej kary pieniężnej.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych we wniesionym odwołaniu organ II instancji stwierdził, iż strona brała udział w przeprowadzonej kontroli w dniu 25.08.1998 r., w obowiązującym terminie zostały stronie przesłane wyniki pomiarów. Z treści protokołu z rozprawy z dnia 31.03.1999 r. wynika, iż strona brała czynny udział w przeprowadzonej rozprawie administracyjnej.

Mając przedstawione wyżej okoliczności na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosły Zakłady Płyt Pilśniowych S.A. w P., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

We wniesionej skardze stwierdzono, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu par. 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar /Dz.U. nr 162 poz. 1138/, oraz naruszeniem przepisu art. 61 par. 1 i par. 4 Kpa poprzez błędną wykładnię i zastosowanie oraz z naruszeniem art. 77 par. 1 Kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, co miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu wniesionej skargi strona skarżąca wskazała na to, iż przedmiotowa sprawa wszczęta została z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej w sprawie, a datą tą było doręczenie prawidłowego zawiadomienia o rozprawie w dniu 23.03.1999 r. W tej też dacie obowiązywały już nowe przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. Zważywszy na powyższe okoliczności, zdaniem strony skarżącej organ nie mógł wszcząć postępowania z urzędu, bowiem nie dysponował wynikami pomiarów wykonywanymi 21 dni przed wydaniem decyzji stwierdzającej przekroczenie dopuszczalnej emisji. Przedstawione wyżej okoliczności stanowią o zasadności wniesionej skargi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ wbrew zawartym w niej zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a do tych tylko kwestii sprowadza się sądowa kontrola decyzji administracyjnych /art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/.

Decyzją z dnia 5.10.1992 r. ze zmianą zawartą w decyzji z dnia 6.05.1993 r. i zmienioną decyzją z dnia 17.12.1997 r. na podstawie między innymi art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. ochronie i kształtowaniu środowiska, par. 1, par. 2, par. 3, par. 4 i par. 5 rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 12 lutego 1990 r. w sprawie ochrony powietrza przed zanieczyszczeniem /Dz.U. nr 15 poz. 92/ ustalono rodzaje i ilości substancji dopuszczalnych do wprowadzenia do powietrza łącznie i osobno dla każdego źródła emisji i emitora oraz warunki ich wprowadzania dla skarżących Zakładów, przy czym uprawnienie do odprowadzania zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego udzielono do dnia 31.12.1998 r.

W rozpoznawanej sprawie matarialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 110 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, który stanowi, że "za naruszenie przez jednostki organizacyjne wymagań środowiska polegające - między innymi - na przekroczeniu co do rodzaju lub ilości substancji dopuszczalnych do wprowadzenia do powietrza, określonych decyzją właściwego organu (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierza karę pieniężną". Ustalenie przekroczenia co do rodzaju lub ilości substancji dopuszczalnych do wprowadzenia do powietrza, określonych właściwą decyzją następuje w wyniku kontroli przeprowadzonej przez organ w oparciu o art. 91 ust. 5 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Wbrew wywodom zawartym we wniesionej skardze, organ nie naruszył dyspozycji przepisów prawa materialnego, ani też przepisu art. 61 par. 1 i par. 4 Kpa.

Przepis art. 61 par. 1 Kpa stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Kodeks nie zawiera żadnych przepisów określających formę prawną wszczęcia postępowania, w szczególności zaś nie wymaga wydania w tym zakresie odrębnego postanowienia. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że za datę wszczęcia postępowania z urzędu należy uznać dzień pierwszej czynności procesowej, jaką podjął organ wobec strony, jeżeli brak było zawiadomienia o wszczęciu postępowania w myśl art. 61 par. 4 Kpa Czynnością taką w przedmiotowej sprawie była kontrola przeprowadzona w dniu 25.08.1998 r., w oparciu o art. 91 ust. 5 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w zw. z art. 13 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska /Dz.U. nr 77 poz. 335 ze zm./, która wykazała przekroczenie dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń i z tego względu dzień ten zasadnie został przyjęty, jako data wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego.

Wobec wszczęcia niniejszej sprawy przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar /Dz.U. nr 162 poz. 1138/, wysokość kary godzinowej obliczono stosując zasady określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 1995 r. w sprawie wysokości zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz współczynniki różnicujące wysokość kar pieniężnych /Dz.U. nr 79 poz. 399/. Zgodnie bowiem z treścią par. 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tegoż rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

Odpowiedzialność jednostek organizacyjnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska jest niezależna od winy. Teza o obiektywnym /bez względu na winę/ charakterze kar pieniężnych jest już w pełni w orzecznictwie i w doktrynie ugruntowana. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że odstąpienie przez organ od wymierzenia kary w przypadku, kiedy jest ona obligatoryjna, stanowiłoby rażące naruszanie zawartej w art. 6 Kpa zasady, iż organy administracji działają na podstawie przepisów prawa.

Z przyczyn wyżej przedstawionych Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, skargę oddalił.