Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3927/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 107 par. 3.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1, lp. 6.1.2. i lp. 6.2.1. załącznika nr 3.
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 4.
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 pkt 19a załącznika IB.
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia WSA (del.) Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 308/17 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę P. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w wyniku przeprowadzonej w dniu 5 lutego 2016 r., na autostradzie A4 w miejscowości G., kontroli zespołu pojazdów kierowanego przez K. J., wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy w imieniu skarżącego, stwierdzono naruszenie polegające na nierejestrowaniu aktywności kierowcy, prędkości oraz przebytej drogi.

Ustalenia te stały się podstawą decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Katowicach z dnia [...] lutego 2016 r., którą nałożono na skarżącego karę w łącznej wysokości 7.000 zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi - lp.6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., zwanej dalej u.t.d.) i wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów – lp.6.1.2. załącznik nr 3 do u.t.d.

W uzasadnieniu organ wskazał, że analiza zapisów cyfrowych na karcie kierowcy oraz danych z tachografu cyfrowego zainstalowanego w pojeździe wykazała, że kierujący używał niedozwolonego urządzenia - magnesu, zakłócającego pracę tachografu w wyniku przyłożenia do nadajnika znajdującego się przy skrzyni biegów. Magnes powodował, iż w momencie poruszania się pojazdu na karcie kierowcy rejestrowany był odpoczynek. Ustalenia te dotyczyły dnia 1 lutego 2016 r., w godzinach: 03:19 - 03:45, co potwierdził kierujący.

Objętą skargą decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podzielając w całości ustalenia i ich ocenę, jakiej dokonał Śląski Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w Katowicach. Zdaniem organu odwoławczego ponad wszelką wątpliwość wykazano, że strona w dniu kontroli wykonywała przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestrowało wszystkich wymaganych elementów. Organ wskazał ponadto, że instalacja i pierwsza kalibracja tachografu w pojeździe miała miejsce w dniu 30 stycznia 2015 r., zatem tachograf nie rejestrował obowiązkowego drugiego sygnału prędkości, który był wymagany od 1 października 2012 r. W takiej sytuacji zasadnym było nałożenie na stronę kary w wysokości 2.000 zł. Organ odwoławczy za również udowodnione uznał, że strona wykonywała przewóz pojazdem w dniu 1 lutego 2016 r., podczas którego kierowca nie rejestrował swojej aktywności, prędkości i przebytej drogi. Zeznania złożone przez kierowcę potwierdzały ustalenia dokonane przez organ I instancji, wobec czego nie można było zaakceptować wyjaśnień skarżącego, że za stwierdzone naruszenia wyłączną odpowiedzialność ponosił sam kierowca, który niedozwolonym urządzeniem posłużył się bez zgody przedsiębiorcy i wyłącznie w celach prywatnych.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję, w pierwszej kolejności odniósł się do kary wymierzonej za naruszenie opisane w pkt 6.1.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Wskazał, że Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1266/2009 z dnia 16 grudnia 2009 r., wprowadziło nowe wymogi dla tachografów stosowanych w pojazdach określone w pkt 019a i 161a w załączniku IB Rozporządzenia 3821/85, wprowadzając konieczność zainstalowania co najmniej jednego niezależnego czujnika ruchu potwierdzającego informacje z czujnika ruchu oraz obowiązek posiadania czujnika ruchu chronionego przed polem magnetycznym lub odpornego na nie. Jednocześnie w myśl preambuły, rozporządzenie nie wymagało zastąpienia funkcjonujących tachografów cyfrowych zainstalowanych przed datą rozpoczęcia jego stosowania. Dlatego wymagania określone w tym akcie prawnym mogły odnosić się wyłącznie do nowych tachografów montowanych w pojazdach po raz pierwszy po dniu 1 października 2012 r.

Sąd wskazał, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący zainicjował urządzenie rejestrujące w pojeździe w dniu 30 stycznia 2015 r., zaś czujnik ruchu w tym pojeździe został po raz pierwszy ustawiony (sparowany z urządzeniem rejestrującym) w dniu 13 lipca 2013 r. Obie te czynności miały miejsce po wejściu życie Rozporządzenia, wobec czego tachograf powinien spełniać normy określone w powołanym załączniku do rozporządzenia w wersji ustalonej w rozporządzeniu 1266/09. Montaż dwóch części składowych tachografu po tej dacie nawet jeżeli odbywał się w różnych datach musiał być traktowany jako wymiana całego urządzenia a takie urządzenie wymienione w całości musiało spełniać normy i wymagania nowe.

Wobec tego Sąd uznał, że organy nie naruszyły prawa uznając, że pojazd nie posiadał prawidłowego tachografu, wyposażonego w dwa niezależne od siebie, odporne na zakłócanie magnetyczne czujniki ruchu, co zasadnie skutkowało nałożeniem kary pieniężnej.

Za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut dotyczący naruszenia określonego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 u.t.d., polegającego na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Sąd wskazał w tym zakresie na ustalenia poczynione podczas kontroli, w tym na wyjaśnienia kierującego pojazdem, który zeznał, że w trasie rzeczywiście prowadził pojazd z urządzeniem magnetycznym zakłócającym prace tachografu, gdyż nie było miejsca na parkingu i chciał przejechać na następny. Sąd podkreślił, że z danych tych wynikało, iż pojazd z magnesem poruszał się po drodze publicznej, pomiędzy parkingami aby znaleźć miejsce na postój. Nie znajdowało wobec tego potwierdzenia stwierdzenie skarżącego, że mogło to mieć miejsce poza droga publiczna.

Sąd podzielił również stanowisko organów, iż w sprawie nie zaistniały podstawy do zastosowania regulacji z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Stwierdził, że dokumenty dołączone do skargi, o odbytych przez kierowcę przeszkoleniach, nie miały, w ocenie Sądu, znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro pomimo prowadzonych szkoleń skarżący nie potrafił zapewnić rzeczywistego przestrzegania przez kierowcę przepisów o transporcie drogowym. Okoliczność stosowania magnesu przez kierowców nie jest okolicznością, której przedsiębiorca nie jest w stanie przewidzieć, a zatem także z tego powodu brak było podstaw do zastosowania tego przepisu.

Sąd nie stwierdził również aby w sprawie doszło do naruszenia prawa strony poprzez uniemożliwienie jej brania czynnego udziału w postepowaniu, w tym składania pism czy zapoznawania się z aktami sprawy. Takiemu stanowisku strony przeczyły, zdaniem Sądu, zgromadzone w sprawie dokumenty: pismo przedsiębiorcy z dnia 22 lutego 2016 r. złożone do Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Katowicach, gdzie przedstawia on swoje stanowisko i dołącza dokumenty, zawiadomienie skarżącego z dnia 25 marca 2016 r. o przekazaniu odwołania do organu II instancji, pismo GITD z dnia 30 września 2016 r., o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału, zgłoszenia żądań i wniosków procesowych.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

P. K., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

a) błędną wykładnię przepisów regulujących wymóg zainstalowania w pojeździe niezależnych od siebie, odpornych na zakłócenia magnetyczne czujników ruchu, tj. błędną wykładnię pkt 019a i 161a załącznika IB rozporządzenia Rady (WEG) nr 3821/85 w zw. z lit. ee) podtytuł I. "Definicje" rozdziału zatytułowanego: "Wymagania dotyczące budowy, badań, instalacji i kontroli" powyższego załącznika w zw. ze zdaniem pierwszym, drugi i czwartym ust. 1 Rozdziału II zatytułowanego "Charakterystyki ogólne i funkcje urządzenia rejestrującego" powyższego załącznika i w zw. z treścią pkt 7 preambuły rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009 – poprzez błędne i nie znajdujące uzasadnienia w treści ww. przepisów przyjęcie, że każda sytuacja, w której po dniu 1 października 2012 r. dochodzi do zmiany dwóch zasadniczych części składowych tachografu jest tożsama z wymianą całego tachografu;

b) błędne zastosowanie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d. na skutek błędnego zakwalifikowania stwierdzonego uchybienia jako naruszenie, o którym mowa w l.p. 6.1.2. załącznika nr 3 do u.t.d. (tj. jako "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów") podczas gdy ustalony stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje znamion opisanych w tym przepisie gdyż brak dodatkowego czujnika ruchu lub brak jego odporności na zakłócenia magnetyczne nie skutkuje brakiem rejestracji wymaganego elementu w sytuacji, gdy pojazd wyposażony jest przecież w inny czujnik ruchu;

c) błędne zastosowanie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z l.p. 6.2.1. na skutek błędnego zakwalifikowania stwierdzenia uchybienia jako naruszenie, o którym mowa w l.p. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. ("Nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi") podczas gdy organ stwierdził, że w wyniku użycia niedozwolonego urządzenia, tj. magnesu – nierejestrowana była jedynie aktywność kierowcy (a nie także pozostałe wskazania);

d) błędne zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w zakresie obu stwierdzonych naruszeń podczas gdy ustalone okoliczności sprawy przemawiały za zastosowaniem tego przepisu i umorzeniem postępowania;

2. przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym oddaleniu skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego pomimo naruszenia (przez orzekające w sprawie organy obu instancji) przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie zabierania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaniechania przeprowadzenia wszystkich niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy dowodów, zaniechania dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności mające istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione oraz braku należytego uzasadnienia wydanych decyzji, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i błędnego nałożenia na skarżącego kar pieniężnych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w łącznej wysokości 7.000 zł;

b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności braku zawiadomienia strony przez organ I instancji o zakończeniu postępowania administracyjnego przed wydaniem decyzji co uniemożliwiło stronie zapoznanie się z całym zebranym materiałem dowodowym i złożenie odpowiednich wniosków dowodowych - jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, na podstawie art. 188 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Katowicach z dnia [...] lutego 2016 r. i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Strona wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania przed NSA i WSA, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się niezasadne.

Wobec postawionych w stosunku do wyroku Sądu I instancji, w petitum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia, tak prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idącego zarzutu sformułowanego w punkcie 2 lit. a) wywiedzionego środka zaskarżenia. W jego ramach kasator wskazuje na zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, poprzez oddalenie skargi, naruszeń przepisów procedury administracyjnej przez organy obu instancji, które to naruszenie przejawiało się zdaniem strony w: zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechaniu zabierania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaniechaniu przeprowadzenia wszystkich niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy dowodów, zaniechaniu dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz braku należytego uzasadnienia wydanych decyzji.

Zarzut ten uznać należy za niezasadny.

Pomimo, że Sąd I instancji w części wywodu merytorycznego nie sformułował bezpośredniego stwierdzenia o tym, że nie dopatrzył się po stronie organów naruszenia przepisów procedury administracyjnej w toku przeprowadzonego postępowania, które to naruszenia mogły mieć wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, to analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje w sposób jednoznaczny, iż przyjęty podczas kontroli sądowoadministracyjnej stan faktyczny sprawy, ustalony przez organy, nie był wadliwy pod względem wymogów stawianych przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

Analiza decyzji zarówno organu I instancji, przede wszystkim zaś organu odwoławczego, wskazują, wbrew przywołanemu twierdzeniu strony skarżącej, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad określonych w przepisach art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego zawiera wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazuje się w niej na fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, a które wskazywały na konkretne rodzaje naruszeń stanowiących podstawę wymierzonych kar składających się na łączną kwotę, którą obciążono stronę. Motywy decyzji zawierają również pełne wyjaśnienie podstawy prawnej – przepisów prawa wraz z ich subsumpcją pod stwierdzony stan faktyczny, wynikających z ustaleń poczynionych w toku kontroli drogowej z dnia 5 lutego 2016 r. Zauważyć należy, że organ nie ograniczył się wyłącznie do przytoczenia treści mających zastosowanie przepisów lecz dokonał również ich wykładni w celu klarownego wykazania podstaw wymierzonych stronie kar.

Nie ma przy tym podstaw do stwierdzenia, aby zgromadzony materiał dowodowy zawierał braki mające istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza akt administracyjnych sprawy w korelacji do treści motywów zaskarżonej decyzji oraz przepisów ustawy o transporcie drogowym i naruszeń skatalogowanych w jej załączniku nr 3, nie dają podstaw do uznania, że z rozstrzygnięcia organu odwoławczego nie wynika, jak podnosi autor skargi kasacyjnej, "w jaki sposób stwierdzono ingerencję w pracę tachografu w godzinach 03:19 – 03:45 w dniu 1 lutego 2016 r., a więc cztery dni przed kontrolą drogową; w jaki sposób stwierdzono, że magnes okazany przez kierowcę jest tzw. niedozwolonym urządzeniem; na czym polegała "analiza porównawcza" dokonana przez kontrolującego; czy kierowcę przesłuchiwano odnośnie każdego z 28 dni objętych kontrolą i porównano z zapisem na karcie; w jakim miejscu miało dojść do naruszenia, tj. czy na terenie niebędącym drogą publiczną gdzie nie ma obowiązku używania tachografu".

Organ wskazał bowiem w sposób klarowny i jednoznaczny, które z elementów materiału dowodowego stanowiły podstawę jego rozstrzygnięcia i nałożenia kar. Jak wynika z treść stron piątej, szóstej i dziewiątej uzasadnienia zaskarżonej decyzji były to: protokół kontroli drogowej, dowód rejestracyjny, dane cyfrowe pobrane z tachografu oraz wydruki z tachografu.

Nie jest przy tym zrozumiałe twierdzenia dotyczące sposobu "stwierdzonej ingerencji w pracę tachografu na cztery dni przed kontrolą drogową", w sytuacji gdy poddane analizie dane z tachografu dotyczyły dnia 1 lutego 2016 r., zaś kontrolę, w toku której tejże analizy dokonano był dzień 5 lutego 2016 r.

Pozostała cześć przytoczonego wywodu motywów skargi kasacyjnej w swojej istocie stanowi niczym nie uzasadnioną polemikę z ustaleniami organów, nie odnoszącą się w żadnej mierze do faktycznych ustaleń (przyczyn) ległych u podstaw nałożonych kar. Tak należy traktować między innymi twierdzenie o "konieczności przesłuchania kierowcy odnośnie każdego z 28 dni objętych kontrolą". Skoro bowiem stwierdzone naruszenie pracy tachografu dotyczyło tylko jednego dnia – 1 lutego 2016 r., to prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie pozostałych dni objętych kontrolą nie miało znaczenia, szczególnie w sytuacji gdy organ, w odniesieniu do dnia stwierdzonego naruszenia poczynił wystarczające ustalenia do sklasyfikowania określonego naruszenia względem ustaleń faktycznych.

Podsumowując tą cześć wywodów, za nietrafny uznać należy omawiany zarzut, gdyż w sprawie nie doszło do naruszenia przez organy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących sposób prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji czego nie było podstaw do zarzucenia Sądowi I instancji naruszenia art. 151 p.p.s.a., a tym bardzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stanowiącego podstawę prawną uwzględnienia skargi na rozstrzygnięcie organu w sytuacji stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Również niezasadny jest drugi z zarzutów pomieszczonych w ramach wymienionych naruszeń przepisów postępowania, w punkcie 2 lit. b) petitum skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie okoliczności braku zawiadomienia strony przez organ I instancji o zakończeniu postępowania administracyjnego przed wydaniem decyzji.

Powołany przepis nakłada na organ obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, a co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, skarżący nie został pozbawiony uprawnienia, o którym mowa art. 10 § 1 k.p.a. Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, w dniu 29 lutego 2016 r., strona wniosła pismo, datowane na dzień 22 lutego 2016 r., w którym przedstawiła swoje stanowisko, załączając do niego dokumenty. Skarżący został również pouczony o prawie wypowiedzenia się w przedmiocie materiałów sprawy, z którego to uprawnienia nie skorzystał. Wobec tego, brak jest przesłanek do stwierdzenia aby w stosunku do skarżącego doszło do naruszenia jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu, w jego stadium w pierwszej instancji, tym bardziej, że strona wniosła skutecznie środek odwoławczy od rozstrzygnięcia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.

Odnosząc się do zarzutów z punktu 1 petitum skargi kasacyjnej, naruszenia przepisów prawa materialnego, również i te zarzuty uznać należy za niezasadne.

Nie zasługuje na akceptację stanowisko kasatora wyrażone w punkcie 1 lit. c) petitum skargi kasacyjnej, w którym stara się on wykazać, że do nałożenia kary opisanej w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, koniecznym jest stwierdzenie łącznie nierejestrowania przez tachograf wskazań, co do prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Takiego rozumienia powołanej regulacji nie można wysnuć zarówno z jej treści, jak i przepisów prawa wspólnotowego, w konsekwencji których zawarto w załączniku 3 do u.t.d. takiego rodzaju naruszenie, związane z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego.

Powołana jednostka katalogowa kar określa, że za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi nakłada się karę w kwocie 5.000 zł. Taka treść wskazuje, że nie jest dozwolone ingerowanie w pracę urządzenia rejestrującego (tachografu), które powodować będzie niezarejestrowanie wskazań (danych) w zakresie prędkości, z jaką poruszał się pojazd, przebytej przez pojazd drogi i aktywności kierowcy. Logika parametrów, których nierejestrowanie jest niedozwolone, wskazuje, że należy je odczytywać rozłącznie, nie zaś komplementarnie jak sugeruje autor skargi kasacyjnej, w ten sposób, że brak odczytu lub zapisu w doniesieniu do któregokolwiek z wymienionych parametrów skutkuje złamaniem obowiązku rejestracji danych związanych z wykonywanym przewozem drogowy.

W swojej istocie wypadkowa suma wymienionych wskazań ma rejestrować, jako całość, fizyczny (faktyczny) proces aktywności kierowcy, jako prowadzącego pojazd z określoną prędkością, przemierzając określoną drogę – odległość. W takim rozumieniu rzeczywiście należałoby bezwarunkowo łączyć konieczność naruszenia nakazu rejestrowania wszystkich trzech wskazań, jako podstawy nałożenia kary. Jednakże mając na uwadze fakt, iż urządzenia, przeznaczeniem, których jest rejestrowanie tychże parametrów, mając naturę mechaniczną lub elektroniczną, umożliwiają ingerowanie w ich działanie, które powodować może zakłócenia w rejestrowaniu wszystkich bądź niektórych z wymienionych parametrów, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, wykładni takiej przyjąć nie można. Skoro możliwym jest wpływanie na sposób odczytywania lub blokowanie możliwości odczytu któregokolwiek z wymienionych wskazań, to omawianą regulację odczytywać należy w ten sposób, że ingerencja w pracę tachografu (urządzenia rejestrującego) w zakresie któregokolwiek i choćby jednego z wymienionych wskazań, a więc przebytej drogi, aktywności kierowcy czy prędkości pojazdu, jest naruszeniem obowiązku rejestrowania tych danych.

Takie rozumienie omawianej regulacji wynika również z treści art. 4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, jego ust. 2 tiret pierwszy, w który określono, że tachografy muszą spełniać wymóg rejestrowania dokładnego i wiarygodnego danych dotyczących kierowcy, czynności kierowcy oraz pojazdu, a także z treści ust. 3 i ust. 4, zgodnie z którymi tachografy cyfrowe rejestrują następujące dane: a) przebytą odległość i prędkość pojazdu; b) pomiar czasu; c) punkty położenia, o których mowa w art. 8 ust. 1; d) tożsamość kierowcy; e) aktywność kierowcy; f) dane dotyczące kontroli, kalibracji i naprawy tachografu, w tym dane identyfikujące warsztat; g) zdarzenia i usterki; tachografy analogowe rejestrują co najmniej dane, o których mowa w ust. 3 lit. a), b) i e).

Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do uznania, iż doszło do naruszenia art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez błędną wykładnię tych przepisów. Skoro bowiem nie jest sporna okoliczność ingerencji w działanie tachografu w celu ukrycia przez kierowcę przemieszczania się pojazdu, co potwierdził sam kierowca wskazując na przyczynę użycia magnesu na urządzeniu rejestrującym, niewadliwie stwierdzono naruszenie opisane w omówionym lp. 6.2.1. i nałożono na stronę z tego tytułu karę przewidzianą w tej regulacji, co zasadnie zaakceptował Sąd I instancji.

Nie są również zasadne zarzuty sformułowane w punkcie 1 lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej, które w swej istocie zmierzają do zakwestionowania zasadności nałożenia na stronę kart za naruszenie opisane w lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do u.t.d. w aspekcie konieczności rejestrowania przez urządzenia rejestrujące wszystkich wymaganych elementów i wymogów stawianych tym urządzeniom wprowadzonych rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1266/2009 dostosowujące po raz dziesiąty do postępu technicznego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L.2009.339.3 z dnia 2009.12.21).

Jak trafnie wskazał Sąd I instancji na podstawie treści przepisów rozporządzenia nr 1266/2009, wprowadzało ono nowe wymogi dla tachografów stosowanych w pojazdach, określone w pkt 019a i 161a w załączniku IB Rozporządzenia 3821/85. Wymogi te dotyczyły konieczność zainstalowania co najmniej jednego niezależnego czujnika ruchu potwierdzającego informacje z czujnika ruchu oraz obowiązek posiadania czujnika ruchu chronionego przed polem magnetycznym lub odpornego na nie bądź reagującego na zakłócenia w wykrywaniu ruchu pojazdu poprzez rejestrowanie tego zakłócenia i zapisania usterki w pamięci czujnika.

Wprowadzenie tych wymagań, na co również słusznie zwrócił uwagę tak Sąd I instancji jak i organ odwoławczy, nie wymagało zastąpienia funkcjonujących tachografów cyfrowych zainstalowanych przed datą rozpoczęcia jego stosowania (pkt 7 preambuły rozporządzenia 1266/2009). Wymagania określone w tym akcie prawnym odnosiły się wyłącznie do nowych tachografów montowanych w pojazdach po raz pierwszy po dniu 1 października 2012 r. Tym samym, jeśli urządzenie rejestrujące zostało zainstalowane w pojeździe przed tą datą, to przewoźnik lub podmiot trudniący się transportem drogowym nie miał obowiązku wymiany wszystkich elementów tachografu na nowe, odpowiadające standardom wynikającym z pkt 19a rozdziału III załącznika IB do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85.

W ramach omawianych zarzutów, za częściowo zasadne uznać należy stanowisko kasatora, który wskazuje na błędne przyjęcie rozumienia powołanych regulacji, które skutkowało przyjęciem, że każda sytuacja, w której po dacie 1 października 2012 r. dochodzi do zamiany dwóch zasadniczych części składowych tachografu, jest tożsama z wymianą całego tachografu.

Jakkolwiek wywód Sądu I instancji w zakresie, ogólnie rzecz ujmując, tachografów, poczyniony na podstawie Rozdziału I załącznika IB do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, jest słuszny, w szczególności w zakresie uznania, że przyrząd rejestrujący jest wyłącznie jednym ze składowych większej całości w postaci urządzenia rejestrującego (tachografu), który dla uzyskania swej funkcjonalności wymaga zespolenia z pozostałymi elementami w postaci czujnika ruchu oraz przewodów, to istotnie nie można przyjąć, że wymiana elementów lub zespołów składających się na tak rozumiany tachograf, musi być traktowane jako wymiana całego urządzenia.

Istotą zmian wprowadzonych rozporządzeniem 1266/2009, jest wprowadzenie nowych wymogów urządzeń rejestrujących do postępu technicznego, który w przypadku czujników ruchu ma przeciwdziałać manipulowaniu za pomocą pól magnetycznych odczytom rejestrowanym przez te czujniki. Tym samym wymiana czujnika ruchu lub jego zainstalowanie, a także wymiana lub zainstalowanie innego elementu składowego tachografu, oceniane muszą być pod względem spełniania wymogów przewidzianych prawem w aspekcie daty granicznej wynikającej z chwili obowiązywania powołanego rozporządzenia. Innymi słowy, podzielając generalny zamysł wynikający z wywodu Sądu I instancji, wymianę więcej niż jednego elementu (podzespołu) urządzenia rejestrującego należy traktować, jako wymianę tachografu rozumianego jako integralne urządzenie przeznaczone do rejestrowania i dokumentowania parametrów aktywności kierowcy, prędkości i przebytej drogi oraz innych danych, jakie rejestrują np. tachografy cyfrowe. Kwestią zasadniczą jest natomiast uzależnione od daty obowiązywania konkretnych przepisów stawiających określone wymogi tego typu urządzeniom, spełnienie tychże wymogów. W przedmiotowej sprawie spełnienie wymogu nałożonego rozporządzeniem nr 1266/2009 dotyczyło czujnika ruchu.

Jak bowiem wynika z analizy akt sprawy i wynikających z niej okoliczności faktycznych, na których oparto decyzje organów zaaprobowane przez Sąd I instancji, a których strona nie zakwestionowała, wynikało, że skarżący, w poddany kontroli pojeździe, dopuszczonym do ruchu w 2008 r., miał zainstalowany tachograf oraz czujnik ruchu. Czujnik ten został po raz pierwszy ustawiony w dniu 13 lipca 2013 r. Wymiany tachografu na nowy strona dokonała w dniu 31 stycznia 2015 r. W takim stanie sprawy, mając na uwadze datę obowiązywania wymogów z rozporządzenia nr 1266/2009, skarżący dokonując wymiany starego tachografu na nowy po dniu 1 października 2012 r., powinien był również dokonać wymiany zamontowanego w pojeździe czujnika ruchu, jako urządzenia dopełniającego tachograf w zakresie rejestrowanych parametrów przewozu, na spełniający wymogi wprowadzone tym rozporządzeniem, czego nie uczynił. Taki wymóg wynika z treść pkt 7 preambuły rozporządzenia 1266/2009, który określa, że niniejsze rozporządzenie nie wymaga zastąpienia funkcjonujących tachografów cyfrowych zainstalowanych przed datą jego stosowania. Zatem w sytuacji wymiany tachografu, już w trakcie obowiązywania rozporządzenia, spełniony powinien zostać obowiązek dostosowania wszystkich elementów składowych tachografu lub z nim współpracujących. Jak już zauważono, skarżący wymogu tego nie spełnił. Wymieniając tachograf na nowy nie dokonał wymiany czujnika ruchu na odpowiadający wymaganiom 019a i 161a.

Konsekwencją tego zaniedbania, stwierdzonego w trakcie kontroli, była zasadność nałożenia na stronę kary za naruszenie opisane w pl. 6.1.2. załącznika nr 3 u.t.d. - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów. Strona bowiem mając zainstalowany w pojeździe czujnik ruchu, de facto posiadała urządzenie, które nie rejestrowało wymaganego elementu, co wynikało z braku zabezpieczenia w sferze możliwości ingerowania w odczyt.

Nie znajduje również usprawiedliwionych podstaw ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej, pomieszczony w punkcie 1 lit. b) jej petitum, dotyczący błędnego zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (...).

Na kanwie tego przepisu, poza przywołanym w motywach zaskarżonego wyroku poglądem orzecznictwa dotyczącym obowiązków ciążących na przedsiębiorcy trudniącym się wykonywaniem przewozów, przyjęło się również, że zamontowania przez kierowcę magnesu nie można uznać za okoliczność, której podmiot wykonujący transport nie mógł przewidzieć, na którą nie miał wpływu, a samo naruszenie, tj. założenie magnesu - za zdarzenie, którego nie mógł przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności, jaką skarżący kasacyjnie powinien się wykazać przy zawodowym świadczeniu usług transportowych w oparciu o u.t.d. (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 4/18).

Skoro, stwierdzono w wyniku przeprowadzonej kontroli użycie przez pracownika skarżącego niedozwolonego urządzenia zakłócającego pracę tachografu, to brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie zaistniała przesłanka wyłączająca odpowiedzialność przewoźnika (podmiot wykonujący przewóz drogowy). Oceny tej nie zmienia podniesiona w motywach skargi kasacyjnej okoliczność, że "w przedsiębiorstwie skarżącego obowiązuje bezwzględny zakaz stosowania urządzeń mogących zakłócić pracę tachografu". Stan faktyczny sprawy, wskazuje, że strona nie podjęła wszelkich możliwych środków celem egzekwowania tego zakazu, tym samym nie można przyjąć, iż strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając prawidłowość wyroku Sądu I instancji, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.