Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1524/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 77 § 1, art. 80, art. 15 oraz art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego R. S. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej także "kpa"), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 d, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej także "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]o nałożeniu na R.S. (dalej także "skarżący" lub "strona") kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

W dniu 10 września 2014 r. [...] (droga powiatowa nr 1547C) zatrzymano do kontroli dwuosiowy pojazd marki Mercedes o nr rej. [...]. Pojazdem kierował K. Ś., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem podzielnym w postaci napojów na trasie [...] w imieniu i na rzecz skarżącego. Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony na podstawie dokumentu przewozowego "Zestawienie zbiorcze towarów" nr WYS-63/14/SLOO/9 z dnia 9 września 2014 r. i "Wydanie zewnętrzne" nr WZ-46/14/ST1/9 z dnia 9 września 2014 r.

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk pojedynczej osi napędowej 12,2 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 4,2 t (przekroczenie o 52%),

- masa całkowita pojazdu 18,35 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 0,35 t (przekroczenie o 2%),

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] września 2014 r.

W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu i dopuszczalnej masy całkowitej.

Skarżący od powyższej decyzji wniósł odwołanie. Decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie art. 140aa ust. 3 prd poprzez uznanie strony za podmiot wykonujący przejazd lub podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd poprzez jego niezastosowanie, art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez całkowicie niewiarygodne wyznaczenie parametrów kontrolowanego pojazdu wynikające z naruszenia instrukcji określającej stosowanie wag i dokonanie pomiarów. Ponadto w ocenie strony organ błędnie zastosował § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2001 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz niezbędnego wyposażenia, w skutek niewłaściwego zakwalifikowania kontrolowanego pojazdu jako wyposażonego w dwie osie kierowane, z których każda wyposażona była w opony bliźniacze, błędne zastosowanie definicji pojazdu nienormatywnego określonej w art. 2 pkt 35a prd oraz naruszył art. 75 §1 kpa przez przeprowadzenie kontroli przez pracownika Inspekcji Transportu Drogowego nieuprawnionego do samodzielnych czynności kontrolnych i art. 140aa ust. 1 prd przez nałożenie kary pieniężnej za przejazd wyłącznie jednego pojazdu nienormatywnego.

W ocenie skarżącego organ w treści decyzji nie wskazał wyraźnie czy skarżący w niniejszej sprawie występuje jako podmiot wykonujący przejazd, czy jako podmiot wykonujący inne czynności związane z tym przewozem. Zdaniem strony podmiotem wykonującym przejazd był kierowca, gdyż to on załadował pojazd, wykonywał wszystkie czynności wykonawcze w odniesieniu do przejazdu, to on zdecydował o ilości przewożonego ładunku. Skarżący podkreślił również, że nie można mu przypisać charakteru podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym. Zwrócił uwagę, że podczas kontroli organ wyznaczył jedynie sumaryczną masę pojazdu, która jest czymś zupełnie innym niż rzeczywista masa całkowita. Zdaniem skarżącego rzeczywista masa całkowita obecnie nie jest znana, bo nie została miarodajnie wyznaczona, a tym samym nie jest wiadome czy w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności zawarte w art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd.

Strona podniosła, że pomiar pojazdu nie został przeprowadzony przy pomocy jednego pomostu, a zgodnie z instrukcją obsługi wag SAW jedyny wiarygodny pomiar osi pojazdu, czyli pomiar dwóch kół strony lewej i prawej jednocześnie, nie odbywa się za pośrednictwem dwóch wag, lecz za pośrednictwem pomostu, czyli połączonych ze sobą wag, a zatem niedopuszczalne jest ważenie za pomocą dwóch wag niepołączonych ze sobą. Strona zgłosiła również wątpliwość odnośnie stanowiska, na którym przeprowadzono pomiary, gdyż geodeta nie posiada uprawnień do zatwierdzania stanowisk pomiaru mas i nacisków osi. Następnie strona poinformowała o kolejnym błędzie organu podczas kontroli, a mianowicie nie zastosowaniu podkładek wyrównawczych, a poprzestaniu na umieszczeniu wag we wnękach na miejscu kontroli. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z oględzin wnęk przeznaczonych do umieszczania wag, usytuowanych na punkcie kontrolnym. Strona zwróciła również uwagę, że karę pieniężną nakłada się za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, a więc w przypadku stwierdzenia przejazdu więcej niż jednego pojazdu nienormatywnego.

Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Kara pieniężna została nałożona zgodnie z prawem. W ocenie GITD zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd.

GITD zauważył, że obowiązki które związane były z przejazdem wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i są tożsame dla wszystkich uczestników związanych z wykonywanym przejazdem. Obowiązki te określają sposób przewożenia ładunku, warunki techniczne pojazdu i związane z nimi parametry normatywne kontrolowanego pojazdu, warunki związane z uzyskaniem określonej kategorii zezwolenia, kwestie podzielności ładunku i wynikającą z tego faktu możliwość uzyskania określonej kategorii zezwolenia oraz dopuszczalne naciski osi przewidzianych dla danej drogi. Regulacje prawne wyznaczają zbiór zakazów i nakazów, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Brak dostosowania się do nich przesądza o braku należytej staranności jak również o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur załadunku, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną, a ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. Z tych względów, to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Podmiot wykonując przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Następnie powinien wystąpić o stosowne zezwolenie, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe.

W ocenie GITD między zachowaniem strony niniejszego postępowania administracyjnego, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy.

Organ odwoławczy zauważył, że [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...] września 2014 r. poinformował stronę o treści art. 140aa ust. 4 pkt 2 prd oraz wezwał do przedstawienia dowodów na istnienie okoliczności w tym artykule wymienionych. Strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół kontroli z dnia [...] września 2014 r., jednoznacznie świadczy, iż to skarżący był podmiotem wykonującym sporny przejazd. GITD za chybioną uznał argumentację strony, że podmiotem wykonującym przejazd był kierowca. Wskazał, że zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Ustawodawca nie wskazał "kierowcy" jako adresata takiej decyzji i był to zabieg celowy. O tym, że pojęcia podmiot wykonujący przejazd nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414) - np. art. 92, który określa przypadki, w jakich kierowca podlega karze grzywny (ale nie karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej). Ustawodawca w treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd, nie określił kierującego pojazdem jako stronę postępowania administracyjnego, lecz wskazał jasno, że stroną postępowania administracyjnego jest podmiot wykonujący przejazd. Podmiotem wykonującym przejazd jest zaś ten na rzecz kogo jest on wykonywany. Kierowca wykonuje jedynie czynności kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie lecz dla innej osoby. Gdyby ustawodawca chciał, aby odpowiedzialność administracyjną ponosił kierowca, to nie użył by zwrotu "podmiot wykonujący przejazd", lecz "kierujący pojazdem".

GITD uznał, że cała procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, była dokonana przez kompetentne organy, kontrolowany został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach i ciążących obowiązkach, a jej wyniki są w pełni wiarygodne.

Organ odwoławczy dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII mając na uwadze ujawnione podczas kontroli naruszenie i stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie.

Zdaniem GITD wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

W ocenie GITD w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie naruszył przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a także wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Decyzja organu I instancji również zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 kpa.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z [...] kwietnia 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) nieprawidłową subsumpcję stanu faktycznego do definicji pojazdu nienormatywnego zapisanej w art. 2 pkt 35a prd, co skutkowało błędnym zastosowaniem przywołanego przepisu,

2) nieprawidłową subsumpcję parametrów pojazdu skontrolowanego w dniu 10 września 2014 r. do przepisu sankcyjnego zapisanego pod lp. 7 załącznika nr 1 do prd co skutkowało błędnym uznaniem, iż pojazd ten wypełnia parametry przewidziane dla zezwolenia kategorii VII wydawanego na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz błędnym zastosowaniem przywołanego przepisu,

3) nieprawidłowe zastosowanie art. 140 aa ust. 3 pkt 1 prd poprzez uznanie strony skarżącej za podmiot wykonujący przejazd, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego określenia strony postępowania,

4) naruszenie art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez wewnętrznie sprzeczne i niezrozumiałe zredagowanie uzasadnienia decyzji,

5) nieprawidłowe zastosowanie art. 140 aa ust. 1 prd, prowadzące do naruszenia art. 2, art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6, art. 7 oraz art. 8 kpa,

6) naruszenie art. 7 oraz 77 §1 kpa poprzez całkowicie niewiarygodne wyznaczenia parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu, wynikające z naruszenia instrukcji określającej warunki stosowania wag,

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r.

Skarżący w uzasadnieniu skargi poparł stawisko przedstawione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednak z powodów innych niż w niej wskazane.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. którą utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 15000 zł, w związku ze stwierdzonym przejazdem pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia.

W wyniku kontroli która miał miejsce w dniu 10 września 2014 r. stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk pojedynczej osi napędowej 12,2 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 4,2 t (przekroczenie o 52%),

- masa całkowita pojazdu 18,35 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 0,35 t (przekroczenie o 2%),

Powyższych ustaleń dokonano na podstawie wyników ważenia kontrolowanego pojazdu, za pomocą wag SAW 10C/II, a przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Stwierdzone naruszenia stały się podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Dokonując kontroli działań organów administracji Sąd stwierdza, iż materiał dowodowy sprawy, w postaci akt administracyjnych, zawiera w tym zakresie nie dające się usunąć braki formalne, uniemożliwiające dokonanie oceny zgodności działań tych organów z prawem. Brak jest bowiem niezbędnych charakterystyk wag użytych do pomiarów nacisku osi kontrolowanego pojazdu, jak i jego masy całkowitej. W szczególności brak jest świadectw legalizacji wag SAW 10 C/II dokumentujących okres ich ważności, co powoduje, iż dokonanych przez organ ustaleń na podstawie wyników ważenia pojazdu nie można w tej sytuacji uznać za prawidłowe, a w konsekwencji także nałożonej na skarżącego kary pieniężnej.

Stwierdzić należy, ze organ odwoławczy w skarżonej decyzji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji bez dokonania koniecznych dodatkowych ustaleń i uzupełnienia materiału dowodowego w niezbędnym zakresie, czym naruszył normę art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu powyższe stanowiło w konsekwencji także naruszenie zasady dwuistancyjności oraz prawdy obiektywnej, wyrażonych w art. 15 oraz art. 7 k.p.a., a więc dwukrotnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji uwzględni powyższą ocenę prawną oraz wskazania Sądu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił skarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął zgodnie z art. 200 p.p.s.a.