Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 248/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e par 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 248/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r., sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w likwidacji w L., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15 grudnia 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, , , - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu 21.07.2014r do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek złożony w imieniu A. Sp. z o.o w likwidacji (powoływana dalej jako Spółka) przez likwidatora spółki w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych naliczonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wobec w/w spółki w kwocie 439,69zł.

W odpowiedzi na wniosek Spółki, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 22.09.2014r nr [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 439,69zł.

Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji .

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił , że ustawodawca, ściśle określił przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 64e ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Przepis ten w § 2 pkt. 1-3 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli:

- stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

- za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

- ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W przedmiotowej sprawie motywem złożenia wniosku jak i następnie zażalenia przez Spółkę była okoliczność, powołanego ważnego interesu spółki jak i ważnego interesu publicznego. W uzasadnieniu wniosku likwidator spółki uzasadnił złożoną prośbę brakiem możliwości zaspokojenia należności wobec urzędu skarbowego z masy majątkowej spółki. Po stronie przesłanki ważnego interesu publicznego spółka przywołała fakt "oddalenia wniosku zobowiązanej spółki o ogłoszenie upadłości z powodu tzw. ubóstwa masy, czyli braku środków w majątku dłużnika pozwalających na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego ".

Organ odwoławczy poddając analizie stan sprawy zauważył, iż przez pojęcie interesu publicznego należy uwzględnić wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a ponadto należy dążyć do wyeliminowania takich sytuacji w których rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Argument o trudnej sytuacji majątkowej Spółki znajdującej się w likwidacji, był znany organowi pierwszej instancji. Jeżeli mimo to odmówił on umorzenia kosztów egzekucyjnych to rozstrzygnięcie takie mieści się w granicach uznania administracyjnego.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, iż przy wykładni pojęciowej "interesu publicznego" jak już wspomniano należy uwzględnić wartości wspólne dla całego społeczeństwa. Przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia całego społeczeństwa kosztami udzielonej pomocy, na tle sytuacji finansowej Państwa. Akceptacja zaś stanowiska Spółki, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny prowadziłoby do przyjmowania realizacji tej przesłanki w każdej sprawie w sytuacji gdyby egzekwowane środki pobrane były od przedsiębiorstwa znajdujących się w podobnej sytuacji finansowej. Doprowadzałoby to do umarzania kosztów egzekucyjnych względem tych podmiotów w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie ich kosztami egzekucyjnymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 04.07.2012r. sygn. akt I SA/Kr 781/12).

W zaskarżonym postanowieniu organ pierwszej instancji odniósł się do zawartej w przepisie art. 64e u.p.e.a. przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych tj. wykazania czy" Spółka nie jest wstanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W tym zakresie organ wskazał, iż chodzi o taki uszczerbek, którego znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym, przy czym wykazanie przesłanek znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Organ dokonując analizy w oparciu o zgromadzony w trakcie postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy, ustalił, iż na majątek spółki składa się pustaczarka krocząca i rembak o łącznej wartości 1 500zł. oraz prawa autorskie w wartości 16 000,00zł. Zatem aktualna sytuacja finansowa nie może zatem stanowić przesłanki uzasadniającej udzielenie tak daleko idącej ulgi jaką jest umorzenie. Spółka prowadząc działalność ponosi ryzyko związane z działalnością gospodarczą i tej odpowiedzialności nie sposób przerzucać na budżet państwa tym bardziej, iż w kontekście wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 439,69zł. w stosunku do majątku jakim spółka dysponuje, nie sposób mówić że zobowiązany nie jest w stanie ponieść takiej wysokości kosztów egzekucyjnych.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca zarzuciła :

- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 w zw. z art. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego a w konsekwencji przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające

umorzenie kosztów egzekucyjnych,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż spełniona została przesłanka uzasadniająca umorzenie kosztów egzekucyjnych ze względu na nieściągalność dochodzonego obowiązku,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż występuje w niniejszej sprawie ważny interes publiczny przemawiający za umorzeniem kosztów egzekucyjnych,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e § 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów jest gospodarczo nieuzasadnione.

W ocenie skarżącej doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy z obecnego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż spełniona została przesłanka uzasadniająca umorzenie kosztów egzekucyjnych ze względu na nieściągalność dochodzonego obowiązku. Na nieściągalność wskazują następujące okoliczności:

- obecnie skarżąca Spółka nie posiada żadnego majątku. Ostatnie ruchomości zostały zlicytowane w dniu 13.11.2014r. co wynika z załączonego do niniejszego skargi protokołu licytacyjnej sprzedaży ruchomości z dnia 13 listopada 2014 r. Ponadto, organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący argumentów podnoszonych przez Skarżącego i pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe, o których mowa poniżej, a także dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki.

- Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości Skarżącego na podstawie art. 13 ust. 1 p.u.n., tj stwierdzenia, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania

- skarżąca Spółka nie posiada żadnego majątku ani nie pozostaje w obrocie gospodarczym w związku z zaprzestaniem działalności gospodarczej od dnia 30.11.2009 r. W związku z tym, jest podmiotem niezdolnym do wygenerowania dochodu. Ponadto, toczy się w stosunku do niej postępowanie likwidacyjne. Likwidator działający za spółkę będącą w likwidacji nie może rozpoczynać nowych przedsięwzięć, jeżeli nie są one związane ze sprawami spółki będącymi już w toku. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 282 § 2 k.s.h.: "Likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki.

W ocenie skarżącej Spółki postanowienie odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych powoduje konieczność ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów przedłużającego się postępowania likwidacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ) stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi postanowienie nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Zgodnie treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny został uprawniony do umorzenia w całości lub w części przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "może" oznacza, że ulgi w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych udzielane są na zasadzie uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny, korzystając z uznania administracyjnego, może mimo istnienia przesłanek odmówić uwzględnienia wniosku. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku. Rozstrzygnięcia wydane w tym trybie nie mogą być jednak dowolne. Kontrola legalności postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych sprawy w świetle zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodne uznanie nie może prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważeniem powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Należy podkreślić, że sąd nie dokonuje oceny zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego słuszności..

Rozstrzygając w przedmiocie wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność zaistnienia przesłanek umorzenia, które powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej, rozpoznawanej sprawie. Przesłanki te zostały wymienione w art. 64e § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem koszty egzekucyjne mogą być umorzone jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3). Ponadto w § 3 tego przepisu wskazano, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

W rozpoznanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego powołuje się na ważny interes publiczny oraz brak gospodarczego uzasadnienia dla umorzenia obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem Sądu, aczkolwiek organy obu instancji wskazywały na uznaniowy charakter podejmowanych rozstrzygnięć, w pierwszej kolejności przede wszystkim prawidłowo oceniły, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wnioskowanego przez skarżącego umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Skarżąca we wniosku o umorzenie powołała się przede wszystkim na przesłankę ważnego interesu publicznego przewidzianą w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Dyrektor Izby przedstawił przyjęte także w rozpatrywanej sprawie, a wynikające z dorobku judykatury, rozumienie tego pojęcia. Zdaniem sądu oceniając wystąpienie "ważnego interesu publicznego" w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo uwzględnił wskazówki dotyczące rozumienia i oceny tego pojęcia. Odniósł się przy tym do tych okoliczności, które skarżący przedstawił na uzasadnienie stanowiska o wystąpieniu omawianej przesłanki.

Skarżąca Spółka zarzuciła m.in. naruszenie art. 7 w zw. z art. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego a w konsekwencji przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych. Jednocześnie wykazuje , że nie ma żadnego majątku , z którego można zaspokoić dochodzone należności .

Tymczasem organ egzekucyjny ustalił, że Spółki posiada pustaczarkę krocząca i rembak o łącznej wartości 1 500zł. oraz prawa autorskie w wartości 16 000,00zł. co było podstawą do stwierdzenia , że aktualna sytuacja finansowa nie może stanowić przesłanki uzasadniającej udzielenie tak daleko idącej ulgi jaką jest umorzenie. Okoliczności tych skarżąca Spółka nie podważyła zarówno w zażaleniu jak i w skardze. Również protokół sprzedaży ruchomości z dnia 13 listopada 2014 r. nie podważą oceny organu egzekucyjnego albowiem dotyczy czynności , która odbyła się po wydaniu postanowienia organu pierwszej instancji a okoliczność ta również nie był podnoszona na etapie postępowania zażaleniowego . Zaznaczyć natomiast należy , że Sądowa kontrola legalności postanowień, zasadniczo dokonywana na moment, ich wydania. W konsekwencji Sąd nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, ale bada, czy takie ustalenia zostały poczynione przez organ zgodnie z prawem.

Ponadto protokół ten dotyczy jedynie sprzedaży ruchomości , Spółka posiadała natomiast jeszcze prawa autorskie o wartości 16.000 zł .

Również nie może być okolicznością potwierdzająca niemożność zapłacenia kosztów egzekucyjnych, że Sąd Rejonowy oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości skarżącej Spółki stwierdził , że majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Brak możliwości zaspokojenia kosztów postępowania upadłościowego nie jest tożsame z brakiem majątku na uiszczenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 439,69 zł. tym bardziej , że organy wykazały , że majątek taki Spółka posiada . Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego stanowiłoby argument w sprawie , gdyby Spółka wykazała , że koszty postępowania upadłościowego są równe bądź mniejsze od kwoty 439,69 zł . czego jednak nie uczyniła.

Sąd nie stwierdził, zatem aby w sprawie tej doszło do naruszenia prawa w sposób skutkujący koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Końcowo wyjaśnić należy, iż odmowa umorzenia należności nie stwarza stanu "res iudicata". Oznacza to, iż zobowiązany do uiszczenia kosztów egzekucyjnych może wystąpić do Naczelnika Urzędu Skarbowego ponownie o ich umorzenie, musi jednak wówczas wykazać, iż nastąpiły nowe, istotne dla sprawy okoliczności nieznane w poprzednim postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. z 2012r. Nr 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a".).