Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1999/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 120, art. 121, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 49 ust. 5c
journal: Dz.U. 2008 nr 14 poz 92
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf Kalamala, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia WSA del. Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. – Przedsiębiorstwo [...] "M." z siedzibą w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2605/10 w sprawie ze skargi M. S. – Przedsiębiorstwo [...] "M." z siedzibą w N. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległych wpłat na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. – Przedsiębiorstwo [...] "M." z siedzibą w N. na rzecz Ministra Pracy i Polityki Społecznej kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 11 kwietnia 2011 r., w sprawie III SA/Wa 2605/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 26 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz rozłożenia na raty zaległych wpłat na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za poszczególne miesiące 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009 r.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji podał, że M. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe A., wnioskiem z 19 listopada 2009 r. (uzupełnionym pismem z 10 grudnia 2009 r.) wystąpił o częściowe umorzenie lub rozłożenie na raty zaległych wpłat na PFRON. Skarżący uzasadnił swój wniosek trudnościami finansowymi, restrukturyzacją przedsiębiorstwa oraz zmianą jego siedziby. Jako przyczynę wskazał również półtoraroczny kryzys w branży (produkcja dla rolnictwa), który z uwagi na dwusezonowość produkcji, doprowadził do braku płynności finansowej. Strona podniosła, że jednorazowa spłata zaległości przekracza jej możliwości finansowe.

Decyzją z 13 lipca 2010 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił skarżącemu częściowego umorzenia zaległych wpłat od kwoty 97.115,50 zł za okres od maja 2005 r. do listopada 2009 r. z tytułu obowiązkowych wpłat na rzecz PFRON, jak też rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na rzecz PFRON w kwocie 97.115,50 zł wraz z odsetkami w kwocie 26.031,00 zł za ww. okres. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 49 ust. 5a i art. 49 ust. 5c pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji). Na podstawie okoliczności powołanych przez stronę i dokumentów finansowych za 2008 r. ustalił, że wnioskodawca uzyskał w 2008 r. zysk netto w wysokości 73.226,72 zł. Ponadto z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 (PIT-36L) wynikało, że wnioskodawca osiągnął przychód w kwocie 5.227.312,08 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 5.021.733,09 zł oraz dochód w wysokości 205.578,99 zł. Strona nie przedstawiła sprawozdań finansowych za 2009 r. i nie można było ocenić jej bieżącej sytuacji finansowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca zarzucił organowi pierwszej instancji obrazę przepisów postępowania, to jest: art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Ordynacja podatkowa") przez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, który winien być zebrany w niniejszej sprawie oraz art. 49a i art. 49 ust. 5b pkt 7 ustawy o rehabilitacji, przez niezastosowanie tych przepisów. Strona podniosła, że organ nie dokonał ustaleń oraz oceny bieżącej sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. Niesłusznie również oparł się na dochodach za 2008 r., zważywszy na powszechnie znany fakt kryzysu gospodarczego, który zaczął się pod koniec 2008 r. i znacząco wpłynął na przychody oraz zyski przedsiębiorców.

Decyzją z 26 sierpnia 2010 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przed wydaniem decyzji Minister uzyskał dane bilansowe firmy za 2009 r. i za I półrocze 2010 r. Mimo to podzielił stanowisko organu pierwszej instancji uznając, że nie zachodzą przesłanki do częściowego umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości strony. Organ odwoławczy wskazał, że strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających tzw. całkowitą nieściągalność oraz nadal prowadzi działalność gospodarczą i posiada majątek trwały. W ocenie organu strona nie spełniła również przesłanek umożliwiających rozłożenie na raty powstałej zaległości. Za uwzględnieniem jej wniosku nie przemawiał także ważny interes strony (trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstwa). Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawca osiąga w kolejnych latach zysk brutto w wysokości 114.230,72 zł (2008 r.), 286.693,07 zł (2009 r.) oraz 165.733,19 zł (I półrocze 2010 r.). Znajduje się zatem w sytuacji finansowej pozwalającej na wywiązywanie się z zobowiązań wobec PFRON, gdyż posiada rosnący z każdym rokiem dodatni wynik finansowy. Minister nie uznał też za przesłankę rozłożenia na raty zaległości, sezonowości produkcji, stwierdzając, że to przedsiębiorca ponosi ryzyko finansowe związane z charakterem prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem powinien zabezpieczyć środki finansowe na spłatę zobowiązań licząc się z tym, że w niektórych okresach roku jego przychody będą maleć. Zdaniem organu, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania. Organ pierwszej instancji wezwał bowiem stronę do przesłania dowodów mających wpływ na rozpatrzenie sprawy, czego strona nie uczyniła. Tymczasem to strona powinna wykazać istnienie swojego ważnego interesu. Rozstrzygając kwestię rozłożenia zaległości na raty, organ odwoławczy wziął pod uwagę nie tylko interes strony, ale także interes społeczny i publiczny, wyrażony w ustawowych celach działalności PFRON i uznał, że nadmierne uszczuplenie środków PFRON mogłoby doprowadzić do znacznego ograniczenia środków przeznaczonych na realizację celów Funduszu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i częściowe umorzenie zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na rzecz PFRON, zgodnie z pierwotnym wnioskiem, lub rozłożenie tej zaległości na raty w wysokości do 10.000 zł miesięcznie, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 49 ust. 5a, art. 49 ust. 5b pkt 7 i art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji przez ich niezastosowanie, i w konsekwencji – naruszenie interesu prawnego skarżącego. W uzasadnieniu strona podniosła, że jej ważny interes (jako pracodawcy) wynikał z chęci rozwoju prowadzonej działalności gospodarczej. Strona zamierzała dokonać zakupu przylegającej do siedziby zakładu nieruchomości, co do której przysługiwało jej prawo pierwokupu. Realizacja tej inwestycji miała się wiązać z przejęciem pracowników spółdzielni – właściciela sąsiedniej nieruchomości. Rozłożenie zaległości na raty umożliwiłoby skorzystanie z prawa pierwokupu, a tym samym utrzymanie miejsc pracy w upadającej spółdzielni. Zachowanie miejsc pracy stanowiło niewątpliwie ważny interes społeczny, jak i publiczny.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że art. 49 ust. 1, ust.5a, ust. 5b i ust. 5c ustawy o rehabilitacji dawał pierwszeństwo przepisom ustawy o rehabilitacji przed przepisami Ordynacji podatkowej, a zatem przepis art. 67a Ordynacji podatkowej nie stanowił podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Jednocześnie nakaz wynikający z art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji nie pozwalał przy umarzaniu zaległości na stosowanie jakichkolwiek innych ocen aniżeli wskazane w tym przepisie. Dopiero art. 49 ust. 5c, dotyczący odroczenia terminu płatności lub rozłożenia zapłaty na raty, pozwalał Prezesowi Zarządu PFRON zastosować przesłanki analogicznie ujęte jak w art. 67a Ordynacji podatkowej, a więc interesu pracodawcy lub interesu publicznego. Decyzja o odmowie umorzenia zaległości uzależniona była od zaistnienia kazuistycznie wyliczonych przypadków. Natomiast decyzja o odroczeniu terminu płatności, bądź rozłożeniu zaległości na raty – miała charakter uznaniowy.

W niniejszej sprawie M. S. wnosił o częściowe umorzenie zaległości lub rozłożenie jej na raty. Ponieważ żaden z warunków wymienionych w art. 49 ust. 5b ustawy nie wystąpił, zatem organy administracji nie były upoważnione do umorzenia zaległości w składkach i w odsetkach na rzecz Funduszu. Odnośnie zaś wniosku o rozłożenie należności na raty Sąd pierwszej instancji uznał, że ocena dokonana przez organy administracji, z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, była prawidłowa. Przeprowadzone postępowanie dowodowe spełniło wymogi art. 120–122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, a uzasadnienia decyzji spełniały standardy wyznaczone w art. 210 Ordynacji podatkowej. Obie decyzje nie naruszały przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej, pełnomocnik podatnika, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, postawił zarzuty naruszenia:

(1) art. 141 § 4 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej "p.p.s.a.") poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jaki stan faktyczny został przez Sąd przyjęty, a także niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, które to naruszenie uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku;

(2) art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 120–122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, polegające błędnym ich zastosowaniu poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie z uwagi na dokonane przez Prezesa Zarządu PFRON i Ministra Pracy i Polityki Społecznej naruszenia wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej polegające na dokonaniu, w sposób godzący w zaufanie do organów, wadliwych ustaleń faktycznych nieuwzględniających całego materiału dowodowego i zaniechanie działań mających na celu zabranie, rozpatrzenie i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego;

(3) art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego i dokonaniu dowolnej oceny, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające rozłożenie skarżącemu na raty należności wobec PFRON.

W uzasadnieniu rozwijając zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik podał, że Sąd pierwszej instancji nie zajął żadnego stanowiska w przedmiocie tego jaki stan faktyczny przyjął. Dokonał jedynie oceny stanowiska organów administracji. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku lakonicznie odniósł się do zarzutu skarżącego naruszenia art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji.

Następnie pełnomocnik podniósł, że skarżący przedstawił szereg argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku o rozłożenie należności na raty. Tymczasem organy obu instancji poprzestały na pobieżnej analizie przedstawionej przez skarżącego dokumentacji finansowej, wywodząc, że skoro skarżący odnotowuje duże obroty, a działalność przynosi zysk, to brak było podstaw uwzględnienia wniosku strony. Argumentacja skarżącego dotycząca sezonowości produkcji, trudności gospodarczych, zmiany siedziby zakładu, jego restrukturyzacji oraz konieczności powzięcia inwestycji, została przez organy zbagatelizowana. Sposób dokonania oceny sytuacji ekonomicznej skarżącego nie mógł być uznany za właściwy.

Zdaniem pełnomocnika, w niniejszej sprawie doszło również do błędnej wykładni oraz zastosowania art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji. Błędna wykładnia polegała na przyjęciu, że uzasadnionym ważnym interesem pracodawcy nie mogą być okoliczności związane z rozwojem zakładu pracy, z koniecznością zmian organizacyjnych, restrukturyzacji zakładu, przeniesienia jego siedziby, czy poniesienia wydatków inwestycyjnych mających na celu utrzymanie produkcji i poziomu zatrudnienia co najmniej na dotychczasowym poziomie. Tymczasem sformułowanie "uzasadniony ważny interes pracodawcy" należało interpretować szeroko.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem podlega oddaleniu.

Oceniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., przypomnieć należy, że zarzut ten może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: (a) gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie oraz (b) gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, publ. Lex nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, publ. Lex nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś podstawę prawną rozstrzygnięcia – za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego (por. wspomniana uchwała NSA z 15 lutego 2010 r. i wyrok NSA z 18 lutego 2009 r., sygn. akt I GSK 450/08, publ. Lex nr 516681, wyrok NSA z 5 października 2010 r., sygn. akt II FSK 809/09, dostępne na stronie internetowej www.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. powiązano po pierwsze z pominięciem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jaki stan faktyczny został przyjęty przez Sąd pierwszej instancji i po drugie – z pominięciem podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Z tak postawionym i uzasadnionym zarzutem nie można się zgodzić. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku wskazał, jakie elementy stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe przyjął jako podstawę orzekania i dlaczego. Wskazał między innymi, że co do wniosku o umorzenie zaległych wpłat – żaden z warunków wymienionych w przepisie art. 49 ust. 5b ustawy nie wystąpił, a zatem nie było podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Sformułowanie to choć syntetyczne, trafnie oddawało stan sprawy. Z przedstawionych przez stronę danych wynikało bowiem, że rzeczywiście nie zachodziła żadna ze wskazanych w ww. przepisie okoliczności umożliwiających umorzenie należności strony wobec PFRON. Nie jest również istotnym błędem sądu ograniczenie się do stwierdzenia, że uznaje postępowanie przeprowadzone przez organy administracji i wysunięte przez nie oceny, za właściwe i zgodne z prawem. Wobec szczegółowo przedstawionego przebiegu postępowania, faktów wziętych pod rozwagę przez organy administracji oraz argumentacji przedstawionej na poparcie przyjętego przez nie stanowiska, we wcześniejszej części uzasadnienia, powtarzanie przez sąd tych samych ustaleń, będących zresztą odzwierciedleniem materiału, który został przedstawiony przez wnioskodawcę, nie było konieczne.

Ponadto – wbrew stanowisku strony skarżącej – zaskarżone orzeczenie zawiera wszystkie ustawowo określone elementy. W szczególności, w uzasadnieniu wyroku wskazano na znaczenie, jakie dla rozstrzygnięcia mają przepisy art. 49 ust. 5a–5c ustawy o rehabilitacji oraz, że to właśnie te unormowania należało zastosować w postępowaniu administracyjnym przy rozpatrzeniu wniosku strony. Sąd pierwszej instancji zatem wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. W sposób wyraźny również nie podzielił zarzutu naruszenia art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, co oznacza, że odniósł się do tego zarzutu. To, że nie podzielił stanowiska strony skarżącej nie oznacza jeszcze naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej w tym zakresie stanowi wyłącznie polemikę ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Oczywiście uzasadnienie w spornym zakresie mogło być bardziej pogłębione poprzez wyraźne rozważenie przesłanek określonych w art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, ale błąd ten nie miał istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Bezzasadny okazał się również drugi z zarzutów skargi kasacyjnej, sprowadzający się do twierdzenia, że Sąd błędnie zaakceptował ustalenia organów administracji, mimo że zdaniem strony, organy nie zebrały całego materiału dowodowego sprawy i niewłaściwie go oceniły, naruszając art. 120–122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik strony nie dostrzega, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest wniosek o umorzenie (rozłożenie na raty) zaległych wpłat na rzecz PFRON, wykazanie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku należy do wnioskodawcy. Skoro bowiem wnioskodawca ma wiedzę co do okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5a –5c ustawy o rehabilitacji, to na nim, nie zaś na organach administracji, spoczywa zadanie dowodzenia wspomnianych okoliczności. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem zaakceptował stanowisko organów administracji, które – wbrew twierdzeniom skarżącego – uwzględniły w swoich rozważaniach nie tylko wyniki finansowe strony skarżącej, potwierdzone złożonymi przez nią dowodami, ale także specyfikę działalności prowadzonej przez stronę (sezonowość produkcji). Trudno zaś zgodzić się z pełnomocnikiem strony, że wpływ na ocenę sytuacji wnioskodawcy mogły mieć planowane inwestycje albo też ogólne uwagi o pogarszającej się sytuacji na rynku. Te ostatnie – jak słusznie wytknął organ drugiej instancji – nijak się zresztą miały do poprawiającej się, zgodnie z przedłożonymi dokumentami, sytuacji finansowej wnioskodawcy. Na ocenę wniosku powinny wpływać jedynie te okoliczności, które mają rzeczywisty wpływ na sytuację wnioskodawcy, nie zaś hipotetyczne obciążenia, czy też ogólne tezy co do sytuacji makroekonomicznej, pozostające bez istotnego związku z konkretną sytuacją w jakiej znajduje się wnioskodawca.

Odnosząc się do ostatniego zarzutu, naruszenia art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przede wszystkim należy wskazać, że kwestionowana decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej została wydana w ramach tzw. uznania administracyjnego, które upoważnia organ administracji przy ustalonym stanie faktycznym do dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonym (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270–271). W wyroku z 3 listopada 2000 r. (sygn. akt III SA 8065/98, LEX nr 47102) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia, nawet w sytuacji istnienia jego ważnego interesu. Należy jednak podkreślić, że przyznana organom administracji swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza dowolności. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji tzw. uznania administracyjnego organ administracji obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach sprawy wyniki tego badania.

W nawiązaniu do zastrzeżeń strony skarżącej dotyczących niedostateczności ustaleń co do jej sytuacji finansowej w świetle konieczności poniesienia świadczeń na rzecz PFRON, należy wskazać, że to sama skarżąca nie przedstawiła dowodów dotyczących naruszenia jej ważnego interesu np. w postaci groźby ograniczenia czy likwidacji prowadzonej działalności. Strona skarżąca nie kwestionuje, że z roku na rok osiąga coraz lepsze wyniki finansowe. W 2008 r. jej zysk brutto wyniósł 114.230,72 zł, w 2009 r. – 286.693,07 zł, natomiast w pierwszym półroczu 2010 r. – 165.733,19 zł. Jedyna istotna argumentacja, odwołująca się do przesłanek ważnego interesu pracodawcy czy interesu publicznego (art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji), które miałyby przemawiać za uwzględnieniem wniosku o rozłożenie na raty zaległych należności, dotyczy planowanych inwestycji strony. Plany te po pierwsze nie zostały sprecyzowane w sposób, który pozwoliłby ocenić jaki wpływ na ich realizację ma konieczność jednorazowej spłaty wszystkich zaległości wobec PFRON. Po drugie, potencjalnej rezygnacji z planów inwestycyjnych, które (zresztą) miały służyć rozszerzeniu prowadzonej działalności, nie zaś ratowaniu podmiotu, nie można uznać za wypełniającą okoliczności wskazane w art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji. Tkwi tu zresztą pewna sprzeczność, ponieważ z jednej strony pracodawca pragnie skorzystać z instytucji umorzenia zaległości, wskazując na swoją złą sytuację, a z drugiej strony pragnie zakupić sąsiadującą nieruchomość, podnosząc, że jest to okoliczność usprawiedliwiająca umorzenie lub rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości. Ocena przesłanek zawartych w tym przepisie musi uwzględniać, że żądanie pomocy publicznej ze strony podmiotu gospodarczego podlega dodatkowo ocenie przez pryzmat zasady równości warunków, w jakich prowadzą działalność pozostali przedsiębiorcy. Uzyskanie ulgi w płatnościach publicznoprawnych stwarza stronie korzystniejszą sytuację od podmiotów rzetelnie wykonujących obowiązki publiczne. Instytucja umarzania zaległości nie może zaburzać zasady swobody i konkurencyjności podmiotów gospodarczych na rynku. W tym kontekście pamiętać należy, przy ważeniu interesów, że zaległość dotyczy aż 5 lat.

Sąd w pełni akceptuje rozważania w zakresie braku spełnienia przesłanki ważnego interesu pracodawcy w rozumieniu cytowanego przepisu. Zgodzić się bowiem trzeba z oceną, że sytuacja majątkowa skarżącego nie ma charakteru nadzwyczajnego i w konsekwencji zapłacenie składek na Państwowy Fundusz Osób Niepełnosprawnych nie zachwieje podstawami prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Dodatkowo pamiętać należy, że ustalanie "interesu publicznego" pozostaje w związku z całokształtem okoliczności towarzyszących danemu konkretnemu stanowi faktycznemu, każdej indywidualnie ocenianej sprawy i nie nadaje się do uniwersalnego unormowania prawnego, nie jest też możliwe trwałe ustalenie pierwszeństwa interesu bez odniesienia do konkretnej sprawy.

W celu należytej interpretacji pojęcia "ważnego interesu publicznego" należy mieć na uwadze art. 31 ust. 3 Konstytucji, który to - także zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - wymienia wartości, które ów "interes publiczny" uosabiają (wyrok TK z dnia 21 czerwca 2005 roku, sygn. P 25/02, OTK-A 2005/6/65, "Łączna analiza wartości wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji może prowadzić do wniosku, że wyrażają one wszystkie koncepcje interesu publicznego jako ogólnego wyznacznika granic wolności i praw jednostki. Choć Konstytucja posługuje się pojęciem "interesu publicznego" (art. 22), to przy redagowaniu art. 31 ust. 3 Konstytucji, za właściwe uznano "rozpisanie" ogólnej kategorii interesu publicznego na sześć kategorii (interesów) o bardziej szczegółowym charakterze"). Ogólnie rzecz ujmując można przyjąć, że mówiąc o działaniu w imię jakiegoś dobra ponadindywidualnego (tj. w interesie publicznym, społecznym) zakłada się ujęcie go w postaci co najmniej jednej z sześciu wartości: 1) bezpieczeństwa prawnego, 2) porządku publicznego 3) ochrony środowiska 4) ochrony zdrowia publicznego 5) ochrony moralności publicznej 6) wolności i praw innych osób.

Katalog ten nie może być jednak uznany za wyczerpujący, ponieważ za wchodzące w skład "interesu publicznego" przyjmuje się i wiele innych wartości np. jawność życia publicznego, obronność państwa, pokojowy i bezpieczny przebieg zgromadzeń, przeciwstawienie się oszustwom i nadużyciom podatkowym, ochrona autorytetu państwa (wyrok TK z dnia 14 czerwca 2004 roku, sygn. SK 21/03, OTK-A 2004/6/56; wyrok z dnia 07 czerwca 2005 roku, sygn. K 23/04, OTK-A 2005/6/62, por. wyrok z dnia 29 kwietnia 2003 roku, sygn. SK 24/02, OTK ZU nr 4/A/2003, poz. 33; wyrok TK z dnia 05 marca 2003 roku, sygn. K 7/01, OTK-A 2003/3/19; wyrok TK z dnia 25 listopada 2003 roku, sygn. K 37/02, OTK-A 2003/9/96; wyrok TK z dnia 10 listopada 2004 roku, sygn. Kp 1/04, OTK-A 2004/10/105; wyrok TK z dnia 25 czerwca 2002 roku, sygn. K 45/01, OTK-A 2002/4/46; wyrok TK z dnia 19 października 2004 roku, sygn. K 1/04, OTK-A 2004/9/93). Z tego wynika, że w odniesieniu do "interesu publicznego" istotną rolę odgrywają głównie te wartości, które w społecznej hierarchii można umiejscowić na najwyższym poziomie. A zatem to głównie wartości podstawowe są istotą "interesu publicznego", pojęcie to ma bowiem wymiar nie tylko ekonomiczny, polityczny czy też prawny, ale – co istotne – polega ocenom o charakterze etycznym stanowiącym dopełnienie ocen prawnych (por. np. Dyrektywę 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego oraz Rady z dnia 12 grudnia 2006 roku dotyczącą usług na rynku wewnętrznym (Dz.U.UE. z dnia 27 grudnia 2006 roku). We wstępie Dyrektywy odniesiono się do pojęcia "nadrzędnego interesu publicznego" i podsumowano orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, przy czym zaznaczono, że samo pojęcie może podlegać dalszemu rozwojowi. Przyjęto, że "nadrzędny interes publiczny" - zgodnie z wykładnią TSUE - obejmuje co najmniej następujące elementy: porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne, utrzymanie porządku społecznego cele polityki społecznej, ochronę usługobiorców, ochronę konsumentów, ochronę pracowników, w tym zabezpieczenie społeczne pracowników, dobrostan zwierząt, utrzymanie stanu równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego, zapobieganie nadużyciom finansowym, zapobieganie nieuczciwej konkurencji, ochronę środowiska naturalnego i miejskiego, w tym zagospodarowanie przestrzenne miast i wsi, ochronę wierzycieli, zabezpieczenie rzetelnego wymiaru sprawiedliwości, bezpieczeństwo drogowe, ochronę praw własności intelektualnej, cele polityki kulturalnej, w tym zabezpieczenie swobody wyrażania różnych poglądów, w szczególności społecznych, kulturowych, religijnych i filozoficznych wartości społeczeństwa, potrzebę zapewnienia edukacji na wysokim poziomie, utrzymania zróżnicowania pracy oraz propagowanie języka narodowego, ochronę narodowego dziedzictwa historycznego i artystycznego oraz politykę weterynaryjną.

Poczynione uwagi natury ogólnej mają doniosły wpływ na interpretację pojęcia "ważnego interesu publicznego" w kontekście rozpoznawanej sytuacji i stanu faktycznego, w jakim znalazł się skarżący. W konsekwencji podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, który nie widział podstaw do zakwestionowania oceny organów administracji, które uznały, że nie zachodziły przesłanki ważnego interesu pracodawcy czy interesu publicznego, przemawiające za uwzględnieniem wniosku strony skarżącej o rozłożenie zaległości wobec PFRON na raty.

Uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., rozstrzygnął jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).