Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 610/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 105
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 1976 r. nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa od F.P. gospodarstwa rolnego o pow. 5,60 ha położonego we wsi [...], składającego się z działek nr [...], w zamian za rentę.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] wydanym z upoważnienia Starosty Powiatowego przez Geodetę Powiatowego na wniosek M.P. w decyzji z dnia [...] marca 1976 r. sprostowano oczywistą omyłkę pisarską w zakresie numerów działek wpisując zamiast nr: [...], prawidłowo: nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, iż błąd spowodowany był brakiem uwzględnienia w decyzji numeracji działek, która powstała po odnowieniu w roku 1975 r. operatu ewidencji gruntów obrębu [...].

Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. (doprecyzowanym pismem z dnia [...] grudnia 2014 r.) J.S. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r., twierdząc, iż w wyniku w/w postanowienia pozbawiono go prawa do działki rolnej nr [...] leżącej w kompleksie gruntów należących do jego gospodarstwa. Wnioskodawca podał, iż pierwotnie grunty oznaczone były numerem [...] i po wymianie gruntów w latach 1974/1975 przyznane zostały jego poprzednikom prawnym. Zdaniem wnioskodawcy działka nr [...] nigdy nie była w posiadaniu F.P.. W piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. wnioskodawca podał, iż ostatecznie działkę nr [...] pozostawiono w granicach działki [...], którą w całości pozostawiono jego ojcu – E.S., stąd zdaniem wnioskodawcy J.P., ani jego następcy prawni, nigdy nie byli w posiadaniu działki nr [...].

Postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt: I OW 101/15 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór kompetencyjny pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym a Wojewodą, wskazując Kolegium jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku J.S..

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 105 § 1 w powiązaniu z art. 28, art. 157 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako kpa) umorzyło postępowanie w sprawie z wniosku J.S..

Organ wskazał, iż w pierwszej kolejności zobligowany był ustalić legitymację procesową wnioskodawcy, mając na uwadze, iż J.S. nie był stroną - adresatem zarówno postanowienia Starosty Powiatowego z dnia [...] sierpnia 2012 r., jak i decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] marca 1976 r.

Z uwagi na powyższe organ wezwał J.S. do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie legitymacji do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem, w szczególności do wykazania, że E.S. był właścicielem działki nr [...], zgodnie z twierdzeniem zawartym we wniosku. W odpowiedzi na wezwanie J.S. podał, iż aktualnie jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w [...] w skład, którego wchodzą grunty rolne oznaczone jako działka nr [...], a po zmianie numeracji - nr [...]. Wnioskodawca wskazał również, że zmiana dokonana postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. polega na bezprawnym dopisaniu do decyzji z dnia [...] marca 1976r. działki nr [...] wchodzącej w skład gospodarstwa wnioskodawcy. J.S. podał, iż problem pojawił się, gdy działkę nr [...] zgłosił do dopłat rolnych i stwierdzono, że działka ta należy do Agencji Nieruchomości Rolnych działającej w imieniu Skarbu Państwa. Zdaniem wnioskodawcy dowodem, że działka nr [...] położona jest w granicach działki pierwotnie oznaczonej nr [...] jest fakt, że działka ta w całości należała do jego rodziców – E. i J.S., od których przejął gospodarstwo wraz z w/w działką. Na potwierdzenie powyższego wnioskodawca załączył odpis aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2004 r., repertorium A nr [...] r. umowy darowizny i ustanowienia służebności mieszkania działki siedliskowej oznaczonej nr [...] o pow.0,34 ha oraz gospodarstwa rolnego bez zabudowań składającego się z działek o nr: [...] o łącznej pow. 10,87 ha położonego w [...].

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na treść art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek oraz na treść art. 61 a §1 kpa, w myśl którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Organ wyjaśnił, iż odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalna tylko w przypadku, gdy nie budzi wątpliwości, że żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną postępowania. W każdym innym przypadku organ (tak jak w rozpatrywanej sprawie) w celu ustalenia interesu prawnego wnioskodawcy w wyeliminowaniu przedmiotowego w sprawie postanowienia Starosty Powiatowego z obrotu prawnego w trybie art. 156 § 1 kpa, zobligowany był wszcząć postępowanie, dokonać niezbędnych ustaleń, prowadząc w razie konieczności dodatkowe postępowanie wyjaśniające, a następnie wydać stosowną decyzję.

Kolegium wskazało, iż J.S. wnioskując o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r., interes prawny w byciu stroną postępowania wywodził z prawa własności jakie jego zdaniem przysługuje mu do działki o numerze [...] na podstawie umowy darowizny gospodarstwa rolnego. SKO zauważyło, iż na poparcie w/w faktu J.S. nie przedłożył żadnego dowodu. Natomiast z treści przedłożonego przez wnioskodawcę odpisu aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2004 r. umowy darowizny i ustanowienia służebności mieszkania nie wynika, by w skład darowanych nieruchomości wchodziła działka [...], której dotyczy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. (zob. § 1 pkt. a i b aktu notarialnego). Zdaniem organu okoliczności wskazanej przez wnioskodawcę nie potwierdzają również zgromadzone w aktach sprawy dowody, w tym uzupełnione przez Starostę po wezwaniu Kolegium - operat pomiarowy części ewidencyjnej nr [...], decyzja z dnia [...] sierpnia 1975 r., znak: [...] w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi [...], Rejestr szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku wymiany oraz wypisy z rejestru gruntów dot. działki nr [...].

Kolegium wskazało na treść pisma z dnia [...] grudnia 2015 r., w którym Starosta podał, iż działka nr [...] w roku 1975 została objęta wymianą niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi [...], w wyniku której działka została podzielona na działki [...] o pow.3.33ha oraz [...] o pow. 0,88 ha, o czym świadczą załączone do pisma mapy. Następnie SKO ustaliło, iż z treści decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 1975 r., znak: [...] w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi [...] wynika, że został zatwierdzony "projekt wymiany gruntów położonych na terenie wsi [...] o ogólnym obszarze 287,12 ha sporządzony i wykonany na mapie i w rejestrze szacunku porównawczego gruntów po wymianie przez inż. geodetę A.D. w 1975 ze zmianami odnośnie gruntu M.S. wykazany w szkicu i w dodatkowym rejestrze szacunkowym po wymianie."

Z kolei z treści rejestru szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku wymiany według organu wynika, że E.S. otrzymał po wymianie działki o nr: [...]; natomiast J.P. działki o nr: [...] (zob. grupa VI gospodarstwa indywidualne poz. 1 i poz. 10). Jak zauważył organ powyższe potwierdził również Starosta w wyjaśnieniach zawartych w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r., informując jednocześnie, że nowy stan prawny nie został ujawniony w księgach wieczystych.

Kolegium wskazało także na operat pomiarowy części ewidencyjnej nr [...] nr ks. rob. [...] z 1975 r. - szkic wyznaczenia projektowanych działek, który potwierdza podział działki [...] na dz. o nr [...] (zob. szkic). Z treści w/w operatu cześć opisowa L.dz.rob. [...] wynika, że E.S. otrzymał m.in. dz. nr [...] (zob. poz.50), a J.P. m.in. dz. nr [...] (zob. poz. po 57 - brak oznaczenia).

Następnie SKO zauważyło, iż ze znajdującego się w aktach sprawy Wykazu oświadczeń uczestników wymiany [...] w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów wynika, że E.S. przyznano dz. nr [...] (zob. poz. 14), a J.P. dz. nr [...] (poz.37).

Natomiast w wykazie działek gruntów Państwowego Zasobu Ziemi objętych wymianą we wsi [...] stanowiącego załącznik nr 1 do decyzji nr [...] z dnia [...] maja 1975 r. w sprawie podjęcia postępowania wymiennego niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi [...] - została ujęta działka [...] (Lp.36).

Ponadto Kolegium wskazało, na treść załączonych do akt sprawy przez Starostę wypisów z ewidencji gruntów: dz. nr [...], z których wynika, iż działka nr [...] stanowi własność J.S., a działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa — Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy.

Treść powyższych dokumentów w ocenie Kolegium przeczy stanowisku J.S. jakoby w skład gospodarstwa rolnego darowanego mu przez rodziców wchodziła działka [...], czym J.S. uzasadniał interes prawny przysługujący mu w zakresie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r. Organ dodał, iż działka nr [...] przed jej podziałem na dz. nr [...] była własnością Państwowego Zasobu Ziemi, nie stanowiła zatem, wbrew stanowisku wnioskodawcy, własności jego rodziców, od których przejął gospodarstwo rolne.

Mając na uwadze wyniki analizy w/w dokumentacji Kolegium ustaliło, że ani J.S. ani jego rodzice, nigdy nie byli właścicielami działki nr [...], a po podziale dz. nr [...]. Zważywszy, że J.S. nie był stroną — adresatem zarówno postanowienia Starosty Powiatowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki, jak i decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] marca 1976 r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego F.P., której to postanowienie o sprostowanie dotyczy, jak również mając na względzie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, SKO stwierdziło, że wnioskodawca nie wykazał, iż posiada interes prawny we wzruszeniu ostatecznego postanowienia Starosty Powiatowego w trybie nadzwyczajnym. Zdaniem Kolegium podniesione przez J.S. okoliczności wskazują jedynie na interes faktyczny wynikający z błędnego przekonania o prawie własności, które winno przysługiwać mu do działki nr [...], nie mające oparcia w przepisach prawa i zgromadzonych dowodach. Organ zauważył, iż najprawdopodobniej przyczynę do złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie stanowiło nałożenie na J.S. przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kar po tym jak stwierdzono, iż działka nr [...] stanowi własność Agencji Nieruchomości Rolnych.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek J.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] działając na podstawie art. 127 §, art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i 2 i art. 158 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium wskazało, iż zaskarżoną decyzją rozstrzygnęło tylko kwestię proceduralną (mianowicie zagadnienie przysługującego wnioskodawcy interesu prawnego) bez merytorycznego rozpatrzenia sprawy pod względem zaistnienia przesłanek wynikających z art. 156 § 1 kpa warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium za prawidłowe uznało ustalenia organu zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. Zdaniem Kolegium zgromadzona w sprawie dokumentacja przeczy stanowisku J.S. jakoby w skład gospodarstwa rolnego otrzymanego od jego rodziców wchodziła działka [...], z którego to faktu wnioskodawca wywodzi swój interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r. Kolegium podkreśliło przy tym, że działka nr [...] przed jej podziałem na dz. nr [...] była własnością Państwowego Zasobu Ziemi, nie stanowiła zatem, wbrew stanowisku wnioskodawcy, własności E. i J.S., od których wnioskodawca przejął gospodarstwo rolne.

W ocenie Kolegium zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, niewątpliwie wskazują, że ani J.S. ani jego rodzice - nigdy nie byli właścicielami działki nr [...], a po podziale dz. nr [...].

Kolegium stwierdziło, iż organ w I instancji dokonał prawidłowych ustaleń na podstawie zgromadzonych dokumentów, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z treści rejestru szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku wymiany wynika, że E.S. otrzymał po wymianie działki o nr: [...]; natomiast J.P. działki o nr: [...]. Z kolei operat pomiarowy części ewidencyjnej nr [...] nr ks. rob. [...] z 1975 r. - szkic wyznaczenia projektowanych działek - potwierdza podział działki [...] na dz. o nr [...] . Z treści w/w operatu zdaniem Kolegium wynika, że E.S. otrzymał m.in. dz. nr [...], a J.P. m.in. dz. nr [...]. Również ze znajdującego się w aktach sprawy wykazu oświadczeń uczestników wymiany [...] w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów wynika, że E.S. przyznano dz. nr [...] (vide: poz. 14), a J.P. dz. nr [...] (poz.37).

Biorąc zatem pod uwagę powyższe, Kolegium stwierdziło, iż J.S., żądając stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] nie posiada interesu prawnego, wobec czego organ był zobligowany do zastosowania instytucji umorzenia postępowania administracyjnego.

Od powyższej decyzji J.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jej uchylenie i uwzględnienie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty z dnia [...] sierpnia 2012 r. Skarżący podniósł w skardze zarzut pominięcia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nowych dowodów, faktów i okoliczności przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a dotyczących sprostowania decyzji z dnia [...] marca 1976 r. W dalszej części skargi skarżący wskazał na okoliczności podnoszone wcześniej we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r. i w toku postępowania, zarzucając postanowieniu bezprawną zmianę treści decyzji z dnia [...] marca 1976 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażona w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organ w wystarczającym zakresie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.

Przedmiot skargi w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną organu z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku J.S. o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] wydanego z upoważnienia Starosty Powiatowego przez Geodetę Powiatowego o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z dnia [...] marca 1976 r. nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy o przejęciu na własność Skarbu Państwa od F.P. gospodarstwa rolnego o pow. 5,60 ha położonego we wsi [...], składającego się z działek nr [...] w zamian za rentę.

Na wstępie podkreślić należy, że przedmiot zaskarżonej decyzji SKO stanowiło wyłącznie rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r., motywowane stwierdzonym przez organ brakiem po stronie skarżącej interesu prawnego. I to właśnie ta kwestia – legitymacji skarżącego do udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu decyzji o przejęciu gospodarstwa za rentę – wyznacza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tak zakreślonych granicach Sąd był władny badać zaskarżony akt i postępowanie administracyjne poprzedzające jego wydanie oraz podnoszone w skardze zarzuty. Podobnie jak tylko w takim zakresie – tj. tylko co do ww. kwestii legitymacji strony – organ był zobligowany prowadzić postępowanie wyjaśniające. W konsekwencji nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku – jako wykraczające poza ww. granice kognicji Sądu w niniejszym postępowaniu, a na obecnym etapie sprawy dodatkowo jako co najmniej przedwczesne – zarzuty dotyczące postanowienia o sprostowaniu decyzji z dnia [...] marca 1976 r.

Odnośnie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyjaśnić należy, iż przebiega ono dwuetapowo. Etap pierwszy obejmuje badanie, czy wniosek spełnia wymogi formalne, w tym przede wszystkim, czy został złożony przez podmiot uprawniony.

Przepis art. 157 § 2 kpa stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony. W postępowaniu tym, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, stronami postępowania są nie tylko strony trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 326/13, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że w postępowaniu nieważnościowym badanie legitymacji strony nie może się ograniczać wyłącznie do ustalenia, czy uczestniczyła ona w postępowaniu zwykłym, ale musi ono obejmować również stwierdzenie, czy i jaki wpływ na zakres praw i obowiązków wnioskodawcy będzie miało wyeliminowanie aktu prawnego objętego wnioskiem z obrotu prawnego. Dopiero pozytywna weryfikacja legitymacji procesowej podmiotu składającego wniosek pozwala na przejście do drugiego etapu i jego merytorycznej oceny.

Badania legitymacji wnioskodawcy dokonuje organ administracji publicznej właściwy do przeprowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w oparciu o przesłanki określone w art. 28 kpa. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie i judykaturze istnieje ugruntowane stanowisko dotyczące cech jakie powinien posiadać interes prawny. Przyjmuje się, że powinien być to interes osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny, a ponadto powinien być oparty na normie prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim administracyjnego (materialnego), choć dopuszcza się również, aby była to norma prawa cywilnego. Należy przyjąć, że interes prawny powinien być bezpośredni, a więc wynikać wprost z norm prawa powszechnie obowiązującego. Pojęcie interesu prawnego uosabia potencjalną możność nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień, które muszą wynikać z powszechnie obowiązującego prawa i których adresatem może być wyłącznie osoba określona (wskazana) przez to prawo (patrz Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod redakcją R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. CH Beck, wyd. 2). Inaczej mówiąc posiadanie interesu prawnego oznacza wykazanie normy prawnej, z której podmiot wywodzi swoje uprawnienia i obowiązki. O tym czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego, wynikiem którego może być zainteresowany nie decyduje sama wola lub subiektywne przekonanie tej osoby, albo też dopuszczenie jej przez organ do udziału w tym postępowaniu, lecz okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako ,,interes prawny". Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje ono oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego.

Dostrzegając brak legitymacji do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji przez konkretny podmiot niemający w nim statusu strony w rozumieniu art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 28 kpa, właściwy organ powinien odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na jego wniosek, stosując art. 61a kpa i orzec w tym przedmiocie w formie postanowienia. W sytuacji jednak kiedy nie jest oczywiste, iż jednostka wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, celem poczynienia ustaleń w tym zakresie, przeprowadzając postępowanie zgodnie z zasadami przewidzianymi przepisami art. 7, 8, 77 § 1 kpa.

W przedmiotowej sprawie J.S. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r. prostującego omyłkę pisarską zawartą w decyzji z dnia [...] marca 1976 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego należącego do F.P. w zamian za rentę. Omyłka pisarska dotyczyła numeracji niektórych działek wymienionych w decyzji, m.in. poprzez dodanie działki nr [...]. Według skarżącego zmiana w zakresie w/w działki pozbawiła go prawa do niej, gdyż pierwotnie grunty oznaczone były numerem [...] i działka nr [...] będąca w granicach działki [...] pozostawiona została po wymianie gruntów jego poprzednikom prawnym – rodzicom, którzy następnie przekazali mu w/w nieruchomość w drodze umowy darowizny. Z tego właśnie prawa własności do działki nr [...] J.S. wywiódł przysługujący mu interes prawny do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Nie mając podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o treść art. 61a kpa Kolegium prawidłowo przeprowadziło postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia przysługującej wnioskodawcy legitymacji, w wyniku którego stwierdzono brak takiej legitymacji. Sąd podzielił zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację, z której wynika, że J.S. nie przysługuje na gruncie przedmiotowej sprawy interes prawny. W ocenie Sądu twierdzenia skarżącego nie znalazły odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż działka nr [...] o powierzchni 0,88 ha położona w [...] powstała na skutek podziału działki numer [...]. Działka ta objęta została przeprowadzonym w latach 1974/1975 postępowaniem wymiennym gruntów położonych na terenie wsi [...] (k. 4 akt administracyjnych). Po okazaniu w dniu [...] sierpnia 1975 r. uczestnikom wymiany projektu wymiany gruntów sporządzono wykaz ich oświadczeń (k.12-19 akt administracyjnych). Według zawartego w wykazie oświadczenia E.S. przy numerach [...] przyjął on projekt, akceptując granice działek i warunki objęcia (poz. 14). Z kolei J.P. podobne oświadczenie podpisał w odniesieniu do działki nr [...] (poz. 37). W dniu [...] sierpnia 1975 r. decyzją znak [...] Wojewoda zatwierdził projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi [...] (k. 32 akt administracyjnych). Na skutek wymiany J.P. otrzymał działki [...], a E.S. działki nr [...]. Dodać należy, iż jednocześnie z procesem wymiany gruntów w odniesieniu do nieruchomości obejmującej działkę nr [...] przeprowadzona została procedura odnowienia operatu ewidencji gruntów (k. 9-11 akt administracyjnych), przy czym w księgach wieczystych nie został on ujawniony (z powyższych względów w decyzji z dnia [...] marca 1976r. określono numery działek zgodnie z dotychczasową ich numeracją).

Następnie na podstawie umowy darowizny J.P. sporządzonego w dniu [...] października 1975 r. działka nr [...] wraz z innymi nieruchomościami objętymi gospodarstwem rolnym przekazana została F.P., która następnie w decyzji z dnia [...] marca 1976 r. przejęta została wraz z innymi nieruchomościami przez Skarb Państwa w zamian za rentę dla F.P.. Działka nr [...] następnie znalazła się w zasobach Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych. Treść aktualnego wypisu z rejestru gruntów działki nr [...] potwierdza, iż właścicielem jej jest Skarb Państwa – Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy. Natomiast według aktualnego wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki nr [...] wynika, iż jej właścicielem jest J.S.. Skarżący nabył prawo własności w/w działki w drodze umowy darowizny z dnia [...] kwietnia 2004 r. dokonanej na jego rzecz przez rodziców- E. i J.S. (w akcie notarialnym wymieniona została działka nr [...], natomiast nie wymieniono działki nr [...]) – k. 87 akt administracyjnych.

Z powyższych okoliczności jednoznacznie zatem wynika, wbrew stanowisku skarżącego, iż J.S. nie przysługuje względem działki nr [...] wymienionej w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2012 r., prawo własności, ani też inny tytuł prawny. Tytuł taki nie przysługiwał także poprzednikom prawnym skarżącego tj. E. i J.S..

Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż J.S., ani też jego rodzice nie byli stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] marca 1976 r. oraz postępowania zakończonego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Sąd uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 157 § 2 w zw. z art. 28 kpa. Zdaniem Sądu J.S. nie przysługuje interes prawny na gruncie postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r. Powyższe zaś stanowiło podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Postępowanie jest bezprzedmiotowe, jeżeli żądający rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy nie ma w tej sprawie interesu prawnego.

W tym stanie rzeczy uznając skargę za nieuzasadnioną sąd oddalił ją przyjmując za podstawę art. 151 p.p.s.a.