Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 390/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie Tadeusz Cysek NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 545/07 w sprawie ze skargi R. G. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 545/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę R. G. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia [...] października 2006 r. skarżący wystąpił o wpisanie go na listę radców prawnych.

Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w P. uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówiła R. G. wpisu na listę radców prawnych. W ocenie Rady, wnioskodawca spełnia jedynie jedną przesłankę wpisu, określoną w art. 25 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, legitymując się zdanym egzaminem prokuratorskim, natomiast nie spełnia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt. 5 tej ustawy, tj. rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ta ostatnia przesłanka według Rady OIRP w P. dotyczy nie tylko okoliczności etycznych ale także posiadanej wiedzy i umiejętności.

Wnioskodawca nie posiada doświadczenia zawodowego, a z przebiegu dotychczasowej kariery zawodowej wynika, że nie miał praktycznego kontaktu ze świadczeniem pomocy prawnej w rozumieniu art. 6 i 7 ustawy o radcach prawnych. Ustalono, że skarżący ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Adama Mickiewicza w roku 2003 i odbył aplikację prokuratorską, zakończoną egzaminem zdanym w październiku 2006 r. Podano, że w kwestionariuszu osobowym skarżący nie wymienił żadnego okresu zatrudnienia, wskazującego na posiadanie praktyki w zakresie świadczenia pomocy prawnej.

Podkreślono, że zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego, jego wykonywanie przez osobę, która nie ma odpowiedniego doświadczenia lub wiedzy może poważnie zagrozić odbiorcom usług, a poziom przygotowania wnioskodawcy do świadczenia pomocy prawnej w zawodzie radcy prawnego jest niewystarczający.

Skarżący wniósł od powyższej uchwały odwołanie wskazując, że od 2005 r. prowadzi własną działalność gospodarczą i zajmuje się m.in. doradztwem w zakresie prawa, a nadto współpracuje z kancelariami prawnymi. Wskazał, że chcąc wcześniej uzyskać praktyczną wiedzę w zawodzie radcy prawnego, podejmował współpracę z kancelariami prawnymi. Dodał także, że jako student nawiązał współpracę z Kancelarią Radcy Prawnego, gdzie miał możliwość zdobycia praktycznej wiedzy z zakresu wykonywania zawodu radcy prawnego.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. z dnia [...] grudnia 2006 r.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podzieliło pogląd Rady OIRP i uznało, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych. Powołując się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (K 6/06) oraz z dnia 8 listopada 2006 r. (K 30/06) Prezydium KRRP podkreśliło potrzebę posiadania przez osoby ubiegające się o wpis na listę radców prawnych niezbędnej praktyki i doświadczenia zawodowego.

W ocenie Prezydium KRRP powołane orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dały podstawę do szerokiej interpretacji "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" oraz odrębnego traktowania subiektywnej przesłanki charakterologicznej od obiektywnej przesłanki gwarancyjnej. Na podstawie dotychczasowego orzecznictwa dotyczącego tej kwestii możliwe było sformułowanie tez, prowadzących do rozwinięcia treści normatywnej art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy, dookreślenia sposobu badania spełnienia przez kandydata przesłanek rękojmiowych oraz sformułowania kryteriów oceny spełnienia przez kandydata przesłanki "nieskazitelnego charakteru" i przesłanki "rękojmiowej".

Prezydium KRRP podkreśliło, że przy ocenie spełniania przez kandydatów przesłanek w wymienionym przepisie określonych, kieruje się zasadą odrębnej weryfikacji przesłanki charakterologicznej (nieskazitelny charakter) oraz przesłanki zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Jakkolwiek przy ocenie charakteru wnioskodawców według kryterium "nieskazitelności" analizowane jest to samo dotychczasowe postępowanie, to przedmiotem oceny są postawy kandydata weryfikowane pod kątem wzorców uczciwości, rzetelności, sumienności, odpowiedzialności itp., natomiast w przypadku przesłanki "rękojmi należytego wykonywania zawodu" ocenie podlegają obiektywnie istniejące uwarunkowania intelektualne, zawodowe i osobiste kandydata, które łącznie pozwalałyby na nabranie przekonania, że daje on wspomnianą rękojmię. Wśród tego, ocenie podlegają takie przesłanki jak: wykazanie się znajomością zasad wykonywania zawodu, znajomość zasad etyki zawodowej, wymierna w dłuższym czasie praktyka zawodowa przy wykonywaniu obsługi prawnej, samoszkolenie celem uzupełnienia wiedzy i praktyki zdobytej w innym zawodzie prawniczym. Oceną jest tu objęta prognozowana sprawność zawodowa, umiejętność świadczenia pomocy prawnej, profesjonalne załatwianie spraw klientów.

Prezydium KRRP przyznało, że art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych zwolnił niektóre grupy osób z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, jednakże nie został zdjęty z organów wpisowych obowiązek badania, czy osoby te swym dotychczasowym zachowaniem dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu.

W ocenie Prezydium KRRP, wnioskodawca nie zdobył wystarczającej praktycznej wiedzy w zakresie "świadczenia pomocy prawnej", ponieważ jego własna działalność jako "doradcy prawnego" trwa od roku 2005. Wnioskodawca nie wykazał na czym polega jego własna działalność gospodarcza, jakie czynności wykonuje i jaki jest ich związek z "obsługą" czy też "pomocą prawną". Nie przedstawił dowodów na fakt, że mimo posiadania innych niż radcowskie kwalifikacji prawniczych – legitymuje się dostateczną wiedzą i praktyką zawodową by świadczyć pomoc prawną w rozumieniu art. 4,6, i 7 ustawy korporacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę na powyższą uchwałę wskazał, że istotą sprawy jest kwestia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego i interpretacji tego pojęcia użytego w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy. W powołaniu na przepisy art. 6 ust. 1, 4 ust. 1 oraz 7 ustawy o radcach prawnych Sąd stwierdził, iż przepisy te kładą wyraźny akcent na udzielaną w ramach wykonywania zawodu pomoc prawną, która powinna być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Z tego względu, radca prawny powinien nie tylko swobodnie poruszać się w problematyce materialnoprawnej i procesowej, koniecznej dla świadczenia pomocy prawnej, lecz również powinien posiadać wiedzę praktyczną niezbędną do świadczenia usług zastrzeżonych dla tego zawodu. Chodzi bowiem o to czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie radcy prawnego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. aplikacja prokuratorska nie jest tożsama, w zakresie przekazywania praktycznej wiedzy, z aplikacją radcowską. W związku z tym osoba, która zdała egzamin prokuratorski powinna wiedzę tę nabyć, by móc skutecznie zadbać o interesy przyszłych klientów jako radca prawny. Oczywistym jest w ocenie Sądu I instancji, że pod względem nabytej wiedzy i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego nie można tak samo traktować osoby, która zdała egzamin prokuratorski, jak osoby, która odbyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Chodzi tu o zakres materiału, z jakim aplikant w trakcie aplikacji się styka oraz cel, którym jest przygotowanie do konkretnego zawodu prawniczego. Gdyby zawody radcy prawnego (adwokata), prokuratora lub notariusza nie różniły się istotnymi odmiennościami, wystarczającą byłaby jedna, wspólna aplikacja. Ustawodawca jednak ustalił odrębne aplikacje dla poszczególnych zawodów prawniczych uznając, że zawody te mają charakter specjalizacji w zakresie specjalności, jaką jest sam zawód prawnika.

Rozpatrując skargę w aspekcie rozumienia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego Sąd I instancji wskazał, że rękojmia ta nie wiąże się z wiedzą praktyczną wykonywania zawodu, gdyż przepis art. 24 ust. 1 ustawy nie przewiduje wymogu uzupełniania wiedzy, w szczególności wiedzy praktycznej.

Sąd I instancji przytoczył stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06) oraz wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06). Sąd podkreślił, iż Trybunał stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Wskazując, że m. in. kwestia praktycznego kontaktu z wykonywaniem danego zawodu prawniczego powinna zostać rozstrzygnięta przez ustawę, Trybunał w wyroku sygn. akt K 6/06 nie pozbawił właściwych organów korporacji możliwości badania, czy osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, a wręcz przeciwnie, stwierdził, iż samorząd adwokacki (odpowiednio samorząd radcowski) może, a nawet powinien badać, czy osoba ta daje taką rękojmię, albowiem przepływ z jednego zawodu prawniczego do innego zawodu prawniczego nie może następować automatycznie, bez oceny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że analiza materiału i dowodów zgromadzonych w sprawie nie daje podstawy do uznania, iż skarżący spełnia przesłankę rękojmi z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego należy rozumieć wykazanie się umiejętnością porównywalną z tą, jaką posiadają osoby będące radcami prawnymi. Nie można stosować innych kryteriów do osób ubiegających o wpis od tych, jakich wymaga się od wykonujących zawód radcy prawnego. Nie sposób przyjąć, by w zawodzie radcy prawnego funkcjonowały osoby o pełnych kwalifikacjach i nie posiadające wystarczających umiejętności.

Sąd stwierdził, że Prezydium KRRP uwzględniło przy podejmowaniu uchwały przedłożone dowody. Słusznie oceniono dowód wskazujący na jakąś formę współpracy z Kancelarią Radcy Prawnego. Z tego materiału i innych wynika, że przygotowanie zawodowe skarżącego jest o zasadniczo odmiennym profilu od wymaganego od zawodu radcy prawnego. Nie bez znaczenia jest również okres w jakim skarżący współpracował, nie wiadomo w jakim zakresie, ze wspomnianą wyżej kancelarią, nabywając umiejętności praktycznego wykonywania zawodu. Co prawda ustawa o radcach prawnych nie podaje jaki okres nabywania wiedzy praktycznej należałoby uznać za wystarczający, jednakże nie daje to podstaw do twierdzenia, że enigmatycznie opisana "praktyka" daje podstawę do uznania, że została spełniona przesłanka z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy - rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Sąd I instancji podzielił stanowisko, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego ze względu na niewykazanie się odpowiednią praktyką w tym zawodzie. Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje nie dopuściły się zarzucanych im naruszeń przepisów postępowania. We właściwy sposób zgromadziły materiał dowodowy niezbędny do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, umożliwiły skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz ewentualne przedstawienie nowych. Materiał dowodowy oceniły zgodnie z regułą ustanowioną w art. 80 k.p.a., a uzasadnienia ich rozstrzygnięć odpowiadają wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a., jak również świadczą o tym, że przy rozpatrywaniu sprawy organy stosowały się do zasad wynikających z art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.pa.

R. G. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając go w całości wniósł o jego zmianę na zasadzie art. 188 ustawy poprzez uchylenie uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2007 r. i poprzedzającej ją uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. z dnia [...] grudnia 2006 r., oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. przy pozostawieniu temu Sądowi rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego na rzecz skarżącego.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego to jest art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że w stosunku do skarżącego nie została spełniona przesłanka rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy stan faktyczny leżący u podstaw niniejszej sprawy i zgromadzone dowody jednoznacznie świadczą o spełnieniu wszystkich przesłanek z art. 24 ustawy, co winno skutkować wpisem skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w P.;

2) prawa procesowego, to jest:

• art. 106 § 4 ustawy poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez dowolne i nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie udowodnił, iż daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy z przedstawionego przez niego dokumentu (zaświadczenia radcy prawnego K. N.) wyprowadzić można wnioski jedynie odmienne;

• poprzez przyjęcie, że uchwały Okręgowej izby Radców Prawnych w P. z dnia [...] grudnia 2006 r. i Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] stycznia 2007 r. wydane zostały zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i nie nastąpiło naruszenie art. 7 i 77 k.pa., art. 107 ust. 3 k.p.a., art. 68 k.p.a. - co faktycznie miało miejsce i winno skutkować uchyleniem tych uchwał.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej oraz piśmie procesowym z dnia 29 listopada 2007 r. zawierającym uzupełnienie uzasadnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący podniósł, że zastrzeżenia Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, które podzielił niemal automatycznie Sąd I instancji dotyczą wyłącznie kwestii rękojmi niezbędnej do prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

R. G. zarzucił, że nie jest właściwa ocena Sądu odnosząca się do okoliczności świadczących o umiejętnościach skarżącego, które winny cechować kandydata na radcę prawnego. Sąd I instancji dowolnie zinterpretował zaświadczenie skarżącego o praktykach odbytych w Kancelarii Radcy Prawnego K. N.. Sąd nie odniósł się także do kwestii świadczenia przez skarżącego pomocy prawnej w ramach założonej przez niego działalności gospodarczej (art. 6 ust. 2 ustawy). Od momentu założenia tej działalności w 2005 r., nie może co prawda świadczyć zastępstwa procesowego, jednakże świadczy usługi doradztwa prawnego w zakresie prawa cywilnego i gospodarczego, jego umiejętności praktyczne są niewątpliwe i zostały należycie udokumentowane.

Zdaniem skarżącego naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych polega na przyjęciu zupełnie dowolnej wykładni zasady rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Nieokreślenie przez ustawodawcę jakiegokolwiek wymogu odbycia praktyki zawodowej w zakresie świadczenia pomocy prawnej w zw. ze zrównaniem w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy kwalifikacji zawodowych osób tam wymienionych, nie może dawać powodu do odmowy wpisu na listę radców prawnych. W państwie prawa kryteria dotyczące nabycia praw winny być precyzyjnie określone, a jeśli tak nie jest ewentualne wątpliwości winny być interpretowane na zasadzie wykładni zwężającej. W przedmiotowej sprawie uznano, że skarżący ma praktykę w świadczeniu pomocy prawnej, jest ona jednak niewystarczająca.

Nie jest słuszne kwestionowanie przez Sąd I instancji odmienności aplikacji prokuratorskiej w stosunku do aplikacji radcowskiej. Nietrafnie Sąd wskazuje, że celem i wolą ustawodawcy było rozgraniczenie aplikacji. Niezależnie od tego argumentu skarżący wskazuje, że w trakcie trwania aplikacji radcowskiej aplikanci zobowiązani są do odbywania praktyk zawodowych w urzędach, sądach i kancelariach przy czym okres obowiązkowej praktyki w kancelarii radcowskiej wynosi jedynie 9 miesięcy. Obowiązująca ustawa nie wprowadza także konieczności istnienia tzw. patronatu przez radcę prawnego nad aplikantem, a zatem może zdarzyć się taka sytuacja - i z praktyki zdarza się ona często - że aplikant radcowski w trakcie trwania aplikacji zatrudniony jest w firmie zupełnie nie związanej z wykonywaniem działalności prawniczej. Oparciem praktycznym takiego aplikanta jest wówczas tylko okres praktyk, o których wyżej mowa (jeden dzień w tygodniu). W ramach szkoleń wykładana jest natomiast wiedza teoretyczna. Skarżący podkreślił, że w ramach egzaminu kończącego aplikację prokuratorską zdawał także egzamin z prawa cywilnego i administracyjnego, a nadto w trakcie trwania aplikacji odbył pięciomiesięczną praktykę, w tym w Sądzie Rejonowym, Sądzie Okręgowym, w wydziale gospodarczym oraz Urzędzie Kontroli Skarbowej.

Skarżący wskazał, że Sąd I instancji popadł w wewnętrzną sprzeczność. Na str. 7 Sąd uznaje bowiem - wbrew wcześniejszym wywodom - że kwestia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu nie wiąże się z wiedzą praktyczną wykonywania zawodu. Powyższe stanowisko Sądu nie daje możliwości udzielenia odpowiedzi jakie umiejętności (teoretyczne, praktyczne lub inne) różnią skarżącego od osób, które wpisane zostały na listę radców prawnych.

R. G. podniósł, że stanowisko Sądu I instancji, jak również organów obu instancji oparte było na ocenie przesłanki z art. 24 ustawy o radcach prawnych, jednakże nie w stanie prawnym, w którym winien być oceniany wniosek skarżącego. Argumentacja organów i Sądu I instancji oparta jest bowiem wyłącznie na stanie prawnym powstałym na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. (K 30/06) podczas gdy wniosek skarżącego został złożony do OIRP w P. 16 października 2006r. Fakt ten jest istotny, gdyż publikacja wspomnianego orzeczenia miała miejsce w dniu 17 listopada 2006 r., a więc po upływie ustawowego terminu (k.p.a.), w którym wniosek winien być rozpoznany. W okresie tym nie istniały zatem żadne wiążące wytyczne Trybunału Konstytucyjnego, które umożliwiałyby na takie stanowisko organów samorządu radcowskiego. W uzupełniającym uzasadnienie zarzutu naruszenia prawa materialnego piśmie procesowym stwierdził, że "uznanie administracyjne jest widoczne w niniejszej sprawie na zasadzie dowolności" i wskazał na dokonaną w wyroku WSA w W. wykładnię pojęcia rękojmi w rozumieniu art. 65 ustawy - prawo o adwokaturze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza art. 183 § 1 p.p.s.a., z którego treści wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie występują. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu w całości sprawy, lecz uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732).

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko wówczas gdy pozostaje w bezpośrednim związku treścią rozstrzygnięcia Sądu, to znaczy gdy błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego miało wpływ na rozstrzygnięcie.

Naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu powołanego przepisu dotyczy postępowania sądowego, może występować w takich samych postaciach jak naruszenie prawa materialnego, ale usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej stanowić może tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy podkreślić, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko wyrokowi Sądu I instancji i z tego względu winna formułować zarzuty naruszeń prawa, których w ocenie kasatora dopuścił się Sąd.

Skarżący oparł skargę na obydwu podstawach zarzucając zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, dowolne i nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie udowodnił, iż daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, uznając, iż w ten sposób doszło do naruszenia art. 106 § 4 ustawy. Nie sprecyzował jednak o jaką ustawę chodzi. Brak sprecyzowania podstawy kasacyjnej uniemożliwia kontrolę kasacyjną w zakresie tego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie jedynie zauważyć, że gdyby nawet przyjąć, że nastąpiło tu niefortunne redakcyjnie nawiązanie do wymienionej na wstępie kasacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i potraktować ten zarzut jako odnoszący się do art. 106 § 4 p.p.s.a. - to należałoby stwierdzić, że nie może on stanowić usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej. Omawiany przepis dotyczy bowiem innej materii- obowiązku brania przez sąd pod uwagę faktów powszechnie znanych i to nawet bez powołania się na nie przez strony. Fakty powszechnie znane to takie fakty, o których wie każdy lub z łatwością z dostępnych źródeł może się dowiedzieć. Okoliczność, że skarżący złożył w toku administracyjnego postępowania zaświadczenie stwierdzające jego współpracę z radcą prawnym nie stanowi faktu powszechnie znanego w rozumieniu cytowanego przepisu i dlatego przepis art. 106 § 4 p.p.s.a. nie mógł znaleźć zastosowania.

Nie stanowi usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej także drugi zarzut oznaczony w kasacji jako zarzut naruszenia prawa procesowego, gdyż nie wskazuje podstawy kasacyjnej, to jest przepisu procedury sądowoadministracyjnej, który został, wedle kasatora, naruszony przez Sąd. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 68 k.p.a. i 107 ust. 3 k.p.a. (winno być § 3, gdyż przepis nie dzieli się na ustępy) jest nieuprawniony, gdyż przepisy k.p.a. nie znajdują zastosowania w postępowaniu sądowym.

W sytuacji gdy w skardze kasacyjnej nie wykazano mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń przepisów procesowych przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym przyjętym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za podstawę rozstrzygnięcia.

Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy przypomnieć, że w myśl art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może występować w postaci błędnej jego wykładni lub niewłaściwego zastosowania. W przypadku pierwszym, chodzi o mylne rozumienie treści normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie, to tzw. błąd w subsumcji, polegający na tym, że prawidłowo ustalony stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tarno, wyd. Lexis Nexis 2004 r.).

Jako podstawę kasacyjną w ramach zarzutu z art. 174 pkt. 1 p.p.s.a czyli naruszenia prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej wskazał naruszenie art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych, przez "przyjęcie, że w stosunku do skarżącego nie została spełniona przesłanka rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy stan faktyczny leżący u podstaw niniejszej sprawy i zgromadzone dowody jednoznacznie świadczą o spełnieniu wszystkich przesłanek z art. 24 ustawy...." .

Z powyższego wynika, że autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje wykładni przywoływanego przepisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdza wręcz, iż trafnie Sąd I instancji wskazuje, że podstawą ustalenia czy kandydat spełnia przesłankę "rękojmiową" jest ocena cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności i udzielenia pomocy prawnej oraz idąca za tym odpowiedź na pytanie czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie radcy prawnego oraz, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu należy rozumieć wykazanie się umiejętnością porównywalną z tą, jaką posiadają osoby będące radcami prawnymi. Kasator zauważa natomiast, że błędnie Sąd odnosi te założenia do realiów niniejszej sprawy. W świetle powyższego, stwierdzić należy że nie jest to także zarzut dokonania błędnej subsumcji.

Tak sformułowany zarzut kasacyjny niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w rzeczywistości stanowi zarzut wadliwie ustalanych okoliczności faktycznych i ich oceny, a te nie mogą być podważane przez powołanie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2004 r., ONSAiWSA 2005/4/67, wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 192/04, ONSAiWSA 2004/3/68). Nadto należy wskazać, że skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie ustaleń stanu faktycznego w drodze zarzutów procesowych, o czym była mowa wyżej. Zatem tak sformułowanego zarzutu nie można także uznać za usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, w powołaniu na art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.