Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 816/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 816/06

UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2006r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. K. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2006r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o odszkodowanie za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość nr ewid. 43/2 o pow. 404m2 obr. ew.114 –R. – Z. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o odszkodowania za budynek mieszkalny położony na działce nr 43/4 obr. 114 R. – Z.

Podstawą prawną decyzji jest art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2601 ze zm.), zwana dalej w skrócie u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 97, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a.

W odwołaniu skarżący podał, że jest właścicielem nieruchomości rolnej położonej w R. przy ul. S., na którą posiada akt własności ziemi Nr [...] z [...].05.73r. Nieruchomość nr 43/1 i powstała z działki nr 43 poprzednio oznaczonej, jako pgr nr 817/1. W wyniku podziału działki nr 43 utworzono działkę nr 44/1 oraz działkę nr 43/1, która uległa dalszym podziałom na działki nr 43/2. Twierdzenie, że nie był i nie jestem właścicielem działki nr 43/2 jest bezpodstawne,. W Sądzie w Wydziale Ksiąg Wieczystych uzyskał informacje, że nie ma podziału na działkę nr 43/2, co zostało potwierdzone na odpisie z ksiąg wieczystych. Sporne działki zostały wydrapane z map ewidencyjnych i sytuacyjno-wysokościowych. Skarżący nie otrzymał żadnego dokumentu odnośnie regulacji granic własności, ani decyzji wywłaszczeniowej. Za wywłaszczone działki płacił przez ponad trzydzieści lat podatki i żaden z przedstawicieli miasta nie doprowadził do rozwiązania problemu np. poprzez zaoferowanie nieruchomości zamiennej.

Organ odwoławczy wymienioną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Za bezsporne uznał, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 1975r. znak: [...] (pkt 5) została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość nr 43/4 o pow. 86m2 położona w R. obr 114, powstałą z podziału działki nr 43/1 o pow. 0324m2 obj. Kw 11116 stanowiącą zgodnie z poświadczeniem hipotecznym z 17.01.1974r. własność K. L. za odszkodowaniem w kwocie 1.083,60 zł.

Okolicznością niesporną jest również to, że 29 marca 1975r. A. K. w Miejskim Zarządzie Gospodarki Terenami w R. przedłożył akt własności ziemi z dnia [...].05.1973r. stwierdzający, że z mocy samego prawa stał się właścicielem działki nr 43/1 o pow. 0.3448 ha i prawo to ujawniono w Kw nr [...] w dniu [...].07.1974r. Za wywłaszczoną nieruchomość A. K. otrzymał odszkodowanie w kwocie 1083,60 zł. przekazem pocztowym w dniu [...].07.1975r. Fakt otrzymania odszkodowania potwierdził w piśmie z [...].01.1976r. skierowanym do Zarządu Gospodarki Terenami w R., którym domagał się wywłaszczenie tej części działki nr 43/1, na której stał niski, niepodpiwniczony parter domu. Powyższe dowodzi, że za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr 43/4 A. K. otrzymał odszkodowanie w wysokości 1083,60 zł. Nie ma zatem podstaw przyznania dodatkowego odszkodowania, czy zamiennej działki.

Żądanie należności lub nieruchomości zamiennej na nieruchomość oznaczoną nr 43/2 oraz budynku położonego na części działki nr 43/4 cechuje się bezprzedmiotowością ponieważ materiał dowodowy potwierdza jednoznacznie, że skarżący nie był właścicielem działki nr 43/2. Właścicielem tej działki był K. L. Budynek znajdujący się częściowo na działce nr 43/4 nie był przedmiotem wywłaszczenia w sprawie o sygn. GKK.III.61/73/74. Z dokumentacji dotyczącej wywłaszczenia wynika, że będący w trakcie budowy budynek mieszkalny nie kolidował z przebudową ul. R., a jedynie jego cześć wchodziła na przewidywany pas chodnika.

W skardze do Sądu skarżący A. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie od decydenta kosztów postępowania. Zakwestionował ustalenia poczynione przez organy orzekające w sprawie w szczególności, co do własności działki nr 43/4 i wywiódł, że bezspornym jest powstanie działek nr 43/2; 43/3; 43/4 z podziału działki nr 43/1 (jest to również podkreślone w decyzji), a na działkę nr 43/1 posiada akt własność ziemi i własność tej działki na niego jest uwidoczniona w księdze wieczystej nr Kw [...]. W oparciu o znajdującą się w aktach sprawy ekspertyzę rzeczoznawcy stwierdził, że za aktualnie już rozebrany budynek, który wszedł w pas chodnika należy się odszkodowanie. Wyjaśnienia urzędu o braku kolizji z przebudową ul. R., wobec wybudowania napowietrznej linii elektrycznej nad budynkiem, która uniemożliwiła kontynuację budowy należy uznać za niewiarygodne. Działania urzędu polegające na pozbawieniu prawa własności uznał za przestępstwo i naruszenie § 36 rozporządzenia o ewidencji gruntów. Tylko prawomocna decyzja wydana przy udziale skarżącego mogłaby stanowić podstawę do zmiany wpisów w ewidencji gruntów, a takie postępowanie nie było prowadzone.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269).

Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Skarga jest nieuzasadniona, bowiem w ocenie Sądu nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja, którą umorzono postępowanie administracyjne o odszkodowanie za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość nr 43/4 oraz w stosunku do nieruchomości nr 43/2, bowiem skarżący nie był jej właścicielem i nie była wywłaszczona.

Stosownie do art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261 ze zm. zwana dalej w skrócie u.g.n.) wywłaszczenie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.

W wyżej powołanym przepisie została zdefiniowana instytucja wywłaszczenia, polegająca na odjęciu prawa rzeczowego przysługującego danemu podmiotowi w interesie publicznym za odszkodowaniem. W art. 129 ust. 1 u.g.n. ustawodawca uznał rozstrzygnięcie o odszkodowaniu za obligatoryjną część decyzji o wywłaszczeniu. Zatem korelatem odebrania prawa rzeczowego jest powstanie obowiązku wypłaty odszkodowania, która po stronie podmiotu wywłaszczonego przyjmuje postać prawa do odszkodowania. Na tym polega istota materialnoprawnego stosunku wywłaszczenia.

W literaturze prawa cywilnego przyjmuje się założenie, że każde roszczenie odszkodowawcze ma charakter cywilnoprawny, niezależnie od podstawy jego powstania. Odpowiedzialność ta może wynikać zarówno z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań (art. 417 i nast. k.c), jak i z innych tytułów, niezależnie od tego, czy między stronami istniał już przedtem stosunek zobowiązaniowy. W śród nich jedną z form odpowiedzialności, która obejmuje wiele najróżnorodniejszych ich rodzajów jest odpowiedzialność ex delicto, ale istnieje też wiele innych rodzajów odpowiedzialności opartych na odmiennych i zróżnicowanych zasadach określonych zarówno w prawie cywilnym, jak i w przepisach szczególnych np. w ustawie wywłaszczeniowej. Okoliczność, że danego uprawnienia (np. roszczenia odszkodowawczego) można dochodzić wyłącznie, albo w pewnej fazie, jedynie w postępowaniu administracyjnym, a nie przed sądami powszechnymi, nie ma wpływu na charakter tych uprawnień. Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza (art. 2 § 3) możliwość rozpoznawania spraw cywilnych przez inne organy niż sądy powszechne, jeżeli przepis szczególny tak stanowi (T. Woś "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" Lexis Nexis wyd. 2 str. 125, 126).

Wyrok sądowy i decyzja administracyjna, każde w swoim obszarze działania, konkretyzują w sposób autorytatywny stosunek prawny, którego podstawę stanowią i treść określają generalne ze swej istoty przepisy rangi ustawowej (T. Woś "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" Lexis Nexis wyd. 2 str. 126) W aktach administracyjnych sprawy zalega decyzja Prezydenta Miasta z [...] lutego 1975r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości i składniki. W pkt 5 sentencji tej decyzji organ orzekł o wywłaszczeniu działki nr 43/4 o pow. 86m2 powstałej z podziału działki nr 43/1 o pow. 9524 m2 obj. Kw [...] stanowiącej zgodnie z poświadczeniem hipotecznym PBN w R. z dnia [...] stycznia 1974r. własność K. L. zam. J. ul. [...], za którą przyznano odszkodowanie w wysokości 1.083,60 zł.

Aktem własności ziemi z [...] maja 1973r. nr [...] stwierdzono, że A. K. jest właścicielem działki nr 43/1 obr.114. Nabyte prawo własności ujawnione zostało w Kw nr [...] w dniu [...] lipca 1974r.

W aktach administracyjnych znajduje się też dokument pt. "Rozliczenie do decyzji z dnia [...].ll.1975r. znak: [...]. W pkt 5 tego rozliczenia stwierdzono, że właścicielem wywłaszczonej nieruchomości nr 43/4 jest A. K., a nie K. L., dlatego odszkodowanie należy wypłacić na rzecz A. K.

Mając na względzie powyższe, a w szczególności niezbędne elementy decyzji wywłaszczeniu Sąd uznał, że za wywłaszczoną nieruchomość nr 43/4 w decyzji wywłaszczeniowej z [...] lutego 1975r. organ rozstrzygnął o odszkodowaniu. Można mieć wątpliwości, co do tego, czy organy prawidłowo określiły adresata odszkodowania (data aktu własności ziemi), ale kwestia ta nie może być rozważana w niniejszym postępowaniu.

Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie ma również wpływu okoliczność czy skarżącemu A. K. odszkodowanie zostało rzeczywiście wypłacone. Bezspornym jest, że w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości orzeczono o odszkodowaniu. Organy orzekające prawidłowo zatem umorzyły postępowanie, bowiem orzekanie po raz kolejny o odszkodowaniu za tę samą wywłaszczoną nieruchomość, w stosunku do której przyznano odszkodowanie jest bezprzedmiotowe i tym samym wyczerpuje przesłanki z art. 105 § 1 k.p.a.

Dodać wypada, że bezprzedmiotowość postępowania po myśli art. 105 § 1 k.p.a. oznacza brak któregoś z elementów materialnoprawnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W tej konkretnej sytuacji sprawa odszkodowania została rozstrzygnięta wcześniejszą decyzją.

Za bezpodstawne należy uznać żądanie skarżącego o powiększenie odszkodowania za wzniesiony parter budynku mieszkalnego (aktualnie już rozebrany) zlokalizowany w większej części na działce skarżącego nr 43/3, a tylko w niewielkiej części na wywłaszczoną działkę nr 43/4 przeznaczoną na chodnik dla pieszych. Skoro decyzją wywłaszczeniową nie był objęty budynek, zatem nie powstał tytuł prawny do żądania na drodze postępowania administracyjnego odszkodowania. Jest to kolejny argument potwierdzający zasadność zaskarżonej decyzji w stosunku do działki nr 43/4.

Za prawidłowe Sąd uznał też umorzenie postępowania o odszkodowanie odnośnie działki nr 43/2. Wymieniona działka po pierwsze nie była objęta postępowaniem wywłaszczeniowym zakończony decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 1975r., a po drugie A. K. nie był jej właścicielem. Z kopii mapy uzupełniającej - obwodnica R. (karta akt admin. I inst. nr 71 ) wynika, że podział nieruchomości 41 na działki nr 43/1 i 43/2 nastąpił w 1972r., a zatem przed uwłaszczeniem się A. K. na działce nr 43/1. Skarżący uwłaszczył się na działce nr 43/1 według treści aktu własności ziemi Nr [...] w dniu [...] maja 1973r. Obecnie działka nr 43/2 weszła w skład działki nr 1/1 właścicielem, której jest Skarb Państwa. Właścicielem działki nr 43/2 był K. L. Dowodzi tego sporządzona przez geodetę synchronizacja gruntów (karta akt admin. I inst. nr 88). Żądanie swoje skarżący oparł jedynie na własnym twierdzeniu, nie popartym żadnymi dowodami, że działka nr 43/2 musiała powstać z działki nr 43/1, której był właścicielem. Twierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w zebranym przez organy orzekające w sprawie materiały dowodowe.

Organy prawidłowo umorzyły postępowanie o odszkodowanie w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. również w stosunku do działki nr 43/2. Wystąpił brak wywłaszczenia nieruchomości, co obligowałoby organ do orzekania o odszkodowaniu, a skarżącemu nie przysługiwała legitymacja materialnoprawna do ubiegania się o takie odszkodowanie, bo nie był właścicielem nieruchomości nr 43/2 położonej w R. przy ul. R.

Mając na względzie przestawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.