Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 179/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013, poz. 674 ze zm. – dalej: p.z.i.r.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm. dalej k.p.a.) orzekł o zobowiązaniu A. Ś. (dalej skarżący) do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości: 4.316,00 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji napisał, że w dniu [...].06.2013 r. A. Ś. zarejestrował się w jako osoba bezrobotna. W trakcie rejestracji oświadczył, że nie uzyskuje przychodów w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wobec powyższego oświadczenia został decyzją [...] z dnia [...].06.2013 r. uznany za osobę bezrobotną.

Od dnia [...].09.2013 r. tut. Urząd skierował A. Ś. do odbycia szkolenia -konserwator terenów zielonych. Powyższe szkolenie trwało do [...].09.2013 r. Za uczestnictwo w szkoleniu wypłacono skarżącemu stypendium szkoleniowe w wysokości 658,90 zł. Następnie od dnia [...].10.2013 r. skarżący został skierowany do odbycia stażu w Przedsiębiorstwie [...]. Staż trwał do [...].01.2014 r. Za uczestnictwo w stażu skarżącemu wypłacono stypendium stażowe w wysokości 3.657,10 zł.

Dnia [...].01.2014 r. skarżący utracił status osoby bezrobotnej ze względu na niezdolność do pracy wskutek choroby trwającej nieprzerwanie okres 90 dni.

W dniu [...].07.2014 r. skarżący przedstawił w Urzędzie umowy najmu lokalu użytkowego, z których wynika, że od 01.11.2010 r. do 31.10.2014 r. uzyskiwał przychód miesięczny w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. 1.500,00 zł. tytułem czynszu.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h) p. z. i. r. p. osobą bezrobotną można uznać osobę która "... nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tyt. odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych". Wobec powyższego PUP [...] decyzją ostateczną [...] z dnia [...].07.2014 r. uchylił rejestrację w Urzędzie i odmówił uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...].06.2013 r.

Mając na względzie powyższe, stypendium wypłacone za okres uczestnictwa w szkoleniu w wysokości 658,90 zł oraz stypendium wypłacone za okres uczestnictwa w stażu w wysokości 3657,10 zł organ uznał za nienależnie pobrane świadczenie, gdyż zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia pieniężne wypłacone na podstawie nieprwdziwych oświadczeń lub sfałszowania dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, wnosząc o jej zmianę przez orzeczenie, że nie jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu skarżący oświadczył, że wcześniej nie przedłożył umów najmu wyłącznie z tego powodu, że nie został poinformowany o takim obowiązku. Z tego samego powodu nie poinformawał o uzyskiwaniu przychodu z tytułu czynszu. Podniósł także, że skoro został skierowany do odbycia szkolenia i stażu je odbył, to nie jest uzasadnione zobowiązywanie go do zwrotu. Skoro określoną pracę wykonywał, to zasadnie wypłacono mu stypendium.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 (omyłkowo powołano art. 74) ust. 1 i ust. 2, pkt 2 i art. 10 ust. 7 pkt 2 u. p. z. i. r. p. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił stan sprawy.

Skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu 25.06.2013 r., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Starosta [...] decyzją z dnia [...].09.2013 r. orzekł o przyznaniu mu prawa do stypendium w związku z odbywaniem szkolenia z dniem 2.09.2013 r. z zakresu konserwacji terenów zielonych. Starosta [...] decyzją z dnia [...].09.2013 r. orzekł o utracie przez skarżącego prawa do stypendium z dniem [...] .09.2013 r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia, a następnie decyzją z dnia [...].10.2013 r. orzekł o przyznaniu mu prawa do stypendium z dniem [...].10.2013 r. w związku z odbywaniem stażu w Przedsiębiorstwie [...] na stanowisku konserwatora terenów zielonych.

Starosta [...] decyzją z dnia [...].01.2014 r. orzekł o utracie przez skarącego prawa do stypendium z dniem [...].01.2014 r. w związku z zakończeniem odbywania stażu.

Starosta [...] decyzją z dnia [...].01.2014 r. orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].01.2014 r. ze względu na niezdolność do pracy wskutek choroby trwającej ponad 90 dni.

W dniu [...].07.2014 r. skarżący przedstawił w PUP w [...] kopie umów najmu lokalu użytkowego, z których wynika, że łącznie od dnia 1.11.2010 r. do dnia 31.10.2014 r. uzyskiwał on miesięczny dochód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. 1.500 zł tytułem czynszu z najmu lokalu użytkowego.

Postanowieniami z dnia [...].07.2014 r. Starosta [...] wznowił postępowania:

- w sprawie uznania skarżącego za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku od dnia 25.06.2013 r. orzeczonego decyzją z dnia [...] .06.2013 r.

- w sprawie przyznania skarżącemu prawa do stypendium szkoleniowego od dnia 2.09.2013 r. orzeczonego decyzją z dnia [...] .09.2013 r.

- w sprawie utraty przez skarżącego prawa do stypendium w dniem 21.09.2013 r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia orzeczonego decyzją z dnia [...].09.2013 r.

- w sprawie przyznania skarżącemu prawa do stypendium stażowego z dniem 01.10.2013 r. orzeczonego decyzją z dnia [...].10.2013 r.

- w sprawie utraty przez skarżącego prawa do stypendium stażowego z dniem 22.01.2014 r. orzeczonej o decyzją z dnia [...] .01.2014 r.

- w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej przez skarżącego z dniem 22.01.2014 r. ze względu na niezdolność do pracy w skutek choroby orzeczonej decyzją z dnia [...].01.2014 r.

Starosta [...] decyzją z dnia [...].07.2014 r. (nr [...]) orzekł o:

uchyleniu decyzji z dnia [...].06.2013 r. w sprawie uznania skarżącego za osobę bezrobotną od dnia [...].06.2013 r. oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku,

uchyleniu decyzji z dnia [...] .09.2013 r. orzekającej o przyznaniu skarżącemu prawa do stypendium w związku z odbywaniem szkolenia z dniem 2.09.2013 r.,

uchyleniu decyzji z dnia [...].09.2013 r. orzekającej o utracie przez skarżącego prawa do stypendium z dniem 21.09.2013 r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia,

uchyleniu decyzji z dnia [...].10.2013 r. orzekającej o przyznaniu skarżącemu prawa do stypendium z dniem 1.10.2013 r. w związku z odbywaniem stażu,

uchyleniu decyzji z dnia [...].01.2014 r. orzekającej o utracie przez Pana A. Ś. prawa do stypendium z dniem 22.01.2014 r. w związku z zakończeniem odbywania stażu,

uchyleniu decyzji z dnia [...] .01.2014 r. orzekającej o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].01.2014 r. ze względu na niezdolność do pracy wskutek choroby trwającej ponad 90 dni,

odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...].06.2013 r.

Skarżący odwołał się od wskazanej decyzji. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...].09.2014 r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...].07.2014 r. Nr [...]. Skarżący nie wniósł skargi na wskazaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Starosta [...] decyzją z dnia [...].12.2014 r. nr [...] orzekł o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. kosztów szkolenia w wysokości 4.316,00 zł.

Organ odwoławczy uznał, iż nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia [...].12.2014 r. (nr [...]), ponieważ zainteresowany pomimo właściwego pouczenia podczas rejestracji w PUP w [...], nie poinformował organu zatrudnienia o okoliczności uniemożliwiającej posiadanie statusu osoby bezrobotnej i pobierania określonych świadczeń.

Zgodnie z art. 2, ust. 1, pkt 2, lit. h ww. ustawy, "ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie jeżeli nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych".

Na mocy art. 76 ust. 1 ww. ustawy: "Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne". Zgodnie z art. 76, ust. 2, pkt 2 ww. ustawy, "Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenia pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (...)".

Z dokumentacji wynika, że skarżący odbywał szkolenie konserwatora terenów zielonych od dnia [...] .09.2013 r. do dnia [...].09.2013 r. i pobrał za ten okres stypendium w wysokości 658,90 zł. Natomiast od dnia [...].10.2013 r. do dnia [...].01.2014 r. odbywał staż na stanowisku konserwatora terenów zielonych i pobrał łącznie 3657,10 zł stypendium stażowego. Skarżący przedstawił w PUP w [...] w dniu [...] .07.2014 r. umowę najmu lokalu użytkowego [...].

Jak wynika z "Informacji dla osób rejestrujących się w PUP" skarżący był poinformowany w dniu [...].06.2013 r. o niemożności posiadania statusu osoby bezrobotnej i uzyskiwania przychodów w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (Dział II, pkt 13 "Informacji"). Otrzymanie wskazanego pouczenia zainteresowany przyjął własnoręcznym podpisem na druku cytowanej "Informacji". Skarżący na druku Karty Rejestracyjnej (część C) w dniu 25.06.2013 r. oświadczył, że nie uzyskuje on przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas, gdy przez cały czas pobierał czynsz z tytułu najmu w wyższej wysokości. Ponadto na druku Karty Rejestracyjnej, część C pkt 19 w dniu 25.06.2013 r. zobowiązał się do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków przewidzianych w ustawie. Wobec powyższego, organ I instancji poinformował zainteresowanego, o braku możliwości posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz pobierania przychodu wyższego niż połowa minimalnego wynagrodzenia w danym roku i konsekwencji wynikających z posiadania takiego przychodu.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku skarżącego spełniła się ustawowa przesłanka do zwrotu kosztów szkolenia z art. 76 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, ponieważ otrzymał on właściwe pouczenie o niemożności posiadania statusu osoby bezrobotnej w przypadku osiągania przychodów w wysokości powyżej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i wprowadził w błąd PUP w [...] w tym zakresie. Ponadto, nieprawdziwe było oświadczenie odwołującego z dnia [...].06.2013 r., że nie posiada on przychodów w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Nie można kwestionować, że skarżący odbył szkolenie oraz staż zorganizowane przez PUP w [...] i za okres szkolenia oraz stażu pobrał stypendium. Jednakże w dniu [...].07.2014 r. ujawniono nowe okoliczności powodujące konieczność odmowy uznania go za osobę bezrobotną z dniem [...].06.2013 r. i w konsekwencji tego zasadne było wydanie orzeczenia o obowiązku zwrotu przedmiotowych świadczeń.

Na decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A. Ś. Decyzji zarzucił naruszenie:

przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie m.in.:

naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia przedmiotowej sprawy,

naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy przedmiotowej decyzji,

naruszenie art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji,

przepisów prawa materialnego, a mianowicie m.in. art. 76 ust 2 pkt 2) p. z. i. r. p. poprzez niewłaściwe zastosowanie

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że umów najmu lokalu użytkowego nie przedkładał wcześniej, gdyż nie został poinformowany o takim obowiązku. Z uwagi na brak stosownej informacji o obowiązku, nie poinformował również o uzyskiwaniu przychodu z tytułu czynszu. W tej sytuacji nie może ponosić konsekwencji w postaci wydania zaskarżonej decyzji. Zaznaczył również, że skoro zostałem przez Urząd skierowany do odbycia szkolenia i stażu oraz skoro działo się to w czasie, gdy był zarejestrowany jako bezrobotny, to wobec powyższego, odbył ww. szkolenie i staż i nie jest uzasadnione zobowiązanie go do zwrotu kosztów szkolenia. Wykonał określoną pracę i zasadnie wypłacono mu stypendium.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji jest, w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, decyzja w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Zdaniem skarżącego nie powstały przesłanki do takiego rozstrzygnięcia.

Sąd nie podziela w tej materii stanowiska skarżącego. Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz dokonały jego prawidłowej subsumpcji w wydanych w toku postępowania administracyjnego decyzjach. Zarzuty zawarte w skardze są jedynie nieopartą na faktach polemiką z prawidłowymi ustaleniami i nie mogą skutkować wzruszeniem decyzji.

W ocenie Sądu nie może ulegać wątpliwości, że skarżący został prawidłowo pouczony w informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy o warunkach uzyskania i utraty statusu osoby bezrobotnej oraz o okolicznościach, w jakich uważa się świadczenie za nienależnie pobrane i o obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. Podpisał również oświadczenie o nieuzyskiwaniu miesięcznego przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, a także oświadczenie o niepobieraniu dochodów innych niż wskazane w formularzu. Oświadczenia te nie odpowiadały rzeczywistości.

Powoływana przez skarżącego analogia do wynagrodzenia za pracę nie jest uprawniona. Sporne stypendia są bowiem świadczeniem z Funduszu Pracy (art. 2 ust. 1 pkt 35, art. 41 ust. 1 p. z. i. r. p.) i nie mają charakteru wynagrodzenia za pracę.

Z kolei podniesiona przez skarżącego na rozprawie dnia 20 maja 2015 r. trudna sytuacja materialna i brak środków utrzymania nie może mieć znaczenia w niniejszej sprawie – nie wpływa bowiem na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Jest to jednak okoliczność, która będzie wymagała zbadania i oceny, jeżeli skarżący złoży odpowiedni wniosek. Zgodnie bowiem z art. 76 ust. 7 pkt 2) p. z. i. r. p. starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Wniosek skarżącego w tym przedmiocie, o ile zostanie złożony, będzie podlegał rozpoznaniu w odrębnej sprawie administracyjnej.

W tym stanie rzeczy z przyczyn opisanych wyżej Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.