Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1673/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 3, art. 41 ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 96 poz 615
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 132, art. 200, art. 205 par. 2 i 209
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Danuta Kania Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Protokolant – starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania kategorii naukowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącego Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Instytut [...] Polskiej Akademii Nauk, zwany dalej "jednostką", wystąpił z wnioskiem o przyznanie kategorii naukowej i przekazał w systemie teleinformatycznym POL-on wypełnioną ankietę jednostki naukowej.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 42 ust. 3 w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., przyznał Instytutowi [...] Polskiej Akademii Nauk kategorię naukową A na okres do dnia przyznania kategorii naukowej na podstawie kolejnej kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych przeprowadzonej w najbliższym terminie określonym przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 877 i z 2013 r., poz. 191) i ogłoszonym, w formie komunikatu, w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych jest przeprowadzana przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych, który w myśl art. 35 pkt 1 ustawy jest organem opiniodawczo – doradczym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Stosownie zaś do treści art. 42 ust. 1 i 3 ustawy, kategoria naukowa (A+ poziom wiodący, A poziom bardzo dobry, B poziom zadowalający z rekomendacją wzmocnienia działalności naukowej, badawczo – rozwojowej lub stymulującej innowacyjność gospodarki, C poziom niezadowalający) jest przyznawana w wyniku kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej, przeprowadzanej na podstawie wyników oceny poziomu naukowego prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych oraz ich efektów w odniesieniu do standardów międzynarodowych, a także oceny znaczenia działalności jednostki naukowej dla rozwoju nauki w skali międzynarodowej oraz wzrostu innowacyjności w skali kraju. Z kolei w myśl art. 42 ust. 5 ustawy, podstawowymi kryteriami oceny jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostki naukowej jest ocena:

1) poziomu naukowego prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych;

2) efektów działalności naukowej w odniesieniu do standardów międzynarodowych

– w tym zwłaszcza publikacje autorstwa pracowników jednostki naukowej w renomowanych wydawnictwach oraz monografie naukowe, opracowane nowe technologie, materiały, wyroby, systemy i usługi, wdrożenia, patenty, licencje i prawa ochronne na wzory użytkowe, a także ocena znaczenia działalności jednostki naukowej dla rozwoju nauki w skali międzynarodowej oraz wzrostu innowacyjności w skali kraju, a w zakresie twórczości artystycznej aktywny udział w międzynarodowych wystawach, festiwalach, wydarzeniach artystycznych, plastycznych, muzycznych, teatralnych i filmowych. Natomiast wedle § 7 rozporządzenia, kompleksową ocenę jednostek naukowych przeprowadzono w grupach nauk, o których mowa w art. 39 ust. 2 – 5 ustawy, obejmujących obszary wiedzy określone w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.):

1) w grupie nauk humanistycznych i społecznych – obszar nauk humanistycznych i obszar nauk społecznych;

2) w grupie nauk ścisłych i inżynierskich – obszar nauk ścisłych i obszar nauk technicznych oraz dyscyplinę artystyczną sztuki projektowe;

3) w grupie nauk o życiu – obszar nauk przyrodniczych, obszar nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych, obszar nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz nauk o kulturze fizycznej;

4) w grupie nauk o sztuce i twórczości artystycznej – obszar sztuki oraz dyscyplinę naukową nauki o sztuce.

Szczegółowe parametry oceny jednostek naukowych z uwzględnieniem powyższych grup nauk oraz rodzajów jednostek naukowych i ich wielkości, sposób przeprowadzania kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych oraz sposób dokumentowania wyników oceny zostały określone w rozporządzeniu. W rozpoznawanej sprawie kompleksową ocenę jednostki, na podstawie informacji przedstawionych przez nią w ankiecie jednostki naukowej, przeprowadził Zespół ewaluacji NZ – 2 złożony z ekspertów właściwych dla grupy nauk o życiu, powołany przez Przewodniczącego Komitetu, na podstawie art. 43 ustawy i ocena została przeprowadzona w grupie wspólnej oceny GWO NZ2B, do której jednostka została przyporządkowana przez Komitet zgodnie z § 16 rozporządzenia. Składy poszczególnych GWO zostały ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra. Zgodnie z § 6 rozporządzenia przy kompleksowej ocenie Jednostki stosowano następujące kryteria:

1) osiągnięcia naukowe i twórcze;

2) potencjał naukowy;

3) materialne efekty działalności naukowej;

4) pozostałe efekty działalności naukowej.

i zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia, Zespół przyznał jednostce naukowej odrębną ocenę wg każdego z ww. kryteriów kompleksowej oceny:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" – ocena OI = 89,90 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" – ocena OII = 589,00 pkt,

3) kryterium III "Materialne efekty działalności naukowej" – ocena OIII = 16,77 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej" – ocena OIV = 90,00 pkt.

Następnie wyniki oceny Zespół przedstawił w karcie kompleksowej oceny jednostki naukowej dla grupy nauk o życiu sporządzonej zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 6 do rozporządzenia. Przy ocenie jednostki w ramach kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" Zespół uwzględnił najwyżej punktowane osiągnięcia określone w § 8 ust. 1 i 5 rozporządzenia, przedstawione przez Jednostkę w złożonej ankiecie jednostki naukowej oraz uwzględnił przepisy § 15 ust. 1, 3 – 10 rozporządzenia. Wynik oceny według kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" i wynik oceny według kryterium III "Materialne efekty działalności naukowej" są ilorazem sumarycznej liczby punktów przyznanych Jednostce w ramach danego kryterium i liczby N, przy czym wartości liczby N = 123,94 i liczby No = 0, zgodnie z definicjami zawartymi w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia, ustalono na podstawie informacji przedstawionych przez Jednostkę w ankiecie jednostki naukowej, gdzie:

– N jest średnią arytmetyczną, z okresu objętego ankietą, liczby pracowników zatrudnionych w jednostce naukowej w poszczególnych latach przy realizacji badań naukowych lub prac rozwojowych w ramach stosunku pracy, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, w odniesieniu do całorocznego okresu zatrudnienia, ustaloną na podstawie corocznie składanych oświadczeń do celów ubiegania się o przyznanie środków finansowych na działalność statutową;

– No jest liczbą pracowników, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, uwzględnianych przy określaniu liczby N, którzy byli zatrudnieni w Jednostce przez cały okres podlegający kompleksowej ocenie i nie byli autorami lub współautorami osiągnięć naukowych lub twórczych, o których mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia. Liczba N0 nie obejmuje pracowników inżynieryjno-technicznych.

Na podstawie wyników oceny przeprowadzonej przez Zespół, Komisja do spraw Grupy Nauk o Życiu, zwana dalej "Komisją", zgodnie z § 18 ust. 4 rozporządzenia ustaliła ostateczną ocenę Jednostki w ramach GWO NZ2B przy zastosowaniu metody porównań parami, wykorzystującej ważoną relację przewyższania, według algorytmu określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia. Możliwość zaliczenia Jednostki do jednej z kategorii naukowych Komisja ustaliła uwzględniając jednostką referencyjną dla kategorii A i jednostkę referencyjną dla kategorii B. Jednostka referencyjna jest to modelowa jednostka naukowa, scharakteryzowana przez wartości ocen ustalone dla każdego z kryteriów kompleksowej oceny, o których mowa w § 6 rozporządzenia. Wartości ocen jednostek referencyjnych zgodnie z § 17 rozporządzenia zostały ustalone przez Komitet i zatwierdzone przez Ministra w dniu 9 września 2013 r. Dla każdej GWO zostały ustalone dwie jednostki referencyjne: jednostka referencyjna dla kategorii naukowej A i jednostka referencyjna dla kategorii naukowej B. Jednostki referencyjne dla GWO NZ2B charakteryzują się następującymi wartościami ocen:

1. Jednostka referencyjna dla kategorii A:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" – ocena OI= 65,09 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" – ocena OII = 368,55 pkt,

3) kryterium III "Materialne efekty działalności naukowej" – ocena OIII = 11,96 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej" – ocena OIV = 58,50 pkt;

2. Jednostka referencyjna dla kategorii B:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" – ocena OI= 35,29 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" – ocena OII = 198,45 pkt,

3) kryterium III "Materialne efekty działalności naukowej" – ocena OIII = 6,44 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej" – ocena OIV = 31,50 pkt.

Zgodnie z ust. 2 załącznika nr 8 "Algorytm obliczania ostatecznej oceny jednostki naukowej w ramach GWO metodą porównań parami, wykorzystującą ważoną relację przewyższania" do rozporządzenia, Jednostka została porównana w zakresie ocen uzyskanych wg poszczególnych kryteriów ze wszystkimi pozostałymi jednostkami naukowymi w GWO NZ2B oraz z jednostkami referencyjnymi dla tej GWO. Porównanie jednostek zostało przeprowadzone parami, odrębnie dla każdego z czterech kryteriów oceny, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 3 – 4 załącznika nr 8 do rozporządzenia. W wyniku porównania, na podstawie zależności określonej w ust. 5 załącznika nr 8 do rozporządzenia, ustalona została ostateczna ocena Jednostki o wartości 51,13 pkt. Na podstawie tej samej zależności, ostateczna ocena jednostki referencyjnej dla kategorii A ustalona została w wysokości – 25,68 pkt, a dla jednostki referencyjnej dla kategorii B w wysokości – 84,44 pkt. W związku z powyższym ostateczna ocena Jednostki jest wyższa od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A, co zgodnie z § 18 ust. 5 rozporządzenia stanowi podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii A. W wyniku powyższej oceny stwierdzono, że jednostka spełnia kryteria określone w § 18 ust. 6 i ust. 7 pkt 1 rozporządzenia:

1) ostateczna ocena Jednostki stanowi podstawę do zaliczenia jej do kategorii naukowej A,

2) Jednostka została sklasyfikowana wśród 25% najwyżej ocenionych jednostek naukowych w GWO NZ2B,

niezbędne do wyłonienia jednostek naukowych kategorii naukowej A+.

Wobec powyższego, na podstawie § 18 ust. 6 rozporządzenia, Komisja przeprowadziła dodatkową analizę działalności Jednostki uwzględniając w szczególności parametry określone w § 18 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia i na podstawie analizy stwierdziła, że Jednostka nie wyróżnia się jakością prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych oraz efektami ich realizacji w porównaniu do innych jednostek naukowych w GWO NZ2B, w stopniu uzasadniającym przyznanie kategorii A+. W związku z powyższym Komisja w dniu [...] września 2013 r. podjęła uchwałę, w której zaproponowała przyznanie Jednostce kategorii naukowej A, a w dniu [...] września 2013 r. Komisja przekazała uchwałę Przewodniczącemu Komitetu, który na podstawie art. 45 ustawy w dniu 19 września 2013 r. wystąpił do Ministra z wnioskiem o przyznanie Jednostce kategorii naukowej A.

Instytut [...] Polskiej Akademii Nauk zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z wnioskiem przesłanym drogą elektroniczną oraz w formie pisemnej o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że:

1. Instytut ma najcenniejszy dorobek publikacyjny w Polsce wśród instytutów PAN w naukach biologicznych.

2. W Instytucie w ostatnich latach powstało najwięcej w Polsce grup badawczych kierowanych przez młodych uczonych.

3. Instytut [...] prowadzi największe studia doktoranckie pośród wszystkich instytutów Polskiej Akademii Nauk w zakresie nauk biologicznych.

4. Instytut znalazł się, jako jedyny instytut Polskiej Akademii Nauk, na liście 10 jednostek wymienionych w informacji dyrektora Narodowego Centrum Nauki ("Dziesięć wspaniałych" Prof. A. J., dyrektor NCN Gazeta Wyborcza, 2013).

5. Instytut znalazł się w raporcie Komisji Europejskiej dotyczącym innowacyjności jako jedna z pięciu instytucji najbardziej skutecznych w pozyskiwaniu grantów europejskich w Polsce.

6. Instytut jako jedyny instytut Polskiej Akademii Nauk otrzymał 3 nagrody EMBO Installation Grant.

7. Instytut jest jedynym instytutem Polskiej Akademii Nauk w naukach biologicznych, który rozbudował swoją infrastrukturę laboratoryjną w ramach PO Innowacyjna Gospodarka w ostatnich latach.

8. Instytut jako pierwsza instytucja badawcza w Polsce, otrzymał prawo do posługiwania się prestiżowym znakiem HR Excellence in Research przyznawany przez Komisję Europejską.

9. Instytut jest pionierem w tworzeniu przepisów dotyczących etyki badań z wykorzystaniem zwierząt doświadczalnych.

10. Instytut jako jedyny instytut w naukach biologicznych, ma wśród swoich pracowników członków władz wiodących organizacji międzynarodowych nauk o życiu.

Ponadto, Instytut jako jedyny instytut PAN w naukach biologicznych wykreował nowatorską jednostkę badawczą – Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej UNESCO/PAN.

W obszernym zaś uzasadnieniu w sposób szczegółowy odniesiono się do powyższych zarzutów, rozwijając ich treść.

Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. uzupełniono powyższy wniosek uzasadniając go faktem, że żaden przepis prawa nie wprowadza ograniczenia formy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do formularza elektronicznego i niepozwalającego na pełne rozwinięcie zarzutów względem decyzji. W piśmie tym zarzucono naruszenia:

– art. 107 § 3 oraz art. 9 k.p.a., bowiem uzasadnienie decyzji nie wskazuje przyczyn, dla których organ uznał, że jednostka nie wyróżnia się jakością prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych oraz efektami ich realizacji w stopniu uzasadniającym przyznanie kategorii A+;

– naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ nie uwzględnił dowodów wskazujących, że Instytut spełnia kryteria otrzymania kategorii naukowej A+, a nadto nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, dlaczego danych okoliczności nie uznał za udowodnione;

– naruszenie § 18 ust. 7 pkt 2 oraz § 18 ust. 6 rozporządzenia, bowiem nie przyznano kategorii naukowej A+ Instytutowi mimo, że wyróżnia się on spośród jednostek naukowych jakością prowadzonych badań naukowych i prac rozwojowych oraz efektami ich realizacji.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na ustalenia w niej zawarte – podał, że w dniu [...] grudnia 2013 r. wniosek został przekazany w systemie Komitetowi, celem uzyskania opinii, o której mowa w art. 47 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, Komitet opiniuje wniosek na posiedzeniu plenarnym w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od otrzymania wniosku. Przyjęcie na posiedzeniu plenarnym opinii dotyczącej wniosku zostało poprzedzone pracami analitycznymi. Komitet dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Odniósł się również do zarzutów wprowadzonych przez jednostkę w systemie, umieszczając także w systemie treść swojego stanowiska wobec tych zarzutów w stosownych polach. W ramach opiniowania wniosku jednostki, Komitet dokonał weryfikacji zdefiniowanych wyżej wartości liczb N i NO ustalonych na podstawie danych przekazanych przez Jednostkę w ust. 2 ankiety jednostki naukowej i stwierdził, że wynoszą one odpowiednio N = 123,94 i NO = 0,00. Jednostka – jak podano – zakwestionowała we wniosku oceny osiągnięć przedstawionych w ankiecie wprowadzając odpowiednie adnotacje w systemie:

– 0 w ramach kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze",

– 4 w ramach kryterium II "Potencjał naukowy",

– 0 w ramach kryterium III "Efekty materialne działalności naukowej".

W ramach rozpatrywania wniosku Komitet dokonał sprawdzenia prawidłowości uwzględnienia w ocenie według kryterium I osiągnięć naukowych zgłoszonych przez Jednostkę w ankiecie jednostki naukowej. Zgodnie z § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia, ważona liczba publikacji oraz liczba pozostałych osiągnięć naukowych i twórczych, uwzględnianych przy kompleksowej ocenie według kryterium I, łącznie nie mogą być większe niż 3N - 2No. Definicje liczb N i No zawarte w przywołanych przepisach podano wyżej. Ustalenie osiągnięć, które mogą być włączone do oceny według kryterium I, wymaga także uwzględnienia przepisów § 15 ust. 4 – 10 rozporządzenia oraz regulacji umieszczonych w przypisach końcowych do załączników 4 – 7 do rozporządzenia zawierających szereg ograniczeń odnośnie liczby i rodzaju osiągnięć kwalifikowanych do oceny. Dodatkowym, nadrzędnym priorytetem uwzględnianym przy zastosowaniu wszystkich powyższych ograniczeń jest maksymalizacja wyniku punktowego oceny w ramach kryterium I poprzez kwalifikowanie osiągnięć najwyżej punktowanych spośród zgłoszonych przez Jednostkę w ankiecie jednostki naukowej oraz pełne wykorzystanie liczby 3N - 2No jako ważonej liczby publikacji. W zakresie kryterium II Komitet uznał za zasadne zastrzeżenia Jednostki dotyczące oceny 3 osiągnięć. Komitet nie uwzględnił zastrzeżeń do oceny 1 osiągnięcia w ramach tego kryterium. Merytoryczne uznanie przez Komitet zastrzeżeń za zasadne nie skutkuje jednak podwyższeniem oceny Jednostki w ramach kryterium II, ponieważ w wyniku oceny osiągnięć zawartych w ankiecie Jednostce została już uprzednio przyznana maksymalna liczba punktów (50) przewidziana dla tego rodzaju osiągnięć przepisami rozporządzenia (pkt 10 załącznika nr 6). W zakresie kryterium III dokonano sprawdzenia poprawności ocen z wynikiem pozytywnym. Jednostka wprowadziła w systemie także informację o 83 osiągnięciach dotyczących nagród i konferencji w celu podwyższenia oceny według określonych w § 18 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia kryteriów oceny stosowanych w celu wyłonienia jednostek naukowych kategorii A+. Ten rodzaj osiągnięć nie jest objęty kartą oceny jednostki naukowej stanowiącą załącznik nr 6 do rozporządzenia. W związku z powyższym stwierdzono, że ustalone ponownie po rozpatrzeniu wniosku wyniki oceny Jednostki według kryteriów, o których mowa w § 6 rozporządzenia, są analogiczne, co w zaskarżonej decyzji. Z uwzględnieniem powyższych wartości ocen dokonano ponownego ustalenia ostatecznej oceny Jednostki przy zastosowaniu metody porównań parami wyników ocen według poszczególnych kryteriów wszystkich jednostek naukowych w GWO NZ2B (bez uwzględnienia zmian ocen wynikających z rozpatrzenia odwołań innych jednostek naukowych z tej GWO) oraz jednostek referencyjnych – według algorytmu określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia i ostateczna ocena Jednostki ma wartość 51,13. W wyniku zastosowania algorytmu porównywania parami wyników wszystkich jednostek naukowych w GWO NZ2B (łącznie z wynikami dodanych do GWO jednostek referencyjnych), ostateczna ocena jednostki referencyjnej dla kategorii A ustalona została w wysokości – 25,68 pkt, a dla jednostki referencyjnej dla kategorii B w wysokości – 84,44 pkt. Zatem ostateczna ocena Jednostki jest większa od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A, co zgodnie z § 18 ust. 5 rozporządzenia stanowi podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii A. W związku z zawartym we wniosku zażaleniem na nieprzyznanie Jednostce kategorii naukowej A+ Komitet dokonał ponownej analizy jakości prowadzonych przez Jednostkę badań naukowych lub prac rozwojowych oraz efektów ich realizacji, z uwzględnieniem informacji przekazanych we wniosku i przy zastosowaniu kryteriów określonych w § 18 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia. W uchwale podjętej na posiedzeniu plenarnym w dniu [...] lutego 2014 r. Komitet wyraził opinię, że decyzja Ministra z dnia [...] października 2013 r. nr [...] powinna zostać uchylona w całości. Zdaniem Komitetu Jednostce powinna być przyznana kategoria naukowa A+. Uzasadnienie opinii Komitetu stanowią adnotacje wprowadzone w systemie odnośnie poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez Jednostkę we wniosku. Po zapoznaniu się z zarzutami przedstawionymi przez Jednostkę we wniosku, z dokumentacją kompleksowej oceny działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej Jednostki przeprowadzonej na podstawie informacji przekazanej przez nią w systemie w ankiecie jednostki naukowej, z wynikami oceny według czterech kryteriów, o których mowa w § 6 rozporządzenia, ustalonymi ponownie po rozpatrzeniu wniosku, z wynikiem zastosowania algorytmu – określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia – w postaci ostatecznej oceny i jej porównania z ocenami ostatecznymi jednostek referencyjnych ustalonych w GWO NZ2B oraz z opinią Komitetu stwierdzono, że zaskarżona decyzja została podjęta z zachowaniem trybu i procedury określonych w ustawie i rozporządzeniu. Kompleksową ocenę Jednostki Zespół przeprowadził zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia na podstawie informacji przedstawionych przez nią w ankiecie jednostki naukowej. Pomimo pozytywnej opinii Komitetu w sprawie przyznania Jednostce kategorii naukowej A+, sformułowanej z uwzględnieniem dodatkowych informacji przekazanych przez Jednostkę we wniosku, wzięto pod uwagę, że wartość ostatecznej oceny Jednostki stanowi 70,7% najwyższej wartości ostatecznej oceny jednostki naukowej w GWO NZ2B. Jednocześnie nie jest uzasadnione zwiększanie w poszczególnych dziedzinach liczby jednostek naukowych uznawanych za wiodące, gdyż prowadzi to do obniżenia rangi wyróżnienia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący Instytut [...] Polskiej Akademii Nauk wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, ewentualnie zmianę decyzji poprzez przyznanie skarżącemu kategorii naukowej A+ (A plus), uchylenie poprzedzającej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych zarzucając:

1. naruszenie art. 138 § 1 i art. 6 oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 1 ustawy o zasadach finansowania nauki poprzez oparcie decyzji na kryteriach oceny nieznanych zarówno ustawie ani rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym, tj. odwołaniu się do "wartość ostatecznej oceny Jednostki stanowi 70,7 % najwyższej wartości ostatecznej oceny jednostki naukowej w GWO NZ2B" oraz do stwierdzenia, że "zwiększenie w poszczególnych dziedzinach liczby jednostek naukowych uznawanych za wiodące, prowadzi to do obniżenia rangi wyróżnienia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy".

2. naruszenie art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 11 k.p.a. polegające na niewłaściwym uzasadnieniu prawnym decyzji poprzez odwołanie się do kryterium "wartość ostatecznej oceny Jednostki stanowi 70,7 % najwyższej wartości ostatecznej oceny jednostki naukowej w GWO NZ2B" bez wskazania przepisu zawierającego normę o takiej treści.

3. naruszenie art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 11 k.p.a. polegające na niewłaściwym uzasadnieniu prawnym decyzji poprzez wskazanie, że "zwiększenie w poszczególnych dziedzinach liczby jednostek naukowych uznawanych za wiodące, prowadzi to do obniżenia rangi wyróżnienia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy", pomimo że powołana podstawa prawna, nie zawiera takiego zastrzeżenia, a dodatkowo jest normą adresowaną do Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych, a nie do skarżącego.

4. naruszenia art. 47 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 3 ustawy, art. 80 k.p.a. i § 18 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia polegające na przekroczeniu granicy swobodnego uznania przy wydawaniu decyzji, poprzez nieuznanie, że skarżący spełnia kryteria do przyznania kategorii naukowej A+ pomimo pozytywnej opinii Komitetu znajdującej się w zgromadzonym materiale postępowania.

W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podano, że Minister nie przyznał kategorii A+ pomimo pozytywnej opinii Komitetu. Dalej podano, że Minister wskazał dwie przesłanki dla odmowy przydzielenia kategorii A+, a to:

A) "wartość ostatecznej oceny Jednostki stanowi 70,7 % najwyższej wartości ostatecznej oceny jednostki naukowej w GWO NZ2B.

B) Jednocześnie nie jest uzasadnione zwiększenie w poszczególnych dziedzinach liczby jednostek naukowych uznawanych za wiodące, gdyż prowadzi to do obniżenia rangi wyróżnienia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy".

Natomiast żadna z przesłanek odmowy przyznania kategorii A+ wskazana w decyzji nie została wymieniona ani w ustawie, ani w rozporządzeniu, bowiem aby zdobyć kategorię A+ jednostka musi spełniać łącznie trzy kryteria:

- uzyskać oceną A,

- znajdować się wśród 25% najwyżej ocenionych jednostek danej GWO,

- wyróżniać się spośród jednostek naukowych, o których mowa w ust. 6 rozporządzenia, jakością prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych oraz efektami ich realizacji, w szczególności w zakresie następujących parametrów określonych w lit. od a) do h) § 18 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia i pierwsze dwa kryteria skarżący spełnia, co wynika już z decyzji z [...] października 2013 r. i co nie jest sporne. Co do trzeciego kryterium skarżący posiada pozytywną ocenę Komitetu z [...] lutego 2014 r. Oczywiste jest, że im mniej podmiotów dane wyróżnienie posiada tym większa jest jego elitarność. Mając to na uwadze prawodawca wprowadził właśnie stosowny próg 25%. Brak jest podstaw prawnych aby wprowadzać dodatkowe kryterium w postaci odniesienia do "najwyższej wartości ostatecznej oceny jednostki naukowej w GWO NZ2B". Nadto, gdyby nawet wprowadzić takie kryterium to organ nie wskazywał na etapie aplikowania jednostek naukowych, jaki próg należy przekroczyć i nie wiadomo zatem dlaczego uznał, że 70,7 % owej wartości to za mało. Stosowanie standardów wprowadzanych ad hoc na potrzeby rozpoznania odwołania skarżącego narusza standardy demokratycznego państwa prawa, takie jak: działanie na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), pogłębianie zaufania strony do organów (art. 8 k.p.a), zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). Nadto art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy nie wprowadza definicji "wyróżnienia" ani jego "rangi" i nie wiadomo zatem czemu był podstawą uzasadnienia prawnego decyzji. Art. 41 ust. 1 ustawy wskazuje na zadania Komitetu, jego adresatem jest zatem Komitet. Dodatkowo Komitet dokonał owego wskazania w dniu [...] lutego 2014 r. w sposób korzystny dla skarżącego. W dalszej części uzasadnienia podano, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji kierował się:

a) dokumentacją kompleksowej oceny działalności naukowej lub badawczo rozwojowej Jednostki przeprowadzonej na podstawie informacji przekazanej przez nią w systemie w ankiecie jednostki naukowej,

b) wynikami oceny wg czterech kryteriów, w których mowa w § 6 rozporządzenia, ustalonymi ponownie po rozpatrzeniu wniosku,

c) z wynikiem zastosowania algorytmu – określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia – w postaci ostatecznej oceny i jej porównania z ocenami ostatecznymi jednostek referencyjnych ustalonych w GWO NZ2B,

d) opinią Komitetu w trybie art. 47 ust. 3 ustawy o zasadach finansowania nauki.

Aż trzy pierwsze z czterech kryteriów dotyczą przyznania oceny A. Dowodzi tego chociażby treść § 18 ust. 4 rozporządzenia, zgodnie z którym, na podstawie ocen, o których mowa w ust. 1, komisja Komitetu ustala ostateczną ocenę jednostki naukowej w danej GWO, przy zastosowaniu metody porównań parami, wykorzystującej ważoną relację przewyższania, według algorytmu określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia. Algorytm stosuje się zatem przy przydzielaniu oceny ostatecznej, która w przypadku skarżącej jest oceną A. Następnie przechodzi się do oceny (przy spełnieniu kryterium czołowego 25% danej GWO) czy podmiot spełnia kryteria do przyznania oceny A+. W tej mierze, jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, Minister kierował się wyłącznie opinią Komitetu, która była dla skarżącego korzystna. Ustawa nie stanowi wprawdzie aby Minister był związany opinią w formie uchwały Komitetu (czy Komisji na etapie pierwszoinstancyjnym), jednak cały proces analizy kryteriów niezbędnych do otrzymania kategorię A+ scedowany jest na inne podmioty (art. 41 i 42 ustawy oraz § 18 ust. 6 rozporządzenia), a minister włącza się w ten proces dopiero po otrzymaniu stosownego wskazania Komitetu (art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy). Minister nie chcąc przyznać kategorii A+ w przypadku pozytywnej opinii Komitetu może postąpić dwojak bądź zakwestionować ocenę Komitetu, czego nie czyni w skarżonej decyzji, bądź w przypadku przyjęcia opinii Komitetu bez zastrzeżeń, uznać że skarżący nie może otrzymać kategorii A+ z innych niż będące przedmiotem opinii względów. Jednakże pomiędzy otrzymaniem stanowiska Komitetu a wydaniem decyzji przez Ministra nie przewidziano już badania jakichkolwiek innych kryteriów, które musi spełnić podmiot ubiegający się o kat. A+. Minister wybrał tą drugą drogę, to znaczy wskazał elementy dodatkowe wychodzące poza opinię Komitetu. Nie mają one jednak umocowania w przepisach prawa, co zostało omówione w poprzednim punkcie uzasadnienia skargi. Postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru kasacyjnego, ale oznacza ponowne merytoryczne badanie sprawy. Jednakże ani ustawa, ani rozporządzenie nie przewidują możliwości zaskarżenia uchwały Komisji wydanej w trybie § 18 ust. 8 rozporządzenia. Zaskarżeniu podlega dopiero decyzja Ministra. Do tego brak propozycji przyznania jednostce kategorii naukowej A+ nie wymaga uzasadnienia (§ 18 ust. 6 rozporządzenia). Uzasadnienia takie zawiera dopiero decyzja Ministra. Zatem dopiero na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona uzyskuje możliwość kwestionowania także oceny Komisji, co zostało uczynione. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy z kolei, Komitet opiniuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W braku uregulowania tej kwestii wprost w ustawie, należy dokonać wykładni celowościowej i systemowej a następnie uznać, że opinia Komitetu jako organu nadrzędnego nad Komisją, wydana w trybie art. 47 ust. 3 w ramach procedury odwoławczej wszczętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zastępuje ocenę Komisji dokonaną w ramach § 18 ust. 8 rozporządzenia na etapie pierwotnego rozpoznawania wniosku o przyznanie kategorii naukowej. Wynika to, po pierwsze z charakteru prac, jakie wykonał Komitet na posiedzeniu plenarnym z [...] lutego 2014 r., bowiem jak wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji "w związku z zawartym we wniosku zażaleniem na nieprzyznanie Jednostce kategorii naukowej A+ Komitet dokonał ponownej analizy jakości prowadzonych przez Jednostkę badań naukowych lub prac rozwojowych oraz efektów ich realizacji, z uwzględnieniem informacji przekazanych we wniosku i przy zastosowaniu kryteriów określonych w § 18 ust. 7 pkt Rozporządzenia". Zatem już samo użyte słownictwo nawiązuje do § 18 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia. Dodatkowo opinia Komitetu z [...] lutego 2014 r. wydana w formie uchwały (o przyznaniu kategorii A+) posiada uzasadnienie, zatem spełnia kryteria wskazane w § 18 ust. 6 rozporządzenia. Po wtóre zaś, z zasady dwuinstancyjności postępowania wynika, że jeżeli oceny wskazane w § 18 ust. 6 rozporządzenia dokonuje Komisja, która zgodnie z art. 39 ustawy jest organem Komitetu, to na etapie odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) powinien zająć stanowisko organ wyższego rzędu, tj. Komitet. Zwłaszcza jeżeli treść odwołania dotyczy, tak jak w tym wypadku, także uchwały Komisji. Wreszcie rozporządzenie winno być zgodne z ustawą, a ta w art. 41 ust. 1 pkt 3 stanowi, że do zadań Komitetu należy wskazywanie Ministrowi wiodących pod względem jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych, które w wyniku oceny, o której mowa w pkt 1, znacznie wyróżniają się poziomem prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych, w celu uwzględnienia przy określaniu wysokości środków finansowych na utrzymanie potencjału badawczego w kolejnych latach budżetowych. Opinia z [...] lutego 2014 r. jest zatem takim wskazaniem na etapie postępowania prowadzonego w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy. Tym samym Komitet mógł w ramach tego postępowania dokonać zmiany oceny Komisji będącej organem Komitetu i przyznać skarżącemu kategorię naukową A+.

W odpowiedzi na skargę, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej o oddalenie, a wskazując na opisany powyżej stan faktyczny podał, że stosownie do treści art. 42 ust. 1 i 3 ustawy, kategoria naukowa jest przyznawana w wyniku kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej, przeprowadzanej na podstawie wyników oceny poziomu naukowego prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych oraz ich efektów w odniesieniu do standardów międzynarodowych, a także oceny znaczenia działalności jednostki naukowej dla rozwoju nauki w skali międzynarodowej oraz wzrostu innowacyjności w skali kraju. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub badawczo – rozwojowej jednostek naukowych jest przeprowadzana przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych, zwany dalej "Komitetem", który w myśl art. 35 pkt 1 ustawy jest organem opiniodawczo – doradczym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, co oznacza, że zarówno wyniki kompleksowej oceny działalności jednostek naukowych, jak i opinie Komitetu w tej sprawie stanowią istotny element będący podstawą decyzji podejmowanych w sprawie przyznania kategorii naukowych jednostkom naukowym. I niewątpliwie z uwagi na wysoce specjalistyczny charakter tych opinii Minister przyjmuje je jako swoje, nie jest jednak zobligowany do dokonywania rozstrzygnięć jedynie w pełni z nimi zgodnych. Logiczną konsekwencją uznania tej okoliczności za istotną w rozstrzyganiu o przyznaniu kategorii naukowej A+ jest analiza wartości ocen ostatecznych jednostek naukowych pretendujących do tej kategorii. Różnica rzędu 30% pomiędzy maksymalną wartością oceny ostatecznej w GWO NZ2B a oceną uzyskaną przez skarżącego wydaje się w sposób przekonywający uzasadniać decyzję podjętą przez Ministra. Przy czym różnica ta nie stanowi dodatkowego kryterium, gdyż zgodnie z § 18 ust. 7 rozporządzenia kategoria A+ może lecz nie musi być przyznana jednostce spełniającej wymienione w tym przepisie kryteria. Oznacza to, że Minister jest uprawniony do dokonania dodatkowych ustaleń i wyselekcjonowania spośród jednostek, które spełniły kryteria wymienione w § 18 ust. 7 rozporządzenia, jednostek rzeczywiście wyróżniających się jakością prowadzonych badań. Okoliczność uzyskania oceny stanowiącej 70,7% najwyższej wartości oceny jednostki w danej GWO świadczy o tym, że jednostka nie wyróżnia się jakością prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych oraz efektów ich realizacji w stopniu uzasadniającym przyznanie kategorii A+. Podkreślono, że skarżący myli się twierdząc, że "cały proces analizy kryteriów niezbędnych do otrzymania kategorii A+ scedowany jest na inne podmioty (art. 41 i 42 ustawy oraz § 18 ust. 6 rozporządzenia)", tj. na Komitet i komisję będącą jego organem. Przepis § 18 ust. 6 rozporządzenia rzeczywiście upoważnia i obliguje właściwą komisję Komitetu do przeprowadzenia dodatkowej analizy działalności jednostek naukowych, których ostateczne oceny w danej GWO stanowią podstawę do zaliczenia do kategorii naukowej A. Rezultat tej czynności określony jest jako propozycja przyznania jednostce naukowej kategorii naukowej A+, wymagająca uzasadnienia. Do Ministra należy więc rozstrzygnięcie, co do zaakceptowania tej propozycji przy wydawaniu decyzji, o której mowa w art. 47 ust. 1 ustawy. W tym procesie decyzyjnym Minister działa na podstawie przepisu § 18 ust. 7 rozporządzenia, który nie ceduje uprawnień do oceny jednostki naukowej pod kątem nadania jej kategorii A+ na Komitet lub jego komisję, a jedynie określa kryteria, którymi przy tej ocenie należy się kierować.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący Instytut zarzucił ponadto:

a) naruszenie art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu skarżonej decyzji pisma strony z [...] stycznia 2014 r. zatytułowanego: "uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...].10.2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania odwołującemu kategorii naukowej A+ (poziom wiodący).", w którym podniesiono istotne dla postępowania zarzuty i które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na rozpoznanie sprawy albowiem uwzględnienia zarzutów mogło skutkować wydaniem decyzji o odmiennej treści,

b) naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w treści decyzji jakiegokolwiek odniesienia do uzupełniania odwołania z [...] stycznia 2014 r.,

c) naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem strona przeglądając materiał postępowania przed wydaniem decyzji mogłaby zwrócić uwagę na braki tego materiału, jak chociażby brak pisma strony uzupełniającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] stycznia 2014 r. czy obu uchwał Komisji do Spraw Grupy Nauk o Życiu poprzedzających wydanie decyzji przez Ministra z [...] września 2013 r. oraz [...] lutego 2014 r., a na które decyzje Ministra powoływały się odpowiednio.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2015 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego stwierdził, że pismo Instytutu z dnia [...] stycznia 2014 r. – jak wynika z informacji przekazanej przez Departament Nauki – zostało włączone do toczącego się postępowania i załączono powyższy dokument. Dodano ponadto, że nie naruszono zasady określonej w art. 10 k.p.a., bowiem skarżący Instytut otrzymał informację dotyczącą dostępu do systemu i w każdej chwili miał pełny dostęp do danych związanych z poszczególnymi etapami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie jest dwuinstancyjne. Z kolei w myśl art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 ze zm.), minister przyznaje kategorię naukową jednostkom naukowym w drodze decyzji, zaś według art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi, zaś zgodnie z treścią § 3 tegoż przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niezależnie od powyższego powołać w tym miejscu należy zasadę pisemności wyrażoną w art. 14 § 1 k.p.a. w myśl którego, sprawy należy załatwiać w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r., poz. 235), doręczanego środkami komunikacji elektronicznej. Ponadto zgodnie z art. 127 § 3 in fine k.p.a., do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, co oznacza, że orzekając w sprawie z tego wniosku organ jest zobowiązany do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodać również należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Wynika to z przytoczonego art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Kwintesencję zasady dwuinstancyjności oddaje, wielokrotnie przytaczane w orzecznictwie i doktrynie, stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 12 listopada 1992 r. (sygn. akt V SA 721/92, ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95): "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone". Jak wskazuje się w orzecznictwie, organ rozpatrując i rozstrzygając sprawę ponownie winien ustalić jej stan faktyczny nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także – o ile to konieczne – rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie (vide: wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 385/87).

Natomiast brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia powoduje, iż decyzja o charakterze mieszanym nosi cechy dowolności, co – w ocenie Sądu – miało miejsce w niniejszej sprawie.

Mianowicie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w żaden sposób nie ustosunkował się do zarzutów zawartych przez skarżący Instytut w "odwołaniu" z dnia [...] listopada 2013 r. i nawet w najmniejszym stopniu nie odniósł się do obszernej, bowiem liczącej 10 punktów, argumentacji przemawiającej za przyznaniem kategorii naukowej na poziomie wiodącym (A+), a opisanej już w stanie faktycznym uzasadnienia.

Niezależnie od powyższego, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ogóle nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do pisma Instytutu z dnia [...] stycznia 2014 r. uzupełniającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] listopada 2013 r., nie wspominając już nawet o tym, że takie pismo wpłynęło do organu i w konsekwencji nie rozpoznał żadnego zarzutu w nim zawartego. Symptomatycznie co do powyższej kwestii jest też fakt, że pisma tego nie było w aktach administracyjnych sprawy przesłanych do Sądu wraz ze skargą, a uczyniono to dopiero za pismem z dnia [...] lutego 2015 r.

Reasumując – jak słusznie zauważa skarżący Instytut – w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do jego zarzutów i wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy i dotyczy to również przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Z przytoczonych powyżej powodów nie do zaakceptowania jest stanowisko, że skoro ewentualnie odniesiono się w "systemie" do zarzutów, to tym samym uzasadnienie decyzji mogło zostać w tym zakresie ograniczone, bowiem żaden przepis prawa na to nie zezwala i nie można zastąpić formy pisemnej uzasadnienia, tzw. systemem, bowiem informacje zawarte w systemie dotyczące odpowiedzi na zarzuty, wszelkie uzasadnienia i wyjaśnienia ocen, powinny również stanowić integralną część decyzji.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy, kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub badawczo - rozwojowej jednostek naukowych jest przeprowadzana przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych, który w myśl art. 35 pkt 1 ustawy, jest organem doradczym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Innym słowy, Komitetowi przyznaje się uprawnienia o charakterze opiniodawczo – doradczym, zaś ministrowi, stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy, uprawnienia decyzyjne. I chociaż uprawnienia władcze posiada w tym względzie organ, to nie może on zignorować, bądź zmarginalizować ustaleń Komitetu. W rozpoznawanej zaś sprawie Komitet po zapoznaniu się z zarzutami Instytutu, w uchwale z dnia [...] lutego 2014 r. wyraził opinię, że decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2013 r. powinna zostać uchylona w całości i skarżący Instytut winien otrzymać kategorię naukową A+. Zatem jeśli organ nie podziela stanowiska Komitetu, to winien w sposób wyczerpujący, a przede wszystkim przekonywający uzasadnić swoje stanowisko. Tymczasem ocena Ministra w tym względzie jest lakoniczna, ogólnikowa i niewystarczająca, bowiem nie dość, że nie uzasadnił on jakie znaczenie i jaki wpływ na rozstrzygnięcie ma wartość ostateczna oceny jednostki stanowiąca 70,7% najwyższej wartości ostatecznej oceny jednostki naukowej w GWO NZ2B, to ponadto – a właściwie przede wszystkim – nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, że zwiększenie liczby jednostek uznawanych za wiodące, doprowadzi do obniżenia rangi wyróżnienia. A jeśli zaś takie nawet kryteria organ uważa za przesądzające o nadaniu odpowiedniej kategorii naukowej, to winien chociaż wskazać i szczegółowo uzasadnić, z jakich to powodów akurat dotyczy to skarżącego Instytutu, tzn. że przyznanie mu kategorii A+, a nie innej jednostce, obniży ową rangę wyróżnienia, bowiem – zdaniem Sądu – może to dotyczyć każdej innej jednostki poddanej kategoryzacji naukowej.

Przyznać ponadto należy rację skarżącemu Instytutowi, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego naruszył przepis art. 10 k.p.a. w myśl którego organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.

Tymczasem organ w rozpoznawanej sprawie nie zadośćuczynił powyższej zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu, bowiem nie jest wystarczający fakt, iż Instytut w każdej chwili miał możliwością zapoznania się z dokumentacją zgromadzoną w systemie, lecz nie poinformowano go, że Minister zamierza wydać zaskarżoną decyzję. Zatem rzecz się sprowadza do tego, że mimo możliwości korzystania z systemu przez skarżący Instytut, nie był on w posiadaniu informacji przekazanej przez organ, o będącym już na ukończeniu postępowaniu, tj. tuż bezpośrednio przed wydaniem decyzji.

Wobec powyższego, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozpoznając sprawę na nowo, winien uwzględnić powyższe ustalenia Sądu i zaskarżoną decyzję wydać zgodnie z przytoczonymi już wyżej przepisami zwracając szczególną uwagę na fakt jej właściwego uzasadnienia poprzez odniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w zw. z art. 152 i art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.