Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1896/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 80, 124, 126, 107 § 3, art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M O na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., Nr [...], [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpatrzeniu zażalenia M. O. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") Nr [...] z [...] maja 2019 r. odmawiające mu wszczęcia postępowania w sprawie dot. legalności wybudowania i użytkowania budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych oraz sposobu odprowadzania wód opadowych na terenie działki nr ew. [...]przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...] - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając postanowienie, organ wyjaśnił, że 20 listopada 2018 r. do PINB wpłynął wniosek M. O. o przeprowadzenie kontroli legalności wybudowania oraz użytkowania budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych zlokalizowanych na terenie działek nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] pod względem odprowadzania wód opadowych z przedmiotowych działek.

PINB przeprowadził 4 stycznia 2019 r. kontrolę i stwierdził istnienie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wybudowanego w oparciu o decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Nr [...] z dnia [...]grudnia 1970 r., przeniesioną decyzją z [...] sierpnia 1971 r. na R. i W. J., udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z budynkiem gospodarczym na działce nr ew. [...] w [...]. W protokole kontroli wskazano, że istnieje jednorodzinny budynek: budynek murowany, 3 - kondygnacyjny ze stropodachem. Budynek zlokalizowany w głębi działki w odległości ok. 1 m od ogrodzenia z działką sąsiednią. 2. Zabudowania gospodarcze usytuowane w granicy z działką sąsiednią przy ul. [...]. Budynki murowane parterowe ze spadkiem na teren własny działki.

Z budynku mieszkalnego wody odprowadzane rurami spustowymi i rynnami na teren własnej dziatki. Podczas kontroli przedłożono także pozwolenie na użytkowanie z [...] grudnia 1972 r., oraz mapę geodezyjną z [...]kwietnia 1980 r. Stwierdzono, że stan na gruncie nie jest zgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym, ale jest zgodny z mapą geodezyjną. W wyjaśnieniach złożonych do protokołu M. O. oświadczył, że wody opadowe z działki A. J. nie są zagospodarowane na jej terenie i spływają na działkę skarżącego.

Postanowieniem Nr [...] z [...] maja 2019 r. znak: [...], PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalności wybudowania i użytkowania budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych oraz sposobu odprowadzania wód opadowych na terenie działki nr ew. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M.O.

[...]WINB wyjaśnił, że przedmiotem oceny jest postanowienie PINB z [...]maja 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W ocenie [...]WINB, zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiadało przepisom prawa. Zostało wydane na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., który wskazuje na trzy rodzaje przesłanek odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności ustawodawca wskazuje na przesłanki o charakterze podmiotowym - w sytuacji, gdy podanie wnosi osoba niebędącą stroną. W zakresie tej przesłanki na organie spoczywa obowiązek zbadania, czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny. Kolejna przesłanka - o charakterze przedmiotowym, pozostaje w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego czyli sprawą rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Wskazana podstawa do odmowy wszczęcia postępowania zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie może zostać załatwione w formie prawno- administracyjnej. Trzeci rodzaj przesłanek wskazanych w art. 61 a § 1 k.p.a., dających podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, został określony przez ustawodawcę jako "inne uzasadnione przyczyny".

W ocenie [...]WINB, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie legalności wybudowania i użytkowania budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych oraz sposobu odprowadzania wód opadowych na terenie przedmiotowej działki była zasadna. PINB przeprowadził na podstawie art. 81 ust. 4 Pr. bud. kontrolę, przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności mogą stanowić podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego. Oznacza to, że wynik dokonanych czynności kontrolnych może stanowić dowód we wszczętym następnie przez organ postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wydania decyzji. Kontrola poprzedza postępowanie administracyjne, a jej wynik (dokonane ustalenia) stanowi dowód w sprawie i podstawę do wydania decyzji bez konieczności jego ponawiania. Taka regulacja stanowi niewątpliwie pewne odstępstwo od przepisów K.p.a., ale nie jest to jedyny przypadek, kiedy przepisy szczególne wprowadzają rozwiązania odmienne od kodeksowych, które mają charakter ogólny, uniwersalny i nie mogą być stosowane automatycznie i wprost w każdym przypadku. Tak więc postępowanie kontrolne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego (Komentarz do ustawy - Prawo budowlane pod redakcją prof. Z Niewiadomskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 701). W niniejszej sprawie nie doszło zatem do wszczęcia postępowania administracyjnego, a organ jedynie podjął z urzędu czynności kontrolne na skutek pisma skarżącego, do czego upoważniają go przepisy szczególne, tj. Prawo budowlane.

Jak wynika z przedłożonej przy piśmie z 8 stycznia 2019 r. dokumentacji, decyzją z [...] grudnia 1970 r. udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego o kubaturze 495 m3 i powierzchni użytkowej 78,1 m2 oraz budynku gospodarczego o kubaturze 150 m3 i powierzchni użytkowej 41m2. Budynki gospodarcze usytuowane są zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania terenu w granicy działki. Ponadto, choć budynek mieszkalny jest usytuowany niezgodnie z zatwierdzonym powyższą decyzją projektem budowlanym, to został on w takim kształcie oddany do użytkowania decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...]grudnia 1972 r.

Słusznie zatem PINB uznał, że skoro stan na gruncie aktualnie istniejący został zaakceptowany przez ówczesne organy (w tym co do sposobu odprowadzania wód opadowych), to nie jest możliwie przeprowadzenie postępowania w sprawie legalności wybudowania i użytkowania budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych oraz sposobu odprowadzania wód opadowych na terenie działki nr ew. [...] z wniosku M. O.

W obrocie prawnym istnieje decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku mieszkalnego. Co do budynku gospodarczego obowiązujące w dacie budowy rozporządzenie z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego nie przewidywało obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku gospodarczego. Dochowanie przez inwestorów obowiązujących w dacie budowy procedur wyklucza uznanie, że M. O. legitymuje się interesem prawnym w sprawie objętej jego wnioskiem, ponieważ nie można stwierdzić naruszenia przepisów. Wypełnia to zdaniem organu również przesłankę "innej uzasadnionej przyczyny", o której mowa w art. 61 a § 1 K.p.a..

Zgodnie z najnowszą linią orzecznictwa sądowo – administracyjnego, pomimo przeprowadzenia czynności wyjaśniających dopuszczalne jest wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 61a § 1 K.p.a. w sytuacji, w której wnioskodawca nie ma przymiotu strony. NSA w Warszawie w wyroku z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt: IIOSK 1572/17 wskazał, że "(...) w ocenie NSA rozpoznającego sprawę, uzależnienie zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. od nieostrych kryteriów w postaci "obiektywnej oczywistości, że osoba żądająca wszczęcia postępowania nie jest stroną, prowadzi - tak jak w rozpoznawanej sprawie - do tego, że sprawa, której istota polega na ocenie, czy określony podmiot jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, ogranicza się do kwestii właściwej formy rozstrzygnięcia, mianowicie tego, czy wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, czy decyzję o umorzeniu postępowania. Ponadto, w ocenie NSA rozpoznającego sprawę, stanowisko, że po przeprowadzeniu postępowania i ustaleniu, że żądający wszczęcia postępowania nie jest stroną nie można zastosować art. 61a § 2 k.p.a., lecz należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania nie ma żadnej wartości z punktu widzenia ochrony praw tej osoby, jak i innych osób, których praw mogłoby takie rozstrzygnięcie dotyczyć. Przecież, zachowanie gwarancji proceduralnych, mających na celu ochronę praw uczestników postępowania nie zależy od tego, w jakiej formie to postępowanie się zakończy. Niezależnie od tego, czy postępowanie wyjaśniające, które doprowadzi do uznania, że osoba żądająca wszczęcia postępowania administracyjnego nie była do tego uprawniona, zakończy się postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, czy decyzją o umorzeniu postępowania, będzie możliwe zapewnienie tej osobie aktywnego udziału w tym postępowaniu wyjaśniającym, np. poprzez zapewnienie udziału w przeprowadzanych dowodach, czy możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień, o ile oczywiście przeprowadzenie jakiś dowodu i złożenie dodatkowych wyjaśnień będzie konieczne w celu ustalenia, czy wnoszący o wszczęcie postępowania jest do tego uprawniony (...)".

W ocenie [...]WINB, powyższe okoliczności uzasadniały wydanie w sprawie postanowienia, o którym mowa w art. 61 a K.p.a., zaś argumenty podniesione w zażaleniu nie mają wpływu na wydane rozstrzygnięcie, co wykazano w uzasadnieniu niniejszego postanowienia.

Z tym postanowieniem nie zgodził się skarżący, który pismem datowanym na 5 sierpnia 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżają ww. postanowienie w całości. Skarżący zarzucił postanowieniu naruszenie:

"1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na niedokładnym wyjaśnieniu sianu faktycznego sprawy wskutek niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcia czynności niezbędnych do rzetelnego załatwienia sprawy; w tym w szczególności poprzez;

a) nienadanie właściwego znaczenia bezspornej okoliczności, że budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze zostały wybudowane w sposób sprzeczny z projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę - decyzją Prezydium Powiatowej Rady z dnia [...] grudnia 1970 r. (przepisaną w dalszej kolejności na P.P. R. i W. J. decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r.), skutkujące zignorowaniem konsekwencji jakie wynikają z tego faktu dla Skarżącego w postaci odprowadzania wód z nieruchomości przy ul. [...] w miejscowości [...], gm., [...] należnej do Pani A.J. na nieruchomość Skarżącego stanowiącą działki nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...],

b) zaniechanie ustalenia w jaki sposób doszło do zmiany projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Nr [...]z dnia [...] grudnia 1970 r. (przepisaną w dalszej kolejności na P.P. R. i W. J.decyzją NR [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r.) dotyczącego budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych posadowionych na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...],

c) zaniechanie ustalenia czy zmiany w rzeczonym projekcie budowlanym miały charakter istotny, tj. czy wypłynęły m.in. na projekt zagospodarowania działki lub terenu,

d) zaniechanie ustalenia kto i kiedy naniósł na czerwono zmiany w rzeczonym projekcie budowlanym,

e) zignorowanie faktu, że stan faktyczny na gruncie w ogóle nie odpowiada ani projektowi ani zmianom projektu,

f) zaniechanie ustalenia w jaki sposób doszło do wydania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzji pozwolenie na użytkowanie / dnia [...]grudnia

1972 r. Nr [...] - czy nastąpiło to na skutek uznania, że zmiany są nieistotne czy leź procedury legalizacyjnej samowoli budowlanej,

g) zaniechania ustalenia w jaki sposób odprowadzana jest woda opadowa z działek nr ew. [...] przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...], tzn. czy na działce istnieją zbiorniki retencyjne do których odprowadzana jest woda rurami spustowy mi z budynku mieszkalnego posadowionego przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...],

h) zaniechanie ustalenia czy pomimo wydania pozwolenia na użytkowanie zabudowań (które wybudowane zostały w sposób sprzeczny z projektem budowlanym) faktycznie dochodzi do odprowadzania wody opadowej z działek nr ew. [...] przy ul. [...]w miejscowości [...], gm. [...] na działki nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...] należące do Skarżącego,

i) nadaniu niewłaściwego znaczenia okoliczności wydania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzji pozwolenie na użytkowanie z dnia [...] grudnia 1972 r. Nr [...]pomimo tego, że zabudowania na działkach nr ew. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...] zostały wybudowane niezgodnie z projektem i pozwoleniem na budowę, j) niedostatecznym wyjaśnieniu faktu niezgodności numeru decyzji pozwolenia na budowę przywołanego w decyzji pozwolenie na użytkowanie, w której to decyzja pozwolenie na budowę z dnia [...] sierpnia 1971 r. opatrzona jest nr [...], w sytuacji gdy pozwolenie na budowę zostało wydane decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Nr[...] z dnia [...] grudnia 1970 r. (przepisaną w dalszej kolejności na P.P. R. i W. J. decyzją NR [...] z dnia [...]sierpnia 1971 r.);

2. art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia i zawarcie w nim zbyt ogólnikowych twierdzeń co znacznie utrudnia weryfikację poprawności i zgodności z prawem działania organu administracji, naruszając tym samym jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego - zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez konsekwentne poparcie stanowiska Organu I instancji bez przytoczenia ustaleń własnych Organu 11 instancji;

3. art. 61 a k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wobec innych uzasadnionych przyczyn Skarżący nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy posiada on interes prawny i faktyczny w wszczęciu i prowadzeniu sprawy o przeprowadzenie kontroli legalności wybudowania oraz użytkowania budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych zlokalizowanych w miejscowości [...] przy ul. [...] na terenie działki nr ew. [...], z uwagi na opisane powyżej rozbieżności i wątpliwości co do legalności budowy tych zabudowań oraz faktycznego zalewania nieruchomości Skarżącego stanowiących działki nr ew. [...]przez wody opadowe odprowadzane z działki Pani A. J."

W związku z tymi zarzutami skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia poprzedzającego i zasądzenia kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę skarżący wyjaśnił, że organy obu instancji nieprawidłowo wyjaśniły i ustaliły stan faktyczny w sprawie, co skutkowało wadliwym przyjęciem, że skarżący nie jest stroną w ww. postępowaniu.

Zdaniem skarżącego, okolicznością bezsporną jest, że budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze na terenie działki nr ew. [...] zostały wybudowane w sposób sprzeczny z projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę z [...] grudnia 1970 r. W postępowaniu kontrolnym nie zostało ustalone w jaki sposób doszło do zmiany pierwotnego projektu budowlanego dotyczącego budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych. Organ nie ustalił kto i kiedy naniósł na czerwono zmiany w rzeczonym pierwotnym projekcie budowlanym oraz czy zmiany te miały charakter istotny, tj. czy – wbrew stanowisku skarżącego – nie wpłynęły m.in. na projekt zagospodarowania działki lub terenu.

Ponadto organ całkowicie zignorował fakt, że stan faktyczny na gruncie w ogóle nie odpowiada ani projektowi ani zmianom projektu. Skarżący w swoim zażaleniu wskazał na liczne niezgodności i wątpliwości co do projektu budowlanego i stanu rzeczywistego. Jedyną odpowiedzią organu na nie było to, że skoro [...]grudnia 1972 r. zostało wydane pozwolenie na użytkowanie, to organ ten uznał, że budowa odbyła się zgodnie z prawem, w tym także w zakresie odprowadzania wód opadowych. Organ nie ustalił nawet w jaki sposób doszło do wydania pozwolenia na użytkowanie - czy nastąpiło to na skutek uznania, że zmiany są nieistotne czy też procedury legalizacyjnej samowoli budowlanej.

Niezależnie od powyższego, organ niedostatecznie wyjaśnił niezgodność numeru decyzji pozwolenia na budowę przywołanego w decyzji pozwolenie na użytkowanie. Skarżący wskazywał, że w pozwoleniu na użytkowanie wskazana jest decyzja pozwolenie na budowę z dnia [...]sierpnia 1971 r. o nr [...]. Tymczasem pozwolenie na budowę zostało wydane decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] i nosiło Nr [...] z dnia [...] grudnia 1970 r. (przepisaną w dalszej kolejności na R. i W. J. decyzją o Nr [...] z dnia [...]sierpnia 1971 r.). Niezgodność numeracji przy jednoczesnej niezgodności budowy z projektem budowlanym budzi wątpliwości.

Konsekwencje wybudowania budynku mieszkalnego niezgodnie z projektem bardzo wpływają na sytuację skarżącego jako właściciela sąsiedniej działki nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Organ zaniechał ustalenia w jaki sposób faktycznie odprowadzana jest woda opadowa z działki Pani J. "Na nieruchomości tej nie istnieją zbiorniki retencyjne, zatem gdzie faktycznie odprowadzana jest woda z rur spustowych oraz czy grunt ma możliwość przyjęcia odprowadzonej wody opadowej? Organ nie ustalił czy woda ta jest odprowadzana na sąsiednie działki Skarżącego (a jest tak w rzeczywistości)".

Powyższe nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego skutkowały uznaniem, że skarżący nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym. Gdyby jednak organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, to przyznałby że skarżący posiada interes prawny i faktyczny we wszczęciu i prowadzeniu sprawy o przeprowadzenie kontroli legalności wybudowania oraz użytkowania ww. budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie było prawidłowe, a skarga była niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego nie dlatego, że nie został on uznany za stronę postępowania, ale dlatego, że sprawa była przedmiotowo bezprzedmiotowa. Wprawdzie organ I instancji w uzasadnieniu swego postanowienia wspomina o braku interesu prawnego skarżącego, tym niemniej z treści uzasadnienia i powołania się na wynik kontroli, przeprowadzonej w trybie art. 81 ust. 4 Pr. bud., oraz podkreślenia, że odmowa uzasadniona jest innymi względami (przedostatni akapit uzasadnienia postanowienia PINB) wynika jednoznacznie, że kwestia legitymacji skarżącego nie była przyczyną odmowy wszczęcia postępowania.

Słusznie w tym zakresie powołał się organ I instancji na to, że legalność budowy budynków na działkach A. J. wynika z faktu, że budowa ta odbyła się na podstawie ważnego pozwolenia na budowę, zatwierdzającego jednocześnie projekt budowlany. Prawidłowość zaś wykonania (w tym zgodności i pozwoleniem na budowę i projektem budowlanym) robót budowlanych została zaś potwierdzona stosowną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Jak ponadto ustalił organ I instancji, kwestia odprowadzania wód opadowych została uregulowana w zatwierdzonym projekcie budowlanym.

Słusznie też wyjaśnił PINB (choć bez wskazania w tym zakresie podstawy prawnej), że kwestie związane z ewentualną zmianą kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie osoby trzeciej wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak również odprowadzanie wód na grunty sąsiednie regulowane są art. 234 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2268, ze zm.). Prawo wodne zawiera w tym zakresie przepisy o charakterze lex specialis w zakresie właściwości rzeczowej organów administracji, wskazując w art. 234 ust. 3, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Organa nadzoru budowlanego nie mają więc kompetencji do tego, aby w sposób władczy rozstrzygać powyższe kwestie.

Skoro więc brak było podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie legalności wykonanej na działkach [...](choć PINB mylnie w treści uzasadnienia podaje też nr ewid działki "[...]") budowy budynku mieszkalnego i zabudowań gospodarczych - gdyż roboty budowlane zostały poprzedzone ważnym i ostatecznym pozwoleniem na budowę, a sposób ich wykonania został pozytywnie oceniony przez wydanie ostatecznej i ważnej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie - to słusznie PINB odmówił jego wszczęcia, za podstawę przyjmując art. 61a § 1 k.p.a. i wymienioną w tym artykule przesłankę niemożności wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn".

Podważenie legalności budowy i poprawności wykonanych na jej podstawie robót budowlanych, potwierdzonych ostatecznymi decyzjami o pozwoleniu na budowę i o dopuszczeniu budynku (budynków) do użytkowania może nastąpić wyłącznie w wyniku postępowania nadzwyczajnego, prowadzonego na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. lub art. 145 § 1 k.p.a. – zgodnie z hipotezą art. 16 § 1 k.p.a.

Dlatego też [...]WINB, jako organ odwoławczy, poprawnie zastosował art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. i utrzymał w mocy prawidłowe postanowienie PINB. Prawidłowość obu postanowień sprawia, że niezasadnym był też zarzut skarżącego naruszenia art. 8 (jak należy rozumieć: art. 8 § 1) k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza ponadto, że uzasadnienia postanowień obu organów (z zastrzeżeniem odnośnie postanowienia PINB, o którym była mowa na wstępie) spełniały wymogi art. 11 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego i wyjaśnienia stronie przesłanek rozstrzygnięć. Postanowienia organów obu instancji nie zawierały również wad, uzasadniających możliwość wznowienia postępowania, ani wad, o których mowa w art. 156 §1 k.p.a.

W związku z tym, że postanowienia te nie rozstrzygały o istocie sprawy, ujętej we wniosku skarżącego, gdyż postępowanie co tej właśnie istoty nie zostało wszczęte, to zarzuty merytoryczne skarżącego nie były przedmiotem rozpoznania tych organów. Jeżeli zaś na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum sprawy.

Podobnie, sąd administracyjny, rozpoznając skargę od postanowienia wydanego w trybie art. 61a § 1 k.p.a., kontroluje prawidłowość przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, ale nie rozpoznaje zarzutów merytorycznych co do istoty sprawy. Dlatego tut. Sąd nie badał zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie sprawy legalności budowy i użytkowania budynków, zamieszczonych w pkt. 1 lit. a – j skargi, jako niemających znaczenia w niniejszej sprawie wobec treści i podstawy prawnej rozstrzygnięcia organów obu instancji.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a.