Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1124/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne: 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2018 r. 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...] w [...] kwotę 6917 zł (sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Spółdzielnią Inwalidów "W." z siedzibą w G. (dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółdzielnia") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON" lub "organ") z dnia ... kwietnia 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia ... grudnia 2018 r. nakazującą zwrot nienależnie otrzymanego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 12 marca 2018 r. organ I instancji uzyskał informacje z Kompleksowego Systemu Informacyjnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że Strona nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za okres rozliczeniowy lipiec 2017 r., sierpień 2017 r., wrzesień 2017 r. w obowiązującym terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300) zwanej dalej: "u.s.u.s.".

Organ I instancji zwrócił się pismem z dnia 15 marca 2018 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udzielenie informacji, czy Skarżąca opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na FP i FGŚP za okresy rozliczeniowe: lipiec 2017 r., sierpień 2017 r., wrzesień 2017 r.

W dniu 9 kwietnia 2018 r. do Funduszu wpłynęła odpowiedź udzielona przez ZUS Oddział w P. z dnia 4 kwietnia 2018 r. z informacją, iż strona opłaciła składki na FUS, FUZ, FP i FGŚP za okresy lipiec 2017 r., sierpień 2017 r., wrzesień 2017 r. po terminie płatności.

Pismem z dnia 13 kwietnia 2018 r. Skarżąca została wezwana do zwrotu środków Funduszu, wypłaconych tytułem dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze czerwiec 2017 r., lipiec 2017 r., sierpień 2017 r. wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia otrzymania dofinansowania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w terminie 3 miesięcy od dania otrzymania wezwania.

Pismem z dnia 27 kwietnia 2018 r. Strona poinformowała o poniesieniu kosztów płacy za pracowników niepełnosprawnych wykazanych we wnioskach Wn-D za okresy sprawozdawcze: lipiec 2017 r., sierpień 2017 r. zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511 z późn. zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"), co potwierdziła załączonymi pismami z ZUS Inspektoratu w N. ... z dnia 23 kwietnia 2018 r. o sygnaturach: .... Jedocześnie strona skarżąca stwierdziła, że wynagrodzenia pracownikom niepełnosprawnym za okres czerwiec 2017 r. zostały wypłacone terminowo, wobec czego dofinansowanie powinno być wyliczone proporcjonalnie do poniesionych terminowo kosztów płacy. Strona zaproponowała zwrot różnicy dofinansowania za okres sprawozdawczy czerwiec 2017 r.

Pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. organ poinformował Stronę, że po przeprowadzonej analizie przedstawionych dokumentów przez stronę i porównaniu ich z informacjami zawartymi w piśmie ... Oddziału ZUS w P. z dnia 12 czerwca 2018 r., odstępuje od żądania zwrotu środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: lipiec 2017 r. i sierpień 2017 r. Jednocześnie organ wskazał, że podtrzymuje stanowisko zawarte w wezwaniu do zwrotu z dnia 13 kwietnia 2018 r. odnośnie zwrotu kwoty wypłaconej tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, za okres sprawozdawczy: czerwiec 2017 r. w wysokości 71 349,64 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu.

W związku z brakiem wpłaty w określonym w wezwaniu terminie, w dniu 8 sierpnia 2018 r. Prezes PFRON na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a."), zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy czerwiec 2017 r.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że składki za okres rozliczeniowy w ZUS lipiec 2017 r. odpowiadające okresowi sprawozdawczemu w PFRON czerwiec 2017 r. nie zostały poniesione terminowo, a więc miesięczne dofinansowanie za wymieniony okres zostało pobrane nienależnie. Wobec powyższego w dniu ... grudnia 2018 r. została wydana decyzja nakazująca zwrot nienależnie otrzymanego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Od powyższej decyzji Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, w dniu ... kwietnia 2019 r. wydano decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia ... grudnia 2018 r.

W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes PFRON wskazał, iż z pisma ZUS jednoznacznie wynika, że składki na FUS za okres składkowy lipiec 2017 r. zostały opłacone częściowo w terminie wynikającym art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, tj. w dniu 29 sierpnia 2017 r. w kwocie 33 761,30 zł. Natomiast po terminie wynikającym z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, składki na FUS za okres składkowy w ZUS lipiec 2017 r. zostały opłacone w dniu 31 sierpnia 2017 r. w kwocie 7 689,29 zł oraz w dniu 1 września 2017 r. w kwocie 14 556,91 zł. Składki na FUZ za okres składkowy w ZUS lipiec 2017 r. zostały opłacone częściowo w terminie w dniu 29 sierpnia 2017 r. w wysokości 11805,76 zł oraz zostały opłacone częściowo po terminie wynikającego z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, ostatecznie dnia 1 września 2017 r. w wysokości 3 776,58 zł. Składki na FPG za okres składkowy w ZUS lipiec 2017 r. zostały opłacone częściowo w terminie wynikającym art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, tj. w dniu 29 sierpnia 2017 r. w kwocie 2 504,95 zł oraz częściowo po terminie wynikającym z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, ostatecznie w dniu 1 września 2017 r. w kwocie 533,73 zł.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż składki za okres sprawozdawczy w PFRON czerwiec 2017 r. (dotyczy okresu składkowego w ZUS lipiec 2017 r.) nie zostały opłacone zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r.

Skarżąca w skardze z dnia 23 kwietnia 2019 r. zarzuciła decyzji Prezesa Zarządu PFRON:

naruszenie art. 6, 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisu, poprzez przyjęcie przez organ, że wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy Skarżący od wielu lat płacił składki na ZUS ze środków obrotowych Spółdzielni i również ze środków pochodzących z PFRON-u, a w spornych okresach ze stosunkowo nieznacznym, a nieraz sięgającym jedynie doby opóźnieniem nie narusza zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa, zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu Spółdzielni Inwalidów, a także zasady zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego, a organ pierwszej instancji w żaden sposób nie reagował na opóźnienia w płatnościach składek przez Skarżącą, co narusza zasadę rzetelnego procedowania, a przez to konstytucyjną zasadę zaufania do państwa prawa, a ponadto zasadę prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu strony, a także zasadę zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego, poprzez prowadzenie postępowania dowodowego z kilkuletnim opóźnieniem, w sytuacji, gdy można było sprawdzić terminowość płatności składek na ZUS przez Skarżącą w systemie ZUS, czego organ zaniechał, a podjął takie czynności dopiero po kilku latach, co słuszny interes niewątpliwie naruszyło, narażając ją na obowiązek zapłaty spornej kwoty wraz z odsetkami;

naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. polegające na niezastosowaniu tego w przepisu w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy organ I instancji był w stanie wcześniej skorygować nieterminowe opłacanie składek przez Skarżącą, dokonując stosownej weryfikacji w systemie elektronicznym w ZUS;

wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 26a ust. 1a pkt 3 ustawy o rehabilitacji przez nieprawidłową jego wykładnię polegającą na uogólnionym i uproszczonym wyłożeniu pojęcia miesięcznych kosztów płacy, podczas gdy pojęcie to obejmuje koszty o różnym rodzaju oraz terminie płatności;

wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 49e ustawy o rehabilitacji poprzez bezpodstawne przyjęcie, że opóźnienie w płatności jakiejkolwiek składki na rzecz ZUS jest nieprawidłowością rodzącą konieczność zwrotu, choć art. 49e ustawy o rehabilitacji wydają się niekonstytucyjne;

wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 69 Konstytucji w zw. z art. 181a § 3 ustawy - Prawo spółdzielcze przez zastosowanie sankcji prawnej w sytuacji gdy należyte wyważenie słusznego interesu Skarżącej przy uwzględnieniu charakteru jej działalności powinno prowadzić do odmowy zastosowania wprost przepisu art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji.

Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organ nie przeprowadził w zaskarżonej decyzji żadnych samodzielnych ustaleń. Oparł się jedynie na niewystarczających i niepełnych informacjach pochodzących z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co w kontekście nieprawidłowej wykładni art. 2 ust. 4a w związku z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji.

Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy sąd zauważa, że Unia Europejska w sposób szczególny wspiera osoby niepełnosprawne, co znajduje także odzwierciedlenie w preambule rozporządzenia 651/2014. Zgodnie bowiem z motywem 52 i 54 tego rozporządzenia wspieranie (...) pracowników niepełnosprawnych to niezwykle istotne cele polityki gospodarczej i społecznej Unii i jej państw członkowskich. Pewne kategorie pracowników (...) niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie (...) pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. Pomoc taka powinna być więc wyłączona z obowiązku zgłoszenia, jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że przyczyni się ona do wejścia lub ponownego wejścia tych kategorii pracowników na rynek pracy i pozostania na nim.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.

Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.

Art. 2 pkt 3 rozporządzenia 651/2014 pracownika niepełnosprawnego definiuje jako każdą osobę, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.

Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 stanowi, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych art. 33 ust. 5.

Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby Strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samy, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.

Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.

Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów koszty płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się zatem wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rolą Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji).

Sąd podziela pogląd zawarty w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18 wydanym w podobnej sprawie, iż ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. Organ takiego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie sądu - naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i niema możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in, kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje.

Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ w dniu 8 sierpnia 2018 r. zwrócił się ponownie do ZUS ... Oddział w P. z prośbą o udzielenie informacji, czy Spółdzielnia opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na FP i FGŚP za pracowników niepełnosprawnych za okres rozliczeniowy: lipiec 2017 r.

W dniu 28 sierpnia 2018 r. wpłynęła odpowiedź udzielona PFRON przez ZUS ...Oddział w P., w której podano jedynie terminy opłacenia składek za lipiec 2017 r.

Następnie pismem z dnia 5 października 2018 r., organ po raz kolejny zwrócił się do właściwego oddziału ZUS z prośbą o wskazanie, czy wpłata na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, FP i FGSP dokonana przez Spółdzielnię w dniu 29 sierpnia 2017 r. pokryła składki za pracowników niepełnosprawnych za okres rozliczeniowy lipiec 2017 r.

W odpowiedzi ZUS ... Oddział w P. pismem z dnia 30 października 2018r. poinformował o wpłatach na poszczególne fundusze za okres lipiec 2017 r. zgodnie z rozliczeniem konta płatnika przedstawionym we wcześniejszym piśmie z dnia 4 kwietnia 2018 r. Ponadto ZUS wskazał w ww. piśmie, że nie posiada informacji dotyczącej składek należnych za pracowników niepełnosprawnych za powyższy miesiąc.

Sąd podkreśla, iż strona skarżąca w piśmie z dnia 23 sierpnia 2018 r. wskazała, że z dokumentów dotyczących zapłaty składek ZUS (DRA, RCA, wyciągi bankowe) wynika, że Spółdzielnia za lipiec 2017 r. zapłaciła składki w trzech transzach. Jak wskazała Skarżąca "I transza składek ZUS w kwocie 48.072,01 zł została zapłacona za pracowników niepełnosprawnych w dniu 29 sierpnia 2017 r. czyli zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji tj. w terminie wynikającym z odrębnych przepisów i ustawy o rehabilitacji. Dlatego koszty płacy dotyczące pracowników niepełnosprawnych wykazanych we wniosku Wn-D i załącznikach INF-D-P za okres sprawozdawczy 06/2017, naszym zdaniem zostały jednak poniesione terminowo. Dodatkowo wskazujemy, że po sprawdzeniu jeszcze raz wykazanych na informacjach INF-D-P za VI.2017 r. kwot samych składek ZUS doliczonych do kosztów płacy za osoby niepełnosprawne zgłoszonych do SODiR za VI.2017 r. wynika, że kwota składek w wysokości 48.072,01 zł zapłacona do ZUS w dniu 29.08.2017 r. pokryła wszystkie doliczone do kosztów płacy składki za osoby niepełnosprawne".

Do powyższych twierdzeń Skarżącej w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się w żaden sposób Prezes PRFON, choć twierdzenia te uznał za istotne, o czym może świadczyć wspomniane powyżej pismo PFRON z dnia 5 października 2018 r. gdzie stwierdza się: "Fundusz zwraca się z prośbą o wskazanie, czy wpłata na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP dokonana w dniu 29 sierpnia 2017 r. pokryła obowiązkowe składki za pracowników niepełnosprawnych za okres rozliczeniowy lipiec 2017 r." oraz "Wskazane informacje są niezbędne do jednoznacznego stwierdzenia prawidłowości ubiegania się beneficjenta o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okres, zgodnie z treścią art. 26a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji".

Skoro ZUS stwierdził, iż że nie posiada informacji dotyczącej składek należnych za pracowników niepełnosprawnych za powyższy miesiąc, to Prezes PFRON powinien w sposób szczegółowy odnieść się do powyższej informacji w zaskarżonej decyzji i uzasadnić swoje stanowisko, iż pomimo braku informacji z ZUS dotyczącej terminowości zapłaty składek należnych za pracowników niepełnosprawnych za okres rozliczeniowy lipiec 2017 r. zasadne jest żądanie zwrotu otrzymanego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Nie można uznać za odniesienie się do twierdzeń Skarżącej rozważań Prezesa PFRON w zakresie stosowania przepisów ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę. Bowiem jak słusznie zauważył organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji kompetencje w zakresie rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych posiada Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

A organy ZUS w niniejszej sprawie nie dokonywały, ani wykładni powołanych przez organ art. 33, 34 i 47 u.s.u.s., ani rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 78, poz. 465).

Należy również podkreślić, iż w rozpatrywanej sprawie Inspektorat ZUS w N. T. w piśmie z dnia ... kwietnia 2018 r. przedstawiając dane za lipiec 2017 r., sierpień 2017 r. (co odpowiada okresom rozliczeniowym: sierpień 2017 r., wrzesień 2017 r.), udzielił w przeciwieństwie do ZUS ... Oddział w P. szczegółowej informacji co do zatrudnionych osób, załączając do swoich pism tabelkę z imionami i nazwiskami zatrudnionych przez Skarżącą osób niepełnosprawnych.

Sądowi nie jest znana przyczyna dlaczego kilka miesięcy później inna komórka organizacyjna ZUS tj. ZUS ... Oddział w P. nie posiada informacji dotyczącej składek należnych za pracowników niepełnosprawnych za lipiec 2017 r.

Organ rozpoznając sprawę pominął w istocie wyjaśnienia strony skarżącej zawarte w piśmie z dnia ... sierpnia 2018 r. i oparł się jedynie wybiórczo na informacjach od ZUS, w których brakowało odpowiedzi na zadane przez samego Prezesa PFRON pytanie - czy wpłata na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP dokonana przez Skarżącą w dniu 29 sierpnia 2017 r. pokryła obowiązkowe składki za pracowników niepełnosprawnych za okres rozliczeniowy lipiec 2017 r.

Prezes PFRON również nie odniósł się do twierdzeń Skarżącej, że dokumentacja finansowa Skarżącego wskazuje, iż środki pieniężne były przelewane do ZUS z zachowaniem terminów.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie co do wszystkich zatrudnionych w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony Sądu.

W zaskarżonej decyzji tego zabrakło. Zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Innymi słowy organ winien uzyskać dowód i go przedstawić w decyzji wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie. Dowodem takim powinna być informacja o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób, co istotne wskazanych w zaskarżonej decyzji. Organ także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji powinien odnieść się do wyjaśnień Skarżącej i przedstawianych przez niego dowodów, które w ocenie Strony prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń.

Skoro Strona wskazuje i załącza dowody, które w jej ocenie potwierdzają, że w pierwotnym terminie uregulowała całość należności składkowych wynikający ze złożonych deklaracji i po okresie sprawozdawczym nie korygowała deklaracji w stosunku do osób niepełnosprawnych, to rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie i przedstawienie stanowiska w decyzji skąd w takim przypadku pojawiły się niedopłaty na indywidulanych kontach pracownika niepełnosprawnego. Powyższe pozwoli na kontrolę przez sąd przyjętego stanowiska, a także umożliwi stronie polemikę z ustaleniami. Natomiast wobec braku takich ustaleń i przedstawienia ich w decyzji, a także wobec nieprawidłowej wykładni pojęcia "kosztów płacy", to sąd nie jest w stanie dokonać kontroli zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na względzie w ocenie sądu w sprawie organ naruszył przepisy materialne (ar. 2 ust. 4a w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji), gdyż dokonał nieprawidłowej wykładni pojęcia koszty płacy, a także naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wskazaną oceną związaną przede wszystkim z interpretacją pojęcia koszty płacy. Ustali i jeżeli taki fakt będzie miał miejsce przedstawi w zaskarżonej decyzji informację o niedopłacie za sporny miesiąc na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób. Odniesie się także do stawianych przez stronę zarzutów i złożonych dokumentów.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a.

uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia ... grudnia 2018 r. O kosztach sąd orzekł opierając się na treści art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.