Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 9/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2 i 6, art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1-4, art. 51 ust. 2 pkt 1, art. 52
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 10, art. 75
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 99, art. 109, art. 110, art. 111 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2015 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB w K.) w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 w zw. z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013, poz. 1409, z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013r. poz. 267, dalej: K.p.a.), nakazał właścicielowi nieruchomości położonej w [...] nr [...] (działka nr [...]) – A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej również: spółka A), rozbiórkę budynku "[...]" (wymiary: długość ok. 12,60 m, szerokość ok. 7,10 m), wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...], "zakreślonego kolorem czerwonym na szkicu stanowiącym załącznik" do decyzji. W osnowie organ I instancji dookreślił, że obiekt "[...]" [hali], objętej nakazem rozbiórki, stanowi: konstrukcja stalowa nośna obiektu, dach z płyt warstwowych, 2 ściany zewnętrzne z płyt warstwowych (od strony południowej i wschodniej), ściana zewnętrzna od strony północnej wystająca poza przylegający budynek »magazynu [...]« oraz instalacje i urządzenia techniczne.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru budowlanego przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.

W wyniku przeprowadzenia kontroli w dniach [...] lutego 2012 r. oraz [...] i [...] września 2012 r. na nieruchomości położonej w [...] nr [...] stanowiącej działkę nr [...], organ ustalił, że nieruchomość ta jest zabudowana m.in. obiektem budowlanym użytkowanym jako "[...]" [hala]; który został dobudowany od strony południowej do szczytu budynku "Magazynu [...]" (objętego innym postępowaniem administracyjnym – znak [...]); "[...]" [hala] przylega częściowo od strony południowej do "Magazynu [...]" i od strony zachodniej do "Budynku [...]", w związku z czym obiekt posiada dwie własne ściany zewnętrzne z płyt warstwowych (od strony południowej i wschodniej), połączone konstrukcją nośną, oraz ścianę zewnętrzną od strony północnej wystającą poza po przylegający magazyn [...]; budynek "[...] [hali]" ma wymiary 12,60 m długości i 7,1 m szerokości oraz 3,20-4,10 m wysokości, jest jednokondygnacyjny, niepodpiwniczony, przykryty dachem jednospadowym niskim; wejście do "[...] [hali]" odbywa się z "Budynku [...]"; konstrukcję nośną obiektu stanowią słupy stalowe, podciągi stalowe i kratownice stalowe jednospadowe (w liczbie 4); ściany i pokrycie dachu są wykonane z płyt warstwowych ocieplanych. [...] [hala] jest obiektem samodzielnym - posiada samodzielną konstrukcję nośną, niezwiązaną z sąsiednimi budynkami oraz dach i własne ściany zewnętrzne; budynki, do których przylega ten obiekt również zostały wykonane samowolnie, ale w innym terminie.

Przedmiotowy obiekt pełni funkcje produkcyjną - odbywa się w nim produkcja [...]; w hali znajdują się urządzenia techniczne, m.in. elektryczne piece (tanki) na [...] i rurociągi technologiczne ([...]); jest wyposażony w instalację elektryczną oświetleniową i zasilającą urządzenia oraz instalację technologiczną; powierzchnia użytkowa obiektu wynosi ok. 89 m².

W dniu [...] września 2009 r. nieruchomość w [...] (działka nr [...]) została sprzedana przez jej ówczesnych właścicieli - R. i T. K. spółce A/X z siedzibą w [...] ([...]); według zapisów w akcie notarialnym przedmiotem sprzedaży była działka nr [...] wraz z murowaną halą produkcyjną i wiatami magazynowymi.

Następnie w dniu 17 grudnia 2012 r. nieruchomość (grunt wraz z zabudowaniami), została sprzedana przez firmę A/X z siedzibą w [...] ([...]) kolejnemu nabywcy, tj. spółce A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Z inwentaryzacji budowlanej (przedstawionej organowi przez właściciela podczas trwania kontroli), opracowanej w dniu [...] października 2009 r., wynika, że [...] [hala] nie była wtedy jeszcze wybudowana, gdyż w jej miejscu znajdowała się, wiata o powierzchni użytkowej ok. 40 m².

Na podstawie analizy całości materiału dowodowego, w tym materiałów kartograficznych i zeznań wykonawcy robót prowadzonych na przedmiotowej nieruchomości w I połowie 2010 r., organ nadzoru budowlanego stwierdził, że obiekt "[...] [hali]" został wybudowany w I połowie 2010 r. przez poprzedniego właściciela nieruchomości – spółkę A/X – bez wymaganego pozwolenia na budowę; aktualny właściciel nie przedłożył również projektu budowlanego, na podstawie którego przedmiotowy obiekt został [...] [wybudowany], ani pozwolenia na użytkowanie budynku.

W ocenie organu I instancji wykonanie prace związane z powstaniem "[...] [hali]", która jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, stanowiły budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 tej ustawy, która wymagała uzyskania pozwolenia na budowę; brak pozwolenia na budowę kwalifikuje wybudowany obiekt do kategorii samowoli budowlanej, co oznacza w tym przypadku konieczność zastosowania procedury określonej w art. 48 Prawa budowlanego.

Opisując przebieg postępowania administracyjnego, organ wyjaśnił m.in., że na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane prowadzi postępowanie w sprawie samowolnej budowy obiektu budowlanego - budynku "[...] [hali]" na działce nr [...] w [...] nr [...] i ze względu na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również: WWINB) z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] (którą została uchylona pierwsza wydana przez PINB w K. decyzja o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu z dnia [...] 2014 r. znak [...]) postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego ponownie zobowiązał właściciela nieruchomości - spółkę A do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie do 29 sierpnia 2014 r. określonych dokumentów - ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, jak również oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Dalej organ podniósł, że zobowiązana spółka A nie wykonała obowiązków nałożonych na nią postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., bowiem nie przedstawiła organowi wskazanych w tym postanowieniu dokumentów uprawniających do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. W tym zakresie PINB w K. wyjaśnił, że w dniu 22 sierpnia 2013 r. do organu wpłynęło pismo ówczesnego pełnomocnika spółki informujące o spełnieniu obowiązku przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i przekazujące kserokopię decyzji Burmistrza K. z dnia [...] 2013 r. znak [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji obejmującej zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na zakład [...].

W rozważaniach prawnych organ I instancji stwierdził, że niewykonanie obowiązków nałożonych na spółkę, a dotyczących przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, skutkuje zastosowaniem przepisu art. 48 ust. 1 powołanej ustawy na podstawie art. 48 ust. 4 tej ustawy, a zatem orzeczeniem nakazu rozbiórki. Organ podkreślił, że nie ma prawnych możliwości legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu "[...] [hali]".

Jednocześnie organ zauważył, że ściany przyległych budynków nie są objęte nakazem przymusowej rozbiórki, gdyż "[...] [hala] jest obiektem samodzielnym i niezależnym" od budynków, do których została dobudowana, co powoduje, że może być rozebrana bez ingerencji w budynki przyległe.

Ponadto PINB w K. wyjaśnił, że nakaz rozbiórki został skierowany do aktualnego właściciela nieruchomości, którym jest A Spółka z ograniczoną odpowiedzialności[ą] z siedzibą w [...] [...], którą reprezentuje prezes zarządu (n [...]).

Z uwagi na odnotowane przez organ I instancji cofnięcie umocowania dotychczas działającemu w sprawie pełnomocnikowi (wpływ pisma do organu: 25 września 2014 r.) organ doręczył decyzję bezpośrednio na adres spółki A.

Odwołanie od decyzji PINB w K. wniosła spółka A, wnosząc o jej uchylenie. Strona podniosła, że prezes spółki (wnoszący odwołanie) do tej pory nie został przesłuchany w przedmiotowej sprawie, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. oraz zachodzi brak spójności pomiędzy "sentencją decyzji a załącznikiem graficznym", gdyż na załączniku oznaczono elementy podlegające rozbiórce, których nie obejmuje zaskarżona decyzja.

Strona nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu co do samodzielności wybudowanego obiektu, skoro został on dobudowany do innego budynku, a skoro obiekt objęty nakazem rozbiórki nie ma swoich wszystkich przegród, to nie jest budynkiem lecz wiatą; nie jest też obiektem samodzielnym, gdyż nie może być rozebrany bez naruszenia konstrukcji innych budynków, których ściany są przegrodami pionowymi tego obiektu.

W ocenie strony sprawa wymaga ponownego zbadania i ustalenia czy obiekt objęty nakazem rozbiórki jest budynkiem czy wiatą, co ma istotne znaczenie choćby z uwagi na przepis art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję powiatowego organu nadzoru budowlanego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia WWINB przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wyjaśnił, że w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwalifikacji obiektu i ustalić, czy jest on budynkiem czy też wiatą, jak twierdzi spółka A. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji co do czasu wykonania przedmiotowego obiektu, wykonawcy robót oraz inwestora.

Odwołując się do art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane i odnosząc się do zarzutu odwołującej spółki dotyczącego kwalifikacji obiektu, WWIN wyjaśnił m.in., że ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji pojęcia "wiata", jednak definicja wiaty znajduje się np. w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), zgodnie z którą "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Organ II instancji odwołał się również do definicji słownikowej (Uniwersalny słownik języka polskiego od red. S. Dubisza, tom 4., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, str. 404). Na tej podstawie stwierdził, że wiata nie może posiadać przegród budowlanych (tj. ścian), jeśli więc przedmiotowy obiekt budowlany posiada pełne własne ściany od strony południowej i wschodniej oraz ścianę zewnętrzną od strony północnej, "wystającą poza przylegający budynek magazynu [...]", nie powinien być kwalifikowany jako wiata. Ponadto zwrócił uwagę na to, że organ I instancji ustalił, iż przedmiotowy obiekt jest budynkiem o samodzielnej, nowej konstrukcji, co potwierdzają wyniki kontroli z lutego 2012 r. oraz zeznania wykonawcy robót polegających na budowie przedmiotowej hali. Ze względu na to, że obiekt posiada własną konstrukcję nośną, fundamenty i dach WWINB uznał, że niewątpliwie jest obiektem budowlanym będącym budynkiem stanowiącym całość wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, więc należy zakwalifikować jako budynek. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że skoro przedmiotowy obiekt jest budynkiem produkcyjnym i nie został wskazany w art. 29-30 ustawy Prawo budowlane, to jego budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie organu II instancji, PINB w K. prawidłowo prowadził postępowanie administracyjne w trybie art. 48-49 Prawa budowlanego, gdyż w związku z tymi robotami nie sporządzono projektu budowlanego i brak jest dokumentów związanych z wykonaniem robót, zaś brak uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę potwierdził Starosta [...].

Dalej WWINB przybliżył treść art. 48 ust. 1, 2 i 4 ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że PINB w K. zasadnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. zobowiązał A do przedłożenia dokumentów koniecznych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, tj. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 powołanej ustawy, aktualnym na dzień opracowania projektu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie organu odwoławczego, skoro zobowiązana spółka w wyznaczonym terminie nie dostarczyła dokumentów wymaganych do legalizacji obiektu budowlanego, to trafnie PINB w K. na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane nakazał jej rozbiórkę przedmiotowego obiektu.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołania, WWINB stwierdził, że spółce A umożliwiono udział w postępowaniu (stosownie do treści art. 10 K.p.a.), a z art. 75 K.p.a. nie wynika obowiązek przesłuchania właściciela obiektu [w postępowaniu legalizacyjnym]; w prowadzonym postępowaniu kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalono za pomocą innych środków dowodowych, a postępowanie wyjaśniające przeprowadzono zgodnie z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Ponadto organ II instancji stwierdził, że zakres obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją został wyraźnie wskazany w osnowie decyzji, natomiast załącznik do decyzji, ze względu na szereg obiektów znajdujących się na działce nr [...], wskazuje obrys obiektu będącego przedmiotem postępowania; z treści zaskarżonej decyzji nie wynikają wątpliwości co do zakresu nałożonego obowiązku.

W skardze na rozstrzygnięcie WWINB wniosła spółka "A Sp. z o.o.", reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie: art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez odpowiednio: zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.; art. 7-art. 12 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, gdyż w ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie zasadne było prowadzenie jednego postępowania naprawczego w stosunku do wszystkich obiektów związanych z budynkiem głównym zakład [...], bowiem obiekty te tworzą jedną funkcjonalną całość - zakład [...]; art. 107 § 3 w zw. ,z art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a. poprzez ich niezastosowani, gdyż WWINB w żaden sposób nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła wątpliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego, zbieżne z wcześniej przedstawionymi w odwołaniu. Skarżąca podniosła także, że rozbiórka przedmiotowego obiektu w istocie uniemożliwi funkcjonowanie całego zakładu [...], gdyż przez tę część zakładu przechodzi istotna część linii technologicznej, rozebranie tej części sparaliżuje prace zakładu. Ponadto stwierdziła, że na gruncie przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakazowi rozbiórki może podlegać jedynie taka część obiektu, która jest samodzielna i niezależna, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej, zamiast nakazu rozbiórki organ powinien na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożyć obowiązek doprowadzenia hali do stanu zgodnego z prawem.

W odpowiedzi na skargę WWINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie W odniesieniu do zarzutów skargi stwierdził, że na stornie drugiej i trzeciej uzasadnienia zaskarżonej decyzji zawarł rozważania co do tego, czy przedmiotowy obiekt jest wiatą czy budynkiem. Ponadto podniósł, że z przepisów Prawa budowlanego nie wynika obowiązek badania przez organy nadzoru budowlanego przyczyny niewystąpienia przez inwestora z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, koniecznej do zalegalizowania samowolnie pobudowanego budynku.

Następnie w piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o odroczenie rozprawy i połączenie "oddzielnych spraw: skarg w przedmiocie nakazu rozbiórki małej hali produkcyjnej, magazynu [...], budynku [...], w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia", gdyż sprawy te pozostają ze sobą w związku. W tym zakresie powołał się na zasady: koncentracji materiału dowodowego, jednolitości orzecznictwa administracyjnego, ekonomii procesowej. W załączeniu przedłożył kserokopie skarg z dnia 2 lutego 2015 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki magazynu [...] (zaskarżony akt znak [...]) i budynku [...] (zaskarżony akt znak [...]).

Na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. Sąd oddalił wniosek strony skarżącej o odroczenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

W pierwszej kolejności, odnosząc się do kwestii proceduralnych, Sąd wyjaśnia, że w sprawie nie zachodziły podstawy do odroczenia rozprawy. W myśl art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. W niniejszej sprawie nie miało miejsca zgłoszenie zgodnego wniosku, bowiem inicjatywę w tej kwestii wykazał tylko pełnomocnik skarżącej spółki. Ponadto warto podkreślić, że nawet zgodny wniosek stron nie byłby dla sądu wiążący. Z kolei, zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Nadto, stosownie do treści art. 110 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron. Żadna z takich sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie, ani nie zaszły leżące po stronie tutejszego Sądu przesłanki fakultatywnego odroczenia rozprawy.

Co się zaś tyczy wniosku o połączenie niniejszej sprawy z dwiema innymi sprawami dotyczącymi rozstrzygnięć legalizacyjnych odnoszących się do innych obiektów budowlanych wchodzących w skład zakładu [...] na działce nr [...] w [...] nr [...] należy wyjaśnić, że w sprawie brak było podstaw do obligatoryjnego połączenia takich spraw na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., skoro żaden inny podmiot poza spółką A nie zaskarżył decyzji organu nadzoru budowlanego II instancji z dnia [...] listopada 2014 r. zna [...]. Sąd nie uznał zaś za zasadne połączenie tego rodzaju odrębnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Trzeba mieć bowiem na wadze, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada koncentracji materiału procesowego sprawy. W niniejszej sprawie zgromadzony materiał był wystarczający dla przygotowania i przeprowadzenia posiedzenia sądowego, umożliwiając rozstrzygnięcie jej w jednym dniu, bez odraczania, a tym bardziej bez [...] [rozpatrywania] jej w kontekście nakazów rozbiórki orzeczonych w stosunku do innych obiektów budowlanych lub ich części - obiektów wchodzących w skład zakładu [...].

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy nakaz rozbiórki obiektu budowlanego określonego jako budynek "[...] [hali]" (wymiary: długość ok. 12,60 m, szerokość ok. 7,10 m) wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] położonej w [...] nr [...], "[zakreślony] kolorem czerwonym na szkicu stanowiącym załącznik" do decyzji organu I instancji. Przedmiotowy obiekt "»[...] [hali]«, objętej nakazem rozbiórki" został w osnowie organu I instancji uzupełniony o opis, że stanowi go "konstrukcja stalowa nośna obiektu, dach z płyt warstwowych, 2 ściany zewnętrzne z płyt warstwowych (od strony południowej i wschodniej), ściana zewnętrzna od strony północnej wystająca poza przylegający budynek »magazynu [...]« oraz instalacje i urządzenia techniczne".

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że przedmiotowy obiekt budowlany – niezależnie od oceny, czy jest to obiekt samodzielny czy też konstrukcyjną i funkcjonalną część innego budynku – został zrealizowany bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. To zaś, przy założeniu, że wykonanie tego obiektu – nawet gdyby w istocie była to rozbudowa budynku głównego – prowadziłoby do wniosku, że wykonanie robót budowlanych, w wyniku których powstał przedmiotowy obiekt budowlany, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, powoduje, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było wszczęcie i prowadzenie postępowania, o jakim mowa w art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Wbrew zastrzeżeniom skarżącej spółki względem prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, stwierdzić należy, że przybliżony czas pobudowania przedmiotowego obiektu i zakres robót budowlanych dotyczących jego wykonania zostały ustalone prawidłowo, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ustalony zakres prac wykonanych w miejscu, w którym wcześniej znajdowała się konstrukcja określana jako wiata, pozwalał organom na jednoznaczne ustalenie, że przedmiotowy roboty budowlane, wykonane w I połowie 2010 r., nie stanowiły remontu wiaty (art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego) czy jej przebudowy (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego), lecz wykonanie całkowicie nowego obiektu budowlanego, o parametrach szczegółowo określonych w osnowie i uzasadnieniu decyzji organu I instancji, a którego lokalizacja został precyzyjnie zaznaczona na załączniku graficznym do tej decyzji. W wyniku wykonania robót budowlanych (art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego), które polegały na budowie (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego) obiektu budowlanego - hali służącej produkcji [...] (tzw. "[...] [hali]"), powstał budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, nie zaś wiata lub inna konstrukcja pokrewna stanowiąca część budynku głównego. Innymi słowy, miało miejsce wykonanie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego, do których zastosowanie ma art. 48 tej ustawy.

W tym miejscu należy podkreślić, że przedmiotowy obiekt nie jest wiatą, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, na wykonanie której nie jest wymagane pozwolenie na budowę, a jedynie zgłoszenie (art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Przepis ten dotyczy przy tym tylko takich obiektów, których powierzchnia nie przekracza 25 m², jak i zawiera dalsze zastrzeżenia co do liczby obiektów w stosunku do powierzchni działki. Zatem nawet gdyby przedmiotowa [...] [hala] była obiektem noszącym konstrukcyjne i funkcjonalne cechy wiaty, to ze względu na swoją powierzchnię przekraczająca 25 m², również wymagałaby uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z ogólną regułą zawartą w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego.

Trzeba mieć na uwadze, że o charakterze obiektu nie decyduje wyłącznie funkcja jaką będzie pełnił, ale przede wszystkim jego cechy i parametry techniczno-budowlane. Prawo budowlane, jakkolwiek posługuje się terminem "wiata", to równocześnie posługuje się innymi podjęciami, takimi jak "budynek" czy "budowla". Budynkiem jest "obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach", jak to wynika z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Wiata nie jest zaś budynkiem i zdaniem Sądu odróżnia ją od niego przede wszystkim to, że jest ona pozbawiona wszystkich albo większości przegród zewnętrznych, a także najczęściej jej podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę trwale z gruntem. Stąd zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich stron. Również w języku ogólnym (potocznym) wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Tom 4, red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, str. 404). Takiemu ujęciu odpowiada wniosek, że wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Oznacza to, że jest ona obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentów lub dachu. Wystarczy przy tym, aby przynajmniej jedna z tych przesłanek została spełniona. Takie rozumienie pojęcia wiaty nie jest odosobnione, zważywszy że właśnie tak postrzega ją prawodawca. W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz.U. nr 112 poz. 1316, z późn. zm.) za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która "stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Nie bez znaczenia jest także to, że ustawodawca w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego odróżnia "wiaty" od "parterowych budynków gospodarczych", które zezwala realizować na tych samych warunkach (na podstawie zgłoszenia). Nie może budzić zatem wątpliwości, że wiaty nie można traktować jako synonimu budynku gospodarczego, a więc obiektu zamkniętego.

Z powyższych względów także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje się, że budynek w odróżnieniu od wiaty stanowi obszar zamknięty z każdej strony przegrodami (wyrok z dnia 28 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1740/06, dostępny w Internecie pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe nie oznacza jednakże, że owo zamknięcie obiektu – wydzielenie go z przestrzeni – musi w każdych warunkach być osiągnięte za pomocą takich elementów konstrukcyjnych, które wszystkie przynależą do takiego obiektu budowlanego. W określonych warunkach również częściowe "dostawienie" posiadającego samodzielną konstrukcję nośną obiektu budowlanego do innego obiektu (budynku), powodujące zamknięcie obiektu bez konstrukcyjnego powiązania z elementami innego obiektu będzie stanowiło wykonanie odrębnego obiektu będącego budynkiem. W niniejszej sprawie wprawdzie organ I instancji, opisując przedmiotowy obiekt stwierdził, że został on "dobudowany od strony południowej do szczytu budynku »Magazynu [...]«", oraz że "»[...] [hala]« przylega częściowo od strony południowej do »Magazynu [...]« i od strony zachodniej do »Budynku [...]«". Nie oznacza to jednak, że po prostu stanowi część innych obiektów budowlanych, do których przylega, skoro posiada samodzielną konstrukcję nośną niezwiązaną z sąsiednimi budynkami oraz dach i własne trzy ściany zewnętrzne. Legalizowany obiekt nie ma bowiem żadnych elementów konstrukcyjnych, których rozebranie łączyłoby się również z usunięciem elementów konstrukcyjnych innych obiektów budowlanych.

Przedstawione powyżej rozważania prowadzą do wniosku, że przedmiotową "[...]" [halę] należało zakwalifikować jako samodzielny obiekt budowlany - budynek, który nie został wymieniony w art. 29 Prawa budowlanego i którego realizacja wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Nie zostało bowiem skutecznie zakwestionowane w niniejszej sprawie to podstawowe ustalenie, że obiekt posiada własną konstrukcję nośną, fundamenty i dach. Jest zatem niewątpliwie obiektem budowlanym stanowiącym całość wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, zatem należy uznać go za budynek (produkcyjny). Budowa takiego obiektu nie została wskazany w art. 29-30 ustawy Prawo budowlane, zatem budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W konsekwencji należy zgodzić się z organem II instancji, że zasadne było w niniejszej sprawie prowadzenie postępowania w trybie art. 48-49 Prawa budowlanego, gdyż w związku z tymi robotami nie sporządzono projektu budowlanego i brak jest dokumentów związanych z wykonaniem robót, w tym nie została uzyskana decyzja o pozwoleniu na budowę.

Z uwagi na prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny sprawy organ I instancji zasadnie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. zobowiązał A do przedłożenia dokumentów koniecznych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, w tym m.in. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi. Powołane przepisy (łącznie czytane) stanowią, że jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, to właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, w którym nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Natomiast, jak to wynika z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

Skoro w wyznaczonym terminie zobowiązana spółka nie dostarczyła dokumentów wymaganych do legalizacji obiektu budowlanego, to obowiązkiem organu nadzoru budowalnego było nakazanie na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane rozbiórki przedmiotowego obiektu.

W następnej kolejności należy wyjaśnić, że nakaz rozbiórki został prawidłowo skierowany do obecnego właściciela nieruchomości, a nie pierwotnego inwestora. Możliwość taką przewiduje wprost art. 52 Prawa budowlanego, zgodnie z którym inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 ustawy Prawo budowlane. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyjaśnia się, że z uwagi na alternatywne (przy czym nie jest to alternatywa rozłączna) wymienienie w art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, nie jest wykluczone, że postępowanie legalizacyjne i ewentualna egzekucja obowiązku rozbiórki może toczyć się dalej przeciwko dotychczasowemu właścicielowi, jest to jednak dopuszczalne tylko wówczas, gdy taki podmiot jest nadal posiadaczem i zarządcą nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 112/13 i powołane tam stanowisko doktryny oraz orzecznictwo - wyrok dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też, z uwagi na zmianę właściciela nieruchomości, na której pobudowany został budynek "[...] [hali]", nakaz rozbiórki powinien być skierowany do skarżącej spółki.

Zdaniem skarżącej za wadliwe uznać należało wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, gdyż w jej ocenie możliwe było wydanie decyzji zobowiązującej inwestora do doprowadzenia do stanu ich zgodności z prawem, a ponadto, stosownie do treści art. 48 ustawy Prawo budowlane, nakazowi rozbiórki może podlegać jedynie samodzielny i niezależny obiekt budowlany, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu tego rodzaju zarzuty uznać należało za bezpodstawne, a stanowisko za błędne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki w stosunku do obiektu, który w ocenie skarżącej nie stanowi samodzielnego i niezależnego obiektu budowlanego, podnieść należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych brak jest przeszkód, aby nakazać rozbiórkę nawet części obiektu - w sytuacji gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, jak i niezależna od pozostałej części obiektu wybudowanego zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 788/05 – dostępny jw.). Pozwala na to wprost przepis art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Jak to już zostało wyjaśnione, przedmiotowy obiekt jest na tyle samodzielny i niezależny, że możliwe jest przeprowadzenie jego rozbiórki bez ingerencji w inne obiekty wchodzące w skład zakładu [...]. W istocie, ze względu na konstrukcję tego obiektu należało uznać go za samodzielny budynek, który jedynie korzysta ze ściany innego obiektu celem zamknięcia budynku z wszystkich stron. Warto też mieć na uwadze, że samodzielność i niezależność obiektu budowlanego trzeba postrzegać przez pryzmat jego związku technicznego z innymi obiektami budowlanymi, nie zaś poprzez związek funkcjonalny, na jaki wskazuje zobowiązana spółka w swojej skardze. Argumentem przemawiającym przeciwko orzeczeniu nakazu rozbiórki nie może być zatem domniemane znaczenie legalizowanego obiektu ("[...] [hali]") dla funkcjonowania zakładu [...] jako zorganizowanej całości (przedsiębiorstwa). Innymi słowy, rozbiórka obiektu budowlanego "[...] [hali]" niezależnie od tego, czy obiekt ten zostanie uznany za samodzielny budynek, czy też za część innego obiektu budowlanego zakładu [...], nie doprowadzi do zniszczenia innego obiektu budowlanego (jego części), czy też do znacznego pogorszenia jego stanu technicznego, a tylko w takim przypadku niedopuszczalne byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki tego budynku.

Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące rzekomego sformułowania w kwestionowanej decyzji również nakazu rozbiórki ściany innego budynku wchodzącego w skład zakładu [...] są całkowicie niezasadne. Pomijają bowiem fakt, że zakres obowiązku rozbiórki został wyraźnie wskazany w osnowie decyzji organu I instancji, natomiast załącznik do decyzji, ze względu na szereg obiektów znajdujących się na działce nr [...], wskazuje obrys obiektu będącego przedmiotem postępowania. W konsekwencji Sąd w pełni podziela stanowisko WWINB, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynikają żadne wątpliwości co do zakresu nałożonego obowiązku.

Za niezasadny uznać również należy zarzut dotyczący możliwości wydania w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisu art. 51 ust. 2 pkt 1 Prawa budowalnego rozstrzygnięcia nakazującego właścicielowi obiektu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. Wprawdzie w ramach postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do zobowiązania właściciela do wykonania robót budowlanych umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, jednakże dotyczy to innych robót budowlanych niż budowa. W niniejszej sprawie zaś samowolnie zostały wykonane roboty budowane będące budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Nie miałoby również znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej prawy, gdyby wykonane roboty w istocie stanowiły nie wykonanie nowego obiektu budowalnego lecz rozbudowę budynku głównego zakład [...]. Rozbudowa obiektu jest bowiem również budową, co wprost wynika z przywołanego przepisu. Warunkiem prowadzenia postępowania w trybie art. 48 (względnie art. 49b) Prawa budowalnego jest uprzednie ustalenie, że budynek został wzniesiony (względnie jest w trakcie realizacji) w warunkach samowoli budowlanej, a zatem w sytuacji samowolnego wykonania robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia (względnie zgłoszenia). Przepisy art. 50-art. 51 Prawa budowlanego dotyczą zaś wykonania innych robót budowlanych w sposób naruszający przepisy prawa.

Odnosząc się do wskazanego w skardze zarzutu naruszenia zasad ekonomiki procesowej, podnieść należy, że kwestia zasad prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzonej samowoli budowlane co do różnych obiektów lub ich odrębnych części, została pozostawiona uznaniu organu administracji, bowiem żaden przepis ustawy nie nakazuje organom prowadzenia jednego postępowania w przedmiocie wszystkich nieprawidłowości, jakich dopuścić się mógł inwestor na danej działce (terenie); tym bardziej, jeżeli mogło to mieć miejsce w różnym czasie. W konsekwencji organy nadzoru budowlanego mogą samodzielnie decydować o sposobie rozpatrzenia i załatwienia sprawy dotyczącej stwierdzonego samowolnego zrealizowania obiektów budowlanych lub też pobudowania poszczególnych wyodrębnionych części obiektu budowlanego. Jest to o tyle zasadne, że niejednokrotnie możliwe jest powstanie samowoli budowlanej właśnie tylko co do części obiektu budowlanego (np. poprzez rozbudowę wcześniej wykonanego legalnie obiektu budowlanego), jak i sytuacji, w której legalizacja samowoli będzie odbywała się na podstawie różnych trybów (tej samej ustawy) czy też – ze względu na czas powstania samowoli budowlanej – nawet różnych ustaw regulujących powyższe zagadnienie. Stąd możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego oddzielnie, w stosunku do każdego z elementów kompleksu obiektów budowlanych lub każdej odrębnie zrealizowanej części obiektu budowlanego, powstałych w ramach samowoli budowlanej, właśnie realizuje postulat szybkości i sprawności postępowania. Ponadto warto wspomnieć, że podnoszony zarzut naruszenia ekonomiki procesowej nie mógłby stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż sam w sobie nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, kończące prowadzone postępowanie.

Przechodząc do kolejnego zarzutu odwołania stwierdzić należy, że w niniejszej sprawi stan faktyczny został prawidłowo ustalony, przy wykorzystaniu odpowiednich środków dowodowych. Niewątpliwie spółce A umożliwiono udział w postępowaniu (stosownie do treści art. 10 K.p.a.) i trafnie WWINB zauważył, że z art. 75 K.p.a. nie wynika obowiązek przesłuchania właściciela obiektu w prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym. Istotne jest natomiast to, że zobowiązana spółka A nie wykonała obowiązków nałożonych na nią postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., bowiem nie przedstawiła organowi wskazanych w tym postanowieniu dokumentów uprawniających do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Organ II instancji w odpowiednim zakresie odniósł się też do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Stąd też zarzucane w skardze naruszenia przepisów postępowania nie miały miejsca.

Reasumując wszystkie dotychczasowe rozważania, Sąd stwierdza, że wobec stwierdzenie samowoli budowlanej polegającej na pobudowaniu obiektu budowlanego w postaci budynku "[...] [hali]", który to budynek stanowił odrębną i samodzielną konstrukcyjnie część zakładu [...] – organy nadzoru budowlanego prawidłowo orzekły o nakazie rozbiórki tego obiektu budowlanego w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego, skoro skarżąca nie wykonała zasadnie na nią nałożonych postanowieniem organu I instancji z dnia [...] czerwca 2014 r. obowiązków, [o] których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.