Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 672/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 170 i 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 88 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: § 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 108 poz 1141
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Wojsk Lądowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1459/12 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów i pozostawanie poza JW w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych na rzecz J. S. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1459/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. uchylił decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w S. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...].

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr 1081, wydaną na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmawiającą wypłacenia por. rez. J.S. dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów i pozostawanie poza PZOZ JW Nr [...], w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Dowódca Wojsk Lądowych wskazał, iż J.S. pełnił zawodową służbę wojskową w JW w [...] na stanowisku młodszy specjalista – lekarz sekcji służby zdrowia.

Dowódca JW w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] odmówił wypłacenia wnioskowanego przez żołnierza dodatkowego wynagrodzenia. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Dowódca JW Nr [...] w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję tę wniesiona została przez J.S. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 422/10 uchylił decyzje organów obu instancji.

Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w celu ustalenia szczegółowej organizacji zarówno jednostki wojskowej jak i PZOZ Ambulatorium z Izbą Chorych w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych, treści i zakresu rozkazów zobowiązujących lekarza do dyżurów pod telefonem, zakresu obowiązków służbowych skarżącego, w jakim charakterze wykonywał "dyżury pod telefonem", z jakimi obowiązkami wiązały się te dyżury, czy był wzywany w trakcie dyżurów do udzielania świadczeń zdrowotnych, czy w trakcie dyżurów skarżący faktycznie pozostawał w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, a także czy w tym samym czasie wykonywał czynności kolidujące z obowiązkami wynikającymi z dyżurów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stanął na stanowisku, że wobec niepowołania przez Dowódcę JW w [...] kierownika PZOZ, dowódca ten przejmuje jego obowiązki w zakresie zobowiązywania lekarza do pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej.

Dowódca JW w [...] wydał następnie decyzję z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], którą odmówił J.S. dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów i pozostawanie poza PZOZ JW w [...], w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych. Organ I instancji podkreślił, iż żołnierz w czasie służby w JW w [...] nigdy nie domagał się naliczenia należności za pozostawanie w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych i zdaniem organu orzekającego okoliczność ta ma znaczenie dla toczącego się postępowania, gdyż sam zainteresowany traktował pełnioną służbę lekarza dyżurnego garnizonu jako swoją powinność mieszczącą się w zakresie jego obowiązków służbowych. Zwrócono również uwagę na to, że pełnione w tamtym okresie służby nie były odpłatne, dlatego zainteresowany świadomy tego faktu nie występował z żadnymi roszczeniami z tytułu pełnionych służb. W ramach pełnionych służb lekarza dyżurnego J.S. nie był wzywany do udzielania świadczeń zdrowotnych, w dokumentacji nie ma żadnych zapisów potwierdzających konieczność podejmowania interwencji medycznych.

Organ pierwszej instancji wskazał także, iż podstawę do pełnienia służby lekarza dyżurnego garnizonu stanowił pkt 547 Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych RP, z którego wynika, że w skład służby garnizonowej w zależności od potrzeb może wchodzić lekarz dyżurny garnizonu oraz (pkt 559) służbę lekarza dyżurnego garnizonu mogą pełnić lekarze jednostek wojskowych, przychodni specjalistycznych szpitali wojskowych i innych placówek służby zdrowia, na mocy zawartych porozumień. Do zakresu obowiązków żołnierza - lekarza zajmującego stanowisko dowódcy plutonu medycznego należało pełnienie w systemie zmianowym służby Lekarza Dyżurnego Garnizonu, stąd też organ I instancji wywiódł, iż pełnienie tej służby mieściło się w granicach realizowanych przez J.S. obowiązków.

Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że obowiązek pełnienia służb, w tym służby lekarza dyżurnego garnizonu, nie musi wyłącznie wynikać wprost z zakresu obowiązków żołnierza, bowiem podstawę taką stanowi Regulamin Ogólny Sił Zbrojnych RP, który przyznaje dowódcy prawo do ustalania składu służb i sposobu ich pełnienia. Na podstawie otrzymanego od Dyrektora SPZOZ w [...] harmonogramu pełnienia dyżurów ustalono terminy dyżurów J.S. w SPZOZ, których część kolidowała z terminami służb lekarza dyżurnego garnizonu. Stąd też żołnierz nie mógł w tych terminach pozostawać w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych w JW w [...].

Dowódca JW Nr [...] w [...] rozpatrzył odwołanie i decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego, który pozwoliłby stwierdzić fakt powołania w Garnizonie [...] służby dyżurnego lekarza garnizonu oraz na stwierdzenie, że J.S. pełnił właśnie służbę dyżurnego lekarza garnizonu.

Dowódca JW w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odmówił wypłacenia J.S. dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów i pozostawanie poza PZOZ JW w [...] gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych.

W uzasadnieniu decyzji przytoczono wcześniejsze argumenty, a ponadto zwrócono uwagę na to, że w zakresie zabezpieczenia medycznego JW w [...] panuje dualizm. Organ wyraźnie zaznaczył, że należy rozróżniać organizację udzielania świadczeń zdrowotnych jednostki wojskowej od organizacji i funkcjonowania PZOZ - Ambulatorium z Izbą Chorych. Szczegółowe regulacje dotyczące udzielania świadczeń zdrowotnych przez Ambulatorium z Izbą Chorych Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej JW w [...] (dalej jako AzICh) zostały zawarte w statucie oraz regulaminie porządkowym Ambulatorium z Izbą Chorych - PZOZ JW w [...], a także w umowach o świadczenie usług medycznych z [...] Oddziałem Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia. Zgodnie z Rozdziałem II regulaminu porządkowego Ambulatorium z Izbą Chorych do zadań AzICh należało udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej i stomatologicznej, szczegółowo określonych w tym akcie np. pkt 5 rozdziału I regulaminu stanowiący, że "AzICh jest powołane do realizowania świadczeń zdrowotnych na rzecz osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.)". W umowach z NFZ o świadczenie usług medycznych w rozdziale III dot. zasad udzielania świadczeń medycznych w pkt 7 znalazł się zapis dotyczący dyżurów: "zabezpieczenie opieki lekarskiej oraz nadzór medyczny nad częścią stacjonarną izby chorych w godz. 7 do 18 sprawuje personel medyczny (lekarze, pielęgniarki). Natomiast od godz. 18 do godz. 7 dnia następnego lekarz w ramach pełnionego dyżuru pod telefonem. Z tak sformułowanego zapisu wynika, że "dyżur pod telefonem" w ramach zakładu opieki zdrowotnej (AzICh) dotyczył zabezpieczenia funkcjonowania AzICh w ramach świadczeń zdrowotnych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, a nie jednostki wojskowej jako takiej. Z tych względów wymagają rozróżnienia dwie sytuacje: 1) zabezpieczenie medyczne AzICh w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, 2) zabezpieczenie medyczne JW w [...] łącznie z Garnizonem [...].

Z powyższego organ pierwszej instancji wywiódł, iż J.S. pełniąc służbę lekarza dyżurnego garnizonu zabezpieczał pod względem medycznym jednostkę wojskową a nie zakład opieki zdrowotnej - AzICh i jest to główny powód uznania przez organ I instancji, że nie zostały spełnione warunki do przyznania mu dodatkowego wynagrodzenia z tytułu pozostawania w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Dowódcy Wojsk Lądowych (jako organu właściwego do rozpatrzenia odwołania w sprawie po dokonaniu w dniu 1 stycznia 2011 r. zmian organizacyjnych w strukturze Wojsk Lądowych).

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W motywach swego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji podniósł, iż Dowódca 5 [...] Pułku Artylerii – JW w [...] pełni równocześnie funkcję Dowódcy Garnizonu [...]. W swoich rozkazach do działalności w 2006 r. w 2007 r., w 2008 r. Dowódca 5 [...] Pułku Artylerii w zakresie zabezpieczenia medycznego ustalił, że dyżur pod telefonem będzie pełnił wyznaczony wg grafiku, ujętego w rozkazie dziennym pułku lekarz w godz. 1530 – 730. Dowódca Garnizonu [...] w celu uregulowania spraw związanych z funkcjonowaniem podległego garnizonu w swoich rozkazach w sprawie funkcjonowania Garnizonu [...] wyznaczył służbę garnizonową: lekarza dyżurnego garnizonu - lekarza dyżurnego 5 [...] Pułku Artylerii. Z powyższych dokumentów organizacyjnych wynika, że "dyżury pod telefonem" były formą zabezpieczenia medycznego Jednostki Wojskowej [...] [...] i jednocześnie Garnizonu [...].

J.S. wykonywał także dodatkową pracę poza Siłami Zbrojnymi w SPZOZ w [...] na stanowisku lekarza Izby Przyjęć i Pogotowia Ratunkowego. Z przesłanego przez Dyrektora SPZOZ w [...] harmonogramu pełnienia dyżurów wynika, że znaczna część terminów dyżurów J.S. w SPZOZ pokrywa się z terminami służb lekarza dyżurnego garnizonu, co oznacza, że w tym czasie nie mógł pozostawać w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych na rzecz JW w [...] bądź Garnizonu [...]. Ponadto na wykonywanie tej pracy ww. nie posiadał wymaganego zezwolenia dowódcy JW [...] w [...].

Organ drugiej instancji w całości podzielił stanowisko, że obowiązek pełnienia służb dyżurnych, w tym służby lekarza garnizonu, nie musi wynikać wprost i wyłącznie z zakresu obowiązków żołnierza - lekarza, gdyż są to obowiązki wynikające z Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych RP i nie ma potrzeby powtarzania w zakresie obowiązków zapisów z Regulaminu Ogólnego, które są wiążące dla żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową. Obowiązki pełnienia służby dyżurnej lekarza garnizonu wynikające z rozkazów Dowódcy Garnizonu [...] oraz Dowódcy JW [...] w [...] nałożone na J.S. stanowiły skonkretyzowanie przepisów Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych RP.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że pełniąc służbę dyżurną lekarza dyżurnego garnizonu J.S. zapewniał zabezpieczenie medyczne Jednostki Wojskowej [...] [...] łącznie z Garnizonem [...], a tym samym nie zostały spełnione warunki określone w § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, tj. nie zaistniała sytuacja pozostawania przez J.S. w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej na polecenie kierownika zakładu opieki zdrowotnej.

Na powyższą decyzją J.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w skardze do WSA w Gorzowie Wielkopolskim oraz w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Wojsk Lądowych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzje organów obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 422/10 Sąd stwierdził, iż "w okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporny jest fakt, iż w okresie od stycznia 2005 r. do lutego 2008 r. skarżący jako żołnierz zawodowy (lekarz) Jednostki Wojskowej [...] w [...] - pełnił "dyżury pod telefonem". Bezspornym pozostaje również, iż w ww. okresie nie został powołany/wyznaczony kierownik publicznego zakładu opieki zdrowotnej - Ambulatorium wraz z Izbą Chorych, stanowiącego jednostkę organizacyjną Jednostki Wojskowej [...] w [...]. (...) Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] jako dowódca jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych RP i przełożony służbowy żołnierzy - lekarzy pełniących w tej jednostce zawodową służbę wojskową był uprawniony do powierzenia tym żołnierzom czynności wykraczających poza ich zakres obowiązków, w tym czynności polegających na pełnieniu dyżurów medycznych, pozostawaniu poza terenem zakładu opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, bądź dyżurów o innych charakterze, uzasadnionych potrzebami danej jednostki organizacyjnej".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zobowiązał organ orzekający w sprawie do wyjaśnienia zakresu obowiązków służbowych skarżącego w spornym okresie, treści i zakresów rozkazów zobowiązujących skarżącego do pełnienia spornych "dyżurów pod telefonem". W dalszej kolejności, jeżeli dyżury miały charakter zobowiązania żołnierza zawodowego - lekarza do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych (w rozumieniu § 7 ust. 1 rozporządzenia), organ winien uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia czy w trakcie pełnienia wskazanych dyżurów skarżący pozostawał przez cały czas w faktycznej gotowości do udzielania na wezwanie świadczeń zdrowotnych w zakładzie opieki zdrowotnej. Niezbędne jest zatem ustalenie zakresu i terminów czynności podejmowanych przez skarżącego w spornym okresie na podstawie umowy cywilnoprawnej z innym zakładem opieki zdrowotnej (na stanowisku lekarza dyżurnego Izby Przyjęć i Pogotowia Ratunkowego w SP ZOZ) i ewentualna ocena, czy nie kolidowały one z istotą dyżurów medycznych lub pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie nie wywiązały się w pełni z nałożonego nań obowiązku.

Stosownie do art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. nr 901, poz. 593 ze zm.), żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Przepis rangi ustawowej ustanowił zatem podstawową zasadę - za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego, żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie. Ustawodawca przy tym nie wiąże otrzymania świadczenia z jakąkolwiek aktywnością ze strony żołnierza związaną z koniecznością złożenia wniosku, czy oświadczenia o skorzystaniu z uprawnienia, które przysługuje żołnierzowi niejako z urzędu po spełnieniu określonych przepisami prawa przesłanek. Chybiony jest zatem argument organu, iż skoro skarżący w takcie trwania stosunku służbowego nie występował o przyznanie spornego świadczenia, to nie tylko nie kwestionował tego, ale de facto przyznał, iż takie wynagrodzenie mu nie przysługuje.

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 88 ust. 3 ustawy pragmatycznej, Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1141 ze zm.). W § 3 tego rozporządzenia do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie (zwane przez ustawę czynnościami), z dziedziny służby zdrowia, wskazane zostały dwie sytuacje: 1) dyżury medyczne pełnione w utworzonych przez MON zakładach opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowego udzielania świadczeń zdrowotnych, 2) pozostawanie poza zakładem opieki zdrowotnej utworzonym przez MON w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych. Są to dwie różne sytuacje i tak też zostały potraktowane w dalszych częściach rozporządzenia, określających wysokość wynagrodzenia.

W myśl przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia, żołnierzowi zawodowemu - lekarzowi (...), któremu kierownik zakładu opieki zdrowotnej powierzył czynności polegające na pełnieniu dyżuru medycznego, za każdą pełną godzinę takiego dyżuru pełnionego poza normalnymi godzinami służby przysługuje dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 0,5 % stawki uposażenia zasadniczego należnego temu żołnierzowi (ze zwiększeniami i ograniczeniami określonymi w ust. 2-5). Z kolei w myśl § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w § 6 ust. 1, zobowiązanemu przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, przysługuje za każdą godzinę pozostawania w tej gotowości dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 50 % stawki określonej w § 6 ust. 1. Przy czym, w przypadku wezwania do zakładu opieki zdrowotnej żołnierzowi zawodowemu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, jak za pełnienie dyżuru medycznego, za cały czas pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych w danym dniu (§ 7 ust. 2).

W ocenie Sądu głównym powodem odmowy przez organy administracji spełnienia żądania skarżącego jest fakt, iż przesłanką otrzymania dodatkowego wynagrodzenia przez żołnierza zawodowego - lekarza, pozostającego w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej jest stwierdzenie, iż była to służba dodatkowa poza normalnym czasem służby. Zdaniem organu, pozostawanie skarżącego - jako dyżurnego lekarza garnizonu - w gotowości do zabezpieczenia medycznego JW i Garnizonu w [...] mieściło się w ramach służby, co nie wypełnia przesłanki z § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia, tj. nie zaistniała sytuacja pozostawania skarżącego w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej na polecenie Dowódcy JW w [...].

W ocenie Sądu materialnoprawne podstawy przyznania uprawnienia do dodatkowego wynagrodzenia z tytułu wykonywania czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego, wynikają z art. 73 ust. 1 pkt 7 i art. 88 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Oznacza to w konsekwencji, iż przepisy ustawowe nie mogą być w żaden sposób modyfikowane aktem niższego rzędu, tj. rozporządzeniem wykonawczym, które reguluje kwestie techniczne i procedury wypłaty przysługującego z mocy ustawy dodatkowego wynagrodzenia. Jak już wyżej wskazano, przepis art. 88 ust. 3 ustawy upoważniał jedynie do określenia wysokości oraz szczegółowych warunków i trybu wypłacania dodatkowego wynagrodzenia przyznanego na mocy poprzedniego ustępu art. 88 cyt. ustawy. Nie budzi zatem wątpliwości, iż niedopuszczalna jest taka wykładnia przepisów aktu wykonawczego, która prowadzi do ograniczenia ustawowo określonego kręgu osób uprawnionych z mocy ustawy do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia, w tym poprzez kreowanie dodatkowych przesłanek, nieustanowionych mocą przepisów ustawy.

Nie może być już w sprawie kwestionowane, iż Dowódca 5 [...] Pułku Artylerii – JW w [...] pełniący równocześnie funkcję Dowódcy Garnizonu [...] był w stosunku do skarżącego kierownikiem zakładu opieki zdrowotnej w rozumieniu § 6 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Jak wskazał Dowódca JW w [...], w rozkazach do działalności w 2006 r., w 2007 r., w 2008 r. ww. dowódca w zakresie zabezpieczenia medycznego ustalił, że dyżur pod telefonem będzie pełnił wyznaczony wg grafiku, ujętego w rozkazie dziennym pułku lekarz w godz. 1530 – 730.

Już poprzednio badając zasadność wniosku skarżącego o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia organy wojskowe stwierdziły, iż rozkazy dowódcy jednostki wojskowej dotyczyły wykonywania obowiązków żołnierzy - lekarzy w ramach pełnionej przez nich codziennej służby, nie zaś dyżuru medycznego, czy też pozostawania w gotowości do realizowania świadczeń medycznych.

Sąd zalecił, aby oceny prawnej, pozwalającej na przyjęcie, iż pełnione przez skarżącego dyżury za typowe czynności żołnierza zawodowego-lekarza, należało dokonać przy uwzględnieniu treści przepisu art. 60 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uwzględnieniem zmian legislacyjnych w okresie objętym wnioskiem oraz obowiązujących w tym okresie aktów wykonawczych tj. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 stycznia 2004 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 16, poz. 161), uchylonego z dniem 23 września 2006 r. rozporządzeniem z 29 sierpnia 2006 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 161, poz. 1138), obowiązującym do 24 lipca 2008 r.

Skarżący w spornym okresie pełnił służbę na potrzeby zabezpieczenia medycznego JW i Garnizonu w [...], zabezpieczenia medycznego Ambulatorium z Izbą Chorych w JW w [...] w ramach kontraktu z NFZ oraz, bez zgody przełożonego, na stanowisku lekarza Izby Przyjęć i Pogotowia Ratunkowego w [...].

Organy orzekające w sprawie dokonały ustaleń jedynie, co do terminów wymienionych w zestawie złączonym do wniosku skarżącego 21 maja 2008 r. (19 września 2009 r. i 20, 24, 25 i 27 listopada 2008 r.) stwierdzając, iż w tym czasie skarżący pełnił dyżur w Pogotowiu Ratunkowym, co wynika z zestawienia złączonego do pisma Dyrektora SPZOZ w [...] z dnia 9 lutego 2011 r. Zasadne wydaje się zatem twierdzenie, iż we wskazanych terminach skarżący nie mógł pozostawać w gotowości do "pełnienia dyżuru na telefon", zgodnie z poleceniem Dowódcy 5 [...] Pułku Artylerii.

Natomiast organy orzekające w sprawie w żaden sposób nie wykazały, iż w pozostałych terminach skarżący pełnił dyżury tylko i wyłącznie w ramach zwykłych czynności służbowych związanych z zabezpieczeniem potrzeb medycznych JW I Garnizonu w [...]. W swych ustaleniach organy ograniczyły się bowiem do zamieszczenia w aktach administracyjnych rozkazu Dowódcy Garnizony [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] z dnia 17 stycznia 2007 r. Pominięto jednak, iż w swoich rozkazach do działalności w 2006 r., w 2007 r., w 2008 r. Dowódca 5 [...] Pułku Artylerii w zakresie zabezpieczenia medycznego ustalił, że dyżur pod telefonem będzie pełnił wyznaczony wg grafiku, ujętego w rozkazie dziennym pułku lekarz w godz. 15.30 – 7.30. Przedmiotowych grafików i rozkazów dziennych nie załączono do akt sprawy administracyjnej. Tym samym nie poddano kontroli harmonogramów (grafików) dyżurów pełnionych przez skarżącego w spornym okresie w ramach zabezpieczenia medycznego JW i Garnizonu w [...] oraz zabezpieczenia medycznego Ambulatorium z Izbą Chorych w JW w [...], a także nie skonfrontowano zaplanowanych skarżącemu dyżurów z faktycznym ich wykonaniem wynikającym z ewidencji czasu służby, choć obowiązek rozliczania czasu służby żołnierz zawodowego i jego ewidencjonowania (także lekarza), wynika z powołanego art. 60 ustawy pragmatycznej i ww. przepisów wykonawczych. Tym samym organ nie wskazał jakichkolwiek dowodów, na podstawie których przyjął, iż skarżący we wskazanych przez siebie terminach dyżurów pełnionych pod telefonem, wykonywał jedynie dyżury w ramach zwykłych czynności służbowych pełnionych przez żołnierza zawodowego – lekarza na rzecz JW i Garnizonu w [...]. Innymi słowy, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie można jedynie stwierdzić, iż do obowiązków skarżącego należało pełnienie dyżurów pod telefonem w ramach zabezpieczenia potrzeb medycznych JW W [...]. Natomiast w sprawie nie zostało wyjaśnione, czy skarżący właśnie w terminach przez niego wskazanych we wniosku z dnia 21 maja 2008 r. wykonywał "dyżur pod telefonem" w ramach zwykłych obowiązków służbowych, czy też dyżury te miały inny charakter, wykraczający poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego...

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dowódca Wojsk Lądowych, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sądowi pierwszej instancji zarzucono:

- naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.

1). art. 170 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż organy administracji przy wydawaniu decyzji odwoławczej, będącej przedmiotem skargi rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oraz utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji organu I instancji, nie uwzględniły stanowiska zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 lipca 2010 roku - sygn. akt II SA/Go 422/10, iż Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w [...], w czasie dotyczącym stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, wykonywał jednocześnie zadania Kierownika Zakładu Opieki Zdrowotnej przy tej Jednostce Wojskowej, chociaż w rzeczywistości ograny administracji przy wydawaniu opisanych powyżej decyzji uwzględniły przedmiotowe wskazania i zapatrywania wskazanego na wstępie prawomocnego wyroku Sądu administracyjnego,

2). art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 ust. 3 k.p.a. w zw. z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1141 z późn. zm.) poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji z powodu nie poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, chociaż zakres ustaleń faktycznych koniecznych do dokonania w toku niniejszego postępowania, analizowany w aspekcie przepisu prawa materialnego, tj § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 roku w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, prowadzi do wniosku, iż dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jawi się jako zbędne,

- naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, tj. art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 wrzesień 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 roku Nr 90, poz. 593 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż pełnienie służby (dyżurów) lekarza garnizonu oraz pozostawanie w związku z tym w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, stanowi dla żołnierza zawodowego - lekarza dodatkową czynność za którą przysługuje dodatkowe wynagrodzenie chociaż zgodnie z tym przepisem jest to zadanie pozostające w ścisłym związku z zajmowaniem stanowiska służbowego przez żołnierza zawodowego - lekarza.

W uzasadnieniu wskazano, że Sąd I zwrócił uwagę na okoliczność, że przepis w § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej nie może być interpretowany w sposób sprzeczny z przepisem art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z czym co do zasady trzeba się zgodzić. Jednakże z motywów zaskarżonego wyroku przebija się pogląd Sądu I instancji, iż w realiach sprawy przywoływany przepis wojskowej ustawy pragmatycznej może być wystarczającą podstawą przyznania przedmiotowego dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie przez skarżącego służb lekarza Garnizonu [...]. Z taką wykładnią przedmiotowego przepisu nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim zwrócić trzeba uwagę na podstawą okoliczność, która musi być brana pod uwagę przy wykładni analizowanego przepisu, iż służba wojskowa jest stosunkiem prawa administracyjnego, że charakteryzuje się maksymalna dyspozycyjnością i podległością rozkazom przełożonym. Te aspekty służby wojskowej uzasadniają szereg przywilejów socjalno-bytowych żołnierzy zawodowych, w tym również możliwość przechodzenia na emeryturę już po 15 latach służby. Z tego wynika wniosek, że przepis art. 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie może być wykładany rozszerzająco. Dodatkowe wynagrodzenie dla żołnierza zawodowego w świetle przedmiotowego przepisu przysługuje tylko za te czynności, które co do zasady nie pozostają w związku z zajmowanym stanowiskiem służbowym. Taka okoliczność nie zachodzi w realiach niniejszej sprawy albowiem pełnienie służb lekarza garnizonu jest immanentnie związane z zajmowaniem stanowiska służbowego przez żołnierza zawodowego - lekarza. Gdyby pójść tokiem rozumowania Sądu I instancji, to dodatkowe wynagrodzenie należałoby przyznawać żołnierzom zawodowym również za pełnienie służb dyżurnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.S. wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

W toku postępowania kasacyjnego pełnomocnik organu poinformował, że z dniem 31 grudnia 2013r. Dowództwo Wojsk Lądowych ulega rozformowaniu, a jego następcą prawnym będzie Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jako przepisy naruszone przez organy administracji wskazano art. 7 i 77§1 k.p.a. Naruszenie tych przepisów przez organy wskutek zaniechania poczynienia przez nie niezbędnych ustaleń faktycznych, zdaniem sądu I instancji mogło mieć istotny wpływ na sposób załatwienia sprawy, a zatem uzasadniało uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145§1 lit. c p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia przez sąd I instancji powyższych przepisów.

Powołany jako główna podstawa kasacyjna przepis art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepisem o charakterze szczególnym w stosunku do art. 170 p.p.s.a. jest art. 153 tej ustawy, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Prawomocnym wyrokiem z dnia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił wydane uprzednio w prawie rozstrzygnięcia, zawierając w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną, zgodnie z którą w aktach sprawy powinny znaleźć się "rozkazy dzienne" przełożonego, polecające pełnienie przez konkretnego żołnierza zawodowego – lekarza w danym okresie skonkretyzowanych obowiązków w godzinach 15.30 – 7.30 - w zakresie zabezpieczenia medycznego jednostki. Sąd wskazał, że "...sam fakt pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowisku dowódcy kompanii medycznej w JW. [...] z przynależnymi danemu stanowisku obowiązkami nie oznacza, iż dowódca jednostki wojskowej nie mógł jednocześnie polecić żołnierzowi - lekarzowi pełnienia innych, dodatkowych obowiązków np. w działającym w ramach tej jednostki publicznym zakładzie opieki zdrowotnej - ambulatorium z izbą chorych". Z tego tytułu, zdaniem sądu lekarzowi należałoby się dodatkowe wynagrodzenie na podstawie §7 rozporządzenia. WSA w Gorzowie Wielkopolskim przesądził także w powołanym wyroku, że w sytuacji nie powołania kierownika ZOZ - Ambulatorium z Izbą Chorych - jego kompetencje co do powierzenia żołnierzowi lekarzowi obowiązku pełnienia dyżuru przysługiwały dowódcy jednostki w ramach której ten ZOZ funkcjonował.

Oceną prawną zawartą w tym wyroku związany pozostawał zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – rozpoznający sprawę w I instancji, jak i rozpoznający skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny.

Zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący tego, jakoby sąd I instancji naruszył art. 170 p.p.s.a. uznając, że organy rozpoznające sprawę nie uwzględniły oceny prawnej WSA w Gorzowie Wielkopolskim co do wykonywania przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...] zadań Kierownika ZOZ przy tej jednostce – nie zasługiwał na uwzględnienie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyrażono bowiem takiego poglądu. Sąd stwierdził jedynie, że "...nie może być już w sprawie kwestionowane, wobec przesądzenia tej kwestii przez Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, iż Dowódca 5 [...] Pułku Artylerii – JW w [...] pełniący równocześnie funkcję Dowódcy Garnizonu [...] był w stosunku do skarżącego kierownikiem zakładu opieki zdrowotnej w rozumieniu § 6 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia". Zdanie to stanowi potwierdzenie trafności stanowiska wyraźnie wyrażonego w decyzji organu I instancji – Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z [...] kwietnia 2012r. (str. 10 decyzji) - niekwestionowanego przez organ odwoławczy. W żadnym miejscu zaskarżonego wyroku nie znalazł się zarzut jakoby organy wojskowe nie uwzględniły w omawianym zakresie stanowiska WSA w Gorzowie Wielkopolskim.

Nie sposób uznać za zasadny kolejnego z zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia art. 145§1 lit. c p.p.s.a. w związku z arrt. 107 ust. 3 k.p.a. w zw. z §7 ust. 1 rozporządzenia. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że wnoszący skargę kasacyjną neguje potrzebę prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, stojąc na stanowisku, że wszelkie dyżury pełnione przez skarżącego – żołnierza zawodowego będącego lekarzem miały charakter dyżurów związanych z zabezpieczeniem medycznym garnizonu, a nie z działalnością ZOZ – Ambulatorium z Izbą Chorych.

Pogląd taki stoi w jaskrawej sprzeczności z wiążącą zgodnie z art. 153 p.p.s.a. dla organów wykładnią prawa przedstawioną w prawomocnym wyroku WSA w Gorzowie Wlkp z dnia . Sąd ten bowiem jednoznacznie stwierdził, że "dyżur pod telefonem" - może mieć różny charakter. ...Organ kwestionując uprawnienie dowódcy jednostki wojskowej do zobowiązania skarżącego do wykonywania zadań ujętych w § 6 i § 7 ww. rozporządzenia wskazał, że rozkazy dowódcy jednostki wojskowej dotyczyły wykonywania obowiązków żołnierzy - lekarzy w ramach pełnionej przez nich codziennej służby, nie zaś dyżuru medycznego czy też pozostawania w gotowości do realizowania świadczeń medycznych. Twierdzenia tego jednak organ nie uzasadnił prawnie ani też faktycznie i nie wskazał na podstawie jakich dowodów uznał pełnione przez skarżącego dyżury za typowe czynności żołnierza zawodowego - lekarza. Nie odniesiono się w żadnym zakresie do zakresu obowiązków służbowych skarżącego wynikających z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego, z których ewentualnie mogłoby wynikać, że pełnienie "dyżurów pod telefonem": jest normalną typową sytuacją i mieściło się w normach czasu służby tego żołnierza zawodowego. Sąd wskazał ponadto, że stosownej oceny prawnej należało dokonać przy uwzględnieniu treści przepisu art. 60 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uwzględnieniem zmian legislacyjnych w okresie objętym wnioskiem oraz obowiązujących w tym okresie aktów wykonawczych tj. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 stycznia 2004 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 16, poz. 161), uchylonego z dniem 23 września 2006 r. rozporządzeniem z 29 sierpnia 2006 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 161 poz. 1138) -obowiązującym do 24 lipca 2008 r.

Powyższe stanowisko pozostaje wiążące z mocy art. 153 p.p.s.a. zarówno dla sadu I instancji jak i dla Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrującego skargę kasacyjną. Bezspornie czynności dowodowe, na konieczność przeprowadzenia których wskazał WSA w Gorzowie nie zostały wykonane w większej części - co dostrzegł WSA w Warszawie formułując uzasadnienie swego rozstrzygnięcia.

Wreszcie także i jedyny zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. D.U. z 2010r. nr 90 poz. 593 ze zm.) pozbawiony był podstaw prawnych. Należy podkreślić, że zarzut naruszenia prawa materialnego może być podnoszony dopiero wówczas, gdy stan faktyczny sprawy jest niewątpliwy w zakresie, w jakim jest to konieczne dla zastosowania konkretnej normy prawa materialnego przez organ administracji. Z powodów wskazanych wyżej taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Podkreślić należy także, że sąd I instancji w żadnym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie stwierdził, jakoby pełnienie służby lekarza garnizonu stanowiło dla żołnierza zawodowego lekarza dodatkową czynność, za którą przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. Przeciwnie, WSA w Warszawie w zaskarżonym wyroku dokonał wyraźnego rozróżnienia pomiędzy dyżurem pod telefonem w ramach zwykłych obowiązków służbowych związanych z zabezpieczeniem medycznym Garnizonu i dyżurem wykraczającym poza zakres zwykłych obowiązków – wykonywanych na rzecz ZOZ - Ambulatorium z Izbą Chorych. Konsekwencją tego rozróżnienia jest z kolei konieczność dokonania przez organy wojskowe ustaleń faktycznych zmierzających do wyjaśnienia istoty obowiązków obciążających żołnierza – lekarza w ramach pełnionych dyżurów, oraz źródeł i wymiaru tych obowiązków.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. , uznając ją za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Podstawą do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego był przepis art.204 pkt 2 p.p.s.a. wobec oddalenia skargi kasacyjnej od wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję.