Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 122/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi W. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia, że nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową wsi oddala skargę. A.B.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) – zwanej: "k.p.a." – oraz art. 8m ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 703) – powoływanej dalej jako: "u.o.z.w.g." – utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...], znak: [...], w przedmiocie odmowy ustalenia, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr 5/2 o pow. 2,8142 ha położona w obrębie [...], w gminie K., stanowi wspólnotę gruntową wsi N.(K. B).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ww. decyzja Starosty [...] została wydana po wszczęciu postępowania na wniosek W.C. o ustalenie nieruchomości stanowiącej wspólnotę gruntową oraz ustalenie uprawnień do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi N. (K. B).

Dalej Wojewoda wskazał, że w odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji W.C. zarzucił nieprawidłową i niedokładną ocenę przedstawionego materiału dowodowego oraz błędną ocenę aktualnego stanu prawnego nieruchomości, które jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.

Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 8a ust. 1 i ust. 3 u.o.z.w.g. i stwierdził, że na podstawie wypisu z rejestru ewidencji gruntów i budynków z 18 listopada 2016 r. (pomimo, iż w podmiocie ewidencyjnym zapisana została "wspólnota gruntowa") nie można wysnuć, iż nieruchomość należy właśnie do wspólnoty gruntowej. Wypis z rejestru gruntów nie przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu wspólnoty gruntowej. Wypis z ewidencji gruntów nie jest także wystarczającym dowodem prawa własności wspólnoty gruntowej i jako taki nie może stanowić podstawy wpisu w księdze wieczystej. Wypis dostarczony organowi przez wnioskodawcę w rzeczywistości został wydany bez podania jakiejkolwiek podstawy prawnej. Po wtóre wypis z ewidencji gruntów powinien zawierać inne dokumenty, które potwierdzą położenie danej działki, przede wszystkim arkusz mapy ewidencyjnej, której w tym przypadku brakuje.

Ponadto Wojewoda również, że analiza historycznej części dowodów działki o nr 5 (obecnie 5/2) jest zupełnie sprzeczna z obecnym wypisem z ewidencji gruntów i budynków i jednoznacznie wskazuje, iż działka nie stanowi wspólnoty gruntowej (mimo istniejącego tam zapisu). Na potwierdzenie tego faktu organ odwoławczy wskazał przede wszystkim: - rejestr pomiarowo-klasyfikacyjnym wsi K. B i Z. z 1957 r., gdzie działka o nr 5 widniała jako "gromadzkie"; - rejestr ewidencji gruntów z 1962 r. oraz wpis w skorowidzu właścicieli i ewidencji gruntów z 1972 r., gdzie działka o nr 5 została zakwalifikowana jako "wspólnota gromadzka"; - w wyniku podziału i wpisie działki o nr 5/2 również wpisana była "wspólnota gromadzka"; - operat techniczny z 1977 r., gdzie jako władający działką wpisany został Państwowy Fundusz Ziemi (PFZ). Dopiero w roku 2000 w następstwie prac związanych z modernizacją gruntów w miejsce "wspólnoty gromadzkiej", wpisano "wspólnotę gruntową", nie podając jednakże żadnej podstawy prawnej. Dlatego w obecnym wypisie z rejestru ewidencji gruntów również widnieje taki zapis, z pewnością w wyniku błędnego powielenia poprzedniego zapisu.

Organ II instancji wyjaśnił dalej, ze zapisy, które widniały w archiwach jako "gromadzkie", "wspólnoty gromadzkie" nie mogą być (tak jak twierdzi skarżący) utożsamiane ze "wspólnotą gruntową". Te zapisy rzeczywiście istniały w dokumentach, ale nie są one tożsame z pojęciem wspólnoty gruntowej.

Organ odwoławczy przytoczył następnie art. 1 ust. 1 i art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.w.g. i stwierdził, że jak wynika z materiału dowodowego na spornej działce znajduje się budynek świetlicy, który został wzniesiony w latach 1955-1960. W chwili obecnej budynek jest przeznaczony na potrzeby mieszkańców Gminy K. , w szczególności mieszkańców N., Z. a, W.S. . Na terenie świetlicy odbywają się różnego rodzaju przedsięwzięcia, które są organizowane dla różnych grup wiekowych m.in. spotkania osób starszych czy też spędzanie czasu wolnego przez dzieci i młodzież (wniosek Wójta Gminy K. z 17 marca 2015 r. o udzielenie wyjaśnienia w zakresie stosowania przepisów o finansach publicznych). Działka zarówno w poprzednich latach, jak i w chwili obecnej jest użytkowana przez mieszkańców wsi N., co oznacza, że z całą pewnością została faktycznie przekazana na cele społeczne przed dniem 1 stycznia 2011 r. W związku z powyższym, nawet gdyby działka o nr 5/2 spełniała jedną z przesłanek wymienionych w art. 1 ust. 1 u.o.z.w.g., nie może zostać zakwalifikowana jako wspólnota gruntowa, ponieważ zgodnie z art. 3 pkt 2 u.o.z.w.g. nie zalicza się do wspólnot gruntowych nieruchomości lub ich części określonych w art. 1 ust. 1, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2011 r. zostały prawnie lub faktycznie przekazane na cele publiczne.

Wojewoda zwrócić przy tym uwagę na zakres osób, które korzystają z budynku świetlicy, ulokowanego na działce o nr 5/2. Budynek ten nie jest dostępny dla określonej grupy osób, ale tak naprawdę jest on powszechnie dostępny. Z akt sprawy wynika, że mogą z niego korzystać mieszkańcy gminy K., w szczególności N., Z. a, W.S. Sformułowanie "w szczególności" oznacza, że nie tylko mieszkańcy z wyżej wymienionych miejscowości mogą korzystać z świetlicy, ale tak naprawdę każda osoba, która będzie miała ochotę spędzić czas w świetlicy. Niniejsza świetlica charakteryzuje się zatem powszechnością i dostępnością dla bliżej nieokreślonej liczby mieszkańców. Kierując się treścią opisanego powyżej, zebranego w aktach administracyjnych materiału dowodowego, należy podzielić stanowisko, że działka o nr 5/2 nie służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb osób do tego uprawnionych, a ogółowi mieszkańców czy nawet okolicznej ludności.

Organ odwoławczy wskazał także, że skarżący powołuje się na zapis wypisu z tabeli likwidacyjnej z dnia 26 marca 1930 r. wskazując na fakt, że jest to działka wspólna ze względu na to, iż jest użytkowana jako kopalnia żwiru, wodopój, droga i szkoła. Jednakże cechą wspólnot gruntowych jest to, iż mogą z nich korzystać osoby posiadające udział we wspólnocie, które są uprawnione do korzystania ze wspólnoty. Nie można zatem poddawać pod wspólnotę gruntową tego typu użyteczności jak drogi, działki szkolne, żwirownie, cmentarze, ponieważ dla nich nie ustala się uprawnionych do korzystania ze względu na powszechność dostępu.

Organ II instancji wskazał również, że skarżący zarzucił brak dokładanego przeanalizowania oraz odniesienia się przez organ I instancji względem tabel likwidacyjnych oraz wpisów dodatkowych do tych tabel, które sporządzone zostały na podstawie Rozporządzenia z dnia 1 lutego 1927 r. o zniesieniu służebności. Z wpisów dodatkowych co prawda wynika, iż posiadacze gospodarstw tabelowych dostali grunty na własność w zamian za zrzeczenie się przysługujących im służebności. Jednakże zostały one wydzielone w wyniku zniesienia służebności na własność indywidualną, a nie na własność wspólną. Dlatego też w tym przypadku nie można tego zniesienia służebności zakwalifikować jako jedną z przesłanek zawartych w art. 1 ust. 1 u.o.z.w.g., ponieważ zniesienie służebności nastąpiło na własność indywidualną, a nie wspólną. Wpisy dodatkowe do tabel likwidacyjnych są sporządzane w ścisłym związku z tabelami likwidacyjnymi. Mimo braku przetłumaczenia tabel likwidacyjnych z języka rosyjskiego na język polski, można z całą pewnością stwierdzić, iż zawarte jest w nich to, że właściciele tabel (tak jak we wpisie dodatkowym od 1 do 9 oraz od 28 do 68) dostali grunty na indywidualną własność. W tabelach więc nie ma takich wpisów, które można byłoby uznać za spełniające jedną z przesłanek zawartych w art. 1 ust. 1 u.o.z.w.g. Nawet, jeśli jednak w tabelach likwidacyjnych istniałaby jakakolwiek przesłanka z ww. przepisu, to działka ta i tak nie mogłaby być uznana za wspólnotę gruntową z uwagi na faktyczne przekazanie nieruchomości na cele społeczne przed dniem 1 stycznia 2011 r. (art. 3 pkt 2 u.o.z.w.g.). Z tego też względu organ II instancji uznał, że brak potrzeby tłumaczenia tej tabeli na język polski.

Reasumując Wojewoda stwierdził, że decyzja organu I instancji w przedmiocie odmowy ustalenia, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr 5/2 o pow. 2,8142 ha położona w obrębie [...], gminie K. stanowi wspólnotę gruntową wsi N. (K. B) - jest słuszna i brak jest podstaw do jej zmiany.

Na opisaną na wstępie decyzję Wojewody [...] skargę do sądu administracyjnego złożył W.C., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 76 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niewłaściwą ocenę dowodów zebranych w toku postępowania tj. bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego.

Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 3 u.o.z.w.g. poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący wskazał, że ustalenia, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania z całą pewnością została faktycznie przekazana na cele społeczne przed 1 stycznia 2011 r. organ dokonał w oparciu o wniosek Wójta Gminy K. z 19 marca 2015 r. o udzielenie wyjaśnienia w zakresie stosowania przepisów ustawy o finansach publicznych. Rzeczywiście w tym wniosku znajdują się stwierdzenia o korzystaniu ze świetlicy wiejskiej znajdującej się na działce 5/2 przez mieszkańców Gminy K., ale odnoszą się one do stanu faktycznego z dnia podpisania tego wniosku czyli roku 2015. Analogiczna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do treści odwołania, które również przywołuje Wojewoda, gdzie opisuję stan aktualny i sytuację w latach poprzednich.

Zdaniem skarżącego Wojewoda stwierdził, że przesłanka, o której mowa w art. 3 pkt 2 u.o.z.w.g. zaszła w oparciu o dokumenty stwierdzające stan faktyczny na rok 2015 oraz 2018 i lata poprzednie (przez co można rozumieć najwyżej lata 2013 - 2018). W ocenie skarżącego ustalenia Wojewody pozostają w sprzeczności z treścią dokumentów i oświadczeń na które się powołuje, co narusza zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Jednocześnie organ nie przeprowadził innych dowodów, które były niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, szczególnie w zakresie jak i przez kogo działka 5/2 była wykorzystywana w okresie przed 1 stycznia 2011 roku, a jest to okoliczność mająca najistotniejsze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. W tej sytuacji postępowanie administracyjne wymaga ponownego przeprowadzenia i uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym powyżej zakresie. Powyższe uchybienia doprowadziły do bezpodstawnego zastosowania przepisu art. 3 u.o.z.w.g.

Skarżący wskazał, że według jego wiedzy na działce oznaczonej obecnie nr 5/2, w latach 1955/1960 wybudowana była przez mieszkańców miejscowości Z. i K.B (obecnie N.) świetlica wiejska i zlewnia mleka. Obiekty te służyły wyłącznie dla mieszkańców sołectwa czyli Z. i N. Na działce tej mieszkańcy nasadzili drzewa i krzewy. Zarybiono znajdujący się tam staw, który służył kiedyś za wodopój. Działką oraz świetlicą opiekowali się mieszkańcy i Rada Sołecka, a w organizowanych tam spotkaniach uczestniczyli jedynie mieszkańcy N. i Z. W styczniu 2011 roku z wyboru mieszkańców wybrano nową Radę Sołecką oraz skarżącego na funkcje sołtysa, którą pełni do tej pory. Od chwili objęcia stanowiska sołtysa wspólnie z mieszkańcami sołectwa skarżący sukcesywnie dokonuje remontów bieżących świetlicy. Od roku 2011 do dnia dzisiejszego we własnym zakresie dokonywano prac remontowych i utrzymaniowych dotyczących między innymi wymiany podłogi, pokrycia dachowego, remontu pomieszczenia gospodarczego i sanitarnego, wymiany stolarki okiennej, a także utrzymania terenu przy świetlicy. W wyniku złożenia wniosku do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] otrzymano pomoc do projektu, gdzie wspólnie mieszkańcy wybudowali plac zabaw dla dzieci i siłownię zewnętrzną. Zdaniem skarżącego korzystanie ze świetlicy i przyległego terenu dla szerszego kręgu mieszkańców miało miejsce dopiero po 2011 roku.

Skarżący podniósł również niewłaściwą ocenę dokumentów w postaci tabel likwidacyjnych oraz wpisów dodatkowych do tych tabel. Wojewoda pomimo braku przetłumaczenia tabel sporządzonych w języku rosyjskim, stwierdza z całą pewnością, że "zawarte jest w nich to, że właściciele tabel (tak jak we wpisie dodatkowym od 1-9 oraz od 28 do 68) dostali grunty na indywidualną własność. W tabelach więc nie ma takich wpisów, które można byłoby uznać za spełniające jedną z przesłanek zawartych w art. 1 ust. 1 u.o.z.w.g. Jednakże według skarżącego, powyższe stwierdzenie pozostaje w sprzeczności z treścią powołanych dokumentów. Organ pomija, że w tabeli likwidacyjnej (str. 320 według oznaczenia archiwum państwowego w poz. 70) po wykazie gospodarstw, które przechodzą na pełną własność osobistą chłopów są wykazane "działki i łąki we wspólnym użytkowaniu przez mieszkańców K." (tłumaczenie własne skarżącego). Zapis ten pozostał we wpisie dodatkowym, gdzie powierzchnia łączna wskazanych gruntów wspólnych otrzymanych za zniesienie służebności jest bardzo zbliżona do dzisiejszej powierzchni działki nr 5/2 obręb [...]

Skarżący stwierdził, że powyższe ustalenie stoi w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym i świadczy o niewłaściwej ocenie zgromadzonych w sprawie materiałów. Ponadto analiza historycznych zapisów w rejestrze gruntów dotyczących obecnej działki o nr 5/2 nie jest oparta o jakiekolwiek przepis i nie uwzględnia zmian stanu prawnego. W szczególności nie wzięto pod uwagę, że zapisy "gromadzkie" (1957 r.) i wspólnota gromadzka"(1962 r.) zostały uwidocznione w rejestrach w innym stanie prawnym, tj. przed 1963 r., czyli wejściem w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie 5 kwietnia 2019 r. skarżący oświadczył, że świetlica została wybudowana w latach 55-60 i od tego czasu jest użytkowana przez mieszkańców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że nie ma racji skarżący opierając swoje żądanie na wypisie z rejestru gruntów z dnia 18 listopada 2016 r., zgodnie z którym przedmiotowa działka stanowi własność wspólnoty gruntowej (k. 6 akt administracyjnych).

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.) dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. W związku z kategorycznym brzmieniem cytowanego przepisu jest oczywiste, że w przywołanych w jego treści sferach (działach) systemu obowiązującego prawa zapisy rejestru gruntów i budynków są wiążące i niepodważalne dopóki nie zostaną zmienione w stosownym postępowaniu. Jednak kwestia statusu prawnego nieruchomości nie należy do wymienionych wyżej sfer w związku z czym zapisy ewidencji gruntów nie mogą przesądzać o ich charakterze. Powyższą uwagę należy, w całej rozciągłości, odnieść do działki będącej przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie.

Zdaniem sądu I instancji nie ma żadnych podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej cytowanego wyżej przepisu. Zabieg taki byłby nieuprawniony i bezzasadny. Stąd też brak jest podstaw do przyjęcia, że zapis w rejestrze gruntów stanowi podstawę do przyjęcia, że sporna działka stanowi wspólnotę gruntową. Z tych względów sąd zaaprobował w całości rozważania organu odwoławczego w powyższym zakresie.

Po wtóre i najistotniejsze przebieg postępowania dostarczył danych do przyjęcia, że zasadnicze znaczenie dla stwierdzenia prawidłowości rozstrzygnięcia zaskarżonego do sądu w przedmiotowej sprawie ma treść art. 3 punkt 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zgodnie z powyższym przepisem nie zalicza się do wspólnot gruntowych nieruchomości lub ich części, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2011 r. zostały prawnie lub faktycznie przekazane na cele publiczne lub społeczne.

W toku postępowania administracyjnego zostało ustalone, że na działce znajduje się wybudowany w latach 1955-1960 budynek świetlicy, która służy i jest użytkowana przez mieszkańców wsi N. (k. 127 akt administracyjnych). Na rozprawie skarżący potwierdził tę okoliczność i wskazał, że świetlica jest użytkowana cały czas od chwili wybudowania (protokół rozprawy z 5 kwietnia 2019 r., k. 19 akt sądowych). Rację należy zatem przyznać organowi odwoławczemu, który podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że działka zarówno w poprzednich latach jak i w chwili obecnej jest użytkowana przez mieszkańców wsi N., co oznacza, że z całą pewnością została faktycznie przekazana na cele społeczne przed dniem 1 stycznia 2011 r.

W obliczu powyższych okoliczności, w tym zwłaszcza potwierdzenia przez skarżącego na rozprawie faktu przekazania świetlicy na cele społeczne i to od chwili wybudowania budynku (lata 1955-1960), w którym się znajduje twierdzenie skargi, że stan taki dotyczy tylko roku 2015 jest pozbawione podstaw i nie mogło zostać uwzględnione przez sąd.

Sąd I instancji akceptuje przy tym w całości wniosek organu co do tego, że budynek, w którym mieści się świetlica jest powszechnie dostępny, co oznacza, że korzystać z niego może bliżej nieokreślona liczba mieszkańców i to wielu miejscowości. Wynika z tego, że przedmiotowa działka służy ogółowi mieszkańców tych miejscowości.

Tak więc wobec faktycznego przekazania przedmiotowej nieruchomości na cele społeczne niemożliwym jest zakwalifikowanie jej do wspólnoty gruntowej. Tym samym zasadnie organy odmówiły uwzględnienia wniosku.

Jedynie na marginesie podnieść należy, ze w obliczu powyższej konstatacji sąd podziela stanowisko organów co do braku potrzeby tłumaczenia na język polski tzw. tabel likwidacyjnych i wpisów do tych tabel przedstawionych przez skarżącego. Gdyby bowiem choćby hipotetycznie przyjąć, że, jak chce tego skarżący, są w nich wykazane "działki i łąki we wspólnym użytkowaniu przez mieszkańców K." to i tak ze względu na treść powołanego wyżej art. 3 punkt 2 u.o.z.w.g. nieruchomość nie mogłaby być uznana za stanowiącą wspólnotę gruntową.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) należało orzec jak w sentencji.

IB