Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2780/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 64 ust. 1, art. 2 ust 35a, art. 140aa ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 76 § 1, art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "GITD"), po rozpatrzeniu odwołania R. B. (dalej: "strona", "skarżący"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a."), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej jako: "p.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm., dalej: "u.d.p.") – utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "Wojewódzki Inspektor") z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2014 r. w miejscowości B. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z dwuosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową przyczepą marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował Z. O., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem koparki na przestrzeni ładunkowej samochodu ciężarowego i bułki tartej w workach na paletach na przestrzeni ładunkowej przyczepy (ładunek podzielny), w imieniu przedsiębiorcy R. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "Usługi Transportowe" R. B.

W toku kontroli pojazd został poddany ważeniu, w wyniku którego stwierdzono

następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu – 14,17 t (po odjęciu 4%) – przekroczenie o 4,17 t tj. 41,7% od dopuszczalnej normy;

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Podczas kontroli do pomiarów zastosowano wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu, producenta [...] o nr fabr. [...], typu [...], która w dniu kontroli legitymowała się świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w B. z datą ważności do [...] września 2015 r. Jak wynika ze świadectwa legalizacji pierwotnej ww. wagi, zostało ono wydane dla miejsca usytuowanego przy ul. [...] w B., a więc w miejscu przeprowadzenia czynności kontrolnych. Poza tym miejsce, gdzie przeprowadzono pomiary legitymowało się pomiarem różnic wysokości pomostu wagi i strefy ważenia i spełniało wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Przebieg kontroli został utrwalony protokołem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami - Wojewódzki Inspektor wszczął postępowanie administracyjne, o czym zawiadomił stronę.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewódzki Inspektor, na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1 - 3 p.r.d., wobec stwierdzenia ww. naruszeń ustalił karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że w przedmiotowej decyzji błędnie została określona strona postępowania, którą w jego ocenie powinien być kierowca, który podjął ładunek, prowadził pojazd poddany kontroli, zatem wykonywał wszystkie czynności wykonawcze w odniesieniu do przejazdu podczas którego dokonano kontroli.

Kolejne zarzuty skarżący złożył przy założeniu, iż to jednak skarżący jest stroną postępowania. W pierwszej kolejności wskazał, że w myśl art. 64 ust 1 pkt 1 p.r.d. karę pieniężną nakłada się za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych, a zatem zdaniem strony karę można nałożyć jedynie w przypadku stwierdzenia przejazdu po drogach publicznych więcej niż jednego pojazdu nienormatywnego.

Skarżący podważył również prawidłowość dokonanego badania, wskazując, iż w chwili ważenia prędkość pojazdu gwałtownie spadła, a co za tym idzie wyniki ważenia nacisków poszczególnych osi zostały wypaczone i są absolutnie niewiarygodne. Zdaniem skarżącego błędnie została ustalona również kategoria naruszenia.

W dalszej części odwołania skarżący, powołując się na treść art. 43 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. prawo przewozowe (Dz. U. z 1984 r. Nr 53, poz. 272) wskazał, że za załadunek odpowiedzialny był załadowca, a nie podmiot wykonujący przejazd. Natomiast w myśl art. 55a ustawy prawo przewozowe, odpowiedzialność, za dopuszczenie do ruchu pojazdu nienormatywnego spoczywa na nadawcy.

Organ odwoławczy na wstępie uzasadnienia decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. przywołał treść art. 2 ust. 35a p.r.d. oraz art. 41 ust. 1 i 2 u.d.p.

W dalszej części uzasadnienia GITD wskazał, że wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061). Natomiast stosownie do art. 41 ust. 3 u.d.p. drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie art. 2 pkt 1 (a więc określone w rozporządzeniu), drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Wyjaśnił jednocześnie, że droga krajowa nr [...] na odcinkach K. – K. – B. – S. – P. – P.– U. – C. – O. – P. – K. – J. – P. – O. – O. – K. – K. – L. – T. – B. /droga [...]/ została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

GITD zauważył, że mając na uwadze powyższe oraz stwierdzone naruszenia kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom, na które można wydać zezwolenie kategorii VII, czyli:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach l-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Powołał się na art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c) p.r.d., jednocześnie wskazując, że w niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi 15.000 zł.

Wyjaśnił, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Dodał, że powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do p.r.d. Wskazał, że następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikających z treści art. 140ab ust. 1 p.r.d. Zauważył, iż przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Organ II instancji wskazał, że jeżeli nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Jeżeli zatem kontrolowany pojazd nie spełnia warunków normatywnych lub warunków nienormatywnych, albo poruszał się po kategorii drogi, dla której nie przewidziano przekroczenia parametru ustalonego podczas kontroli dla kategorii zezwoleń od I do VI, to wówczas możliwa jest kwalifikacja prawna stwierdzonego naruszenia jedynie w oparciu o brak zezwolenia kategorii VII. Zezwolenie na tę kategorię wydaje się bowiem, gdy przekroczono wielkości dopuszczalnych odstępstw określonych w zezwoleniach kategorii I - VI.

GITD przypomniał, że miejsce ważenia legitymowało się pomiarem różnic wysokości pomostu wagi i strefy ważenia z dnia [...] sierpnia 2013 r. Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu producenta [...] o nr rej. [...], typu [...] o klasie dokładności dla sumarycznej masy pojazdu "2" i klasy dokładności wagi dla obciążenia osi "D" legitymującą się ważnym świadectwem legalizacji pierwotnej.

Powyższy stan faktyczny organ ustalił na podstawie: protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., dowodu rejestracyjnego kontrolowanego zespołu pojazdów, prawa jazdy kontrolowanego kierowcy, świadectwa legalizacji wag, wypisu nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, protokołu odbioru maszyny nr [...], wydania zewnętrznego nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., zlecenia transportowego z [...] marca 2014 r.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy stwierdził, że po rozważeniu argumentów skarżącego w świetle obecnie obowiązujących regulacji prawnych należało uznać, iż nie mogą one stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, że strona postępowania została ustalona prawidłowo, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd. Strona nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie na kierowcę, gdyż to nie on był "podmiotem wykonującym przejazd". Ustawodawca w treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 ww. ustawy nie wskazał na kierowcę, kierującego pojazdem, których definicje zostały zawarte w ustawie, lecz wskazał jasno, że to na podmiot wykonujący przejazd, na rzecz którego przejazd się odbywa nakładana jest kara pieniężna. Podmiotem wykonującym przejazd jest osoba w imieniu której i na rzecz której wykonywany jest przejazd. Kierowca wykonuje jedynie czynności kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie lecz dla innej osoby.

Natomiast odnośnie kwestii odpowiedzialności innego podmiotu - nadawcy, załadowcy, organ zauważył, że mając na uwadze treść art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1, faktycznie obowiązujące regulacje prawne przewidują możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego również wobec ww. podmiotów, jednakże kara pieniężna może być nałożona na te podmioty równocześnie, obok odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, a nie zamiast i tylko w przypadku zaistnienia ww. okoliczności. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest odpowiedzialnością niezależną od odpowiedzialności ww. podmiotów.

Wobec powyższych regulacji za chybiony organ uznał zarzut skarżącego dotyczący błędnego ustalenia strony postępowania.

Organ wskazał również, że w myśl art. 140aa p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie zaś do treści ust. 3 pkt 1 ww. artykułu karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Tym samym zarzut skarżącego, iż karę pieniężną nakłada się jedynie w sytuacji stwierdzenia więcej niż jednego przejazdu pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych, należało uznać za chybiony. Ustawodawca użył w przepisie sformułowania "przejazd" po drodze, a nie posłużył się stwierdzeniem "za przejazdy".

Organ, odnosząc się do zarzutu nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli, wskazał, że z protokołu kontroli nie wynika, iż podczas pomiarów miałyby występować jakiekolwiek nieprawidłowości. Kierowca został zapoznany z treścią protokołu kontroli, odmówił jego podpisania, ale przy tym nie wniósł żadnej uwagi do jego treści. GITD dodał, że obalenie ustaleń protokołu kontroli wymaga przedstawienia przez stronę jakichkolwiek dowodów, których strona nie przedłożyła.

Organ odwoławczy omówił także określoną w art. 140aa ust. 4 p.r.d. instytucję uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oraz stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki umożliwiające jej zastosowanie. W ocenie GITD strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia.

GITD wskazał, że zgodnie z art. 140aa ust. 4 p.r.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Organ wyjaśnił pojęcie materiału sypkiego oraz drewna, a także wskazał szczegółowo na określone w tym przepisie przesłanki eskulpacyjne, w tym przyjęte rozumienie pojęcia "należytej staranności" oraz "braku wpływu" i wywodził, że obowiązki związane z przejazdem wynikają z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Wskazywał na treść § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, jak również na art. 61 p.r.d. Wyjaśnił, że powyższe regulacje wyznaczają zbiór zakazów i nakazów, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby nie doszło do nienormatywności pojazdu. Nie dostosowanie się do nich przesądza o braku należytej staranności jak również o wpływie na powstałe naruszenie, bowiem świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur załadunku, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną, a ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. Z tych względów, to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Podmiot wykonujący przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Organ zaznaczył, że wbrew twierdzeniom strony, zachowanie należytej staranności nie kończy się jedynie na dochowaniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Podmiot wykonujący profesjonalne usługi przewozowe powinien być świadom obowiązków jakich powinien dochować podejmując się przewozu towarów, a które wyznaczają m. in. przepisy p.r.d.

GITD uznał, że między zachowaniem strony a stwierdzeniem naruszenia istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy, a zatem nie znajduje zastosowania art. 140aa ust 4 pkt 1 p.r.d.

Ponadto kontrolowanym pojazdem na przestrzeni ładunkowej samochodu ciężarowego przewożono koparkę, natomiast na przestrzeni ładunkowej przyczepy – bułkę tartą w workach na paletach. Organ wyjaśnił, że zasadniczą cechą środka sypkiego jest jego zdolność do przesypywania się. Zdaniem organu odwoławczego, chodź ustawodawca nie precyzuje sposobu przewozu takiego materiału, to chodzi tu właśnie o przewóz luzem z punktu widzenia występujących w tych przypadkach problemów z załadunkiem towaru sypkiego i jego prawidłowym rozmieszczeniem na pojeździe, a także skutecznym zabezpieczeniem przed przemieszczaniem podczas przewozu. Przewóz luzem oznacza przewóz w pojazdach lub w kontenerach nieopakowanych materiałów stałych lub przedmiotów, lecz określenie to nie dotyczy towarów opakowanych oraz materiałów przewożonych w cysternach. Tym samym nie sposób przyjąć, że dyspozycja art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. może być odnoszona do przewozu ładunków sypkich w inny sposób niż przewóz luzem. Załadowana bułka tarta w workach na paletach dawała możliwość prawidłowego rozmieszczenia na pojeździe, a tym samym w żaden sposób przewóz ten nie różnił się od przewozu takich materiałów jak np. cegieł, telewizorów, czy lodówek, które niewątpliwie nie są produktami sypkimi. W ocenie organu, w sprawie nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.

W dalszej kolejności organ przywołał treść art. 64 ust 1, art. 2 ust. 35a oraz art. 140ab ust. 2 p.r.d.

Reasumując GITD wskazał, że w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. nieprawidłowe zastosowanie art. 140 aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. poprzez uznanie strony skarżącej za podmiot wykonujący przejazd, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego określenia strony postępowania;

2. naruszenie art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wewnętrznie sprzeczne i niezrozumiałe zredagowanie uzasadnienia decyzji;

3. nieprawidłowe zastosowanie art. 140 aa ust. 1 p.r.d., prowadzące do naruszenia art. 2, art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6, art. 7 oraz art. 8 k,p.a.;

4. naruszenie art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewiarygodne sprawdzenie parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu wynikające z gwałtownej zmiany prędkości następującej w chwili ważenia;

5. naruszenie art. 78 § 1 a także art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 123 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stroną dowodu o zasadniczym znaczeniu dla sprawy i poprzez niewydanie postanowienia o niedopuszczalności tego dowodu.

W związku z tak skonstruowanymi zarzutami, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący powołał okoliczności i argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu. Dodatkowo skarżący wskazał na okoliczność nie przeprowadzenia przez organ wnioskowanego przez skarżącego dowodu z zeznań kierowcy Z. O., czym w ocenie strony, organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.").

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] lipca 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja WITD z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

- uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1);

- przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.).

Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III – VI przewiduje karę w wysokości 5000 zł (pkt 2); za brak zezwolenia kategorii VII – 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 2 000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c).

W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej został poddany zespół pojazdów składający się z dwuosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową przyczepą marki [...] o nr rej. [...], który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem koparki na przestrzeni ładunkowej samochodu ciężarowego i bułki tartej w workach na paletach na przestrzeni ładunkowej przyczepy (ładunek podzielny). Jak wynika z protokołu kontroli pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej podczas kontroli do pomiarów zastosowano wagę samochodową do ważenia pojazdów w ruchu, producenta [...] o nr fabr. [...], typu [...], która w dniu kontroli legitymowała się świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w B. z datą ważności do [...] września 2015 r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 4,17 tony tj. o 41,7 % dopuszczalnej wartości. Nie stwierdzono innych naruszeń.

Skarżący podważył prawidłowość przeprowadzonego badania kontrolnego, wskazując, iż w chwili ważenia prędkość pojazdu gwałtownie spadła. Powyższe miało wynikać z faktu, że kierowca dojeżdżając do stanowiska wagowego uznał błędnie, że jest to stanowisko do pomiaru prędkości i gwałtownie zahamował. Tym samym skarżący wskazał, że pojazd przejechał przez stanowisko wagowe ze zmienną – gwałtownie spadającą prędkością.

Wskazać należy, iż postępowanie w sprawie wymierzenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia ma swoistą specyfikę, bowiem dowód stanowiący w istocie podstawę do nałożenia kary jest uzyskiwany przez ważenie pojazdu, które odbywa się na zatwierdzonym przez właściwe służby stanowisku do kontroli pojazdów i sporządzeniu z tej czynności protokołu. Dowód z dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli drogowej ma znaczenie szczególne, bowiem posiada cechy dokumentu w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r., II GSK 50/08, Lex nr 505272, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2007 r., VI SA/Wa 1482/07, Lex nr 385345). W protokole kontroli zostaje utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali na drodze, a popisany przez osoby uczestniczące w tej czynności, tj. przez inspektorów i kierowcę stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II GSK 1062/09, Lex nr 746054). Protokół taki może być podważony jedynie przez konkretny dowód, iż dane w nim zgromadzone są nieprawdziwe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r. o sygn. akt II GSK 1062/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z protokołu znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że kierowca przed dokonaniem ważenia został zapoznany z instrukcją ważenia, nie wniósł uwag do ważenia, a pouczony o możliwości ważenia kontrolnego, nie wnosił o jego ponowne przeprowadzenie, nie zgłosił również żadnych uwag do protokołu. Zatem brak jest przesłanek do uznania, iż podczas czynności kontrolnych doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości. Kierowca co prawda odmówił podpisania protokołu, jednakże nie wskazał przyczyn takiego postępowania.

Sąd zauważa ponadto, że z instrukcji obsługi wagi [...] wynika, że w trakcie pomiarów pojazd powinien przejechać przez pomosty ważące z płynną prędkością 6 km/godz. Jeżeli prędkość pojazdu przekroczy 6 km/godz., albo pojazd przejeżdżał przez wagę z nierównomierną prędkością, waga pojazdu nie zostanie obliczona, a kierowca pojazdu przy pomocy sygnału dźwiękowego zostanie poinformowany o tym fakcie i wezwany do ponownego przejazdu przez wagę z zachowaniem wymagań (prędkość albo płynność przejazdu) odnośnie prawidłowego przejazdu (punkt 2.3 instrukcji). Z protokołu kontroli nie wynika, aby wyżej opisana okoliczność miała miejsce podczas ważenia, a zatem zarzuty skarżącego w tym zakresie należało uznać za bezpodstawne, a uzyskane w trakcie kontroli pomiary za wiarygodne i prawidłowe.

Istotnie, jak zarzucił skarżący, organy nie odniosły się do wniosku zawartego w uzasadnieniu odwołania, o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kierowcy, jednakże w świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania administracyjnego oraz z uwagi na fakt, iż dowód ten został zgłoszony na okoliczność potwierdzenia prędkości przy pokonywaniu wagi zainstalowanej w miejscowości B., Sąd uznał, że uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu, organ trafnie ustalił również stronę postępowania, gdyż stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd. W niniejszej sprawie kara została nałożona na przedsiębiorcę, który w ramach prowadzonej działalności realizował przewóz. Ustawodawca celowo nie wskazał jako adresata takiej decyzji kierowcy. O tym, że pojęcia "podmiot wykonujący przewóz" nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "u.t.d."), w których zostały określone przypadki w których to kierowca podlega grzywnie np. art. 92 u.t.d. Zauważyć też należy, że w aktach administracyjnych zgromadzono zlecenie transportowe dla R. B. (k. [...]).

Odnosząc się do kolejnych argumentów zawartych w skardze wskazać należy, że skarżący nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie na kierowcę, jak również na inne podmioty o których mowa w art. 140aa ust 3 pkt 2 p.r.d. Przesłanką odpowiedzialności nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, jest jednoznaczne wykazanie - poprzez wskazanie okoliczności sprawy bądź odpowiednich dowodów - że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. W niniejszej sprawie powyższa regulacja nie miała zastosowania. Ponadto wyjaśnić należy, że odpowiedzialność wymienionych wyżej podmiotów, jest odpowiedzialnością dodatkową w stosunku do obligatoryjnej odpowiedzialności przewoźnika wykonującego przewóz. Jest to odpowiedzialność równoległa w stosunku do przewoźnika.

Natomiast odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. Organy administracji ustalają jedynie, czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Oznacza to, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń. Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przejazd.

W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 140aa ust. 1 p.r.d. Użycie liczby mnogiej w tym przepisie nie oznacza, wbrew twierdzeniom skarżącego, że karalne jest tylko stwierdzenie przejazdu po drogach publicznych więcej niż jednego pojazdu. Kara jest bowiem wymierzana za brak zezwolenia odpowiedniej kategorii na przejazd pojazdu nienormatywnego, a zezwolenia muszą dotyczyć każdego takiego pojazdu z osobna. Potwierdza to również treść art. 64 p.r.d., który określa warunki dopuszczalnego ruchu "pojazdu nienormatywnego". Przyjęta przez organy wykładnia art. 140 aa ust. 1 p.r.d. w powyższym zakresie jest w ocenie Sądu jest w sposób oczywisty prawidłowa.

GITD zasadnie uznał, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d., zgodnie z którym możliwe jest wyłącznie odpowiedzialności wobec podmiotu wykonującego przejazd w przypadkach w ustawie określonych, a mianowicie jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Skarżący co prawda podnosił w toku postępowania przed organami administracji publicznej, iż błędnie został uznany za stronę postępowania, przy czym w żadnym stopniu nie wykazał, aby zaistniały podstawy do wyłączenia tej odpowiedzialności. Stanowisko organu, iż między zachowaniem skarżącego – jako przewoźnikiem, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy, jak również stanowisko że w sprawie nie miał zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. bowiem przewożony ładunek: koparka oraz bułka tarta w workach na paletach nie był ładunkiem sypkim, należało uznać za prawidłowe.

W tej sytuacji wobec stwierdzenia, iż nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 14,17 t w kontrolowanym pojeździe na drodze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t oraz braku podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d. - organy administracji drogowej zasadnie nałożyły na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII.

W ocenie Sądu, GITD dokonał prawidłowego wywodu prawnego co do sposobu ustalania kategorii wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Organ odwołał się do załącznika nr 1 u.d.p. określającego kategorie tych zezwoleń w zależności od parametrów pojazdów nienormatywnych oraz rodzaju drogi, po której taki pojazd ma się poruszać, dokonał przeglądu kategorii tych zezwoleń, przyłożył do nich parametry kontrolowanego pojazdu i drogi na której się poruszał, by w konsekwencji słusznie stwierdzić, że skarżący winien się legitymować zezwoleniem kategorii VII dla pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t.

W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 80 k.p.a.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku