Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 377/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 21 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1857
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi D. spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2020 r. o godz. 12.05 na byłym Drogowym Przejściu Granicznym funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Drugiego Referatu Realizacji, przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową o nr rej. [...], którym kierował A.K.. Podmiotem odbierającym towar o nazwie "olej słonecznikowy bio" w ilości 23920 kg, załadowany w 26 beczkach o pojemności 1000 litrów (920 kg), klasyfikowanym do kodu CN 1512, przewożonym z Niemiec do Polski, była firma D sp. z o.o.. W toku kontroli stwierdzono brak zgłoszenia SENT, które powinien dokonać podmiot odbierający.

W odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (dalej jako NUCS) powyżej wskazana spółka przesłała pismo z dnia [...] maja 2021 r. wraz z zamówieniem systemowym, dokumentem dostawy i fakturą zakupu, wyjaśniając, że brak zgłoszenia przewozowego towaru spowodowany był niewiedzą i nieświadomością przepisów prawa o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Mając na uwadze powyższe okoliczności NUCS wszczął z urzędu wobec podmiotu odbierającego D sp. z o.o. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za nieprzesłanie przez podmiot odbierający, przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju, zgłoszenia przewozu towaru do rejestru zgłoszeń, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz.1857, dalej jako ustawa SENT).

Na podstawie zgromadzonego w tym postępowaniu materiału dowodowego NUCS w dniu [...] października 2021 r. wydał, powołując się na art. 207 § 1 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. DZ.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., określanej dalej jako o.p.), art. 21 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 , art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy SENT oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 lipca 2018 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U z 2018 r., poz. 1427, dalej jako rozporządzenie MF), decyzję nr [...], którą nałożył na D sp. z o.o. karę pieniężną w kwocie 87.917 zł, za nieprzesłanie przez podmiot odbierający, przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju, zgłoszenia przewozu towaru do rejestru zgłoszeń towarów wrażliwych, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy SENT.

Od powyższej decyzji NCUS spółka D, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 11, art. 6 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 2 i ust. 5 ustawy SENT, art. 22 ust. 3 ustawy SENT, art. 22 ust. 3 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 o.p., art. 26 ust. 3 ustawy SENT oraz art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, a także naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 122 i art. 187 § 1 o.p., art. 121, art. 187 § 1 art. 191 o.p. , art. 120, art. 122 o.p. w zw. z art. 21 ust. 3 ustawy SENT, art. 191 o.p., art. 210 § 4 o.p., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów odwołująca spółka wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odstąpienie od nałożenia na nią kary pieniężnej w wysokości 87.917 zł, a z ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia przez organ powyższego wniosku o zmianę decyzji przez obniżenie nałożonej na odwołującego kary pieniężnej w wysokości minimalnej przewidzianej w ustawie SENT.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (DIAS) decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 187 § 1, art. 191 o.p., art. 21 ust. 1 w zw. z art. 3 ust.11, art. 6 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 1, 3, 5 ustawy SENT (w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli) oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia MF utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W pierwszej kolejności organ wskazał, że z uwagi na to, iż kontrola drogowa miała miejsce dnia [...] czerwca 2020 r., w sprawie zastosowanie będą miały przepisy materialne w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, tj. przepisy ustawy SENT

w brzmieniu opublikowanym w Dz.U. z 2020 r., poz. 859. Następnie przytoczył treść art. 3 ust. 1 ustawy SENT, określającego elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. Dalej organ powołał się na art. 3 ust. 2 ustawy SENT, określający katalog towarów, których przewóz podlega systemowi monitorowania drogowego wraz z określającymi je pozycjami Nomenklatury Scalonej (CN) oraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. paliwa silnikowe i ich pochodne, paliwa opałowe, oleje smarowe i inne preparaty smarowe, w tym również przewożony towar - olej słonecznikowy bio, w ilości 23920 kg, o kodzie CN 1512, objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia MF.

Następnie organ podkreślił, iż stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy SENT,

w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

Natomiast stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 6 ust 1 na podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20.000,00 zł. Zdaniem organu odwoławczego, wobec stwierdzonego podczas przeprowadzonej kontroli braku zgłoszenia SENT na przewożony towar, którego powinien dokonać podmiot odbierający, tj. D sp. z o.o., co stanowi naruszenie przepisów art. 6 ust. 1 ustawy SENT, organ I instancji zasadnie nałożył na spółkę karę pieniężną. Prawidłowo też dokonał wyliczenia kary pieniężnej na podstawie danych zawartych w fakturze nr [...] z [...] czerwca 2020 r. Wartość brutto towaru wynikającą z faktury 43.534,40 EUR przeliczył na złote z zastosowaniem tabeli kursu walut nr 195/A/NBP/2017 z dnia 2 czerwca 2020 r. Następnie wyliczył wysokość kary: 46% wartości towaru brutto 191.124,73 zł, co dało wartość kary pieniężnej 87.917,00 zł.

W dalszej części uzasadnienia DIAS podkreślił, że ocena zasadności nałożenia kary pieniężnej składa się z dwóch elementów: badania naruszenia obowiązków przewidzianych w ustawie SENT, uzasadniających nałożenie kary pieniężnej oraz analizy ustawowych przesłanek odstąpienia od jej wymierzenia. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 21 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek podmiotu odbierającego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 - 2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Jak stanowi z kolei art. 26 ust 3 ustawy SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Organ stosując przepisy ustawy SENT ma obowiązek wykazania nie tylko uchybień podmiotów, do których przepisy te mają zastosowanie, ale także wykazania z urzędu, że nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. W przywołanej regulacji ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem podmiotu odbierającego" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z powyższych przesłanek. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu podmiotu odbierającego nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu podmiotu. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podmiotu odbierającego to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Następnie, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne DIAS wskazał, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Zdaniem organu "ważny interes podmiotu odbierającego" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Przy czym pojęcia "ważnego interesu podmiotu odbierającego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną tego podmiotu, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów

i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej podmiotu oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego

i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Ponadto przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć celów ustawy, okoliczności w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, brak umyślności, okoliczności towarzyszących, postawy w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli. Należy również zwrócić uwagę na to czy nieprawidłowości zdarzyły się jednokrotnie czy też występują na tyle często u tego podmiotu, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, a nałożenie kary pieniężnej miałoby charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów.

Zdaniem DIAS w rozpatrywanej sprawie NUCS w skarżonej decyzji, na podstawie zebranego materiału dowodowego, dokonał wnikliwej oceny sytuacji majątkowej odwołującej się spółki, pod kątem możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Z informacji uzyskanych od Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego wynika, że spółka jest dużym przedsiębiorstwem, nie posiada zaległości podatkowych, nie były wystawiane przeciwko niej tytuły wykonawcze. W latach 2019-2021 spółka była stroną transakcji w zakresie nabycia składników majątkowych (pojazdów samochodowych). Strona nie występowała

z wnioskiem o przyznanie jej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym związanych z sytuacją gospodarczą powstałą w wyniku pandemii koronawirusa. Ponadto w przekazanym raporcie z aplikacji e-ORUS wskazano, że spółka osiągnęła w latach 2019 – 2020 dochody odpowiednio w następujących wysokościach: 23 356 954,02 zł, 32 739 063,19 zł, 46 182 315,39 zł. Dodatkowo strona w 2000-2021r. dokonała zakupów środków trwałych VAT-7x na łączną kwotę 6 447 045,00 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. podał natomiast, że spółka składa comiesięcznie deklaracje ZUS DRA i na dzień [...] sierpnia 2021 r. nie posiada zaległości. W stosunku do podmiotu nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Spółka nie składała wniosków o przyznanie ulg w spłacie zaległości.

Na podstawie danych pozyskanych z systemów informatycznych SCS ustalono, że strona do dnia [...] czerwca 2020 r. w bazie systemu SENT ma zarejestrowanych 1010 zgłoszeń towarów wrażliwych, z czego w 161 przypadkach były to dostawy wewnątrzwspólnotowe. Spółka dotychczas nie była stroną postępowania z tytułu naruszeń przepisów ustawy SENT. W okresie 2019-2021 spółka nie otrzymała pomocy publicznej w żadnej formie. W złożonym rocznym sprawozdaniu finansowym za 2019 r. strona wskazała na brak okoliczności wskazujących na zagrożenie dla kontynuowania działalności przez podmiot.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zgromadzone

w sprawie dokumenty i informacje świadczą o dobrej kondycji finansowej spółki, a obciążenie jej w niniejszym postępowaniu karą pieniężną nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie podmiotu odbierającego, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Poza tym dolegliwość kary pieniężnej jest celowym zamierzeniem ustawodawcy i przez swoją dolegliwość wpłynie prewencyjnie na zwiększenie uwagi, samokontroli i dołożenie szczególnej staranności podczas dokonywania kolejnych przewozów towarów wrażliwych. W ocenie organu, w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.

Dalej DIAS wyjaśnił, że celem ustawy SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wprowadzony na mocy omawianej ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, które zostały ocenione jako uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów podlegających ochronie. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Prawidłowe zgłoszenie i w konsekwencji monitorowanie trasy przewozu towarów wrażliwych należy do narzędzi służących do skutecznego realizowania celów ustawy.

Następnie organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w skarżonym orzeczeniu, iż "interes publiczny", to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Pojęcie przesłanki interesu publicznego nie może zostać zrównane z interesem budżetu państwa. Nie ma bowiem podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego, jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy inną pomoc społeczną. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym.

Zdaniem organu II instancji, w przedmiotowej sprawie spółka nie wykazała, że uregulowanie kary może skutkować konsekwencjami w postaci np. utraty płynności finansowej, konieczności ograniczenia działalności czy redukcji zatrudnienia, które to przesłanki wskazywałyby na istnienie interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary. Okoliczności takich nie stwierdzono także analizując zgromadzony

w postępowaniu materiał dowodowy. Jednocześnie brak jest w sprawie nadzwyczajnych i losowych okoliczności, które rzutowałyby na niemożność wywiązania się z uregulowania należności wynikającej z decyzji i tym samym uzasadniały odstąpienie od wymierzenia przedmiotowej kary z uwagi na interes strony.

Organ zaznaczył też, że nierespektowanie przepisów dotyczących zgłaszania przewozu towarów uznanych przez prawodawcę za "wrażliwe" uniemożliwia organom prawidłowe monitorowanie tego systemu. Tego rodzaju zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem

z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Strona, jako profesjonalny przedsiębiorca, powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z drobnym uchybieniem formalnym, lecz z wykonywaniem przez stronę dostawy towaru z pominięciem obowiązków ciążących na podmiocie odbierającym, nałożonych przepisami ustawy SENT. Nie można zatem uznać za podstawę do udzielenia ulgi okoliczności świadczących o niestaranność w organizacji przewozów towarów wrażliwych, nawet jeśli było to pierwsze naruszenie ustawy SENT.

Okoliczność dokonania późniejszego zgłoszenia przewozu towaru do systemu SENT, po ujawnieniu nieprawidłowości w toku kontroli, nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu odbierającego za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, ponieważ podmiot ten obowiązany był przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, tzn. przed przekroczeniem granicy RP przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny i przekazać ten numer przewoźnikowi.

Organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził również naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego. Przewidziany w ustawie system kar nie przewiduje wartościowania przez organ przyczyn naruszenia. Ustawodawca nie wyposażył też organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmieniania w zależności od uznania administracyjnego. Dlatego też organ II instancji stwierdził, że nie mógł przychylić się do wniosku spółki

i obniżyć kary pieniężnej do wysokości minimalnej przewidzianej w ustawie SENT. Dla odpowiedzialności podmiotu odbierającego, za ujawnione w trakcie kontroli drogowej naruszenie, nie ma znaczenia okoliczność neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu.

Zdaniem DIAS zarzut błędnej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Dotyczy on możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej przewoźnikowi, nie zaś podmiotowi odbierającemu. Również zarzut naruszenia przepisów k.p.a. nie znajduje uzasadnienia, ponieważ zgodnie z art. 26 ust 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie SENT do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy o.p.

W skardze do WSA w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję DIAS spółka D, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 11, art. 6 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 2 i ust. 5 ustawy SENT przez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes odbiorcy i interes publiczny;

2. art. 22 ust. 3 ustawy SENT przez dokonanie przez organ błędnej wykładni tego przepisu oraz niewłaściwie interpretując pojęcie interesu publicznego i wskazując, że w okolicznościach niniejsze sprawy niezasadne było odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie tej przesłanki;

3. art. 22 ust. 3 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię godząc w zasadę legalizmu oraz zasadę zaufania do organu podatkowego, wyrażone w art. 120 o.p.

i art. 121 § 1 o.p., a także w zawartą w art. 187 § 1 o.p. zasadę oficjalności postępowania dowodowego, zgodnie z którą organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, związanie organów oceną prawną nie odpowiadającą wynikającemu z materiału dowodowego stanowi faktycznemu i prawnemu;

4. art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia od nałożenia na niego kary pieniężnej, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jego stronie obowiązek podatkowy;

5. art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez niezastosowanie

i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej co wynikało z przyjęcia, że w sprawie nie zachodziła przesłanka "interesu publicznego", podczas gdy odstąpienie od wymierzenia kary uzasadnione było z uwagi na obecność tej przesłanki, w tym: pominięcie przez organ przy nakładaniu kary rzeczywistej intencji ustawodawcy wprowadzenia ustawy SENT i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia należności Skarbu Państwa, eksponowanie profiskalnej roli kary pieniężnej, brak osiągnięcia korzyści majątkowej przez skarżącą oraz brak straty finansowej po stronie Skarbu Państwa i społeczeństwa, stopień i rodzaj uchybienia, legalność przewozu.

II. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 233 § 1 pkt 1, art. 187§ 1, art. 191 o.p. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej pomimo braku dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz pomimo braku wyczerpującego i wszechstronnego ustalenia i rozważenia materiału dowodowego przez organ I instancji i organ II instancji, w tym w szczególności polegające na braku wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów w zw. art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie dowodów, sprzecznej z zasadami logiki

i doświadczenia życiowego co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych

i uznaniu przez organ, że skarżąca spółka dopuściła się naruszenia przepisu art. 6 ust. 1 ustawy SENT w ten sposób, że nie dokonała zgłoszenia przewozu do elektronicznego rejestru SENT, co skutkowało wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości 87.917 zł;

2. art. 15 w zw. z art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., tj. przez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez nie rozpatrzenie sprawy "od nowa" przez organ II instancji, a jedynie oparcie się na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji;

3. art. 138 § 2 k.p.a., w związku z nieuchyleniem zaskarżonej decyzji w całości i nieprzekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ze względu na bezsporny fakt, tj. wydania przez organ I instancji decyzji z naruszeniem przepisów postępowania;

4. art. 122 i art. 187 § 1 o.p. przez brak wyczerpującego, rzetelnego

i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie przedłożonych przez stronę w toku postępowania dokumentów i pisemnego wyjaśnienia przyczyn braku wpisania w rejestrze zgłoszenia na wykonywanie transportu drogowego;

5. art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p. przez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania strony do organów podatkowych, niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy i niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, w szczególności brak kompleksowego rozważenia okoliczności przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny, pominięcie przy ocenie pojęcia "interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy wprowadzenia ustawy SENT, co doprowadziło do nałożenia kary pieniężnej pomimo nieuszczuplania należności publicznoprawnych;

6. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 o.p. w zw. z art. 21 ust. 3 ustawy SENT przez brak wszechstronnego i wyczerpującego wskazania, w jakich przypadkach byłaby możliwość zastosowania odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na przesłankę "interesu publicznego", wobec czego dopiero wtedy byłaby możliwa ocena, czy

w niniejszej sprawie zachodzi możliwość zastosowania odstąpienia, skarżący zarzucił organowi, że nie podjął wszelkich czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, niezasadne niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na "interes publiczny";

7. art. 191 i art. 121 § 1 o.p. przez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych;

8. art. 210 § 4 o.p. przez brak w uzasadnieniu decyzji wskazania wszystkich istotnych przesłanek, którymi kierował sią organ podatkowy wydający decyzję;

9. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. polegające na braku wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów w zw. art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie dowodów, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych i uznaniu przez organ, że skarżąca spółka dopuściła się naruszenia przepisu art. 6 ust. 1 ustawy SENT w ten sposób, że nie dokonała zgłoszenia przewozu do elektronicznego rejestru SENT, co skutkowało wymierzeniem kary pieniężnej w wysokości 87.917 zł, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu przez organ, że zachodzą podstawy utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

III. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa

w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji, z uwagi na naruszenie art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasad równego traktowania.

Na podstawie tak postawionych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji DIAS oraz poprzedzającej ją decyzji NCUS w celu usunięcia naruszenia prawa; ewentualnie o stwierdzenie przez Sąd nieważności w całości decyzji organów obu instancji. Ponadto skarżąca spółka wniosła o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, przeprowadzonej pod względem legalności była decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję NUCS nakładającą na skarżącą spółkę karę pieniężną w kwocie 87.917 zł za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru zgłoszenia przewozu towaru i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia oraz przekazania tego numeru przewoźnikowi.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 21 ust. 1 ustawy SENT – w brzmieniu obowiązującym w chwili dokonania naruszenia - zgodnie z którym

w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.

W kontrolowanej sprawie mieliśmy do czynienia z niewykonaniem obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 ustawy SENT. W myśli tego przepisu w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT, dotyczył bowiem przewozu oleju słonecznikowego, czyli towaru oznaczonego kodem CN1512 w ilości 23920 kg, tj. towaru wymienionego

§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia MF. Nie ma również sporu co do tego, że wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zaś skarżąca spółka była podmiotem odbierającym w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy SENT. Poza sporem jest również, iż skarżąca nie dokonała zgłoszenia powyższego przewozu do rejestru, a w konsekwencji nie uzyskała numeru referencyjnego, którego nie przekazała przewoźnikowi. Towar podlegał przewozowi do Polski z terytorium innego państwa członkowskiego UE, a mianowicie z Niemiec. Powyższe okoliczności wynikają w sposób jednoznaczny z listu przewozowego z dnia [...] czerwca 2020 r. (CMR nr [...]), zamówienia systemowego nr [...], dokumentu dostawy nr [...], faktury zakupowej nr [...], a także protokołu kontroli z [...] czerwca 2020 r. oraz wyjaśnień strony zawartych w piśmie z dnia [...] maja 2021 r.

Oceniając zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, należy wskazać, iż w kontrolowanej sprawie miały zastosowanie zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT przepisy o.p., a nie Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi powołujące się na naruszenie tego ostatniego aktu prawnego. Zgodnie z o.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 o.p.), a postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.) Ponadto organy te podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.), przy czym organ podatkowy obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.). Natomiast zgodnie z art. 210 § 4 o.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd stwierdził, że postępowanie przed organami obu instancji odpowiadało standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, zarówno w zakresie zabezpieczenia podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i realizacji odpowiadających im obowiązków organu wyznaczonych powołanymi powyżej przepisami. Okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach o.p. oraz w zgodzie z art. 191 o.p. Ponadto organy obszernie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się wymierzając skarżącemu karę pieniężną za stwierdzone naruszenie i nie korzystając z instytucji odstąpienia od kary. Uzasadnienia decyzji spełniają wymogi określone w art. 210 § 4 o.p. w stopniu umożliwiającym kontrolę przez sąd administracyjny. To, że strona nie zgadza się z tą argumentacją, nie świadczy o naruszeniu zasady zaufania do organów administracji czy też naruszeniu wspomnianego przepisu określającego elementy konieczne uzasadnienia decyzji.

W związku z tym zdaniem Sądu stan sprawy w odniesieniu do nieprawidłowości (typizacji deliktu administracyjnoprawnego) jest niewątpliwy i został on ustalony oraz udowodniony przez organ zgodnie z przepisami postępowania. Również nie budzi wątpliwości prawidłowość wyliczenia wysokości kary. Strona ponadto miała w tym postępowaniu zapewnione wszelkie gwarancje proceduralne.

Samo dokonanie zgłoszenia w dniu [...] czerwca 2020 r. o g. 13.42 po stwierdzeniu niedopełnienia tego obowiązku przez Służby Celno-Skarbowe, co

w kontrolowanej sprawie miało miejsce w dniu [...] czerwca 2020 r. o godz. 12.05, nie prowadzi automatycznie do niemożności stosowania sankcji. Wymierzenie sankcji jest następstwem stwierdzenia naruszenia obowiązku zgłoszenia, wymaganego wprost przez przepis prawa materialnego. Ponadto z treści art. 6 ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie wynika, że zgłoszenia należy dokonać przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju, a nie w jego trakcie, jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie.

Skonstruowaną w ustawie SENT odpowiedzialność i przewidzianą w art. 21 ust. 1 tej ustawy sankcję określa się mianem administracyjnej, co oznacza, że do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Wobec inflacji tej odpowiedzialności i coraz większej ilości regulacji posługujących się tą konstrukcją prawną i wręcz nadużywania przez prawodawcę instytucji sankcji administracyjnych (przede wszystkim zjawiska określanego jako "konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną") w doktrynie i judykaturze zmieniło się postrzeganie tej instytucji. Zwraca się aktualnie uwagę, iż do zachowania współczesnych standardów sankcji administracyjnych konieczne jest odejście od ich absolutystycznego rozumienia i stworzenie prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). Na konieczność uwzględnienia okoliczności indywidualizujących kary administracyjne zwraca również uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r., C - 418/14; Lex nr 2051260).

Reakcją na tę uzasadnioną krytykę są również regulacje prawa pozytywnego, w ramach których przy wprowadzaniu sankcji administracyjnych ustawa przewiduje "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych

w ramach jednostkowej sprawy. Rodzajem takiej klauzuli jest przepis art. 21 ust. 3 ustawy SENT stanowiący, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem (...) podmiotu odbierającego (...) lub interesem publicznym, na wniosek (...) podmiotu odbierającego (...) lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej,

o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W kontekście systemowym odczytywać należy tą klauzulę jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej ustawą SENT.

W niniejszej sprawie niewątpliwie nie mamy do czynienia z ważnym interesem prywatnym podmiotu odbierającego, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary, jeśli się zważy na ustaloną w toku postępowania dobrą kondycję finansową skarżącej spółki oraz brak powoływania i wykazywania okoliczności, które można byłoby zaliczyć do tej kategorii. Stąd w dalszej części uzasadnienia Sąd skoncentruje się jedynie na przesłance interesu publicznego.

Jeśli chodzi o przesłankę "interesu publicznego", w orzecznictwie charakteryzuje się ją jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 21 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (wyroki NSA: z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11; z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., II GSK 1696/19).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż nie sposób jest odwoływać się w niej do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT czy uchybień formalnych. Tego rodzaju przypadki trudno bowiem porównywać z sytuacją, gdy wymagane w dacie kontroli przepisami prawa zgłoszenie nie zostało dokonane w ogóle, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że brak takiego zgłoszenia jest jednym z najcięższych naruszeń, które w istocie uniemożliwiało realizację celów ustawy SENT. Z treści uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wprowadzony na mocy omawianej ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, które zostały ocenione jako uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów podlegających ochronie. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

Zgłoszenie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy SENT daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też brak takiego zgłoszenia jeśli nie umożliwiał, to niewątpliwie znacząco utrudniał monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.

W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się m.in. obrotem towarami objętymi systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

W ocenie Sądu w przypadku naruszenia obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy SENT sięganie po instytucję odstąpienia od kary powinna następować

w wyjątkowych sytuacjach, jako iż zachowania tego rodzaju godzą w istotę

i podstawowe cele ustawy SENT. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Niewątpliwie instytucja odstąpienia od kary ma nadzwyczajny charakter w przypadku kary wymierzanej na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT, należy zatem interpretować ją w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający i bardziej restryktywny niż w przypadku innych naruszeń. Dotyczy to niewątpliwie takich sytuacji, jak wskazywał to organ odwoławczy, kiedy to nałożenie kary doprowadziłoby do sytuacji, iż strona zmuszona byłaby w następstwie nałożenia kary do sięgnięcia po pomoc państwa.

Z takim przypadkiem nie mieliśmy do czynienia w sprawie. Natomiast argumentacja przedstawiona przez skarżącego wskazująca na błąd pracownika wywołany nieznajomością prawa oraz okoliczność, iż było to pierwsze tego rodzaju zdarzenie nie jest wystarczająca do odstąpienia od kary. Nie mogą bowiem być uwzględniane okoliczności świadczące o niedbalstwie przy dokonywaniu zgłoszeń do systemu SENT i niestaranności w prowadzeniu przedsiębiorstwa, nawet jeśli to było pierwsze naruszenie ustawy SENT. Nie można bowiem abstrahować od prewencyjnej i odstraszającej funkcji kary za naruszenie ustawy SENT. Kary te pełnią szczególnie istotną rolę w zagwarantowaniu przestrzegania rygorów wynikających z systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Trzeba również mieć na uwadze konstrukcję odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT, której elementem jest obligatoryjne nakładanie kary w określonej jednoznacznie kwocie. Interes publiczny nie powinien być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP, art. 120 o.p.). Pojęcia tego nie można zatem interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy nie doszło do uszczuplenia należności podatkowych. Ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się bowiem do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów. Ponadto trzeba pamiętać, iż w niniejszej sprawie do kontroli doszło bezpośrednio po przekroczeniu granicy kraju, a tym samym to działania Służb Celno-Skarbowych wymusiły na skarżącym zgłoszenie przewozu towarów do systemu SENT, a tym samym objęcie towaru monitoringiem, uniemożliwiając tym samym powstanie ewentualnych uszczupleń podatkowych.

Również natychmiastowe zgłoszenie przewozu towarów po ujawnieniu jego braku, nie uzasadniało odstąpienie od wymierzenia kary. Przyjęcie tej tezy oznaczałoby, że każdorazowo podmiot podlegający systemowi monitorowania przewozu towarów, co do którego w czasie kontroli stwierdzono naruszenie obowiązków określonych ustawą SENT, mógłby uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej przez dokonanie zgłoszenia lub jego korekty. W konsekwencji, we wszystkich przypadkach, w których nie przeprowadzono kontroli, a doszło do naruszenia tych obowiązków, realizacja celów ustawy nie byłaby zagwarantowana, co w konkretnych przypadkach mogłoby doprowadzić do niemożności ustalenia rzeczywistego obrotu towarem, uznanym przez prawodawcę za wrażliwy.

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących granic tej odpowiedzialności wskazać należy, że sądy administracyjne, w tym tutejszy sąd, starają się podchodzić do konstrukcji odpowiedzialności regulowanej ustawą SENT i przewidzianego jej przepisami automatyzmu kar w sposób refleksyjny, kierunkowany określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasadą proporcjonalności, w szczególności aspekcie współmierności zastosowanych kary względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT. Stanowisko takie prezentowane jest jednak w sprawach, w których trudno znaleźć jakiekolwiek sensowne argumenty za akceptacją automatyzmu karania, jak i wysokości nakładanych kar. Chodzi zatem o sprawy, w których odbierający dokonali zgłoszenia realizując wymóg ustawy,

a w treści formularzy zgłoszeniowych występują oczywiste omyłki (np. tzw. literówki

w numerach rejestracyjnych pojazdów, itp.). Taki kierunek aktywizmu sądów wojewódzkich znajduje oparcie w orzecznictwie NSA (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 1 lipca 2021 r., II GSK 145/21). W niniejszej sprawie występuje zupełnie inna sytuacja, bowiem na polski obszar celny został wprowadzony "wrażliwy" towar bez żadnego zgłoszenia. Akceptacja możliwości odstępowania lub miarkowania kary

z powodu następczego dokonania zgłoszenia, będącego reakcją na stwierdzoną podczas kontroli nieprawidłowość stałaby się "furtką" do nadużywania i omijania nakazów i obowiązków wynikających z ustawy SENT służącej zapobieganiu

i zwalczania nielegalnego obrotu paliwami płynnymi lub innymi towarami wrażliwymi wskazanymi w tej ustawie.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wymierzona w sprawie kara pieniężna za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Nie można tracić z pola widzenia, że w niniejszej sprawie skala stwierdzonych naruszeń nie miała nieistotnego charakteru

i w konsekwencji uniemożliwiała osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Przesłanki określone w art. 21 ust. 3 ustawy SENT badane w ramach tzw. uznania administracyjnego zostały przez organy rozważone w sposób niewykraczający, zdaniem sądu, poza granice tego uznania. Zasadnie zatem organy obu instancji nie dopatrzyły się, aby względy nadrzędne, o których mowa była powyżej, przemawiały za odstąpieniem od nałożenia kary. W toku postępowania nie stwierdzono, aby zaistniały szczególne okoliczności, które realizację obowiązku ustawowego czyniłyby, jeśli nie generalnie niemożliwą, to co najmniej krańcowo trudną i przez to zasadniczo odmienną od okoliczności zazwyczaj wymuszających zgłaszanie danych w systemie SENT.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zatem nie sposób doszukać się przesłanek związanych z wyżej wymienionymi wartościami istotnymi dla całego społeczeństwa, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary. Podkreślić ponadto należy, iż w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20 oraz wyrok NSA z 13 marca 2019 r.,

II FSK 3478/18).

Nie doszło też do zarzucanego naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Przepis ten reguluje instytucję odstąpienia wymierzenia kary nakładanej na przewoźnika, którym niewątpliwie skarżącą spółka nie była w przypadku kontrolowanego przewozu.

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wbrew zarzutom skargi zasadnie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny, czy też prowadziły postępowanie mając na celu wydanie orzeczenia o ustalonej z góry treści.

W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.