Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 6/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art. 77, art 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za maj 2020 r. oraz z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za kwiecień 2020 r.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do tut Sądu przez H. K. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z [...] nr [...] - wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.- dalej ustawa COVID-19) – którą utrzymano w mocy decyzje tego organu z [...] nr [...] i nr [...] odmawiające stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc kwiecień i maj 2020 r.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący prowadzący działalność gospodarczą zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020r. za osoby ubezpieczone.

Ponieważ wniosek został nieprawidłowo sporządzony, bowiem przedmiotowe zwolnienie winno dotyczyć skarżącego, jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą - o czym został on poinformowany pismem organu z dnia 29.05.2020r., w dniu 1 czerwca 2020r. skorygował on swój wniosek RDZ wnosząc o zwolnienie dotyczące składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie zdrowotne za miesiące kwiecień i maj 2020 r.

Decyzjami z dnia [...] nr [...] i nr [...] odmówiono stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc kwiecień i maj 2020 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania składek (o którym mowa w art. 31 zo ust. 2 i ust. 4 tej ustawy) jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik zwolniony jest z obowiązku ich składania. Na koncie strony brak jest deklaracji rozliczeniowej za miesiące kwiecień i maj 2020 r., wobec czego wnioskodawcy nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za okresy kwietnia i maja 2020 r.

Pismem z 3 września 2020 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie obu spraw wskazując, że nie musiał składać deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za kolejne miesiące jeżeli nie zmieniły się dane w ostatnio złożonej deklaracji. Taka zasada jest zawarta także (jak podnosił skarżący) na stronie ZUS w zakładce "Biblioteka ZUS", zatem złożenie przez niego deklaracji rozliczeniowej za luty 2020r. było wystarczające do zastosowania przez organ żądanego zwolnienia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 31zq ust.8 w/w ustawy z dnia 02.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa o COVID-19 ) wskazaną na wstępie decyzją z [...] utrzymał w mocy własne decyzje z [...] znak: [...] oraz [...], stwierdzając w uzasadnieniu, iż po ponownej analizie sprawy oraz analizy konta ubezpieczeniowego skarżącego, w wydanej decyzji stwierdzono, iż ustawowy wymóg, wynikający z art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, nie został spełniony przez skarżącego.

Organ zaznaczył, że zgodnie z w/w przepisem, bezwzględnym warunkiem zwolnienia płatnika składek z obowiązku ich opłaty – w niniejszej sprawie za miesiące marzec-maj 2020r. - jest nie tylko złożenie przez płatnika składek wniosku o przedmiotowe zwolnienie zwanego "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", nie później niż do dnia 30.06.2020 r., ale także do tego dnia, tj. do dnia 30.06.2020r. należy ostatecznie złożyć deklaracje rozliczeniowe, o jakich mowa w tym przepisie, za okres żądanego zwolnienia, czego wnioskodawca nie uczynił w zakreślonym terminie - stosowne dokumenty rozliczeniowe zostały złożone 20 sierpnia 2020 r.

We wniesionej od tej decyzji skardze skarżący zwrócił się o jej zmianę, by w związku ze szczegółowymi przepisami "Tarczy COVlD 19" zwolniono go z opłacania składek za kwiecień, maj 2020 r. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja ZUS jest z gruntu niesprawiedliwa i zupełnie pomija okoliczności, które spowodowały brak przekazania dokumentów DRA za kwiecień, maj 2020r w wymaganym ustawą terminie tj. do 30 czerwca 2020r. Według niego ta kwestia jest zagmatwana i czuję się w pewnej mierze ofiarą złej informacji jaką telefonicznie uzyskał w ZUS w marcu 2020r. na początku swoich starań o okresowe zwolnienie z płacenia składek. Z informacji tej wynikało że jako zatrudniający pracowników w spółce cywilnej powinien złożyć wniosek jako podmiot płacący składki nie tylko za siebie ale też za pracowników. Ta błędna informacja spowodowała odrzucenie jego pierwszego wniosku RDZ z dn. 06.04.2020 r. ze względów merytorycznych. Odrzucenie wniosku nastąpiło dopiero na przełomie maja i czerwca 2020r tj. po około 2 miesiącach od dnia złożenia wniosku. W przekonaniu, że formalne aspekty samego wniosku są spełnione utwierdził go fakt, że w telefonicznej informacji o odrzuceniu wniosku przedstawiciel ZUS nie poinformował go, że oprócz błędu merytorycznego ma on braki formalne tj. brak deklaracji DRA. Już wtedy w systemie elektronicznym ZUS powinny być uwidocznione wymagane deklaracje za marzec, kwiecień, maj 2020r. Sytuacja ta pokazuje, zdaniem skarżącego, okoliczności w jakich znalazł się on jako płatnik składek ZUS, ale też obrazuje ogrom wyzwań przed jakim stanął sam ZUS.

Podkreślił, że gdyby ZUS w ocenie jego odrzuconego wniosku z 06.04.2020r zwróciłby uwagę na brak w systemie deklaracji DRA za poprzednio wymienione okresy, na pewno mając tą świadomość uzupełniłby te formalne braki. Dlatego też składając 01.06.2020r kolejny wniosek RDZ uwzględniający merytoryczne zastrzeżenia ZUS, był przekonany, że tak jak pierwszy wniosek spełnia on kryteria formalne - między innymi konieczność złożenia deklaracji DRA do 30 czerwca 2020.

Końcowo wskazał, iż okres początku pandemii COVID-19 był dla niego jako współwłaściciela A S.C NIP [...] bardzo trudny. Prowadzone były w tym czasie roboty w zasobach mieszkaniowych B w S., gdzie odnotowano pierwsze przypadki zakażenia na Opolszczyźnie. Wcześniej w końcu stycznia 2020r. był na L- 4 w związku uporczywym kaszlem, co skończyło się aplikowaniem sterydów. W atmosferze pełnej obaw o przyszłość w związku z pandemią oraz problemami kontynuacji robót w bardzo trudnych pandemicznych warunkach, umknęła mu konieczność złożenia do 15.03.2020 deklaracji za luty 2020 jako deklaracji, w której nie ma żadnych zmian w stosunku do standardowych składek ZUS. Jako płatnik składek opłacający je tylko za siebie, nie ma on obowiązku składania co miesiąc deklaracji DRA, jeżeli nie ma żadnych zmian składek w stosunku do standardowych. Reguła ta zawarta jest między innymi w "ABC płatnika składek, znajdującej się na oficjalnej stronie ZUS w zakładce "Biblioteka ZUS". Informacja o tytule "Kiedy nie trzeba składać deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA "ma brzmienie: "Nie musisz składać deklaracji rozliczeniowej /ZUS DRA/ za kolejne miesiące jeżeli nie zmieniły się dane wykazywane w deklaracji, którą złożyłeś jako ostatnią". Dlatego też, składając wprawdzie po terminie (zamiast 15.03.2002 to 05.05.2020 r.) deklarację za luty 2020r. ze "standardowymi" składkami, skarżący był przekonany, że zgodnie z w/w informacją nie musi składać deklaracji za kolejne miesiące tj. marzec, kwiecień, maj - aż do momentu gdy np. z powodu choroby nie dojdzie do zmiany wysokości tych składek. Jednocześnie zgodnie z obowiązującymi przepisami składał, jako że spółka jest osobnym płatnikiem składek ZUS, za te miesiące deklaracje DRA za jej pracowników. Gdyby zatem skarżący miał przekonanie o konieczności składania deklaracji DRA za kwiecień, maj 2020 r., jako płatnik prowadzący działalność gospodarczą i opłacający składki ZUS tylko za siebie, to złożyłby te deklaracje, tak jak za pracowników. Był jednakże przekonany że składając deklarację za luty 2020r. dn. 05.05.2020 spełnione zostały warunki formalne wsparcia w związku z pandemią, bo na bazie tej deklaracji system jak zwykle "sklonuje" deklaracje za marzec, kwiecień, maj 2020r. Stąd też skarżący czuje się pokrzywdzony decyzją ZUS odmawiającą mu zwolnienia z opłaty składek ZUS za kwiecień i maj 2020 r., pomimo, że spełnia wszystkie wymogi merytoryczne, a także dopełnił należytej staranności w procesie starania się o zwolnienie z płacenia składek ZUS za kwiecień, maj 2020 r. w związku z " tarczą COVID 19".

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując dodatkowo, iż podniesione w niej zarzuty nie znajdują oparcia w prawnym i faktycznym stanie sprawy. Organ przeprowadził właściwie postępowanie dowodowe w sprawie i na jego podstawie ustalił prawidłowy stan faktyczny oraz zastosował właściwie przepisy prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej jako: ppsa, zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to narusza prawo.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS, którą organ odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie zdrowotne za miesiące kwiecień i maj 2020r.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Jednocześnie, w myśl art. 31zq ust. 3 ustawy o COVD-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Podkreślić przy tym należy, że do postępowania prowadzonego przez ZUS w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek, na podstawie art. 180 kpa oraz art. 123 usus, mają zastosowanie przepisy kpa.

W zaskarżonej decyzji organ rentowy, odwołując się do brzmienia art. 31zq ustawy o COVID-19, stwierdził, że skarżący w ustawowym terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych dotyczących miesiąca kwietnia i maja 2020 r. i w związku z tym nie ma prawa do zwolnienia.

Orzekając w sprawie niniejszej Sąd, w wyniku dokonanej analizy akt sprawy, uznał, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów wynikających z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa.

Stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa, wydanie prawidłowej decyzji w postępowaniu administracyjnym powinno każdorazowo być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego istniejącego w sprawie. Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 kpa decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty przyjęto za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.

Konstrukcja prawidłowego uzasadnienia faktycznego powinna spełniać szereg postulatów odnośnie treści i formy, ale przede wszystkim powinno być ono konsekwencją dokonań dowodowych organu i zawierać wszechstronną ocenę materiału dowodowego sprawy, traktowanego jako jednolita całość. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej, jak również stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny decyzji dotkniętej takimi wadami. Poza tym, zgodnie z wynikającą z art. 80 kpa zasadą swobodnej oceny dowodów, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ powinien ustalając stan faktyczny sprawy opierać się na całym materiale dowodowym zebranym w sprawie. Ocena tego materiału powinna być wszechstronna i obejmować nie tylko dowody uwzględnione przy podejmowaniu decyzji, ale i dowody, którym odmówiono przymiotu wiarygodności. Ponadto w razie wątpliwości powinien niektóre dowody przeprowadzić z urzędu, a jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, dla ich wyjaśnienia należy przesłuchać stronę (art. 86 kpa). Naruszenie powyższych zasad postępowania powoduje, że rozstrzygnięcie sprawy opiera się na dowolnej ocenie dowodów, wykraczającej poza granice zastrzeżonej dla organu swobody.

W rozpoznawanej sprawie zasady te nie zostały przez organ zachowane. Sporządzone przez organ uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bowiem zbyt lakoniczne i nie wyjaśnia w sposób jasny i wyczerpujący okoliczności złożenia przez stronę skarżącą deklaracji rozliczeniowej należnej za kwiecień i maj 2020 r., kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z lektury akt wynika, że skarżący wywiązał się z wprawdzie z samego obowiązku złożenia stosownych dokumentów rozliczeniowych za omawiane miesiące 2020 r., jednakże Zakład przyjął, że złożenie przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych miało miejsce po 30 czerwca 2020 r. tj. wymagane deklaracje skarżący złożył 20.08.2020r.

Skarżący w skardze podnosi, że składając wprawdzie po terminie - zamiast 15.03.2020 r. to 05.05.2020 r. - deklarację za luty 2020r. ze "standardowymi" składkami, był przekonany, że nie musi składać deklaracji za kolejne miesiące tj. marzec, kwiecień, maj aż do momentu, gdy np. z powodu choroby nie dojdzie do zmiany wysokości tych składek.

Mając powyższe na uwadze Sąd zwraca uwagę, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego na żadnym jej etapie nie otrzymał on od organu informacji o braku przesłania wypełnionych w terminie dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r. Przynajmniej z przesłanych sądowi akt nie wynika, aby Zakład, po złożeniu wniosku w sprawie, a przed 30 czerwca 2020 r., w jakikolwiek sposób zakomunikował płatnikowi, że wniosek rodzi obowiązek złożenia dokumentów w terminie do 30 czerwca 2020 r. i od tego zależne jest przedmiotowe zwolnienie. Ta okoliczność stanowi istotę obecnych zarzutów skargi, w której skarżący zwraca szczególną uwagę na brak jakiejkolwiek informacji ze strony organu co do braków formalnych złożonego wniosku.

Zaniechanie organu rentowego w tym zakresie stanowi istotne uchybienie reguł postępowania z perspektywy praw strony. Zgodnie bowiem z treścią art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto przepisy regulują obowiązek organów administracji publicznej, w sprawach wszczętych na żądanie strony, do wskazania stronie przesłanek od niej zależnych, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a kpa). Przywołana regulacja stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 kpa. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości.

Zdaniem Sądu, w realiach rozpatrywanej sprawy organ - kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 kpa - powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów - zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Takich jednak działań ze strony organu zabrakło. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., wówczas skarżący miałaby szansę dotrzymać terminu i złożyć wymagany dokument.

Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego przepisy ustawy o COVID-19 było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio nie korzystali. W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z kpa obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.

Jeżeli więc ZUS - na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych - posiadał wiedzę, że skarżący nie złożył wymaganych deklaracji rozliczeniowych, powinien był zakomunikować to stronie niezwłocznie po wpłynięciu do organu wniosku, a najpóźniej przed upływem terminu z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID -19. Nieudzielenie stronie powyższych informacji narusza art. 9 i art. 79a § 1 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jako że skarżący mógłby uczynić zadość temu obowiązkowi do 30 czerwca 2020 r. Zdaniem Sądu, uchybienia w toku postępowania ze strony organu nie mogą negatywnie wpływać na prawa strony, nawet jeżeli ona nie złożyła od razu deklaracji w terminie. Organy powinny mieć przede wszystkim na uwadze dobro strony w postaci prawa do zwolnienia z opłacenia składek w tym trudnym okresie stanu pandemii. Dlatego przestrzeganie przez organ wskazanych przepisów kpa musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanym spełnienie warunków zwolnienia, nawet jeżeli oni nie dopełnili od razu obowiązku w zakresie złożenia deklaracji. Brak informacji ze strony organu nie może przyczyniać się do negatywnych skutków dla strony (wyrok WSA w Olsztynie z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 805/20, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 647/21, wyrok NSA z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I GSK 496/21).

Jednocześnie Sąd zwraca także uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Powyższe przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia (16 grudnia 2020 r.), to obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Sąd dostrzega, że w dacie wydania decyzji w niniejszej sprawie, przepisy art. 15zzzzzn2 nie obowiązywały, jednak nie mogą one być obecnie przez sąd pomijane. Przywołana regulacja wyznacza bowiem też kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom ze skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie COVID-19 tej bardzo korzystnej regulacji prawnej z punktu widzenia interesów płatników. Podkreślić też należy, że płatnicy składek nie powinni być różnie traktowani w zależności od tego, kiedy zostanie rozpatrzony ich wniosek, tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czy po tej dacie, co ma znaczenie przy obowiązkach organu o pouczaniu w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21).

Rozpatrując ponownie sprawę organ, w oparciu o posiadane dokumenty urzędowe, jednoznacznie i skrupulatnie wyjaśni termin złożenia przez skarżącego dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r. Jednocześnie organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mając na uwadze, że skarżący nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). W związku z powyższym organ zobowiązany będzie wyznaczyć skarżącemu 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższy przepis, choć wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, obejmuje zdarzenia mające miejsce podczas obowiązywania stanu epidemii tj. od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania.

W tym stanie sprawy Sąd - stwierdzając, że doszło do naruszenia norm postępowania zawartych w art. 7, 9, 77 § 1, 79a § 1, 80 i 107 § 3 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art.135 ppsa, uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z [...] oraz poprzedzających ją decyzji z [...] nr [...] i nr [...] odmawiających stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc kwiecień i maj 2020 r.