Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 170/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1, art. 8, art. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Protokolant st. ref. Karolina Jóźwik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2020 r. spraw ze skarg Skarbu Państwa reprezentowanego przez [...] i Prokuratora [...] w [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego Skarbu Państwa reprezentowanego przez [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [...], jako reprezentanta Skarbu Państwa o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2019 r., znak [...], którą umorzone zostało jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...], w sprawie zastosowania przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w stosunku do części nieruchomości w [...], ul. [...], dla której prowadzona była księga wieczysta nr [...], należącej uprzednio do J. K., w związku z Układem pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] i [...] dotyczącym załatwienia spraw finansowych.

Stan sprawy był następujący:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] Minister Finansów umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne, wszczęte z urzędu, w związku z wnioskiem Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...], w sprawie zastosowania ustawy z 1968 r. w stosunku do części nieruchomości położonej w [...], ul. [...], dla której prowadzona była księga wieczysta nr [...] (obecnie księgi wieczyste [...], [...] i [...]), należącej uprzednio do J. K., w związku z Układem pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem [...] i [...] dotyczącym załatwienia spraw finansowych, podpisanym dnia [...] listopada 1954 r. (dalej jako: Układ).

W toku przeprowadzonego postępowania Minister Finansów ustalił, że:

- nie są znane dowody potwierdzające, iż w wykonaniu Układu, zostało przyznane odszkodowanie za utratę praw do nieruchomości, należących uprzednio do J. K. lub jej spadkobierców,

- nieruchomość położona w [...], ul. [...], została objęta skutkami dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr [...] poz. [...]; dalej: Dekret),

- K. K. oraz J. K. byli współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości od dnia 30 czerwca 1942 r.

- J. K. nabył obywatelstwo [...] 24 czerwca 1949 r., a K. K. nabyła obywatelstwo [...] najwcześniej w 1946 r.

- byli współwłaściciele złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], natomiast orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1959 r. odmówiono dotychczasowym współwłaścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

W tych okolicznościach organ stwierdził, że w odniesieniu do własności nieruchomości nie jest możliwe stwierdzenie zastosowania postanowień Układu w niniejszej sprawie, ponieważ utrata własności gruntu nastąpiła przed nabyciem obywatelstwa [...] przez dotychczasowych właścicieli. W odniesieniu do użytkowania wieczystego nieruchomości (własność czasowa) także nie jest możliwe stwierdzenie zastosowania postanowień układu w niniejszej sprawie, ponieważ utrata tego prawa nastąpiła po zawarciu Układu. Wobec braku przesłanek do stwierdzenia stanu przejścia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych z [...] nieruchomości objętej postępowaniem, należało umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie w tej sprawie. Postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, skoro nie wystąpił stan prawny podlegający stwierdzeniu w formie decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 2 ustawy z 1968 r.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [...], jako reprezentanta Skarbu Państwa o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2019 r., znak [...].

Uzasadniając swoje stanowisko Minister Finansów wskazał, że obowiązany jest do oceny zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 1, art. 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 1968 r., tj. zbadania czy dana nieruchomość lub prawo podlegało przejściu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, tzn.:

1) czy prawo własności do danej nieruchomości lub uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania lub z ograniczonych praw rzeczowych były ustanowione na rzecz obywatela państwa obcego lub zagranicznych osób prawnych,

2) czy prawo własności do danej nieruchomości lub uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania lub z ograniczonych praw rzeczowych było przedmiotem nacjonalizacji lub innego przejścia na rzecz Skarbu Państwa,

3) czy spełnione zostały inne warunki wynikające z właściwej umowy międzynarodowej, znajdującej zastosowanie w danej sprawie.

Należało więc zbadać, czy właściciele ww. nieruchomości (lub ich spadkobiercy) posiadali - w okresie wymaganym przez Układ - obywatelstwo [...] oraz czy utracili prawo własności nieruchomości w sposób określony w tymże Układzie. Obie przesłanki powinny zostać spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2011 r., znak L.dz. [...], nieruchomość oznaczona hip. nr [...] stanowiła niepodzielną współwłasność: C. z K. K. co do [...] części oraz J. z K. K. i S. G. co do [...] części. Z postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] września 1947 r. J. K., córka D. i C. z K. małżonków K., została uznana na wniosek męża J. K. za zmarłą, a za datę jej śmierci przyjęto dzień 30 czerwca 1942 r.Spadek po J. K. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] Wydziału [...] Cywilnego z dnia [...] listopada 2012 r., sygn. akt [...] nabyli: córka K. K. i syn J. K..

Z pisma Prokuratury Regionalnej w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r.. załączonego do akt sprawy, wynikają okoliczności uprawdopodobniające, że J. K. (G. K.), były współwłaściciel nieruchomości, posiadał obywatelstwo [...], nabyte przez naturalizację w dniu 24 czerwca 1949r.

Z pisma Prokuratura Prokuratury Regionalnej w [...] z dnia 17 października 2018 r. wynika z kolei, że zgodnie z ustawodawstwem [...] w latach 1934 - 1948 kobieta, która jeszcze nie była obywatelką [...], była zobowiązana do złożenia w ciągu 12 miesięcy od przyznania jej mężowi świadectwa naturalizacji oświadczenia, że chce nabyć [...] obywatelstwo. K. K. zawarła drugi związek małżeński z F. G., który nabył obywatelstwo [...] w dniu 22 sierpnia 1946 r. Należy więc uznać, że K. K. nabyła obywatelstwo [...] najwcześniej w 1946 r.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2012 r., sygn. akt [...] spadek po J. K., ostatnio stale zamieszkałemu w [...], zmarłemu dnia 7 stycznia 2007 r., nabyły na podstawie testamentu córki J. H. i J. R., natomiast spadek po K. K., ostatnio stale zamieszkałej w [...], zmarłej dnia 26 listopada 2005 r. nabyła na podstawie testamentu córka H. B..

Z dniem 21 listopada 1945 r., na podstawie art. 1 dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy [...]. Orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] lutego 1959 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dotychczasowym współwłaścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

W myśl art. 4 (2) Układu, w stosunku do roszczeń związanych z przepisami nacjonalizacyjnymi, wywłaszczeniowymi i innymi podobnymi, za datę, w której roszczenie powstało, należy uważać datę, w której odnośna ustawa lub dekret zostały ogłoszone, z wyjątkiem roszczeń, wynikających z zarządzeń opartych na ustawach i dekretach oznaczonych 9, 11, 12 w wykazie załączonym do Układu. Dekret został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 21 listopada 1945 r., natomiast K. K. oraz J. K. nabyli obywatelstwo [...] odpowiednio w 1946 r. i 1949 r. Organ zatem uznał, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w artykule 4 Układu, a w konsekwencji postanowienia tego Układu nie mogą znaleźć zastosowania, bowiem współwłaściciele nie posiadali obywatelstwa w dniu przejęcia nieruchomości.

W konsekwencji, w ocenie organu nastąpiła bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 Kpa, przez brak konkretnej sprawy, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie obowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu W zakresie postępowań prowadzonych na podstawie ustawy z 1968 r. przedmiotem postępowania jest ustalenie wystąpienia takiego stanu prawnego, w którym określone prawa przeszły na Skarb Państwa, a roszczenia wynikające z tego przejścia, przysługujące uprzednim właścicielom wygasły wskutek zawarcia układów indemnizacyjnych (art. 2 ust. 1 ustawy). Ustalenie to prowadzi do stwierdzenia, w formie decyzji deklaratoryjnej, przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w związku z zawarciem określonego układu indemnizacyjnego. Ustalenie, że nie nastąpiło przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz wygaśnięcie roszczeń na podstawie układów indemnizacyjnych, wskazuje, że nie zaistniał stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy międzynarodowej o uregulowaniu roszczeń finansowych w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W opinii organu oznaczało to oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy, a zatem, że nie istnieje przedmiot postępowania. W tej sytuacji postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji deklaratoryjnej w oparciu o przepisy ustawy 1968 r. stało się bezprzedmiotowe, gdyż organ nie miał żadnych podstaw do wydania takowego rozstrzygnięcia, bowiem ustawa z 1968 r. nie przewiduje wydania przez Ministra Finansów decyzji odmawiającej stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. W ocenie organu decyzja odmowna może być wydana tylko wówczas, gdy została wyraźnie przewidziana przepisami prawa, a przepis art. 2 ustawy z 1968 r. takiej możliwości nie wskazuje.

W konsekwencji powyższego, skoro w niniejszej sprawie nie wystąpił stan podlegający stwierdzeniu w formie decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 2 ustawy z 1968 r., zdaniem organu postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Z takim stanowiskiem nie zgodził Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta [...] zaskarżając w całości decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2019r. znak: [...] i zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego, tj:

- art. 105 par. 1 kpa poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji braku podstaw do jego zastosowania;

- art. 8 § 2 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania poprzez wydawanie przez Ministra Finansów różnych rozstrzygnięć w podobnych stanach faktycznych i prawnych.

Wskazując na powyższe naruszenia Prezydent [...] wniósł o :

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Z decyzją Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2019r. nie zgodził się również Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...], zaskarżając ją w całości. Prokurator zarzucił organowi naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez uznanie niniejszego postępowania za bezprzedmiotowe i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Ministra Finansów o jego umorzeniu, podczas gdy brak było ku temu podstaw i organ winien podjąć decyzję merytoryczną w sprawie. W konsekwencji Prokurator wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wobec naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także zastosowanie innych przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa również w stosunku do decyzji poprzedzającej zaskarżaną decyzję, zgodnie z przepisem art. 135 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skarg skarżący podnieśli, Minister bezpodstawnie uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy uznając niniejsze postępowanie za bezprzedmiotowe. Przy tak powołanej argumentacji organu prawidłową decyzją winna być odmowa stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych nie zaś decyzja umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skarżący wskazywali w skargach, że niniejsze postępowanie nie zostało wszczęte z urzędu, a zostało zainicjowane wnioskiem uprawnionego podmiotu - prokuratora, który domagał się w swoim wniosku wszczęcia i przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji merytorycznej w sprawie. O bezprzedmiotowości postępowania można byłoby mówić wówczas, gdyby nie było podmiotu, w stosunku do którego można byłoby wydać decyzję lub gdyby nie było przedmiotu, w stosunku do którego można byłoby wydać decyzję, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 17 lipca 2020r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 170/20 oraz IV SA/Wa 171/20 oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt. IV SA/Wa 170/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 dalej ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargi należy uznać za zasadne.

Przedmiotem skarg była decyzja Ministra Finansów z dnia z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu dnia [...] czerwca 2019 r., znak [...]., umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Jako podstawę wydania decyzji organ przywołał art. 105 §1 kpa.

Stanowiący podstawę prawną umorzenia postępowania przepis art. 105 § 1 k.p.a. stwierdza, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania występuje w sytuacji, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot postępowania administracyjnego (sprawę administracyjną), określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może być spowodowana zarówno przyczynami o charakterze podmiotowym, jak i przedmiotowym, gdyż stanowiąca przedmiot tegoż postępowania sprawa administracyjna, jako sprawa indywidualnie załatwiana w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ administracji publicznej (art. 1 pkt 1 k.p.a.), jest połączeniem elementów tak podmiotowych, jak i przedmiotowych.

Przesłanka bezprzedmiotowości może być spełniona w szczególności, gdy przepisy prawa materialnego nie przewidują możliwości konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego (to jest organu administracji publicznej i indywidualnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie temu organowi) w formie decyzji administracyjnej. Innym słowy postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest sprawa indywidualna rozstrzygana decyzją administracyjną przez właściwy organ administracji, jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, decyzyjnej ingerencji organu w sferę określonych praw i obowiązków.

Zdaniem Sądu taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła.

Przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr 12, poz. 65), które stanowiły również podstawą orzekania w niniejszej sprawie, stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 2 tej ustawy, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości (...) następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Po myśli art. 5 ust. 2, ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.

Jak wyżej podkreślono, o bezprzedmiotowości postępowania można byłoby mówić wówczas, gdyby nie było podmiotu, w stosunku do którego można byłoby wydać decyzję lub, gdyby nie było przedmiotu, w stosunku do którego można byłoby wydać decyzję.

W niniejszej sprawie istnieją następcy prawni osoby, do której należała nieruchomość wymieniona w decyzji Ministra Finansów. Oczywistym jest też, że istniał i istnieje Skarb Państwa, na rzecz którego miała zostać wydana decyzja. Nie zaistniały więc podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego z przyczyn podmiotowych.

Nie zaistniały też przesłanki do umorzenia postępowania z przyczyn przedmiotowych. Istnieje nieruchomość, w odniesieniu do której miała być wydana decyzja. Oczywistym jest też, że istniały przepisy prawa powszechnie obowiązującego, które mogły stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia, to jest ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Zdaniem Sądu, ww. ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. w swoich przepisach nie reguluje wyłącznie uprawnień dla organu w zakresie możliwości wydawania decyzji pozytywnych tj. decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, o których mowa w tym przepisie nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych przejścia na rzecz Skarbu Państwa konkretnych praw obywateli państw obcych, konieczne było ustawowe uregulowanie kwestii dotyczących nacjonalizowanych nieruchomości zarówno w sposób pozytywny ( stwierdzający przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa) jak i negatywny ( odmawiającej stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa). W tym miejscu należy jeszcze wskazać, podzielając w tym zakresie stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu 7 Sędziów z dnia 17 maja 1999 roku, OSA 2/98 ( por. ONSA 1999, nr 4, poz. 110), iż celem ustawy było nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, lecz uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które zostały przejęte przez Państwo. Zatem orzeczenie o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego miałoby wyłącznie charakter procesowy i stanowiłoby powagę rzeczy osądzonej jedynie w ramach określonych uwarunkowań prawnych sprawy. W razie zmiany tych uwarunkowań, wobec zmiany stanu możliwe będzie procedowanie w tym samym przedmiocie, lecz w ramach innych uwarunkowań formalnych. Istnieje zatem zasadnicza różnica czy w postępowaniu dotyczącym stwierdzający przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa zostanie wydana decyzja merytoryczna czy też decyzja procesowa. Reasumując - Minister Finansów wydając decyzję o umorzeniu postępowania, w sytuacji gdy nie było przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia, naruszył art. 105 § 1 k.p.a. Jest to naruszenie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oczywiste, pozostające w jawnej sprzeczności z treścią art. 105 § 1 k.p.a. i mające wpływ na wynik sprawy. Wydanie bowiem decyzji merytorycznej ( pozytywnej bądź negatywnej), a nie decyzji procesowej (umarzającej postępowanie), uregulowałoby ostatecznie kwestie związane ze stwierdzeniem przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Minister Finansów miał zatem obowiązek rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę. Tym samym w ocenie Sądu podzielić należy te zarzuty skarg, które odnoszą się do kwestii, iż Minister Finansów nie miał podstaw do tego, by umorzyć postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

Przechodząc do oceny zarzutu podniesionego w skardze Prezydenta [...], tj. naruszenia zasady pogłębiania zaufania wskazanej w art. 8 § 2 kpa poprzez wydawanie przez Ministra Finansów różnych rozstrzygnięć w podobnych stanach faktycznych i prawnych należy uznać, że chociaż każda sprawa rozpatrywana jest przez organ indywidualnie, w tego rodzaju postępowaniach jak kontrolowane wytknięte rozbieżności nie mają uzasadnienia.

Reasumując należy stwierdzić, że zarzuty skarg, przede wszystkim naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. okazały się zasadne. Organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, dokonał prawidłowej wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, jednak umorzył postępowanie w miejsce jego merytorycznego rozstrzygnięcia, co skutkować musiało uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.

Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i rozstrzygnie sprawę merytorycznie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.