Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1185/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie | w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r., I SA/Kr 718/14 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 marca 2014 r., którą ponownie organ utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 grudnia 2012 r. nr [...] o odmowie umorzenia skarżącej D. Ł. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne - w łącznej kwocie 5 948,15 zł i przekazał organowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd zaznaczył, że sprawa była już oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 11 września 2013 r., I SA/Kr 401/13 uchylił poprzednią decyzję organu wydaną w II instancji w dniu 25 stycznia 2013 r. Zdaniem Sądu organ nie wykonał zawartych w ww. wyroku dyrektyw. Przede wszystkim w toku ponownego rozpatrywania sprawy organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Wbrew wyraźnym zaleceniom wskazanym w ww. wyroku organ nie uzasadnił w należyty i przekonywujący sposób dlaczego w rozpoznawanej sprawie uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność składek. Podobnie jak w decyzji uchylonej ww. wyrokiem, organ nie skonfrontował sytuacji skarżącej w odniesieniu do poszczególnych przypadków świadczących o całkowitej nieściągalności. W szczególności organ nie odniósł się do zmienionej sytuacji w jakiej znalazła się skarżąca po prawomocnym wyroku rozwodowym. Zdaniem Sądu trudno było ocenić zasadność stwierdzenia przez organ możliwości wyegzekwowania zaległych składek mając na uwadze, że zebrane w toku postępowania dokumenty potwierdziły trudną sytuację skarżącej. Jeżeli w ocenie organu zaistniały braki w zakresie dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia skarżącej, a mogło to mieć wpływ na możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, to organ powinien wezwać skarżącą o przedłożenie stosownych dokumentów określając jednocześnie konsekwencje braku ich doręczenia. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena sytuacji skarżącej miała charakter uproszczony, powierzchowny i rutynowy, przez co doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy po raz kolejny utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji z dnia 17 grudnia 2012 r.

Organ ustalił, że skarżąca, jako płatnik składek była zgłoszona w ZUS-ie w okresie od 14 lutego 2011 r. do 20 lutego 2012 r. Skarżąca prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie usług fotograficznych, na rozpoczęcie której przyznano jej pomoc publiczną z Europejskiego Funduszu Społecznego w kwocie 40 000 zł. Niedopełnienie obowiązku opłacania przewidzianych prawem składek na ubezpieczenie społeczne, skutkowało wszczęciem przez Dyrektora ZUS postępowania egzekucyjnego w zakresie zaległości za okres od maja 2011 r. do sierpnia 2011 r. (skarżąca uregulowała zaległości za okres od lutego do kwietnia 2011 r.) i było bezskuteczne. Przy czym organ znaczył, że nie występował jeszcze o prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, a skarżąca nie wystąpiła również z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, ponadto posiadała ona następców prawnych - nie można zatem było stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Skarżąca do grudnia 2012 r. razem z synem utrzymywała się z alimentów w kwocie 1 600 zł będących zabezpieczeniem na czas toczącej się sprawy rozwodowej. Natomiast w wyroku rozwodowym z dnia 11 grudnia 2012 r. przyznano skarżącej alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie. Decyzją z dnia 19 marca 2014 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. przyznał skarżącej zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości 256 zł na okres od 1 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. W dacie rozstrzygania skarżąca zamieszkiwała w użyczonym pokoju u swoich rodziców. Skarżąca była nadal osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie posiadała żadnych nieruchomości ani ruchomości, utrzymywała się z kwoty alimentów w wysokości 400 zł miesięcznie. Natomiast jej syn już nie pozostawał z nią we wspólnym gospodarstwie, gdyż wyjechał na studia stacjonarne do Torunia, gdzie utrzymywał się z otrzymywanych od ojca alimentów oraz stypendium socjalnego. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w 2009 r. skarżąca uzyskała dochód w kwocie 5 504,83 zł, natomiast dochód z innych źródeł wyniósł 61,40 zł. W 2010 r. skarżąca nie uzyskała żadnego dochodu, a w roku 2011 poniosła stratę w kwocie 284,56 zł. Aktualny dochód skarżącej zgodnie z jej oświadczeniem wynosił 400 zł z tytułu zasądzonych na jej rzecz alimentów.

Organ zaznaczył, że skarżąca oświadczyła, że powodu zaległości wobec ZUS-u będzie zobowiązana zwrócić dotację unijną w kwocie 40 000 zł, a nadto posiada zobowiązania cywilnoprawne w kwocie około 300 000 zł z tytułu bezumownego korzystania z domu należącego do jej byłego męża.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że decyzja wydana w I instancji była prawidłowa. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziła bowiem ani całkowita nieściągalność składek, ani szczególne okoliczności umorzenia w przypadku niestwierdzenia całkowitej nieściągalności. Organ podkreślił, że całkowita nieściągalność musi mieć charakter trwały i nieprzemijający. Zatem z okoliczności sprawy winno niezbicie wynikać, że nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika w przyszłości. Tymczasem z poczynionych ustaleń wynikało, że pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, skarżąca nie była pozbawiona źródeł dochodu, z uwagi na przyznane jej alimenty w wysokości 400 zł. Ponadto nadal była aktualna strona internetowa reklamująca usługi fotograficzne skarżącej na Fotograf.katalog.com.pl oraz reklama na stronie Gminy i Miasta M., co - zdaniem organu - mogło świadczyć o chęci podjęcia aktywności zawodowej. W ocenie organu urzędy pracy dysponowały różnorodnymi ofertami pracy, jak i dawały możliwość podjęcia szkoleń i przekwalifikowania się, więc "braku pracy nie można tłumaczyć brakiem odpowiednich ofert pracy, a jedynie niezaradnością życiową lub świadomym działaniem w celu uniknięcia zarobkowania, a co za tym idzie koniecznością spłaty swoich zobowiązań". Organ zaznaczył, że skarżąca nie ujawniła nadto jak przedstawia się jej sytuacja majątkowa, po zakończeniu sprawy rozwodowej, tj. czy nastąpił bądź nastąpi podział majątku, o który to podział można wystąpić w każdej chwili. Wobec tego, że skarżąca nie wykazała żadnych zaległości ani zobowiązań, czy jakichkolwiek wydatków to zdaniem organu, uzyskiwany dochód w postaci alimentów mógł zostać przeznaczony na spłatę zobowiązań zwłaszcza, że skarżąca pozostawała na utrzymaniu rodziców i nie prowadziła wspólnego gospodarstwa z synem.

Organ podkreślał, że postępowanie egzekucyjne było nadal prowadzone zatem nie można było stwierdzić całkowitej nieściągalności ani wykluczyć możliwości wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek w całości, gdyż ZUS nie wykorzystał wszystkich możliwości dochodzenia swych należności. Organ podkreślił, że płatnik odpowiada za zobowiązania składkowe całym swoim majątkiem - zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym, zatem dostrzegając możliwość wyegzekwowania całości zaległości z tytułu nieopłaconych składek, zasadna była odmowa umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 121).

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie wystąpiły również przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) ponieważ skarżąca nie wykazała w toku postępowania, ażeby jej sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała dokonanie spłaty zadłużenia. Skarżąca nie korzystała z pomocy państwa dla osób nieposiadających środków na zaspokajanie uzasadnionych potrzeb, ani nie przedstawiła żadnych dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Nie było zatem żadnych podstaw do stwierdzenia zagrożenia bytu, ani też zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącej. Tak więc spłata zadłużenia chociażby w niewielkich kwotach nie zagroziła egzystencji skarżącej.

Skarżąca nie wykazała nadto aby jej sytuacja zdrowotna uniemożliwiła dokonanie zapłaty składek. Nie przedłożyła bowiem jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy. Nie posiadała również orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, czy niezdolność do pracy. Jako dowód skarżąca załączyła zaświadczenia lekarskie z dnia 27 lutego 2012 r. oraz z dnia 26 marca 2015 r. potwierdzające fakt pobytu na leczeniu na Oddziale Dziennym Szpitala Specjalistycznego im [...] od dnia 14 lipca 2014 r. do dnia 31 października 2014 r. do chwili obecnej – z terminem ukończenia terapii w dniu 3 kwietnia 2015 r. ze wskazaniem dalszego leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego. W ocenie organu skarżąca wykazała, że pozostaje w stałym leczeniu z uwagi na depresję, jednakże nie wykazała aby choroba ta uniemożliwiała jej podjęcie pracy zarobkowej, umożliwiającej spłatę zadłużenia chociażby w układzie ratalnym. Nie można było swobodnie domniemywać, że stan zdrowia psychicznego uniemożliwiał skarżącej podjęcie pracy zarobkowej.

Organ zaznaczył, że w przypadku decyzji uznaniowej, wnioskujący powinien nie tylko wykazać, że zachodzą przesłanki do jej wydania, ale dodatkowo jeszcze przekonać organ, że w zaistniałej sytuacji zasadne jest wydanie rozstrzygnięcia w oczekiwanej przez stronę treści. Jeżeli natomiast wydana decyzja uznaniowa nie spełnia oczekiwań strony, to powinna ona wykazać nie tylko istnienie przesłanek do jej wydania, ale również i dowolność stanowiska organu. Skarżąca, drogą telefoniczną, została poinformowana jakie dokumenty potwierdzające jej sytuację osobistą, majątkową i finansową może złożyć, a przed wydaniem decyzji została pouczona o prawie wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz żądań.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, podnosząc zarzut naruszenia:

1/ art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,

2/ art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej,

3/ art. 80 kpa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów - przeprowadzenie oceny sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej w sposób powierzchowny i rutynowy,

4/ § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w zw. z przepisem art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez niezastosowanie wymienionych przepisów.

Zdaniem skarżącej organ całkowicie pominął wskazówki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 listopada 2014 r., dotyczące okoliczności sprawy, które nie zostały dostatecznie wyjaśnione oraz dowodów pominiętych przy ustalaniu stanu faktycznego. Organ ograniczył się jedynie do wyjaśnienia istoty decyzji uznaniowej, a z dowodów znajdujących się w aktach postępowania wyprowadził błędne wnioski, sprzeczne nie tylko z zasadami logiki, ale także z zasadami współżycia społecznego. W ocenie organu depresja nie była chorobą przewlekłą uniemożliwiającą podjęcie pracy. Ponadto skarżąca przedstawiła zaświadczenia z Urzędu Pracy, z których wprost wynikało, że nie ma możliwości zatrudnienia jej z powodu braku ofert pracy. Zdaniem skarżącej przekwalifikowanie się i całkowita zmiana trybu życia była niemożliwa z uwagi na jej stan zdrowia. Poza tym, ciężko było spełnić kryteria obowiązujące przy naborze na szkolenia oferowane przez urzędy pracy. Organ całkowicie pominął również fakt znacznego pogorszenia się sytuacji na rynku pracy. Ponadto organ wydając decyzje winien oprzeć się jedynie na okolicznościach z chwili wydania decyzji, podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się między innymi na dane dotyczące jej dochodu z 2009 r. Poza tym organ przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie mógł się kierować wyłącznie aktualnym stanem majątkowym wnioskodawcy i tylko taki stan powinien być brany pod wagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej, otrzymywana przeze nią kwota alimentów świadczyła, że żyje ona praktycznie na granicy ubóstwa. Organ podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, miał obowiązek zgodnie z art. 7 kpa wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, "co prowadzi do wniosku, że zasadniczo w przypadku, gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny organ powinien podjąć decyzję na korzyść strony". Skarżąca zaznaczyła, że instytucja umorzenia należności składkowych została stworzona dla uzasadnionych, wyjątkowych wypadków i takim też jej przypadek.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalanie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W dodatkowym piśmie z dnia 3 grudnia 2015 r. złożonym przez pełnomocniczkę działającą z urzędu, zarzucono naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego; art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej; art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a to poprzez przeprowadzenie oceny sytuacji majątkowej skarżącej w sposób powierzchowny i rutynowy. Zarzucono również naruszenie §3 rozporządzenia wykonawczego z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez niezastosowanie wymienionego przepisu.

W uzasadnieniu pełnomocniczka skarżącej podkreślała, że organ uparcie forsował swoje stanowisko w zakresie widoków skarżącej na odmianę jej sytuacji życiowej, używając przy tym wzajemnie sprzecznych argumentów. Znajdująca się w aktach dokumentacja medyczna dotycząca wielomiesięcznej hospitalizacji wskazywała wyraźnie, że skarżąca nie jest zdolna do pracy zarobkowej. W tym kontekście warto było, zdaniem pełnomocniczki, powołać się na opinię sądowo-lekarską z dnia 29 maja 2015 r. (dołączoną do skargi), z której wynikało, że skarżąca cierpi na zespól depresyjno-lękowy reaktywny z nawracającymi epizodami depresji. Biegła stwierdziła również, że charakter nawrotowy choroby w sposób znaczny ogranicza szanse zatrudnienia na otwartym rynku pracy.

W dalszej części pisma pełnomocniczka zarzuciła kierowanie się przez organ nieżyciowym przekonaniem o możliwości poczynienia oszczędności w sytuacji gdy skarżąca dysponowała jedynie dochodem 400 zł i oprócz kosztów wyżywienia i mieszkania (w tym zakresie korzystała z pomocy najbliższych), jak każdy przeciętny człowiek, ponosiła wydatki związane z kosztami leczenia, zakupu środków higieny, podstawowych kosmetyków czy kosztów dojazdu związanych z specjalistycznym leczeniem. Pełnomocniczka wskazywała również, że brak wykorzystania wszystkich możliwości egzekucji należnych składek dowodził świadomości organu o braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających koszty egzekucji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu była ocena, czy w sprawie zaistniały okoliczności dające możliwość umorzenia zaległych składek ze względu na tzw. "całkowitą nieściągalność" – w szczególności przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dodatkowo strony spierały się czy w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w §3 ust.1 pkt 1 ww. rozporządzenia wykonawczego z dnia 31 lipca 2003 r. Przepis ten stanowi, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W ocenie Sądu organ całkowicie błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy, który zgromadził w aktach sprawy, a także dokonał ustaleń nie znajdujących poparcia w zgromadzonych w sprawie dowodach.

Należy przy tym podkreślić, że w sprawie skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzeka już po raz trzeci i za każdym razem podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji są błędy w zbieraniu dowodów na poparcie tez prezentowanych przez organ. Wydaje się, że jeżeli sąd administracyjny dwukrotnie uchyla decyzje organu administracyjnego z uwagi na poważne błędy w prowadzeniu postępowania dowodowego (co więcej w drugim z wyroków Sąd zarzucił wręcz, że po uchyleniu poprzednio wydanej decyzji, pierwszym z zapadłych w sprawie wyroków: "ZUS nie wykonał zawartych w nim dyrektyw") to ponowne postępowanie powinno być prowadzone ze szczególną starannością, a przedstawiane w decyzji uzasadnienie faktyczne i prawne powinno być oparte na pogłębionej analizie gromadzonych w sprawie dowodów. W niniejszej sprawie tak nie było.

Należy podkreślić, że organ wprawdzie zauważał, że skarżąca otrzymuje dochody w wysokości 400 zł, ale zastrzegał, że "z niewyjaśnionych powodów nadal aktualna jest strona Internetowa reklamująca usługi fotograficzne na Fotograf.katalog.com.pl oraz reklama na stronie Gminy i Miasta Miechów. Może to świadczyć o chęci podjęcia aktywności zawodowej". W ocenie Sądu tego typu twierdzenia i wnioski nie miały jednak poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a ponadto zostały poczynione z naruszeniem zasad, o których mowa w art. 7 kpa (zasada prawdy obiektywnej) i art. 77§1 kpa (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z akt wynika, że po uchyleniu poprzedniej decyzji organ wysłał do skarżącej ogólne pismo z dnia 18 marca 2015 r. informujące o ponownym postępowaniu, przysługujących stronie prawach, skutkach nieopłacenia składek (nieuwzględnianie okresów przy ustalaniu prawa do emerytury) – wskazując jedynie, że "...w ciągu 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, istnieje możliwość uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie" (k. 25 akt). Takie postępowanie już samo w sobie dowodzi, że w dalszym ciągu urzędnicy prowadzący postępowanie działali w sposób rutynowy. Już bowiem w poprzednim wyroku (z dnia 6 listopada 2014 r., I SA/Kr 718/14) orzekający ówcześnie Sąd zauważał, że: "... w toku ponownego rozpatrywania sprawy organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Wysłane zostało do strony jedynie ogólnikowe pismo z dnia 8 stycznia 2014 r. informujące o możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie. Organ nie wskazał jednak konkretnie jakie dokumenty skarżącą powinna przedłożyć, jak również nie wezwał strony do złożenia aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej". Porównanie treści obu pism (z dnia 8 stycznia 2014 r. i z dnia 18 marca 2015 r.) wskazuje, że nie zindywidualizowano wezwania o uzupełnienie konkretnych dokumentów (w piśmie zmianie uległy praktycznie daty i numery decyzji).

To skarżąca telefonicznie dopytywała się jakie dokumenty należy przedłożyć. W aktach sprawy znajduje się bowiem notatka informująca, że skarżąca dzwoniła i pytała się co może przedstawić w danej sprawie. Dalej wymieniono w notatce o jakie dokumenty została skarżąca poproszona obrazujące jej aktualną sytuację osobistą, majątkową i finansową.

Następnie w aktach znajduje się wydruk ze strony internetowej Fotograf.katalog.com.pl zawierającej dane poprzednio prowadzonej działalności gospodarczej "A" D.Ł. z odręczną notatką "[...]". Brak jest przy tym jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, że organ w ogóle starał się wyjaśnić: kto i kiedy umieścił na stronach internetowych (np. na wydruku ze strony Fotograf.katalog.com.pl umieszczona jest informacja: "aktywacja: 21/03/2014 13:26:39") dane skarżącej i czy rzeczywiście były to reklamy komercyjne.

Należy podkreślić, że doktryna i orzecznictwo sądów administracyjnych niezmiennie przyjmują, że obowiązek gromadzenia materiału dowodowego i dokonania oceny jego wartości dla sprawy spoczywa na organie administracji publicznej prowadzącym postępowanie. Organ administracji publicznej pełni bowiem rolę gospodarza postępowania, co wiąże się z obowiązkiem określenia zakresu postępowania wyjaśniającego oraz doboru środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. Hanna Knysiak-Molczyk komentarz do art. 77 [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Praca zbiorowa pod red. H. Knysiak-Molczyk, Wolters Kluwer, 2015).

Z akt sprawy wynika, że dla potrzeb materiału dowodowego wydrukowano jedynie dane skarżącej znajdujące się na stronie Fotograf.katalog.com.pl. Nie wiadomo jednak, z czyjej inicjatywy dane te zostały tam umieszczone i czy w ogóle miały charakter reklamy komercyjnej (opłaconej przez skarżącą). Organ w ogóle nie zapytał o te okoliczności ani samej skarżącej, ani też administratora (właściciela) strony. Powszechnie wiadomym jest, że obecnie funkcjonuje wiele stron pobierających (nawet bez wiedzy samych zainteresowanych) jawnie dostępne dane z CEIDG i strony te nie zawsze uzupełniane są reklamami zlecanymi przez przedsiębiorców. W konsekwencji Sąd uznał, że teza o podjęciu przez skarżącą aktywności zawodowej poprzez reklamowanie swojej działalności nie została dostatecznie nawet uprawdopodobniona. Organ w żaden sposób nie próbował nawet zbadać czy skarżąca wiedziała o tego typu "reklamie".

Sąd nie może się przy tym wypowiadać na temat reklam, które miałyby zostać umieszczone przez skarżącą na stronach internetowych Gminy i Miasta M. – bo po prostu takich dokumentów nie ma w aktach sprawy. Sąd administracyjny nie mógł tego typu dokumentów gromadzić samodzielnie ponieważ zgodnie z art. 133 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 720), sąd administracyjny orzeka na podstawie (administracyjnych) akt sprawy.

Należy wyraźnie podkreślić, że odręczna notatka (niepodpisana przy tym przez konkretnego urzędnika) na okoliczność zamieszczania przez skarżącą reklam na stronach internetowych gminy – nie jest dowodem w sprawie. Sąd zauważa jedynie, że wątpliwym jest aby strony internetowe jednostki samorządu terytorialnego zawierały "reklamy" przedsiębiorców. Organ powinien ustalić (skoro gmina na swojej stronie internetowej zamieszcza reklamy przedsiębiorców, to na pewno czyni to odpłatnie i zatrudnia w tym celu pracowników obsługujących strony internetowe) w jakich okolicznościach taka "reklama" została zamieszczona i czy świadczy o podjęciu aktywności zawodowej przez skarżącą.

Reasumując, w ocenie Sądu taki sposób gromadzenia dowodów w sprawie i ich oceny naruszył art. 7 i 77 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ wywiedziona na podstawie wadliwie zgromadzonych dowodów teza o "podjęciu aktywności zawodowej" uzasadniała, zdaniem organu, twierdzenia o potencjalnych możliwościach zarobkowych skarżącej.

Słusznie również twierdziła skarżąca i jej pełnomocniczka, że skoro dotychczas organ nie wykorzystał wszystkich możliwości egzekucji to oznacza, że zaległości praktycznie są, na obecnym etapie, nieściągalne. Logika wskazuje, że skoro organ działający w warunkach dyscypliny finansowej (ZUS), nie podejmuje czynności zmierzających do jak najszybszego wyegzekwowania należnych mu składek (nie kieruje tytułu wykonawczego do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego) to w ocenie tego organu muszą istnieć okoliczności usprawiedliwiające tego typu opieszałość czyli np. obawa, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W decyzji nie wskazano z jakich przyczyn ZUS nie kieruje do egzekucji należnych mu od skarżącej składek. Sąd uznał więc, że nie mają związku z istotą rozważanej przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawarte w decyzji ogólne twierdzenia o możliwości prowadzenia egzekucji w przyszłości z zachowaniem autonomii wierzyciela w decydowaniu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego lub uznaniu, że zbędne będzie ponoszenie w tym celu wydatków.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia składek z tytułu ubezpieczeń toczy się zgodnie z zasadami procedury przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od przestrzegania zasad postępowania dowodowego i należytego uzasadniania swojego stanowiska w oparciu o prawidłowo zebrane dowody tj. m.in. stosowania ww. art. 7 i 8 oraz art. 77 kpa. Doktryna podkreśla, że organ administracji jest zobowiązany do realizacji zadań wskazanych przez ustawodawcę, tak jak tego obiektywnie wymaga ustawodawca, a nie tak, jak te zadania powinny być realizowane zdaniem organu (Jakimowicz, Wojciech. Zewnętrzne granice uznania administracyjnego. Państwo i Prawo, 2010, nr 5. s. 42-54.). Innymi słowy, uznanie administracyjne nie oznacza dowolności zarówno w wykładni przepisów prawa jak i stosowaniu zasad postępowania dowodowego, które poprzedza taka wykładnię (tylko prawidłowo zinterpretowany stan faktyczny pozwoli na dokonanie prawidłowej sumbsumpcji do sformułowanej w drodze wykładni normy prawnej). Ponownie należałoby więc przytoczyć stanowisko Sądu wyrażone w ww. wyroku z dnia 6 listopada 2014 r., wskazujące że: "...fakt, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, nie oznacza dowolności organu w tym zakresie. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i powinien dać temu wyraz w sposób jasny i zrozumiały dla strony w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia".

Analizując przesłankę z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS może wykazywać, że pomimo trudnej bieżącej sytuacji zobowiązanego istnieją realne widoki na poprawę, a w konsekwencji nie można będzie mówić o "całkowitej nieściągalności" w rozumieniu powołanego przepisu –takie jednak twierdzenia powinny zostać poparte zebranymi w sprawie dowodami lub przynajmniej logicznym, zgodnym z doświadczeniem życiowym uzasadnieniem opartym na faktach powszechnie znanych.

Z akt wynika natomiast, że skarżąca przestawiła dokumenty potwierdzające jej długotrwały pobyt w szpitalu psychiatrycznym w związku depresją. Organ (którego pracownicy w części zajmują się orzecznictwem związanym z różnorakimi schorzeniami) całkowicie pominął charakter tej choroby uznając, że nie stanowi ona przeciwwskazań do podjęcia pracy zarobkowej. W ocenie Sądu tezy organu nie zostały poparte żadnym uzasadnieniem – z doświadczenia życiowego wynika natomiast, że osobom ze zdiagnozowaną długotrwałą depresją (a o tym świadczyłyby kilkumiesięczne pobyty w szpitalu) oraz posiadającym epizody leczenia psychiatrycznego – znacznie trudniej jest znaleźć pracodawcę.

Podobnie niezgodne z doświadczeniem życiowym i niepoparte żadnymi dowodami były twierdzenia organu o możliwości poczynienia oszczędności z kwoty 400 zł miesięcznych dochodów tylko dlatego, że skarżąca otrzymywała od swoich rodziców pomoc mieszkaniową i na koszty wyżywienia. Słusznie zauważała pełnomocniczka skarżącej, że tak niska kwota przy dodatkowych (niezbędnych i koniecznych) wydatkach typu: środki higieny, dojazdy związane z leczeniem - była niewystarczająca na dodatkowe wydatki związane ze spłatą zadłużenia.

W ponownym postępowaniu ZUS, stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu tego wyroku, ustali stan faktyczny sprawy, a następnie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, oceni zaistnienie przesłanek warunkujących umorzenie należności składkowych oraz uzasadni decyzję w sposób, który umożliwi jej pełną weryfikację. W postępowaniu tym ZUS weźmie pod uwagę opinię sądowo-lekarską przedstawioną jako załącznik do pisma procesowego z dnia 3 grudnia 2015 r. analizując możliwości zarobkowe skarżącej.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję .