Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 873/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 26 § 1, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 pkt 7 i 10
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 61a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 873/18

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." po rozpatrzeniu zażalenia E. B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] r., nr [...] (dalej: "organ egzekucyjny") w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...]

Jak wynika z jego uzasadnienia, organ egzekucyjny prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego, którym objęto należności w podatku akcyzowym za okres 1/2013 w kwocie należności głównej [...] zł wynikającej z decyzji z [...] r., nr [...] wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.

Zawiadomieniami z 20 stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w B. podjął próbę zajęcia rachunków bankowych odpowiednio w Banku S. w P. , Banku S. w B. oraz Banku P. S.A. Zostały one doręczone skarżącemu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego w dniu [...] r., co potwierdziła żona - G. B..

W wyniku dokonania zajęcia rachunku bankowego Bank S. w P. przekazał na konto organu egzekucyjnego 27 stycznia 2015 r. kwotę [...]zł oraz w dniu 3 lutego 2015 r. kwotę [...]zł.

Pismem z 27 stycznia 2015 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w związku z czym organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. wydanym na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., postępowanie to zawiesił do czasu wydania ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie.

Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Celnej w B. odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów, zaś Dyrektora Izby Skarbowej w L. postanowieniem z [...] r. utrzymał to postanowienie w mocy.

Pomimo ustania przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Celnej w B. w związku z postanowieniem WSA w Lublinie z 26 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 212/15 w sprawie wstrzymania wykonania decyzji z [...] r., postanowieniem z [...] r. nr [...] ponownie zwiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Następnie, pełniący rolę wierzyciela Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., pismem z dnia 25 maja 2018 r. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego w związku z prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I GSK 1862/15 w sprawie skargi na decyzję będącą podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego.

Zgodnie z żądaniem wierzyciela organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, równocześnie dokonując zawiadomieniami z tej samej daty zajęcia rachunku bankowego w Banku S. w T.. Przedmiotowe zawiadomienie skarżący otrzymał w dniu 26 czerwca 2018 r.

Wnioskiem z dnia 3 lipca 2018 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując jako podstawę art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a następnie pismem z 4 lipca 2018 r. zwrócił się o zawieszenie niniejszego postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Postanowieniem z [...] r., nr [...] organ egzekucyjny na podstawie art. 61 a § 1 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z tego samego dnia nr [...]- [...] odmówił także zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wskazano na naruszenie przepisów u.p.e.a.:

- art. 15 poprzez nieuwzględnienie, iż egzekucja administracyjna może być wszczęta w przypadku uprzedniego przesłania upomnienia,

- art. 33 ust. 1 pkt 1, 2, 7, 10 poprzez nieuwzględnienie wniesionych zarzutów.

W rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. - postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji (art. 61 § 3 k.p.a.). W myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W jego ocenie przez przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania – wobec ich nieskonkretyzowania – należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy lub w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie, albo gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym. Okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie.

Zdaniem organu II instancji, w niniejszej sprawie wystąpiły przeszkody przedmiotowe, a organ egzekucyjny dokonał ich prawidłowej oceny prawnej, przyjmując, że w przedmiocie zgłoszonych zarzutów było już wydane rozstrzygnięcie, a nadto doszło do przekroczenia terminu do ich wniesienia.

Po przytoczeniu treści art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 oraz art. 33 § 1 u.p.e.a., organ odwoławczy stwierdził, iż podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności enumeratywnie wskazane w ww. art. 33 § 1 u.p.e.a., zgłoszone w ciągu 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Tymczasem z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. skarżący wniósł za pośrednictwem pełnomocnika zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując jako podstawę art. 33 § 1 pkt 1, 7 i 10 u.p.e.a., tj. brak wymagalności, brak uprzedniego upomnienia oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Jak już wyżej wskazano, postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Celnej w B. odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów, a następnie postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r., które stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Stąd też ponowne wniesienie w piśmie z dnia 3 lipca 2018 r. tych samych zarzutów, do tego samego tytułu wykonawczego jest niedopuszczalne. Argumentował, że w stosunku do skarżącego nie doszło do wystawienia nowego tytułu wykonawczego i wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego, wyjaśniając przy tym, iż nawet gdyby uznać, inaczej, to i tak ponownie wniesione zarzuty musiałyby zostać uznane za złożone z uchybieniem terminu.

Od tego postanowienia skarżący wniósł skargę do Sądu.

Domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu egzekucyjnego oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych, zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

- art. 6 i 7 k.p.a. poprzez działanie organu wbrew przepisom prawa, pobieżne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wadliwą ocenę, iż złożone zarzuty nie wszczynają postępowania,

- art. 8 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie zaufania do organu,

- art. 77 w związku z art. 7 i art. 107 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie argumentów podniesionych w zarzutach oraz w zażaleniu oraz braku ustosunkowania się do wszystkich zarzutów stawianych tytułowi egzekucyjnemu,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, iż winno być uchylone,

- art. 15 u.p.e.a. poprzez nie uwzględnienie, iż egzekucja administracyjna może być wszczęta w wypadku uprzedniego przesłania upomnienia dłużnikowi, którego jak wynika z akt sprawy nie było.

- art. 33 ust. 1 pkt 1, 2, 7, 10 u.p.e.a. poprzez nie uwzględnienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego pomimo iż w piśmie dot. zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego należycie zostało wykazane, iż został złożony wniosek o umorzenie zobowiązania lub rozłożenie na raty,

- art. 61a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a w zw. z art. 17,18 oraz art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu prowadzącym do bezzasadnej odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszenia zarzutów, które winny być rozpoznane z uwagi na podjęcie zawieszonego postępowania.

Podkreślając, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, pełnomocnik skarżącego szczególną uwagę zwrócił na to, iż pismem z dnia 3 lipca 2018 r. złożył on zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, argumentując, iż w związku z faktem złożenia wniosku o umorzenie zobowiązania może dojść do jego umorzenia w całości albo w części. Podnosił także okoliczność braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia o którym mowa w art. 15 §1 u.p.e.a.

W jego ocenie, skoro skarżący złożył wniosek o umorzenie w całości lub w części lub rozłożenie na raty należności, to tym samym wykazał gotowość i chęć do jej uregulowania w terminie późniejszym, co powinno stanowić podstawę do rozpatrzenia zarzutów.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm. - dalej "p.p.s.a.") - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, co oznacza, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Spór sprowadza się do ustalenia, czy sformułowane przez skarżącego w piśmie z dnia 3 lipca 2018 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze wskazaniem jako podstawy art. 33 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a. powinny być rozpoznane niejako "na nowo", w sytuacji, gdy w tym przedmiocie wypowiedziały się już negatywnie organy obu instancji, odpowiednio w postanowieniach z dnia [...] r. i z dnia [...] r. rozstrzygając o zarzutach zgłoszonych w piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r., przy czym to ostatnie postanowienie organu odwoławczego posiada przymiot ostateczności.

Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, przy czym w myśl § 5 tego artykułu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Przypomnieć także należy, że art. 27 § 1 u.p.e.a. określa wymogi formalne tytułu wykonawczego, stanowiąc w pkt 9, iż w tytule tym zawarte jest m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego przepisu wynika, że możliwość wniesienia zarzutów przez zobowiązanego ograniczona została do 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. możliwość wniesienia zarzutów jest więc ograniczona w czasie. Dłużnik może złożyć zarzuty w stosunku do tytułu wykonawczego w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Termin ten uznać należy za termin procesowy. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skarżący został pouczony w tytule wykonawczym o przysługującym mu prawie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni, stosownie do przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. i z prawa tego skorzystał. Jak wynika z akt sprawy, zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego złożył w piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] r.

Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest zatem legalność odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wniesionych w piśmie z dnia 3 lipca 2018 r.

Zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§ 1) § 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2).

Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z mocy art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a.

Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się w orzecznictwie z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (zob. np. wyrok NSA: z dnia 7 lutego 2014 r., I OSK 2159/12, z dnia 18 lipca 2017 r., II FSK 1778/15, z dnia 21 lutego 2012 r., II OSK 2307/10, z dnia 24 stycznia 2017 r., II FSK 460/15, CBOSA).

Wskazana wyżej okoliczność istnienia w obrocie prawnym ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowiła w ocenie Sądu, przeszkodę do wszczęcia postępowania wywołanego ponownym wniesieniem zarzutów i była to "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której postępowanie nie może być wszczęte (art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) – por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3770/14 (CBOSA).

Złożone przez skarżącego zarzuty wyartykułowane w jego piśmie z dnia 3 lipca 2018 r. zasadnie zostały oceniony przez organy obu instancji jako tożsame z tymi rozpoznanymi ostatecznie ww. postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Skarżący bowiem ponownie zwrócił się o rozpoznanie tej samej, zakończonej już ostatecznym postanowieniem sprawy.

Rację zatem ma organ odwoławczy stwierdzając, że skoro organy administracyjne obu instancji rozpoznały już zarzuty wniesione przez zobowiązanego, to ponowne wniesienie tych samych zarzutów, w odniesieniu do tego samego tytułu wykonawczego jest bezskuteczne, albowiem w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczne postanowienie w tym przedmiocie ponowne ich wniesienie jest niedopuszczalne. Istotne jest bowiem, że w stosunku do skarżącego nie doszło do wystawienia nowego tytułu wykonawczego, jak również i wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego,

Odnosząc się natomiast do stanowiska organu odwoławczego, iż nawet gdyby uznać, inaczej, to przy obliczaniu terminu zgłoszenia należało uwzględnić 7 kolejnych dni po dniu 26 stycznia 2015 r., to jest po dacie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, co oznacza, że termin upływał z dniem 2 lutego 2015 r., a w konsekwencji uznać, że zarzuty zgłoszone w dniu 3 lipca 2018 r. zostały złożone z uchybieniem terminu, o którym mowa w przepisie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., Sąd zauważa, że jakkolwiek stwierdzenie to co do zasady jest słuszne, to jednak badanie, czy zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zostały wniesione w terminie pozostaje – dla istoty sprawy – bez znaczenia, skoro w ogóle ich ponowne wniesienie należy ocenić jako niedopuszczalne.

Wbrew twierdzeniom skargi, nie doszło w sprawie do naruszenia przez organy wskazanych przepisów k.p.a. i u.p.e.a.

W świetle powyższego, stanowisko organów obu instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia zarzutów wniesionych w piśmie z dnia 3 lipca 2018 r. na prowadzone postępowanie egzekucyjne, jest prawidłowe.

Warto przy tym zwrócić uwagę, że kwestia dalszego prowadzenia egzekucji, po zawieszeniu postępowania, a następnie po jego podjęciu niczego w sprawie nie zmieniła. Było to bowiem wciąż to samo postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tego samego tytułu wykonawczego. Z punktu widzenia kontrolowanego rozstrzygnięcia zarzut w tej materii jest całkowicie chybiony.

Podobną ocenę należy odnieść do kwestii związanej z wnioskiem skarżącego o umorzenie należności w całości lub w części lub rozłożenie jej na raty. Niezależnie od odmiennego stanowiska pełnomocnika, to gotowość i chęć uregulowania danej należności w terminie późniejszym, nie może stanowić podstawy do rozpatrzenia ponownie wniesionych zarzutów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.