Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 375/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2731/19 w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2731/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.D. (dalej także, jako: skarżący) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [ września 2019 r. nr [ w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z [...] października 1976 r. (dalej, jako: decyzja z 1976 r.), po rozpatrzeniu wniosków H. i B. małż. D. (vel D.), Naczelnik Miasta i Gminy [...] orzekł o przejęciu na rzecz Państwa za rentę gospodarstwa rolnego o pow. 11,58 ha, obejmującego działki nr [...] o pow. 2,16 ha, nr [...] o pow. 8,79 ha, nr [...] o pow. 0,59 ha i nr [...] o pow. 0,04 ha, położone we wsi Z.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpił spadkobierca H. D. i B. D. – W. D.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że decyzja z 1976 r. została wydana na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Akta sprawy wskazują, że właścicielem działek nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. 9,42 ha był B. D. (por. wyciąg z księgi wieczystej KW nr [...] z [...] września 1976 r. i pismo Sądu Rejonowego [...] z 29 marca 2019 r.). Natomiast dla działki nr [...] o pow. 2,16 ha w obrocie prawnym równolegle funkcjonowały dwa różne tytuły prawne. Z wyciągu z księgi wieczystej KW nr [...] z dnia 20 września 1976 r. wynika, że właścicielem działki nr [...] była M.R. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] stycznia 1962 r. o zniesieniu współwłasności i podziale nieruchomości sygn. akt [...]), zaś z aktu własności ziemi z [...] listopada 1972 r. znak [...], że właścicielami tej działki byli H. i B. małż. D. W piśmie z 29 marca 2019 r. Sąd Rejonowy [...] poinformował, że akt własności ziemi z [...] listopada 1972 r. został złożony do akt księgi wieczystej KW nr [...], ale prawo własności wynikające z tego aktu nie zostało wpisane. Z dwóch funkcjonujących w obrocie prawnym tytułów prawnych do działki nr [...], Naczelnik Miasta i Gminy [...] oparł się na akcie własności ziemi z [...] listopada 1972 r.

Zdaniem organu przyjęcie przez Naczelnika Miasta i Gminy [...] rzeczywistego stanu prawnego wynikającego z aktu własności ziemi z [...] listopada 1972 r., a nie nieaktualnego, ale korzystającego z domniemania zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, stanu ujawnionego w księdze wieczystej, nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Za takim stanowiskiem przemawiało dodatkowo faktyczne zagospodarowanie działki nr [...] przez małżonków D. (por. pismo B. D. z 4 października 1972 r. i protokół z 9 października 1972 r.).

Wnioskiem z 10 czerwca 1976 r. H. i B. małż. D. wystąpili o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa w zamian za rentę. Tym samym spełniona została jedna z ustawowych przesłanek. B. D. urodził się [...] stycznia 1909 r. - miał 67 lat, zaś H. D. [...] marca 1914 r. - miała 62 lata (odpis zupełny aktu małżeństwa z [...] października 1975 r.). W dacie wydania decyzji z 1976 r. B. D. osiągnął zatem wiek wynoszący w przypadku mężczyzn 65 lat, a H. D. osiągnęła wiek wynoszący w przypadku kobiet 60 lat. Oznacza to, że kolejna przesłanka również została spełniona.

Przejęte gospodarstwo o pow. 11,58 ha składało się z gruntów rolnych o pow. 11,39 ha i nieużytku o pow. 0,19 ha (wypis z rejestru gruntów z [...] lipca 1976 r.). Jednocześnie były to wszystkie nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa - kolejna przesłanka została zatem spełniona.

Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy, że badana nieruchomość nie stanowiła własności Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej [...] oraz że od wielu lat wnioskodawca dzierżawi nieruchomość od Skarbu Państwa, organ stwierdził, że kwestie te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Podobnie jak zarzut, że B. D. nie pobierał emerytury z tytułu przekazania gospodarstwa. Emerytura została przyznana H. i B. małż. D. decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z [...] grudnia 1976 r. znak [...]. W sprawie nie ma znaczenia, czy B. D. korzystał z przyznanego mu uprawnienia.

Organ stwierdził również, że obecne rozstrzygnięcie (tj. utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r.) nie odnosi skutku względem sytuacji faktycznej i prawnej aktualnych właścicieli badanej nieruchomości. Z tego względu zdaniem organu zasadne jest więc odstąpienie od doręczenia im decyzji.

W. D. wniósł skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała sytuacja, w której przepisy prawa materialnego zostałyby zastosowane w nieprawidłowy sposób. Rozstrzygnięcie nie pozostaje z nimi w jednoznacznej sprzeczności, a tym samym decyzja prawidłowo ukształtowała stosunek prawny. Podstawę materialnoprawną tego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Stosownie do treści art. 9 ust. 1 tej ustawy Państwo przejmowało na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli rolnik złożył wniosek o przejęcie gospodarstwa, przekazanie dotyczyło wszystkich nieruchomości wchodzących w skład tego gospodarstwa, które obejmowało co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, a ponadto rolnik osiągnął określony wiek (mężczyzna 65 lat, a kobieta 60 lat) albo zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Warunkiem przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego było więc, obok wniosku rolnika, spełnienie kilku innych przesłanek.

Kontrolowana decyzja z 1976 r., niewątpliwie została wydana w związku ze złożonym w tej sprawie przez małżonków H. i B. D. wnioskiem i w pełni spełniała żądanie tego wniosku. Decyzją zostały przejęte wszystkie nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego o powierzchni 11,58 ha (w tym 11,39 ha gruntów rolnych i 0,19 ha nieużytków), a więc stanowiące powierzchnię o wiele większą niż wymagana minimalna powierzchnia 2 ha gruntów rolnych i leśnych. Oboje małżonkowie w dacie wydania decyzji spełniali kryterium wieku 65 lat dla mężczyzny, 60 lat dla kobiety. Właścicielem działek nr [...], [...] i [...] o pow. 9,42 ha był B. D., a właścicielami działki nr [...] o powierzchni 2,16 ha małżonkowie D. Taki układ własnościowy nie stanowił, ani przeszkody do przejęcia gospodarstwa na własność Państwa, ani do przyznania renty tym rolnikom.

Według art. 17 ust. 1 ustawy jeżeli gospodarstwo rolne stanowiło współwłasność małżonków, objęte było wspólnością ustawową lub stanowiło odrębną własność jednego z małżonków, renta w zamian za gospodarstwo rolne przysługiwała łącznie obydwu małżonkom, choćby warunki do renty spełniał tylko jeden z nich.

Materiał dowodowy wskazuje, że dla działki nr [...] o powierzchni 2,16 ha w obrocie prawnym występowały 2 różne tytuły prawne. Pierwszym tytułem zgodnie z informacją pochodzącą z księgi wieczystej KW nr [...] z [...] września 1976 r. było postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] stycznia 1962 r. o zniesieniu współwłasności i podziale nieruchomości, które stanowiło podstawę wpisu w księdze wieczystej prawa własności na rzecz M.R., drugim był akt własności ziemi z [...] listopada 1972 r. wskazujący, że właścicielami działki są H. i B. D. Zasadna jest więc ocena organu nadzoru, że ustalenie dokonane przez organ wydający decyzję co do właściciela tej działki w oparciu o późniejszy tytuł własności było prawidłowe, ponieważ dokument ten pozwolił na obalenie domniemania wynikającego z wpisu w księdze wieczystej. Organ wydający kontrolowaną decyzję dokonał więc ustaleń co do stanu prawnego tej działki nie na podstawie domniemania wynikającego z jej posiadania, ale na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Znajdujący się w aktach sprawy wniosek został podpisany przez oboje małżonków i wyrażał wprost wolę przekazania na rzecz Państwa gospodarstwa o powierzchni 11,58 ha. Jednocześnie zainteresowani przekazaniem gospodarstwa na rzecz Państwa zaznaczyli, że chcą zachować prawo własności do budynków, a przyszłości przenieść to prawo na syna, a także wyrazili wolę użytkowania do śmierci gruntów o powierzchni 0,5 ha. Takie rozwiązanie było prawnie możliwe na podstawie art. 11 ust. 1 i 3 oraz art. 12 ust. 1 i 2 ustawy. Oznacza to, że małżonkowie byli zorientowani co do uprawnień wynikających z ustawy związanych z przekazaniem gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Potwierdzeniem tego jest również znajdująca się w aktach sprawy umowa darowizny sporządzona w formie aktu notarialnego z [...] grudnia 1976 r. Rep. A [...], na podstawie której przenieśli na rzecz syna prawo własności do budynków stanowiących od gruntu przedmiot odrębnej własności. Umowa ta została zawarta zaledwie 2 miesiące po wydaniu kontrolowanej decyzji i odzwierciedlała plany jakie od początku mieli małżonkowie wobec swojego gospodarstwa rolnego i w jaki sposób chcieli zabezpieczyć przyszłość swoją i swojego syna. Nie jest więc zasadne twierdzenie skarżącego, że nie mieli rzeczywistej woli przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w zamian za przyznanie renty.

Spełnione zostały wszystkie konieczne warunki do wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, a wnioskujący o to rolnicy uzyskali wszelkie wynikające z ustawy uprawnienia. W decyzji określono, że wyłączone z gospodarstwa budynki będą stanowić odrębny przedmiot własności, że małżonkom przysługuje prawo do bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki o powierzchni do 0,5 ha, jak też, że wykonanie decyzji nastąpi z chwilą uprawomocnienia się decyzji w sprawie renty. Wnioskodawcom renta została przyznana decyzją ZUS w [...] z [...] grudnia 1976 r. Dla oceny dotyczącej prawidłowości kontrolowanej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z [...] października 1976 r. nie ma znaczenia kwestia wykonania decyzji w sprawie renty. Istotne jest, że decyzja o przyznaniu wnioskodawcom renty została wydana. Należy także przypomnieć, że według art. 36 ust. 1 ustawy możliwy był zbieg prawa do świadczeń rentowych określonych ustawą ze świadczeniami o charakterze rentowym przysługującymi na podstawie innych przepisów. W takim stanie faktycznym rolnikowi wypłacane było w całości wybrane przez niego świadczenie powiększone o połowę drugiego świadczenia.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje zdaniem Sądu I instancji, że kontrolowana decyzja odpowiadała obowiązującym w dacie jej wydania przepisom prawa. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne nie są zasadne.

Nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy do wydania rozstrzygnięcia i dokonał jego wszechstronnej oceny, przedstawiając z niej wnioski w uzasadnieniu w sposób logiczny i rzeczowy. Stosując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając je za prawidłowe także w zakresie wskazanej podstawy prawnej.

Z tym rozstrzygnięciem W. D. nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) w związku z naruszeniem art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności na oddalenie skargi w sytuacji gdy organ oraz Sąd nie wyjaśniły powodów (przesłanek) niewpisania prawa własności działki nr [...] (KW [...]) na rzecz H. i B. małżonków D. (prawa wynikającego z Aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1972 r.) w miejsce istniejącego w księdze wieczystej wpisu prawa własności tej nieruchomości na rzecz M.R. (prawa wynikającego z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 1962 r. o zniesieniu współwłasności i podziale nieruchomości sygn. akt [...]). Oparcie się organu oraz Sądu na "akcie późniejszym" jest dowolne i niczym nieuzasadnione, narusza domniemanie wynikające z wpisu ujawnionego w księdze wieczystej, a w szczególności nie wyjaśnienie tej kwestii przez organ i sąd w żaden sposób nie pozwala na przyjęcie, że H. i B. małżonkowie D. byli właścicielami działki nr [...], a w konsekwencji wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego (w tym tej działki - należącej do innej osoby) na własność Państwa, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 9 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne);

2. naruszenie przepisu prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), art. 9 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, poprzez błędne przyjęcie przez organ i sąd, że decyzją z 1976 r. Naczelnik Miasta i Gminy [...] był uprawniony do orzeczenia o przejęciu gospodarstwa rolnego, w skład którego weszła działka nr [...], w sytuacji, gdy nieruchomość ta nie stanowiła własności wnioskodawców, a stanowiła własność osoby trzeciej, doprowadziło to do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż zaskarżona skargą decyzja niezasadnie odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (przejęcie przez Państwo działki nr [...] niestanowiącej przedmiotu własności wnioskodawców).

Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa radcowskiego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowną argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjne nie zawiera usprawidliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

W myśl art. 182 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności zauważyć, że nie rolą organów administracji publicznej ani sądu administracyjnego w tym postępowaniu było ustalenie powodów niewpisania (nieujawnienia) prawa własności działki nr [...] (KW [...]) na rzecz H. i B. małżonków D. (prawa wynikającego z Aktu własności ziemi z dnia . listopada 1972 r.) w miejsce istniejącego w księdze wieczystej wpisu prawa własności tej nieruchomości na rzecz M.R. (prawa wynikającego z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 1962 r. o zniesieniu współwłasności i podziale nieruchomości sygn. akt [...]). Niniejsze postępowanie sądowe dotyczy bowiem oceny legalności decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r., a zatem decyzji, w których oceniono brak przesłanek do takiego stwierdzenia wynikających z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przypomnieć należy i podkreślić, że istota postępowania nieważnościowego polega na tym, iż organ w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej wadliwą decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Działanie organu nadzoru polega na tym, że nie mając możliwości w zakresie dokonywania nowych ustaleń faktycznych, dokonuje on oceny uchybień, immanentnie tkwiących w materiale sprawy, w której wydano badaną w postępowaniu nadzorczym decyzję.

Ze zgromadzonych w tej sprawie akt w istocie wynika, że dla działki nr [...] o pow. 2,16 ha w obrocie prawnym równolegle funkcjonowały dwa różne tytuły prawne. Z wyciągu z księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...] września 1976 r. wynika, że właścicielem działki nr [...] była M.R. (na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] stycznia 1962 r. o zniesieniu współwłasności i podziale nieruchomości sygn. akt [...]), zaś z aktu własności ziemi z [...] listopada 1972 r., że właścicielami tej działki byli H. i B. małż. D. Owy akt własności ziemi z [...] listopada 1972 r. został złożony do akt księgi wieczystej KW nr [...], ale prawo własności wynikające z tego aktu nie zostało wpisane. Zauważyć jednak należy, iż z protokołu badania stanu prawnego gospodarstwa użytkowanego przez H. i B. D. sporządzonego w dniu 9 października 1972 r. wynika, że są oni samoistnymi posiadaczami nieruchomości od 1960 r., regulują wszelkie należności i władają jak właściciele. Zapisano nadto, że gospodarstwo poprzednio użytkowane było przez M. R. (nabyte na własność aktem notarialnym), która wyjechała do W. To wszystko skonkludowano stwierdzeniem, że dla ostatecznego uwłaszczenia użytkownika na gospodarstwie należy wydać akt własności ziemi, co uczyniono w dniu [...] listopada 1972 r. (znak Aktu własności ziemi: [...]). Następnie Inspektor d/s uwłaszczeń pismem z dnia 19 stycznia 1973 r. przesłał do Referatu ewidencji gruntów [...] ww. Akt własności ziemi "na gospodarstwo rolne po Ob. M. R.", a także zawiadomił Państwowe Biuro Notarialne pismem z dnia 18 stycznia 1973 r., iż zgodnie z ww. Aktem własności ziemi (w załączeniu przesłano) zmieniono tytuł własności na gospodarstwo rolne z M. R. na H. i B. D. Nadto Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] pismem z dnia 29 listopada 1972 r. zawiadomił M. R., iż Aktem własności ziemi z 1972 r. stwierdzono nabycie przez małżonków D. na własność działki nr [...] położonej we wsi Z. O powyższym zawiadomiono strony, przesyłając im odpisy pism, co potwierdzili własnoręcznymi podpisami na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Okoliczności powyższych strony (M. R. oraz H. i B. D.) nie kwestionowały ani ówcześnie ani później.

W tej sytuacji, mając za podstawę także inne zgromadzone dokumenty, z dwóch funkcjonujących w obrocie prawnym tytułów prawnych do działki nr [...], Naczelnik Miasta i Gminy [...] rozpoznając wniosek małżonków D. o przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę, oparł się na akcie własności ziemi z [...] listopada 1972 r. i wydał kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję z 1976 r. Zauważyć należy, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie zasługuje twierdzenie skarżącego kasacyjnie wskazujące na rękojmię wiary ksiąg wieczystych, która może stanowić podstawę do konstatacji, iż istnieje domniemanie, że skoro właścicielem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej była poprzedniczka prawna H. i B. D., to jej przysługiwało władztwo nad gruntem. Twierdzenie takie jest, zdaniem Sądu odwoławczego, przede wszystkim sprzeczne z materiałem dowodowym tej sprawy ale także nieprawidłowe z tego względu, że prowadziłoby do sytuacji, że w stosunku do gruntów posiadających urządzoną księgę wieczystą i oznaczonego w niej właściciela nie mogłyby być prowadzone postępowania na postawie wskazanego art. 9 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, gdyż zawsze istniałoby domniemanie wynikające z treści księgi wieczystej. Tymczasem nawet obecnie ustawodawca zakłada, że mogą wystąpić sytuacje, w których treść księgi wieczystej nie odpowiada stanowi faktycznemu panującemu na gruncie i dlatego stworzył procedury sądowe, m.in. mające na celu uzgodnienie treści księgi wieczystej z aktualnym stanem prawnym, czy też instytucję zasiedzenia gruntu, dotyczącą sytuacji, w której władający gruntem może stać się jego właścicielem.

Podkreślić trzeba, iż skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyrok NSA z: 9.2.2005 r., OSK 1134/04, Lex 165717; 25.9.2007 r., II OSK 1111/06; 30.9.2010 r., I OSK 1617/09). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Przedmiotem weryfikacji w rozpoznawanej sprawie było stwierdzenie, czy wydana decyzja z 1976 r. obarczona była wadą rażącego naruszenia prawa. Zasadnie Sąd I instancji przyjął, iż tylko takie naruszenie prawa, które jest oczywiste, bezsporne i uchwytne w zestawieniu treści rozstrzygnięcia z treścią przepisu jako oczywiście niezgodne, podlega zakwalifikowaniu jako rażące naruszenie prawa. Kontrolując legalność decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, iż nie naruszają one prawa.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, Państwo przejmowało na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli rolnik złożył wniosek o przejęcie gospodarstwa, przekazanie dotyczyło wszystkich nieruchomości wchodzących w skład tego gospodarstwa, które obejmowało co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, a ponadto rolnik osiągnął określony wiek (mężczyzna 65 lat, a kobieta 60 lat) albo zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. W tej sprawie wskazane warunki ziściły się, więc prawidłowe było zastosowanie w sprawie art. 9 ww. ustawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony przez Sąd I instancji, jako kompletny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Z kolei regulacja art. 134 § 1 P.p.s.a. o braku związania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi (oraz powołaną podstawą prawną) oznacza m.in. dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów. Ta ocena musi być dokonywana w granicach danej sprawy, określonych w kwestionowanym w skardze rozstrzygnięciu. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia ww. przepisu. Sąd I instancji wskazał bowiem na zgodność z prawem zaskarżonej skargą decyzji, dokonując oceny sprawy w jej całokształcie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.