Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 21/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 33-35, art. 110o, art. 110 r, art. 110u
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 21/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), WSA Waldemar Michaldo, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 20 marca 2017 r., sprawy ze skargi B.F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku A. F. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. i Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego.

Zawiadomieniami z dnia 20 maja 2014 r. nr [...] i [...] dokonano zajęcia nieruchomości należącej do ww. zobowiązanego stanowiącej lokal mieszkalny przy ul. [...] w T., dla której Sąd Rejonowy prowadzi Księgę Wieczystą nr [...]. W dniu 25 maja 2016 r. został spisany w organie egzekucyjnym protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

B. F. zam. ul. [...] - uczestnik postępowania egzekucyjnego (współwłaściciel budynku w którym znajduje się ww. lokal mieszkalny) - reprezentowany przez radcę prawnego G. K. pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. wniósł zarzuty do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, podkreślając, iż mają one charakter wstępny z uwagi na brak przedstawienia operatu szacunkowego sporządzonego dnia 27 listopada 2014 r., zaktualizowanego w dniu 11 kwietnia 2016 r. Uczestnik postępowania podniósł, że otrzymany (potwierdzenie odbioru w dniu 3 czerwca 2016 r.) protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości jest niejasny, nieprecyzyjny i niekompletny z uwagi na niedokładność przeprowadzonych oględzin. Ponadto zarzucił brak doręczenia operatu szacunkowego na podstawie którego sporządzono opis. B. F. wniósł o dostarczenie operatu szacunkowego z dnia 27 listopada 2014 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, zaktualizowanego w dniu 11 kwietnia 2016 r. Według niego wysokość wartości nieruchomości została przez organ zaniżona mając na uwadze wiadomości ogólnodostępne o wartości nieruchomości podobnych (ze względu na lokalizację, stan wykonania oraz powierzchnie lokalu).

Organ egzekucyjny w związku z pismem uczestnika o przesłanie ww. operatu szacunkowego, w dniu 13 lipca 2016 r. przesłał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię operatu szacunkowego wartości nieruchomości wraz z aktualizacją. Pełnomocnik uczestnika pismem z dnia 3 sierpnia 2016 r. uzupełnił wniosek o nowe zarzuty do opisu i oszacowania wniósł o przeprowadzenie nowych oględzin i wydanie opinii uzupełniających. Zdaniem uczestnika opis i oszacowanie nieruchomości są niejasne i nierzetelne z uwagi na niedokładność przeprowadzonych oględzin. Metoda wyceny nieruchomości, na podstawie której biegły sądowy dokonał oszacowania została zastosowana nieprawidłowo. Skutkiem tego jest zastosowanie niewłaściwych współczynników, które nadmiernie obniżają wartość poszczególnych cech porównawczych, co prowadzi w konsekwencji do obniżenia całości wartości przedmiotowej nieruchomości.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 9 września 2016 r. nr [...] uznał zarzuty wniesione przez B. F. za nieuzasadnione.

Na powyższe postanowienie, które zostało doręczone w dniu 23 września 2016 r. B. F. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie.

Zdaniem składającego zażalenie dostarczony opis i oszacowanie nieruchomości stanowiącej własność A. F. są niejasne i nierzetelne z uwagi na niedokładność przeprowadzonych oględzin, co w konsekwencji przekłada się na przyjęcie przez rzeczoznawcę majątkowego pomniejszonej wartości nieruchomości przy ul. [...]. W zażaleniu stwierdzono, że metoda wyceny nieruchomości, na podstawie której rzeczoznawca majątkowy dokonał jej oszacowania została zastosowana nieprawidłowo, gdyż właściwości porównywanych nieruchomości w sposób znaczący odbiegają od tych, które posiada szacowana nieruchomość przy ul. [...]. Prowadzi to do zastosowania niewłaściwych współczynników, które nadmiernie obniżają wartość poszczególnych cech porównawczych, co w konsekwencji powoduje obniżenie całości wartości przedmiotowej nieruchomości. Działka, której dotyczy sprawa jest usytuowana bardzo blisko centrum miasta, a nieruchomości przyjęte do porównania w większej części znajdują się na jego obrzeżach. Składający zażalenie nie znalazł podstaw dla przyjętej przez organ egzekucyjny oraz rzeczoznawcę majątkowego z zakresu szacowania nieruchomości wysokości wartości nieruchomości, która jest znacząco zaniżona. W związku z tym B. F. wniósł o ponowne przeprowadzenie oględzin nieruchomości i wydanie opinii uzupełniającej, przy uwzględnieniu nieruchomości porównywanych położonych w centrum miasta. Uzasadnił zażalenie również tym, że modernizacja infrastruktury komunikacyjnej zasadniczo wpłynie na atrakcyjność okolicy pod kątem inwestycyjnym, co przełoży się bezpośrednio na zwiększenie wartości znajdujących się tam nieruchomości.

Dyrektor Izby Skarbowej po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz ocenie zarzutów zawartych w zażaleniu postanowieniem z dnia 4 listopada 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 110u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) - wszystkim uczestnikom postępowania egzekucyjnego - przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zarzuty te mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

W zażaleniu zarzucono, że "opis i oszacowanie nieruchomości stanowiącej własność A. F. jest niejasny i nierzetelny z uwagi na niedokładność przeprowadzonych oględzin, co w konsekwencji przełożyło się na przyjęcie przez biegłego sądowego pomniejszonej wartości przy ul. [...] w T."

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu organ II instancji stwierdził w pierwszej kolejności, że art. 110r § 1 u.p.e.a., wskazuje niezbędne elementy, które powinien zawierać protokół opisu i oszacowania nieruchomości. Zgodnie z art. 110r § 2 u.p.e.a. Minister Finansów określa w drodze rozporządzenia (rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia 29 maja 2014 r. - Dz. U. z 2014 r. poz. 742) szczegółowy sposób przeprowadzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

W omawianej sprawie operat szacunkowy z dnia 27 listopada 2014 r. wraz z aktualizacją z dnia 11 kwietnia 2016 r. stanowiący podstawę protokołu oszacowania wartości nieruchomości sporządzonego przez organ egzekucyjny, został wykonany przez uprawnioną do tego osobę posiadającą specjalne wiadomości z zakresu szacowania nieruchomości. Wobec stwierdzenia w lutym 2016 r. dezaktualizacji operatu szacunkowego, organ egzekucyjny w trybie art. 156 § 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zlecił rzeczoznawcy majątkowemu dokonanie potwierdzenia aktualności poprzez umieszczenie stosownej klauzuli. W dniu 11 kwietnia 2016 r. rzeczoznawca majątkowy dokonał aktualizacji operatu szacunkowego, w którym szacunkowa wartość przedmiotowej nieruchomości została określona na kwotę 121.600,00 zł. Organ egzekucyjny, słusznie zaznaczył, iż nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego. Możliwe jest dokonanie tylko oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym. W związku z tym możliwe jest jedynie zbadanie czy operat obejmuje swoim zakresem wymagane przepisami prawa elementy treści jak również czy zawiera niejasności i pomyłki.

Czynności dotyczące opisu i oszacowania nieruchomości zostały przeprowadzone na miejscu u zobowiązanego A. F. pod adresem: ul. [...] w T. w dniach 5 listopada 2014 r. i 15 marca 2016 r. w miejscu i czasie dokonywania oględzin nieruchomości obecni byli: pracownicy Drugiego Urzędu Skarbowego, biegły rzeczoznawca oraz dłużnik A. F. Protokół z oględzin został podpisany przez zobowiązanego bez zgłaszania zastrzeżeń i nieprawidłowości. Z dokonanych czynności oględzin została sporządzona dokumentacja fotograficzna.

Protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości spisany w dniu 25 maja 2016 r. przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego został sporządzony na podstawie operatu szacunkowego z dnia 27 listopada 2014 r. zaktualizowanego w dniu 11 kwietnia 2016 r. wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego zgodnie z przepisem art. 110 r u.p.e.a. zawiera wszystkie elementy określone w powyższym przepisie i w związku z tym sporządzony został prawidłowo. Wszystkie istotne elementy dotyczące wyceny nieruchomości zawarte w protokole opisu i oszacowania wartości nieruchomości znajdują odzwierciedlenie w operacie szacunkowym, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego.

Odnosząc się do zarzutu "niewłaściwego wytypowanie porównywalnych nieruchomości", organ II instancji podniósł, że w zażaleniu jednak nie wskazano równocześnie innego alternatywnego operatu szacunkowego wykonanego przez innego rzeczoznawcę w którym przy zastosowaniu właściwej metody, wycena wartości przedmiotowej nieruchomości znacząco odbiegałaby od tej przyjętej przez organ egzekucyjny. W sporządzonym przez rzeczoznawcę operacie szacunkowym, stanowiącym integralną część protokołu, zawarty został dokładny opis nieruchomości z uwzględnieniem uwarunkowań lokalizacyjnych, urbanistycznych, a ponadto wskazano podstawy prawne wyceny, dokonano analizy lokalnego rynku nieruchomości w zakresie nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej, przedstawiono sposób dokonania obliczeń oraz wynik końcowy wyceny.

Odnosząc się dalej do zarzutu iż "przyjęta szacunkowa wartość nieruchomości jest zbyt niska" ze względu na "lokalizację (bliskie centrum miasta), stan wykonania oraz powierzchnię lokalu", należy zaznaczyć, iż wycena została dokonana wg obowiązujących metod z uwzględnieniem cech warunkujących wartość nieruchomości lokalowej - lokalu mieszkalnego. Podstawą wyceny są notowania rynku nieruchomości - lokali mieszkalnych w obrocie zrealizowanym w zawartych umowach sprzedaży. W wycenie uwzględniono stan lokalu wg standardu lokalu i zakresu koniecznego remontu: "budynek o niskim standardzie wykończenia" (stan zły, nie nadający się do zamieszkania, lokal jest w stanie surowym zamkniętym, lokal wymaga znacznych nakładów na przywrócenie go do użytkowania). Jak również zaznaczono udział lokali (nr [...] i nr [...]) w wspólnych powierzchniach budynku i gruntu - nieruchomość wspólna, działka jest do wspólnego użytku właścicieli lokalu. Wycena została dokonana wg obowiązujących metod z uwzględnieniem cech warunkujących wartość nieruchomości lokalowych w domach jednorodzinnych i wielorodzinnych. Podstawą wyceny są notowania rynku nieruchomości -gruntowych niezabudowanych w obrocie zrealizowanym w zawartych umowach sprzedaży w roku 2013 i 2014. Przyjęcie do porównania i ustalenia wartości zajętej nieruchomości cen transakcyjnych 21 nieruchomości gruntowych oraz 11 nieruchomości lokalowych usytuowanych w centrum miasta T., podobnie jak wyceniana nieruchomość, wskazuje że ustalenie wartości uwzględnia zarówno okoliczność określonej lokalizacji nieruchomości będącej przedmiotem oszacowania, jak i uwarunkowania cenowe wynikające z popytu i podaży na danym terenie. Z treści operatu szacunkowego wynika także, iż rzeczoznawca majątkowy przeanalizował stan wycenianej nieruchomości, a w szczególności jej powierzchnię, kształt i możliwość zagospodarowania, lokalizację i sąsiedztwo, uzbrojenie, dostęp do drogi. Cechy przedmiotowej nieruchomości oraz analiza rynku lokalnego pozwoliła na określenie wartości nieruchomości zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami.

W ocenie organu II instancji organ egzekucyjny słusznie stwierdził, że brak konkretnych zarzutów wskazujących na czym miałaby polegać niejasność, nierzetelność oraz niedokładność przeprowadzonych oględzin, uniemożliwia odniesienie się do zarzutów w sposób najbardziej szczegółowy. Natomiast podnoszona kwestia "modernizacji infrastruktury komunikacyjnej zasadniczo wpłynie na atrakcyjność okolicy pod kątem inwestycyjnym, co bezpośrednio przełoży się na zwiększenie wartości znajdujących się tam nieruchomości", nie ma wpływu na oszacowanie przedmiotowej wartości nieruchomości. Kwestie te dotyczą jedynie "ewentualności", która nie ma wpływu na realne, aktualne i obowiązujące dane.

Na ostateczne postanowienie organu II instancji B. F. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 89 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to normy prawa obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi zostały powtórzone argumenty, że opis i oszacowanie nieruchomości stanowiącej własność A. F. jest niejasny i nierzetelny z uwagi niedokładność przeprowadzonych oględzin oraz, że metoda wyceny nieruchomości została zastosowana nieprawidłowo.

Według skarżącego na przestrzenie całego postępowania żaden z organów nie sprawdził, czy powtarzane stwierdzenie, że "porównywane nieruchomości znajdują się w centrum miasta T." jest zgodne z prawdą. Z analizy odległości od centrum wskazanych w operacie nieruchomości wynika jasno, że tylko jeden z jedenastu wskazanych przez biegłego lokali mieszkalnych można uznać jako lokal znajdujący się w ścisłym centrum miasta tj. lokal przy ul. [...]. Jeżeli chodzi o pozostałe lokale, to ich odległość od centrum wynosi średnio ok. 4-5 km. Oczywistym jest zatem, że wartość wycenionej nieruchomości A. F. musiała zostać zaniżona skoro porównano ją z nieruchomościami oddalonymi od centrum o kilka kilometrów, co czyni zarzuty skargi za uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej – "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż zarzuty w niej podniesione. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej narusza przepisy postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, było ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego uznające zarzuty skarżącego wniesione do opisu i oszacowania wartości nieruchomości za nieuzasadnione.

Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż stosownie do treści art. 110m § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", po upływie terminu określonego w wezwaniu zobowiązanego do zapłaty dochodzonych należności organ egzekucyjny dokonuje opisu i oszacowania zajętej nieruchomości.

O terminie opisu i oszacowania nieruchomości organ egzekucyjny zawiadamia znanych mu uczestników postępowania, jak również innych, nieznanych mu uczestników postępowania poprzez obwieszczenie publiczne wywieszone w siedzibie urzędu skarbowego oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego, nie później niż na 14 dni przed rozpoczęciem opisu (art. 110o § 1-3 u.p.e.a.).

Z przeprowadzonej czynności opisu i oszacowania organ sporządza protokół, którego treść określa art. 110r u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartość nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Uregulowana w powyżej powołanym przepisie instytucja zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowi samodzielny środek prawny, którego nie należy identyfikować z zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o jakich mowa w art. 33-35 u.p.e.a. Jak wynika wprost z art. 110u § 1 u.p.e.a., zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone w 14 dniowym terminie liczonym od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, który to termin może zostać przywrócony na zasadach ogólnych, określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, powoływanej dalej jako "k.p.a." Legitymacja do wniesienia zarzutu służy każdemu uczestnikowi postępowania egzekucyjnego. Zarzut wnosi się do organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie, który wydaje rozstrzygnięcie w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Na postanowienie organu odwoławczego w sprawie zarzutów, przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. Grześkiewicz W. komentarz do art. 110u ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w) Kijowski D.R. (red.) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX 2015; Ofiarska M., Opis i oszacowanie wartości nieruchomości, Komentarz praktyczny ABC nr 71331).

Z akt sprawy wynika, że organ ustalił prawidłowy krąg uczestników postępowania egzekucyjnego tj. zobowiązanego A. F., uczestników: B. F. i L. F. oraz wierzycieli: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. i Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. i stosownie do art. 110o § 1 u.p.e.a. zawiadomił ich o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości (lokal mieszkalny nr 1 stanowiący odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym przy ul [...] w T.).

W opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości uczestniczyli zobowiązany oraz przedstawiciel jednego z wierzycieli, natomiast pozostałym uczestnikom (B. F. i L. F.) oraz drugiemu wierzycielowi protokół opisu i oszacowania został przesłany pocztą za pismami z dnia 25 maja 2016 r. Wszyscy zostali pouczenie o możliwości złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Zarzuty do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości zostały złożone przez skarżącego - uczestnika B. F. O zainicjowaniu postępowania w sprawie zarzutów organ egzekucyjny w żaden sposób nie poinformował pozostałych uczestników postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu organ egzekucyjny powinien zawiadomić pozostałych uczestników postępowania egzekucyjnego o złożonych przez skarżącego zarzutach załączając do takiego zawiadomienia odpis złożonych zarzutów (na marginesie należy wskazać, że pełnomocnik uczestnika B. F. złożył pismo z zarzutami wraz z jego odpisami).

Powinność takiego działania należy wyprowadzić z treści art. 110u § 1 u.p.e.a., który stanowi, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego, a także z ogólnych zasad postępowania administracyjnego takich jak wynikającej z treści art. 9 k.p.a., według którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (...).

W tym miejscu należy przypomnieć, że stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

Z przytoczonego przepisu wynika obowiązek organu administracji publicznej ustalenia z urzędu, które osoby będą stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a następnie powiadomić te strony o wszczęciu postępowania. Powyższa zasada powinna znaleźć odpowiednie zastosowanie w postepowaniu egzekucyjnym.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny ustalił osoby (podmioty) będące uczestnikami postępowania egzekucyjnego i na etapie przeprowadzania czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości zagwarantował im prawo uczestniczenia w przeprowadzonych czynnościach.

Natomiast uchybił przepisowi art. 61 § 4 k.p.a. na etapie zgłoszenia zarzutów, inicjującego postępowanie administracyjne (egzekucyjne) w tym zakresie

Art. 61 § 4 k.p.a. stanowi formę realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.). Organ administracji państwowej zobowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, nie może tylko jej gwarantować udziału w postępowaniu lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy inne jednostki (wyrok NSA z 26 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 684/97).

Dalej organ egzekucyjny wydając postanowienie z dnia 8 września 2016 r. uznające zarzuty wniesione przez skarżącego za nieuzasadnione, doręczył swoje rozstrzygnięcie wyłącznie skarżącemu z pominięciem pozostałych uczestników postępowania egzekucyjnego.

Tym samym pozbawił pozostałych uczestników możliwości złożenia zażalenia na wydane postanowienie czym został naruszony wspomniany już art. 10 k.p.a., statuujący zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań). Przepis ten znajduje także zastosowanie, gdy postępowanie kończy się wydaniem postanowienia, z czym mamy do czynienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Zasada wynikająca z art. 10 k.p.a. dotyczy postępowania prowadzonego przed organami I i II instancji. Oczywistym zatem jest, również obowiązkiem organu II instancji było prowadzenie postępowania wobec wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji organ II instancji zobligowany był do doręczenia postanowienia wszystkim zobowiązanym osobom.

Wniesienie zażalenia przez jednego z uczestników uczyniło postanowienie organu I instancji w sprawie uznania zarzutów za nieuzasadnione, rozstrzygnięciem nieostatecznym również dla pozostałych uczestników, którzy zażalenia nie wnosili. Dlatego też adresatem postanowienia ostatecznego organu II instancji powinny być również wszyscy uczestnicy postępowania egzekucyjnego, niezależnie, który z nich składał zażalenie od postanowienia organu I instancji.

W rozpoznanej sprawie, zażalenie od postanowienia uznającego zarzuty za nieuzasadnione złożył tylko skarżący – B. F. Adresatem wydanego po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia postanowienia, organ II instancji uczynił tylko i wyłącznie skarżącego, tylko jemu postanowienie to został doręczone.

W opisanej sytuacji na organie II instancji stosownie do art. 131 w związku z art. 144 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych uczestników postępowania o wniesionym zażaleniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia zaskarżonego postanowienia także pozostałym uczestnikom postępowania egzekucyjnego.

Organ II instancji prowadząc postępowanie bez udziału wszystkich uczestników, także naruszył art. 10 § 1 k.p.a. Udział strony "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej instancji i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje k.p.a.

Reasumując należy stwierdzić, że skoro art. 110o u.p.e.a. przewiduje w czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości udział wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego, to w opinii Sądu wszyscy uczestnicy powinni również mieć zagwarantowany udział w każdym stadium postępowania zainicjowanego złożeniem zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, o których mowa w art. 110u § 1 u.p.e.a. W przeciwnym wypadku, postępowanie jest dotknięte wadą, stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), skutkującą koniecznością uchylenia decyzji.

Pominięcie w postępowaniu administracyjnym osoby zainteresowanej w rozumieniu art. 28 k.p.a., (wszyscy uczestnicy, o których mowa w art. 110o § 1 u.p.e.a. są osobami zainteresowanymi) stanowi poważne naruszenie prawa uzasadniające ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji - tym razem z udziałem wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego. W ten bowiem sposób uczestnikom tym gwarantuje się poszanowanie ich praw i realną możliwość działania w sprawie. Nie można przy tym z góry założyć, że udział tejże osoby nie będzie miał wpływu na wynik sprawy. W takim bowiem wypadku zawiadomienie osoby zainteresowanej o postępowaniu w istocie stanowiłoby li tylko pozbawioną znaczenia czynność proceduralną, a nie gwarancję czynnego udziału.

Skoro zatem w postępowaniu w przedmiocie zarzutów do opisu oszacowania wartości nieruchomości nie brali udziału wszyscy uczestnicy postępowania egzekucyjnego dokonywanie przez Sąd oceny zarzutów sformułowanych w skardze należy uznać za przedwczesne, zaś rozpatrując ponownie zarzuty skarżącego organ egzekucyjny będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie z udziałem wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.