Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 706/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.273,284,286,288,292.
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 listopada 2011 r. znak: [....] Marszałek Województwa [....] postanowił wymierzyć K.S. , prowadzącej Gospodarstwo Rolne w [....] , opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi za I półrocze 2009r., w kwocie 2.270 zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji podał, iż zasady ustalania kosztów korzystania ze środowiska określone są w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 272 powołanej ustawy środkami finansowo - prawnymi ochrony środowiska są między innymi opłaty za korzystanie ze środowiska i administracyjne kary pieniężne. Organ stwierdził następnie, iż na podstawie art. 275 do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska zobowiązane są, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska. Definicję podmiotu korzystającego ze środowiska zawiera art. 3 pkt 20 cytowanej ustawy.

Organ wskazał, iż podmiot korzystający ze środowiska we własnym zakresie ustala wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego.

Opłata ustalana jest według stawek obowiązujących w okresie, kiedy korzystanie ze środowiska miało miejsce. Podmiot korzystający ze środowiska winien, zgodnie z treścią art. 286 ust. 1 w zw. z art. 285 ust. 2 w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza przełożyć marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane wskazane w art. 287 ww. ustawy.

Organ wskazał następnie, iż zgodnie z treścią art. 281 ust. 1 ustawy do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy ordynacji podatkowej, z tym zastrzeżeniem, że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa lub wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.

Zgodnie z treścią art. 180 ww. ustawy, eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane.

Organ wskazał również, iż art. 276 ust. 1 rzeczonej ustawy stanowi, iż podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska.

Organ przytoczył następnie treść art. 288, ustanawiającego kompetencje marszałka województwa do wymierzania opłat za korzystanie ze środowiska w przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego danych o zakresie korzystania ze środowiska lub zamieścił w nim dane nasuwające zastrzeżenia.

Stwierdził ponadto, iż do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska mają zastosowanie zgodnie z art. 281 ust. 1 ww. ustawy przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.

Następnie organ I instancji stwierdził, iż K.S. prowadząca Gospodarstwo Rolne [....] jest podmiotem korzystającym ze środowiska. Jest Ona osobą fizyczną, niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, korzystającą ze środowiska w zakresie w jakim korzystanie wymaga pozwolenia. Fakt ten został potwierdzony w wyniku kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska prowadzonej w listopadzie i grudniu 2008 r. W jej toku ustalono również, że instalacja nie posiada uregulowanego stanu prawnego w zakresie odprowadzania wód opadowych, w związku z czym uiszczona opłata za korzystanie ze środowiska powinna być ponoszona jako opłata podwyższona tj. za okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2009 r.

Strona winna samodzielnie ustalić i wnieść w terminie opłatę za korzystanie ze środowiska.

Organ I instancji stwierdził ponadto, iż w dniu 28 sierpnia 2010 r. A.M. złożył podpisane przez siebie wykazy zawierające informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska za I półrocze 2009 r. przez Gospodarstwo Rolne [....] , K.S. , wykorzystane do ustalenia należnej opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.

Organ podał, iż w wyniku przeprowadzonej weryfikacji przedłożonych informacji o zakresie korzystania ze środowiska ustalono, iż wykazy nie zostały sporządzone prawidłowo, zgodnie ze wzorem zawartym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r., w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat. Wykazy nie zostały bowiem podpisane przez osoby uprawnione do reprezentacji gospodarstwa rolnego [....] gdyż A.M. nie przedłożył stosownego pełnomocnictwa.

Organ I instancji wyjaśnił w tym miejscu, iż zgodnie z art. 80a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, każda deklaracja może być podpisana przez pełnomocnika. Przepisy dotyczące podpisywania deklaracji nie przewidują szczególnej formy udzielenia pełnomocnictwa odsyłają w tym zakresie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym. W związku z powyższym organ stwierdził, iż podstawowym warunkiem skuteczności pełnomocnictwa jest złożenie go do organu podatkowego właściwego w sprawach podatku, którego dana deklaracja dotyczy.

Ponadto organ I instancji zauważył, iż pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa, z którego musi wynikać upoważnienie do podpisywania określonego rodzaju zeznań. Wymagane jest do tego nie jedynie ogólne pełnomocnictwo procesowe ustanowione na mocy art. 137 ordynacji podatkowej, ale odrębne pełnomocnictwo udzielone na mocy art. 80a ww. ustawy. Musi ono wyraźnie wynikać z dokumentu pełnomocnictwa.

Zgodnie z treścią art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w wypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat wymierza opłatę w drodze decyzji na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony przyrody.

W związku z powyższym Marszałek Województwa [....] wymierzył rzeczoną opłatę na postawie wyników kontroli prowadzonej przez [....] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz danych dostarczonych przez A.M. - Dyrektora, Pełnomocnika d/s Technicznych.

Organ stwierdził następnie, iż należna opłata za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi za I półrocze 2009 r. dla K.S. wynosi 2.270 zł oraz, że powyższa kwota, w związku z brakiem zapłaty stała się zaległością podatkową, od której podmiot zobowiązany jest naliczyć samodzielnie odsetki zgodnie z treścią art. 53 ordynacji podatkowej.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła K.S. .

Odwołująca podniosła, iż w swoich wyliczeniach zawartych w przedmiotowej decyzji Marszałek zastosował zwyżki w wyliczeniu opłat, uzasadniając to brakiem posiadania przez jej gospodarstwo wymaganego pozwolenia zintegrowanego oraz pozwolenia wodno-prawnego na odprowadzenie wód opadowych, tymczasem wnioski o uzyskanie przedmiotowych dokumentów zostały złożone w terminie. Ich nieuzyskanie spowodowane było reorganizacją Urzędu Marszałka z przyjęciem od dnia 1 stycznia 2008 r. pewnych kompetencji od Wojewody [....] . Fakt ten został usprawiedliwiony przez marszałka pismem z dnia 18 stycznia 2008 r. znak: [....] . Ostatecznie pozwolenie prawne zostało nieprawomocnie wydane w dniu 10 grudnia 2008 r., znak [....] .

Decyzją z dnia 14 lutego 2012 r. Nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , działając na podstawie art. 288 ust. 1 w związku z art. 276, art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1, art. 292, art. 180 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat i sposobu przedstawiania tych informacji i danych., oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [....] z dnia 24 listopada 2011 r. znak: [....] .

W uzasadnieniu Kolegium podało, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją postępowanie są prawidłowe i dlatego winny być utrzymane w mocy.

Podniesiono, że decyzja organu I instancji została oparta na art. 288 ust. 1 pkt ustawy Prawo ochrony środowiska, z którego wynika, iż w przypadku nie przedłożenia przez podmiot korzystający ze środowiska wymaganego przepisami wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat organ administracji ma upoważnienie do określenia wysokości należnej opłaty w stosownej decyzji administracyjnej.

Kolegium wyjaśniło, że przesłanką wszczęcia takiego postępowania jest zatem brak złożenia należnego wykazu. Rola organu właściwego w sprawach opłat za korzystanie ze środowiska koncentruje się zatem w tym przypadku na kontroli prawidłowości czynności powstającej z mocy samego prawa. W wyniku tej kontroli marszałek województwa może dokonać wymiaru opłaty, przy czym ten swoisty "wymiar kontrolny" przybiera formę decyzji deklaratoryjnej (art. 288 ust. 1 ustawy) której wydanie w sytuacji wyżej wskazanej jest obowiązkiem organu. Zaznaczono, iż decyzja ta stwierdza jedynie powstanie z mocy prawa obowiązku poniesienia opłaty z tytułu korzystania ze środowiska, czyli w istocie w takiej sytuacji to decyzja, a nie wykaz staje się w razie konieczności podstawą do egzekucji.

W ocenie Kolegium podstawową kwestią, także na tle niniejszej sprawy jest ustalenie, w jakich sytuacjach marszałek województwa powinien przyjąć, że zaszły przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość należnej opłaty. Wskazano, że przyczyny mogą być różne, np. podmiot korzystający ze środowiska przedkładając wykaz o sposobach korzystania ze środowiska nie zawarł wszystkich wymaganych informacji, czy też nie przedłożono wykazu spełniającego kryteria prawne pozwalającego uznać, iż stanowi dokument o który chodzi.

W przedmiotowej sprawie, wystąpiły okoliczności wskazujące, iż wykazy zawierające dane o zakresie korzystania ze środowiska nie zostały wykonane w sposób prawidłowy i zgodny z treścią rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat. Przedłożone wykazy nie zostały podpisane przez osobę legitymującą się stosownym pełnomocnictwem.

Kolegium stwierdziło, że do zachowania prawidłowej formy wykazu niezbędne było, w myśl art. 80a § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 281 ust. 1 ustawy (tj. stosowanego odpowiednio) złożenie pełnomocnictwa do organu właściwego w sprawach opłat, których wykaz dotyczy.

Wyjaśniono, że jest to szczególny rodzaj pełnomocnictwa, upoważniający jedynie do złożenia podpisu na deklaracji, z wyłączeniem innych działań na rzecz podatnika. Pełnomocnictwo to nie uprawnia np. do sporządzenia deklaracji, co musi wynikać z innego tytułu prawnego. Osoba ustanowiona jedynie do podpisywania deklaracji nie może "poprawiać" danych zawartych w deklaracji. Wszelkie skutki prawnopodatkowe związane z danymi ujawnionymi w deklaracji obciążają podatnika, płatnika lub inkasenta.

W tym kontekście zwrócono uwagę na różnice zachodzące pomiędzy pozycją pełnomocnika do podpisywania deklaracji i pełnomocnika procesowego, ustanowionego na podstawie art. 137 ordynacji podatkowej. Pełnomocnik procesowy, chcąc podpisywać deklaracje, musi być do tego upoważniony na podstawie komentowanego przepisu.

Kolegium podniosło, że w przedmiotowej sprawie brak było takiego pełnomocnictwa, w związku z czym zgodnie z treścią przywołanego art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, Marszałek Województwa [....] wymierzył opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

Ponadto wskazano, iż zgodnie z treścią art. 276 ustawy Prawo ochrony środowiska, podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi podwyższoną opłatę za korzystanie ze środowiska.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż K.S. , prowadząca Gospodarstwo Rolne [....] w miejscowości N. , jest podmiotem korzystającym ze środowiska, w zakresie w jakim korzystnie ze środowiska wymaga zezwolenia.

W dniu 10 grudnia 2008 r. uzyskała ona Decyzją Marszałka Województwa [....] Pozwolenie Zintegrowane dla instalacji chowu lub hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze 30 kg lub 750 stanowisk dla macior obejmującego emisję gazów lub pyłów do powietrza oraz wytwarzanie odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne.

K.S. nie uzyskała wymaganego pozwolenia w związku z wprowadzaniem ścieków do wód lub ziemi.

W swoim odwołaniu, strona nie kwestionując braku posiadania pozwolenia zintegrowanego w tym okresie, wskazuje jedynie na brak winy w uzyskaniu tej decyzji w związku z opieszałością organu ja wydającego. Odnosząc się do tego argumentu odwołania Kolegium wyjaśniło, iż obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych z tytułu braku stosownego pozwolenia trwa do dnia wydania stosownej decyzji ostatecznej (pozwolenia wodnoprawnego).

W kwestii wysokości ustalonej opłaty Kolegium wskazało, że została ona podwyższona o zgodnie z treścią art. 292 pkt 2 ustawy Prawo Ochrony środowiska, który stanowi, iż opłaty za korzystanie ze środowiska są ponoszone w wysokości podwyższonej o 500%.

Kolegium podało, że opłaty podwyższone są sankcją finansową związaną z niedopełnieniem obowiązku uzyskania pozwolenia emisyjnego. Zgodnie z art. 292 i art. 293 powołanej ustawy, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w przypadku: braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów, braku wymaganego pozwolenia na pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. W odniesieniu do tych przypadków opłata dotyczy całej ilości emitowanych substancji, wprowadzanych ścieków czy pobieranej wody i wynosi 500%.

Zwrócono uwagę na to, że brak wymaganego pozwolenia w wymienionym zakresie nigdy nie stanowi podstawy do wymierzania administracyjnej kary pieniężnej. Zamiast niej podmiot nie posiadający zezwolenia ponosi konsekwencje prawne z powodu tego braku w postaci opłaty podwyższonej. Nie ulega wątpliwości, że zwyżka ta jest dotkliwa, ponieważ podmiot płaci więcej niż zapłaciłby, gdyby to pozwolenie posiadał. Należy więc traktować tę zwyżkę jako sankcję o charakterze represyjnym, podwyższoną o 200% w stosunku do opłat zwykłych.

Opłaty podwyższone, mimo swojego sankcyjnego charakteru, nadal pozostają opłatami i w związku z tym ponoszone są one w takim samym trybie jak opłaty zwykłe, czyli podmioty ustalają ich wysokość we własnym zakresie, a następnie wnoszą je bez wezwania na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Chodzi tu o obowiązek wyliczenia należnej opłaty i wniesienia jej bez wezwania w przewidzianym terminie (zasada samorozliczania) oraz nadzór marszałka województwa nad wykonywaniem tego obowiązku.

Kolegium podało, iż przedstawioną interpretację powołanych przepisów potwierdza również orzecznictwo (por. wyrok z 21 marca 2006 r. WSA w Warszawie, IV SA/Wa 749/05 LEX nr 223327 w którym wskazano na oderwanie od elementu winy strony). Podobnie stwierdzono w wyroku z 13 grudnia 2005 r. WSA w Warszawie , IV SA/Wa 748/05LEX nr 189843 "(...)Gdy do konieczności poniesienia sankcji przyczynią się zaniedbania określonego organu administracji szkody mogą być skompresowane na podstawie regulacji odrębnych (k.c.). Jednak ciężar udowodnienia winy organu administracji oraz adekwatnego zakresu jego odpowiedzialności, powinien obciążać w tym przypadku poszkodowanego na zasadach ogólnych wynikających z art. 6 k.c., skoro generalnie działał on z naruszeniem określonych przepisów (korzystanie ze środowiska bez wymaganych pozwoleń)".

Kolegium zwróciło uwagę, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena prowadzonych postępowań przez inne organy administracji publicznej. Na bezczynność organów służyły stronie odrębne środki prawne. Nie podlega też ocenie kwestia faktycznego oddziaływania na środowisko, lecz ustala się wyłącznie fakt obiektywny posiadania lub nieposiadania pozwolenia wodnoprawnego.

W dniu 27 marca 2012 r. K.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 lutego 2012 r. Nr: [....] .

Skarżąca, nie kwestionując obowiązku uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska oraz uzyskania pozwolenia wodnego, zarzuciła organom naruszenie art. 7 K.p.a. z powodu nieuwzględnienia faktu, iż w stosownym terminie starała się o uzyskanie odpowiedniego pozwolenia wodnego. Nie uzyskała go jedynie z winy organu.

Skarżąca podniosła, iż z powodu opieszałości organu w udzieleniu jej odpowiedniego pozwolenia, jest karana podwyższonymi opłatami, ale poniosła też z tego powodu inne poważne straty jak: brak możliwości skorzystania z Programu PROW na lata 2007 – 2013, ani żadnego innego programu pomocowego UE. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął postępowanie o likwidacji produkcji rolnej w gospodarstwie. Z tych powodów gospodarstwo skarżącej pozbawiono możliwości modernizacji i dostosowania gospodarstwa do wymogów unijnych. Wskazano na brak winy strony, a powstałe opóźnienia związane były ze zmianami prawa i reorganizacją Urzędu Wojewódzkiego, jak wskazał sam Marszałek Województwa w piśmie, którego kopia stanowiła załącznik do odwołania.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o niestosowanie wobec niej opłat podwyższonych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji wobec powtórzenia w skardze zarzutów podniesionych wcześniej w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej w skrócie jako "P.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, nie będąc przy tym związany argumentacją zawartą w skardze ani zarzutami skargi.

Wydane w tej sprawie decyzje nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Nie ulega wątpliwości, że skarżąca K.S. , prowadząca Gospodarstwo Rolne w [....] posiada instalacje mogące powodować znaczne zanieczyszczenie elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Jak wynika z decyzji o udzieleniu pozwolenia zintegrowanego z 10 grudnia 2008 r. wielkość produkcji tuczników na datę wydania tej decyzji wynosiła ok. 19.200 sztuk na rok, liczba macior – 900 sztuk. Z samego pozwolenia zintegrowanego wynika, że zostało ono udzielone dla instalacji do chowu lub hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze 30 kg lub 750 stanowisk dla macior. Zgodnie z pkt 6 ppkt 8 tiret drugie i trzecie załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2002 r. Nr 122, poz. 1055) stosowne pozwolenia wymagane są dla instalacji chowu lub hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg oraz 750 stanowisk dla macior.

Tym samym trafnie ustaliły to organy, że K.S. prowadząca Gospodarstwo Rolne [....] jest podmiotem korzystającym ze środowiska w zakresie, w jakim wymagane są stosowne pozwolenia. Fakt ten został potwierdzony w wyniku kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska prowadzonej w listopadzie i grudniu 2008 r.

Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), zwanej dalje w skrócie "P.o.ś." opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. Stosownie do art. 276 ust. 1 P.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska, a art. 284 ust. 1 P.o.ś. nakłada obowiązek samodzielnego obliczenia przez podmiot korzystający ze środowiska stosownej opłaty i wniesienia jej na właściwy rachunek.

Ponieważ skarżąca nie uzyskała stosownego pozwolenia na wprowadzanie ścieków dowód lub ziemi, w związku z powyższym zobowiązana ona była do ponoszenia opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub ziemi za I półrocze 2009 r.

W tej sprawie organ I. instancji wymierzył skarżącej opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub ziemi w kwocie 2270 zł. Decyzję tą utrzymał w mocy organ II. Instancji.

Organy obu instancji wskazały, że wprawdzie zostało złożone zbiorcze zestawienie wymagane przepisami Prawa ochrony środowiska, ale do tego zestawienia nie dołączono pełnomocnictwa.

Dalej organy wyjaśniły, że art. 80a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749) pozwala na podpisywanie deklaracji także przez pełnomocnika, ale warunkiem uznania skutecznego działania strony przez pełnomocnika jest złożenie do organu podatkowego samego pełnomocnictwa upoważniającego do podpisywania deklaracji. Ponieważ w tej sprawie takie pełnomocnictwo nie zostało przedłożone, stąd uznały organy, że nie został złożony sam wykaz.

Sąd nie podziela w tym zakresie stanowiska organów administracji, ponieważ nie jest ono prawidłowe. W każdym przypadku, gdy składana jest deklaracja określająca wysokość opłaty i jest ona podpisywana przez osobę wskazującą na działanie w charakterze pełnomocnika ale bez dołączonego dokumentu pełnomocnictwa, obowiązkiem organu powinno być zwrócenie się o przedłożenie stosownego pełnomocnictwa. Dopiero brak przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentu pełnomocnictwa uzasadnia twierdzenie, że deklaracja nie została złożona przez pełnomocnika.

Mimo tego, że organy w tej sprawie zaniechały wyjaśnienia, czy A.M. był pełnomocnikiem skarżącej, to ta kwestia w tej sprawie nie stanowi istotnego naruszenia prawa.

Organy mogły przyjąć, że zbiorcze zestawienie nie zostało złożone w tej sprawie, ale z zupełnie innego powodu.

Zestawienie zawierające wykaz i informacje o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wyliczonej opłacie składa się do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza. Taki obowiązek wynika wprost z art. 286 ust. 1 P.o.ś. w związku z art. 285 ust. 2 P.o.ś. Tym samym w odniesieniu do okresu pierwszego półrocza 2009 r. końcowy termin do złożenia zestawienia przypadał na koniec lipca 2009 r.

W tej zaś sprawie zbiorcze zestawienie złożono organowi 28 września 2010 r. Zostało ono złożone po terminie. W związku z tym organy administracji mogły na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. uznać, że skarżąca nie złożyła wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnej opłaty i na podstawie powołanego przepisu Marszałek Województwa [....] zobowiązany był wymierzyć opłatę.

Takie stanowisko zostało zaprezentowane w doktrynie wskazujące, że brak przedłożenia w terminie wykazu zawierającego informacje i dane niezbędne do ustalenia opłaty nakłada obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. (K. Górecki, Komentarz do art. 288 [w:] Prawo ochrony środowiska). Sąd w tej sprawie w pełni podziela to stanowisko.

Przyjęcie przeciwnego poglądu sprowadzałoby się do twierdzenia, że złożenie wykazu w jakimkolwiek terminie winno być uznane za skuteczne, co prowadziłoby do uznania, że ustawowo wyznaczony termin do składania wykazów nie ma znaczenia prawnego i jest niepotrzebnym przepisem. Sąd takiego stanowiska nie podziela.

Tym samym skoro organ I. instancji w tej sprawie miał obowiązek wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty, należy zbadać, czy wymierzając tą opłatę organ nie naruszył prawa.

Opłatę za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wymierza się jako iloczyn stawki, rodzaju ścieków i powierzchni. W tej sprawie organy ustaliły powierzchnię na 16100 m2. Rodzaj ścieków jako wody opadowe, parkingi, drogi. Dla megiero rodzaju ścieków przyjęto na 2009 r. stawkę 0,047 zł/m2. Taka stawka jest zgodna z § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 196, poz. 1217). Iloczyn ww. wielkości pozwala na uzyskanie kwoty 378,35 zł.

Kwota ta podlegała podwyższeniu z tytułu braku stosownego pozwolenia o 500 %. Zgodnie z art. 292 P.o.ś., w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500 % za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Podwyższenie kwoty 378,35 zł o 500 % spowodowało ustalenie opłaty na kwotę 2270,10 zł, czyli w zaokrągleniu na 2270 zł.

Taką też opłatę wymierzono w tej sprawie.

Podnoszone przez skarżącą okoliczności w skardze nie mogą zostać uwzględnione. Okoliczność, że organy administracji bardzo długo zwlekały z wydaniem stosownych pozwoleń nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak wymierzania opłaty podwyższonej. Żaden przepis Prawa ochrony środowiska, a w szczególności jego art. 292 nie pozwala na obniżanie lub ograniczanie wysokości opłaty podwyższonej w związku ze zbyt długim procesem uzyskiwania stosownego pozwolenia. Jeżeli bowiem sposób ustalania opłaty wynika z przepisów prawa (a tak jest w stosunku do opłaty wymierzonej w tej sprawie), to także i przepisy prawa określają ewentualne przesłanki pozwalające na nie nakładanie takiej opłaty. Prawo ochrony środowiska nie zna sytuacji, w której opłata za korzystanie ze środowiska poprzez wprowadzanie ścieków do wód i ziemi mogłaby być zmniejszona w związku ze zbyt długim oczekiwaniem na wydanie pozwolenia. Nie jest to także naruszenie art. 7 K.p.a. ponieważ ten artykuł wyraża ogólną zasadę poszukiwania przez organ i ustalania wszystkich istotnych kwestii w danej sprawie (zasada prawdy obiektywnej) oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie można uznać, że wprowadzanie ścieków do wód/ziemi, które wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia i w związku z brakiem takiego pozwolenia skutkujące wymierzeniem opłaty – stanowi o naruszeniu słusznego interesu podmiotu. Słuszny interes podmiotu to taki interes, który wynika z przepisów prawa (a przynajmniej ma oparcie w prawie). Nie można uznać, że naruszenie prawa mogłoby stanowić o słusznym interesie danego podmiotu, a taki wniosek wynikałby z uznania, że w tej sprawie nie powinno się ustalać opłaty podwyższonej. Okoliczności związane z brakiem możliwości pozyskania dodatkowych źródeł dochodów także nie mogą być uwzględniane w tej sprawie.

W związku z powyższym Sąd uznał, że wysokość wyliczonej w tej sprawie opłaty jest prawidłowa, a tym samym nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym Sąd, stosownie do art. 151, skargę oddalił.