Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 136/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-04-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: +oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
+oddalono wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1, 3, art. 245, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 12 kwietnia 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2005r. p o s t a n a w i a 1. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić ustanowienia doradcy podatkowego.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 344zł, od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2005r skarżący D. B. reprezentowany przez doradcę podatkowego P. Z. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego.

Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 14 marca 2011r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek, w którym zmodyfikował zakres swojego żądania rozszerzając go w ten sposób, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie doradcy podatkowego.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwoma synami w wieku 7 i 3 lata, jako posiadany majątek skarżący wykazuje dom wielkości 170m², samochód osobowy Audi A4 rok prod. 2005 o wartości 30.000,00zł zakupiony na kredyt oraz 50% udziałów w spółce jawnej N. B.wartość nominalna 604.000,00zł. Jako źródło utrzymania rodziny skarżący wykazał dochód uzyskiwany przez żonę z tytułu zasiłku rodzinnego w wysokości 156zł miesięcznie.

Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku z dnia 16 marca 2011r., co do jego treści dane w nim zawarte okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącego, dlatego pismem z dnia 24 marca 2011r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w/w wniosku poprzez: - udokumentowanie dochodów uzyskanych w 2010r. przez skarżącego i jego żonę; - przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za rok 2009 skarżącego oraz jego żony; - przedłożenie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za okres ostatnich 6 miesięcy; - udokumentowanie zaciągnięcia kredytu na zakup samochodu Audi A4 rok prod. 2005 oraz wykazanie daty udzielenia kredytu, jego wysokości i wysokości rat kredytu; - przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie rodzina skarżącego przeznacza na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia; - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu np. energia, ogrzewanie, media, telefon.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył:

- kserokopię zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2010, w którym wykazał z działalności gospodarczej przychód w kwocie 801.428,48zł, koszty w kwocie 809.958,74zł, oraz stratę w kwocie 8.534,26zł, z innych źródeł skarżący wykazał dochód w kwocie 7.591,70zł oraz nadpłatę podatku w kwocie 1.367,00zł;

- kserokopię zeznania podatkowego PIT-36 żony za rok 2010, w którym nie wykazała żadnego dochodu;

- kserokopię zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2009, w którym skarżący wykazał z działalności gospodarczej przychód w kwocie 149.690,26zł, koszty w kwocie 167.067,13zł, oraz stratę w kwocie 17.376,87zł, z innych źródeł skarżący wykazał dochód w kwocie 5.516,39zł oraz nadpłatę podatku w kwocie 997,00zł, żona nie wykazała żadnego dochodu

- kserokopię umowy o kredyt na zakup środka transportu z dnia 6 lipca 2009r.;

- kserokopię wyciągów z rachunku bankowego za okres od 1 sierpnia 2010r. do 30 listopada 2010r.

Ponadto skarżący oświadczył, że miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny stanowią kwotę ok. 1500zł, dalszych wyciągów z rachunku w banku Polbank nie posiada, bo rachunek jest zajęty przez komornika.

Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy.

Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny.

Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji, czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym.

Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma jednak charakteru swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku.

Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych oraz ponieść kosztów ustanowienia zastępstwa procesowego.

Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia.

Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem jak wynika z przedłożonych przez skarżącego na etapie postępowania sądowego oświadczeń skarżący choć w złożonym wniosku jako jedyny dochód rodziny wykazuje zasiłek rodzinny w kwocie 156zł miesięcznie to jednak jest w stanie zdobyć środki na wydatki, które szacuje na kwotę 1500zł miesięcznie, nie przedkładając jednocześnie dokumentów potwierdzających wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu np. energia, ogrzewanie, media, telefon do czego był zobowiązany wezwaniem Sądu.

Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt spłaty kredytu na zakup środka transportu. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych czy ustanowieniu pełnomocnika, jednak okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem spłata kredytu na zakup środka transportu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06).

Nie daje też w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy posiadanie przez skarżącego majątku tj. domu oraz samochodu, jak również 50 % udziałów w spółce jawnej N. B. w wysokości nominalnej 604.000,00zł, bowiem fakt ten wyklucza możliwość uznania skarżącego za osobę ubogą. Posiadanie majątku, zwłaszcza takiego, który nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia, uniemożliwia przyznanie prawa pomocy. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 563/09, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

O niemożności poniesienia kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie przesądza również fakt, iż prowadzona przez skarżącego działalności przyniosła straty. Wskazać bowiem należy, że strata w zakresie prowadzonej działalność jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych.

Przedstawione okoliczności stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżący jest osobą na tyle ubogą, iż nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi oraz kosztami ustanowienia fachowego pełnomocnika. Przy czym w tym miejscu podkreślić należy, iż art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a. przewiduje możliwość ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego tylko wtedy, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (np. umowy zlecenia). Okoliczność ta wyklucza bowiem jego ustanowienie w ramach instytucji prawa pomocy. Podkreślenia wymaga jednak użyty przez ustawodawcę zwrot "nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym", albowiem wskazuje on na stan rzeczy istniejący w dacie sporządzania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie może być stosowana w przypadkach, kiedy strona korzysta już z fachowej pomocy pełnomocnika ustanowionego z wyboru, któremu wcześniej udzieliła pełnomocnictwa. Powyższe byłoby bowiem sprzeczne z celem, dla którego została ona wprowadzona. Tymczasem jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżący reprezentowany jest przez fachowego pełnomocnika doradcę podatkowego P. Z., któremu udzielił już stosownego pełnomocnictwa procesowego w dniu 9 sierpnia 2010r., który to pełnomocnik reprezentował skarżącego również w postępowaniu administracyjnym. Okoliczność ta – jak wynika z art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a.- wyklucza ustanowienie drugiego pełnomocnika w ramach instytucji prawa pomocy, stąd złożony przez skarżącego w tym zakresie wniosek nie mógł zostać uwzględniony.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245, art. 246 § 1,3, art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.