Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 839/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 10 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji "A." na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" {...} jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia {...} czerwca 2021 r., nr{...}, którą odmówiono {...} prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r.

Wnioskiem z dnia 13 maja 2021 r. {...}zwróciła się do organu o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników prowadzących działalność w branżach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 371 ze zm., dalej: rozporządzenie). Rozporządzenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach). Wniosek dotyczył zwolnienia za okres od grudnia 2020 r. do kwietnia 2021 r. Wnioskodawca podał, że jest mikroprzedsiębiorcą, prowadzącym działalność przeważającą, oznaczoną kodem PKD 55.30.Z (pola kempingowe, włączając pola dla pojazdów kempingowych, i pola namiotowe).

Decyzją z dnia{...} czerwca 2021 r. organ odmówił{...} prawa do wnioskowanego zwolnienia. W uzasadnieniu wskazano, że w danych z rejestru REGON na dzień 31 marca 2021 r. wnioskodacwa nie ma zgłoszonego kodu działalności przeważającej, który uprawniałby do zwolnienia.

Na powyższą decyzję {...} wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając jej naruszenie:

– art. 7 w zw. z art. 77, art. 8, art. 11, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.),

– art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach,

a ponadto brak wzięcia pod uwagę specyficznych warunków funkcjonowania Fundacji, jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w celu realizacji swoich zadań statutowych.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego zwolnienia lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podkreśliła, że kod PKD przeważającej działalności, uprawniający do otrzymania zwolnienia, jest ujawniony w rejestrze przedsiębiorców KRS. Ponadto w dniu 30 marca 2021 r., na podstawie wniosku skarżącej, do rejestru REGON została wpisana jednostka lokalna skarżącej, z kodem PKD przeważającej działalności 55.30.Z. Co więcej, skarżąca podkreśliła, że niezrozumiałe jest, że inne wnioski skarżącej o przyznanie pomocy zostały na podstawie tożsamych dokumentów rozpatrzone pozytywnie.

W odpowiedzi na skargę, organ podkreślił, że oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. Zatem skoro w wymienionej ewidencji brak było podania kodu rodzaju przeważającej działalności, to organ trafnie odmówił prawa do zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia konsekwencji niewymienienia w dotyczącym skarżącej wpisie w ewidencji REGON kodu PKD działalności przeważającej, uprawniającego według rozporządzenia do uzyskania dochodzonego zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. W tak zarysowanym sporze, rację należy przyznać skarżącej, która słusznie podnosi ułomność działań weryfikacyjnych organu w zakresie spełnienia przesłanki prowadzenia działalności uprawniającej do zwolnienia.

Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz ust. 2a pkt 1 rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za dane okresy, wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności wymienionymi następnie kodami. Powoływany przez skarżącą we wniosku o zwolnienie kod PKD rodzaju przeważającej działalności (55.30.Z) wymieniony jest w rozporządzeniu, jako uprawniający do uzyskania zwolnienia. Jak stanowi § 10 ust. 3 rozporządzenia, oceny spełnienia warunku przyznania zwolnienia w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. Jednak nie może zyskać akceptacji wykładnia powyższego przepisu, która polegałaby na uznaniu weryfikacji za pośrednictwem ewidencji REGON jako jedynego i niepodważalnego sposobu oceny spełnienia przesłanki prowadzenia uprawnionej do zwolnienia działalności. Dane z rejestru REGON należy uznać za mające charakter domniemania, które może być obalone. Wpis w REGON, w rubryce zadeklarowanej przeważającej działalności, nie uzasadnia pominięcia faktycznie prowadzonej przez dany podmiot przeważającej działalności, skoro istnieje możliwość wykazania spełnienia warunku do przyznania ulgi na podstawie innych dowodów. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie tut. Sądu (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 18 listopada 2021 r. sygn. I SA/Rz 571/21, wyrok WSA w Rzeszowie z 12 października 2021 r. sygn. I SA/Rz 602/21, wyrok WSA w Rzeszowie z 27 maja 2021 r. sygn. I SA/Rz 307/21). Jak podkreśla się w tym orzecznictwie, które Sąd w niniejszej sprawie afirmuje, ustalenie rodzaju prowadzonej działalności wyłącznie w oparciu o treść wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogłoby skutkować odmową przyznania wsparcia przedsiębiorcy, który faktycznie prowadzi działalność dotkniętą ograniczeniami wprowadzonymi w związku z COVID-19 i poniósł w związku z tym szkody, a to pozostawałoby w sprzeczności z założeniami ustawy o COVID-19 i celami jakie ma ona realizować. Takie zapatrywanie prawne znalazło akceptację w orzecznictwie Naczelnego Sądu Aministracyjnego (por. wyrok NSA z 20 października 2021r., sygn. akt I GSK 829/21 czy z dnia 5 listopada 2021 r. sygn. akt I GSK 754/21).

Uwadze organu nie powinien umknąć dodatkowy aspekt sprawy, to jest specyfika formy prawnej podmiotu wnioskującego o zwolnienie, w tym przypadku – fundacji. W myśl art. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 2021 r., poz. 2167), działa ona na podstawie przepisów powołanej ustawy i statutu. W art. 5 ust. 1 powołanej ustawy postanowiono z kolei, że statut może m.in. zawierać postanowienia dotyczące prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Rozmiary tej działalności muszą służyć realizacji jej celów (art. 5 ust. 5). Fundacja podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego i od chwili wpisania do rejestru uzyskuje osobowość prawną (art. 7 ust. 1 i 2).

Materialnoprawne podstawy wpisu do ww. rejestru reguluje ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 112, dalej ustawa o KRS). Rejestr ten składa się z:

1) rejestru przedsiębiorców,

2) rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej,

3) rejestru dłużników niewypłacalnych (zob. art. 1 ust. 2 oraz art. 3 ustawy o KRS).

Fundacje zasadniczo podlegają wpisaniu do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej (art. 49 ust. 1 ustawy o KRS), ale jeżeli zgodnie ze statutem podejmuje prowadzenie działalności gospodarczej, wówczas podlegają obowiązkowi wpisu także do rejestru przedsiębiorców (art. 50 i art. 36 pkt 13 ustawy o KRS). W takim przypadku należy mieć na uwadze, że w myśl art. 40 pkt 1 ustawy o KRS, w dziale 3 rejestru przedsiębiorców zamieszcza się dane o przedmiocie działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności, w tym jeden przedmiot działalności przeważającej.

Z zalegających w aktach administracyjnych informacji odpowiadających wypisowi pełnemu z KRS, wynika że skarżąca wpisana jest zarówno w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, jak i rejestrze przedsiębiorców. W przekonaniu Sądu, organ nie powinien ignorować danych zawartych w rejestrze przedsiębiorców, tym bardziej, że wnioskowana pomoc kierowana była do przedsiębiorców (jak wynika z tytułu rozporządzenia) "uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19".

W rejestrze przedsiębiorców tymczasem, jako przeważający przedmiot działalności skarżącej wpisany został kod 55.30.Z (pola kempingowe, włączając pola dla pojazdów kempingowych, i pola namiotowe). Jako data dokonania powyższego wpisu w KRS został ujawniony dzień 18 września 2018 r. Przedmiotowy kod został także odnotowany w REGON, w części opisanej jako "pozostałe działalności wg PKD". Działalność odnotowana pod przedmiotowym kodem, jako działalność gospodarcza jest działalnością przeważającą, wyróżnioną w taki sposób w rejestrze przedsiębiorców. Kod ten został zaś wymieniony w przepisach § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz ust. 2a pkt 1 rozporządzenia, wśród kodów uprawniających do zwolnienia.

Zauważyć należy, że wpis danych do rejestru REGON, zgodnie z art. 42 ust. 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 955), następuje na podstawie danych przekazanych z Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku skarżącej, będącej fundacją wpisaną w KRS zarówno do rejestru przedsiębiorców, jak i do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w REGON nie zostały umieszczone dane dotyczące działalności fundacji z wyszczególnieniem działalności statutowej i gospodarczej oraz ze wskazaniem przeważającego rodzaju działalności tej ostatniej. Ustalenia organu, oparte wyłącznie na danych z rejestru REGON, nie pozwoliły zatem właściwie ustalić czy skarżąca prowadziła na dzień 31 marca 2021 r. działalność uprawniającą do zwolnienia. Jako nieprawidłowe należy zatem ocenić postępowanie organu, który mimo podnoszenia przez skarżącą we wniosku prowadzenia przez nią uprawnionej do zwolnienia działalności – co więcej, nawet mimo zgromadzenia przez organ w aktach sprawy informacji z rejestru przedsiębiorców KRS, w której wprost wymieniony jest kod przeważającej działalności skarżącej – ograniczył się do weryfikacji spełnienia omawianej przesłanki jedynie za pomocą wpisu w REGON.

Do postępowania zakończonego wydaną w powyższym stanie prawnym zaskarżoną decyzją, z mocy art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) oraz art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.), miały zastosowanie przepisy K.p.a., w tym zasady ogólne. Stanowią one między innymi, że organy administracji publicznej obowiązane są: stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 K.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś zgodnie z art. 79a § 1 K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W ocenie Sądu, organ mógł uniknąć w niniejszym postępowaniu uchybień w zakresie ustalenia stanu faktycznego, gdyby przed wydaniem decyzji zadośćuczynił wymaganiom określonym w art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a. Organ przeszedł do porządku nad zgromadzoną w aktach sprawy informacją z rejestru przedsiębiorców, która potwierdza, że skarżąca na dzień wskazany w rozporządzeniu prowadziła działalność przeważającą uprawniającą do zwolnienia. Ponadto organ nie umożliwił skarżącej przedstawienia innych dowodów, które wyjaśniałyby powzięte przez organ wątpliwości i potwierdziły zgodność ze stanem rzeczywistym rodzaju przeważającej działalności podanej we wniosku o zwolnienie. Zamiast powyższego, organ wydał decyzję odmowną. Z tego powodu okoliczności te skarżąca mogła podniosła dopiero na etapie skargi (np. zarejestrowanie przez skarżącą jednostki lokalnej, za pośrednictwem której wykonuje działalność wpisaną w REGON pod spornym kodem PKD).

Z podanych względów, mając na względzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.)., ze względu na stwierdzone uchybienia art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a., Sąd uchylił kontrolowaną decyzję, jako wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ będzie zobowiązany do zastosowania zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu oceny prawnej charakteru § 10 ust. 3 rozporządzenia, ustalając rzeczywisty przeważający rodzaj prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej.

Końcowo, w odniesieniu do wniosku skarżącej o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie zwolnienia, Sąd wskazuje, że przyjęty w Polsce kasacyjny model sądownictwa administracyjnego, oznacza, że co do zasady Sąd może orzekać wyłącznie w przedmiocie losów zaskarżonego aktu (w tym przypadku decyzji). Poza zakresem kompetencji orzeczniczych sądu leży orzekanie co do istoty sprawy administracyjnej. Stąd też Sąd uchylił naruszającą prawo decyzję, jednak to rolą organu pozostaje merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zwolnienia.