Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2900/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) sędzia del. WSA Mirosława Pindelska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 605/12 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 605/12, oddalił skargę A. B. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Starosta Gryfiński zezwolił [...] – spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości stanowiącej własność A. B. w celu realizacji inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV. W podstawie prawnej przywołał art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651). Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] lipca 2011 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia z powodu uchylenia decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, od bytu której uzależnione jest istnienie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości. Skargę A. B. na tę decyzję ostateczną uwzględnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 927/11. Następnie organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu wyjaśnił, iż przedmiotowa inwestycja polega na założeniu i przeprowadzeniu napowietrznej linii elektroenergetycznej, a w jej wyniku zostanie zlikwidowana większość problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną dużej części województwa zachodniopomorskiego, w tym aglomeracji Szczecina. Zatem ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości A. B. i jej zajęcie w tym celu uznał za konieczne. Postępowanie w tej materii zostało w jego ocenie przeprowadzone prawidłowo, a decyzja nie narusza prawa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł A. B., zarzucając jej uchybienie art. 108 k.p.a. oraz art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami i dowodząc wadliwości rozstrzygnięcia o zajęciu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za chybioną, a w uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku przytoczył brzmienie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wedle którego w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym, w celu realizacji celu publicznego, udziela się zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 tej ustawy; decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Dalej wskazał, iż w jego ocenie w sprawie wykazano zarówno ważny interes społeczny, jak i ważny interes gospodarczy, gdyż budowa sieci zapewni stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze. Inwestycja została zaliczona do inwestycji strategicznych dla dużej części województwa zachodniopomorskiego, zwiększy bowiem bezpieczeństwo energetyczne. Wynika to z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, które Sąd opisał. Zaskarżona decyzja jest zależna od decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, co jednak zdaniem Sądu nie oznacza, że może być wydana dopiero wówczas, gdy ta jest ostateczna. Taka decyzja w sprawie zapadła. Co mając na uwadze, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a, oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. B., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w sprawie istniały przesłanki określone w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy stanowiące podstawę do udzielenia inwestorowi zezwolenia na niezwłoczne wejście na teren jego nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaakcentowano, iż w sprawie nie wykazano, aby wystąpiły okoliczności uregulowane w przywołanym przepisie, więc by istniało zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego albo zagrożenie gospodarstwa narodowego ciężkimi stratami lub wyjątkowo ważny interesu strony bądź interes społeczny. W ocenie autora skargi kasacyjnej sporną inwestycję można przeprowadzić bez rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, gdyż jej realizacja w zwykłym trybie nie zagraża żadnemu dobru. Wskazując na treść sprecyzowanej w skardze kasacyjnej decyzji w zakresie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, podał, iż nie stanowi ona inwestycji kluczowej dla wojewódzkiego i krajowego systemu przesyłu energii elektrycznej, tym samym jej brak nie będzie skutkował wadliwością jej dystrybucji. Dlatego zaskarżoną decyzję uznał za przedwczesną, stąd wyrok oddalający skargę od niej nie powinien się ostać.

Odpowiadając na skargę kasacyjną [...] wniosła o jej oddalenie, popierając argumentację przedstawioną w motywach zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkich sądów administracyjnych, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a., a są to: naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć wadliwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie nieprawidłowej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie naruszenia prawa materialnego, a jako naruszony wskazany został przepis art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię. Jest ona nietrafna, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zinterpretował ten przepis prawidłowo, odnosząc uregulowane w nim przesłanki do poprawnie ustalonego stanu faktycznego. Ten stan faktyczny w zasadzie nie został przez skarżącego zakwestionowany, toteż również oceniając zasadność zarzutu skargi kasacyjnej, należało oprzeć się na ustaleniach dotąd dokonanych w sprawie. W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że istotnie zaskarżona w sprawie decyzja jest zależna od bytu decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu nieruchomości, bo art. 124 ust. 1a omawianej ustawy wyraźnie stanowi, że w tym trybie może być wydane rozstrzygnięcie po zapadnięciu decyzji, o której mowa w ust. 1, czyli decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Zatem niejako warunkiem jej wydania jest funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1 cytowanej ustawy. Przedmiotowa nieruchomość objęta została taką decyzją (p. decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r., przy czym w dacie rozpatrywania odwołania była ona już ostateczna, a obecnie jest ona prawomocna, bo skarga na nią została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 604/12, od którego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2901/12).

Przepis art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawnia do zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Przesłanki wymienione w obu tych przepisach są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej w tym przepisie, przeto uprawnia do wydania decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1a cytowanej ustawy. Jak wynika z uzasadniania zaskarżonego wyroku Sąd meriti przyjął spełnienie przesłanki interesu społecznego stanowiącego element normy art. 108 § 1 k.p.a., jak też ważnego interesu gospodarczego zawartego w przywołanej normie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko to w pełni podziela. Zagadnienia zaspokojenia potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii w orzecznictwie są uznawane za wielce istotne, a judykatura choćby na gruncie dostępu do informacji publicznej zalicza tę materię do zadań publicznych (p. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 831/13, 10 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1030/13, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, oraz cytowane tam orzecznictwo). Nie ma przy tym decydującego tu znaczenia ocena konkretnego zamierzenia inwestycyjnego dokonana dla potrzeb budowlanych czy środowiskowych, bo bierze się pod uwagę inne kryteria, zatem ocena spornej inwestycji dokonana przez organ ochrony środowiska nie może przesądzić jej charakteru w niniejszej sprawie. Energia – co jest truizmem w obecnych czasach – jest potrzebna do bez mała każdej aktywności. Jeśli nadto zważy się na stan urządzeń energetycznych, znany z urzędu i doświadczenia życiowego, nadto na utrudnienia, jakie na tym terenie wystąpiły w roku 2008, to niepodobna skutecznie zakwestionować tego poglądu. Autor skargi kasacyjnej podważa spełnienie przesłanek z at. 108 § 1 k.p.a., nie bacząc na to, że nie muszą one występować łącznie. Każda z nich jest samodzielna, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy przykładowo istnienie "innego interesu społecznego". A zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on niepodważalny. Również interes społeczny jest oczywisty. I nie trzeba tu wystąpienia zagrożenia życia itp., jak też zagrożenia niewykonaniem inwestycji w określonym terminie. Dość, że jest ona niezbędna dla ogółu, stąd do jej wykonania winno dojść w miarę szybko.

Z tych względów, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się chybione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.

-----------------------

5