Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 308/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2012 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...], nr [...]; 2) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. na rzecz strony skarżącej - Stowarzyszenia A kwotę 340,00 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Polska Rada Leku Roślinnego wystąpiła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z wnioskiem o dopuszczenie do postępowania w przedmiocie suplementu diety " Tabletki na uspokojenie A.". W uzasadnieniu wyjaśniła, że jest stowarzyszeniem, którego celem jest działalność na rzecz odpowiedniego rozwoju leków roślinnych. W ramach realizacji celu statutowego, polegającego na dbałości o odpowiedni rozwój rynku leku roślinnego interweniuje w sprawach, w których na rynek wprowadzane są produkty, które powinny być oznaczane i wprowadzane jako leki roślinne. Natomiast są wprowadzane jako produkty innej kategorii, w szczególności suplementy diety. Produkty takie nie tylko często zawierają te same składniki, jak leki roślinne, lub takie składniki, których obecność warunkuje kwalifikację produktu jako leku roślinnego ( np. kozłek lekarski), ale często posiadają także podobne oznaczenia jak produkty lecznicze, a nawet nazwą, opakowaniem, sposobem opisu sugerują, iż w rzeczywistości takimi produktami leczniczymi są. Szczególnym zagrożeniem jest istnienie rynku produktów, które sugerują przynależność do rynku leków roślinnych, gdy tymczasem objęte są znacznie słabszym nadzorem nad produkcją i jakością produktu. Działanie polegające na wprowadzeniu na rynek w/w produktów jako suplementów diety godzi w rynek leku roślinnego i stanowi nieuczciwą konkurencję w stosunku do przedsiębiorców przestrzegających wszystkich skomplikowanych procedur związanych z wytwarzaniem produktów farmaceutycznych, co wyraźnie podwyższa koszty wprowadzenia produktu na rynek, gwarantuje jednak pełne przygotowanie farmaceutyku do funkcjonowania na rynku w sposób nie zagrażający życiu i zdrowiu konsumentów. Wnioskodawca wyjaśnił, że produkt " Tabletki na uspokojenie A." był przez szereg lat obecny na rynku jako suplement diety. Obecność tego produktu na rynku farmaceutycznym została zakwestionowana przez nadzór sanitarny. Była także przedmiotem postępowań przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1018/10 podtrzymał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uchylający decyzję nadzoru sanitarnego kwalifikującą ten produkt jako leczniczy. Po uchyleniu decyzji konieczne jest zakończenie postępowania, tak aby kolejne decyzje nie zostały ponownie uchylone z powodów proceduralnych i by ostatecznie potwierdzić, że produkt ten prawidłowo został sklasyfikowany przez inspekcję sanitarną jako produkt leczniczy oraz, że to inspekcja, a nie A. ma rację. Udział stowarzyszenia w postępowaniu jest konieczny, gdyż było ono stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, a następnie Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ocenie wnioskodawcy spełnione zostały obie przesłanki udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym wymienione w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Ustalenie, czy produkt zawierający kozłek lekarski jest produktem leczniczym leży w sferze celów, dla których powołano stowarzyszenie. Ponadto udział Stowarzyszenia w postępowaniu uzasadniony jest interesem społecznym. W interesie społecznym leży bowiem eliminacja z rynku produktów, które przez swoją nieprawidłową klasyfikację i oznaczenie zagrażają zdrowiu społeczeństwa.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] odmówił dopuszczenia stowarzyszenia Polska Rada Leku Roślinnego z siedzibą w G. do udziału w postępowaniu.

W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że za udziałem Stowarzyszenia nie przemawia interes społeczny. Prezes zarządu stowarzyszenia T. P., prowadzi bowiem działalność gospodarczą pod nazwą Innowacyjno-Wdrożeniowe Laboratorium Farmaceutyczne " L." z siedzibą w S.. Firma ta prowadzi działalność konkurencyjną wobec producenta " Tabletek na uspokojenie L.". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest pogląd, iż nie można mówić o interesie społecznym w sytuacji, gdy członkowie organizacji społecznej sami prowadzą działalność gospodarczą lub wchodzą w skład organów podmiotów prowadzących taką działalność i są zainteresowani ze względów konkurencyjnych utrudnianiem prowadzenia działalności gospodarczej przez inne podmioty. Ponadto nieuzasadniony jest pogląd wnioskodawcy, że za jego udziałem w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w przedmiocie suplementu diety " Tabletki na uspokojenie A." przemawia fakt, iż stowarzyszenie było stroną postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiącym podstawę udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przesłanką dopuszczenia takiej organizacji do postępowania sądowego jest wykazanie jedynie, że sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Natomiast brak jest obowiązku wykazania interesu społecznego.

Polska Rada Leku Roślinnego wniosła zażalenie na postanowienie organu administracji I instancji, żądając jego uchylenia i dopuszczenia do postępowania w sprawie. Podniosła, iż T.P.wprowadził w 1992 r. do obrotu produkt leczniczy " Tabletki uspokajające L.". A. w 2005 r. skopiował skład produktu i próbował wprowadzić na rynek pod nazwą " Tabletki na uspokojenie A." jako suplement diety. Spór między wytwórcami dotyczący naruszenia zasad uczciwej konkurencji toczy się przed sądem gospodarczym. Natomiast działalność T. P. w stowarzyszeniu Polska Rada Leku Roślinnego jest działalnością społeczną nakierowaną na regulację rynku produktów leczniczych roślinnych jako całości. Nie działa tu zatem w swoim partykularnym interesie, ale w interesie społecznym. Doprowadzenie do funkcjonowania rynku produktów roślinnych zgodnie z prawem i w oparciu o jasne reguły jest korzystne dla wszystkich uczciwie działających przedsiębiorców, a także konsumentów. Skarżący powołał się na postanowienie NSA wydane w składzie siedmiu sędziów w sprawie sygn. akt II Gz 55/09 , w którym nie dopatrzono się przeszkody do udzielenia prawa strony stowarzyszeniu Polska Rada Leku Roślinnego. W świetle tego orzeczenia nie jest dopuszczalna wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a. zastosowana przez organ, według której sąd administracyjny byłby automatycznie zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że udział Stowarzyszenia będzie sprzyjał sądowej kontroli administracji, a zatem będzie pożądany z punktu widzenia interesu społecznego. Wobec powyższego niezrozumiałe jest stanowisko Inspektora Sanitarnego o braku interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia w postępowaniu przed organem administracji.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając swoje postanowienie powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 20/70. W wyroku tym wyjaśniono, że w art. 31 k.p.a. nie chodzi o interes prawny organizacji społecznej w żądaniu dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, lecz o to, czy interes społeczny związany z materialno prawnym przedmiotem sprawy i z celami statutowymi tej organizacji uzasadnia jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej interesu prawnego innego podmiotu. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżące Stowarzyszenie nie wykazało w sposób dostateczny, iż za dopuszczeniem go do przedmiotowego postępowania przemawia interes społeczny. Przedstawiona argumentacja, która odnosi się głównie do produktu pod nazwą " Tabletki na uspokojenie A." wskazuje na większą staranność o własny interes producentów leków roślinnych ( w tym firmy L.) wyniesiony do rangi interesu społecznego, aniżeli dbałość o rzeczywisty interes społeczny. Wniosek w ocenie PWIS w Ł.podyktowany jest występującym konfliktem interesów bardziej niż domniemanym interesem społecznym. Organ odwoławczy dodatkowo podniósł, że w aktach sprawy brak jest dokumentu wskazującego na cele statutowe Stowarzyszenia, przez co organy Inspekcji nie są w stanie ocenić wniosku Stowarzyszenia w aspekcie jego celów statutowych. Jednakże z uwagi na brak interesu społecznego w dopuszczeniu stowarzyszenia do udziału w postępowaniu nie ma to istotnego znaczenia, bowiem obie te przesłanki muszą wystąpić łącznie, aby organ administracji publicznej mógł dopuścić organizację społeczną do udziału w sprawie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wydane postanowienie nie pozbawia Stowarzyszenia możliwości przedstawienia swojego stanowiska w postępowaniu dotyczącym suplementu diety " Tabletki na uspokojenie A.", bowiem taką możliwość daje przepis art. 31 § 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organizacje społeczne, które nie występowały w sposób przewidziany w art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., czyli uczestnicy na prawach strony, mogą przedstawić swoje stanowisko w sprawie, za zgodą organu prowadzącego postępowanie. Pogląd taki może być wyrażony w uchwale lub oświadczeniu organu statutowego organizacji społecznej.

Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie organu odwoławczego, żądając jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia je poprzedzającego. Zarzuciło organom obu instancji naruszenie artykułów 6,7,8,9,11, 31 § 1 -3, 77, 136, 138 § 1 i 220 § 1 k.p.a., a także art. 153 p.p.s.a. i artykułów 2, 7 oraz 12 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi podniosło, iż organy obu instancji skupiły się na jednym fakcie, to jest sporze między przedsiębiorstwami dotyczącymi nieuczciwej konkurencji, natomiast zignorowały aspekt związany z ochroną konsumentów. Stowarzyszenie działa w interesie publicznym, a jego celem jest działalność na rzecz odpowiedniego rozwoju rynku leków roślinnych. Niekontrolowany zalew rynku suplementami diety zawierającymi substancje czynne, które mogą być stosowane tylko w produktach leczniczych jest zagrożeniem dla rynku leków roślinnych, co więcej jest zagrożeniem dla konsumentów. Tym samym występowanie w postępowaniu administracyjnym mającym na celu usunięcie z rynku takiego produktu jest działaniem zgodnym ze statutem Stowarzyszenia, a ponadto stanowi działanie w interesie społecznym, jakim jest ochrona zdrowia konsumentów. T. P.działa w organach strony skarżącej i należy do jej założycieli . Prowadzenie takiej działalności społecznej gwarantuje mu art. 12 Konstytucji RP. Jego działalność w charakterze przedsiębiorcy nie przeszkadzała Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznającemu sprawę oznaczoną sygnaturą II Gz 55/09.

Skarżący stwierdził, ż organy administracji mogły bez trudu zapoznać się z jego statutem, bowiem jest stowarzyszeniem zarejestrowanym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przy rejestracji złożył egzemplarz statutu. Organy administracji miały zatem dostęp do statutu. Ponadto cele statutowe stowarzyszenia były badane w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w powołanej wyżej sprawie sygn. akt II GZ 55/09, gdzie w postanowieniu uzasadnienia wyjaśniono: " W złożonym wniosku Stowarzyszenie wykazało, iż sprawa dotyczy jego statutowej działalności – tj. działalności na rzecz odpowiedniego rozwoju rynku leków roślinnych. Podstawowe cele , Stowarzyszenie realizuje poprzez: zabieranie głosu i wyrażanie swojego stanowiska na forum publicznym; działalność wydawniczą, wystawienniczą i prasową; organizowanie spotkań, szkoleń, konkursów i konferencji; reprezentowanie interesów członków przed organami państwowymi i uczestniczenie w procesie legislacyjnym; współpracę z organami administracji publicznej oraz innymi instytucjami i podmiotami; udzielanie rady, informacji oraz pomocy rzeczowej i finansowej podmiotom zajmującym się wytwarzaniem, wprowadzaniem do obrotu i obrotem lekami roślinnymi; prowadzenie i wspomaganie działalności badawczej i naukowej, a także prowadzenie innych działań sprzyjających realizacji celów statutowych Stowarzyszenia". Skarżący wskazał ponadto, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. W powołanym wyżej postanowieniu ( sygn. akt II GZ 55/09) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Polska Rada Leku Roślinnego występuje w interesie społecznym i jej udział w postępowaniu sądowym jest pożądany z punktu widzenia tego interesu. Natomiast w niniejszej sprawie, dotyczącej tego samego przedmiotu i podmiotu nagle organy administracji uznają, iż brak jest interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia w postępowaniu przed organem administracji, podając argumenty rozważone już i ocenione przez Sąd. Postanowienia organów administracji stoją w zupełnej sprzeczności z ustaleniami dokonanymi przez NSA. Skoro w powołanym postanowieniu NSA uznał, że Stowarzyszenie mimo prowadzenia przez T. P. działalności gospodarczej polegającej m.in. na wytwarzaniu i wprowadzaniu do obrotu produktu leczniczego " Tabletki uspokajające L." może działać w sprawie suplementu diety " Tabletki na uspokojenie A." oraz że działanie to prowadzone jest w interesie społecznym, to organy inspekcji sanitarnej nie powinny kwestionować oceny dokonanej przez Sąd.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skarżącego , iż NSA nie dopatrzył się przeszkody do udziału Stowarzyszenia w postępowaniu sądowym, organ odwoławczy wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny w w/w postanowieniu nie przesądził o prawie Stowarzyszenia do uczestniczenia w postępowaniu w charakterze uczestnika. NSA uchylając postanowienie WSA w Łodzi sygn. akt 543/08 nakazał Sądowi I instancji wyjaśnić, " czy Stowarzyszenie podejmując działania – wprawdzie zgodnie z interesami T. P., jako przedsiębiorcy produkującego leki - realizuje tylko interes tej osoby, czy też działania te mają lub mogą mieć znaczenie dla ogólnego interesu społecznego". Skarżący został ostatecznie dopuszczony, jako uczestnik do postępowania sądowego dotyczącego suplementy diety pod nazwą " Tabletki na uspokojenie A.", jednakże PWIS w Ł. nie są znane przesłanki jakimi kierował się WSA w Łodzi dopuszczając Stowarzyszenie do postępowania sądowo administracyjnego postanowieniem z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 543/08. Stąd nie może się do nich ustosunkować. Nie mniej jednak okoliczność, iż Prezes Stowarzyszenia jako właściciel Innowacyjno- Wdrożeniowego Laboratorium Farmaceutycznego " L." jest w sporze sądowym zawisłym przed Sądem Gospodarczym w Ł., który to spór dotyczy tego samego przedmiotu, tj, tożsamości co do składu suplementu diety " Tabletki na uspokojenie A." z produktem leczniczym " Tabletki uspokajające L." powoduje zdaniem PWIS w Ł., iż nie można mówić o interesie społecznym w sytuacji, gdy prezes Stowarzyszenia sam prowadząc działalność gospodarczą jest osobiście zainteresowany, ze względów konkurencyjnych, wynikiem sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego orzeczenia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

W ocenie Sądu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł.wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy artykułów 7, 77 § 1, 107 § 3 i art. 220 § 1 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Wydanie zaskarżonego postanowienia nie zostało poprzedzone dokonaniem przez organ administracji publicznej wnikliwej analizy celów statutowych Stowarzyszenia Polska Rada Leku Rodzinnego z siedzibą w G. Organ przyjmując brak interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia w postępowaniu ograniczył się jedynie do wskazania, iż prezes Stowarzyszenia prowadzi konkurencyjną działalność gospodarczą. Dlatego też, według organu, wystąpienie z wnioskiem spowodowane zostało dbałością o interes producentów leków, a nie troską o rzeczywisty interes społeczny. Nie odniósł się natomiast do podnoszonej przez wnioskodawcę okoliczności, iż jego udział w postępowaniu będzie pomocny w wyjaśnianiu istotnych w sprawie okoliczności, w tym ewentualnych zagrożeń dla pacjentów w przypadku dopuszczenia do obrotu handlowego " Tabletek na uspokojenie A.".

Skarżący zasadnie podnosi, iż organ odwoławczy mógł bez trudu poznać treść statutu, korzystając ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Stowarzyszenie do wniosku o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym zobowiązane było załączyć swój statut. Wobec powyższego nie można stronie stawiać skutecznie zarzutu nie przedstawienia statutu organowi.

Ponadto analiza zapisów statutu, w zakresie umożliwiającym prawidłowe rozpoznanie wniosku, zawarta została w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 września, wydanego w składzie 7 sędziów Naczelnego Sądu sygn. akt II Gz 55/09 w sprawie, której przedmiot stanowiło wprowadzenie do obrotu handlowego " Tabletek na uspokojenie A.". Postanowienie to doręczone zostało Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w Ł. i był on zobowiązany zapoznać się z jego treścią. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, cyt: "Na tle stosunków społecznych, których dotyczy rozpoznawana sprawa, nie można nie dostrzegać, iż problematyka wprowadzania do obrotu handlowego leków oraz sprawowanie kontroli przestrzegania prawnych zasad w tym zakresie, należy do najważniejszych priorytetów państwa. Zagadnienia te - co do zasady - leżą w sferze interesu publicznego. Zgodnie ze statutem Stowarzyszenie " Polska Rada Leku Roślinnego" prowadzi działalność na rzecz odpowiedniego rozwoju rynku leków roślinnych, zaś postawione cele realizuje poprzez m. in. reprezentowanie interesów członków przed organami państwowymi i uczestniczenie w procesie legislacyjnym; współpracę z organami administracji publicznej oraz innymi instytucjami i podmiotami; udzielanie rady, informacji oraz pomocy rzeczowej i finansowej podmiotom zajmującym się wytwarzaniem, wprowadzeniem do obrotu i obrotem lekami roślinnymi; prowadzenie i wspomaganie działalności badawczej i naukowej, a także prowadzenie innych działań sprzyjających realizacji celów statutowych Stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma zasięg ogólnokrajowy, w skład tej organizacji wchodzą 54 osoby, w tym osoby z tytułem naukowym profesora oraz producent leków". Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu wskazał, że interes społeczny oraz interes indywidualny, wcale nie muszą się wykluczać. Zależy to przede wszystkim od rodzaju stosunków prawnych, na tle których dochodzi do zbieżności interesów. Współczesne organizacje społeczne, szczególnie organizacje specjalistyczne muszą, z istoty rzeczy, zrzeszać osoby mające wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie. Ponadto, prawo do zrzeszania się jest dozwolone każdemu, a zatem nie ma zasadniczych przeszkód, by powstawały organizacje chroniące na przykład prawa producentów określonych dóbr materialnych i by w ich skład wchodzili właśnie ci przedsiębiorcy. Tak więc jest zjawiskiem normalnym, iż w niektórych sytuacjach organizacja społeczna będzie mogła występować w obronie interesu publicznego (np. przeciwko naruszaniu zasad swobody gospodarczej w danej dziedzinie) i takie działania organizacji będą jednocześnie zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Rzecz jednak w tym, by na gruncie konkretnych indywidualnych spraw (zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego) rola określonej organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, była jednoznaczna i klarowna. Na tle każdej z tych spraw musi być jasne (zarówno dla organu administracji publicznej, jak i dla sądu administracyjnego) czy udział organizacji w tym postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko zinstytucjonalizowaną formą popierania konkretnych interesów określonych podmiotów.

W świetle powyższych rozważań, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, rolą organu administracji publicznej rozpoznającego wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., podobnie jak sądu administracyjnego działającego w oparciu o przepis art. 33 § 2 p.p.s.a., jest ustalenie czy stowarzyszenie wnioskując o udział w postępowaniu realizuje zadania organizacji społecznej w pełnym tego słowa znaczeniu, czy też jest tylko przedstawicielem procesowym określonego uczestnika postępowania. Tymczasem organ administracji publicznej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zajął się powyższą kwestią pobieżnie, przyjmując że działalność prezesa - producenta leków dyskwalifikuje Stowarzyszenie jako uczestnika postępowania.

Jednakże prowadzenie takiej działalności, zgodnie z treścią powołanego postanowienia NSA z dnia 28 września 2009 r., nie może automatycznie pozbawiać Stowarzyszenia prawa udziału w postępowaniu tak sądowoadministracyjnym jak i w postępowaniu przed organami administracji publicznej.

W ocenie Sądu organ administracji publicznej badając ustawową przesłankę występowania interesu społecznego winien także rozważyć, czy w sferze tego interesu nie pozostaje wykorzystanie w postępowaniu wszelkich form profesjonalnej pomocy umożliwiających ustalenie lub wykluczenie istnienia zagrożeń dla konsumentów, związanych z wprowadzeniem na rynek produktu " Tabletki na uspokojenie A.". Członkami Stowarzyszenia, oprócz producenta leków T.P., są osoby posiadające tytuły profesorów i doktorów farmacji. Rozważyć zatem należy, czy wiedza tych osób z zakresu farmacji, okazać może się pomocna w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a ponadto postanowienie je poprzedzające uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Organ administracji publicznej rozpatrując ponownie sprawę zapozna się ze statutem skarżącego Stowarzyszenia. Następnie ustali czy jego udział w postępowaniu prowadziłby do realizacji celów statutowych, czy też byłby niezgodny z tymi celami, a wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu traktować należy wyłącznie jako przejaw walki konkurencyjnej. W przypadku ustalenia zgodności wniosku z celami statutowymi Stowarzyszenia, organ wnikliwie oceni i dokładnie uzasadni przyjęte stanowisko w zakresie zgodności z interesem społecznym udziału skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Dokonując ustaleń weźmie pod uwagę nie tylko okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przez prezesa Stowarzyszenia, ale także to czy udział Stowarzyszenia, którego członkowie dysponują rozległą wiedzą zawodową i naukową przyczyni się do prawidłowego sklasyfikowania spornego produktu, w możliwie najkrótszym okresie. Szybkie i prawidłowe załatwienie sprawy pozostaje zarówno w interesie społecznym jak i w interesie producenta " Tabletek na uspokojenie A.".

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.

t.p.