Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 445/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9. art. 11, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168

SENTENCJA

Dnia 15 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA: Tadeusz Kuczyński Sędziowie : Sędzia WSA: Lidia Serwiniowska Sędzia WSA: Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant: Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi K. P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie zdolności do odbycia służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą


UZASADNIENIE

Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. w dniu [...]r. na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 2992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem, wydał orzeczenie Nr [...], którym uznał K. P. za zdolnego do służby wojskowej przyznając mu kat. "A".

Komisja rozpoznała u poborowego zaburzenia adaptacyjne nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze.

Od powyższego orzeczenia skarżący złożył odwołanie, w którym podał, iż orzeczenie to jest wydane niezgodnie z jego faktycznym stanem zdrowia.

W związku z odwołaniem skarżącego, w dniu [...]r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16) oraz § 6 pkt 1 i § 32 ust. 1-3 rozporządzenia, wydała orzeczenie Nr [...], którym utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż po rozpatrzeniu odwołania, analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej oraz wykonaniu w trybie odwoławczym ponownego badania lekarskiego specjalistycznego psychiatrycznego nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy.

Stwierdzone schorzenia oraz obecny stopień ich nasilenia ustalony w wyniku wyżej wskazanych badań lekarskich specjalistycznych to jest: osobowość niedojrzała zakwalifikowana przez badającego lekarza psychiatrę według § 69 pkt 1, a więc nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne oraz zaburzenia adaptacyjne zakwalifikowane przez badającego lekarza psychiatrę według § 68 pkt 1, więc nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze.

Z załącznika Nr 1 do w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej kwalifikują w I-szej grupie osób badanych do wyżej wymienionej kategorii zdolności do służby wojskowej.

Przedstawiona do wglądu komisji kserokopia dokumentacji medycznej z prywatnego Gabinetu Lekarsko-Psychiatrycznego M. G. z K. nie zawierała, zdaniem organu, danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do wyników badań przeprowadzanych dla potrzeb orzeczniczych przez uprawnionych do tego lekarzy specjalistów w zakresie psychiatrii.

Skarżący K. P. wniósł skargę na powyższe orzeczenie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. złożyła w tut. Sądzie odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż skarga jest niezasadna ponieważ ustalenie stanu zdrowia skarżącego oparto na wynikach specjalistycznych badań lekarskich przeprowadzonych przez lekarzy uprawnionych do badań dla potrzeb orzeczniczych wojskowych komisji lekarskich, a ustalenia zdolności do służby wojskowej dokonano zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. (Dz. U. Nr 57, poz. 278 zm. Dz. U. z 1994 r. Nr 31, poz. 113, z 2000 r. Nr 97, poz. 1059).

Ponadto organ II instancji wskazał, że w świetle przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych psychiatrycznych w tym trybie odwoławczym w [...] WSK z P SP ZOZ we W., nie wynika by aktualny stopień nasilenia schorzenia ze strony stanu psychicznego zakwalifikowany przez lekarzy psychiatrów wg. § 69 pkt 1 i § 68 pkt 1 z załącznika Nr 1 do w/w rozporządzenia MON upośledzał zdolności adaptacyjne i przystosowawcze orzekanego w stopniu uzasadniającym uznanie w grupie I osób badanych za niezdolnego do służby wojskowej.

Przedstawiona, zdaniem organu administracyjnego, przez skarżącego do wglądu kserokopia dokumentacji z prywatnego Gabinetu Lekarsko-Psychiatrycznego nie zawierała danych mogących mieć wpływ na zmianę ustaleń odnośnie stopnia zdolności do służby wojskowej.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 45 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowi § 32 ust. 2 i 3 pkt 1 oraz § 69 pkt 1 oraz § 68 pkt 1 załącznika Nr 1 do rozporządzenia.

§ 32 ust. 2 cytowanego powyżej rozporządzenia stanowi, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo-lekarskich; w razie potrzeby komisja może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie i decyzję.

Z treści ust. 3 pkt 1 powyższego przepisu wynika, że wojskowa komisja lekarska rozpatrując odwołanie może utrzymać w mocy orzeczenie organu I instancji.

Natomiast z treści § 68 pkt 1 rozdziału XVI - Stan psychiczny- załącznika Nr 1 - Wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej - do rozporządzenia wynika, że sytuacyjne reakcje dezadaptacyjne nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze, które kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii A (zdolny do służby wojskowej).

§ 69 pkt 1 załącznika do rozporządzenia stanowi, że osobowość nieprawidłowa nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, kwalifikuje osobę badaną także w grupie I, do kategorii A. Natomiast § 69 pkt 2 brzmi: osobę z rozpoznaną osobowością nieprawidłową znacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne, poddająca się korekcie kwalifikuje się do kategorii D (niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju).

Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, które wypełniają zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególna troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze ( uchwała SN z dnia 1 grudnia 1994 r. III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998 r. III SA 7225/98).

W przedmiotowej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności poborowego do służby wojskowej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu.

Według § 2 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, wydają właściwe komisje lekarskie na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnienie wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego wspomniany wyżej załącznik Nr 1 do rozporządzenia.

Komisja lekarska wydaje orzeczenie na podstawie badania lekarskiego według kategorii i kryteriów, o których mowa wyżej oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie, w szczególności dotyczących przebiegu i warunków pełnienia służby wojskowej przez osobę badaną o ile taką służbę pełniła. W uzasadnionych przypadkach komisja lekarska może wydać orzeczenie wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji lekarskiej ( § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia).

Orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...]r. nie zawiera ustaleń stanu faktycznego i jego oceny.

Narusza więc przepis art. 107 § 3 k.p.a. i uniemożliwia Sądowi dokonania kontroli zaskarżonej decyzji.

Powołany wyżej przepis nakłada na organ rozstrzygający obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Powinno ono wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są przesłanki powziętej decyzji. Zatem uzasadnienie powinno odzwierciedlać tok rozumowania organu a także dokonaną wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa ( art. 9 i art. 11 k.p.a.).

Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów , na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ musi zając stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe.

Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4).

Ponadto należy wskazać, iż ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przekonywującym zarówno co do prawidłowości oceny sytuacji materialnej strony, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy rozpatrujący sprawę winien brać pod uwagę jej całokształt, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Komisja I instancji rozpoznała u poborowego schorzenie określone w § 68 pkt, 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia.

§ 68 pkt 1 załącznika Nr 1 do rozporządzenia wymienia reakcje dezadaptacyjne nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze, które kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych (poborowych) do kategorii A (zdolny do służby wojskowej).

Orzeczenie organu II instancji zostało wydane na podstawie § 68 pkt 1 oraz § 69 pkt 1 powyższego rozporządzenia, który stanowi, że osobowość nieprawidłowa nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne, kwalifikuje osobę badaną także w grupie I, do kategorii A.

Podkreślenia wymaga, iż z dokumentacji lekarskiej zebranej w powyższej sprawie - skierowanie do badań lekarsko-specjalistycznych z dnia [...]r. wynika, iż psycholog kliniczny po przeprowadzeniu powyższych badań stwierdził u poborowego - K. P. osobowość niedojrzałą, nieadekwatna, neurotyczną z zaburzeniami adaptacyjnymi (depresyjność, nerwowość) i zakwalifikował je jako schorzenia określone w § 69 pkt 2 - osobę z rozpoznaną osobowością nieprawidłową znacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne, poddająca się korekcie kwalifikuje się do kategorii D (niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju).

Specjalista psychiatra po przeprowadzeniu badań w dniu [...]r. zakwalifikował schorzenia skarżącego jako osobowość niedojrzałą z zaburzeniami adaptacyjnymi ( § 69 pkt 1 i § 68 pkt 1 - które kwalifikują osobę badaną w I grupie badanych do kategorii A - zdolny do służby wojskowej).

Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, zawiera jedynie wskazanie jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenie o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisów k.p.a. i cytowanego rozporządzenia.

W sytuacji, gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii "A" lub "D" organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozpoznanie.

Tym bardziej organ winien dołożyć szczególnej staranności, jeżeli w wynikach badań przeprowadzonych przez lekarzy-specjalistów zachodzą rozbieżności w ocenach co do kwalifikacji poborowego do odpowiedniej kategorii "A" lub "D".

W powyższej sprawie organ II instancji nie ustosunkował się w żaden sposób do wyżej wskazanych rozbieżności oraz nie wyjaśnił dlaczego ostatecznie została przyjęta podstawa prawna inna aniżeli wskazana przez organ I instancji, która pozostaje w sprzeczności z wynikami przeprowadzonego w dniu [...]r. badania specjalistycznego.

Rozpatrując ponownie sprawę organ orzekający powinien usunąć wyżej wskazane uchybienie mając na uwadze dokumentację medyczną zawartą w aktach sprawy.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.