Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1561/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-02 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08.07.2011r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2004r. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08.07.2011r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2004r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów (akta sprawy o sygn. I SA/Kr 1556/11) P.L. ur. w 1948r. pozostaje w związku małżeńskim z M.L.. Ma trzech synów: J.L. ur. w 1993r., JL.. ur. w 1995r. i A.L. ur. w 1997r. M.L. otrzymuje rentę w wysokości 490 zł. miesięcznie. W ostatnim oświadczeniu wnioskodawca podaje, iż nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego i mieszka osobno w nieruchomości o pow. ok. 50 m2 położonej w Z. przy ul. W., należącej do O.M.. Stwierdza również, iż na utrzymaniu ma dwoje dzieci w wieku 14 oraz 16 lat, na które płaci alimenty. P.L. otrzymuje rentę w wysokości 594,64 zł. miesięcznie, netto. Prowadzi też działalność gospodarczą, która w 2010r. przyniosła mu 70 169,81 zł. dochodu przy przychodzie na poziomie 1 432 321,63 zł. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,1944 ha składającej się z działki nr [...] położonej w T., objętej kw nr [...] i działki nr [...] położonej w K., objętej kw nr [...].

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sądowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04)

Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ).

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Kluczową kwestią w rozpatrywanym przypadku jest analiza przesłanki z art. 246§1 w/w ustawy dotyczącej wykazania przez stronę takiej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Tymczasem P.L. z jednej strony pisze we wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF) , że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.L., a z drugiej, w później nadesłanym piśmie twierdzi, iż nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego i nie zamieszkuje z żoną . Nieścisłości pojawiają się również w oświadczeniach P.L. dotyczących dzieci. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (formularz PPF) pisze mianowicie, iż ma na utrzymaniu trzech synów. W oświadczeniu nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie Sądu podaje jednak , że na utrzymaniu ma dwójkę dzieci. Fakty te poddają pod wątpliwość wiarygodność oświadczeń strony skarżącej.

Trzeba ponadto podkreślić, iż mimo wezwania Sądu na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych P.L., nie jest wiadome dotąd jakie ponosi on koszty utrzymania oraz jakie kwoty przeznacza na alimenty. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności . W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków żeby uznać je za konieczne lub za zbędne, zwłaszcza w obliczu faktu starania się o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem brak którychkolwiek z tych danych , skutecznie to uniemożliwia. Skoro więc wnioskodawca nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z żoną i dziećmi, jak twierdził we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF, to należało przedstawić koszty utrzymania siebie samego – jeżeli prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe lub koszty utrzymania przypadające na niego – jeżeli prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z inną osobą lub osobami. P.L. powinien się zatem liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego zachowania Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania mu pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08).

Nie można wreszcie zapominać , że strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości rolnej składającej się z dwóch działek o łącznej pow. 0,1944 ha. Jak wynika z przesłanego odpisu z księgi wieczystej [...] (odpis z drugiej księgi wieczystej nr [...] nie został przesłany przez stronę skarżącą, mimo wezwania !) nieruchomość ta nie jest obciążona żądaną hipoteką a w dziale III brak jest również jakichkolwiek wpisów. Podkreślić, natomiast wypada, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe. (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Nieruchomość , która nie służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych strony skarżącej, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanym przypadku, może też być przez nią sprzedana, przez co uzyska ona fundusze na opłacenie koszów sądowych.

Biorąc więc pod uwagę powyższe okoliczności , stwierdzić należy, że strona skarżąca nie wykazała w sposób bezsprzeczny, iż przyznanie jej prawa pomocy jest zasadne.

W związku z tym , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr. 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.