Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 86/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 55
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: 113 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Konieczność zasięgnięcia opinii znawcy przedmiotu w celu ustalenie istnienia omyłki lub błędu językowego w opisie patentowym sporządzonym w hermetycznym/specjalistycznym języku danej dziedziny nie wyklucza przyjęcia, iż omyłka lub błąd mogą zostać sprostowane w trybie art. 55 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. nr 119 poz. 1117 z 2003 r. ze zm.). W takim przypadku to z opinii biegłego będzie wynikać, czy wnioskowana poprawka mieści się w kategorii błędów, o których mowa w komentowanym przepisie

TEZY

Konieczność zasięgnięcia opinii znawcy przedmiotu w celu ustalenie istnienia omyłki lub błędu językowego w opisie patentowym sporządzonym w hermetycznym/specjalistycznym języku danej dziedziny nie wyklucza przyjęcia, iż omyłka lub błąd mogą zostać sprostowane w trybie art. 55 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. nr 119 poz. 1117 z 2003 r. ze zm.). W takim przypadku to z opinii biegłego będzie wynikać, czy wnioskowana poprawka mieści się w kategorii błędów, o których mowa w komentowanym przepisie


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Co. Inc w T., Japonia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 sierpnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 938/10 w sprawie ze skargi A. Co. Inc w T., Japonia na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania opisu patentowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. Co. Inc w T., Japonia kwotę 1050 (tysiąc pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. Co. Inc. z siedzibą w T. (J.) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentu na wynalazek.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Urząd Patentowy udzielił na rzecz japońskiej Spółki patentu na wynalazek "DNA kodujący syntezę dihydropikolinianową, bakteria zawierająca DNA kodujący syntezę dihydropikolinianową oraz sposób wytwarzania L-lizyny". Następnie zostało wszczęte postępowanie o unieważnienie udzielonego prawa między innymi ze względu na brak dostatecznego ujawnienia rozwiązania. Skarżąca w dniu [...] czerwca 2009 r. złożyła wniosek o sprostowanie oczywistej pomyłki w opisie patentowym polegającej na zamianie na stronie 23 opisu w punkcie 1-2-4 w wierszu 34 od góry liczby 487 na 513, zaś w wierszu 35 liczby 597 na 623.

Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. Urząd Patentowy uznał, że nie można dokonać żądanej zmiany w trybie sprostowania oczywistej pomyłki, ponieważ nie jest możliwa zmiana błędnego wzoru chemicznego w trybie sprostowania. Błędnie określona cząsteczka DNA świadczy o nieprawidłowym ujawnieniu wynalazku w dacie zgłoszenia. Ewentualna zmiana mogłaby, zdaniem organu, mieć wpływ na zakres ochrony wynikającej z patentu i prowadziłaby do wprowadzenia do treści opisu nowych danych doświadczalnych.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. organ utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie, wyjaśniając że stosownie do procedury zgłoszeniowej możliwe jest wprowadzenie dwóch typów poprawek:

1. nie mających wpływu na przedmiot rozwiązania (ujawnienie istoty wynalazku) do czasu wydania decyzji ostatecznej (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. nr 119 poz. 1117 z 2003 r. ze zm.; dalej Pwp.)) oraz

2. oczywistych pomyłek w opisie patentowym, po wydaniu decyzji ostatecznej i dokumentu patentowego (art. 55 Pwp.).

Pierwszy rodzaj poprawek wymaga wiedzy specjalistycznej, bowiem ekspert ocenia, czy to co zostało ujawnione nie zostało uzupełnione lub zmienione, zaś przy dokonywaniu zmiany w trybie sprostowania wiedza fachowa – w konkretnym przypadku wiedza biotechnologiczna - nie jest wymagana. Jak stwierdził Urząd Patentowy, oczywiste omyłki oraz błędy drukarskie w rozumieniu art. 55 Pwp. związane są ze stroną redakcyjną opisu patentowego, co oznacza że możliwe jest uzupełnienie opuszczonego wyrazu, niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię – zawsze mające oparcie w treści opisu wynalazku. Odnosząc się do twierdzenia uprawnionego, iż poprawka nie dotyczy wzoru chemicznego, organ uznał, że usterka jest porównywalna.

W związku z tym, że przepis art. 55 Pwp. nie definiuje oczywistych pomyłek, z uwagi na przepis art. 252 Pwp., zakres tego pojęcia należy wywodzić z art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.; dalej Kpa.).

Co do zarzutu niezapoznania skarżącej ze wszystkimi dowodami zebranymi w sprawie, organ podkreślił, że nie miał takiego obowiązku. Jak wyjaśnił Urząd Patentowy, osoby trzecie, które złożyły wniosek o unieważnienie patentu miały możliwość zapoznania się z aktami sprawy, w tym z wnioskiem skarżącej o sprostowanie opisu patentowego, wnosząc uwagi i składając opinie dotyczące wniosku o sprostowanie. Nie zostały one uwzględnione przez organ i nie było celowe zapoznawanie z nimi skarżącej, tym bardziej że pismem z dnia [...] marca 2010 r. umożliwiono stronie zapoznanie się z całym materiałem dowodowym.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła Spółka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę, stwierdził, że opis patentowy stanowi integralną część decyzji o udzieleniu patentu. Mimo że art. 55 Pwp. nie zawiera definicji oczywistej pomyłki, słuszne jest stanowisko Urzędu Patentowego, że oczywiste pomyłki albo błędy drukarskie należy odnosić do strony redakcyjnej opisu. Sprostowanie oczywistej pomyłki lub błędu drukarskiego nie może prowadzić do zmiany decyzji o udzieleniu patentu, w tym zakresu ochrony patentowej. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, oczywiste pomyłki powinny być łatwo zauważalne przez przeciętnego odbiorcę, a są nimi błędy arytmetyczne, błędy drukarskie, do których nie jest potrzebna wiedza specjalistyczna.

Odwołując się do poglądu wyrażonego w Komentarzu do Prawa własności przemysłowej pod redakcją P. Kostańskiego, WSA wskazał, że na etapie sprostowania powinno dojść do usunięcia usterek w opisie patentowym na bazie ujawnionej treści opisu wynalazku, a nie do uzupełnienia braków zgłoszenia, w tym braku pełnego ujawnieniu wynalazku w zgłoszeniu.

W związku z powyższym, Sąd zaakceptował stanowisko Organu, że skarżąca nie może domagać się sprostowania w trybie przepisu art. 55 Pwp. pozycji, w której nastąpiła mutacja genu ze wskazanego na żądany numer, ponieważ zmiana taka wymagałaby dodatkowej interpretacji specjalisty i wiązałaby się z możliwością zmiany udzielonej ochrony patentowej.

Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia art. 10 Kpa., ponieważ nie było potrzeby ustosunkowania się do opinii specjalistów, które dotyczyły rozważań merytorycznych, skoro organ wskazał, że są one niedopuszczalne na gruncie art. 55 Pwp. Ponadto, WSA stwierdził, że organ nie ma obowiązku zapoznawania zgłaszającego z uwagami osób trzecich po udzieleniu patentu, ponieważ nie są one stroną postępowania o udzielenie patentu.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną złożyła Spółka, wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu lub w przypadku uznania, że wskazane zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, uchylenie orzeczenia i rozpoznanie na postawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) skargi wniesionej do WSA poprzez jej uwzględnienie i uchylenie postanowienia Urzędu Patentowego z dnia [...] marca 2010 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] października 2009 r., a w każdym z powyższych przypadków zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzuciła naruszenie:

- przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku, w szczególności polegające na braku prawnego uzasadnienia w zakresie:

a) wyjaśnienia toku rozumowania Sądu, które pozwoliłoby zrozumieć skarżącemu dlaczego Sąd uznał za słuszne stanowisko Urzędu Patentowego, że zarówno oczywiste pomyłki jak i błędy drukarskie na gruncie art. 55 Pwp. należy odnosić jedynie do strony redakcyjnej opisu patentowego;

b)wyjaśnienia dlaczego Sąd przyjął za Urzędem Patentowym, że oczywiste pomyłki w opisie patentowym, który niewątpliwie jest tekstem specjalistycznym, powinny być zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy i kto, zdaniem Sądu, jest przeciętnym odbiorcą opisów patentowych;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku, w szczególności polegające na braku wyjaśnienia w jego treści:

a) w oparciu o jakie dowody Sąd przyjął, że dokonanie sprostowania, o jakie wnioskował skarżący we wniosku złożonym do Urzędu Patentowego, wiązałoby się z dodatkową interpretacją specjalisty oraz z możliwością zmiany udzielonej już ochrony patentowej, w sytuacji, gdy skarżący wyjaśnił wyczerpująco istotę pomyłki we wniosku i załączył dowody wskazujące, że zmiana ta nie ma żadnego wpływu na ujawnienie wynalazku ani na zmianę zakresu jego ochrony;

b) na jakiej podstawie Sąd przyjął, iż opis patentowy jest integralną częścią decyzji o udzieleniu patentu;

3. art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wadliwe odwołanie się w rozstrzygnięciu do akt sprawy, co skutkowało:

a) dokonaniem ustaleń nie znajdujących potwierdzenia w materiale dowodowym, że dokonanie sprostowania wiązałoby się z dodatkową interpretacją specjalisty oraz możliwością zmiany udzielonej już ochrony patentowej i oparcie się w tym zakresie jedynie na hipotezach bez rozważenia czy taka możliwość w ogóle mogłaby zaistnieć ;

b) pominięciem złożonej do akt sądowoadministracyjnych opinii prof. dr hab. A. G. z dnia [...] sierpnia 2009 r., co skutkowało dokonaniem nie znajdujących oparcia w materiale dowodowym ustaleń, że sprostowanie, o jakie wnioskował skarżący, nie ma charakteru oczywistej pomyłki;

c) nieprawidłowym ustaleniem, że w piśmie z dnia [...] marca 2010 roku Urząd Patentowy umożliwił skarżącej wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego w sytuacji, gdy pisma z dnia [...] marca 2010 roku skarżąca spółka nigdy nie otrzymała i nie mogła zapoznać się z jego treścią, a tym bardziej ustosunkować się do wskazanego pisma;

4. art. 145 §1 ust.1 lit. c p.p.s.a.

- w związku z art. 7 Kpa. i 77 Kpa. poprzez błędne uznanie, że organ administracji nie był zobowiązany do rozpoznania w całości wniosku skarżącej w przedmiocie sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentowym, a jedynie wystarczyło, żeby co do zasady odniósł się do treści żądania i nie było konieczne szczegółowe odniesienie się do żądania sprostowania;

- przez brak jego zastosowania w sytuacji ewidentnego naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa. z uwagi na niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz zupełne pominięcie dowodów złożonych do akt sprawy przez skarżącego: opinii doc. dr hab. J. B. i prof. dr hab. M. H. z dnia [...] czerwca 2008 r., oświadczenia samego twórcy dr H. K. z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz dokumentów z innych urzędów patentowych, dla których oczywistość pomyłki, stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy, nie budziła najmniejszych wątpliwości;

- przez brak jego zastosowania w sytuacji naruszenia przez Urząd Patentowy art. 10 Kpa. poprzez uniemożliwienie skarżącej spółce zapoznania się z całym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy administracyjnej i odniesienie się do pism i dokumentów tam włączonych, co skutkowało rażącym naruszeniem praw strony w postępowaniu administracyjnym;

- w związku z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 Kpa. poprzez brak jego zastosowania i błędne uznanie, iż:

a) organ nie musiał odnosić się do dowodów skarżącej merytorycznie uzasadniających oczywistość pomyłki, gdyż uznał, że sprostowanie takiej pomyłki jest merytorycznie niedopuszczalne przy braku wyjaśnienia swego stanowiska;

b) do postępowania dotyczącego sprostowania opisu patentowego, w związku z brakiem regulacji dotyczących szczegółowej procedury można zastosować przez analogię art. 44 Pwp., w sytuacji w której przepis art. 252 Pwp. wyraźnie stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w Prawie własności przemysłowej do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co skutkowało błędnym uznaniem, że art. 10 Kpa. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie;

5. art. 151 p.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji gdy nie istniały przesłanki do oddalenia skargi oraz

- naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 55 Pwp. poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia oczywistej pomyłki w opisie patentowym na gruncie wskazanego przepisu i:

- błędne utożsamienie oczywistej pomyłki w opisie patentowym z błędami drukarskimi i redakcyjnymi;

- błędne przyjęcie, że ocena czy pomyłka ma charakter oczywisty czy też nie, winna być dokonana przez przeciętnego odbiorcę/czytelnika niebędącego specjalistą w dziedzinie wynalazku;

2. art. 55 Pwp. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki wskazane w przepisie art. 55 Pwp. pozwalające uznać, iż pomyłka, o sprostowanie której wnosił skarżący, ma charakter oczywisty, co skutkowało oddaleniem skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok, którym Sąd I Instancji uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego odmawiające skarżącej Spółce sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentowym w trybie art. 55 ustawy Prawo własności przemysłowej z uwagi na konieczność uzyskania opinii specjalisty, co mogłoby się wiązać ze zmianą udzielonej ochrony patentowej. W ocenie Sądu oczywiste omyłki albo błędy drukarskie w opisie patentowym, jako mające charakter redakcyjny, powinny być łatwo zauważalne przez przeciętnego odbiorcę, zaś specjalistyczna wiedza jest dla oceny tych omyłek zbędna.

Zarzuty skargi kasacyjnej wywiedzione zostały z obu wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podstaw, poddając przede wszystkim krytyce ocenę Sądu, że opis patentowy stanowi integralną część decyzji o udzieleniu patentu oraz że jego sprostowanie ograniczać się powinno strony redakcyjnej, a stwierdzenie oczywistej omyłki w opisie patentowym wynalazku z dziedziny biotechnologii nie wymaga wiedzy specjalistycznej. Jako nieznajdujący oparcia w dowodach zawartych w aktach sprawy kasator uznał wyrażony w zaskarżonym wyroku pogląd, że sprostowanie mogłoby wiązać się ze zmianą ochrony patentowej.

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.

Przed przystąpieniem do rozważań co do zasad i warunków na jakich możliwe jest dokonanie w trybie art. 55 Pwp. sprostowania opisu patentowego, przypomnieć należy podstawowe kwestie związane ze zgłoszeniem patentowym oraz z udzieleniem patentu ze szczególnym wskazaniem roli jaką odgrywa w obu fazach tego procesu opis patentowy. Zważywszy na datę złożenia wniosku o sprostowanie opisu patentowego tj. [...] czerwca 2009 r., dla omówienia tej instytucji uwzględnić należy obowiązujący na ten dzień stan prawny.

Procedurę patentową uruchamia zgłoszenie wynalazku, które zgodnie z art. 31 ust. 1 Pwp. musi odpowiadać określonym tym przepisem wymogom. Jak stanowi wskazany przepis, zgłoszenie patentowe musi między innymi obejmować opis wynalazku i zastrzeżenia patentowe, z czego opis wynalazku ujawnia jego istotę i umożliwia jego urzeczywistnienie, zaś zastrzeżenia patentowe określają zastrzegany wynalazek i identyfikują jego cechy techniczne. Na co wskazuje treść przepisu art. 33 ust. 1 oraz ust. 3 Pwp. opis wynalazku, jako omówienie rozwiązania w sposób tą normą przewidziany, stanowi punkt wyjścia do sformułowania zastrzeżeń patentowych wskazujących na zakres żądanej ochrony. Po stwierdzeniu, że zgłoszenie dokonane zostało prawidłowo, Urząd Patentowy dokonuje, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 3 Pwp., ogłoszenia w Biuletynie Urzędu Patentowego, w którym, zgodnie z § 23 ust. 1 pkt 9) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych ( Dz. U. nr 102, poz. 1119 ), podaje skrót opisu. Z tym też dniem dozwolone jest zapoznawanie się przez osoby trzecie z pełnym opisem zgłoszeniowym danego wynalazku i zgłaszanie odnośnie do tak ujawnionego wynalazku ewentualnych uwag co do okoliczności uniemożliwiających udzielenie żądanej ochrony ( art. 44 ust. 1 Pwp. ).

W świetle przywołanych przepisów, opis patentowy jest tą częścią zgłoszenia patentowego, która ma dawać zarówno organowi rejestrowemu jak też zainteresowanym osobom trzecim pełny obraz sposobu rozwiązania określonego problemu technicznego z danej dziedziny wiedzy. Ze względu na fakt, iż badanie spełnienia przez ujawniony w opisie patentowym wynalazek wskazanych w art. 24 Pwp. warunków udzielenia patentu dokonuje się na dzień zgłoszenia, zawartość merytoryczna opisu nie może po tym dniu ulec zmianie. Oznacza to, że po ogłoszeniu o zgłoszeniu, opis patentowy może doznać zmian, jednak jedynie o takie elementy, które nie ingerują w istotę wynalazku, tzn. nie korygują w żaden sposób podstaw rozwiązania.

Możliwość wprowadzenia zmian w opisie patentowym w drodze uzupełnień i poprawek w postępowaniu zgłoszeniowym wynika z art. 37 ust. 1 i art. 46 ust. 1 – 3 Pwp. i § 33 ust. 1 pkt 1) i 2) cyt. rozporządzenia. Wprowadzenia poprawek może zażądać strona ( art. 37 ust. 1 Pwp. ), a gdy poprawki są niezbędne do zrozumienia lub należytego przedstawienia wynalazku inicjatorem poprawek może być również organ, który kieruje wówczas do strony stosowne wezwanie ( art. 46 ust. 1 Pwp.). Dodatkowo, organ samodzielnie może dokonać poprawek lub uzupełnień w opisie patentowym w celu wyeliminowania oczywistych pomyłek i błędów językowych ( art. 46 ust. 3 Pwp.). Powiedzieć można, że na tym etapie, tj. do dnia wydania decyzji, dokonywane poprawki służą jasności i jednoznaczności zamieszczonego w opisie patentowym przekazu ( poprawki strony), dostosowaniu go do wymogów gramatyki i pisowni języka oraz wyeliminowaniu drobnych, nieistotnych błędów (poprawki organu), przy czym korekty te dokonują się w stosunku do niepublikowanego jeszcze tekstu opisu patentowego. Z kolei sprostowanie oczywistych omyłek albo błędów drukarskich opisu patentowego w trybie art. 55 Pwp. stanowi o możliwości zmiany tego opisu już po udzieleniu prawa ochronnego na opisywany wynalazek, a więc po zakończeniu postępowania administracyjnego przez udzielenie patentu, wydaniu dokumentu patentowego ( art. 54 ust. 1 Pwp. ) i opublikowaniu opisu patentowego przez Urząd Patentowy ( art. 54 ust. 2 in fine Pwp.).

Niezależnie od tego na jakim etapie dokonywane są zmiany opisu patentowego, w obu przypadkach nie mogą one naruszać istoty wynalazku. Co warte odnotowania, zmiana opisu patentowego, czy to jeszcze jako dokumentu zgłoszeniowego na podstawie art. 46 ust. 3 Pwp., czy to już jako elementu dokumentu patentowego w oparciu o art. 55 tej ustawy, wskazuje na możliwość zmian dwóch rodzajów błędów, a to oczywistych pomyłek albo błędów językowych czy drukarskich. W poddanym kontroli kasacyjnej wyroku Sąd I instancji, nie różnicując wskazanych w art. 55 Pwp. rodzajów błędów, uznał że w każdym przypadku należy odnosić je do strony redakcyjnej opisu patentowego i ten pogląd Sądu podważany jest przez kasatora.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszona w skardze kasacyjnej wadliwość wyroku tej kwestii dotycząca, polega na nadmiernej skrótowości uzasadnienia i niewyjaśnieniu co kryje się pod pojęciem strony redakcyjnej opisu. Zważywszy jednak, że zgodnie z przyjętym przez językoznawców znaczeniem słowo "redakcja" oznacza opracowanie określonego tekstu pod względem merytorycznym i językowym ( np. Słownik Wyrazów Obcych pod red. nauk. J. Tokarskiego, PWN, Warszawa 1980 r.), pogląd Sądu można uznać za prawidłowy, co oznacza, że zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 55 Pwp. z pkt 1 skargi kasacyjnej należy uznać ze względu na wpływ na wynik sprawy za niezasadne. Należy jednakże stwierdzić, że rozróżnienie tożsamych znaczeniowo błędów pisarskich i drukarskich, które kryją zarówno pomyłki rachunkowe, jak i językowe, od oczywistych pomyłek, o których mowa w art. 55 Pwp. jako odrębnej kategorii błędów polegających, w wyniku odniesienia ich do strony redakcyjnej opisu, na drobnych błędach merytorycznych, nabiera znaczenia na gruncie dziedziny techniki, której dany opis patentowy dotyczy. Przez drobne błędy merytoryczne należy tu rozumieć tylko takie wady opisu patentowego, których skorygowanie nie będzie miało wpływu na ujawniony w wyniku zgłoszenia przedmiot i sposób zrealizowania wynalazku. WSA zdaje się dostrzegać tę okoliczność, ponieważ zastrzega, że sprostowanie oczywistych omyłek nie może prowadzić do zmiany decyzji o udzieleniu patentu, w tym do zmiany zakresu ochrony patentowej. Innymi słowy, rozumowanie Sądu zawiera się w przekonaniu, że naprawienie oczywistej pomyłki jest możliwe wszakże pod warunkiem, iż będzie to korekta redakcyjna ( a więc również dotykająca kwestii merytorycznych ), która nie spowoduje zmiany udzielonej ochrony patentowej.

Jednocześnie Sąd zastrzega, że decyzja o udzieleniu patentu nie dozna szwanku, a sprostowanie opisu patentowego będzie dopuszczalne w sytuacji, gdy mające być przedmiotem sprostowania oczywiste omyłki lub błędy pisarskie będą tego rodzaju, iż zostaną z łatwością dostrzeżone przez "przeciętnego odbiorcę", a więc przez osobę która nie dysponuje wiedzą specjalistyczną. I z takim rozumowaniem Sądu I instancji zgodzić się nie można, bowiem rozpoznanie oczywistej pomyłki w opisie patentowym będzie zawsze wymagało pewnej wiedzy z danej dziedziny, niekiedy wiedzy wysoce specjalistycznej.

Uzasadniając to stanowisko, należy powrócić do charakteru prawnego opisu patentowego i zauważyć, iż z formalnego punktu widzenia ani zastrzeżenia patentowe, ani opis patentowy czy rysunki nie są częścią adresowanej do określonego podmiotu prawa decyzji o udzieleniu ochrony patentowej, jednakże pozostają one z tą decyzją w ścisłym związku, określając szczegółowo warunki na jakich określonemu podmiotowi prawa ochronnego udzielono ( art. 52 ust. 1 Pwp.). W zależności od dziedziny wiedzy tak zastrzeżenia patentowe, jak i opis patentowy mogą być podane albo w przystępnej językowo formie albo w języku mniej lub bardziej hermetycznym. Niewątpliwie wynalazki z dziedziny chemii, fizyki czy, jak w przedmiotowej sprawie, z dziedziny biotechnologii nie stanowią materii dostępnej dla każdego odbiorcy tekstu w tym języku sporządzonym, a jedynie dla znawcy tj. osoby, której wiedza w danej dyscyplinie nauki pozwala w miarę swobodnie w niej się poruszać. Trudno zatem o akceptację poglądu, że każdy przeciętny odbiorca opisu patentowego wynalazku ze wskazanej dziedziny będzie mógł zidentyfikować popełnioną omyłkę jako oczywistą, jeśli nie będzie mógł on w ogóle dostrzec takiej wady. Drobny błąd merytoryczny czy nawet drukarski w tekście wysoce specjalistycznym, który będzie oczywisty dla znawcy z danej dziedziny, pozostanie najprawdopodobniej niezauważony przez każdego innego "przeciętnego" czytelnika opisu patentowego. Z tego też względu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprostowanie w trybie art. 55 ustawy Prawo własności przemysłowej oczywistej omyłki lub błędu drukarskiego w opisie patentowym sporządzonym w hermetycznym języku danej dziedziny wiedzy dla danego wynalazku wymaga oceny znawcy przedmiotu. Za prawidłowością tego poglądu przemawia dyspozycja przepisu art. 33 ust. 1 Pwp., który formułując warunki prawidłowo sporządzonego opisu patentowego obliguje, aby był on przedstawiony dostatecznie jasno i wyczerpująco dla znawcy przedmiotu. Powyższe oznacza, że opis patentowy, ujawniając sposób urzeczywistnienia wynalazku, adresowany jest w istocie rzeczy wyłącznie do osób posiadających na tyle dostateczne rozeznanie w danej gałęzi techniki, aby po zapoznaniu się z opisem wynalazku, mogli go oni zrozumieć i zrealizować. Tym samym stwierdzić należy, że wniosek strony o dokonanie sprostowania opisu patentowego na podstawie art. 55 Pwp. powinien być oceniony pod kątem istnienia oczywistej omyłki przez Urząd Patentowy jako wyspecjalizowany organ albo przy wykorzystaniu wiedzy eksperta – znawcy przedmiotu albo poprzez skorzystanie z opinii powołanego w tym celu biegłego. W każdym przypadku sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentowym sporządzonym w języku specjalistycznym, odpowiedzi na pytanie, czy taka pomyłka rzeczywiście zachodzi i czy nie zmieni ona zakresu ochrony patentowej, musi dokonać znawca, zestawiając ją z całością opisu wynalazku oraz biorąc pod uwagę ewentualne wyjaśnienia złożone przez wynalazcę lub uprawnionego i możliwe inne złożone dowody. Podsumowując, ze względu na specyfikę postępowania o sprostowanie opisu patentowego, rozważenie przez Urząd Patentowy popartych złożonymi przez wnioskodawcę dowodami argumentów na rzecz uznania wnioskowanych poprawek jawi się jako obowiązek tego organu, a zaakceptowany przez Sąd I instancji brak takiego działania odpowiada wskazanemu w skardze kasacyjnej zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7 i 77 Kpa.

Za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organu i pogląd Sądu I instancji, zgodnie z którym nie można domagać się sprostowania na podstawie art. 55 Pwp. jeśli wiązałoby się to z koniecznością uzyskania opinii specjalisty. Wskazany przepis nie stanowi takiego warunku i nie można go w ten sposób interpretować. Nie można nie zauważyć, iż w sytuacji, gdy opis patentowy sporządzony jest w języku specjalistycznym o wysokim stopniu trudności, wykluczenie możliwości poddania ocenie fachowca, czy dana poprawka należy do kategorii oczywistej pomyłki lub błędu drukarskiego skutkowałaby tym, że dopuszczalność zastosowania art. 55 Pwp. w odniesieniu do części opisów patentowych byłaby wyłącznie blankietowa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczność zasięgnięcia opinii znawcy przedmiotu w celu ustalenie istnienia omyłki lub błędu językowego w opisie patentowym sporządzonym w hermetycznym/specjalistycznym języku danej dziedziny nie wyklucza przyjęcia, iż omyłka lub błąd mogą zostać sprostowane w trybie art. 55 P.w.p. W takim przypadku to z opinii biegłego będzie wynikać, czy wnioskowana poprawka mieści się w kategorii błędów, o których mowa w komentowanym przepisie.

Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 55 Pwp. poprzez jego błędną wykładnię co do sposobu oceny oczywistości omyłki należało uznać za usprawiedliwiony, tak jak za uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 Kpa. polegające na błędnym uznaniu, że wystarczające było formalne odniesienie się organu do wniosku skarżącej o sprostowanie pomyłki opisu patentowego zamiast szczegółowego odniesienia się do żądania zmian w numerze pozycji mutacji z wykorzystaniem złożonego przez twórcę wynalazku wyjaśnienia.

Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku polegające na braku wyjaśnienia na jakiej podstawie Sąd I instancji przyjął, iż opis patentowy jest integralną częścią decyzji o udzieleniu patentu, mimo że uzasadniony, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Sąd I instancji, rozpoczynając właściwe rozważania merytoryczne, rzeczywiście stwierdził, iż opis patentowy jest częścią decyzji patentowej, jednakże konstatacja ta nie tylko nie znalazła wyjaśnienia, lecz nie została powiązana z dalszymi wywodami dotyczącymi sprostowania opisu patentowego w trybie art. 55 Pwp. i z wnioskiem o braku podstaw do zastosowania tego przepisu. Tym sposobem uwaga co do charakteru prawnego opisu patentowego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Zauważyć dodatkowo wypada, że Sąd I instancji podzielając w pełni stanowisko organu, milcząco zaakceptował odwołanie się przy sprostowaniu opisu patentowego do art. 113 § 1 Kpa. i dorobku orzeczniczego z tym przepisem związanego. Tymczasem sprostowanie opisu patentowego na podstawie art. 55 Pwp stanowi całkowicie samodzielną i odrębną od wskazanego unormowania dotyczącego sprostowania decyzji regulację, zarezerwowaną na potrzeby tego dokumentu, którego treść została opracowana wyłącznie przez zgłaszający podmiot.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, uznając, iż uznane za wadliwe wnioski Sądu I instancji są naturalną konsekwencją dokonania przez ten Sąd nieprawidłowej wykładni art. 55 Pwp. Wadliwość dokonanej przez Sąd wykładni powoduje, że tym samym niezasadny jest zarzut błędnego zastosowania wskazanego przepisu.

Brak jest też podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 10 Kpa. przez uniemożliwienie skarżącej zapoznania się z pismami i opiniami złożonymi w postępowaniu o sprostowanie opisu patentowego przez podmiot trzeci, ponieważ jak prawidłowo wyjaśnił Sąd I instancji podmiot ten nie mógł brać udziału w tym postępowaniu. Wątpliwości może budzić zarzut naruszenia art. 10 Kpa. przez uniemożliwienie skarżącej Spółce wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i niezawiadomienie jej o zakończeniu postępowania ( zarzut nieotrzymania pisma z dnia [...] marca 2010 r. ), jednakże zabrakło w skardze kasacyjnej wyjaśnienia, jaki wpływ miało to uchybienie na wynik sprawy. Tym samym zarzut ten nie może zostać uwzględniony.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., uwzględniając dokonaną wykładnię przepisu art. 55 ust. 1 Pwp., ponownie oceni legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia i przeprowadzonego przez Urząd patentowy RP postępowania. W szczególności istotne jest, że dla odmowy dokonania sprostowania konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że poprawka dotyczy istoty rozwiązania, a ewentualne sprostowanie zmieni zakres ochrony patentowej.

Uznając, że zaskarżonym wyrokiem naruszone zostały przepisy prawa materialnego oraz prawo procesowe, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisu art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z przepisem § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.).