Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2934/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
*Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant Krzysztof Caliński Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2006 r. przy udziale --- sprawy ze skargi C. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego oraz na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; II. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie są dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., na które skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, a to: decyzja z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego, zarejestrowana obecnie pod sygn. 4 II SA/Wr 2934/2001 oraz decyzja z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, zarejestrowana pod sygn. 4 II SA/Wr 706/02.

Na rozprawie w dniu 17 listopada 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, uwzględniając wniosek skarżącego zarządził na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) połączenie sprawy o sygn. akt 4 II SA/Wr 2934/2001 (obejmującej skargę C. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...]) ze sprawą o sygn. akt 4 II SA/Wr 706/02 (obejmującej skargę C. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...]) w celu ich łącznego rozpoznania i postanowił prowadzić pod sygnaturą 4 II SA/Wr 2934/2001.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 kpa, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 31a pkt 2, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej - po rozpoznaniu odwołania C. H. od decyzji Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na cele bytowe oraz specjalnego zasiłku celowego - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej zasiłku celowego oraz uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej specjalnego zasiłku celowego i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że C. H. zwrócił się do organu pomocy społecznej z wnioskiem o udzielenie zasiłku celowego na cele bytowe i na ekonomiczne usamodzielnienie się z powodu stanu zdrowa i trudnej sytuacji materialno-bytowej. Po przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...]r. odmówił udzielenia wnioskowanego zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego, uzasadniając odmowę przyznania zasiłku celowego tym, że dochód wnioskodawcy znacznie przekracza określone w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania bezzwrotnych świadczeń pieniężnych, natomiast odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego organ pierwszej instancji uzasadnił ograniczonymi możliwościami finansowymi.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji C. H. podniósł, że decyzja ta narusza jego godność i zasady współżycia społecznego. Wskazał, że renta, którą otrzymuje w wysokości [...]zł jest dwukrotnie niższa do przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej i że od [...]r. do [...]r. nie otrzymał żadnych świadczeń "ze strony rządu RP i jego agend". Z dokumentów dołączonych do akt sprawy wynika, że C. H. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jego dochód stanowi renta w wysokości [...]zł.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje, jeżeli miesięczny dochód osoby samotnie gospodarującej, nie przekroczy [...] zł netto, przy jednoczesnym występowaniu okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 tej ustawy, czyli m. in. długotrwałej choroby, niepełnosprawności. Miesięczny dochód C. H. przekracza kryterium dochodowe o [...]zł, tj. aż o [...]% . W tej sytuacji w ocenie kolegium organ pierwszej instancji trafnie orzekł o odmowie udzielenia zasiłku celowego. W tej sytuacji decyzję organu pierwszej instancji w tej części należało, zdaniem organu odwoławczego, utrzymać w mocy.

Kolegium zwróciło uwagę, że rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji nie ocenił jednak zasadności wniosku strony w aspekcie przyznania specjalnego zasiłku celowego, przewidzianego w art. 31a ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach zasiłek ten może być przyznany nawet tym osobom lub rodzinom, które nie spełniają kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Organ pomocy społecznej powinien rozważyć zatem, czy w sytuacji osoby ubiegającej się o wsparcie finansowe ze środków pomocy społecznej występują szczególne, wyjątkowe okoliczności przemawiające za udzieleniem zasiłku w tej specjalnej formie. W ocenie Kolegium nie można uznać za wystarczającą podstawę odmowy przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego gołosłownego twierdzenia organu pomocy społecznej o braku środków finansowych. Kolegium uznało zatem, że w tej części zaskarżoną decyzję należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który powinien rozważyć, czy w sytuacji wnioskodawcy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności. Dopiero potem zależnie od poczynionych ustaleń w tym zakresie, organ powinien odmówić przyznania tego zasiłku, jeśli takie szczególne okoliczności w przypadku C. H. nie zachodzą lub też, jeżeli takie okoliczności występują, udzielić specjalnego zasiłku celowego stosownie do posiadanych ograniczonych środków finansowych, na które się powołuje.

W skardze na tę decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. H. wskazał, że zaskarża ją w całości. Zarzucił, że decyzja jest niezgodna z przepisami Konstytucji RP. W uzasadnieniu podniósł, że "chybione i bezzasadne jest porównywanie jego dochodów z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości [...]zł w celu jego koniecznego utrzymania się do minimalnego wynagrodzenia określonego w art. 2 pkt 2 obwieszenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 9 maja 2001 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2001 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 243), a nie do minimum bytowego (tzw. socjalnego), którego to Rząd RP od 1945 r. do 2001 r. nie ustalił i dotychczas nie określił". Zdaniem C. H. w zaskarżonej decyzji Kolegium nie ustaliło minimum bytowego i nie określiło wysokości zysków uzyskanych przez Urząd Miejski W. i Skarb Państwa na podstawie art. 407 Kodeksu Cywilnego z tytułu efektów jego pracy w DOZG we W. w latach [...]-[...] i w latach [...]-[...]. Ponadto wskazał, że Urząd Miejski we W. osiąga zyski z tytułu posiadania udziałów w Polskim Górnictwie Naftowym i Gazownictwie S.A. i w Zespole Elektrociepłowni W., a Skarb Państwa ponadto osiąga zyski z tytułu posiadania udziałów w Miejskim Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej S.A.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podnosząc, że skarżący nie spełnia kryteriów wymaganych do uzyskania zasiłku celowego, gdyż jego dochód przekracza ustawowe kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 447 zł. Kolegium wskazało również, iż uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku celowego z uwagi na to, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, czy w sytuacji skarżącego zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie tego zasiłku.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest również decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 31 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - po rozpoznaniu odwołania C. H. od - wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy - decyzji Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia specjalnego zasiłku celowego – utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...] uchyliło i przekazało do ponownego rozpoznania decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. Nr [...] w części dotyczącej odmowy udzielenia C. H. specjalnego zasiłku celowego z uwagi na konieczność rozważenia przez organ pierwszej instancji, czy w sytuacji strony zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy specjalnej. Organ pierwszej instancji prowadząc ponownie postępowanie ustalił, że C. H. z posiadanego dochodu (renty) w kwocie [...] zł netto, po uiszczeniu opłat za mieszkanie i energię elektryczną oraz wykupieniu leków, pozostaje na utrzymanie [...] zł, tj. kwota przekraczająca ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. C. H. nie wskazał żadnego konkretnego celu, na jaki jest mu niezbędny zasiłek z pomocy społecznej. W rezultacie organ pierwszej instancji ponownie odmówił C. H. udzielenia specjalnego zasiłku celowego z powodu braku przesłanek zawartych w art. 31a pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu C. H. kwestionował rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podnosząc, że organ ten zbyt późno rozpatrzył sprawę, gdyż decyzję Kolegium otrzymał w dniu [...]r., a decyzja tego organu została wydana dopiero w dniu [...]r.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 31a ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1, może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek okresowy lub celowy. Powyższy zasiłek może być więc udzielony w wypadku wystąpienia nadzwyczajnej sytuacji, trudnej do uniknięcia, zmuszającej daną osobę do dokonania nieplanowanych wcześniej wydatków. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, że w sytuacji C. H. nie występuje taka nadzwyczajna potrzeba bytowa, zaś sam zainteresowany w trakcie prowadzonego postępowania też nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających udzielenie specjalnego zasiłku celowego. Zauważono, że stały miesięczny dochód C. H. w kwocie [...] zł netto, stanowiący 232% kryterium ustawowego osoby samotnie gospodarującej, winien zaspokoić jego podstawowe potrzeby. Poza tym rozstrzygnięciem Kolegium przyznało, że organ pierwszej instancji opieszale rozpatrywał sprawę, wskazało jednak, że art. 37 kpa przewiduje jako sposób kwestionowania przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy – wniesienie zażalenia na bezczynność organu pierwszej instancji, którego C. H. nie złożył. Wyjaśniło, że wbrew poglądowi wyrażonemu w odwołaniu zaskarżenie decyzji tego organu do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zwalnia organu pomocy społecznej z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. H. wskazał, że zaskarża powyższą decyzję w całości. Zarzucił, że jest ona niezgodne z art. 2, art. 30. art. 67 Konstytucji RP i wniósł o połączenie na podst. art. 219 kpc niniejszej sprawy ze sprawą zawisłą już przed sądem administracyjnym pod sygn. akt 4 II SA/Wr 2934/2001. W uzasadnieniu tej skargi skarżący podniósł, że błędne i chybione są obliczenia minimum socjalnego niezbędnego na utrzymanie oraz że błędne jest m. in. obliczenie, że skarżącemu po zapłaceniu czynszu i energii elektrycznej pozostaje na życie kwota [...]zł miesięcznie, gdyż kwota ta nie obejmuje miesięcznych wydatków na energię elektryczną [...] zł, żywność, lekarstwa, leczenie, sanatorium, wczasy wypoczynkowe, odzież i obuwie, telefon, radio i telewizję, książki i czasopisma, naprawy sprzętu gospodarstwa domowego, przejazd środkami komunikacji miejskiej. Ponadto skarżący wskazał, że w zaskarżonej decyzji Kolegium myli pojęcie "minimum socjalnego " z pojęciem "minimalnej płacy".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podkreślając, że w ustawie o pomocy społecznej występuje pojęcie wyłącznie kryterium dochodowego (art. 4 ust. 1 tej ustawy) stanowiące podstawę ustalenia ewentualnych uprawnień do skorzystania z bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Nie jest ono tożsame z minimum socjalnym, czy minimalną płacą. Wskazało, że w rozpoznawanej sprawie zarówno Kolegium jak i organ pierwszej instancji oparło się o kryterium dochodowe. Wyjaśniło również, że skarżącemu nie przysługuje zasiłek celowy na podstawie art. 32 ustawy o pomocy społecznej z uwagi na to, że dochód skarżącego znacznie przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Natomiast specjalny zasiłek okresowy nie mógł zostać udzielony, gdyż skarżący nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających jego udzielenie, zaś Kolegium, badając akta sprawy i rozważając argumenty odwołania, nie dopatrzyło się nadzwyczajnych potrzeb bytowych uzasadniających przyznanie pomocy specjalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne.

Art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 135, poz. 1271 ze zm. ) stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W świetle przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę decyzji pod względem zgodności z prawem.

Przedmiotem kontroli sądowej są w niniejszej sprawie dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W.: decyzja z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oraz decyzja z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.

Podstawę materialnoprawną decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] stanowiły przepisy art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 31a pkt 2 wskazanej wyżej ustawy o pomocy społecznej. Z treści art. 4 ust. 1 pkt tej ustawy wynikało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje (z zastrzeżeniem art. 24a, art. 27a, art. 31a , art. 33g ust. 1 -3 i art. 33p) osobom samotnie gospodarującym, których dochód nie przekracza kwoty 447 zł. Zgodnie z art. 32 ust. 1 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2 tego przepisu). Natomiast z treści art. 31a pkt 2 tej ustawy wynika, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek celowy, przy czym wysokość tego zasiłku nie może być wyższa niż 100% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1.

W podstawach prawnych zaskarżonej decyzji powołano również art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 kpa organ odwoławczy utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, natomiast w myśl § 2 tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego jest zasadna.

Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą. Dochód jego stanowi renta w wysokości [...]zł. Ustaleń tych skarżący nie kwestionuje. Zgodnie powołanymi wyżej przepisami art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do zasiłku celowego przysługuje osobie samotnie gospodarującej, jeżeli jej dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego tj. kwoty 447 zł zł.

Trafne jest w tej sytuacji stanowisko organu odwoławczego, iż skarżącemu nie przysługuje zasiłek celowy, o którym mowa w art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej z uwagi na to, iż jego dochód z tytułu renty w wysokości [...]zł znacznie przekracza ustawowe kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (tj. kwotę 447 zł) uprawniające osobę samotnie gospodarującą do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Chybiony jest zarzut skarżącego, iż organ odwoławczy nie powinien porównywać jego dochodów z tytułu renty inwalidzkiej z minimalnym wynagrodzeniem za pracę, o którym mowa w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 9 maja 2001 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2001 r. (M.P. Nr 15, poz. 243) lecz z tzw. minimum bytowym "socjalnym", które nie zostało ustalone przez Rząd. Wskazać należy, że w świetle wyżej powołanych przepisów prawa stanowiących podstawę materialnoprawną rozpatrzenia sprawy, prawo do zasiłku celowego nie zależy od tego, czy dochód skarżącego nie przekracza wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę lub też wysokości minimum socjalnego (bytowego) lecz od tego, czy dochód osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku celowego nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego.

Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, jeżeli jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego dla tej osoby, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

W tej sytuacji zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego w niczym nie narusza prawa.

Trafne jest również rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia [...] r. w części dotyczącej specjalnego zasiłku celowego.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący uzasadnił wniosek z dnia [...] r. o przyznanie zasiłku celowego "na cele bytowe i ekonomiczne usamodzielnienie się" długotrwałą chorobą w latach [...]-[...], bardzo niską rentą w latach [...]-[...], bezrobociem w okresie od [...] do [...]r., brakiem środków na utrzymanie w okresie od [...]r. do [...]r., pogorszeniem stanu zdrowia oraz posiadaniem zadłużenia w spłacie czynszu w wysokości [...]zł na dzień [...]r., przy czym jednocześnie wskazał, że po otrzymaniu renty w wyższej wysokości spłacił w dniu [...]r. zaległość główną, broniąc się w sądzie przed eksmisją.

Mając na uwadze okoliczności wskazane we wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, zgodzić się należy z twierdzeniem organu odwoławczego, iż w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie rozważył, czy w sytuacji skarżącego zachodzą szczególnie uzasadnione przesłanki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 31a pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że podstawą odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego nie mogą być gołosłowne twierdzenia organu pierwszej instancji o braku środków finansowych. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek celowy, przy czym wysokość tego zasiłku nie może być wyższa niż 100% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1. Czynienie ustaleń w tym zakresie dopiero przez organ odwoławczy i rozważenie powyższej kwestii wyłącznie w postępowaniu odwoławczym skutkowałoby naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wyjaśnienie sprawy w powyższym zakresie wymagało w tych okolicznościach sprawy przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.

Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo sądowe zgodnie, z którym organ administracji publicznej rozpoznając sprawę o przyznanie zasiłku celowego w sytuacji, gdy dochód strony lub rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe, powinien zakresem swoich rozważań objąć kwestię, czy w okolicznościach sprawy nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający zainteresowanego do otrzymania świadczenia, o którym mowa w art. 31a ustawy o pomocy społecznej. (Wyrok NSA z dnia 6 stycznia 1999r., sygn. akt SA/Rz 569/97, OSS 1999/2/45, podobnie wyrok z dnia 18 lutego 1998r., sygn. akt I SA 1173/97, LEX 45814).

Bezzasadne są zarzuty skarżącego, że zaskarżona decyzja narusza przepisy Konstytucji RP, gdyż sądy administracyjne nie są uprawnione do badania konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa. Przepis art. 188 Konstytucji RP zastrzega orzekanie w tych sprawach do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.

Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostają też pozostałe argumenty skarżącego dotyczące m. in. nieuwzględnienia przez organ odwoławczy dochodów uzyskiwanych przez Urząd Miejski, Skarb Państwa z tytułu efektów jego pracy oraz z tytułu posiadania udziałów w różnych podmiotach. Te okoliczności bowiem, w świetle wyżej powołanych przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy, nie są brane pod uwagę, a zatem nie mają znaczenia w sprawie.

Z tych względów zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia z dnia [...] r. Nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego i uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku celowego i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, jest prawidłowa.

Nie zasługuje również na uwzględnienie skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] utrzymująca w mocy wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzję Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.

Podstawę materialnoprawną tego rozstrzygnięcia stanowił wskazany wyżej przepis art. 31a pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek celowy, przy czym wysokość tego zasiłku nie może być wyższa niż 100% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1.

Trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że specjalny zasiłek celowy może być udzielony w wypadku wystąpienia nadzwyczajnej sytuacji, trudnej do przezwyciężenia, zmuszającej daną osobę do dokonania nieplanowanych wcześniej wydatków. Podkreślenia przy tym wymaga, że zasiłek ten może dotyczyć tylko zaspokojenia podstawowej potrzeby bytowej.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skarżący nie wykazał, aby w jego sytuacji zachodziła nadzwyczajna potrzeba bytowa uzasadniająca przyznanie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 31a pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...]r. znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, w szczególności z oświadczenia skarżącego wynika, że obecnie nie oczekuje żadnej pomocy finansowej z pomocy społecznej z powodu wniesionej w dniu [...]r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na wskazaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...], gdyż jego zdaniem do momentu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd prawomocnym wyrokiem jego wniosek z zakresu pomocy społecznej nie może być rozpatrywany.

Należy podzielić pogląd organu odwoławczego odnośnie tego, że brak jest w sprawie przesłanek do udzielenia skarżącemu pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego. Skarżący nie wskazał bowiem żadnego konkretnego celu uzasadniającego przyznanie tego zasiłku. W trakcie wywiadu środowiskowego podał, że mieszka wraz z córką, z którą prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł, zaś opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą: czynsz (w tym gaz) [...] zł, energia elektryczna [...] zł. Wyjaśnił, że córka uczestniczy w ponoszeniu tych opłat i z tego tytułu otrzymuje od niej kwotę [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżący podał, że [...] zł przeznacza na zakup leków. Otrzymuje również darmowe leki. Innych wydatków nie wykazał. Natomiast z części wywiadu wypełnionej przez pracownika socjalnego wynika, iż po poniesieniu tych wydatków skarżącemu pozostaje na utrzymanie kwota około [...] zł. Kwota ta nadal przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. W świetle tych okoliczności zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że dochód skarżącego winien zaspokoić jego podstawowe potrzeby bytowe, a skarżący nie wykazał żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

Dodać jeszcze trzeba, iż skarżący we wniosku z dnia [...]r. o przyznanie zasiłku celowego podał, że posiada zaległości czynszowe, jednakże z wniosku tego wynika również, iż po otrzymaniu renty w wyższej wysokości spłacił w całości "główne zadłużenie". Ponadto we wskazanej aktualizacji wywiadu środowiskowego skarżący nie powołał już tych okoliczności, co oznacza iż okoliczności te ustały, a zatem nie mogłyby stanowić przesłanki uzasadniającej przyznanie specjalnego zasiłku okresowego.

Decyzja zaskarżonej treści w niczym też nie narusza też przepisów procedury administracyjnej. Uznać ją zatem należy za prawidłową. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie działania mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy pomimo niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach [...] i [...]r. oraz w dniach [...] i [...]r. i oświadczenia skarżącego z dnia [...]r. o odmowie przeprowadzenia tego wywiadu (vide: notatka urzędowa z dnia [...]r. i oświadczenie skarżącego opatrzone tą samą datą), gdyż wyznaczył termin rozprawy administracyjnej na dzień [...]r., na którą skarżący nie stawił się, zaś przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było możliwe dopiero w dniu [...] r.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnię argument skarżącego, iż chybione i błędne są obliczenia organu odwoławczego dotyczące minimum socjalnego niezbędnego na utrzymania się oraz ustalenia, że skarżącemu na życie pozostaje kwota około [...] zł, gdyż nie uwzględniono przy jej obliczeniu wydatków na energię elektryczną, żywność, lekarstwa, leczenie, sanatorium, wczasy, odzież obuwie, czasopisma i książki i inne. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ odwoławczy, podzielając ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji uwzględnił m in. wydatki na energię elektryczną oraz na leki, innych zaś wymienionych w skardze wydatków skarżący podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego nie przedstawił, choć miał taką możliwość lecz z niej nie skorzystał. Poza tym wezwanie na rozprawę administracyjną mającą odbyć się w dniu [...]r. zawiera stosowne pouczenie o możliwości przedłożenia dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych przez skarżącego. Organ odwoławczy przyjął, iż wspomina kwota [...] zł pozostaje skarżącemu na utrzymanie po poniesieniu z renty wydatków na czynsz, energię elektryczną i leki. Wobec powyższego obejmuje ona wszelkie pozostałe wydatki ponoszone przez skarżącego. Wydatków wskazanych przez skarżącego w skardze nie można uznać za szczególnie uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Zwrócić należy uwagę, że nie wszystkie wydatki, jak tego chce skarżący, mogą być zaspokojone przewidzianymi w ustawie o pomocy społecznej formami tej pomocy lecz jedynie te, które można uznać za niezbędne potrzeby bytowe. W wyroku z dnia 17 lutego 2000 r. sygn. NSA I SA 2212/99 (LEX nr 53935) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1 ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej)".

Trafnie organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podał, iż w ustawie o pomocy społecznej występuje wyłącznie pojęcie kryterium dochodowego (art. 4 ust. 1 tej ustawy), od którego uzależnione jest przyznanie prawa do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Pojęcie to nie jest tożsame z minimum socjalnym. W rozpoznawanej sprawie organy orzekające w sprawie oparły się wyłącznie o kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W świetle powyższego nie zasługuje również na uwzględnienie argument skarżącego, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji myli pojęcie minimum socjalnego z pojęciem minimalnej płacy.

Prawidłowe jest również stanowisko organu odwoławczego, iż argument skarżącego, że organ pierwszej instancji opieszale rozpoznawał sprawę pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ w tej kwestii art. 37 kpa przewiduje możliwość wniesienia zażalenia na bezczynność organu pierwszej instancji, którego skarżący nie złożył.

Odnosząc się do pozostałych argumentów skarżącego dotyczących niezgodności zaskarżonej decyzji z Konstytucją RP wskazać trzeba, iż nie zasługują one na uwzględnienie z tych samych powodów, które zostały już wyżej wskazane przez Sąd przy rozpoznaniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...].

W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści uznać należy za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają prawa.

Skargi zatem, jako pozbawione uzasadnionych podstaw należało oddalić, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.