Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 146/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 150 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Wojciech Mazur, Sędzia NSA Małgorzata Masternak- Kubiak (spr.), Sędzia WSA (del.) Piotr Broda, Protokolant sekretarz sądowy Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt II SA/Go 535/17 w sprawie ze skargi A. A. i J. A. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2) odstępuje od zasądzenia od A. A. i J. A. na rzecz [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt II SA/Go 535/17, po rozpoznaniu skargi A. A. i J. A. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym: w punkcie I sentencji uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], a w punkcie II zasądził od [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] solidarnie na rzecz skarżących A. A. i J. A. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] (dalej jako: PLW), działając na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1539 ze zm.) – dalej: "ustawa o ochronie zdrowia zwierząt" i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków (Dz. U. Nr 239 poz. 1752), w związku z realizacją urzędowego zwalczania wysoce zjadliwej grypy ptaków, stwierdzonej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w miejscowości [...], nakazał A. i J. A.: natychmiastowe zabicie pod nadzorem PLW wszystkich sztuk drobiu oraz zniszczenie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego i zabitego znajdującego się w gospodarstwie przez ich utylizację w zakładzie utylizacji zwłok zwierzęcych, wskazanym przez PLW. Na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W oparciu o tę decyzją PLW wystawił na każdego ze zobowiązanych odrębny tytuł wykonawczy z wykorzystaniem wzoru urzędowego tytułu stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (TW-2). Oba tytuły oznaczone zostały numerem [...] i w obu, jako datę ich wystawienia w rubryce 2. wpisano [...] stycznia 2017 r. Za podstawę prawną obowiązku wskazano w tytułach decyzję z dnia [...] lutego 2017 r. (rubryka 2 część B), a jako treść obowiązku (rubryka 5 część B) wpisano natychmiastowe zabicie pod nadzorem PLW wszystkich sztuk drobiu w gospodarstwie położonym w [...] należącym do A. i J. A., zniszczenie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego i zabitego znajdującego się w gospodarstwie przez ich utylizację w zakładzie utylizacji zwłok zwierzęcych, wskazanym przez PLW. W rubryce 10 części C tytułu wykonawczego, jako wnioskowany środek egzekucyjny wpisano przymus bezpośredni na podstawie art. 148 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.").

W dniu [...] lutego 2017 r. PLW, powołując się na art. 20 § 1 pkt 4, art. 148 § 1 i 2, art. 64a § 1 pkt 2 lit. d u.p.e.a. wydał postanowienia skierowane odrębnie do A. A. i J. A. w sprawie wezwania zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego, w których zobowiązał każdego z wymienionych do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających z decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. - pod rygorem zastosowania przymusu bezpośredniego w celu realizacji wskazanych w niej obowiązków. W tym dniu wyznaczony egzekutor udał się do gospodarstwa rolnego A. i J. A. Z czynności podjętych w tym dniu w gospodarstwie zobowiązanych sporządzone zostały odpowiednie protokoły.

Postanowieniami z dnia [...] lutego 2017 r., wydanymi na podstawie art. 113 i 124 K.p.a., PLW sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w tytułach wykonawczych nr [...] wystawionych przez PLW do decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w zakresie daty wystawienia tytułów wpisując po [...] zamiast "[...]" – "[...]".

A. i J. A., kwestionując działania podjęte przez PLW, złożyli zażalenie na postanowienia z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie wezwania do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego, odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole kontroli z dnia [...] lutego 2017 r. Jednocześnie zobowiązani, powołując się na art. 33 § 1 pkt 7 i 10 oraz 5 u.p.e.a., wnieśli zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a następnie o umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], w oparciu o treść art. 34 § 4 u.p.e.a. oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu A. i J. A. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w [...] (dalej jako: LWLW), działając w oparciu o treść art. 23 § 4 pkt 1, art. 18 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W skardze na powyższe postanowienie A. i J. A. wnieśli o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podnieśli zarzuty odnoszące się w szczególności do kwestii wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dniu [...] stycznia 2017 r., zanim stwierdzono wystąpienie ogniska choroby grypy ptaków, doręczenia wydruków tytułów wykonawczych zamiast jego odpisów, niedoręczenia przez wszczęciem postępowania egzekucyjnego upomnienia. Ponadto w ocenie skarżących data wystawienia tytułu wykonawczego – [...] stycznia 2017 r., mimo sprostowania przez PLW na dzień [...] lutego 2017 r., nie stanowiła, wbrew twierdzeniu organu, oczywistej omyłki pisarskiej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał wniesioną skargę za zasadną. Rozpoznając podniesione w skardze zarzuty Sąd ten wskazał, że wynikający z pkt 2 decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., a wskazany w tytule wykonawczym, obowiązek zniszczenia zwłok zwierząt, musi być rozumiany w powiązaniu z obowiązkiem wskazanym w pkt 1 tej decyzji i stanem faktycznym, w jakim wydana została decyzja. W tym aspekcie w obowiązku tym chodzi o wykonanie nakazu utylizacji zwłok wszystkich zwierząt (zabitych lub padłych) z gospodarstwa znajdującego się w strefie zapowietrzonej. W żaden więc sposób nie można przyjąć, iż obowiązek ten pozostawał niewykonalny w rozumieniu omawianego przepisu.

W zakresie doręczenia zobowiązanym wydruku zamiast odpisu tytułu wykonawczego, wadliwej daty jego wystawienia i nieskuteczności sprostowania jej w trybie przewidzianym w K.p.a., Sąd meriti wskazał, że wystawione i doręczone zobowiązanym tytuły wykonawcze nie miały charakteru wydruków. Tytuły wykonawcze doręczone skarżącym sporządzone zostały przy użyciu wzoru urzędowego (TW2) ustalonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1305 ). Zasadny natomiast, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, okazał się zarzut dotyczący daty wystawienia tytułu wykonawczego i jej sprostowania. Stosownie do art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera datę jego wystawienia. Bez wątpienia data wskazana w tytułach wykonawczych ([...] stycznia 2017 r.) była datą wadliwą jednakże nie ze względu na okoliczności wskazywane przez skarżących, ale ze względu na to, że decyzja nakładająca obowiązki wskazane w tytule wydana została [...] lutego 2017 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienia o sprostowaniu tytułów wykonawczych wydane w toku postępowania egzekucyjnego nie czynią zadość wymogom co do koniecznych elementów składowych tytułu wykonawczego zawartym w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia im upomnienia, o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Sąd uznał, że jego rozstrzygnięcie "dotyka" kwestii oceny formy czy trybu przymusu bezpośredniego, jaki został zastosowany. Z treści wystawionych przez PLW – skupiającego w sobie rolę wierzyciela i organ egzekucyjnego – tytułów wynika, że dla wyegzekwowania obowiązku określonego w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. zastosowany miał być środek w postaci przymusu bezpośredniego z art. 148 u.p.e.a. Akta sprawy dowodzą, iż z chwilą wystawienia tytułów wykonawczych organ egzekucyjny jednocześnie wyznaczył egzekutora, który doręczył tytuły wykonawcze oraz postanowienia o wezwaniu zobowiązanych do wykonania obowiązku wskazanego w tytule z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego (A. A. w dniu [...] lutego, a J. A. [...] lutego 2017 r.). Czynności te wskazują, że organ egzekucyjny, działający za pośrednictwem wyznaczonego egzekutora, podjął działania prawne zmierzające do zastosowania przymusu bezpośredniego w formie, o jakiej mowa w art. 150 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie organu egzekucyjnego o wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego. Stosownie do § 2 zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, tryb o jakim mowa w art. 150 § 1 u.p.e.a., wymaga uprzedniego doręczenia zobowiązanym upomnienia o jakim mowa w art. 15 § 1 ustawy. Stosownie do tego przepisu egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z przepisów art. 15 § 3a-5 u.p.e.a. wynika, że zwolnienie od obowiązku uprzedniego doręczenia upomnienia może dotyczyć przypadków egzekucji należności pieniężnych. Także regulacje dotyczące "zwykłego trybu przymusu bezpośredniego" tj. 150 § 1 u.p.e.a., wyjątku od obowiązku doręczenia upomnienia nie zawierają. Nie oznacza to jednak – jak przyjęły organy orzekające w sprawie – że obowiązek taki na organie egzekucyjnym nie ciążył.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji wszczęcie egzekucji z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci przymusu bezpośredniego o jakim mowa w art. 150 § 1 u.p.e.a. wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia. Potwierdza to też treść przepisu § 2 art. 150 u.p.e.a. Stosownie do niego zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34 u.p.e.a.). Skoro więc ustawodawca daje zobowiązanemu prawo zgłoszenia wszystkich zarzutów wskazanych w art. 33 u.p.e.a., (czyli także zarzutu z pkt 7 § 1 art. 33 u.p.e.a.) to tym samym nie wyłącza obowiązku doręczenia upomnienia. O konieczności poprzedzenia egzekucji z użyciem omawianego środka egzekucyjnego upomnieniem, świadczy też treść przepisu § 3 art. 150 u.p.e.a., zgodnie z którym jedynie zastosowanie formy przymusu bezpośredniego w postaci ekstraordynaryjnej czyli tzw. przymusu natychmiastowego nie wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że analizowany przepis § 3 art. 150 u.p.e.a. posługuje się określeniem: "obowiązek wynikający z przepisów prawa", chodzi w nim zatem o taki obowiązek, który nie musi być skonkretyzowany w drodze osobnego aktu administracyjnego. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy, istotne pozostaje właśnie to, że obowiązek ciążący na skarżących nie wynikał – jak to błędnie przyjęły organy - wprost z przepisów prawa, ale wymagał takiej konkretyzacji. Nastąpiło to w wyniku wydania decyzji administracyjnej z dnia [...] lutego 2017 r. Tym samym egzekucja obowiązku wynikającego z tej decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. nie mogła nastąpić w trybie przewidzianym w § 3 art. 150 u.p.e.a.. W konsekwencji więc uznać należało, iż w okolicznościach sprawy jej wszczęcie w celu zastosowania środka w postaci przymusu bezpośredniego wymagało uprzedniego doręczenia upomnienia. Jak wskazał Sąd meriti lektura akt administracyjnych skłania do wniosku, iż organ egzekucyjny podjął działania prawne wymagane do przeprowadzenia egzekucji z zastosowaniem przymusu bezpośredniego o jakim mowa w art. 150 § 1 co wymagało uprzedniego upomnienia, tytułu wykonawczego oraz postanowienia wzywającego do wykonania obowiązku i co uruchomiło możliwość wniesienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Natomiast działania faktyczne organu egzekucyjnego zmierzały do zastosowania przymusu natychmiastowego.

Skargę kasacyjną wniósł [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w [...]. Zaskarżając powyższy wyrok w całości zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego tj. art. 150 § 3 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że z zastosowaniem trybu wynikającego z tego przepisu nie może być egzekwowany obowiązek określony w decyzji administracyjnej organu, a jedynie obowiązek wynikający z przepisów prawa;

2) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." w zw. z art. 150 § 3 u.p.e.a., poprzez przyjęcie że w okolicznościach faktycznych sprawy egzekucja obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. nie mogła nastąpić w trybie przewidzianym w § 3 art. 150 u.p.e.a.;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 150 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że organ podjął działania prawne wymagane do przeprowadzenia egzekucji z zastosowaniem przymusu bezpośredniego o jakim mowa w art. 150 § 1 u.p.e.a. i przez to uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...].

W oparciu o wskazane zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniesiono również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano przede wszystkim, że konsekwencją przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, iż organ nie mógł zastosować trybu z art. 150 § 3 u.p.e.a. było błędne przyjęcie, iż zastosowano tryb z art. 150 § 1 tej ustawy, a w świetle tego konieczne było uprzednie doręczenie upomnienia oraz tytułu wykonawczego. W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd meriti nie mógł przyjąć takiego założenia bowiem analiza okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że najpierw doszło do podjęcia przez organ czynności egzekucyjnych, a następnie już i w ich trakcie organ doręczył zobowiązanej A. A. tytuł wykonawczy i postanowienie w sprawie wezwania zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym (wynika to z treści notatki służbowej z dnia [...] lutego 2017 r.). Dokumenty te zostały doręczone zobowiązanemu J. A. już po przeprowadzeniu czynności egzekucyjnym - w dniu [...] lutego 2017 r. Stąd przyjęcie przez Sąd Wojewódzki, że zastosowanie trybu z art. 150 § 1 u.p.e.a. uznać należy za błędne, a zatem zachodzi konieczność uznania naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. oraz art. 145 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

W przedmiotowej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Przypomnieć należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia. Dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej konieczne jest wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawą skargi kasacyjnej może być m.in. "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", nie chodzi tutaj jednak o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, uregulowanej przepisami P.p.s.a. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między tym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426), polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna.

W przedmiotowej skardze kasacyjnej, w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, wskazano na uchybienie przepisom art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 150 § 3 u.p.e.a., poprzez przyjęcie że w okolicznościach faktycznych sprawy egzekucja obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. nie mogła nastąpić w trybie przewidzianym w § 3 art. 150 u.p.e.a. Tak skonstruowany zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Niewątpliwie w realiach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji nie stosował przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Jak wielokrotnie wskazywano już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jest przepisem wynikowym, mającym zastosowanie w sytuacji, gdy Sąd stwierdzi naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, Sąd Wojewódzki uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., czyli naruszenie prawa materialnego.

Skarżący kasacyjnie organ podnosi także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 150 § 3 u.p.e.a., poprzez jego błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że z zastosowaniem trybu wynikającego z tego przepisu nie może być egzekwowany obowiązek określony w decyzji administracyjnej, a jedynie obowiązek wynikający z przepisów prawa oraz w związku z art. 150 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że organ podjął działania prawne wymagane do przeprowadzenia egzekucji z zastosowaniem przymusu bezpośredniego, o jakim mowa w art. 150 § 1 u.p.e.a. i przez to uwzględnienie skargi.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że zasługuje ona na uwzględnienie. Skarżący trafnie podnosi, że Sąd Wojewódzki, w realiach sprawy, dokonał wadliwej wykładni normy art. 150 § 1 i § 3 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 150 § 3 u.p.e.a. jeżeli zwłoka w wykonaniu obowiązku może zagrozić zdrowiu lub życiu albo spowodować niemożność lub znaczne utrudnienie w dochodzeniu wykonania przez zobowiązanego obowiązku, a także w innych przypadkach określonych w odrębnych przepisach, może być niezwłocznie zastosowany przymus bezpośredni wykonania obowiązku wynikającego z przepisu prawa, po ustnym wezwaniu organu egzekucyjnego, bez uprzedniego upomnienia zobowiązanego oraz bez doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego i postanowienia o wezwaniu do wykonania obowiązku (§ 1). Przepis ten reguluje tryb stosowania przymusu bezpośredniego w tzw. formie uproszczonej tj. bez konieczności zachowania warunków określonych w § 1 tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że Sąd Wojewódzki dokonał błędnej interpretacji tego przepisu przyjmując, że można go zastosować jedynie w sytuacji gdy obowiązek wynika wprost z przepisów prawa, natomiast w sytuacji, w której została wydana decyzja, można zastosować jedynie tryb zwykły wynikający z art. 150 § 1 u.p.e.a. Dokonując wykładni przepisu art. 150 § 3 u.p.e.a. trzeba w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na cel jego wprowadzenia. Chodziło tutaj bowiem o przyznanie organom egzekucyjnym kompetencji do skutecznego prowadzenia egzekucji w sytuacjach nagłych – nie cierpiących zwłoki, w których nie jest możliwe zachowanie trybu wnikającego z pozostałych przepisów u.p.e.a., w tym również z art. 150 § 1 tej ustawy. Chodzi tu o sytuacje, w których zwłoka w wykonaniu obowiązku może zagrozić zdrowiu lub życiu, albo spowodować niemożność bądź znaczne utrudnienie w dochodzeniu wykonania obowiązku przez zobowiązanego, a także o inne przypadki wynikające z przepisów odrębnych, i gdzie rolę odgrywa czas, a zatem konieczna jest szybkość działania.

Przepis art. 150 § 3 u.p.e.a. zawiera normy bezpośrednio zobowiązujące. W odniesieniu do tego typu norm administracja publiczna nie jest upoważniona do autorytatywnej konkretyzacji praw i obowiązków jednostki, gdyż to jednostka jest zobowiązana do pewnego działania, zaniechania lub znoszenia. Prawo przedmiotowe jest stosowane bezpośrednio do zaistniałych stanów faktycznych. Tego typu normy wprowadzają administrację i adresata bezpośrednio w stadium egzekucji. W przypadku norm bezpośrednio zobowiązujących ustawodawca wchodzi bowiem w rolę organu administracyjnego, konkretyzując prawa i obowiązki adresata w określonych stanach faktycznych. Daje możliwość egzekwowania obowiązku wynikającego z przepisu prawa, który nie musi być skonkretyzowany w drodze osobnego aktu prawnego, nie odmówił możliwości egzekwowania obowiązku, który został już ujęty i skonkretyzowany w treści decyzji (zob. M. Smaga, Administracja publiczna w czasie klęski żywiołowej, Kraków 2004 r., s. 125). Wydanie decyzji, w świetle założenia, że chodzi o sytuacje, w których zwłoka może łączyć się z powstaniem zagrożenia, nie stanowi przeszkody do zastosowania tego trybu. Podkreślić trzeba, że z przepisu art. 150 § 3 u.p.e.a. wynika jedynie brak konieczności skonkretyzowania obowiązku z formie osobnego aktu administracyjnego (można egzekwować go bez konieczności wydawania decyzji), nie wynika natomiast brak możliwości zastosowania tego trybu w momencie, gdy decyzja została wydana – zwrot normatywny: "obowiązek wynikający z przepisów prawa" należy interpretować w połączeniu z istnieniem stanu zagrożenia, o którym mowa w tym przepisie, co powoduje że przyjąć należy, że ustawodawca dopuścił możliwość egzekwowania obowiązków wynikających z przepisów prawa wprost, jak również obowiązków wynikających z decyzji, gdy czynnikiem istotnym jest szybkość działania organu (zob. D. Kijowski (red.), Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyd. Il, opubl. LEX 2015).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że obowiązek zabicia zwierząt istniał z mocy art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt. Zgodnie z tym przepisem w celu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, może nakazać zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt. Analogiczny przepis zawiera ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.) - przepis art. 33 ust. 2 pkt 1, w myśl którego w celu zapobieżenia szerzeniu się zakażenia lub choroby zakaźnej państwowy powiatowy inspektor sanitarny może w drodze decyzji wprowadzić zakaz wstępu do pomieszczeń skażonych. W realiach sprawy zachodziła zatem konieczność podejmowania, przez organ egzekucyjny, działań szybko. Jak wynika z akt sprawy czynności egzekucyjne były podejmowane w czasie, w którym obowiązywało rozporządzenie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie zwalczania wysoce zjadliwej grypy ptaków na terenie powiatów: [...] i Miasta [...]. Na terenie powiatu [...] i [...] stan zagrożenia istniał od grudnia 2016 r. Wysoce zjadliwa grypa ptaków jest chorobą zakaźną drobiu i ptaków powodującą śmiertelność i zaburzenia zdrowotne, które w szybkim czasie mogą osiągnąć rozmiary epizootii i spowodować poważne zagrożenie dla zdrowia zwierząt, jak i dla zdrowia publicznego oraz znaczne straty w gospodarce. Szybkość rozprzestrzeniania się tej choroby na terenie województwa [...], jak i innych województw pokazała, jak istotna jest szybkość działania organów. Zestawiając to z okolicznościami faktycznymi sprawy, z których wynika że właściciele drobiu A. i J. A. unikali najpierw odbioru decyzji, a następnie tytułów wykonawczych, działania organów inspekcji weterynaryjnej należy uznać za legalne. Doręczenie upomnienia nie było wymagane z uwagi na zastosowanie przymusu bezpośredniego, o którym mowa w art. 150 § 3 u.p.e.a, przewidującego, że wystarczające jest skierowanie do zobowiązanego ustnego wezwania. Wdrożenie wskazanego trybu było zatem w pełni uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy.

Konsekwencją przyjęcia przez Sąd Wojewódzki, że organ nie mógł zastosować trybu z art. 150 § 3 u.p.e.a, było błędne przyjęcie, iż zastosowano tryb z art. 150 § 1 tej ustawy, a w świetle tego konieczne było uprzednie doręczenie upomnienia oraz tytułu wykonawczego. Rację ma skarżący kasacyjnie organ, że Sąd nie mógł przyjąć takiego założenia, gdyż analiza okoliczności sprawy wskazuje, iż najpierw doszło do podjęcia przez organ czynności egzekucyjnych, a następnie już w ich trakcie, organ doręczył zobowiązanej A. A. tytuł wykonawczy i postanowienie w sprawie wezwania zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym (wynika to z treści notatki służbowej z dnia [...] lutego 2017 r.). Dokumenty te zostały natomiast doręczone zobowiązanemu J. A. już po przeprowadzeniu czynności egzekucyjnym - w dniu [...] lutego 2017 r. Stąd błędne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że zastosowano tryb z art. 150 § 1 u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny, na marginesie rozstrzygnięcia, ponieważ nie było to przedmiotem zarzutu kasacyjnego, zgadza się z organem, że błędne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego odnośnie daty wystawienia tytułu wykonawczego i jej sprostowania. Stosownie do art. 27 § 1 pkt u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera datę jego wystawienia. Bez wątpienia data wskazana w tytułach wykonawczych – dzień [...] stycznia 2017 r. - była datą wadliwą ze względu na to, że decyzja nakładająca obowiązki wskazane w tytule wydana została w dniu [...] lutego 2017 r. Zgodnie z art. 113 § 1 K.p.a. (stosowanym odpowiednio na podstawie art. 18 u.p.e.a.), organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Uregulowana w tym przepisie instytucja sprostowania zawartych w decyzjach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi oczywista niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu, a jej wyrażeniem na piśmie. Sprostowanie daje bowiem możliwość usunięcia tylko jej nieistotnych wad. Przez błędy pisarskie lub oczywiste omyłki należy rozumieć widoczne, niezamierzone błędne użycie wyrazu lub zwrotu, mylną pisownię, opuszczenie jakiegoś wyrazu lub liter w wyrazie, użyte przez organ wbrew jego zamierzeniu. Chodzi zatem o drobne błędy, nie mające wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r. sygn. II OSK 1776/16, LEX nr 2480445). Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Rację ma Sąd Wojewódzki, że zmiana treści tytułu wykonawczego w toku postępowania egzekucyjnego nie jest dopuszczalna. Z materiału aktowego wynika, że w tej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ nie dokonano merytorycznej zmiany treści tytułu wykonawczego. Organ jedynie sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w tytułach wykonawczych nr [...] wystawionych do decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w zakresie daty wystawienia tytułów wpisując po [...] zamiast "[...]" – "[...]". Ten błąd stanowi uchybienie możliwe do sanowania w trybie rektyfikacji tytułu wykonawczego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, w wyniku czego orzekł, na podstawie art. 151 P.p.s.a., o jej oddaleniu.

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W realiach sprawy brak jest zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć skarżących A. A. i J. A. kosztami postępowania kasacyjnego.