Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1189/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie kosztów dowozu dziecka do szkoły 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej H Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. Z. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu K. Z. z miejsca zamieszkania w O. gmina M. do Publicznej Szkoły Podstawowej w K. gmina W.

Z ustaleń organów administracji wynika, że H. Z. w dniu [...] listopada 2003 r. zwróciła się do Wójta Gminy M. o zwrot kosztów dowozu córki K. do Szkoły Podstawowej w K. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., wydaną w oparciu o art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) wydał w tej sprawie decyzję odmowną wskazując, że H. Z. odwozi córkę do odległej o 25 km szkoły położonej w sąsiedniej gminie. Najbliższa nowa szkoła przystosowana dla uczniów niepełnosprawnych jest położona w S., w odległości 4 km od O. Gmina M. nie uchyla się od obowiązku dowozu K. Z. do szkoły w S. lub zwrotu kosztów dojazdu.

W odwołaniu H. Z. wniosła o uchylenie decyzji Wójta Gminy M. podnosząc, że w 1998 r. szkoła w S. była w budowie i nie była przystosowana dla dzieci niepełnosprawnych, a jej córka w tym czasie miała podjąć naukę. Córka uczęszcza do klasy 7 osobowej. Zmiana szkoły w sytuacji córki wpłynęłaby negatywnie na jej zdrowie i wyniki w nauce.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o systemie oświaty jednym z podstawowych obowiązków podmiotów zobowiązanych do zakładania i prowadzenia szkół publicznych jest zorganizowanie sieci szkół w taki sposób, aby umożliwiała ona wszystkim dzieciom spełnienie obowiązku szkolnego. W myśl art. 17 ust. 3 ustawy, jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza odległości określone w art. 17 ust. 2 ustawy, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. Wynika z tego, że ustawodawca nakładając powyższy obowiązek na gminę miał na uwadze gminę właściwą ze względu na miejsce zamieszkania niepełnosprawnego ucznia. Z akt wynika, że najbliższa szkoła dla niepełnosprawnych uczniów znajduje się w S. w odległości 4 km od miejsca zamieszkania K. Z. Z tych względów na organie pierwszej instancji nie spoczywa obowiązek zwrotu kosztów przejazdu K. Z. z miejsca zamieszkania w O. Gmina M. do Publicznej Szkoły Podstawowej w K. Gmina W.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. Z. wniosła o uchylenie wydanych decyzji podnosząc m.in., że art. 17a ustawy o systemie oświaty nakłada na gminę obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci niepełnosprawnych uczęszczających do publicznych szkół i gimnazjów. Przepis ten nie zawiera upoważnienia do obciążania obowiązkiem dowozu dziecka niepełnosprawnego jego rodziców. Na terenie Gminy M. w roku 1998, kiedy córka K. podejmowała naukę, nie było szkoły przystosowanej dla dzieci niepełnosprawnych.

Organy państwowe mają obowiązek czuwania nad tym, aby osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinny udzielać niezbędnych wskazówek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie wykonało tego obowiązku i nie poinformowało o konieczności dołączenia do akt sprawy opinii Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Brak tej opinii w istotny sposób przyczynił się do negatywnego rozstrzygnięcia.

Wydane decyzje pomijają dobro dziecka. Przeniesienie obecnie córki do innej szkoły jest ze wszech miar szkodliwe, zarówno dla jej psychiki, jak i postępów w nauce. Córce został tylko jeden rok nauki. Obecnie córka uczęszcza do siedmioosobowej klasy, a w Gminie M. klasa, do której zostałaby skierowana liczy około 30 uczniów. W opinii Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej zdecydowanie preferowana jest nauka w mniejszych grupach.

Istnieje możliwość refinansowania kosztów dowozu dziecka do szkoły w innej gminie. Przykładem jest porozumienie Gmin M. i W. w sprawie uczniów z obwodu Gminy W. uczęszczających do szkoły w Gminie M. Częścią subwencji oświatowej przeznaczonej na córkę powinna dysponować gmina, na terenie której powstaje jej obowiązek szkolny . W sytuacji, gdy pobiera naukę poza Gminą M. to wówczas w drodze porozumienia gmin część subwencji na ucznia może być przekazana Gminie W. SKO w S. takie rozwiązanie powinno zasygnalizować. Organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, istotnych dla jej rozstrzygnięcia, co powoduje, że wydał decyzję z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a.

Pełnomocnik skarżącej, K. Z. oświadczył na rozprawie, że błędne są ustalenia organów co do przystosowania szkoły w S. dla dzieci niepełnosprawnych, poruszających się na wózkach. W szkole nie ma wind, jest tylko pochylnia umożliwiająca wjazd do budynku. Nie ma także możliwości zapewnienia K. Z. niezbędnej opieki pielęgniarskiej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Skarga została uwzględniona, ponieważ zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej należy wyprowadzić obowiązek organu administracji wyższego stopnia do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym przez organy niższego stopnia. Z art. 7 i 77 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy też nie i przerzuca w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę.

Takim właśnie przerzuceniem obowiązku wyjaśnienia sprawy na stronę było zawarte w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. stwierdzenie o braku w materiale dowodowym dokumentów o potrzebie kształcenia K. Z. w trybie specjalnym albo według indywidualnego nauczania. Skoro tę okoliczność organ uznał istotną do ostatecznego załatwienia sprawy, to powinien przed wydaniem decyzji wystąpić do rodziców małoletniej K. Z. o przedstawienie stosownego dokumentu i nie wydawać decyzji przed jego przedstawieniem.

W decyzji Wójta Gminy M. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., poza stwierdzeniem o przystosowaniu szkoły w S. do nauki dzieci niepełnosprawnych, nie ma jakiekolwiek opisu tego przystosowania. W ocenie Sądu w decyzjach należało wskazać, co uzasadnia stwierdzenie o przystosowaniu tej szkoły do nauki dzieci niepełnosprawnych i czy jest ono wystarczające do nauki w niej dziecka poruszającego się na wózku inwalidzkim i ze schorzeniami opisanymi w orzeczeniu psychologicznym z dnia [...] maja 2002 r., wydanym przez Centrum Neuropsychiatrii i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży oraz opinii psychologicznej z dnia [...] września 2002 r. i [...] kwietnia 2004 r. wydanych przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w G. Dopiero te ustalenia pozwolą na ocenę, czy szkoła w S. spełniała warunki do nauki w niej K. Z.

Wobec niewyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).