Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 115/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono skargę w części
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12art. 35, art. 36, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 13 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 149 par. 1, par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 15 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2022 roku sprawy ze skargi K. K. (K. K.) na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę Wielkopolskiego do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 6 sierpnia 2020 r. w terminie 3 miesięcy od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargę oddala, IV. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 6 sierpnia 2020 r. (data nadania) reprezentowany przez radcę prawnego K. K. wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Do formularza wniosku dołączono m.in.: załącznik nr 1, w którym jako podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi wskazano firmę M. M. P., wpis do CEIDG, oświadczenie cudzoziemca, pełnomocnictwa dla radcy prawnego do reprezentowania cudzoziemca i do reprezentacji przed organami administracji firmy M. M. P., oświadczenie dotyczące liczby osób na utrzymaniu, kserokopię paszportu (potwierdzona za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego). Załącznik nr 1 stanowiący oświadczenie osoby powierzającej prace cudzoziemcowi podpisany był przez radcę prawnego będącego pełnomocnikiem przedsiębiorcy.

Pismem z 3 września 2021 r. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika K. K. wystąpił do Wojewody z ponagleniem na niezałatwienie w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") sprawy administracyjnej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz na bezczynność organu.

Pismem z 13 września 2021 r. organ wezwał pełnomocnika cudzoziemca do uzupełnienia, w terminie 21 dni, braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę m.in. poprzez: przybycie cudzoziemca do siedziby organu i złożenie odcisków linii papilarnych, okazanie ważnego dokumentu podróży, złożenie oryginału formularza wniosku wypełnionego we wszystkich wymaganych polach oraz złożenie czytelnego podpisu pod wnioskiem, dostarczenie 4 aktualnych fotografii, złożenie załącznika nr 1 do wniosku na obowiązującym formularzu, wypełnionego we wszystkich wymaganych rubrykach oraz czytelnie podpisanego przez podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi, dostarczenie oryginału dowodu opłaty skarbowej.

W wezwaniu powyższym organ wyjaśnił, że w przypadku podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi będącego osobą fizyczną, załącznik nr 1 może podpisać wyłącznie osoba będąca przedsiębiorcą powierzającym wykonanie pracy. Nie jest możliwe działanie w tym zakresie przez pełnomocnika.

W dniu 27 września 2021 r. K. K. stawił się w siedzibie organu. Okazał oryginał paszportu oraz przedłożył umowę o pracę z [...] marca 2021 r. zawartą z P. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą A. P. M., aneks do umowy o pracę, korektę formularza wniosku, potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej oraz 4 fotografie. Od cudzoziemca pobrano odciski linii papilarnych. Cudzoziemcowi nie towarzyszył profesjonalny pełnomocnik ustanowiony w sprawie.

W dniu 8 listopada 2021 r. do organu wpłynął załącznik nr 1, w którym jako podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi podano firmę A. P. M.. Przesłany załącznik nr 1 został podpisany przez A. M.. Wraz z załącznikiem zostało przesłane pełnomocnictwo udzielone A. M. przez P. M.. Korespondencja zawierająca powyższe dokumenty nadana został przez K. K. w Urzędzie Pocztowym nr [...] w P. w dniu 4 listopada 2021 r.

Wojewoda pismem z 16 grudnia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. i art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm. – dalej jako: "u.c."), pozostawił wniosek z 6 sierpnia 2020 r. bez rozpoznania. Organ wskazał, że cudzoziemiec w wyznaczonym terminie nie usunął braków formalnych wniosku. Zawiadomienie powyższe doręczone został w dniu 16 grudnia 2021 r. na adres elektroniczny pełnomocnika reprezentującego cudzoziemca.

Pismem z 16 grudnia 2021 r. K. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie na niezałatwienie przez Wojewodę w terminie określonym w art. 35 k.p.a. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy poprzez pozostawienie tego wniosku bez rozpoznania.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z 4 kwietnia 2022 r., nr [...], uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Organ II instancji stwierdził, że cudzoziemiec w terminie zakreślonym przez Wojewodę nie uzupełnił braków formalnych wniosku, a zatem pozostawienie tego wniosku bez rozpoznania było uzasadnione.

Pismem z 5 maja 2022 r. K. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

W związku z powyższym zarzutem skarżący wniósł o:

1) zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,

2) dokonanie kontroli bezczynności, której dotyczy skarga,

3) przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

4) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W argumentacji skargi skarżący zarzucił, że wbrew twierdzeniom organu do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę został załączony prawidłowo sporządzony załącznik nr 1 podpisany przez pełnomocnika pracodawcy - radcę prawnego D. K. na podstawie załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa.

Skarżący, powołując się na judykaturę, uznał, że usunięcie braków, wprawdzie po upływie ustawowego siedmiodniowego terminu, lecz przed dokonaniem przez organ administracji materialnotechnicznej czynności pozostawienia wniosku bez rozpoznania, wyklucza możliwość dokonania takiej czynności przez organ. Zdaniem skarżącego, wojewoda, na skutek błędnej interpretacji art. 64 § 2 k.p.a., pozostawił wniosek bez rozpoznania, nie dokonując merytorycznego rozpatrzenia sprawy w terminach przewidzianych w art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., czym dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a. W przekonaniu skarżącego, przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu, a termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony. W związku z tym należy uznać, że uchybienia organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie przepisu art. 7 u.c., który nakłada na organy obowiązek informacyjny. Tymczasem komunikat wojewody i brak pouczenia skutkował niejasnością wezwania do uzupełnienia braków formalnych uniemożliwiającym nadanie sprawie dalszego biegu. Organ winien w sposób prawidłowy i właściwy wezwać cudzoziemca do uzupełnienia braku, jasnym komunikatem z informacją w języku dla niego zrozumiałym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej i oddalenie skargi w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu pisma organ wskazał, że złożony przez skarżącego wniosek zawierał braki formalne. Pomimo osobistego stawienia się skarżącego w siedzibie organu w dniu 27 września 2021 r. i częściowego uzupełnienia braków, wniosek nie został uzupełniony w całości. Powyższe skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Wojewoda zaznaczył, że podmiotem powierzającym pracę, wskazanym w dołączonym przez skarżącego załączniku do wniosku, był M. P., który jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Dołączony załącznik został natomiast podpisany przez pełnomocnika - D. K., a nie przez M. P.. Ustawodawca odrębnie uregulował kwestię składania oświadczenia zawartego w załączniku nr 1 do wniosku w przypadku podmiotów powierzających wykonywanie pracy, które nie są osobami fizycznymi, ponadto oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Z powyższego organ wywiódł, że złożenie takiego oświadczenia wymaga osobistego działania podmiotu powierzającego pracę, gdy jest on osobą fizyczną. W takiej sytuacji nie może działać, poprzez podpisanie oświadczenia, pełnomocnik. W wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych Wojewoda poinformował skarżącego o konieczności podpisania załącznika przez osobę fizyczną zamierzającą powierzyć mu pracę. Skarżący w dniu 8 listopada 2021 r. złożył do akt kolejny załącznik, w którym podmiotem powierzającym pracę był nowy pracodawca - P. M., jednak także ten załącznik nie został podpisany w sposób prawidłowy. Podpis pod załącznikiem złożyła A. M.. W związku z powyższym organ uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Braki formalne nie zostały przez skarżącego uzupełnione, mimo prawidłowego wezwania i upływu terminu przeznaczonego na ich uzupełnienie.

Odnośnie wniosku o odrzucenie skargi w części Wojewoda podniósł, że zgodnie z art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.p.o.U.") organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Wobec tego rozpatrywanie żądania Skarżącego w tym zakresie nie ma podstaw prawnych.

Ponadto organ stwierdził, że w skardze brak jest jakiejkolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem skarżącemu rekompensaty finansowej, a tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialnotechnicznej oraz czy wydanie określonego aktu prawnego nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 k.p.a., której realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.

Z przepisów zawartych w art. 35 § 1-3 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwych do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwiania spraw (art. 35 § 4 k.p.a.). Do terminów na załatwienie spraw nie wlicza się m.in. terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Przy tym, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Powyższe wynika z art. 36 § 1 i 2 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego inicjujący postępowanie administracyjne wpłynął do organu w dniu 10 sierpnia 2020 r. (data prezentaty organu na wniosku). W dniu 16 grudnia 2021 r. organ sporządził natomiast pismo, w którym zawiadomił skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Ponieważ pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie podlega zaskarżeniu, kontrola tego aktu następuje w ramach skargi na bezczynność organu. Jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie, nieuzasadnione pozostawienie podania bez rozpoznania jest nierozpoznaniem sprawy w terminie. Stronie, która zarzuca organowi administracji publicznej bezczynność polegającą na zaniechaniu wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje - na zasadach ogólnych - skarga do sądu administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wychodząc z powyższych założeń Sąd stwierdza, że ocena zarzutu zaistnienia bezczynności organu - wobec stanowiska Wojewody przedstawionego w piśmie z 28 grudnia 2021 r. (przekazującym ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców), co do rozpoczęcia biegu terminu do załatwienia wniosku w niniejszej sprawie dopiero po uzupełnieniu braków formalnych wniosku z 6 sierpnia 2020 r. - wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do zagadnienia momentu (chwili) wszczęcia postępowania administracyjnego. Zaznaczenia wymaga, że zagadnienie momentu wszczęcia postępowania w przypadku postępowań inicjowanych wnioskami było już przedmiotem pogłębionej analizy, której wyraz dał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już wyżej uchwale z 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości zgadza się z poglądami wyrażonymi w tym orzeczeniu i nie znajduje podstaw do zastosowania art. 269 § 1 p.p.s.a. i odstąpienia od stanowiska wyrażonego w tej uchwale.

Posiłkując się argumentacją zawartą w tejże uchwale, należy podkreślić, że z art. 61 § 1, 3 i 3a k.p.a. wynika, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej lub dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej. Zatem, skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. (wezwanie wnoszącego podanie do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni, pouczenie go, że nieusunięcie tych braków w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, czy pozostawienie podania bez rozpoznania) organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania.

Pomimo obowiązków ciążących na stronie postępowania, a dotyczących spełnienia wszystkich wymogów formalnych i materialnoprawnych – w tym wymogów dotyczących podania (wniosku), określonych w art. 63 § 2 k.p.a., a także w art. 105 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 i 2 u.c. – wszczęcie postępowania administracyjnego następuje z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże nie można uznać, że "niepełny" wniosek nie powoduje zawisłości sprawy przed organem administracji publicznej. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Powyższe oznacza, że nawet jeśli podanie nie spełnia warunków formalnych określonych prawem, to i tak należy uznać, że postępowanie zostało wszczęte. Jeżeli w wyniku wszczęcia postępowania strona nie dochowa terminu do uzupełnienia braków formalnych, dopiero wówczas zachodzi podstawa do zakończenia postępowania w formie czynności materialno-technicznej polegającej na pozostawieniu podania bez rozpoznania. Podanie niespełniające wymogów formalnych wszczyna postępowanie, ponieważ dzięki temu strona ma świadomość, że tej sprawie nadano bieg, a sama sprawa zakończy się jej rozstrzygnięciem. Ponadto wykładnia systemowa skłania do wniosku, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, w rozdziale dotyczącym wszczęcia postępowania (Dział II, Rozdział 1), może mieć zastosowanie, gdy postępowanie już się toczy. Odwrotne rozumowanie doprowadziłoby do niedopuszczalnego stanu rzeczy, w którym w toku postępowania administracyjnego nie można byłoby wezwać strony do uzupełnienia braków formalnych, a to skazywałoby stronę postępowania na niekorzystne dla niej zakończenie sprawy administracyjnej (por. wyroki WSA w Poznaniu z 13 lipca 2021 r. sygn. akt II SAB/Po 25/21 i z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SAB/Po 222/21).

W kontekście powyższych rozważań Sąd stwierdza, że skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte z dniem 10 sierpnia 2020 r. (data wpływu do Wojewody wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę).

Od tego dnia na Wojewodzie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

W dalszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię, czy okoliczności sprawy pozwalały Wojewodzie na pozostawienie wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. bez rozpoznania.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że w dacie złożenia przez Skarżącego wniosku (który został nadany w placówce pocztowej dnia 6 sierpnia 2020 r.), i przez kolejne miesiące, aż do wejścia w życie – z dniem 29 stycznia 2022 r. – ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 91; w skrócie "zm.u.c."), mocą której do ustawy o cudzoziemcach dodany został m.in. art. 112a, przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (ówcześnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 35, z późn. zm.; w skrócie "u.c.") nie określały innych, niż wskazane w k.p.a., terminów załatwienia sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zatem w tym okresie, aż do 28 stycznia 2022 r., termin do załatwienia sprawy zezwolenia na pobyt czasowy wynosił, co do zasady, jeden miesiąc, ewentualnie dwa miesiące w przypadkach szczególnie skomplikowanych.

Mimo to organ przez ponad rok nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności, a analizy złożonego przez skarżącego (działającego przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego) wniosku z 6 sierpnia 2020 r. doskonal dopiero po wpływie ponaglenia.

Dopiero po ponad roku od wpływu wniosku organ uznał, że wniosek ten zawiera liczne braki i pismem z dnia 13 września 2021 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku w terminie 21 dni od otrzymania wezwania.

Powyższe pozwala na stwierdzenie, iż co najmniej w okresie od 10 sierpnia 2020 r. (data wpływu wniosku do organu) do 12 września 2021 r. organ pozostawał w bezczynności.

Dalej wskazać należy, iż w wezwaniu z 13 września 2021 r. Wojewoda precyzyjnie wskazał, jakimi brakami jest obarczony wniosek i w jaki sposób należy je usunąć.

W pouczeniu organ zaznaczył, że w przypadku gdy podmiotem powierzającym wykonanie pracy cudzoziemcowi jest osoba fizyczna to załącznik nr 1 może podpisać wyłącznie osoba będąca przedsiębiorcą powierzającym wykonanie pracy. Nie jest możliwe działanie w zakresie składanego oświadczenia przez pełnomocnika.

Powyższy pogląd prawny organu uznać należy za trafny.

Przypomnieć bowiem trzeba, iż zgodnie z art. 106 ust. 1a pkt 1 u.c. cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dołącza do niego wypełniony przez podmiot powierzający mu wykonywanie pracy załącznik zawierający informacje dotyczące podmiotu powierzającego wykonywanie pracy i pracodawcy użytkownika: a) nazwę lub imię i nazwisko, b) adres siedziby lub miejsce zamieszkania, c) podstawę prawną działalności, nazwę rejestru i numer wpisu w rejestrze, a w przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej - nazwę dokumentu tożsamości, serię i numer, d) numer PESEL, e) numer REGON. Nadto w myśl art. 106 ust. 1 pkt 3 u.c. załącznik ten winien zawierać oświadczenie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, w przedmiocie niekaralności za przestępstwa i wykroczenia, o których mowa w art. 117 pkt 1.

Nadto zgodnie z art. 106 ust. 1b tej samej ustawy w przypadku podmiotu powierzającego wykonywanie pracy będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, oświadczenie, o którym mowa w ust. 1a pkt 3, składa osoba działająca w imieniu i na rzecz tego podmiotu.

Przywołane wyżej przepisy należy odczytywać w ten sposób, że co do zasady załącznik musi być wypełniony, a więc i podpisany przez podmiot będący przedsiębiorcą powierzającym wykonanie pracy, co wynika tak z jednoznacznego brzmienia art. 106 ust. 1a u.c., jak i z faktu iż elementem tegoż załącznika jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o niekaralności pracodawcy za określone przestępstwa i wykroczenia. Kompletną wiedzę umożliwiającą świadome i rzetelne złożenie tego rodzaju oświadczenia ma zaś jedynie osoba, której ono dotyczy, a nie ustanowiony przez nią pełnomocnik.

Jednocześnie wprowadzając w art. 106 ust. 1a pkt 3 u.c. wyjątek od tej zasady ogólnej prawodawca wyraźnie ograniczył go do podmiotów powierzających wykonywanie pracy będących osobami prawnymi albo jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, co w świetle reguł wykładni wskazujących, iż wyjątki nie powinny być wykładane rozszerzająco, wskazuje, iż w przypadku gdy przedsiębiorcą powierzającym cudzoziemcowi wykonywanie pracy jest osoba fizyczna, nie może ona skutecznie ustanowić pełnomocnika dla złożenia oświadczeń wskazanych w przedmiotowym załączniku do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Ewentualny pełnomocnik, czy też osoba upoważniona przez pracodawcę będącego osobą fizyczną do wypełnienia załącznika i podpisania go byłaby bowiem osobą działająca w imieniu i na rzecz przyszłego pracodawcy, której działanie ustawodawca dopuścił tylko odnośnie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

Przyjęcie, iż podmiot powierzający cudzoziemcowi wykonywanie pracy co do zasady ustanowić może pełnomocnika dla wypełnienia i podpisania załącznika o jakim mowa w art. 106 ust. 1a pkt 1 u.c. czyniłoby nadto zbędną szczególną regulację zawartą w art. 106 ust. 1b i co za tym idzie taki wynik wykładni stałby w sprzeczności z zasadą, że racjonalny nie ustanawia uregulowań zbędnych. Nie można bowiem tak wykładać prawa, aby pewne jego fragmenty okazały się normatywnie nieistotne, na co wskazuje zakaz wykładni pleonastycznej (per non est).

W odpowiedzi na wezwanie skarżący w dniu 27 września 2021 r. stawił się osobiście w siedzibie organu i uzupełnił część braków formalnych wniosku. Skarżący złożył wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (opatrzony datą 27 września 2021 r.), okazał oryginał paszportu, przedłożył umowę o pracę z [...] marca 2021 r. zawartą z P. M. (firma A. P. M.), aneks do umowy o pracę, korektę formularza wniosku, potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej oraz 4 fotografie. Od skarżącego pobrano odciski linii papilarnych.

Z jakiegokolwiek dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika, by wnioskodawca stawił się w siedzibie organu wraz z ustanowionym w sprawie profesjonalnym pełnomocnikiem, co nakazuje przyjąć, iż w czynnościach przeprowadzanych w dniu 27 września 2021 r. uczestniczył tylko K. K..

Z czynności przeprowadzonych w dniu 27 września 2021 r. z udziałem skarżącego nie sporządzono jakiejkolwiek notatki bądź protokołu dokumentujących treść udzielonych mu pouczeń i informacji, co jak można się domyślać miało miejsce, albowiem w dniu 4 listopada 2021 r. (data nadania na kopercie) skarżący, co należy podkreślić bez jakiegokolwiek dodatkowego wezwania, przesłał do organu załącznik nr 1, z treści którego wynika, że podmiotem powierzającym wykonywanie pracy cudzoziemcowi (skarżącemu) jest firma A. P. M.. Przesłany załącznik nr 1 został podpisany przez A. M.. Do załącznika zostało dołączone pełnomocnictwo z 6 grudnia 2019 r., mocą którego P. M. upoważnił żonę A. M. do reprezentowania go we wszystkich sprawach dotyczących prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod firmą A. P. M..

W powyższym stanie faktycznym i wobec braku możliwości jednoznacznego zweryfikowania czy i jakiej treści pouczeń udzielono bezpośrednio skarżącemu w dniu 27 września 2021 r., rzeczą organu do którego wpłynął w tymże dniu zmieniony w zakresie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi wniosek, uzupełniony następnie w dniu 4 listopada 2021 r. o obligatoryjny załącznik wypełniony przez podmiot powierzający wykonywanie pracy, było dokonanie oceny czy przedłożone nowe dokumenty odpowiadają wymaganiom formalnym i możliwe jest rozpoznanie wniosku.

W przypadku ustalenia, iż zmodyfikowany w zakresie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy wniosek nie odpowiada wymogom, ustalonym w przepisach prawa rzeczą organu było wezwanie wnoszącego podanie na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z odpowiednim przepisem szczególnym, do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Wynikającemu wprost z art. 64 § 2 k.p.a. wymogowi organ nie uczynił zadość błędnie przyjmując, iż w takiej sytuacji procesowej jak zaistniała w kontrolowanej sprawie wezwanie z 13 września 2021 r. dotyczące braku formalnego załącznika nr 1 do formularza z dnia 5 sierpnia 2020 r., w którym jako podmiot powierzający wykonanie pracy został wskazany został M. P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą M. M. P., obejmuje zakresem swego oddziaływania także braki formalne załącznika nr 1 do formularza z dnia 27 września 2021 r., w którym jako podmiot powierzający wykonanie pracy został wskazany został P. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. P. M..

Podkreślić zaś należy, iż wprawdzie powód, dla którego organ uznał, że złożone załączniki nr 1 (zarówno pierwszy wskazujący jako podmiot powierzający wykonanie pracy M. M. P., jak i drugi wskazujący jako podmiot powierzający wykonanie pracy A. P. M.) zawierają braki na skutek podpisania ich przez inne osoby niż osoby powierzające skarżącemu wykonanie pracy, jest tożsamy, to jednak organ nie miał podstaw do pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania przed uprzednim wezwaniem skarżącego do usunięcia braku formalnego załącznika nr 1 wskazującego jako podmiot powierzający wykonanie pracy P. M..

Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że do usunięcia stwierdzonego braku formalnego w załączniku nr 1 z dnia 5 sierpnia 2020 r., który został podpisany przez radcę prawnego, jako osobę upoważnioną do reprezentowania M. P., prawidłowo został wezwany pełnomocnik skarżącego - radca prawny D. K., przy czym samo wezwanie sformułowane zostało sposób jasny i zrozumiały i jak wykazano powyżej było zgodne z prawem.

Odnosząc się natomiast do załącznika nr 1, złożonego przez skarżącego w dniu 4 listopada 2021 r., w którym jako podmiot powierzający wykonanie pracy cudzoziemcowi wskazano P. M., Sąd stwierdza, że w aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu, który wskazywałby, że działający w dniu 27 września 2021 r. samodzielnie i bez pełnomocnika skarżący został pouczony, że w przypadku gdy wykonywanie pracy cudzoziemcowi powierza osoba fizyczna, to wówczas wyłącznie ta osoba jest uprawniona do podpisania załącznika nr 1, a nie jakakolwiek inna osoba, nawet posiadająca pełnomocnictwo do dokonania takiej czynności.

Podsumowując stwierdzić należy, że organ przedwcześnie pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania.

Zaniechanie organu polegające na braku odnotowania w aktach sprawy o poinformowaniu skarżącego w dniu 27 września 2021 r., że jego wniosek wciąż zawiera braki formalne, a także o sposobie pouczenia skarżącego o konsekwencjach nieusunięcia tych braków i wskazaniu mu terminu, w którym powinien istniejące braki usunąć, musi skutkować uznaniem, że pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania było nieuprawnione.

Tym samym należy uznać, że organ pozostawiając wniosek skarżącego bez rozpoznania naruszył art. 64 § 2 k.p.a.

Sąd zaznacza, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest sankcją za brak wymaganego od strony działania. Z akt sprawy wynika bezspornie, że skarżący zareagował na wezwanie organu z 13 września 2021 r., starając się uczynić zadość temu wezwaniu. Podjął więc kroki, by sprawie został nadany bieg. Następnie złożył nowy załącznik nr 1 do wniosku. Składał też ponaglenie. Podejście do sprawy Wojewody nie było zatem adekwatne do sytuacji strony, która podejmowała w sprawie liczne czynności mające na celu merytoryczne rozpoznanie wniosku.

Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że Wojewoda poprzez pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania z naruszeniem obowiązujących przepisów, mimo że nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 64 § 2 k.p.a., pozostaje w bezczynności, ponieważ co najmniej przedwcześnie uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy.

Skoro pozostawienie wniosku skarżącego pismem z dnia 16 grudnia 2021 r. bez rozpoznania było nieuprawnione, to tym samym przesądza to o bezczynności organu w okresie pomiędzy złożeniem przez skarżącego w dniu 27 września 2021 r. uzupełniających pierwotny wniosek dokumentów związanych ze zmianą podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, a złożeniem do sądu skargi na bezczynność organu.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż z chwilą wejścia w życie – z dniem 29 stycznia 2022 r. – ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 91; w skrócie "zm.u.c."), do ustawy o cudzoziemcach dodany został m.in. art. 112a, stanowiący między innymi w ust. 1, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, zaś w ust. 2, iż termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Powyższa zmiana ustawy o cudzoziemcach została opatrzona przepisami przejściowymi zgodnie z którymi w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 [tj. ustawy o cudzoziemcach – uw. Sądu], wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. (art. 13 ust. 1 zm.u.c.), jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 [tj. ustawy o cudzoziemcach – uw. Sądu] wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie (art. 13 ust. 2 zm.u.c.) oraz jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 [tj. ustawy o cudzoziemcach – uw. Sądu] w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 13 ust. 3 zm.u.c.).

Przenosząc cytowane regulacje na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że zastosowanie określonego w art. 112a u.c. przedłużonego do 60 dni terminu na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uzależnione jest między innymi od tego czy cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim oraz czy złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione.

Co za tym idzie nawet świetle tej regulacji organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a., dopiero bowiem od dnia złożenia wniosku nie zawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków rozpoczyna bieg szczególny termin wskazany w art. 112a ust. 1 u.c.

Odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nie skrępowane decydowanie przez organ pierwszej instancji o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku i a co za tym idzie, pośrednio, także o jego końcu – byłaby nie do pogodzenia z wysłowionym we wstępie do Konstytucji RP (tzw. preambule) nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności. Zarazem taka interpretacja pośrednio godziłaby również w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (zob. art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi pierwszej instancji swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę, a co za tym idzie – także "odraczanie" momentu, kiedy możliwe stanie się poddanie sposobu działania tego organu kontroli instancyjnej. Tymczasem – jak trafnie zauważa się w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego – "Rzetelność i sprawność działania instytucji publicznych, w szczególności zaś tych instytucji, które zostały stworzone w celu realizacji i ochrony praw gwarantowanych przez Konstytucję, należy do wartości mających rangę konstytucyjną. [...] Przepisy, których treść nie sprzyja rzetelności lub sprawności działania instytucji mających służyć ochronie praw konstytucyjnych, stanowią zarazem naruszenie tych praw, a tym samym uzasadnione jest ich uznanie za niezgodne z Konstytucją" (zob. wyrok TK z 07.01.2004 r., K 14/03, OTK-A 2004, nr 1, poz. 1, pkt III.5.4. uzasadnienia; por. też M. Piechowiak, Preambuła Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Aksjologiczne podstawy prawa, Warszawa 2020, ss. 97-99).

W niniejszej sprawie oznacza to, że wobec braku skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku polegających na złożeniu załącznika nr 1, w którym jako podmiot powierzający wykonanie pracy został wskazany został P. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. P. M. podpisanego osobiście przez będącego osobą fizyczną przedsiębiorcę powierzającego wykonywanie pracy, w sprawie w ogóle nie rozpoczął biegu termin z art. 112 a ust. 1, albowiem w wyniku wadliwego działania organu strona nie uzupełniła braków formalnych wniosku, a więc nie zaistniało zdarzenie o jakim mowa w art. 112a ust. 1 pkt 2 u.c. rozpoczynające bieg wskazanego w tym przepisie wydłużonego terminu do załatwienia sprawy.

Nadto zauważyć należy, iż w dniu złożenia skargi upłynął także sześćdziesięciodniowy termin na rozpatrzenie sprawy udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy biegnący na podstawie przepisów przejściowych od nowa, a który rozpoczął bieg 29 stycznia 2022 r., – zgodnie z dyspozycją art. 13 ust. 3 zm.u.c.

Dalej wskazać należy, iż z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie kolejna regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 830; w skrócie "zm.u.p.o.U."), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583, z późn. zm.; w skrócie "u.p.o.U.") przepisy art. 100c, w brzmieniu:

"1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

– w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki."

W związku z dodaniem art. 100c u.p.o.U. nie przewidziano w zm.u.p.o.U. żadnych przepisów przejściowych. W uzasadnieniu projektu zm.u.p.o.U. nie wyjaśniono także w żaden sposób powodów wprowadzenia tej regulacji, jak tez nie wskazano celów jakie poprzez jej wprowadzenie prawodawca pragnie osiągnąć.

Regulacja ta nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie albowiem zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz ("lex retro non agit") przepis ten nie znajduje zastosowania do kontroli i oceny stanów bezczynności, które miały miejsce przed jego wejściem w życie.

Przypomnieć nadto należy, iż organ pomiędzy wejściem w życie tej ustawy, a wniesieniem skargi ani nie "zaprzestał czynności" w kontrolowanym postępowaniu, ani nie "dokonywał ich z opóźnieniem" w rozumieniu ww. przepisu, lecz – ściśle rzecz ujmując – w ogóle nie podejmował żadnych czynności procesowych wadliwie uznając, iż już w grudniu 2021 r., a wiec na kilka miesięcy przed wejściem w życie tej ustawy zaistniały przesłanki dla pozostawienia wniosku strony bez rozpoznania, której to sytuacji tak art. 100cc ust. 1 in fine u.p.o.U., jak i art. 101c ust. 4 u.p.o.U. cnie dotyczą.

Regulacje zawarte w art. 100 u.p.o.U. wykładać zaś należy w ten sposób, że nie wyłączają one dopuszczalności dokonywania przez Sąd administracyjny oceny stanów bezczynności czy też przewlekłości w postępowaniach wskazanych w ust. 1 pkt 1 do 3 tego przepisu toczących się przed wejściem w życie tej regulacji i nadal, a jedynie wprowadzają zawieszenie terminów załatwiania tych kategorii spraw na okres od wejścia w życie ustawy do 31 grudnia 2022 r. i uniemożliwiają podejmowanie wobec organów środków dyscyplinujących z tytułu bezczynności lub przewlekłości zaistniałej w tym okresie, to jest pomiędzy 15 kwietnia 2022 r., a 31 grudnia 2022 r.

Ponadto Sąd stwierdza, że zasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 k.p.a. Niewątpliwie organ nie działał w sprawie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, a także nie działał szybko i wnikliwie. Od momentu wpływu wniosku do wezwania do uzupełnienia braków formalnych upłynął ponad rok, a organ nie zawiadamiał strony o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2020 r. oraz zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 3 miesięcy od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I sentencji wyroku), na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W ocenie sądu choć bezczynność w załatwieniu wniosku wystąpiła, to jednak nie miała charakteru rażącego (pkt II sentencji wyroku), na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W niniejszej sprawie spór co do zasady ma charakter interpretacyjny, a jego istota sprowadzała się głównie do błędnej wykładni i zastosowania art. 64 § 2 k.p.a.

W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i w tym zakresie Sąd skargę oddalił (pkt III sentencji wyroku).

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę, a motywowanego dyspozycją, dodanego z dniem 15 kwietnia 2022 r., przepisu art. 100c ust. 3 pkt 2 u.p.o.U wniosku organu o odrzucenie skargi w zakresie przyznania sumy pieniężnej zauważyć należy, iż jak wykazano już powyżej powoływany przez organ przepis nie znajduje zastosowania w odniesieniu do wyłączenia sankcjonowania stanów bezczynności, które wystąpiły i trwały przed dniem wejścia w życie ustawy wprowadzającej go do systemu prawnego.

Nadto należy zauważyć, że rygor w postaci odrzucenia skargi jest ściśle powiązany z konstrukcją niedopuszczalności wniesienia skargi (por. art. 58 § 1 p.p.s.a., zwłaszcza jego pkt 6). Niedopuszczalność (przedmiotowa) skargi wiąże się zaś raczej z nieistnieniem przedmiotu zaskarżenia, względnie z jego niepodleganiem kognicji sądu administracyjnego, a nie z tym, że – jak to ujął Wojewoda w odpowiedzi na skargę – "nie ma podstaw prawnych do rozpatrywania" jednego z wniosków (żądań) skargi, tj. żądania przyznania od organu sumy pieniężnej. W niniejszej sprawie taka podstawa prawna obiektywnie cały czas istnieje – stanowi ją obowiązujący nadal art. 149 § 2 p.p.s.a.

W świetle regulacji p.p.s.a. nowo dodany przepis art. 100c ust. 3 pkt 2 u.p.o.U. powinien być postrzegany tylko jako czasowe wykluczenie, mocą decyzji ustawodawcy, możliwości uwzględniania przez sąd administracyjny wniosków skarżących o wymierzenie organowi grzywny, względnie przyznanie sumy pieniężnej (tudzież zasądzania tych sum z urzędu), za stany bezczynności lub przewlekłości które zaistniałyby w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.

W takiej sytuacji procesowej, która jednakże nie zaistniała w kontrolowanej sprawie, zastosowanie przywoływanego przepisu powinno skutkować umorzeniem postępowania sądowoadministarcyjnego w odnośnym zakresie na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowego, a nie częściowym odrzuceniem skargi. Skoro bowiem ustawodawca wyłącza w określonym zakresie czasowym możliwość wymierzania grzywien, jak też zasądzania sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, to czyni w ten sposób bezprzedmiotowym orzekanie w tym zakresie przez sąd administracyjny, który nie może ani wymierzyć grzywny, (czy też przyznać sumy pieniężnej), ani oddalić skargi w części wnoszącej o wymierzenie tych środków.

Końcowo zauważyć w tym miejscu trzeba, iż uprawomocnienie się niniejszego wyroku spowoduje, iż do toczącego się w dalszym ciągu postępowania w sprawie wniosku skarżącego znajdą z mocy prawa odpowiednie zastosowanie regulacje zawarte art. 100c u.p.o.U., i ewentualnie w zależności od sposobu reakcji wnioskodawcy na skierowane do niego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku w art. 112a ust. 1 pkt u.c.

W zakresie kosztów postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).