Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 136/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 ust. 2, art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3a, art. 83b ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie: WSA Anna Strzelec WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2020 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności I. uchyla zaskarżoną decyzję w części objętej punktem 2; II. oddala skargę w pozostałej części.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na podstawie:

1. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 30, art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm, dalej powoływanej także jako "u.s.u.s.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, tj. na ubezpieczenia społeczne za okres: 01, 03 - 11.2005 r. oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres: 01, 03 - 07, 09 -11.2005 r.

2. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a, art. 83b ust. 1 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, tj. na ubezpieczenia społeczne za okres: 01, 03 - 11.2005 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w dniu [...] stycznia 2020 r. A. P. złożył wniosek o umorzenie należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu [...] kwietnia 2011 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K..

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że na koncie płatnika składek dotyczącym wystawionych tytułów wykonawczych figurują, między innymi, zaległe składki za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz w części finansowanej przez płatnika. Art. 30 u.s.u.s. przewiduje, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, na podstawie którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych umarza należności z tytułu składek. Użycie przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. sformułowania "nie stosuje się" oznacza, że w stosunku do wymienionych w tym przepisie należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, tak pozytywnego, jak i negatywnego, w sprawie ich umorzenia. W stosunku do tego rodzaju składek Zakład nie może badać przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał również, że w odniesieniu do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika nie znajduje zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zgodnie z tym przepisem w uzasadnionych przypadkach możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych, którzy są równocześnie płatnikami tych składek, gdy nie są one całkowicie nieściągalne. Oznacza to, że umorzenie z powodu trudnej sytuacji może dotyczyć wyłącznie składek na własne ubezpieczenia płatnika składek. W odniesieniu do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, które figurują na koncie płatnika składek, przepis ten nie ma zastosowania. W tej sytuacji Zakład nie może podjąć jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie tego przepisu.

Powołując się na opisane okoliczności Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał za zasadną odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 83b u.s.u.s.,

Dodatkowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że prowadzi postępowanie wyjaśniające dotyczące pozostałego zadłużenia.

A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2020 r., zaskarżając tę decyzję w całości i domagając się jej uchylenia.

Skarżący zarzucił mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący jest osobą nieuprawnioną do złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne we wskazanych w decyzjach okresach, w sytuacji gdy skarżący jako dłużnik ma pełne prawo, aby domagać się ich umorzenia zarówno ze względu na bardzo trudną sytuację materialną i finansową, jak również ze względu na okoliczność, że nastąpiło już przedawnienie należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jest płatnikiem składek, o których umorzenie wnosił, a jego sytuacja osobista i materialna jest bardzo trudna, w związku z czym skarżący nie ma możliwości spłaty zadłużenia względem ZUS. Sytuacja, w której znalazł się skarżący, wynikała z okoliczności obiektywnych i odbiła się na zdrowiu skarżącego, który przez ostatnie lata bardzo choruje, był wielokrotnie hospitalizowany. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że złożył wniosek o umorzenie należności względem ZUS z uwagi na ich przedawnienie, natomiast okoliczności te znalazły się całkowicie poza obszarem zainteresowania organu.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie pozwalał na merytoryczne rozpoznanie na podstawie tego przepisu wniosku skarżącego o umorzenie finansowanych przez płatnika należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, gdyż art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna w części.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 145 p.p.s.a. w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych (pkt 1 zaskarżonej decyzji) oraz odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika (pkt 2 zaskarżonej decyzji).

Według powołanego w ramach podstawy prawnej decyzji przepisu art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Na mocy zaś art. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jeżeli przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przepisach art. 28 i następnych normuje zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W świetle art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wymienione należności to składki oraz odsetki za zwlokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w ust. 3 tego artykułu, a mianowicie gdy

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto na mocy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do powołanego przepisu Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

Odmawiając w punkcie 2 decyzji wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika, Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał się na art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a i art. 83b ust. 1 u.s.u.s. Organ zaznaczył, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ma zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie płatnika składek, w związku z czym przepis ten nie znajduje zastosowania do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczenia w części finansowanej przez płatnika, co uniemożliwia wydanie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Z przywołanej treści uzasadnienia punktu 2 zaskarżonej decyzji można wywnioskować, że intencją organu była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika w zakresie wyznaczonym przez art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i w oparciu o tę podstawę prawną. Takie stanowisko organu zostało również podtrzymane treści odpowiedzi na skargę. Trzeba jednak zauważyć, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 zaskarżonej decyzji ma charakter ogólny i wynika z niego jednoznacznie, bez jakichkolwiek dodatkowych zastrzeżeń, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika. W związku z tym wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. rozstrzygnięcie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, jest odrębnym od uzasadnienia elementem decyzji. To z samego rozstrzygnięcia musi wynikać zakres podmiotowy i przedmiotowy sprawy, aby nie było wątpliwości, czego ono dotyczy. Treści rozstrzygnięcia nie można też pośrednio wywodzić z treści uzasadnienia decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 1987r., SA/Gd 1045/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 94 oraz z dnia 2 sierpnia 1995 r., III SA 1225/94, ONSA 1996, nr 3, poz. 135). Rozstrzygnięciem nie jest także powołanie podstawy prawnej decyzji (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 października 2018 r., III SA/Po 508/18 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 czerwca 2019 r., I SA/Rz 254/19). To rozstrzygnięcie decyduje o zakresie rozpoznanej sprawy oraz o zakresie i sposobie jej załatwienia. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie uzasadnienie pkt 2 zaskarżonej decyzji nie jest spójne z rozstrzygnięciem zawartym w tym punkcie sentencji decyzji, co wiąże się z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że art. 104 § 2 k.p.a. przewiduje wprawdzie możliwość wydania decyzji częściowej, ale jest to dopuszczalne, gdy przedmiot postępowania może być podzielony w tym znaczeniu, że możliwe jest rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 632/16, z dnia 14 marca 2019 r., I OSK 1228/17, z dnia 28 stycznia 2015 r., I OSK 1976/13 oraz z dnia 24 października 2012r., I OSK 1769/11).

Przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie nie dają natomiast jakichkolwiek podstaw do wydawania odrębnych orzeczeń co do poszczególnych przesłanek umorzenia tych samych należności składkowych. Wniosek uprawnionego podmiotu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wszczyna postępowanie w jednej sprawie administracyjnej. Jeżeli w sprawie występują roszczenia, co do których organ jest obowiązany orzec merytorycznie oraz roszczenia, co do których powinien orzec formalnie, na przykład odmawiając wszczęcia postępowania, dopuszczalne jest wydanie dwóch odrębnych decyzji, to jest decyzji orzekającej co do istoty sprawy i decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania.

Natomiast w odniesieniu do tych samych składek niedopuszczalne jest orzekanie odrębnie co do każdej z prawnych przesłanek umorzenia. Orzekając w stosunku do każdej z należności organ jest obowiązany rozpoznać żądanie wniosku w oparciu o wszystkie znajdujące zastosowanie do tej należności przesłanki umorzenia. Rodzaj należności decyduje zaś o tym, ile przesłanek należy zbadać w postępowaniu w sprawie jej umorzenia.

Nie można odmówić trafności stwierdzeniu organu, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Zatem pod względem zakresu podmiotowego przepis ten odnosi się wyłącznie do wnioskodawców, którzy spełniają określone w nim wymagania. Wymieniony przepis dotyczy jedynie należności z tytułu składek ciążących na zobowiązanych, jako osobach prowadzących działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2017 r., II GSK 1106/17 oraz powołany w jego uzasadnieniu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., III UK 84/06 i wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008 r., II GSK 451/07 oraz z dnia 27 maja 2011 r., II GSK 588/10). Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie dotyczy natomiast umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika.

Jednakże odmawiając wszczęcia postępowania w punkcie 2 sentencji zaskarżonej decyzji organ pominął, że umorzenie składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika jest dopuszczalne na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., to jest w przypadku całkowitej nieściągalności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2017 r., II OSK 1106/17). To zaś oznacza, że organ był zobowiązany do oceny wniosku pod względem spełnienia przesłanek wymienionych w ostatnio wskazanych przepisach. Nie ulega natomiast wątpliwości, że w zaskarżonej decyzji organ nie dokonał oceny wniosku w tym zakresie. Organ nie zbadał czy zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności.

Tym samym, odmawiając wszczęcia postępowania w odniesieniu do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, w związku z niemożnością rozpatrzenia wniosku w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., organ naruszył art. 61a § 1 k.p.a. Odmówił bowiem wszczęcia postępowania, które posiadało przedmiot, a jedynie miało ograniczony zakres postępowania rozpoznawczego. Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 czerwca 2019 r., I SA/Rz 254/19 oraz z dnia 13 czerwca 2019 r., I SA/Rz 323/19).

Odnosząc się w tym miejscu do podnoszonej przez skarżącego kwestii przedawnienia należności z tytułu składek trzeba wskazać, że przedawnienie należności składkowych uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy z wniosku o umorzenie, co skutkuje koniecznością umorzenia postępowania z powodu bezprzedmiotowości. Zobowiązanie składkowe, które uległo przedawnieniu, wygasa bowiem na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), stosowanego z mocy art. 31 i art. 32 u.s.u.s. do należności z tytułu składek. W takiej sytuacji dochodzi do zakończenia stosunku prawnego bez zaspokojenia wierzyciela (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 10 grudnia 2015 r., III AUa 1618/15). W związku z tym zagadnienie, czy doszło do przedawnienia należności, jest istotną okolicznością, która w pierwszej kolejności podlega badaniu przez organ w trakcie postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, gdyż stwierdzenie przedawnienia powoduje bezprzedmiotowość merytorycznego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2017 r., II GSK 4359/16 i powołane w nim orzecznictwo). Niemniej, w związku z akcentowaniem przez skarżącego kwestii przedawnienia należności, organ winien również wyjaśnić czy intencją skarżącego było także ustalenie przez ZUS aktualnego stanu zadłużenia w drodze odrębnej decyzji.

Z omówionych wyżej przyczyn zaskarżona decyzja w części objętej punktem 2, dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zauważyć przy tym należy, że treść rozstrzygnięcia zawartego w uchylonym punkcie 2 zaskarżonej decyzji wskazuje, iż wniosku w zakresie objętych tym punktem należności nie dotyczyło pismo z dnia [...] marca 2020 r. informujące o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania (k. 34 akt administracyjnych).

Skarga podlegała natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. w części kwestionującej zgodność z prawem punktu 1 zaskarżonej decyzji. Sąd podziela stanowisko organu w odniesieniu do wniosku w zakresie dotyczącym umorzenia składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Organ w odniesieniu do tych składek na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s. zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ich umorzenia. Przepis art. 30 u.s.u.s. jednoznacznie stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. Płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami ustawodawca w ogóle nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Nie istnieją więc podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tej części. Organ zobligowany był więc do odmowy wszczęcia postępowania w tym zakresie, co znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014r., II GSK 461/13 oraz powołane w nim orzecznictwo, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 czerwca 2019 r., I SA/Rz 254/19).

Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.