Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 4/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23a ust. 5, art. 30
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. M. (dalej w skrócie: "skarżąca") reprezentowanej przez adw. G. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] września 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia w części postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, oraz zobowiązania skarżącej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [....] (dalej w skrócie: "Kierownik GOPS") działając z upoważnienia Wójta Gminy [...] przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko: M. M. na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w wysokości 48 zł miesięcznie.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] Kierownik GOPS zmienił powyższą decyzję i przyznał skarżącej prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko M. M. z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od 10 października 2006 r. do 31 października 2006 r. w wysokości 293,40 zł, zaś na okres od 1 listopada 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w wysokości 400 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] Kierownik GOPS przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko M. M. na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. w wysokości 48 zł miesięcznie, oraz przyznał skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego na dziecko M. M. z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. w wysokości 400 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] Kierownik GOPS uchylił decyzję z dnia [...] września 2006 r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] Kierownik GOPS uchylił decyzję z dnia [...] października 2007 r. nr [...].

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] organ I instancji ustalił, że świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w okresie od 1 października 2006 r. do 31 sierpnia 2008 r. w łącznej wysokości 10.197 zł na osobę uprawnioną M. M., są świadczeniami nienależnie pobranymi, oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 10.197 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi do dnia zapłaty.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzjami z [...] października 2015 r. nr [...] i nr [...] SKO stwierdziło nieważność decyzji Kierownika GOPS z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] oraz z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...].

Następnie decyzjami z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]i nr [...] Kierownik GOPS uchylił w całości decyzję z dnia [...] września 2006 r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] oraz decyzję z dnia [...] października 2007 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] organ I instancji ustalił, że świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w okresie od 1 października 2006 r. do 31 sierpnia 2008 r. w łącznej wysokości 10.197 zł na osobę uprawnioną M. M., są świadczeniami nienależnie pobranymi, oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 10.197 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi do dnia zapłaty.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez skarżącą za okres od 1 października 2006 r. do 30 czerwca 2007 r. na dziecko M. M., a także ustalił, że świadczenia rodzinne pobrane przez skarżącą w okresie od 1 lipca 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. w łącznej wysokości 6.272 zł na osobę uprawnioną M. M., są świadczeniami nienależnie pobranymi, oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 6.272 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 23a ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm. - dalej w skrócie "u.ś.r."), w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają dochodzeniu przez marszałka województwa. W przedmiotowej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od 1 października 2006 r. do 31 sierpnia 2008 r. w związku z podjęciem zatrudnienia w Wielkiej Brytanii przez J. M. w okresie od 3 października 2006 r.

Dalej wyjaśnił, że postępowanie w sprawie ustalenia i zwrotu świadczeń za okres od 1 października 2006 r. do 30 czerwca 2007 r. stało się bezprzedmiotowe ze względu na przedawnienie roszczenia i w związku z tym postępowanie za w/w okres należało umorzyć.

Następnie organ I instancji stwierdził, że świadczenia rodzinne za okres od 1 lipca 2007r. do 31 sierpnia 2008r. pobrane zostały podwójnie w Polsce i Wielkiej Brytanii, dlatego też należało uznać je za nienależnie pobrane. Wyjaśnił również, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty, zgodnie z art. 30 ust 8 u.ś.r.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że decyzją Kierownika GOPS z dnia [...] września 2006r. nr [...] przyznano zasiłek rodzinny na dziecko M. M. na okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r., która to decyzja została zmieniona decyzją z dnia [...] października 2006r. nr [...] poprzez przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego. Następnie decyzją Kierownika GOPS z dnia [...] października 2007r. nr [...] przyznano skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko M. M. na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r.

Dalej wskazało, że z akt sprawy wynika, iż J. M. zostały wypłacone świadczenia rodzinne w Wielkiej Brytanii od dnia 16 października 2006r. na dziecko M. M. Skarżąca okoliczności tej nie kwestionowała. W aktach sprawy zalega harmonogram wypłat świadczeń rodzinnych z dodatkami wskazujący na kwoty i terminy wypłaty tych świadczeń.

Z powyższych dokumentów wynika więc, że w okresie od 1 października 2006r. do 31 sierpnia 2008r. skarżąca pobierała w podwójnej wysokości tj. w Polsce i Wielkiej Brytanii świadczenia rodzinne na dziecko M. M.

SKO wskazało jednocześnie, że w treści decyzji Kierownika GOPS z dnia [...] września 2006r. i z dnia [...] października 2007r. na podstawie których wypłacano w/w świadczenia rodzinne w Polsce wskazano, że "nienależne świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami".

Na koniec SKO stwierdziło, że w treści odwołania do decyzji, skarżąca błędnie interpretuje przepisy o przedawnieniu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Przewidziany w art. 30 ust. 3 u.ś.r. termin 3 - letni liczy się w sytuacji, gdy wydana została ostateczne decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdował przepis art. 30 ust. 5 u.ś.r.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz zasądzenia od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 23a ust. 5 i 9 u.ś.r. przez nieuwzględnienie, że wydanie zaskarżonej decyzji organu I instancji nastąpiło w sytuacji, gdy decyzja Kierownika GOPS z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie uchylenia decyzji [...] z dnia [...] września 2006 r., zmienionej decyzją [...] z dnia [...] października 2006 r. jest nieważna, gdyż została wydana przez organ administracyjny do tego nieuprawniony, a w konsekwencji decyzja organu I instancji została wydana, mimo iż nieważna jest decyzja uchylająca decyzję przyznającą świadczenia rodzinne;

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. przez przyjęcie, że w okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 sierpnia 2008 r. skarżąca nie była uprawniona do pobierania zasiłku rodzinnego na dziecko M. M., podczas gdy brak ku takim ustaleniom dowodów;

- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. przez przyjęcie, że w okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 sierpnia 2008 r. skarżąca nie była uprawniona do pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, podczas gdy brak ku takim ustaleniom dowodów;

- obrazę prawa materialnego, a to art. 30 ust. 3 u.ś.r., zgodnie z którym należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przedawniają się z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna, podczas gdy organ administracyjny żąda zwrotu nienależnie pobranych świadczeń ustalonych ponad 3 lata przed wydaniem zaskarżonej decyzji;

- obrazę prawa materialnego, a to art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm. - dalej w skrócie: "k.c."), przez przyjęcie, że odsetki za okres sprzed 3 lat nie uległy przedawnieniu.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że skoro nie można przyjąć, iż skutecznie z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja Kierownika GOPS w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej ww. świadczenia rodzinne, to nie można skutecznie ustalić nienależności pobrania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Następnie podała, że organy obu instancji ustaliły, że ww. świadczenia rodzinne zostały pobrane nienależnie, nie mając jednak ku temu podstaw w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jedną z przesłanek uzasadniających prawo do pobierania ww. świadczeń jest nieprzekroczenie przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego, tj. dochodów osiąganych w danym okresie na jednego członka rodziny. Sam fakt podjęcia pracy przez męża skarżącej za granicą nie jest wystarczający do uznania, że w danym okresie świadczenia rodzinne się nie należą, w konsekwencji - wydania decyzji ustalającej nienależne pobranie świadczeń za dany okres. Koniecznym jest ustalenie, czy dochód, jaki osiągała rodzina skarżącej we wskazanym w zaskarżonej decyzji okresie, nie przekraczał kryterium dochodowego na członka rodziny.

Skarżąca podtrzymała również zarzut dotyczący błędnej interpretacji przepisów dotyczących przedawnienia roszczenia w zakresie możliwości żądania zwrotu przyznanych skarżącej świadczeń. Zgodnie z art. 30 ust. 3 u.ś.r., należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Aby można było doprowadzić do przedawnieniu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, należność ta musi zostać ustalona na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie należność z tytułu świadczeń rodzinnych została ustalona na mocy decyzji administracyjnej ustalającej prawo do ww. świadczeń rodzinnych, wydanej przed 1 października 2006 r., skoro skarżąca świadczenia te pobierała w okresie od 1 października 2006 r. do 31 sierpnia 2008 r.

Należało więc uznać, że przedawnienie roszczenia o zwrot ww. należności ze świadczeń rodzinnych nastąpiło najpóźniej w dniu 1 października 2009 r.

Ponadto zdaniem skarżącej, organy obu instancji bezpodstawnie ustaliły, że zasadnym jest naliczanie odsetek ustawowych począwszy od dnia 1 lipca 2007 r. aż do dnia zapłaty, nie bacząc przy tym, że roszczenie o odsetki jest roszczeniem okresowym, do którego powinny mieć zastosowanie przepisy przedawnienia dotyczące roszczeń okresowych. W takim przypadku, zgodnie z art. 118 k.c., termin przedawnienia wynosi 3 lata i powinien być liczony od dnia wymagalności, tj. od chwili wypłaty na rzecz skarżącej nienależnego świadczenia rodzinnego.

W odpowiedzi na skargę podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tego powodu podlega oddaleniu.

Bezsporne jest, że decyzjami źródłowymi, uprawniającymi skarżącą do pobierania świadczeń rodzinnych były decyzje Kierownika GOPS w [...] (dalej również "decyzje źródłowe"):

1) z dnia [...] września 2006 r. nr [...] przyznająca skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko: M. M. na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w wysokości 48 zł miesięcznie, zmieniona następnie decyzją

z dnia [...] października 2006 r. Nr [...], którą przyznano skarżącej prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko M. M. z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od 10 października 2006 r. do 31 października 2006 r. w wysokości 293,40 zł, zaś na okres od 1 listopada 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w wysokości 400 zł miesięcznie.

2) z dnia [...] października 2007 r. nr [...], którą przyznano skarżącej zasiłek rodzinny na dziecko M. M. na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. w wysokości 48 zł miesięcznie, oraz dodatek do zasiłku rodzinnego na dziecko M. M. z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania

z urlopu wychowawczego na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r.

w wysokości 400 zł miesięcznie.

Kierownik GOPS podjął nieskuteczną próbę eliminacji powyższych decyzji

z obrotu prawnego wydając decyzje, odpowiednio z dnia [...] października i [...] listopada 2014; SKO decyzjami z dnia [...] października 2015 roku stwierdziło nieważność przedmiotowych decyzji.

Finalnie decyzje źródłowe, tj. z dnia z dnia [...] września 2006 r. (zmieniona decyzją z [...] października 2006 roku) i z dnia [...] października 2007 roku, zostały uchylone decyzjami Kierownika GOPS z [...] marca 2016 roku. Podstawą prawną wydania decyzji z dnia [...] marca 2016 roku był art. 23a ust. 5 w związku z ust. 2

i ust. 3 u.ś.r. Organ ustalił, że w okresie od 1 października 2006 r. do 31 sierpnia 2008 roku mają w sprawie zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z podjęciem zatrudnienia w Wielkiej Brytanii przez J. M. (ojca M. M.) w okresie od 3 października 2006 r. Ustalenie to, stosownie do postanowień art. 23a ust. 3 u.ś.r. - zostało poczynione przez działający w imieniu marszałka województwa Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w [...] – pismo z dnia 1 października 2014 roku, k. 60 akt adm. Organ ustalił, że świadczenia rodzinne na M. M. za okres od 1 lipca 2007r. do 31 sierpnia 2008 roku pobrano podwójnie, w Polsce i Wielkiej Brytanii; potwierdza to pismo organu brytyjskiego z 7 września 2014 roku – k. 59 akt adm.

W takiej konfiguracji faktycznej, stosownie do treści art. 23a ust. 5 u.ś.r. decyzja przyznająca świadczenia rodzinne podlega uchyleniu w zakresie, w jakim miały zastosowanie przepisy o koordynacji. Decyzję w tym przedmiocie wydaje "organ właściwy", a więc organ, który wydał decyzje przyznającą świadczenie. W tym kontekście chybione są zarzuty skargi, że decyzje uchylające decyzje źródłowe zostały wydane przez organ niewłaściwy. Wywody skargi, z powołaniem się na decyzję SKO z dnia [...] października 2015 roku, które właściwość do wydania decyzji uchylających decyzje źródłowe upatrują w treści art. 23a ust. 4 u.ś.r. są nietrafne. Powołany art. 23a ust. 4 (w brzemieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Wójta Gminy [....] umocowuje Marszałka Województwa do wydania decyzji administracyjnej jedynie w przypadkach, o jakich mowa w art. 23a ust. 1 u.ś.r., a przepis ten dotyczy sytuacji, gdy nie została wydana jeszcze decyzja

w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych, choć został złożony w tym przedmiocie wniosek. Jeżeli w chwili złożenia wniosku osoba uprawniona lub członek jej rodziny przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to wówczas, zgodnie z ogólną regułą zadekretowaną w art. 21 u.ś.r. (w brzemieniu adekwatnym do czasowej konfiguracji niniejszej sprawy), właściwość do oceny jego zasadności przechodzi na marszałka województwa. W oparciu o art. 23a ust. 4 u.ś.r. marszałek może wydać wyłącznie decyzję w przedmiocie wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego, nie ma natomiast umocowania do wydania decyzji kasacyjnej wobec decyzji takie świadczenie przyznającej. Decyzję taką, w sytuacjach o jakich mowa w art. 23a ust. 2, może wydać wyłącznie organ właściwy - art. 23a

ust. 5. W sprawie nie ma wątpliwości, że wystąpiły okoliczności, o jakich mowa

w art. 23a ust. 2 u.ś.r. – ojciec M. M. od 3 października 2006 roku podjął zatrudnienie w Wielkiej Brytanii – a zatem po wydaniu decyzji członek rodziny uprawnionego przebywał w kraju, w którym mają zastosowanie przepisy

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wydanie przez Wójta decyzji eliminujących z obrotu prawnego decyzje źródłowe, na podstawie art. 23a ust. 5 u.ś.r. było zatem prawidłowe.

Konsekwencją wydania decyzji kasacyjnych w oparciu o art. 23a ust. 5 u.ś.r. było zobowiązanie marszałka województwa do realizacji kompetencji przyznanej mu mocą art. 23a ust. 9 u.ś.r., zgodnie z którym organ ten ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W sprawach tych odpowiednie zastosowanie znajduje art. 30 u.ś.r. Zgodnie zaś

z ust. 1 art. 30 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależne świadczenie rodzinne, jest zobowiązana do jego zwrotu. W ust. 2 pkt 3 art. 30 u.ś.r. przyjęto, że nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym jest świadczenia rodzinne wypłacone

w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.

W sprawie jest niewątpliwe, że w okresie od 1 października 2006 roku do 31 sierpnia 2008 roku miały zastosowanie przepisy o koordynacji, a w dniu [...] marca 2016 roku uchylono decyzje źródłowe. Tym samym świadczenia wypłacone skarżącej w tym okresie - od 1 października 2006 roku do 31 sierpnia 2008 roku – były świadczeniami rodzinnymi nienależnie pobranymi. Rację miały organy, że decyzji o ustaleniu

i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie wydaje się, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat – art. 30 ust. 5 U.ś.r., w związku

z czym nie było prawnych możliwości orzekania o zwrocie świadczeń pobranych przed 1 lipca 2007 roku; umorzenie postępowania w tym zakresie odpowiada prawu.

Wbrew wywodom skargi, w sprawie nie mogą mieć zastosowania zasady wyartykułowane w art. 30 ust. 3 u.ś.r. Przepis ten przewiduje przedawnienie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna. W niniejszej sprawie decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna w dniu 28 września 2017 roku – decyzja SKO utrzymująca

w mocy decyzję Wójta z dnia [...] lipca 2017 roku, stąd przyjęcie przedawnienia należności jest wykluczone.

W kwestii przedawnienia odsetek Sąd zauważa, że stosownie do treści art. 30 ust. 8 u.ś.r. kwoty świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Wydając decyzję na podstawie art. 30 ust. 5 u.ś.r. nie dokonuje się obliczenia wymaganej do zwrotu kwoty odsetek, jest to oczywiste z tego względu, że końcowym dniem ich naliczania jest dzień zapłaty, a ten w chwili wydania decyzji nie jest znany. Naliczenie odsetek stanowi czynność materialnotechniczną podejmowaną w trakcie postępowania egzekucyjnego – o ile nie dojdzie do dobrowolnej spłaty należności. Jeżeli zatem organ o odsetkach od nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego rozstrzyga wyłącznie co do zasady, a konkretyzacja wysokości odsetek za opóźnienie następuje już po wydaniu decyzji,

w chwili zapłaty należności, to przyjąć trzeba, że dopiero na tym etapie będzie można skutecznie formułować zarzut przedawnienia odsetek.

W kwestii możliwości wydania jednej decyzji w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń i zobowiązania do ich zwrotu, zauważyć trzeba, że art. 3 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2015r. poz. 1302) zmienił przepis art. 30 ust. 5 u.ś.r., który wspominał jedynie o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Po zmianie przepis ten stanowi o decyzji

w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Zmiana ta weszła w życie z dniem 18 września 2015 roku. Poczynając od tej daty dopuszczalne jest w jednej decyzji ustalenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia oraz obowiązku jej zwrotu.

Odnosząc się do tego fragmentu skargi, który eksponuje brak wyjaśnienia przez organy, czy skarżąca była uprawniona do uzyskania świadczenia rodzinnego, Sąd zauważa, że kwestia ta nie mogła być przedmiotem niniejszego postępowania. Postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję dotyczyło wyłącznie ustalenia, czy skarżąca nienależnie pobrała świadczenia rodzinne. Rozstrzygnięcie o tym, czy skarżącej przysługiwało to świadczenie, w związku ze stosowaniem przepisów

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego następuje w oparciu o art. 23a ust. 6 u.ś.r. Decyzję w tym przedmiocie – na podstawie art. 21 u.ś.r. - wydaje wojewoda (przed 1 stycznia 2018 roku – marszałek województwa). Zasadnicze jest przy tym zastrzeżenie, że ocena, czy świadczenie zostało pobrane nienależnie

w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. formułowana jest niezależnie od rozstrzygnięć podejmowanych w trybie art. 23a ust. 6 u.ś.r. – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 349/12.

Uwzględniając całość naprowadzonych okoliczności i ocen pranych Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.