Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1642/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1,  art. 97 par. 1 pkt 4,  art. 98 par. 2,  art. 101 par. 3,  art. 112,  art. 126
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 151,  art. 199, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 ust. 1,  art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody [...] - Delegatura w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, oraz kwotę 34 (trzydzieści cztery) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania J. T. od decyzji Prezydenta P. z dnia [...] czerwca 2009 r. orzekającej o wymeldowaniu tegoż z pobytu stałego z domu przy ul. [...] w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "kpa", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wskazana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

1. Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 1999 r. G. T. wystąpiła o wymeldowanie J. T. z przedmiotowego domu wskazując, iż w dniu 18 lipca 1997 r. wyprowadził się on z budynku i nie zamieszkuje pod w/w adresem.

2. Prezydent P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1999 r. na podstawie art. 98 § 1 kpa zawiesił postępowanie na wniosek G. T.

3. Dnia 26 listopada 2003 r. G. T. złożyła ponownie wniosek o wymeldowanie J. T. z przedmiotowego budynku wskazując, iż został wydany wyrok orzekający rozwód pomiędzy stronami niniejszej sprawy.

4. Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Wojewoda [...] decyzję Prezydenta P. z dnia [...] lutego 2004 r. orzekającą o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego z przedmiotowego budynku, wskazując w uzasadnieniu, że odwołujący czynił starania zmierzające do powrotu pod wskazany adres, zaś niniejsze postępowanie winno zostać zawieszone do chwili zakończenia sprawy o przywrócenie posiadania w sądzie powszechnym i prokuraturze.

5. Prezydent P. postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. (utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r.) na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie z urzędu.

6. Dnia 28 maja 2009 r. G. T. wystąpiła o wymeldowanie J. T. podnosząc, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Sąd Rejonowy w P. Wydział I Cywilny w sprawie [...] przyznał jej na wyłączną własność nieruchomość zabudowaną przedmiotowym budynkiem.

7. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Prezydent P. wymeldował z pobytu stałego w w/w budynku J. T.

8. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. T. podnosząc, że miejsca stałego pobytu nie opuścił dobrowolnie.

9. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, iż strony łączył związek małżeński rozwiązany wyrokiem rozwodowym Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] lutego 2005 r., sygn. akt [...], zaś przedmiotowy budynek jest współwłasnością stron (akt notarialny z 20 października 1994 r.). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż J. T. opuścił wskazany adres. Sam zainteresowany nie kwestionuje tego faktu, twierdząc jedynie, że opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego. Wojewoda stwierdził, iż co prawda skarżący podejmował prawne działania w celu powrotu do miejsca pobytu stałego (zwracał się do Sądu Rejonowego w P. oraz do Prokuratury Rejonowej w P. z wnioskiem o umożliwienie mu korzystania z miejsca stałego zameldowania), lecz bezskutecznie (postanowienie Prokuratury Rejonowej w P. z dnia [...] czerwca 2005 r. o odmowie wszczęcia postępowania). Na chwilę wydawania decyzji nastąpiło więc trwałe opuszczenie przedmiotowego budynku.

Niezrozumiałe dla organu jest, że pomimo, iż J. T. jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości to od 1998 r. nie dokonał zasadniczych rozwiązań w swojej sprawie (organ wskazuje min na brak prawomocnego wyroku o podziale majątku dorobkowego).

Organ zaznaczył, że meldunek jest czynnością materialno - techniczną, pozostającą bez wpływu na prawo własności stron. Wystarczającą przesłanką wymeldowania jest opuszczenie miejsca pobytu, co nastąpiło w niniejszej sprawie.

Podsumowując organ stwierdził, iż fakt wymeldowania jest czynnością wtórną w stosunku do trwałego opuszczenia przez stronę miejsca pobytu stałego, a obowiązek meldunkowy służy wyłącznie ewidencjonowaniu ruchów ludności, które to powinno być możliwe bez względu na to, gdzie obywatel się przemieszcza.

W skardze na powyższą decyzję J. T. oświadczył, iż nie wyraża zgody na wymeldowanie ze stałego pobytu ze swojej własności do chwili fizycznego podziału majątku. W uzasadnieniu stwierdził, iż dalej jest współwłaścicielem domu, którego nie opuścił dobrowolnie. Ponadto w domu zostały wymienione zamki, skutkiem czego nie miał możliwości doń wstępu. Wskazał, iż w przeszłości zwracał się do Prokuratury i Sądów w P. w celu przywrócenie posiadania przedmiotowego budynku, a więc zrobił wszystko by korzystać ze swojej własności.

Jako współwłaściciel domu ma prawo do decydowaniu o swoim zameldowaniu w nim na pobyt stały, a nie przebywanie w nim to wyłączna wina jego byłej żony.

Podniósł, iż meldunek na pobyt stały pod wskazanym adresem gwarantuje mu prawo do zamieszkania w przedmiotowym budynku. Zaś z chwilą wymeldowania nie będzie mógł zarejestrować działalności gospodarczej, podpisać umowy z operatorem telefonii komórkowej, nie zarejestruje samochodu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżone decyzji w szczególności, że podział majątku dorobkowego nie ma wpływu na toczące się postępowanie w przedmiocie wymeldowania i wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Postanowieniem z dnia 30 października 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym.

Uczestnik postępowania G. T. w piśmie procesowym z dnia 6 kwietnia 2010 r. (k. 47-53) wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazała, iż J. T. wyprowadził się dobrowolnie z domu w obecności funkcjonariuszy policji i świadków dnia 18 lipca 1998 r. W domu nie ma żadnych jego rzeczy osobistych oraz sprzętów. Podniosła, iż skarżący w chwili obecnej mieszka w odziedziczonym po matce domu położonym w N., gmina C. Na koniec wskazała, iż w sprawie o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. przyznał jej na wyłączną własność przedmiotową nieruchomość.

Reprezentujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. oświadczył, iż wg jego wiedzy skarżący od 2005 r. nie podejmuje żadnych działań prawnych w celu przywrócenia posiadania nieruchomości, a postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności jest w toku i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 12 kwietnia 1999 r., a następnie zawieszone na wniosek strony postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1999 r. nie zostało podjęte w okresie trzech lat od daty zawieszenia. W takim wypadku żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (vide art. 98 § 2 kpa). W takim stanie rzeczy, w celu ponownego procedowania w sprawie konieczny był kolejny wniosek inicjujący postępowanie i taki też wniosek o wymeldowanie byłego męża z ich wspólnego domu złożyła G. T. dnia 26 listopada 2009 r. Również w toku tego postępowania wystąpiła przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania, skutkiem czego Prezydent P. postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. wydał stosowne postanowienie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Następnie wnioskiem z dnia 28 maja 2009 r. G. T. wystąpiła o wymeldowanie byłego męża wskazując, iż postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Sąd Rejonowy w P. Wydział I Cywilny w sprawie [...] przyznał jej na wyłączną własność nieruchomość zabudowaną przedmiotowym budynkiem. Powyższa informacja mogła być podstawą do podjęcia zawieszonego postępowania, nie zachodziła zaś konieczność wszczynania kolejnego, gdyż jest to wciąż jedna i ta sama sprawa. Nadto wskazać należy, iż w przypadku zawieszenia postępowania z urzędu, w trybie art. 97 kpa nie może być zastosowana procedura, o której mowa w art. 98 § 2 kpa, a więc po upływie 3 lat od zawieszenia postępowania, żądanie strony nie zostało wycofane. Stwierdzić należy, iż postanowienie z dnia [...] maja 2009 r. o wszczęciu postępowania należy traktować jako nieprawidłowo sformułowane postanowienie o podjęciu postępowania, gdyż organ w dalszym ciągu procedował w celu rozpatrzenia tego samego żądania G. T. Mylne określenie istoty czynności procesowej stanowi uchybienie przepisom postępowania, jednakże nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, (sprawę merytorycznie zakończono decyzją). Wskazane postanowienie chociaż wadliwe nie naruszało uprawnień stron. Wobec niezamieszczenia w nim informacji o możliwości wniesienia środka odwoławczego - zażalenia (art. 101 § 3 kpa), stronie przysługuje potencjalnie możliwość skorzystania z instytucji przywrócenia terminu (art. 58 § 1 kpa w zw. z art. 112 i art. 126 kpa) celem ewentualnego zaskarżenia rozstrzygnięcia organu. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest merytorycznych przesłanek, które mogłyby stanowić przeszkodę dla rozpatrzenia niniejszej sprawy (przesłanek zawieszenia postępowania). Wobec powyższego w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "ppsa" - stosowanego a contrario, stwierdzone uchybienie nie mogło stanowić podstawy dla uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Kwestię wymeldowania uregulowano ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 tj. ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Natomiast pobytem stałym w świetle art. 6 ust. 1 ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Decyzja o wymeldowaniu osoby jest uzasadniona w przypadku, gdy osoba ta opuściła (w sposób trwały i dobrowolny) miejsce stałego pobytu. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal (budynek), czy też w lokalu tym przebywa. Fakt opuszczenia lokalu stanowi jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 roku, sygn. akt II OSK 561/05, LEX Nr 194344).

Skoro opuszczenie lokalu powinno mieć charakter trwały i dobrowolny, to wymeldowanie nie będzie uzasadnione, gdy zostanie stwierdzone, że co prawda dana osoba opuściła lokal dobrowolnie, lecz jedynie tymczasowo i nadal wyraża wolę powrotu i stałego w nim zamieszkiwania.

W niniejszej sprawie obydwie przesłanki pozwalające na wymeldowanie J. T. z pobytu stałego w budynku przy ul. [...] w P. zostały spełnione. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, iż doszło do naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy, którego to przepisu naruszenie w rzeczywistości zarzuca skarżący w swej skardze.

Okolicznością bezsporną jest trwałe niezamieszkiwanie skarżącego w przedmiotowym budynku od 1998 r. Skarżący nie kwestionując tego podnosił, iż opuszczenie wskazanego adresu nie nastąpiło dobrowolnie. Sama zaś kwestia własności budynku, chodź nie ma znaczenia z punktu widzenia obowiązku meldunkowego, ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny rzeczywistej możliwości utrzymywania zamieszkiwania w budynku osoby w nim aktualnie nie przebywającej, która jednakże deklaruje taką wolę.

Skarżący podniósł, iż nie ma dostępu do przedmiotowego budynku, gdyż dokonano w nim wymiany zamków w drzwiach i wskazał, iż do 2005 r. podejmował działania w celu ochrony utraconego posiadania. Wedle wiedzy obecnego na rozprawie pełnomocnika skarżącego, po 2005 r. skarżący nie podejmował już takich działań. Samo jedynie wyrażanie woli dalszego zamieszkiwania w budynku, bez jej uzewnętrznienia w postaci wykorzystania środków prawnych prowadzących do jej urzeczywistnienia, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 183/08, LEX Nr 518466). Skoro skarżący faktycznie zrezygnował z wykorzystania innych przysługujących mu środków prawnych celem przywrócenia mu posiadania stwierdzić należy, iż pogodził się z zaistniałą sytuacją trwałego opuszczenia lokalu.

W tym świetle bez znaczenia są podniesione przez skarżącego kwestie dotyczące początkowej dobrowolności opuszczenia przedmiotowego budynku przez niego. O ile nawet "pierwotne" opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, fakt zaprzestania podejmowania działań prawnych służących zagwarantowaniu powrotu do niego prowadzić musi do oceny, iż aktualnie nie zamieszkuje już w miejscu zameldowania, a ostateczne opuszczenie lokalu) ma charakter dobrowolny.

Nadto z wyjaśnień J. T. jednoznacznie wynika, iż celem skarżącego jest utrzymania meldunku do czasu zakończenia postępowania o podział majątku dorobkowego małżonków.

Należy podkreślić, iż instytucja zameldowania nie może służyć ochronie interesów majątkowych skonfliktowanych stron (co słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę), a wydaje się, że wyłącznym zamierzeniem skarżącego w niniejszym postępowaniu było działanie w takim celu.

Skoro w niniejszej sprawie wyczerpane zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy, orzeczenie organu w przedmiocie wymeldowania skarżącego z przedmiotowego budynku należy uznać za prawidłowe.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Wskazać należy, iż zarówno wniosek organu jak i uczestniczki postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, z uwagi na treść art. 199 ppsa, który stanowi, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Brak jest przepisu szczególnego, który pozwalałby rozstrzygnąć o przedmiotowym żądaniu stron postępowania odmiennie.

Orzeczenie w pkt. 2 sentencji wyroku oparto na przepisie art. 250 ppsa w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Stawka podatku od towarów i usług została przyjęta na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.).