Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2449/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. P., M. Ł. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 127 § 2 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania A. P., M. Ł., M. R. uchyliło decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha w obrębie [...], opisanej w księdze wieczystej Nr [...] i umorzyło postępowanie przed organem I instancji w tej sprawie.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawym sprawy:

W dniu 16 lipca 2003 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) – daje jako ustawa o nabywaniu, wprowadzona art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 2003), która z tym dniem objęła również nieruchomości położone w granicach administracyjnych [...]. Art. 1 ust.1 tej ustawy stanowił, że: "Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna". Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 2: "Prawo własności nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1."W wykonaniu delegacji ustawowej, zawartej w art. 1 ust. 7, Minister Skarbu Państwa w dniu 25 listopada 2003 r. wydał rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub (Dz. U Nr 205 poz. 1991). Rozporządzenie weszło w życie dnia 18 grudnia 2003 r., a zgodnie z ust. 1 tego rozporządzenia, przed wydaniem decyzji o nabyciu własność nieruchomości właściwy organ sporządzał wykaz nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Delegatura Biura [...] dla Dzielnicy [...] prowadząca wówczas postępowania w trybie tej ustawy, sporządziła powyższy wykaz, a w dniach od 19 marca 2004 r. do 19 kwietnia 2004 r., który został udostępniony w Urzędzie Dzielnicy [...]. Zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia po upływie tego okresu osoby uprawnione mogły w ciągu 30 dni składać do właściwego organu zastrzeżenia dotyczące wykazu. Termin na zgłaszanie zastrzeżeń minął z dniem 19 maja 2004 r. W dniu 19 kwietnia 2004 r. A. P., R. i W. R., R. R., T. R. złożyli zastrzeżenie do wykazu nieruchomości podlegających przepisom ustawy o nabywaniu. Dotyczyło ono nie umieszczenia nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...] opisanej w księdze wieczystej Nr [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha w ww. wykazie.

Pierwotnie prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione na rzecz Spółki z o. o. [...], zgodnie z umową sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] marca 1969 r., na okres 40 lat z przeznaczeniem pod budowę budynku mieszkalnego.

Następnie na podstawie umowy przenoszącej prawo wieczystego użytkowania oraz w wyniku ustanowienia odrębnej własności lokali (akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] lipca 1989 r.) współużytkownikami wieczystymi stali się Z. P. (lokal nr [...]), małżonkowie W. i R. R. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej (lokal nr [...]), małżonkowie Z. i T. K. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej (lokal nr [...]). Na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep A nr [...] z dnia [...] stycznia 1997 r. lokal nr [...] oraz związany z nim udział w użytkowaniu wieczystym gruntu nabył R. R. W wyniku umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu (zmiana umowy dotychczasowej) i umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r. nowo ustanowiony udział w użytkowaniu wieczystym związany z własnością lokalu nr [...] nabył R. R. Umową darowizny sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. Z. P. cały swój udział w użytkowaniu wieczystym gruntu związany z odrębną własnością lokalu nr [...] darował córce A. P. Jak wynika z powyższego, w dniu 24 października 2001 r. współużytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości byli: lokal nr [...] (KW Nr [...]) – A. P. w udziale wynoszącym [...], lokal nr [...] (KW Nr [...]) - małż. W. i R. R. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej w udziale wynoszącym [...], lokal nr [...] (KW Nr [...]) – R. R. w udziale wynoszącym [...], lokal nr [...] (KW Nr [...]) – R. R. w udziale wynoszącym [...]. Organ wskazał, że osoby, które złożyły zastrzeżenie do wykazu nieruchomości podlegających ustawie o nabywaniu, nie legitymowały się prawem użytkowania wieczystego w obu wymienionych w ww. ustawie datach, nie została spełniona ustawowa przesłanka tj. wykonywanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] przez tych samych współużytkowników wieczystych w dacie 26 maja 1990 r. i w dacie 24 października 2001 r. Przedmiotowa nieruchomość, w ocenie organu prowadzącego postępowanie, nie podlegała przepisom ww. ustawy, a więc nie została umieszczona na wykazie, o którym mowa wyżej. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że pogląd odnośnie wymogu posiadania przez te same osoby prawa użytkowania wieczystego w obu ww. datach, został potwierdzony w szeregu orzeczeniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedziczonych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. W. i R. R. sprzedali udziały w odrębnej własności lokalu nr [...] wraz ze związanym z nim udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu T. i E. R. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej w udział wynoszący [...] oraz R. R. udział wynoszący [...]. Umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. W. i R. R. swój pozostały, należący do nich udział w odrębnej własności lokalu nr [...] wynoszący [...] sprzedali: M. Ł., M. R. oraz R. R. po [...] każdemu z nich. W wyniku powyższych czynności prawnych obecnie jako współużytkownicy wieczyści nieruchomości położonej przy ul. [...] w księgach wieczystych wpisani są: lokal nr [...] (KW Nr [...]) – A. P. w udziale wynoszącym [...]; lokal nr [...] (KW Nr [...]) – R. R. ([...]), E, i T. R. ([...]); M. Ł. ([...]), M. R. ([...]) w udziale wynoszącym [...; lokal nr [...] (KW Nr [...]) – R. R. w udziale wynoszącym [...]; lokal nr [...] (KW Nr [...]) – R. R. w udziale wynoszącym [...].

Organ zauważył, że w dniu 13 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175 z 2005r. poz. 1459 ze zm.), zwana dalej ustawą o przekształceniu. Z dniem wejścia w życie tej ustawy zgodnie z art. 9 straciły moc przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.) oraz ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209), a zgodnie z art. 8 ustawy o przekształceniu "Do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9, i nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy". Art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu brzmi: "Osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego typu zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności." Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości wygasło w dniu 26 marca 2009 r.

W dniu 21 października 2010 r. został złożony z up. Prezydenta [...] wniosek do Sądu Rejonowego dla [...] zarejestrowany pod Nr Dz. [...] o wykreślenie w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, wszelkich wpisów i zapisów dotyczących prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...]. Formalny wniosek użytkowników wieczystych w trybie ustawy o przekształceniu do końca trwania tego prawa tj. do dnia 26 marca 2009 r. nie został złożony, zaś wniosek o przedłużenie umowy użytkowania wieczystego został złożony w dniu 1 czerwca 2010 r., a więc po wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego. Jak wynika z powyższego, obecnie nie istnieje prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...], które można byłoby przekształcić w prawo własności.

W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji uznał, że należało odmówić przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...].

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wnieśli Anna P., M. Ł. i M. R. zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209), art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 8 ustawy o przekształceniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając odwołanie poczyniło ustalenia zbieżne z ustaleniami organu I instancji. W ocenie Kolegium najistotniejszą dla rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem odwołania jest okoliczność wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego. Nie ulega zdanie SKO w W. żadnej wątpliwości, że prawo użytkowania wieczystego zgodnie z treścią wyżej umowy z dnia 26 marca 1969 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego wygasło dnia 26 marca 2009 r. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) użytkowanie wieczyste wygasa z upływem okresu ustalonego w umowie albo przez rozwiązanie umowy przed upływem tego okresu. Ponad wszelką wątpliwość prawo użytkowania wieczystego w niniejszej sprawie wygasło z upływem terminu, na jaki zostało ustanowione i obecnie nie istnieje. Tym samym w ocenie Kolegium nie istnieje przedmiot postępowania administracyjnego - prawo użytkowania wieczystego, które miałoby zostać przekształcone w prawo własności. Dlatego też zdaniem organu odwoławczego prowadzenie postępowania zmierzającego do ustalenia, czy wystąpiły przesłanki wymagane do przekształcenia tego prawa w prawo własności jest bezprzedmiotowe, a zgodnie z art. 105 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ winien wydać decyzję o jego umorzeniu. Z orzecznictwa sądowego wynika zdaniem organu, że przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego w celu wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, przewidzianej w ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest prawo użytkowania wieczystego określonych przez ustawodawcę kategorii nieruchomości. Decyzja administracyjna wydawana w takim postępowaniu przekształca to prawo na prawo własności. Jeżeli zatem nie istnieje prawo użytkowania wieczystego, to nie istnieje również przedmiot postępowania administracyjnego, czyli postępowanie takie staje się bezprzedmiotowe. Skoro przedmiot postępowania administracyjnego stanowiło przekształcenie prawa wieczystego użytkowania, to prawo to musiało istnieć nie tylko w dacie złożenia wniosku o jego przekształcenie w prawo własności, lecz także w momencie wydawania decyzji o przekształceniu tego prawa. Jeśli bowiem prawo użytkowania wieczystego wygasło lub doszło do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, to brak jest jednej z podstawowych przesłanek umożliwiających procedowanie organom, a to z uwagi na brak przedmiotu postępowania administracyjnego (nieistnienie prawa użytkowania wieczystego), co skutkuje bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania. Analogiczna sytuacja zdaniem organu miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Prawo użytkowania wieczystego przestało istnieć przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wygaśnięcie prawa oznacza, że nie było podstawy do wydania merytorycznej decyzji w tej sprawie. Przy czym organ wskazał, że jego zdaniem bez znaczenia dla wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego jest to, że prawo to nie zostało dotąd wykreślone z księgi wieczystej. O ile bowiem wpis prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny (prawotwórczy), to wykreślenie tego prawa z księgi wieczystej jest jedynie konsekwencją uprzedniego wygaśnięcia tego prawa i ma na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Prawo to jest bowiem prawem terminowym i wygasa z chwilą upływu terminu na jaki zostało ustanowione. W świetle powyższego zarzuty odwołania odnoszące się do naruszenia przepisów powołanych w nich ustaw z 2001 r. i z 2005 r. pozostają zdaniem organu bez znaczenia w tej sprawie. Skoro prawo użytkowania wieczystego nie istniało już w chwili orzekania przez organ I instancji, to przepisy te nie miały i nie mogły mieć zastosowania w tej sprawie. Bezcelowe są zatem zawarte w odwołaniu rozważania odnoszące się do tego, która z ustaw regulujących przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność powinna mieć zastosowanie. Złożenie zastrzeżenia w 2004 r. mogłoby mieć znaczenie w sytuacji, gdyby prawo użytkowania wieczystego istniało w chwili orzekania przez organy administracji. Z tego samego powodu bezcelowe są i nie mogą zostać uwzględnione przez Kolegium argumenty odnoszące się do niekonstytucyjności art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175. poz. 1459). O ile zarzut niekonstytucyjności tego przepisu znajduje potwierdzenie w znanym Kolegium orzecznictwie sądów administracyjnych, to jednak organy administracji związane są regulacją określonego przepisu tak długo, jak długo przepis ten nie zostanie uchylony, bądź zmieniony w drodze działań legislacyjnych, bądź też wyeliminowany z systemu prawnego na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o jego niezgodności z Konstytucją. Kolegium dostrzegło fakt nie rozpoznania przez organ I instancji przez okres 6 lat (tj. przez czas, w którym istniało jeszcze prawo użytkowania wieczystego) zastrzeżenia do wykazu nieruchomości i związane z tym konsekwencje, do których należy przede wszystkim obecnie brak możliwości oceny merytorycznych przesłanek w tej sprawie wobec upływu terminu użytkowania wieczystego. Jednak z uwagi na to, że ustalenie przyczyny tego stanu rzeczy, jak też jego ocena nie należy do zakresu niniejszego postępowania Kolegium pozostawiło tę kwestię poza rozstrzygnięciem.

Mając na uwadze powyższe Kolegium decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] uchyliło decyzję Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] i umorzyło postępowanie przed organem I instancji w tej sprawie.

Od powyższej decyzji A. P., M. Ł. i M. R. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili:

1. naruszenie art. 1 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz.1209) w brzmieniu nadanym ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego z 2003 r., - poprzez niezastosowanie tych przepisów w przedmiotowej sprawie;

2. naruszenie zasady państwa prawa wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na zastosowaniu w sprawie art. 8 i 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. nr 175, poz. 1459), które to przepisy są niekonstytucyjne, bowiem przyjmują takie rozwiązania przepisów przejściowych, które naruszają zasadę ochrony praw słusznie nabytych i zasadę ochrony interesów będących w toku rozpoznawania przez organy administracji;

3. naruszenie art. 105 k.p.a. polegające na bezpodstawnym umorzeniu postępowania w sprawie.

W obszernym uzasadnieniu skarżący odnieśli się szczegółowo do powyższych zarzutów i uzasadnili je. Strony podniosły, że zgłoszone przez nich jako współużytkowników wieczystych żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości winno być rozpoznane na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., o nabywaniu przez użytkowników wieczystych praw własności nieruchomości. Skarżący przyznali, że wprawdzie w dniu 29 lipca 2005 r., została uchwalona nowa ustawa, przez co dotychczasowe akty prawne utraciły swą moc, jednakże przepis art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., jest niezgodny z Konstytucją RP, gdyż narusza konstytutywną zasadę ochrony praw nabytych. Skoro więc jest to przepis niezgodny z Konstytucją, to należy odmówić jego zastosowania. Skarżący podnieśli również, że wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożyli do organu administracji w 2004 r., a zatem w okresie obwiązywania ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., po nowelizacji dokonanej ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. Dodali również, że jeżeli przekształcenie nastąpiło z mocy prawa przed wygaśnięciem użytkowania wieczystego to nie może być mowy o bezprzedmiotowości postępowania.

Reasumując skarżący uznali, że ich żądanie powinno zostać rozpoznane na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., i skoro spełniają oni kryteria ustawowe do przekształcenia tego prawa winno być przekształcone zgodnie z żądaniem. Zdaniem skarżących nie stanowi przeszkody do wydania decyzji o przekształceniu fakt, że Gmina złożyła wniosek do Sądu wieczytoksięgowego o wykreślenie w księdze wieczystej wszelkich wpisów dotyczących prawa użytkowania wieczystego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie uzupełniająco dodając, że zarzuty jakie podnosi w skardze pełnomocnik skarżących wskazują, że nie przyjmuje on do wiadomości, że istotnej zmianie uległ stan prawny nieruchomości tj. wygasło prawo użytkowania wieczystego. Wygaśnięcie tego prawa oznacza zaś, że przestał istnieć przedmiot postępowania administracyjnego i nie jest tym samym możliwe merytoryczne odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a powtórzonych w skardze dotyczących tego, która z ustaw określających zasady przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność powinny mieć zastosowanie w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Sąd, w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Dokonując w powyższym zakresie zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stanowi art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu tego przepisu oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Umorzenie postępowania zamyka więc drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków strony i kończy postępowanie w danej instancji. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Należy podkreślić, że powyższy przepis nie może być traktowany rozszerzająco, a bezprzedmiotowość postępowania zachodzi jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Innymi słowy w rozumieniu wskazanego przepisu sprawa jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r. I OSK 967/05, LEX 201507). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006 r. II SA 42801, LEX 137801). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli zatem żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z wnioskiem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 199 r. II SA 1240/89 ONSA 1990, nr 1 poz. 16).

Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż w dniu 19 kwietnia 2004 r. skarżący złożyli zastrzeżenie do wykazu nieruchomości podlegających przepisom ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Złożone zastrzeżenie dotyczyło nie umieszczenia przedmiotowej nieruchomości w wykazie nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym, które to prawo podlegać miało przekształceniu w prawo własności. Wątpliwości może zatem zdaniem Sądu budzić już przypisanie powyżej opisanemu zastrzeżeniu przymiotu wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W aktach sprawy administracyjnej brak poza tym zastrzeżeniem jakiegokolwiek innego wniosku dotyczącego kwestii przekształcenia prawa użytkowników wieczystych. Tym niemniej tj. w dniu 19 kwietnia 2004 r. prawo użytkowania wieczystego ustanowione aktem notarialnym z dnia [...] marca 1969 r. na 40 lat jeszcze istniało, jednak wygasło ono w dniu 26 marca 2009 r. Zatem nie może budzić wątpliwości okoliczność, że w dacie orzekania przez organy administracji (jak należy sądzić przyjmujące istnienie wniosku) już nie istniało. Skoro zatem przedmiot postępowania administracyjnego w niniejszym postępowaniu stanowiło przekształcenie prawa wieczystego użytkowania, to prawo to musiało istnieć nie tylko w dacie złożenia (domniemanego) wniosku o jego przekształcenie w prawo własności, lecz także w momencie co najmniej wydawania decyzji o przekształceniu tego prawa. Jeśli bowiem prawo użytkowania wieczystego wygasło lub doszło do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, to brak jest jednej z podstawowych przesłanek umożliwiających procedowanie organom, a to z uwagi na brak przedmiotu postępowania administracyjnego (nieistnienie prawa użytkowania wieczystego), co skutkuje bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania. W konsekwencji, jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem było, jak to uczyniono w przedmiotowej sprawie, umorzenie postępowania, gdyż przedmiot w odniesieniu, do którego postępowanie zostało wszczęte przestał istnieć. Zatem termin wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego był istotny w sprawie z tego względu, że przesądził o treści rozstrzygnięcia organu. Z tego też powodu inne poruszone w skardze kwestie nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie. Prowadzone więc w niniejszej sprawie postępowanie zostało zasadnie umorzone przez organ II instancji na podstawie przepisu art. 105 § 1 k.p.a.

Reasumując Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego. Organ administracji jest związany okolicznościami faktycznymi istniejącymi w dacie podjęcia decyzji. Rozważając na marginesie zauważyć należy, że wniosek o przekształcenie mógł być złożony –również na gruncie ustawy z 2001 r. – jedynie przez użytkowników wieczystych. Przekształcenie prawa następowało w formie decyzji, która to na mocy powyżej przywołanej ustawy stanowiła podstawę wpisu do księgi wieczystej, wobec czego byłaby decyzją o charakterze konstytutywnym, która tworzyłaby nowy stan prawny. Przyjęty przez organ odwoławczy stan faktyczny jest niesporny w tym sensie i co zdaniem Sądu najistotniejsze, że prawo użytkowania wieczystego w dniu 26 marca 2009 r. wygasło, a zatem nie mógł on dokonać przekształcenia prawa, które w momencie wydawania decyzji już nie istniało. Wobec powyższego odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi jest bezcelowe.

Powyższej oceny nie może zdaniem Sądu zmienić fakt, że organ administracji ewidentnie naruszył przepis art. 35 par.1 k.p.a. stanowiący, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki oraz art.12 k.p.a. ( zasada szybkości postępowania), bowiem wniosek-skoro tak potraktowane zostało zastrzeżenie do wykazu, został rozstrzygnięty po upływie kilku lat czyli przy zawinionej bezczynności organu. Trzeba przy tym przyznać, że skarżący nie starali się przeciwdziałać tej bezczynności, tym samym nie zapobiegli wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego.

Mając na uwadze powyższe oraz to, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.