Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 204/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 2013 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 39/16 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od R. O. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 września 2016 r., I SA/Wa 39/16 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody L. z [..] listopada 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm., dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 11 czerwca 2015 r., I SA/Wa 2962/14 stanął na stanowisku, że istotą postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 kpa było ustalenie, czy kontrolowane postępowanie jest obarczone materialnoprawnymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa, w tym m.in. wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Celem więc tego postępowania była ocena, czy w świetle stanu faktycznego ustalonego przez organ w postępowaniu zwykłym, mógł on na gruncie obowiązujących wówczas przepisów prawa podjąć rozstrzygnięcie o treści określonej w decyzji (orzeczeniu). A skoro tak, to obowiązkiem organu nadzoru było właściwe zidentyfikowanie materialnoprawnej podstawy podjętego orzeczenia. Zadaniu temu Minister nie podołał. Umknęło uwadze organu nadzoru, że "w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, sporządzonym na sformalizowanym druku, przywołano dwie materialnoprawne podstawy, z których każda w sposób odmienny reguluje przesłanki i tryb w jakim dochodzi do przejęcia opuszczonych przez właściciela gospodarstw rolnych. Przywołano w nim mianowicie art. 15 pkt 1 (w istocie chodzi o art. 15 ust. 1 pkt 1) dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 18, poz. 107) oraz art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174). Pierwszy z przywołanych przepisów dotyczy przejmowania ex lege bez odszkodowania na własność Państwa gospodarstw rolnych nabytych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie opuszczonych przez właściciela przed 29 kwietnia 1955 r. Drugi natomiast reguluje tryb fakultatywnego przejmowania takich gospodarstw rolnych, gdy opuszczone one zostały w okresie pomiędzy 29 kwietnia 1955 r. a 26 lipca 1957 r. Oczywistym jest zatem, że obydwa wymienione przepisy nie mogły jednocześnie stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo zapadłego w kontrolowanym orzeczeniu. W tej sytuacji Sąd stanął na stanowisku, że analiza akt sprawy, a także ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu zwykłym, przywołanych w uzasadnieniu orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, do których odwołuje się także organ nadzoru, prowadzi do wniosku, że faktyczną materialnoprawną podstawę, w oparciu o którą ówczesny terenowy organ władzy państwowej rozstrzygnął o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego E. O., stanowił art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r., który to przepis wprowadzał odrębną od art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. regulację dotyczącą fakultatywnego trybu przejmowania przez Państwo opuszczonych gospodarstw rolnych, a pomiędzy tymi przepisami nie ma bezpośredniej łączności normatywnej (por. wyrok NSA z 9 lipca 2013 r., I OSK 188/12). W kontekście tak określonej podstawy prawnej winna być zweryfikowana legalność tego orzeczenia, czego jednak w niniejszej sprawie zabrakło. Minister bowiem przepis ten w swoich rozważaniach pominął. W tej sytuacji Sąd zalecił organowi nadzoru, aby ten dokonując kontroli legalności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1960 r. w aspekcie wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, miał na względzie faktyczną materialnoprawną podstawę podjętego wówczas rozstrzygnięcia, a więc art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. w jego pierwotnym brzmieniu. Podjęte zaś rozstrzygnięcie Minister miał uzasadnić w sposób respektujący wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Organ nadzoru tylko częściowo zrealizował przywołane zalecenia Sądu wyjaśniając, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1960 r. wydane zostało na podstawie art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym. Nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy oraz źle ocenił prawidłowość kwestionowanego orzeczenia w kontekście art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r., co mogło mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Naruszył zarówno przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa i art. 156 § 1 pkt 2 kpa), jak i art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym.

Zgodnie z art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. (...) "Gospodarstwa rolne (...) określone w art. 15 ust. 1 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela w okresie od 29 kwietnia 1955 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, mogą być na podstawie orzeczenia prezydium powiatowej rady narodowej przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i wolne od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych". Ustawa z 13 lipca 1957 r. nie zawierała definicji ustawowej gospodarstwa rolnego opuszczonego. Dlatego dla ustalenia dzisiaj, czy nieruchomość spełnia cechy opuszczonego gospodarstwa rolnego, w ocenie Sądu przydatna jest definicja opuszczonego gospodarstwa rolnego zawarta w wydanym w niecały rok po wydaniu kwestionowanego orzeczenia rozporządzeniu Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198, ze zm.). W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Warunkiem prawidłowego przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa jako opuszczonego było łączne spełnienie dwóch przesłanek: opuszczenie gospodarstwa przez właściciela (w tym małżonka, rodziców i dzieci) oraz zaniechanie uprawy gospodarstwa w całości lub w większej części oraz poddawania go właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Brzmienie przepisu rozporządzenia z 1961 r. wskazuje, że do podjęcia decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego przez właściciela niezbędne było stwierdzenie, że grunty leżą odłogiem (przesłanka przedmiotowa), zaś właściciel się nimi nie interesuje (przesłanka podmiotowa). Przesłankami przejęcia gospodarstwa rolnego bez odszkodowania na własność Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, było zatem rzeczywiste opuszczenie gospodarstwa. Organ nadzoru winien był zatem sprawdzić, czy na dzień wydania kwestionowanego orzeczenia spełnione zostały łącznie wyżej przedstawione przesłanki.

W rozpatrywanej sprawie spełniona została pierwsza przesłanka, czyli że E. O. opuścił w dniu 2 lutego 1956 r. swoje gospodarstwo. Natomiast duże wątpliwości budzi stanowisko organu, że spełniona w rozpatrywanej sprawie została druga z przesłanek, czyli że przedmiotowe gospodarstwo na dzień wydania kwestionowanego orzeczenia leżało odłogiem, było zaniedbane, nie było uprawiane, a właściciel je porzucił i się nim nie interesował. Jak bowiem wynika z akt, E. O. wnioskiem z 14 stycznia 1956 r. wystąpił o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa w trybie art. 12 dekretu z 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40), powołując się na ciężką chorobę żony oraz zły stan własnego zdrowia, przy jednoczesnym młodym wieku dzieci, które to okoliczności uniemożliwiały dalsze prowadzenie gospodarstwa. Wskazywał jednocześnie, że chciałby je zdać na rzecz H. D. Wniosek ten był, jak wynika z treści pisma z 12 stycznia 1956 r., podyktowany troską właściciela o należyte zagospodarowanie posiadanego gospodarstwa rolnego i przekazanie go "w dobre ręce". Z niewyjaśnionych przyczyn postępowanie zainicjowane tym wnioskiem nie zostało zakończone przed uchyleniem ww. dekretu (co nastąpiło 26 lipca 1957 r.). W jego toku sformułowana została opinia Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej z 21 stycznia 1956 r., w której wyrażono akceptację dla zrzeczenia się gospodarstwa przez E. O. oraz zgodę na osiedlenie w nim H. D. Pismo to stanowiło zakończenie pierwszego etapu postępowania wszczętego wnioskiem E. O. z 14 stycznia 1956 r. W tej sytuacji Sąd nie podzielił poglądu organu, że wniosek ten "nie miał wpływu na przejęcie gospodarstwa jako opuszczonego". Jego treść jednoznacznie bowiem potwierdza zaangażowanie i zainteresowanie E. O. losami posiadanego gospodarstwa rolnego oraz troską o należytą jego dalszą uprawę. Świadczy ono również o tym, że opuszczenie gospodarstwa rolnego przez E. O. nastąpiło za wiedzą i zgodą lokalnych organów administracyjnych z jednoczesnym zapewnieniem ciągłości produkcji rolnej. Z treści protokołu przesłuchania H. D. z 16 czerwca 2011 r. wynika, że objął on przedmiotowe gospodarstwo "za zgodą władz" już w 1956 r. Znajdujące się w aktach sprawy podanie H. D. o przydzielenie gospodarstwa jest datowane na 12 stycznia 1956 r. Dowody te potwierdzają, że do przekazania gospodarstwa doszło wkrótce po złożeniu przez E. O. wniosku z 14 stycznia 1956 r. Brak zatem dowodów na to, że gospodarstwo rolne po wyjeździe E. O. mogłoby być uznane za porzucone i opuszczone.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o wydanie wyroku reformatoryjnego i oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, polegającą na przyjęciu, że za gospodarstwo rolne opuszczone w rozumieniu tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1960 r., należy uważać gospodarstwo rolne opuszczone zgodnie z definicją zawartą w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw;

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez wadliwe przyjęcie, że Minister nie dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokładnej oceny prawidłowości orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1960 r. w kontekście art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r., w szczególności nie uwzględnił okoliczności złożenia wniosku przez E. O. z 14 stycznia 1956 r. o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa w trybie art. 12 dekretu z 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że oceny prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku są bezpodstawne, zaś wyrok ten jest wadliwy z następujących przyczyn. Gospodarstwo rolne E. O. zostało przejęte orzeczeniem z [...] listopada 1960 r. na podstawie art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. (...). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia, gospodarstwa rolne określone w art. 15 ust. 1 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. (...), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela w okresie od 29 kwietnia 1955 r. do dnia wejścia w życie ustawy, mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania. Przesłankami przejęcia gospodarstwa były: a) gospodarstwo rolne musiało być nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie i b) opuszczone w okresie od 29 kwietnia 1955 r. do 26 lipca 1957 r. W związku z tym niedopuszczalne jest, aby w celu ustalenia, czy gospodarstwo rzeczywiście zostało opuszczone, stosować regulacje prawne nieistniejące w 1960 r., wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych.

Minister niewątpliwie zbadał i wyjaśnił, że w sprawie zostały spełnione obydwie przesłanki, wynikające z art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. Przejęte gospodarstwo rolne zostało nadane E. O. aktem nadania nr [...] z [...] września 1947 r. na podstawie przepisów dekretu z 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. RP Nr 49, poz. 279). Spełniona była zatem, przesłanka nabycia gospodarstwa, określona w art. 15 ust. 1 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Ponadto, E. O. opuścił gospodarstwo 2 lutego 1956 r., a więc w okresie pomiędzy 29 kwietnia 1955 r., a 26 lipca 1957 r.

Bez znaczenia w sprawie jest podniesiona przez Sąd okoliczność, że E. . wnioskiem z 14 stycznia 1956 r. wystąpił o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa w trybie art. 12 dekretu z 9 lutego 1953 r., co w ocenie Sądu prowadzi do wniosku, że opuszczenie gospodarstwa nie było samowolne, lecz nastąpiło za wiedzą i zgodą lokalnych organów administracyjnych z jednoczesnym zapewnieniem produkcji rolnej. Argumentacja Sądu jest w tym zakresie błędna. Jak już wyżej wskazano, art. 2 omawianego dekretu, będący podstawą wydania orzeczenia z 1960 r., pozwalał na przejęcie gospodarstwa, jeżeli było opuszczone we wskazanym w nim okresie. Przepis ten był wielokrotnie analizowany w orzecznictwie sądowym, spotykając się z jednolitą argumentacją, zgodnie z którą, na rzecz Państwa mogło być przejęte każde opuszczone gospodarstwo rolne i nie miały żadnego znaczenia okoliczności i motywy zachowania właścicieli decydujących się na opuszczenie gospodarstwa, a organ administracji orzekający o przejęciu nie miał z kolei uprawnień do badania i oceny tych przyczyn. Pomimo, że E. O. wystąpił o przejęcie gospodarstwa w trybie art. 12 wymienionego dekretu z 1953 r., to opuścił własne gospodarstwo przed zakończeniem procedury przejęcia gospodarstwa na własność Państwa, określonej w tym dekrecie. W związku z tym, okoliczność ta w żaden sposób nie może być traktowana jako mająca wpływ na przejęcie gospodarstwa rolnego jako opuszczonego w rozumieniu obowiązujących wtedy uregulowań. Podniesiona przez Sąd argumentacja nie mogłaby być nawet uznana za skuteczną w kontekście badania przesłanki wynikającej z § 1 ust. 1, nieobowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (tj. uprawiania gospodarstwa i poddawania go właściwym zabiegom agrotechnicznym przez użytkownika albo dzierżawcę). W protokole sporządzonym w dniu 16 czerwca 2011 r. H. D. stwierdził, że nie zawierał żadnej umowy z E. O. dotyczącej przejęcia gospodarstwa, lecz "dostał formalny przydział od władz". W rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych bez wpływu dla sprawy było uprawianie gospodarstwa przez podmiot, który nie był stroną umowy z właścicielem gospodarstwa. Za opuszczone gospodarstwo rolne nie można byłoby uznać gospodarstwa, które – nie będąc uprawiane bezpośrednio przez właściciela – było uprawiane przez dzierżawcę lub użytkownika, a zatem przez osoby wywodzące swoje uprawnienia od właściciela. Natomiast w wypadku, gdy uprawianie gospodarstwa rolnego wywodziło się z aktu wydanego przez organ ówczesnej władzy państwowej, to w istocie oznaczało, że podtrzymywanie produkcji rolnej w tym gospodarstwie było wynikiem woli tego organu, a nie jego właściciela. Celem zaś § 1 ust. 1 rozporządzenia z 5 sierpnia 1961 r. było uznanie za opuszczone tych gospodarstw rolnych, których upraw w jakiejkolwiek formie zaniechał ich właściciel.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przy oświadczeniu, że koszty te nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części. Podniesiono w szczególności, że skarżący podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są trafne.

Zarzut naruszenia przez błędną wykładnię art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że za gospodarstwo rolne opuszczone w rozumieniu tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1960 r., należy uważać gospodarstwo rolne, które spełnia przesłanki opuszczonego, wymienione w definicji zawartej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, ponieważ rozporządzenie to nie obowiązywało w dacie wydania orzeczenia Prezydium PRN w S., tj. w dniu [...] listopada 1960 r., jest zasadny. Zatem, kryteria w nim zawarte nie wiązały w rozpoznawanej sprawie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., co czyni oczywistym wniosek, że Prezydium to nie mogło ich naruszyć.

Za zasadny należało również uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez wadliwe przyjęcie, że Minister nie dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokładnej oceny prawidłowości orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1960 r. w regulacji zawartej w art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r., a w szczególności, że nie uwzględnił faktu złożenia wniosku przez E. O. z 14 stycznia 1956 r. o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa w trybie art. 12 dekretu z 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, ponieważ niniejsza sprawa nie była rozpoznawana przez Prezydium PRN w S. w tym trybie. Przy tym nie doszło w tej kwestii do naruszenia prawa, ponieważ postępowanie w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego w trybie art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym mogło być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r.). Tym samym fakt złożenia przez E. O. wniosku z 14 stycznia 1956 r. o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa w trybie art. 12 dekretu z 9 lutego 1953 r. nie jest okolicznością wchodzącą w skład stanu faktycznego sprawy przejęcia jego gospodarstwa jako opuszczonego w trybie art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r., zakończonej orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1960 r.

Z tych względów i biorąc pod uwagę, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.