Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1913/97
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1998-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Organ podatkowy rozpoznając sprawę o umorzenie zaległości podatkowych, ma obowiązek dążyć do pogodzenia interesu społecznego ze słusznym interesem obywatela - w tym wypadku jego sytuacją ekonomiczno-gospodarczą, przy uznaniu, że art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, ustanawia prymat przesłanki pierwszej - interesu społecznego.

TEZY

Organ podatkowy rozpoznając sprawę o umorzenie zaległości podatkowych, ma obowiązek dążyć do pogodzenia interesu społecznego ze słusznym interesem obywatela - w tym wypadku jego sytuacją ekonomiczno-gospodarczą, przy uznaniu, że art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, ustanawia prymat przesłanki pierwszej - interesu społecznego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 4 września 1997 r. Izba Skarbowa w S., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, oraz art. 31 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ rozpatrując odwołanie Lucyny i Władysława S., od decyzji Urzędu Skarbowego w G. z dnia 16 maja 1997 r. (...) odmawiającej umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 10.772 zł z tytułu sprzedaży nieruchomości, uchyliła zaskarżoną decyzję w części i umorzyła 50 proc. przedmiotowej zaległości to jest kwotę 5.386 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż organ I instancji rzetelnie i wszechstronnie ustalił stan faktyczny sprawy, zwłaszcza, okoliczności powstania zobowiązania podatkowego jak i sytuacji rodzinnej i majątkowej podatników, zwłaszcza, że podatnicy mają na utrzymaniu troje dzieci i utrzymują rodzinę z renty Wł. S. w kwocie 377,24 zł netto oraz niskodochodowej działalności gospodarczej prowadzonej przez L. S.

Nie podzielając wniosków skarżących, iż nie dysponują środkami finansowymi na uregulowanie zobowiązań wobec budżetu, spowodowane koniecznością spłaty kredytu bankowego, na którą przeznaczyli wszystkie środki uzyskane ze sprzedaży budowanego pawilonu handlowego oraz, że posiadają również zobowiązania wobec wykonawcy inwestycji, Urząd Skarbowy odmówił umorzenia zaległości podatkowych, nie dokonując zdaniem organu odwoławczego pełnej oceny zebranego materiału dowodowego.

Zdaniem organu odwoławczego, koniecznym było dokonanie oceny sytuacji materialnej podatników, ich możliwości płatniczych w aspekcie czy są w stanie uregulować ciążące na nich z różnych tytułów zobowiązania.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że kłopoty finansowe podatników są skutkiem podejmowanych samodzielnie decyzji i związanego z nimi ryzyka.

Mając na uwadze, że wymagalność całości zobowiązania wobec budżetu, mogłaby zachwiać egzystencję rodziny podatników, Izba Skarbowa uznała, że stanowi to społecznie uzasadnione okoliczności udzielenia pomocy wskazane przepisem art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Doprowadzenia podatników do wyprzedaży posiadanych dóbr materialnych służących prowadzeniu działalności gospodarczej - spowodowałoby w efekcie jej likwidację i tym samym, niekorzystne również dla budżetu skutki. Dlatego, mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem organu odwoławczego, przesłanki z art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych mówiące o "wypadkach społecznie i gospodarczo uzasadnionych" zostały w przedmiotowej sprawie wyczerpane tak w odniesieniu do sytuacji podatników jak i interesu budżetu państwa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zarzucili decyzji naruszenie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa przez nieuwzględnienie stanu faktycznego jaki powstał w dniu 13 czerwca 1997 r. przez zawarcie przez podatników ugody sądowej, zobowiązującej ich do zapłaty wykonawcy sprzedanego pawilonu kwoty 26.000 zł, i wnieśli o uchylenie decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji oraz decyzję Urzędu Skarbowego w całości. Zdaniem skarżących w ich sytuacji jaka powstała po sprzedaży pawilonu, każde dodatkowe zobowiązanie zagraża ich egzystencji i uzasadnia umorzenie zobowiązania podatkowego. Nieuwzględnienie przez Izbę Skarbową, zobowiązania które powstało po dniu 13 lipca 1997 r. czyni skargę zasadną.

W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa powołując argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wniosła o jej oddalenie, dodatkowo podnosząc, że zarzut naruszenia przepisu art. 145 par. 1 pkt 4 i 5 Kpa jest niezrozumiały, albowiem cyt. przepis reguluje podstawy wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Organ miał informację o postępowaniu sądowym jednak podatnicy, nie powiadomili organu o sposobie jego zakończenia. Zdaniem organu odwoławczego zakończenie tego postępowania jak i sposób regulowania zobowiązań wobec innych wierzycieli nie był okolicznością mającą rozstrzygające znaczenie przy podjęciu decyzji i nie mógł skutkować całkowitym umorzeniem zaległości podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a jej zarzut, iż istnienie zobowiązań podatnika wynikających ze stosunku cywilnoprawnego stanowi bezwzględną przesłankę umorzenia w całości zaległości podatkowej nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Cytowany przepis pozwala organom podatkowym "w gospodarczo lub społecznie uzasadnionych wypadkach zaległości podatkowe lub odsetki umarzać w całości lub w części". Tak więc by organ podatkowy mógł podjąć decyzję w sprawie umorzenia zaległości podatkowych, musi ustalić czy istnieją przesłanki gospodarcze lub społeczne uzasadniające podjęcie takiej decyzji. Przesłankami gospodarczymi będzie więc ocena, czy realizacja obciążenia podatkowego nie spowoduje sytuacji że podatnik zaprzestanie prowadzić działalność gospodarczą w ogóle, co uniemożliwi realizację zobowiązania. Z drugiej strony względy społeczne wymagają ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych jakie nastąpią wskutek realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Organ musi mieć też na uwadze że właśnie względy społeczne wymagają również by, zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik pochopnie nie był z tego obowiązku zwalniany.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, który umorzył połowę ustalonego zobowiązania podatkowego, rozważył on wszelkie okoliczności sprawy, biorąc pod uwagę sytuację ekonomiczną podatnika /wielkość osiąganych dochodów, posiadany majątek, zobowiązania wobec innych podmiotów/ jak i interes społeczny, powszechność podatków i obowiązek ich ponoszenia.

Zadaniem organów podatkowych działających w ramach uznania administracyjnego, jest wnikliwe ustalenie sytuacji gospodarczej podatnika jak i ocena, czy zasadne jest uszczuplenie należności budżetowych państwa, w celu poprawy kondycji gospodarczej podatnika.

W przedmiotowej sprawie, organ podatkowy uznał, że takie uszczuplenie jest zasadne częściowo, połowa zobowiązania, a w pozostałej części, żądanie umorzenia, kolidowałoby z interesem społecznym - nadmiernym uszczupleniem budżetu.

Taka ocena organu podatkowego jest zgodna z cyt. przepisem, jest również zgodna z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organ podatkowy rozpoznając sprawę o umorzenie zaległości podatkowych, ma obowiązek dążyć do pogodzenia interesu społecznego ze słusznym interesem obywatela - w tym wypadku jego sytuacją ekonomiczno-gospodarczą, przy uznaniu, że art. 31 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, ustanawia prymat przesłanki pierwszej - interesu społecznego.

Zarzut naruszenia art. 145 Kpa jest niezasadny, gdyż nie ma zastosowania w tym postępowaniu.

Dlatego, mając powyższe rozważania na uwadze, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.