Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 67/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 154, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 37, art. 61 par. 3 art. 57 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzs
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 46 pkt 20, art. 68 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 875
law: Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2
article: art. 417(1) par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 109, art. 157b, art. 157h, art. 210
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi O. M. na bezczynność Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej 1. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącej O. M. sumę pieniężną w wysokości 2 500 ( dwa tysiące pięćset ) złotych, 4. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej O. M. kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 1 października 2018 r. obywatelka U. O. M. złożyła do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

W dniu 8 września 2020 r. O. M. wniosła skargę na bezczynność Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się zobowiązania Wojewody do wydania w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w trakcie trwającego postępowania uzupełniła akta sprawy o niezbędne dokumenty. Pełnomocnik strony w dniu 6 września 2020 r. złożył ponaglenie skierowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Skarżąca stwierdziła, że postępowanie w jej sprawie powinno trwać maksymalnie 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, a organ nie może usprawiedliwiać swojej bezczynności problemami kadrowymi i organizacyjnymi. Z powodu obstrukcji organu skarżąca poniosła straty moralne przejawiające się tym, że nie ma kontaktu z rodziną przebywającą na U. Przekroczenie granicy RP spowoduje konieczność wyrobienia wizy, co w czasie zamykania się i otwierania konsulatów RP na U. grozi spędzeniem przez nią tam 3 miesięcy (do czasu przywrócenia możliwości podróżowania w tzw. ruchu bezwizowym), co z kolei zagraża jej interesom ekonomicznym (pracy na terenie RP). Ponadto postawa Wojewody uniemożliwia jej przekraczanie granic Polski w celach turystycznych. Organ do dnia złożenia skargi nie wyznaczył skarżącej jakiegokolwiek terminu rozstrzygnięcia sprawy i nie powiadomił o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie. Skarżąca stwierdziła, że co najmniej od września 2019 r. organ nie podejmuje w sprawie żadnych czynności. Stan ten z pewnością wyczerpuje definicję rażącego naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że czas rozpatrzenia wniosku wynikał ze złożoności procedury udzielenia tego rodzaju zezwolenia pobytowego, ściśle określonej w ustawie o cudzoziemcach, jak i złożoności okoliczności mogących stanowić podstawę do udzielenia cudzoziemcowi tego zezwolenia. Stosownie do treści art. 109 ustawy o cudzoziemcach, pismem z dnia 16 lutego 2020 r. organ zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji, Komendanta Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z dnia 8 lutego 2019 r. Wojewoda zawiadomił stronę o przedłużeniu, z przyczyn niezależnych od organu, terminu do wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 31 maja 2019 r. W dniu 20 grudnia 2019 r. wpłynęło do Wojewody ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W dniu 8 września 2020 r. organ wydał decyzję o udzieleniu O. M. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do 30 września 2021 r. Decyzja ta została wysłana na adres cudzoziemca, jednakże korespondencja nie została odebrana. Organ dodał, że na opóźnienia w rozpatrywaniu spraw ma niewątpliwie wpływ obecnie panująca sytuacja pandemiczna w kraju. W 2020 r. przez około 6 tygodni bezpośrednia obsługa klientów została zawieszona, a przez następne kilka miesięcy była ograniczona. Obecnie organ podejmuje działania organizacyjne, które w przyszłości skrócą czas rozpatrywania wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle zaś art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto – zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. – sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. szczególnym wymogiem skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca pismem, które wpłynęło do organu w dniu 20 grudnia 2020 r., wniosła wymagane prawem ponaglenie.

Pojęcie bezczynności zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Bezczynność stanowi niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Skarga ta ma na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu.

Terminy załatwiania spraw zostały uregulowane w art. 35 k.p.a. Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie zasady ekonomiki postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Unormowanie art. 35 § 4 k.p.a. stanowi, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i § 3a.

Przepisy ustawy o cudzoziemcach nie przewidują szczególnej regulacji w tym zakresie (terminy wydania decyzji przewidziane w art. 157h ust. 2, 157b ust. 3 ustawy dotyczą składania wniosku o pobyt czasowy w szczególnych celach, a termin przewidziany w art. 210 ustawy wniosku o zezwolenie na pobyt stały).

Organ decyzją z dnia 8 września 2020 r. nr [...] udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej do dnia 30 września 2021 r. Decyzja ta została wysłana na adres skarżącej ( mimo że ustanowiła ona pełnomocnika) i w związku z nieodebraniem jej w terminie została zwrócona i dołączona do akt sprawy.

Skarżąca w dniu 8 września 2020 r. wniosła skargę na bezczynność Wojewody ( data stempla pocztowego).

Stosownie do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja, której dotyczy cytowana uchwała, bowiem skarga została wniesiona przed wydaniem decyzji ostatecznej przez organ. Decyzja Wojewody wysłana została ponadto na adres skarżącej, nie zaś ustanowionego przez nią pełnomocnika. O ile nawet uznać, że decyzja została doręczona skarżącej na podstawie tzw. fikcji doręczenia, nastąpiło to - w sposób oczywisty - po wniesieniu skargi na bezczynność organu. W konsekwencji należy przyjąć, że nie było przeszkód w merytorycznym rozpoznaniu skargi. Wydanie wymienionego rozstrzygnięcia przez Wojewodę ma jedynie ten skutek, że Sąd nie mógł zobowiązać organu do wydania decyzji.

Sąd ocenił kwestię zarzucanej organowi bezczynności, to jest dochowania przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie terminu przedłużonego z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a.

Zgodnie z art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Wskazany przepis normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego - zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie.

W myśl ogólnej reguły z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że – zgodnie z § 2 tego artykułu – niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do organu w dniu 1 października 2018 r. Oznacza to, że w tym dniu rozpoczął bieg ustawowy termin do załatwienia sprawy, bowiem zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Przyjmując, że sprawa, z uwagi na zakres niezbędnego postępowania wyjaśniającego, może być uznana za sprawę szczególnie skomplikowaną w rozumieniu przywołanego wyżej art. 35 § 3 k.p.a., to zasadniczo powinna być ona załatwiona nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a więc do końca listopada 2018 r. (art. 57 § 1 i 3 k.p.a.).

W tym terminie sprawa nie została załatwiona, a strona nie została poinformowana o późniejszym terminie jej załatwienia. Dopiero zawiadomieniem z dnia 8 lutego 2019 r., sporządzonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., strona została poinformowana, że termin do wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę został przedłużony do dnia 15 czerwca 2019 r.

Wskazać należy, że w sprawach o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy przed wydaniem decyzji organ ma obowiązek, na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zwrócenia się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy wymienione w ust. 1 przekazują właściwą informację w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (ust. 2); w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (ust. 3); jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w terminach, o których mowa w ust. 2 lub 3, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (ust. 4). Procedura uzyskania informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach niewątpliwie powoduje wydłużenie postępowania w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.

Sąd uwzględnił, że w toku postępowania toczącego się przed organem ogłoszono stan zagrożenia epidemiologicznego, a następnie stan epidemii. Powyższa okoliczność nie była jednak ani pierwotną, ani główną przyczyną pozostawania przez organ w bezczynności.

Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm.) - dalej jako "ustawa o COVID") – dodanym z dniem 31 marca 2020 r. – w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stan zagrożenia epidemicznego, wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. poz. 433), obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 14 marca 2020 r. do 20 marca 2020 r., natomiast stan epidemii – wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 490) – trwał od 20 marca 2020 r. W art. 15zzs ust. 10 ustawy o COVID wskazano, że w okresie zawieszenia m.in. terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy nie stosuje się (pkt 1) oraz że organom prowadzącym postępowanie nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (pkt 2). Przywołany art. 15zzs ustawy o COVID został uchylony przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) z dniem 16 maja 2020 r., z tym że na mocy regulacji przejściowej art. 68 ust. 7 ww. ustawy zmieniającej terminy w postępowaniach w art. 15zzs ustawy o COVID wymienionych, które uległy zawieszeniu, zaczęły biec dalej po upływie 7 dni od wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej (które nastąpiło dnia 16 maja 2020 r.), czyli od dnia 24 maja 2020 r. Do czasu bezczynności organu nie należy zatem wliczać okresu od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 24 maja 2020 r.

W pozostałym okresie organ, nie wydając decyzji, dopuścił się bezczynności.

Należy mieć na względzie, że organ nie wydał decyzji przed upływem terminu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, określonego w przepisach na załatwienie sprawy, ani w terminie tym nie zawiadomił strony w trybie art. 36 § 1 k.p.a., albowiem do zawiadomienia takiego doszło dopiero pismem z dnia 8 lutego 2019 r., zaś decyzję organ wydał dopiero w dniu 8 września 2020 r.

Poniesione w odpowiedzi na skargę twierdzenia organu o złożonej procedurze udzielenia zezwolenia oraz stanie epidemii nie mogły wpłynąć na ocenę zachowania organu przez Sąd. Czynności podejmowane przez organ w niniejszej sprawie nie były skomplikowane.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Wojewoda dopuścił się bezczynności.

Oceniając charakter zaistniałej bezczynności uwzględnić należało, że rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r.; sygn. akt I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie taka sytuacja wystąpiła. Sąd wziął pod uwagę, że postępowanie trwało do wydania decyzji prawie dwa lata, a strona została powiadomiona o nowym terminie rozstrzygnięcia sprawy dopiero po upływie ustawowego terminu załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. Zawiadomienie w trybie art. 36 § 1 k.p.a. nastąpiło pismem z dnia 8 lutego 2019 r. Za rażąco naruszające prawo należy uznać zachowanie organu, który nie podjął żadnej czynności, mimo że nie istniały ku temu żadne przeszkody, od dnia 2 listopada 2018 r., kiedy to nastąpiło pouczenie skarżącej, jako cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, do dnia 8 lutego 2019 r., kiedy to organ skierował zapytanie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W tym samym dniu , to jest 8 lutego 2019 r., organ zawiadomił stronę o konieczności przedłużenia terminu załatwienia sprawy z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wskazany termin załatwienia sprawy - 15 czerwca 2019 r. – nie został przez organ dochowany.

Sąd ma świadomość, że wadliwość działania organu wynika z niedostosowania obsady urzędu do zakresu jego zadań i nie ulegnie istotnej poprawie bez zmiany ilości zatrudnionych w urzędzie pracowników. Organ w tej i innych sprawach wielokrotnie wskazywał, że podejmuje czynności w toku postępowania w takim terminie, na jaki pozwala obciążenie pracowników liczbą prowadzonych postępowań oraz zasoby kadrowe komórki właściwej do spraw związanych z legalizacją pobytu cudzoziemców [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] (por. np. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt III SAB/Gd 62/18, z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt III SAB/Gd 75/18, z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SAB/8/19, z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SAB/Gd 14/20, z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 5/21).

Argumentacja ta nie mogła jednak zostać uwzględniona przy stwierdzeniu zaistnienia bezczynności organu, bowiem ocena w tym zakresie dokonywana jest niezależnie od przyczyn zaniechania organu o charakterze zawinionym lub niezawinionym. Powołane przez organ okoliczności nie powinny mieć także wpływu na ocenę charakteru zaistniałej bezczynności w kontekście rażącego naruszenia prawa.

Zaniedbanie organów administracji rządowej w tym zakresie nie powinno być uznane za okoliczność przez te organy niezawinioną (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2642/17, w którym wskazano, że brak sprawności organizacyjnej nie jest okolicznością niezależną od organu). Nie można uznać za właściwe akceptowanie stanu długotrwałego, stałego naruszania przez organ administracji ustawowych uprawnień wnioskodawców. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której organy władzy wykonawczej, nie realizujące swoich ustawowych obowiązków, nie ponosiłyby z tego tytułu przewidzianych unormowaniami ustawy negatywnych konsekwencji. Niewątpliwie celem wprowadzenia ustawowej regulacji przypadku bezczynności organów była ochrona stron postępowania administracyjnego i zapobieganie także takim sytuacjom, jak zaistniała w niniejszej sprawie.

Zachowanie organu, prowadzącego postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt czasowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w taki sposób, jak w niniejszej sprawie, nie zasługuje na aprobatę i podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Działanie takie w sposób oczywisty jest sprzeczne z wizją funkcjonowania organów realizujących kompetencje w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców, które z założenia winny dążyć do zagwarantowania cudzoziemcom chcącym przebywać w Polsce wysokiej jakości procedur związanych z ich pobytem (por. https://udsc.gov.pl/urzad/misja-urzedu).

W tej sytuacji Sąd, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. uznał , że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto Sąd, w ramach kompetencji przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a., zdecydował o zastosowaniu jednego ze wskazanych w powołanym przepisie środków finansowych, to jest o przyznaniu skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł.

Przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno-dyscyplinującym. Suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma ta, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidzianą w art. 417¹ § 3 kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje także zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1224/19). Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania.

Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zasadne jest zrekompensowanie skarżącej negatywnych przeżyć psychicznych związanych z zaistniałą sytuacją oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W ocenie Sądu suma pieniężna w wysokości 2.500 zł jest adekwatna do okoliczności sprawy, zaniedbania organu i stanowi właściwą administracyjną rekompensatę negatywnych przeżyć związanych z naruszeniem prawa skarżącej do rozpoznania sprawy w terminie. Przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna dodatkowo winna pełnić funkcję dyscyplinującą, w związku z tym Sąd uznał za zbędne wymierzenie organowi grzywny.

O kosztach postępowania – zwrocie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł - Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).