Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1284/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 23 par. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 29 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G.z dnia 14 czerwca 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Naczelnik Urzędu Skarbowego na wniosek Wójta Gminy wszczął egzekucję z nieruchomości stanowiącej własność K.W., dla której Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zajęcia nieruchomości dokonano poprzez wezwanie do zapłaty z dnia 28 grudnia 2020r. Wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości Sąd wieczystoksięgowy dokonał w dniu 29 stycznia 2021r.

Pismem z dnia 24 maja 2021r., T. W., działając jako kurator zobowiązanego K. W. wystąpiła "o wstrzymanie licytacji działek [...] i [...] (księga wieczysta nr [...])" do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wyrażenia zgody na wykreślenie z ww. księgi wieczystej hipoteki przymusowej wpisanej na rzecz Wójta Gminy w kwocie ponad 114.000 zł.

Do pisma załączyła kserokopie: postanowienia Sądu Rejonowego w C. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt [...], pism Wójta Gminy z dnia 28 października 2020r. nr [...] oraz z dnia 9 listopada 2020r. nr [...] a także pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13 maja 2021r. nr [...].

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 123 w związku z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "K.p.a.", art. 23 § 6 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.), dalej "u.p.e.a." odmówił wszczęcia postępowania w sprawie opisanego wniosku z dnia 24 maja 2021 r.

W uzasadnieniu podał, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo żądania wstrzymania postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. Organ nadzoru może wstrzymać wyłącznie z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Przepis ten nie daje zobowiązanemu żadnych bezpośrednich uprawnień do złożenia wniosku zawartego w piśmie z 24 maja 2021 r. o wstrzymanie postepowania egzekucyjnego (które ogranicza się wyłącznie do egzekucji z nieruchomości) prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego celem wyegzekwowania kary pieniężnej.

Podkreślił przy tym, że postanowieniem Sądu Rejonowego w C. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt [...] T. W. ustanowiona została kuratorem dla nieobecnego K. W. tylko w zakresie reprezentowania w postępowaniu administracyjnym prowadzonym wobec nieobecnego przez Wójta Gminy w sprawie o zapłatę należności wynikającej z nałożonej kary administracyjnej. Zatem - w ocenie organu, T. W. nie jest uprawniona do reprezentowania syna – K. W. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, ani też występowania przed organem nadzoru, co w przypadku zastosowania art. 23 § 6 u.p.e.a. pozostaje bez znaczenia. Przepisy u.p.e.a. nie przewidują instytucji wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego.

Wniosek dłużnika (zobowiązanego) o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru mógłby co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli wstrzymanie tych czynności lub postępowania. W niniejszej sprawie Dyrektor Administracji Skarbowej dokonał analizy akt sprawy, nie znajdując podstaw do wstrzymania z urzędu prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a.

Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez T. W., postanowieniem z dnia 29 lipca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a., art. 61a § 2 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, w pełni aprobując stanowisko w nim wyrażone.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie organu odwoławczego K. W., działając przez kuratora wniósł o jego uchylenie i zasadzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art 127 § 2 i art 144 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie istniały przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia,

2. art. 23 § 6 u.p.e.a. poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie, podczas gdy w sprawie wystąpiły szczególnie uzasadnione przypadki umożliwiające Organowi zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny o sygn. akt III SAB/Gd 40/21, który to podzielił stanowisko skarżącego reprezentowanego przez kuratora T. W., 3. art. 61a § 2 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie jakoby T. W. była nieuprawniona z uwagi na fakt, iż nie jest stroną postępowania egzekucyjnego z nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wyrażenia zgody na wykreślenie hipoteki przymusowej wpisanej w księdze wieczystej nr [...], podczas gdy T. W. jako kurator dla K. W. jako osoby nieznanej z miejsca pobytu zobowiązana jest podejmować wszystkie niezbędne działania mające na celu ochronę jego praw, a skoro postępowanie egzekucyjne wynika z uprzednio prowadzonego postępowania administracyjnego wobec K. W., toteż nie sposób nie uznać, iż T. W. nie była uprawniona do złożenia wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza w sytuacji której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 40/21 analizował ocenę prawną uprawnień T. W. działającej w charakterze kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu;

4. art. 23 § 6, art. 17 § 1, art 18 u.p.e.a., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wyrażenia zgody na wykreślenie hipoteki przymusowej wpisanej w księdze wieczystej nr [...],

5. art 28 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że T. W. nie miała statusu strony, podczas gdy obowiązujące przepisy wprost wskazują, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek,

6. art. 8 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów administracji publicznej,

7. art 7 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie przeprowadzenie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a tym samym do nie załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

8. art. 7 w zw. z art. 61 a § 1 i art. 28 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i nierozstrzygnięcie o istocie sprawy, tj. o tym czy T. W. pełniącej funkcję kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu przysługuje interes prawny w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć z nieco innych przyczyn, niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., powołanym jako podstawa rozstrzygnięcia organu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną.

Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, jak i brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy wniosek z dnia 24 maja 2021 r. "o wstrzymanie licytacji działek 13/2 i 8/2 (księga wieczysta nr [...])" do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wyrażenia zgody na wykreślenie z ww. księgi wieczystej hipoteki przymusowej wpisanej na rzecz Wójta Gminy w kwocie ponad 114.000 zł , został wniesiony przez osobę do tego legitymowaną.

Zdaniem organu, skoro postanowieniem Sądu Rejonowego w C. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt [...] T. W. ustanowiona została kuratorem dla nieobecnego K. W. tylko w zakresie reprezentowania w postępowaniu administracyjnym prowadzonym wobec nieobecnego przez Wójta Gminy w sprawie o zapłatę należności wynikającej z nałożonej kary administracyjnej, to T. W. nie była uprawniona do reprezentowania syna – K. W. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, ani też występowania przed organem nadzoru.

W ocenie Sądu, stanowisko to - w realiach niniejszej sprawy - należało ocenić, jako przedwczesne z następujących względów.

Przepis art. 61a k.p.a. został dodany przez art. 1 pkt 11 ustawy z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 6, poz. 18) i wszedł w życie 11 kwietnia 2011 r. Celem wprowadzenia tej nowelizacji było odróżnienie postępowania wstępnego polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty. W intencji ustawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (por. druk sejmowy nr 2987 z 16 kwietnia 2010 r., s. 4 uzasadnienia).

Oznacza to, że wszczęcie postępowania jest uzależnione od wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy (por. G. Łaszczyca, Postępowanie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 188, por. J. Chmielewski, Art. 61a k.p.a. jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, "Monitor Prawniczy" 2014, nr 2, s. 82-84).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko prezentowane w orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia. Zastosowanie zatem art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2005 r., OSK 1534/04, z 5 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05, z 2 października 2009 r., II OSK 1501/08, z 10 marca 2010 r., II GSK 433/09 oraz z 28 marca 2013 r., II GSK 321/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie takie wątpliwości istniały. Trzeba bowiem podkreślić, że już we wniosku wierzyciela - Gminy z dnia 26 listopada 2020 r. do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęcie wobec zobowiązanego – K. W. egzekucji z nieruchomości (vide: akta administracyjne, k. 17) poinformowano, że Sąd Rejonowy [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z dnia 11 września 2020 r. sygn. akt [...] ustanowił dla nieobecnego K. W. kuratora w osobie T. W. – matki nieobecnego celem reprezentowania go w postępowaniu administracyjnym prowadzonym wobec niego przez Wójta Gminy w sprawie o zapłatę należności wynikających z nałożonej kary administracyjnej. Na okoliczność tę powołano się również we wniosku z 24 maja 2021 r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

W takiej sytuacji, wobec wątpliwości organu egzekucyjnego co do aktualnego adresu zamieszkania dłużnika (vide m.in. pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z 27 kwietnia 2021 r. skierowane do Komendy Powiatowej w C. w sprawie ustalenia obecnego adresu zamieszkania, akta administracyjne, k.63-65), jako przedwczesne należało ocenić stanowisko organu nadzoru o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na brak uprawnienia T. W. do reprezentowania syna – K. W. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, oraz występowania przed organem nadzoru.

Sąd podziela co do zasady stanowisko wyrażone w powołanym w skardze prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 40/21, że ustanowieniu kuratora dla osoby nieobecnej (nieznanej z miejsca pobytu) przyświeca przede wszystkim cel, jakim jest zagwarantowanie ochrony praw tej osoby.

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się bowiem, że celem kuratora dla osoby nieobecnej (curator absentis) jest nie pomoc w prowadzeniu spraw, ale ochrona, co wynika expressis verbis z brzmienia art. 184 § 1 k.r.o., praw takiej osoby, które mogą być naruszane lub zagrożone z powodu jej nieobecności. Zadaniem kuratora jest przede wszystkim poszukiwanie osoby nieobecnej, jednakże poza tym sprawowanie zwykłego zarządu jego majątkiem, a więc dokonywanie koniecznych czynności faktycznych i prawnych, mających na celu zachowanie majątku, a czynności te podlegają kontroli sądu opiekuńczego, który może wydawać konieczne zarządzenia i w razie uchybień ze strony kuratora, pozbawia go tej funkcji. Kurator absentis dokonuje zatem wszelkich czynności dotyczących osoby i majątku nieobecnego, kierując się ochroną jego praw (por. komentarz do art. 184 k.r.o. [w:] G. Jędrejek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019; a także postanowienie SN z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt III CKN 270/00, LEX nr 1219835).

W świetle tak postrzeganej roli kuratora ustanowionego dla osoby nieobecnej należy przyjąć, że T. W., ustanowiona kuratorem dla nieobecnego syna – K. W. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 11 września 2020 r. (sygn. akt [...] ) - pomimo literalnego wskazania przez ten Sąd w sentencji wskazanego postanowienia, że celem ustanowienia T. W. jako kuratora jest reprezentowanie nieobecnego K. W. "w postępowaniu administracyjnym prowadzonym wobec niego przez Wójta Gminy w sprawie o zapłatę należności wynikających z nałożonej na uczestnika postępowania kary administracyjnej" - jest legitymowana do podejmowania w interesie nieobecnego K. W. wszelkich czynności faktycznych i prawnych nakierowanych na ochronę jego praw w zakresie wiążącym się z nałożoną na niego karą administracyjną, w tym wszelkich czynności dotyczących ochrony interesów majątkowych nieobecnego, które wiążą się z nałożoną administracyjną karą pieniężną. Należy zatem w pełni podzielić stanowisko zaprezentowane w powołanym przez skarżącego postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2018 r. (sygn. akt I UZ 8/18, LEX nr 2488721), że samo "redakcyjne ujęcie zakresu umocowania nie zawęża prawnego (ustawowego) zakresu zastępstwa wymaganego od kuratora, gdyż nie może być sprzeczne z ustrojową (procesową) funkcją kuratora, czyli z całościową (pełną) a nie ułomną (niepełną) reprezentacją". Sąd Najwyższy – z czym w pełni należy się zgodzić - podkreślił, że kurator nie powinien być ograniczony w reprezentowaniu nieznanego z miejsca pobytu. Może działać tak, jak działałaby strona, którą zastępuje, dlatego o zakresie wymaganych od niego czynności nie decyduje wniosek o ustanowienie kuratora kierowany do sądu opiekuńczego. Legitymacja do działania przez kuratora za stronę nie wynika tylko z wniosku i jego zakresu, lecz z decyzji sądu, która z kolei nie może być niezgodna z ustawowym uregulowaniem instytucji kuratora. Nie można ograniczyć praw, których ustawa nie ogranicza. Chodzi o to, że kuratora ustanawia się dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw (art. 184 k.r.o.), dlatego znaczenie ma pełna ochrona jej praw w danej sprawie a inna sytuacja jest wyjątkiem, zaś jakiekolwiek ograniczenie zakresu działania kuratora w tym zakresie powinno mieć swoje racjonalne uzasadnienie.

Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko dopuszczające wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez kuratora ustanowionego w trybie art. 34 k.p.a. Jak podniósł NSA w postanowieniu z 11 września 2012 r. II OZ 725/12, Lex 1252272, podstawę ustanowienia takiego kuratora stanowi art. 184 § 1 k.r.o., który wyraźnie określa cel jego ustanowienia, to jest "dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich praw". Nie można przy tym uznać, że ochrona tych praw zamykać się będzie jedynie w postępowaniu administracyjnym, bez prawa poddania kontroli zapadłych w nim rozstrzygnięć przez Sąd administracyjny. Takie ujęcie naruszałoby wprost gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu osobie nieobecnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Istotą sądowej kontroli administracji jest bowiem ochrona wolności i praw jednostki (podmiotów prawa) w stosunkach z administracją publiczną oraz budowanie i utrwalanie zasady państwa prawa i wyprowadzanych z niej standardów. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego jest ochrona praw podmiotowych jednostki. Przyjęcie tej funkcji wypływa z założeń systemu weryfikacji administracji publicznej w państwie prawa, co ma związek z realizacją zasad praworządności (J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne jako gwarant ochrony wolności i praw jednostki, referat wygłoszony na L Konferencji Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Gdynia 24-16 kwietnia 2008 r., s. 1-8; B. Adamiak, Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego, w: Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003, s. 21-22).

Także Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie, nawiązując do zasady państwa prawa, wielokrotnie wskazał, że zasada dostępu obywateli do sądu w celu umożliwienia im obrony interesów przed niezawisłym sądem, kierującym się wyłącznie obowiązującym prawem, jest jednym z fundamentalnych założeń tego państwa. Prawo jednostki do rzetelnego i publicznego procesu, w którym są rozstrzygane prawa jednostki o charakterze administracyjnym i cywilnym, wynika z zasady państwa prawa (wyrok z: 7 stycznia 1992 r. K 9/91; 25 lutego 1992 r. K 3/91; T. Kuczyński, M. Masternak-Kubiak, Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz do art. 1, LEX 2009).

Również na etapie postępowania egzekucyjnego ustawodawca przewidział instytucję ustanowienia kuratora do zastępowania osoby nieobecnej. Zgodnie bowiem z art. 110c § 6 u.p.e.a., w przypadku gdy miejsce pobytu zobowiązanego lub innego uczestnika postępowania egzekucyjnego nie jest znane, organ egzekucyjny występuje do właściwego sądu o ustanowienie kuratora do zastępowania osoby nieobecnej. Kurator wykonuje swoje czynności także w interesie innych osób, którym w dalszym toku postępowania doręczenia nie będą mogły być dokonane. Kurator może jednak reprezentować równocześnie tylko osoby, których interesy nie są sprzeczne.

Przy czym w realiach niniejszej sprawy wymaga podkreślenia, że możliwość ustanowienia, na podstawie art. 178 § 1 k.r.o., kuratora o którym mowa w art. 110c § 6 u.p.e.a., zachodzi nie tylko wtedy gdy postępowanie egzekucyjne z nieruchomości jest już prowadzone, ale również przed jego wszczęciem, gdy zachodzą przesłanki do jego prowadzenia, a organ egzekucyjny ma zamiar egzekucję wszcząć i prowadzić (por. postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt X Ca 76/09, Przegl. Orz. SA Gd. 2010 nr 2, poz. 7, str. 71, Legalis).

W sprawie poddanej kontroli, podzielając w pełni powyższe stanowisko, zdaniem Sądu, wadliwym było wydanie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je orzeczenia organu I instancji. Wprawdzie dotyczyły one odmowy wszczęcia postępowania, jednakże podstawą rozstrzygnięć było przedwczesne stanowisko, że zakres udzielonej T. W. kurateli nie obejmuje reprezentowania syna – K. W. w postępowaniu egzekucyjnym.

Z akt sprawy nie wynika bowiem, że w toku postępowania egzekucyjnego, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia podejmowano czynności, o których mowa w art. 110c § 6 u.p.e.a., a co było niezbędne dla zapewnienia prawidłowej reprezentacji skarżącego przy rozpatrywaniu wniosku z dnia 24 maja 2021r. Jak już bowiem podkreślono, instytucja przedstawicielstwa dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, służyć ma zapewnieniu stronie nieobecnej należytej obrony swych praw.

W świetle powyższego nieuprawnione było stwierdzenie przez organ orzekający w niniejszej sprawie, że kwestia legitymacji do złożenia wniosku z dnia 24 maja 2021 r. pozostawała bez znaczenia, wobec zastosowania art. 23 § 6 u.p.e.a.

Niezależnie bowiem od zasadności stanowiska organu, co do zastosowania w sprawie tego przepisu, analiza w tym zakresie powinna być poprzedzona przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, nakierowanego na usunięcie wątpliwości czy wnioskodawca jest właściwie reprezentowany, przy zastosowaniu instytucji przewidzianej w art. 110c § 6 u.p.e.a.

Skoro tego nie uczyniono, zasadne okazały się zarzuty naruszenia art 7 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym do niezałatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a które to przepisy w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie, co wynika z art. 18 u.p.e.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Reasumując, po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Sąd doszedł do przekonania, że skarga z wyżej przedstawionych przyczyn zasługuje na uwzględnienie.

Uznając, że rozstrzygnięcia obu instancji naruszają wskazane w powyższych rozważaniach przepisy - Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a., poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.

Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, albowiem skarżący nie był zobowiązany do uiszczenia wpisu (art. 239 pkt 3 p.p.s.a.), zaś Sąd nie ma podstaw do orzekania o przyznaniu wynagrodzenia kuratorowi nieznanego z miejsca pobytu. Stosunek prawny kreujący kuratora ma swoje źródło w orzeczeniu sądu powszechnego, a jego elementem jest obowiązek wykonania przez kuratora czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej.

[pic]