Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 486/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 36(4) ust. 1, art. 36(5) ust. 2 i 4.
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi T. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] - [...] czerwca 2011 r. utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. stwierdzającą, że T. M., skarżący w niniejszej sprawie, uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach [...] czerwca - [...] czerwca 2011 r. skarżący przystąpił do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w [...].

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. ww. Komisja na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65) stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna, jak podała w uzasadnieniu, ustaliła bowiem, że z pierwszej części egzaminu radcowskiego, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżący otrzymał ocenę bardzo dobrą (86 pkt), z drugiej części egzaminu radcowskiego (prawo karne) - ocenę dobrą, z trzeciej części egzaminu radcowskiego (prawo cywilne) - ocenę niedostateczną, z czwartej części egzaminu radcowskiego (prawo gospodarcze) – ocenę dostateczną, z piątej części egzaminu radcowskiego (prawo administracyjne) – ocenę niedostateczną.

W odwołaniu od powyższej uchwały skarżący kwestionując oceny niedostateczne wniósł o uchylenie uchwały i orzeczenie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że uzasadnienie oceny negatywnej z zadania z prawa cywilnego wskazuje na to, że oceniający nie uwzględnił w pełni treści kazusu będącego przedmiotem zadania.

W wyroku objętym zadaniem Sąd oddalił powództwo co do kwoty 20.000 zł zadośćuczynienia z uwagi na dwie przesłanki: co do kwoty 10.000 zł (różnica pomiędzy żądaną kwotą 60.000 zł i ustaloną przez Sąd kwotą "odpowiedniego zadośćuczynienia" w wysokości 50.000 zł) - z uwagi na to, że kwota 60.000 zł zadośćuczynienia żądanego przez powódkę nie jest odpowiednia w rozumieniu art. 445 § 1 kc ; zaś co do kwoty 10.000 zł (różnica pomiędzy kwotą zadośćuczynienia "odpowiedniego" w wysokości 50.000 zł i kwotą zadośćuczynienia miarkowanego w wysokości 40.000 zł) - z uwagi na wadliwe miarkowanie zadośćuczynienia w oparciu o art. 362 kc.

Zdaniem skarżącego postawienie zarzutu naruszenia art. 362 k.c. nie uzasadniało wniosku o zmianę wyroku przez zasądzenie pozostałej kwoty 20.000 zł zadośćuczynienia. Tym samym zarzut egzaminatora, jakoby skarżący błędnie wyznaczył zakres zaskarżenia w oparciu o postanowione zarzuty jest chybiony.

Zdaniem skarżącego nie było podstaw do kwestionowania przyczynienia się powódki do wypadku, gdyż zachowanie powódki obiektywnie pozostawało w adekwatnym związku przyczynowym z wypadkiem. Egzaminator formułując zarzut braku powołania naruszenia art. 233 k.c., nie wskazał uzasadnienia dla przyjęcia swojej tezy, że zbyt mała odległość powódki od mijanego samochodu nie pozostawała w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem.

Skarżący wskazał, że powołanie zarzutu naruszenia art. 233 k.c. byłoby zabiegiem niecelowym z uwagi na fakt, że powódka obiektywnie przyczyniła się do wypadku. Takie przyczynienie nie uzasadniało miarkowania zadośćuczynienia z uwagi na to, że powódce nie można było przypisać winy w przyczynieniu się do szkody. Skarżący podkreślił, że skutek rozwiązania zadania przez niego zaproponowany jest tożsamy z zamierzonym skutkiem przyjęcia koncepcji forsowanej przez oceniających pracę.

Ponadto zdaniem skarżącego oceniający pominęli dystynkcję pomiędzy instytucją przyczynienia oraz pozostałymi przesłankami miarkowania odszkodowania na podstawie art. 362 k.c., skutkiem czego zarzut oceniających pracę nie zawiera tego, że apelacja powinna zostać uwzględniona już w oparciu o sam zarzut materialny naruszenia art. 362 k.c., bez potrzeby kwestionowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Skutek apelacji wskazany przez oceniających zostanie osiągnięty przy zastosowaniu środków zawartych w apelacji. Wyjście ponad te środki i kwestionowanie przyczynienia się powódki do wypadku byłoby niecelowe i sprzeczne z art. 361 § 1 k.c. oraz orzecznictwem dotyczącym istoty adekwatnego związku przyczynowego, zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Rozróżnienie pomiędzy zwykłym przyczynieniem oraz zawinionym pozwala przyjąć, że w przypadku, gdy sprawca szkody został uznany za winnego spowodowania wypadku, zaś poszkodowanej takiego zawinionego przyczynienia nie można zarzucić, instytucja miarkowania nie znajduje zastosowania.

Skarżący wskazał, że nie zdecydował się na postawienie zarzutu naruszenia art. 445 § 1 k.c. poprzez błędne ustalenie "odpowiedniego" zadośćuczynienia. Jego zdaniem taki model powściągliwości w zaskarżaniu wysokości zadośćuczynienia był wielokrotnie promowany przez sędziów prowadzących zajęcia na aplikacji radcowskiej i jest uzasadniony istniejącą linią orzeczniczą, stąd zarzut ten należy uznać za chybiony.

Skarżący kwestionując negatywną ocenę zadania z zakresu prawa administracyjnego podniósł, iż celowo nie oparł pracy na zarzucie naruszenia art. 149 § 2 kpa, kierując się w szczególności tym, że w przypadkach wielu skarg zarzut ten jest nieskuteczny, a jego podniesienie i tak nie chroni należycie interesu strony. zasugerował jedynie w punkcie 2.2.2 zadania z prawa administracyjnego naruszenie zasady dwufazowości postępowania wznowieniowego, jednakże z uwagi na ograniczenia czasowe nie rozwinął tej problematyki. Skarżący podkreślił, że kierował się przy tym interesem klienta, bowiem lepiej uzasadniony argument, że wnioskodawca rzeczywiście był stroną postępowania zakończonego decyzją, umożliwia uchylenie zaskarżonych postanowień i wznowienie postępowania niezależnie od przyjętej przez sąd administracyjny koncepcji postępowania wznowieniowego, tj. bez względu na to, czy Sąd w danym składzie uważa, że organ powinien, mógł, czy też w ogóle nie mógł badać statusu wnioskodawcy jako strony pierwotnego postępowania. O ile bowiem Sąd doszedłby do przekonania, że wnioskodawca rzeczywiście ma status strony, to konsekwencją takiego przyjęcia byłoby i tak uchylenie zaskarżonego postanowienia niezależnie od tego, która z koncepcji przeważyłaby w danym składzie orzekającym.

Jego zdaniem zarzut braku szerszej analizy doktryny i orzecznictwa w kwestii wznowienia postępowania jest sformułowany w sposób sprzeczny z kryteriami określonymi w art. 365 ust. 2 ustawy.

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] - [...] czerwca 2011 r. na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Organ odnosząc się do oceny pracy skarżącego z zakresu prawa cywilnego wskazał, że praca spełnia wymogi konstrukcyjne art. 368 k.p.c. Wadliwie natomiast określono wartość przedmiotu zaskarżenia, to jest na kwotę 15 955 zł zamiast, przy przyjętej przez skarżącego koncepcji, kwoty 10.000 zł. W przedmiotowym stanie faktycznym powód nie dochodził bowiem obok kwoty głównej nadto kwoty 5955 zł tytułem skapitalizowanych odsetek od tej kwoty za określony okres czasu, lecz kwoty głównej z odsetkami od konkretnej daty.

Organ wskazał, że w stanie faktycznym przedstawionym w materiałach egzaminacyjnych zasadne było zaskarżenie pkt III - oddalenie powództwa w pozostałej części - w tym także niezasądzonych prawidłowo odsetek i pkt V wyroku - koszty procesu. Skarżący zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo w zakresie odsetek ustawowych od kwoty 33 100 zł za okres od dnia 17 czerwca 2008 r. do 24 listopada 2009 r. oraz w części oddalającej powództwo co do kwoty 10 000 zł z odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Błędnie nie zaskarżono pkt. V wyroku bowiem odsetki od kwoty 10 000 zł przyjętej przez zdającego powinny być naliczane od dnia doręczenia pozwu.

Zdaniem organu istotne z punktu widzenia wymogów sformułowanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych było dostrzeżenie faktu, że sąd I instancji dokonał błędnej oceny opinii biegłego, a w konsekwencji błędnie ustalił, że powódka przyczyniła się do powstania szkody. W pracy egzaminacyjnej zasadne było podniesienie zarzutów naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, naruszenia art. 362 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię przez przyjęcie, że powódka przyczyniła się do powstania szkody. Ponadto w pracy egzaminacyjnej podnieść można było w szczególności zarzut naruszenia art. 445 k.c. poprzez jego błędną wykładnię przez przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia jest sumą odpowiednią w rozumieniu tego przepisu i art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 817 k.c. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą zasądzeniem odsetek od zadośćuczynienia od daty późniejszej niż wynikająca ze stanu faktycznego sprawy.

Zdaniem organu jedyny zarzut postawiony w apelacji sporządzonej przez skarżącego odnoszący się do istoty zagadnienia egzaminacyjnego to zarzut naruszenia art. 362 k.c. Kwestią poddaną w wątpliwość przez egzaminatorów jest jednak uzasadnienie tego zarzutu oraz niesformułowanie w pracy żadnych zarzutów naruszenia prawa procesowego, a w szczególności naruszenia art. 233 k.p.c.

Organ podkreślił, że praca z zakresu prawa cywilnego nie może zostać oceniona pozytywnie bowiem wbrew temu, co w odwołaniu zarzuca skarżący, nie można uznać, że zaproponowane przez niego rozwiązanie zadania stanowi alternatywę wobec rozwiązania przyjętego przez egzaminatorów. Postawione w pracy zarzuty nie zabezpieczają interesu klienta w sposób wystarczający, a to powinno stanowić istotne kryterium przy ocenie prac egzaminacyjnych. Weryfikacja oceny pracy z III części egzaminu radcowskiego na pozytywną nie jest zatem, zdaniem organu możliwa.

Organ odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących oceny z zakresu prawa administracyjnego wskazał, że istotą zadania z prawa administracyjnego było dokonanie przez zdających oceny prawidłowości rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej wniosku o wznowienie postępowania wniesionego przez właściciela działki sąsiedniej do działki, co do której udzielano pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Jako podstawę wznowienia wnioskodawca wskazał art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. Organ I instancji odmówił wznowienia postępowania z tego powodu, że wnioskodawca nie jest stroną wniosku o wydanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Do oceny zdających pozostawała ocena prawidłowości postanowienia organu odwoławczego, który odmówił wznowienia postępowania.

Jeden z egzaminatorów w pracy skarżącego ocenił zachowanie wymogów formalnych jako prawidłowe oraz sformułowanie wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji jako prawidłowe. Wskazał na brak zarzutu naruszenia art. 149 k.p.a. oraz na powołanie niewłaściwych przepisów w sprawie, tj. art. 140 k.c.. Stwierdził prawidłowo podniesiony zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a także § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. i art. 138 k.p.a. oraz art. 144 k.p.a.

Na skutek wniesionego odwołania egzaminator ten zmienił ocenę cząstkową z oceny niedostatecznej na ocenę dostateczną. Egzaminator uznał, iż sam fakt niepodniesienia zarzutów naruszenia najistotniejszych przepisów dotyczących wznowienia postępowania w sytuacji sformułowania zarzutu naruszenia art. 145, art. 138 i art. 144 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, nie może stanowić podstawy do negatywnej oceny zadania.

Drugi z egzaminatorów również ocenił zachowanie wymogów formalnych jako prawidłowe, wskazał na brak zarzutu naruszenia art. 149 k.p.a. i bezzasadne powołanie art. 140 k.c. Podkreślił natomiast prawidłowo sformułowany zarzut naruszenia art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, art. 138 k.p.a. i art. 144 k.p.a. Wskazał na nietrafny wniosek przeprowadzenia dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Organ podkreślił, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii, na jakim etapie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną następuje badanie legitymacji wnioskodawcy do złożenia takiego wniosku, w tym przymiotu strony, jest rozbieżne i zróżnicowane. Z treści uzasadnienia ocen cząstkowych egzaminatorów wynika, że podstawą oceny niedostatecznej było to, że ich zdaniem skarżący nie zarzucił naruszenia treści art. 149 k.p.a., czyli nie zarzucił, że organ przed wznowieniem postępowania rozstrzygnął o przyczynie wznowienia postępowania. Zdający oparł koncepcję swojej skargi na wykazaniu, że organy obu instancji nie zbadały wyczerpująco okoliczności faktycznych świadczących o tym, że skarżący ma interes prawny we wznowieniu postępowania. W świetle zapatrywań doktryny i poglądów orzecznictwa co do tego, w którym stadium postępowania następuje badanie legitymacji wnioskodawcy do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co wiąże się z badaniem interesu prawnego wnioskodawcy, zarzut egzaminatorów wobec zdającego, że nie wskazał na badanie przez organ przyczyny wznowienia bez wznowienia postępowania i naruszenie przez to przez organ art. 149 k.p.a. nie jest zdaniem organu słuszne, bowiem jest możliwe i aprobowane badanie przed wznowieniem postępowania, czy wnioskodawca posiada interes prawny. Jeśli tak, to po wznowieniu postępowania badana jest tylko przesłanka nieuczestniczenia w postępowaniu bez własnej winy. Oznacza to, że brak zarzutu naruszenia art. 149 k.p.a. nie może stanowić podstawy wystawienia oceny niedostatecznej.

Zdaniem organu błędy popełnione przez skarżącego w sporządzonej skardze nie mogą przesądzać o ocenie niedostatecznej, zwłaszcza w kontekście ustawowej zasady różnicowania oceny pozytywnej i w konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż praca skarżącego z zakresu prawa administracyjnego zasługuje na ocenę pozytywną.

Z uwagi jednak na nieuwzględnienie odwołania odnośnie oceny z zakresu prawa cywilnego skarżący nie mógł uzyskać pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

W skardze na powyższą uchwałę skarżący wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 ustaswy o radcach prawnych poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym: zaniechanie wyjaśnienia sposobów interpretacji art. 362 k.c. przyjmowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych oraz sformułowanie wadliwych zarzutów wobec zawartych w pracy zdającego: wniosku o zasądzenie odsetek, wniosku o zasądzenie kosztów procesu, określenia zakresu zaskarżenia wyroku I instancji;

- art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że praca skarżącego z części trzeciej egzaminu radcowskiego zasługuje na ocenę negatywną, a to na skutek wadliwego uznania przez Komisję II Stopnia, że zastosowana przez skarżącego interpretacja art. 362 k.c. jest nieprawidłowa, podczas gdy interpretacja ta jest w praktyce stosowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych, jak również przyjmowana w doktrynie;

- art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że decyzja skarżącego o braku postawienia w pracy z części trzeciej egzaminu radcowskiego zarzutu naruszenia art. 445 § 1 k.c. może być postrzegana w świetle kryteriów, o których mowa w art. 36 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jednocześnie jako spełnienie jednego z kryteriów oceny (prawidłowa wykładnia przepisów) oraz niespełnienie innego kryterium oceny (brak działania w interesie reprezentowanej strony);

- art. 36a ust. 2 i art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji poprzez dokonanie oceny opracowanego przez skarżącego zadania z części trzeciej egzaminu radcowskiego w oparciu o kryteria niewskazane w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, tj. kryteria określone w "opisie istotnych zagadnień", który to dokument został opracowany na podstawie przepisu § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułów aktów prawnych wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej określonej w art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych;

- art. 366 § 1 ustawy o radcach prawnych i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez utrzymanie w mocy uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w [...].

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. jej uchylenie.

Egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. (art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych.

Stosownie do art. 365 ust. 2 powołanej ustawy o radcach prawnych, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Każdy z egzaminatorów sprawdzający pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie oceny cząstkowej. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów przy czym oceny pozytywne w zależności od ich średniej wskazanej w art. 365 ust. 4 powołanej ustawy to celująca, bardzo dobra, dobra, dostateczna zaś ocena negatywna - niedostateczna wystawiana jest wówczas, gdy średnia arytmetyczna wystawionych ocen, tak jak w tym przypadku, wynosi poniżej 3.0.

Podkreślić przy tym należy, iż uchwały Komisji Egzaminacyjnej wydane w warunkach uznania administracyjnego, oparte na ocenie egzaminatorów dokonanej na podstawie wyżej powołanych przepisów korzystają ze swoistego luzu decyzyjnego, co oznacza, iż sądowa kontrola uchwał podejmowanych przez Komisje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego polega na zbadaniu, czy organ dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował materiałem dowodowym uzasadniającym przyjęte rozstrzygnięcie i czy dokonał wszechstronnej oceny wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych bez przekroczenia zasadny swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uwzględniony w sposób prawidłowy w ustaleniach organu wskazuje na to, iż wbrew twierdzeniu skarżącego został rozpatrzony zgodnie z regułą wyrażoną w art. 77 § 1 k.p.a. i posłużył wyjaśnieniu stanu faktycznego w takim zakresie, który do podjęcia zaskarżonej uchwały był wystarczający, zaś motywy rozstrzygnięcia objętego uchwałą zostały wskazane przez organ w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Podnieść przy tym należy, iż stosownie do art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych do sądu należy kontrola zaskarżonego aktu pod względem zgodności z regułami procedury administracyjnej i przepisami prawa materialnego, co oznacza, że sąd administracyjny nie został wyposażony przez ustawodawcę w uprawnienie czynienia własnych ustaleń faktycznych.

Podkreślenia wymaga, iż ocena prac egzaminacyjnych winna być dokonana z uwzględnieniem przesłanek wymienionych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Opis istotnych zagadnień służy wyłącznie jako wzorzec poprawnego rozwiązania zadania obejmujący standardowe wymogi w zakresie profesjonalizmu pełnomocnika i jako taki, nie stanowi normatywnego kryterium oceny prac. W okolicznościach sprawy przypisywanie opisowi istotnych zagadnień takiego charakteru i wiązanie z tym zarzutu naruszenia przez organ przepisów powołanej ustawy nie znajduje uzasadnienia.

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika bowiem, iż to nie opisem istotnych zagadnień kierował się organ dokonując oceny sprawy w jej całokształcie, a przesłankami, o których mowa w art. 365 ust. 2 cyt. ustawy. Stosownie do art. 364 ust. 1 powołanej ustawy egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania.

Zdaniem Sądu koncepcja rozwiązania kazusu egzaminacyjnego z prawa cywilnego zaproponowana przez skarżącego nie jest prawidłowa z uwagi na przyjęcie, że zarówno sprawca zdarzenia opisanego w przedmiotowym stanie faktycznym, jak i powódka za spowodowaną szkodę odpowiadają na zasadzie winy. W takim ujęciu nieodzowną przesłanką przyjęcia przyczynienia się poszkodowanego jest jego zawinienie. Koncepcja skarżącego zawiera zatem sprzeczność, nie można przyjąć przyczynienia się powódki do powstania szkody, a jednocześnie negować jej winy chociażby nieumyślnej. Skarżący słusznie kwestionował miarkowanie zadośćuczynienia przez sąd I instancji, nie sformułował jednak co tej kwestii prawidłowego zarzutu, tym samym nie można zgodzić się z zarzutami skargi dotyczącymi prawidłowości zastosowania art. 362 k.c.

We wnioskach apelacji zasadne było natomiast żądanie: zmiany pkt I wyroku co do daty, od której zasądzono odsetki ustawowe - prawidłowa data to 17 czerwca 2008 r., pkt III wyroku przez zasądzenie kwoty 20 000 wraz z odsetkami od dnia doręczenia odpisu pozwu pozwanej; pkt V przez przyznanie kosztów zastępstwa w wysokości wskazanej w § 6 rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Ponadto należało wnieść o zasądzenie kosztów zastępstwa za II instancję.

W świetle powyższego organ zasadnie uznał, że praca nie mogła zostać oceniona pozytywnie. Istota i charakter egzaminu radcowskiego obligują zatem do tego, by rozwiązanie zadania egzaminacyjnego, w tym zadania z prawa cywilnego zostało dokonane w sposób wskazujący na to, iż kandydat do zawodu radcy prawnego ma przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania tego zawodu.

Wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej i zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 oraz art. 2 ustawy o radcach prawnych (art. 4 ust. 1 Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe, art. 6 ust. 1 Zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami, art. 7 Pomocą prawną jest w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe, art. 2 Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana.)

Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za słuszne należy uznać stanowisko Komisji II stopnia, która poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydata, wskazane w sposób prawidłowy i zasadny zakwalifikowała jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę.

Obszerne i wyczerpujące, a przy tym trafne, wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy z zakresu prawa cywilnego sporządzonej przez skarżącego.

Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności i uznać należy, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Zarzuty skargi co do wadliwości tej oceny są nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.