Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 159/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 169 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 159/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r., sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości za lata 2013 – 2014 - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 17 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: O.p.) utrzymało w mocy postanowienie nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 18 sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości za lata 2013-2014.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 12 marca 2014 r. J.G. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Prezydenta Miasta o "ustalenie na nowo wysokości podatku od nieruchomości" oraz o "skorygowanie podatku od nieruchomości już wymierzonego za lata ubiegłe, zwrot nadpłaty lub zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych należności podatkowych". Podanie skarżącej dotyczyło podatku od nieruchomości za miejsce postojowe w garażu podziemnym w budynku przy ul. P. w K. w związku z niewłaściwie przyjętą powierzchnią użytkową garażu. Skarżąca podniosła, że wysokość miejsca postojowego nr 81, które jest jej przydzielone w ramach podziału nieruchomości wspólnej, jest mniejsza niż 2,20 m z uwagi na umiejscowienie rury wentylacyjnej, a zatem podatek powinien wynosić 50% dotychczasowej kwoty.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. Prezydent Miasta K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaconego podatku od nieruchomości za lata 2013-2014. Organ wskazał, że podatek od nieruchomości dotyczący ww. przedmiotu opodatkowania został ustalony za lata 2013 i 2014 decyzjami Prezydenta Miasta K. z dnia 10 stycznia 2013 r. i 11 stycznia 2014 r. Sporny przedmiot opodatkowania został przyjęty przez organ na podstawie danych z ewidencji gruntów oraz złożonej przez skarżącą "Informacji o nieruchomościach osób fizycznych" jako udział 1/83 części lokalu niemieszkalnego LNM1 o pow. użytkowej 1852,83 m2, tj. o pow. 22,32 m2. Organ wskazał, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z umiejscowieniem rury wentylacyjnej nad miejscem postojowym nr 81 nie wskazują, by wysokość tej części lokalu była mniejsza niż 2,20 m – organ stwierdził, że okablowania i instalacje nie stanowią bowiem trwałego elementu konstrukcji stropu. Organ stwierdził ponadto, że decyzje ustalające skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2013-2014 są ostateczne, co zaś oznacza, że w takim złożenie wniosku o zwrot nadpłaty przypadku jest nieskuteczne.

W zażaleniu na to postanowienie, skarżąca stwierdziła, że odmowa wszczęcia postępowania i brak decyzji w sprawie obniżenia podatku od nieruchomości wstecz i na przyszłość jest bezzasadna. Skarżąca wskazała, że jej miejsce postojowe z uwagi na lokalizację rury wentylacyjnej nie jest w pełni funkcjonalne. Zdaniem skarżącej, instalacja ta jest ściśle związana z całą nieruchomością jako jej część składowa – w ocenie skarżącej brak tej instalacji zagroziłby bezpieczeństwu i zdrowiu mieszkańców, jak również funkcjonalności budynku, który bez niej nie zostałby dopuszczony do użytkowania.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy ww. postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne oraz zapatrywania prawne organu pierwszej instancji. Wskazał przy tym, że decyzje podatkowe z dnia 10 stycznia 2013 r. i 11 stycznia 2014 r. mają charakter konstytutywny i organ podatkowy pozostaje nimi związany. Toteż w ocenie Kolegium, zmiana wysokości podatku ustalonego tymi decyzjami może nastąpić tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych trybów określonych w O.p., jak wznowienie postępowania czy stwierdzenie nieważności decyzji. W innym trybie organ podatkowy nie może weryfikować prawidłowości ww. decyzji. Kolegium wskazało ponadto, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jedynie w przypadku, w którym zobowiązanie podatkowe powstawało z mocy prawa. Wobec czego w ocenie organu drugiej instancji prawidłowo odmówiono wszczęcia spornego postępowania podatkowego.

Pismem z dnia 2 stycznia 2015 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. W jej motywach skarżąca podniosła kolejne argumenty związane z ustaleniem prawidłowej wysokości jej miejsca postojowego.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, jednak w inny sposób niż zarzucany przez skarżącą.

Należy bowiem zauważyć, że kontrolowane postępowanie zostało wszczęte na skutek pisma skarżącej z dnia 12 marca 2015 r., oznaczonym jako: "Wniosek o obniżenie podatku za miejsce postojowe". W ocenie Sądu dla jasności wywodu wypada w tym miejscu przytoczyć in extenso treść wspomnianego pisma: "Niniejszym pismem wnoszę o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia na nowo wysokości podatku od nieruchomości, a mianowicie o obniżenie podatku od miejsca postojowego nr 81 w garażu podziemnym w bloku przy ul. P., które jest moją własnością do wysokości 50 %. Udział, który na mnie przypada w nieruchomości wspólnej i którym władam na wyłączność wskazuje na miejsce oznaczone nr 81. Miejsce to ma wysokość poniżej 2,20 m, ponieważ jest ograniczone urządzeniem infrastruktury technicznej (rura wentylacyjna), co w sposób znaczny ogranicza sposób użytkowania, mianowicie nie wszystkie pojazdy mają możliwość zaparkowania w tym miejscu. Zgodnie z przepisami prawa budowlanego za lokal o wysokości do 2,20 m podatek ten winien wynosić 50 %. Jednocześnie wnoszę o skorygowanie podatku od nieruchomości już wymierzonego za lata ubiegłe, zwrot nadpłaty lub zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych należności podatkowych." Sąd zauważa w tym miejscu, że analiza samej treści tego pisma prowadzi do wniosku, że intencją skarżącej może być: 1) przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia na nowo aktualnie określonej wysokości podatku od nieruchomości oraz "jednocześnie" 2) skorygowanie (stwierdzenie nadpłaty) podatku od nieruchomości już wymierzonego za lata ubiegłe, zwrot nadpłaty lub zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych należności podatkowych.

Tymczasem w reakcji na ten wniosek, na kolejnych etapach postępowania organy w różny sposób określały przedmiot kontrolowanego postępowania. W postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia 10 kwietnia 2014 r. (k. 12) wskazano, że rzecz ma "związek z wnioskiem w sprawie stwierdzenia nadpłaty za nieruchomość położoną przy ul. P.". Z kolei w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia 18 sierpnia 2014 r. wskazano, że organ odmawia wszczęcia postępowania "w sprawie zwrotu nadpłacongo podatku od nieruchomości za lata 2013-2014 za miejsce postojowe nr 81 w garażu podziemnym położonym przy ul. P. w K.". Także w zaskarżonym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, organ ten przeszedł do porządku nad precyzyjnym ustaleniem przedmiotu postępowania podatkowego, akceptując bez zastrzeżeń ustalenia poczynione w tym zakresie przez Prezydenta Miasta K.

Warto w tym miejscu podkreślić, że niespójność między treścią pierwotnego wniosku skarżącej z dnia 12 marca 2014 r. a przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji dostrzegła sama skarżąca w zażaleniu na to postanowienie. Wskazała w nim bowiem, że "odmowa wszczęcia postępowania i brak decyzji w sprawie obniżenia podatku od nieruchomości wstecz i na przyszłość jest bezzasadna". Zasygnalizowała tym samym, że Prezydent Miasta K. nie odniósł się w ogóle do części jej żądania ("brak decyzji w sprawie obniżenia podatku"). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie dostrzegło jednak tej subtelności. Co równie istotne, na odnalezienie rzeczywistej treści wniosku skarżącej z dnia 12 marca 2014 r. może mieć również wpływ data wystąpienia z tym pismem. Zostało ono bowiem skierowane do organu zaledwie 19 dni po doręczeniu skarżącej decyzji nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 11 stycznia 2014 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2014 r. Zdaniem Sądu, okoliczności te mogą sugerować, że pierwszy akapit wniosku z dnia 12 marca 2014 r. dotyczył kontroli instancyjnej (ewentualnie zastosowania nadzwyczajnego trybu rektyfikacji) decyzji podatkowej dotyczącej podatku od nieruchomości za rok 2014. Trudno bowiem uznać, że skarżąca zwracała się do organu o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości za rok 2014, skoro jak wynika z zalegającej w aktach sprawy karty kontowej (k. 19) w dniu 12 marca 2014 r. skarżąca nie uiściła jeszcze pierwszej raty podatku od nieruchomości za rok 2014 (terminem płatności pierwszej raty tego podatku był 15 marca). Nie mogła zatem wystąpić o stwierdzenie nadpłaty i zwrot podatku, którego jeszcze nie uiściła.

Niemniej jednak z samego brzmienia pisma skarżącej z dnia 12 marca 2014 r. nie można było odczytać precyzyjnej treści żądania skarżącej. Użyte przez nią sformułowania nie pozwalały – w ocenie Sądu – na przyjęcie ponad wszelką wątpliwość, że przedmiotem jej wniosku był po prostu zwrot nadpłaconego podatku od nieruchomości za lata 2013-2014.

Należy zatem wskazać, że pismo skarżącej z dnia 12 marca 2014 r. stanowi podanie w rozumieniu art. 168 § 1 O.p. Zgodnie z art.168 § 2 O.p., podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Zauważa się przy tym, że wymogiem formalnym podania w postępowaniu podatkowym nie jest określenie żądania w jakikolwiek sposób, ale tylko precyzyjne przedstawienie treści żądania (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 459/11; LEX nr 1131708). Z kolei stosownie do art. 169 § 1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że inicjatywa w zakresie ustalenia precyzyjnej treści żądania strony leży niepodzielnie po stronie organu, a to z uwagi na konieczność zagwarantowania stronie postępowania należytego rozpoznania przedstawionej przez nią sprawy. Rzeczą więc organu jest niejako ułatwienie stronie precyzyjnego sformułowania w piśmie procesowym zamysłu leżącego u podstaw wniesienia pisma. Praktyka, bowiem wskazuje, że wielokrotnie pisma wnoszone do organów są zredagowane niezręcznie, niedbale bądź niezrozumiale. W takich przypadkach, powinnością organu jest niejako "odkodowanie" intencji strony i temu służy właśnie norma zawarta w art. 169 O.p. (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 czerwca 2011r., sygn. akt I SA/Go 297/11; LEX nr 1149976). Zatem w postępowaniu podatkowym nie może mieć miejsca przerzucanie na stronę negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego wyartykułowania przez nią swego żądania bez uprzedniego zadośćuczynienia wymogom proceduralnym wskazanym w treści art. 169 O.p. (zob. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 801/10; LEX nr 1151387).

W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania podatkowego, organy obu instancji nie podjęły żadnych kroków w celu precyzyjnego ustalenia rzeczywistej treści żądania skarżącej, pomimo niejednoznacznej treści jej podania z dnia 12 marca 2014 r. To zaś oznacza, że w kontrolowanym postępowaniu podatkowym doszło do naruszenia art. 169 § 1 O.p. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. środek ten zastosowano również względem rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji, albowiem jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organy podatkowe w pierwszej kolejności wyjaśnią rzeczywistą treść żądania (żądań) skarżącej wyrażonego w piśmie z dnia 12 marca 2014 r. i w oparciu o te ustalenia przeprowadzą rzeczowe postępowanie podatkowe na podstawie adekwatnych przepisów prawa. W szczególności organy odnosząc się do rzeczywistej treści żądania, pouczą stronę o przysługujących jej możliwościach wzruszania ostatecznych decyzji. Skarżąca wyrażała bowiem w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego stanowisko, że organy nie wiedziały o rzeczywistych parametrach miejsca postojowego. Może to sugerować, że skarżąca w rzeczywistości domagała się wszczęcia postępowania zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznych decyzji i dopiero w konsekwencji zwrotu nadpłaconego podatku.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji.