Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 408/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58, art. 44,  art.7
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 września 2022 r. sprawy ze skargi K. U. na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Pismem z dnia 23 grudnia 2021 r. adw. E. A. działając w imieniu K. U. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty G. z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości stanowiących własność K. U..

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu 22 grudnia 2021 r., po uprzednim uzyskaniu wiadomości od klienta o wpisie w księdze wieczystej, otrzymała informację ze Starostwa, iż wpis został dokonany na podstawie decyzji, której nie zaskarżyła, albowiem przesyłka została zwrócona Starostwu z adnotacją nie podjęto w terminie. Podniosła, że od dwóch lat regularnie odbiera kierowaną do niej korespondencję za pośrednictwem listonosza lub w siedzibie Poczty Polskiej w N.. Czyniła to również w okresie awizowania, zatem niemożliwe jest by nie podjęła przesyłki w terminie. Dodatkowo wyjaśniła, że zwróciła się do Starostwa w G. o nadesłanie numeru przesyłki, kserokopii koperty, co uczyniono, wobec czego w dalszej kolejności złożyła reklamację w siedzibie Poczty Polskiej. Poinformowała również, iż nie jest to pierwsza sytuacja, w której przesyłka została zwrócona do nadawcy bez uprzedniej awizacji lub wydania w siedzibie Poczty Polskiej w N., za co podmioty odpowiedzialne dokonały stosownych przeprosin na piśmie. Mając na uwadze powyższe podała, że przyczyna uchybienia terminu wynikała nie z winy strony lub jej pełnomocnika, lecz z przyczyn obiektywnych. Wobec tego - jej zdaniem- jako konieczne i uzasadnione jawi się przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.

Jednocześnie w piśmie tym zaskarżyła przedmiotową decyzję w całości przedstawiając zarzuty oraz argumentację na ich poparcie.

2. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej "k.p.a.") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty G. z dnia [...] marca 2021 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ zacytował treść art. 58 k.p.a. i wskazał, że w świetle tego przepisu, organ rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu powinien ocenić, czy uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W doktrynie jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przywrócenie terminu może nastąpić w bardzo szczególnych okolicznościach. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 3674/19 wskazał jednoznacznie, że "(...) Przyczyna uchybienia terminu musi być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie decyzji (...)".

Dalej powołując się na treść art. 44 k.p.a. wyjaśnił, że decyzja Starosty została doręczona pełnomocnikowi w dniu 15 kwietnia 2021 r. (dowód: list nadany w Polskiej Placówce Pocztowej w G. 31 marca 2021 r. - śledzenie przesyłek, potwierdzający jego zwrot do nadawcy w dniu 16 kwietnia 2021 r.). W treści pouczenia zawartego w decyzji Organu I instancji wskazano, iż odwołanie wnosi się do Wojewody, za pośrednictwem Starosty G. w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Powołany w pouczeniu termin upłynął w dniu 29 kwietnia 2021 r.

Zdaniem Wojewody, w realiach niniejszej sprawy, wobec faktu prawidłowego nadania przesyłki pocztowej, na adres wskazany przez pełnomocnika, uznać należało, że decyzja Starosty została doręczona prawidłowo. Przy czym przesyłka listowa zawiera numer nadawczy, a także datowniki potwierdzające jej wpływ w Polskiej Placówce Pocztowej w N.. Poza tym daty znajdujące się na ww. datownikach potwierdzają, iż wpłynęła do N. w dniu 1 kwietnia 2021 r. i w tym dniu pierwszy raz była awizowana, a także że została odesłana w dniu 16 kwietnia 2021 r., tj. po upływie 14 dni, zgodnie z przepisami k.p.a.

Dalej Organ podkreślił, że dołączony do wniosku o przywrócenie terminu załącznik potwierdzający złożenie reklamacji w placówce. Poczty Polskiej nie stanowi dowodu świadczącego o nieprawidłowym doręczeniu ww. decyzji z przyczyn wyżej wskazanych.

Niezależnie od powyższego nadmienił, że pismo Starosty z 16 marca 2021 r., stanowiące zawiadomienie o zebraniu w niniejszej sprawie dowodów i materiałów, zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 17 marca 2021 r., co potwierdzałoby, że Operator Pocztowy w sposób prawidłowy doręczał wcześniejszą korespondencję w sprawie. Zgodzić należy się także z Organem I instancji, który w piśmie z 11 stycznia 2022 r., wyraził wątpliwość co do braku zaniechania ze strony pełnomocnika K. U. w zakresie podejmowanych przez niego czynności w sprawie, w interesie i na rzecz swojego mocodawcy. Wywiódł, że skoro powołane zawiadomienie zostało odebrane w dniu 17 marca 2021 r., a zawarte w nim pouczenie wskazywało, iż można zapoznać się z aktami sprawy w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, tym samym należało spodziewać się, iż po upływie podanego terminu organ wyda stosowną decyzją. Tymczasem pełnomocnik dopiero w grudniu 2021 r., a więc po upływie dziewięciu miesięcy od otrzymania ww. zawiadomienia, podjął działania zmierzające do uzyskania jakichkolwiek informacji o stanie sprawy.

W końcowej części uzasadnienia Organ stwierdził, że wobec przytoczonych okoliczności należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty, co oznacza, że brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

3. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem K. U. (dalej "Skarżący" lub "Strona"), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 58 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie mimo istnienia wynikających z niego przesłanek,

- art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnego w sytuacji, gdy przyczyna uchybienia terminowi wynikała z przyczyn obiektywnych, niezależnych od strony i jej pełnomocnika.

W oparciu o powyższe zarzuty Strona wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz nadanie sprawie biegu.

W argumentacji Skargi Skarżący wskazał, że w świetle aktualnej linii orzeczniczej okolicznością wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu jest m.in. nieprawidłowe doręczenie pisma. Z kolei obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, tj. uwiarygodnienie, a nie udowodnienie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Zdaniem Skarżącego, w okolicznościach niniejszej sprawy została uprawdopodobniona przyczyna zaniechania złożenia odwołania – brak doręczenia decyzji przez operatora Poczty Polskiej, potwierdzona złożoną reklamacją.

3. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

4. Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym rozstrzygające sprawę co do istoty.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona według powyższego kryterium, doprowadziła Sąd do uznania, że akt ten odpowiada prawu.

5. Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Wojewody, w którym po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika działającego w imieniu Skarżącego, odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty G. z dnia [...] marca 2021 r.

6. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

W świetle omawianego przepisu warunkiem koniecznym dla przywrócenia terminu do złożenia odwołania jest złożenie prośby z jednoczesnym wniesieniem odwołania i uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy odwołującego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy

w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 648/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1793/20, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 792/20, wszystkie przywoływane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Wskazuje się także, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13, dostępne j.w.). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (np. wyroki NSA z dnia 1 czerwca 2022 r. sygn. akt II FSK 1091/21 czy z dnia 14 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3265/15, dostępny j.w.).

7. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Organ jako powód odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazał na nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Odnosząc się do argumentacji wniosku o przywrócenie terminu wywiódł, że decyzja Starosty G. została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Skarżącego w trybie przepisów art. 44 k.p.a. w dniu 15 kwietnia 2021 r., zaś reklamacja w placówce Poczty Polskiej nie może stanowić o nieprawidłowości jej doręczenia. Zdaniem Sądu, stanowisko to zasługuje na akceptację.

8. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że w art. 44 § 1 - 4 k.p.a. uregulowana została kwestia tzw. fikcji doręczenia, stwarzająca domniemanie skutecznego doręczenia pisma w razie braku możliwości jego doręczenia w sposób wskazany w art. 42 k.p.a. (doręczenie zasadnicze - adresatowi) i w art. 43 k.p.a. (doręczenie zastępcze - za pokwitowaniem do rąk osób wymienionych w tym przepisie)

Stosownie do art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. W przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ, pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy/miasta (art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.).

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3), natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 44 § 4).

Analiza adnotacji umieszczonych na przesyłce zawierającej decyzję oraz wydruku śledzenia przesyłek potwierdza ustalenia Organu, że przesyłka została wysłana w dniu 1 kwietnia 2021 r. na adres kancelarii pełnomocnika Skarżącego i w tym samym dniu była awizowana. Pozostała w urzędzie pocztowym przez okres kolejnych 14 dni, zaś jej zwrot miał miejsce w dniu 16 kwietnia 2021 r., co oznacza, że skutek doręczenia nastąpił z dniem 15 kwietnia 2021 r.

Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że wszelkie adnotacje poczty na zwróconej przesyłce - zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - mają walor dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) (por. wyroki NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 123/11, z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 11/11 czy postanowienie NSA z 4 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 419/10, dostępne j.w.). Tymczasem przesyłka zawiera zarówno numer nadawczy a także datowniki potwierdzające jej wpływ, awizo i zwrot, stąd dla obalenia skuteczności doręczenia zastępczego nie jest wystarczające samo twierdzenie Skarżącego, że przesyłka została zwrócona do nadawcy bez uprzedniej awizacji lub podjęcia próby jej wydania. Także podniesiona okoliczność, że wcześniej dochodziło do nieprawidłowości ze strony pracowników poczty nie może stanowić uzasadnienia, jakoby taka sytuacja miała miejsce również i w tym przypadku. Nawet złożenie w dniu 23 grudnia 2021 r. pisma reklamacyjnego z powołaniem się na powyższe okoliczności nie jest wystarczające. Istotna jest bowiem odpowiedź na reklamację potwierdzająca jej zasadność, a ta - pomimo upływu terminu na jej rozpatrzenie – nie została przez Skarżącego, ani jego pełnomocnika nadesłana. Dostrzec należy, że wprawdzie domniemanie dokumentu urzędowego może być obalone. Jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące. Z całą pewnością obalenie domniemania nie może nastąpić wyłącznie w oparciu o oświadczenie Strony zawarte w piśmie reklamacyjnym. Zasadnie zatem wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wystąpienie z reklamacją nie może być traktowane jako dowód potwierdzający fakt nieprawidłowego doręczenia.

8. Sąd podziela także argumentację Organu odnoszącą się do zaniechań pełnomocnika w zakresie podejmowanych przez niego czynności na rzecz swojego mocodawcy. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych pełnomocnik w dniu 17 marca 2021 r. otrzymał informację o prawach przysługujących stronie przed wydaniem decyzji w której podano, że z aktami sprawy można zapoznać się w terminie 7 dni. W konsekwencji powinien mieć świadomość, że w niedługim czasie zostanie wydana decyzja. Jednakże kwestią tą zainteresował się dopiero po upływie dziewięciu miesięcy, co dowodzi, że do uchybienia terminu doszło w wyniku co najmniej niedbalstwa, czy też braku należytej staranności. Od profesjonalnego pełnomocnika wymagany jest większy miernik staranności, wobec czego winien on szczególnie dbać o interesy swojego mocodawcy. Przy czym uchybienia pełnomocnika obciążają bezpośrednio Skarżącego i są traktowane jako jego zaniedbanie, stąd nie mogą usprawiedliwiać przywrócenia terminu.

9. W świetle powyższych rozważań nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skargi, aby w okolicznościach niniejszej sprawy uchybienie terminu do wniesienia odwołania wynikało z przyczyn obiektywnych, niezależnych od Strony i jej pełnomocnika. To z kolei oznacza, że zasadnie Organ wywiódł, iż nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Z tych też względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7 i art. 58 k.p.a.

10. W tym stanie rzeczy, z uwagi na bezzasadność podniesionych przez Skarżącego zarzutów, przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.