Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 51/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 80 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej "GDOŚ"), po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez: 1) A. G. oraz 2) Stowarzyszenie "[...]" (dalej "Stowarzyszenie"), reprezentowane przez radcę prawnego M. B., od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej "RDOŚ") z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pn. "Budowa nowego przebiegu drogi wojewódzkiej nr [...]", orzekł w następujący sposób:

- w pkt 1 – 4 uchylił decyzję RDOŚ w części, jednocześnie reformując ją w uchylonym zakresie;

- w pkt 5 utrzymał decyzję RDOŚ w mocy (w zakresie nie ujętym we w/w pkt 1 – 4).

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez GDOŚ zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r., przedstawia się następująco:

1. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. RDOŚ określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Budowa nowego przebiegu drogi wojewódzkiej nr [...]" (dalej "planowane przedsięwzięcie/droga").

2. A. G. (strona postępowania z racji posiadania nieruchomości położonych w sąsiedztwie planowanej drogi) oraz Stowarzyszenie (organizacja ekologiczna – uczestnik postępowania na prawach strony), reprezentowane przez radcę prawnego M. B., wnieśli do GDOŚ odwołania od decyzji RDOŚ. Pełnomocnik Stowarzyszenia zakwestionował w odwołaniu prawidłowość wariantowania planowanego przedsięwzięcia, wskazując że w raporcie przeanalizowano wyłącznie dwa warianty przedsięwzięcia i to w przebiegu wynikającym z zapisów planistycznych, pomijając natomiast całkowicie analizę wariantu społecznego, który Stowarzyszenie przedłożyło w 2013 r. Oznacza to, iż przy wariantowaniu inwestycji nie uwzględniono interesów innych osób poza inwestorem. Powyższe stanowi o naruszeniu przez RDOŚ art. 66 ust. 1 pkt 5-7 oraz art. 80 ust. 2 ustawy ocenowej.

III. Rozpatrzywszy w/w odwołania od decyzji środowiskowej organu I instancji, GDOŚ orzekł, jak wskazano na wstępie, uzasadniając orzeczenie odwoławcze w następujący sposób:

1. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ określa warunki realizacji przedsięwzięcia w wariancie wnioskowanym przez inwestora, lub, jeśli zachodzą ku temu przesłanki, odmawia określenia tych warunków. Jeśli więc w odniesieniu do wariantu proponowanego przez inwestora nie zachodzą okoliczności wykluczające możliwość wydania decyzji, np. przesłanki odmowy wydania decyzji, określone w art 80 ust. 2 i art 81 ustawy ooś, wówczas organ jest zobowiązany do określenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia w wariancie wskazanym we wniosku. Taka sytuacja miała właśnie miejsce w ocenianym postępowaniu, w którym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla wariantu I, wskazanego przez wnioskodawcę, po wykluczeniu, w toku oceny oddziaływania na środowisko, okoliczności uniemożliwiających wydanie decyzji dla tego wariantu.

Kwestia wyboru przez inwestora wariantów do analizy pozostaje tu poza zakresem postępowania. Ani Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], ani też Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie mają możliwości badania, jakimi przesłankami kierował się inwestor dokonując wyboru wariantów na etapie poprzedzającym wystąpienie o decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie ma więc znaczenia dla sprawy, iż przebieg wariantów wynikał z zapisów planistycznych - istotne jest to, czy warianty te spełniają wymogi określone w art 66 ust. 1 pkt 5 * ustawy ooś, co, w ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, ma miejsce.

Okoliczność, iż warianty były analizowane wcześniej pod kątem planistycznym, nie stanowi również naruszenia art. 80 ust. 2 ustawy ooś, którego treść najwyraźniej została źle zrozumiana przez radcę prawnego reprezentującego odwołujących się — przepis ten wskazuje na konieczność badania zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (lub braku naruszania jego ustaleń) oraz wskazuje przedsięwzięcia, dla których ten obowiązek nie istnieje. Nie można na jego podstawie wysuwać koncepcji, iż w stosunku do inwestora zabronione jest badanie w raporcie wariantów, które podlegały wcześniejszej analizie planistycznej.

Inwestor nie ma również obowiązku badania wariantów wskazanych w postępowaniu przez strony czy też organizacje ekologiczne. Wspomniana w odwołaniu Stowarzyszenia "[...]" okoliczność braku uwzględnienia w analizie wariantu społecznego, który stowarzyszenie wskazało inwestorowi w 2013 r. (poza tym, iż jest niemożliwa do zweryfikowania na podstawie akt sprawy, która wszczęta została w 2014 r.) pozostaje poza jej zakresem.

2. Jeśli zaś chodzi o poprawność raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w kontekście analizy wariantowej, to należy uznać, iż jest on prawidłowy. Zawiera elementy wyszczególnione w art 66 ust 1 pkt 5-7, co uzasadnione zostanie poniżej.

I tak, w rozdziale 6 raportu znajduje się opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Jak słusznie wskazuje skarżący przedstawiony w raporcie wariant II na ponad 80% długości nie różni się od wariantu I (preferowanego), a wariantowanie dotyczy końcowego odcinka na terenie gminy [...], okoliczność ta nie stanowi jednak podstawy do stwierdzenia wadliwości wariantowania. Taki sposób wariantowania jest dopuszczalny, a w wielu sytuacjach, szczególnie w terenie zabudowanym; gdzie uwzględniano uprzednio przedsięwzięcia w dokumentach planistycznych, niejednokrotnie jest jedynym możliwym wariantowaniem lokalizacyjnym. Wariant preferowany, choć bardziej ingerujący w tereny rolnicze (i mniej popierany przez społeczeństwo), jest zdecydowanie korzystniejszy pod względem przyrodniczym (nie wkracza w dolinę [...] i obszar Natura 2000 [...]), nie koliduje z zabytkowym układem urbanistycznym miasta [...] oraz zapewnia połączenie DW [...] z DK [...] i DK [...].

W rozdziale 7 raportu przedstawiono przewidywane oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, z uwzględnieniem m. in. oddziaływania na powietrze atmosferyczne, oddziaływania w zakresie hałasu i wibracji, oddziaływania na wody powierzchniowe i podziemne, urządzenia wodne, gleby, powstawanie odpadów, walory krajobrazowo-przestrzenne, florę i faunę, siedliska przyrodnicze i rośliny chronione, ichtiofaunę, herpetofaunę, ptaki, ssaki oraz formy ochrony przyrody.

Uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko, przedstawione zostało w rozdziale 8 raportu. Uwzględniono w nim elementy takie jak: ludzie, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, woda, powietrze, powierzchnia ziemi, klimat, krajobraz, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy oraz wzajemne oddziaływania między tymi elementami.

W toku postępowania Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], określił, na wniosek inwestora, zakres raportu, wskazując m. in. jako element wymagający szczegółowej analizy - analizę wariantów przedsięwzięcia polegających na oddaleniu inwestycji od rezerwatów przyrody "[...]" i "[...]" (odcinek drogi pomiędzy [...] a [...]). W raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (rozdział 6 raportu) wariant odsunięcia trasy od rezerwatów "[...]" i "[...]" opisany został jako rozważany, jednakże nie kontynuowano jego analizy, ze względu na konieczność przesunięcia drogi poza linię starorzecza [...]. W następstwie tego trasa musiałaby dwukrotnie przekraczać linie starorzecza, w tym przynajmniej raz na szerokim, dobrze zachowanym odcinku z otwartą taflą wody. W takim wariancie trasa przekraczałaby również dodatkowo rów, który jest dopływem starorzecza, oraz tereny zabudowane na wysokości miejscowości [...] — dwie do trzech linii zabudowy (droga nie była w takim przebiegu planowana, nie pozostawiono więc dla niej luk w zabudowie). Wariant ten niekorzystny byłby wic zarówno pod względem przyrodniczym, jak i społecznym, a biorąc pod uwagę, iż proponowany wariant I nie stanowi zagrożenia dla rezerwatów "[...]" i "[...]", należy uznać za poprawne wykluczenie tego wariantu z dalszej analizy.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ II instancji nie można zgodzić się z opinią co do braków w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Akta niniejszej sprawy, również w zakresie analizy wariantowej, stanowią, w ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, podstawę prawidłowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a zarzuty dotyczące wariantowania i zakresu raportu nie zasługują na uwzględnienie.

3. Kolejne zarzuty dotyczą analizy akustycznej oraz skumulowanych oddziaływań akustycznych. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wyjaśnić musi, iż w niniejszym przypadku analiza akustyczna na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter wstępny. Kwestie ochrony akustycznej będą bowiem rozważane w sposób finalny na etapie ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, czy pozwolenia na budowę, którą nałożono w punkcie 2 skarżonej decyzji. Jak wskazał organ I instancji w decyzji, ponowna ocena dotyczyć ma w szczególności zweryfikowania parametrów i lokalizacji planowanych do zastosowania rozwiązań technicznych ograniczających uciążliwość akustyczną na terenach chronionych. Na potrzeby oceny dokonana zostanie aktualizacja danych, na podstawie których modeluje się rozprzestrzenianie hałasu, tak aby określić parametry i lokalizację urządzeń ochrony przed hałasem w sposób zapewniający wymaganą przepisami ochronę akustyczną. Ponowna ocena będzie więc m. in. opierać się o zweryfikowaną prognozę mchu, zaktualizowaną zabudowę i sposób zagospodarowania terenu (m. in. w odniesieniu do działek [...] i [...], w km ok. 9+040); jak również kumulację oddziaływań. Uznać zatem trzeba, iż zarzuty w kwestii ochrony akustycznej są przedwczesne i nie mogą być uznane za zasadne.

4. Odpowiadając na ostatni zarzut, dotyczący braku uwzględnienia uwag społeczeństwa przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska przypomnieć musi, iż powinnością organu w trakcie postępowania z udziałem społeczeństwa jest rozpatrzenie wszystkich uwag i wniosków społeczeństwa, nie ma natomiast on obowiązku uwzględniania uwag, których nie uzna za zasadne. W niniejszym przypadku organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach nie uwzględnił żadnej uwagi, ani wniosku f złożonych przez mieszkańców, uznając, że raport o oddziaływaniu na środowisko odpowiada wymogom prawa; opisuje we właściwy sposób przedsięwzięcie i jego warianty; jak również generowane przez nie oddziaływania oraz planowane rozwiązania chroniące środowisko, które przeniesione zostały do sentencji decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] jako warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. Jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, organ I instancji uznał również, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 89 § 1 i 2 Kpa - zatem brak było zasadności przeprowadzenia otwartej rozprawy administracyjnej.

5. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po analizie akt sprawy, obejmującej w szczególności raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i treść złożonych przez społeczeństwo uwag, stwierdza, iż działanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w tym zakresie było poprawne. Organ I instancji rozpatrzył uwagi i opatrzył je uzasadnieniem (str. 15 decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]), a wybrane aspekty merytoryczne zostały również przedstawione w treści uzasadnienia przy omawianiu poszczególnych rodzajów oddziaływania generowanego przez przedsięwzięcie. Ocena dokonana przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w zakresie kwestii podniesionych przez społeczeństwo znajduje więc poparcie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, co wykazane zostanie poniżej.

I tak, jeśli chodzi o analizę wariantową i zastosowanie się w raporcie do zakresu określonego w postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], to wykazano już powyżej, iż działania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w tym zakresie są prawidłowe oraz zgodne z wymogami ustawowymi (str. 5-7 niniejszej decyzji).

W kwestii oddziaływań akustycznych, także skumulowanych, wykazano (na stronie 7 niniejszej decyzji), iż zagadnienia te na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie zostały rozstrzygnięte ostatecznie, dlatego też Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] nałożył na inwestora obowiązek ponownej oceny oddziaływania na środowisko (punkt 2 skarżonej decyzji). Przesłankami do nałożenia obowiązku ponownej oceny oddziaływania na środowisko mogą bowiem w szczególności być okoliczności takie jak: posiadane na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dane na temat przedsięwzięcia nie pozwalają wystarczająco ocenić jego oddziaływania na środowisko lub wymagają uszczegółowienia w ramach następczych decyzji inwestycyjnych, lub też ze względu na rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia oraz jego powiązania z innymi przedsięwzięciami istnieje możliwość kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie (art. 82 ust. 2 pkt 1-2 ustawy ooś). Dodać w tym miejscu również trzeba, iż na skutek ponownej oceny, zgodnie z zapisem art. 93 ustawy ooś, na inwestora nałożone zostaną dodatkowe obowiązki zapewniające pełną ochronę stronom narażonym na oddziaływanie przedsięwzięcia, takie jak m. in.: zmiana wymagań o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy ooś, czyli wymagań dotyczących ochrony środowiska, koniecznych do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania następczych decyzji inwestycyjnych, w szczególności w projekcie budowlanym; czy też obowiązki w zakresie zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Biorąc wiec pod uwagę warunki zawarte w skarżonej decyzji oraz nałożony w niej wymóg przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stoi na stanowisku, iż zarówno decyzja (poza zmianami wprowadzonymi w sentencji niniejszej decyzji, o których mowa będzie poniżej), jak i postępowanie * przeprowadzone przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (w tym także w zakresie udziału społeczeństwa i analizy uwag złożonych w terminie wyłożenia do wglądu akt sprawy, czy braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej) są prawidłowe.

Podsumowując, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie podzielił stanowiska odwołujących się, uznając zarzuty za bezzasadne.

6. Biorąc jednak pod uwagę, że kompetencje organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji, lecz do całościowej analizy akt sprawy oraz kontroli merytorycznej rozstrzygnięcia, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, badając sprawę, dostrzegł potrzebę doprecyzowania decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...].

W efekcie tej analizy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił punkt 1.2.49 decyzji organu I instancji i orzekł na nowo jego brzmienie, co zostało dokonane w punkcie 1 sentencji niniejszej decyzji i uzasadnione poniżej.

Nowe brzmienie punktu 1.2.49 decyzji, nadane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, wskazuje, by w skład nadzoru przyrodniczego wchodził także chiropterolog. Udział chiropterologa w pracach nadzoru przyrodniczego jest konieczny z uwagi na wyniki przeprowadzonej inwentaryzacji przyrodniczej, która wykazała w granicach oddziaływania przedsięwzięcia miejsca bytowania, jak i trasy migracji nietoperzy, takich jak: nocek rudy, karlik malutki, karlik większy, mroczek późny, borowiec wielki i mopek. Biorąc pod uwagę, iż planowana wycinka drzew i krzewów może negatywnie oddziaływać na te gatunki, konieczna jest kontrola chiropterologa przy realizacji warunków nałożonych decyzją. Szeroka wiedza z zakresu biologii i ekologii poszczególnych gatunków chiropterofauny, którą dysponować będzie ww. ekspert stanowi gwarancje bezpiecznego i skutecznego wykonywania prowadzonych w związku z realizacją przedsięwzięcia działań.

W warunku tym dodatkowo podkreślono, że do obowiązków nadzoru przyrodniczego należy kontrola realizacji warunków nałożonych przedmiotową decyzją, co zagwarantuje prawidłowe ich wykonanie. Do warunków tych, poza przykładowo podanymi w punkcie 1.2.49 decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], niewątpliwie powinny należeć także m. in. warunki nałożone w punktach 1.2.27, 1.2.28, 1.2.29, 1.2.32, 1.2.34, 1.2.37 oraz 1.2.38 tej decyzji.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił również punkty 1.3.2.2, 1.3.2.3 i 1.3.2.4 decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] i umorzył postępowanie w tym zakresie. Punkty te zawierały możliwe sposoby oznaczenia przeźroczystych ekranów akustycznych (odpowiednio w postaci: poziomych pasów o szerokości minimalnej 2 mm, rozmieszczonych co 28 mm; wzoru w postaci czarnych kropek o średnicy 0,8 cm w odległości 14 mm od siebie, całkowicie pokrywającego szybę, naniesionego metodą sitodruku oraz pionowych 2 cm linii rozmieszczonych w odległości nie większej niż 10 cm od siebie, złożonych z kropek czarnych lub czarnych i pomarańczowych). W efekcie dla planowanego przedsięwzięcia» przewiduje się jako jedyne rozwiązanie chroniące ptaki przed kolizjami z przezroczystymi ekranami akustycznymi zastosowanie nadruku na ekranach w formie pionowych pasów o szerokości 2 cm w odległości nie większej niż 10 cm od siebie (punkt 1.3.2.1 decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]).

Uchylenie zapisów w punktach 1.3.2.2, 1.3.2.3 i 1.3.2.4 decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] miało na celu wykluczenie możliwości zastosowania innych, niż pionowe pasy, rozwiązań zabezpieczających awifaunę. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] nie wskazał w decyzji dokładnie jakie konkretne zabezpieczenia w jakiej lokalizacji muszą zostać zastosowane. Pozostawienie przez organ I instancji otwartego katalogu rozwiązań dla jednego z kluczowych zabezpieczeń minimalizujących możliwość kolizji ptaków z przezroczystymi ekranami (skutkujących najczęściej wysoką śmiertelnością ptaków), było bowiem w ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska niewystarczające w celu zapewnienia odpowiedniego ograniczenia negatywnego oddziaływania tych konstrukcji na ornitofaunę. Przy tak newralgicznej kwestii środowiskowej nie może być wątpliwości co do skuteczności minimalizacji oddziaływań, skoro istnieją ku temu efektywne narzędzia - takie jak przyjęte do realizacji w obecnym kształcie decyzji środki ochronne w postaci pionowych pasów o szerokości 2 cm w odległości nie większej niż 10 cm od siebie, gwarantujące najwyższy poziom minimalizacji szkodliwego wpływu, jaki na awifaunę mogą mieć przezroczyste ekrany akustyczne.

IV. Pismem z dnia 11 września 2017 r. Stowarzyszenie wniosło do tut. Sądu skargę na decyzję GDOŚ z dnia [...] sierpnia 2017 r., podnosząc przeciwko orzeczeniu odwoławczemu następujące zarzuty:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 oraz art. 80 ust. 2 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,

2) naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

W uzasadnieniu w/w zarzutów skarga podniosła, co następuje:

(i) W postępowaniu środowiskowym wadliwie ograniczono się do oceny wyłącznie dwóch zaproponowanych przez inwestora wariantów planowanej drogi, pomijając wariant społeczny, zaproponowany przez Stowarzyszenie (skarga podtrzymuje tym samym stanowisko zajęte w odwołaniu od decyzji RDOŚ).

(ii) Wadliwie GDOŚ zastosował w sprawie jednocześnie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Tymczasem organ odwoławczy jest umocowany – na zasadzie alternatywy rozłącznej - do zastosowania przy rozpoznawaniu odwołania od decyzji organu I instancji albo art. 138 § 1 pkt 1 albo art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

V. W odpowiedzi na skargę, wniesionej pismem z dnia 29 grudnia 2017 r., GDOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję GDOŚ z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn. zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza GDOŚ wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 i 80 w związku z art.15 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji decyzję GDOŚ należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji GDOŚ prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było ustalenie na wniosek Inwestora, na podstawie art.71 ust.2 pkt 1 i nast. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach, środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, polegającego na budowie drogi wojewódzkiej. W ocenie organów obu instancji, rozpatrujących sprawę, wniosek Inwestora o ustalenie w/w uwarunkowań należało rozpatrzeć pozytywnie, aczkolwiek organ odwoławczy dostrzegł konieczność częściowego zreformowania decyzji środowiskowej organu I instancji.

W ocenie Sądu decyzja odwoławcza GDOŚ została wydana przedwcześnie, albowiem organ ten nie dokonał samodzielnego, tj. autonomicznego w stosunku do organu I instancji, rozpatrzenia uwag i wniosków stron postępowania, zgłoszonych w toku postępowania.

2. Tryb i zasady wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach regulują przepisy Działu V Rozdział 3 (art.71 – 87) ustawy ocenowej. Planowane przez inwestora przedsięwzięcie spełnia kryteria przedsięwzięcia zawsze mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, przewidzianego w §2 ust.1 pkt 32 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (budowa drogi ekspresowej). Dla realizacji tego rodzaju przedsięwzięcia wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy ocenowej). Z kolei w myśl art. 59 ust.1 pkt 1 w/w ustawy realizacja przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wymaga obligatoryjnie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W świetle art.3 ust.1 pkt 8 ustawy ocenowej przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego. Stosownie do powyższego, zgodnie z art.62 ust.1 ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu. W myśl art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Zasadniczym dowodem w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W art. 66 ust. 1 ustawy ocenowej ustawodawca wskazał, jakie niezbędne elementy powinien zawierać raport, jednakże znaczną część problemów związanych z charakterem prawnym raportu oraz jego znaczeniem dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w drodze wykładni rozwiązywało orzecznictwo sądowe. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań danego przedsięwzięcia. W konsekwencji, organy administracji mają obowiązek ocenić na podstawie art. 80 k.p.a. wartość dowodową raportu. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, że raport w tym zakresie może zostać uznany za niespełniający wymogów ustawowych (por.: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2213/13, wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13). Przeprowadzenie przez organ oceny materiału dowodowego nie może nosić cech dowolności. Aby ocena taka była swobodna tj. dokonana w granicach art. 80 K.p.a., a nie dowolna, musi być oparta na całokształcie materiału dowodowego, a ponadto nie może być traktowana wybiórczo (por. np: wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 464/13).

3. Co do zasady Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że: (-) przedłożony przez Inwestora raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w wyczerpujący i kompletny sposób przedstawia w/w oddziaływanie w odniesieniu do planowanego przedsięwzięcia, (-) ustalenia w/w raportu upoważniają do stwierdzenia, że w/w inwestycja winna zostać zrealizowana w Wariancie I (preferowanym przez Inwestora).

3.1. Należy w tym kontekście odnotować, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 5 lit.a i b ustawy ocenowej formułuje wymóg, aby przedłożony przez inwestora raport oddziaływania na środowisko przedstawiał opis wariantów, uwzględniający szczególne cechy planowanego przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: 1) wariant proponowany przez wnioskodawcę, 2) racjonalny wariant alternatywny, 3) wariant najkorzystniejszy dla środowiska).

W raporcie Inwestor zaproponował dwa warianty, tj.:

1) Wariant I (preferowany przez Inwestora), w którym trasa drogi przebiega w liniach rozgraniczających pas drogowy wyznaczony w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego na terenie Miasta i Gminy [...] oraz w liniach północnego wariantu planowanej drogi ze Studium Zagospodarowania Przestrzennego na terenie Miasta i Gminy [...];

2) Wariant II (racjonalny wariant alternatywny), w którym trasa drogi na przeważającym odcinku przebiega w liniach rozgraniczających pas drogowy z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego na terenie Miasta i Gminy [...] oraz w liniach południowego wariantu planowanej drogi ze Studium Zagospodarowania Przestrzennego na terenie Miasta i Gminy [...], do połączenia z drogą krajową [...].

Istota w/w Wariantu II sprowadza się zatem do zmiany (w stosunku do Wariantu I, preferowanego przez Inwestora) przebiegu trasy drogi w granicach gminy [...]. W świetle ustaleń raportu Wariant II stanowiłby mniejszą ingerencję w tereny zagospodarowane rolniczo i sadowniczo, zyskując z tego tytułu akceptację społeczną, niemniej z racji konieczności przekroczenia przy jego realizacji doliny [...] stanowiłby jednocześnie większe obciążenie dla środowiska naturalnego (str.103 raportu).

W konsekwencji powyższego w raporcie zaznaczono, że Wariant I (tj. wariant preferowany przez Inwestora), jest jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska (uzasadnienie na str.156 – 157 raportu).

Co do zasady Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów środowiskowych, iż pomimo literalnego zastrzeżenia w art.66 ust. 1 pkt 5 lit.a i b ustawy ocenowej obowiązku zaproponowania przez inwestora trzech wariantów planowanego przedsięwzięcia, można jednakże dopuścić sytuację, w której inwestor przedstawia jedynie dwa takie warianty, niemniej wariant preferowany przez inwestora spełnia jednocześnie kryteria wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 558/17, z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1729/16, z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1241/16, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezspornie zatem samego faktu przedstawienia w przedmiotowym raporcie wyłącznie dwóch wariantów planowanego przez Inwestora przedsięwzięcia nie można kwalifikować jako okoliczności dyskwalifikującej prawidłowość tego operatu.

3.2. Sąd nie podziela oceny skargi, że Wariant II (tj. racjonalny wariant alternatywny) nosi znamiona wariantu pozornego. Przekonująco wskazuje się bowiem w raporcie, że na odcinku ok.80% długości projektowanej drogi w/w warianty nie różnią się od siebie, a zatem wariantowanie dotyczy wyłącznie końcowego odcinka na terenie Gminy [...]. Za wariantowaniem na odcinku wyłącznie 20% długości przemawiają jednakże przekonujące powody (tereny zabudowane, przewidzenie przedsięwzięć w dokumentach planistycznych). Wariant preferowany, choć bardziej ingerujący w tereny rolnicze (i mniej popierany przez społeczeństwo) jest zdecydowanie korzystniejszy pod względem przyrodniczym (nie wkracza w dolinę [...] i obszar Natura 2000 [...]), nie koliduje z zabytkowym układem urbanistycznym miasta [...] oraz zapewnia połączenie DW [...] z DK [...] i DK [...].

3.3. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż w świetle art.80 ust.2 ustawy ocenowej zapisy planu miejscowego Gminy [...] nie były wiążące dla inwestora oraz organu środowiskowego (w/w organ byłby zatem umocowany do ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia w innym przebiegu aniżeli wynikający z planu miejscowego o ile oczywiście wariant taki zostałby zaproponowany przez inwestora). Nie ulega jednakże wątpliwości również i to, że ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia w wariancie zgodnym z tym, jak przewidziano w planie miejscowym, było w pełni dopuszczalne. Wręcz można uznać, że rozwiązanie tego rodzaju ma swoje istotne atuty (przewidywalność rozwiązania, przyjęcie rozwiązania, które przy okazji uchwalania planu zostało już poddane debacie publicznej).

3.4. Trafnie przyjęły organy środowiskowe obu instancji, iż projektowanie poszczególnych wariantów przedsięwzięcia pozostaje w sferze wyłącznych uprawnień inwestora, który sporządza te koncepcję samodzielnie w sposób wiążący dla organu środowiskowego w tym sensie, że bez zgody samego inwestora organ nie może ustalić środowiskowych uwarunkowań dla wariantu innego niż zaproponowane przez inwestora. O ile zatem ustawa ocenowa nakazuje zapewnić udział społeczeństwa w kwalifikowanych postępowaniach środowiskowych, o tyle nie nakłada na inwestora obowiązku proponowania jako jednego z wariantów przedsięwzięcia – wariantu projektowanego przez inne podmioty niż sam inwestor, tj. np. wariantu społecznego.

Bezspornie jednak społeczeństwo jest uprawnione do prezentowania w toku postępowania środowiskowego – w ramach jak najbardziej dopuszczalnej krytyki wariantów przedłożonych przez inwestora – własnych propozycji wariantu planowanego przedsięwzięcia. Nie ulega jednakże wątpliwości, iż przedstawienie przez społeczeństwo własnego wariantu przedsięwzięcia może służyć jedynie jako środek do wykazania wadliwości wariantów proponowanych przez inwestora, podlegający ocenie organu środowiskowego. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż z formalnego punktu widzenia żaden wariant społeczny, który miałby być punktem odniesienia dla proponowanych wariantów, nie został przedłożony organowi środowiskowemu.

4. Stwierdzić natomiast należy, iż organ odwoławczy nie dopełnił wynikającego z art.15 w zw. z art.7, 77 § 1 oraz art.80 k.p.a. obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy w kontekście wniosków i uwag stron i społeczeństwa, które zostały zgłoszone na etapie postępowania przed organem I instancji. W ocenie Sądu nie można wykluczyć, iż prawidłowe wykonanie w/w obowiązku przez GDOŚ mogłoby wpłynąć w pewnym zakresie na wynik sprawy.

4.1. Art.29 ustawy ocenowej przyznaje przedstawicielom społeczeństwa generalne uprawnienie do składania uwag i wniosków m.in. w toku postępowania środowiskowego. W/w uwagi i wnioski może wnosić każdy podmiot, w tym także nie posiadający statusu strony postępowania. Udział społeczeństwa w postępowaniu ma na celu wielokierunkowe rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie z art. 37 pkt 1 ustawy ocenowej organ ma obowiązek rozpatrzyć zgłoszone uwagi i wnioski. Rozpatrzenie uwag i wniosków następuje przy tym w uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. 1 ustawy uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów k.p.a., w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powinno zawierać informacje o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.

Należy wskazać, iż organ nie ma obowiązku uwzględnienia uwagi i wniosków zgłoszonych przez przedstawicieli społeczeństwa. Jest on uprawniony do samodzielnej oceny zasadności zgłoszonych w toku postępowania postulatów.

4.2. Z raportu wynika, że:

(-) planowane przedsięwzięcie jest inaczej oceniane przez społeczności lokalne Gminy [...] i Gminy [...];

(-) podczas gdy społeczność Gminy [...] nie wnosi daleko idących zastrzeżeń co do planowanego przedsięwzięcia, budzi ona sprzeciw wśród społeczności Gminy [...];

(-) społeczność Gminy [...] sprzeciwia się lokalizacji inwestycji w wariancie preferowanym przez inwestora (zgłoszono kilka propozycji – brak jednego, zgodnego stanowiska społecznego).

4.3. Z akt sprawy wynika, że w przewidzianym w art.39 ust.1 pkt 4 ustawy ocenowej 21 - dniowym terminie uwagi i wnioski do prowadzonego postępowania złożyło kilkadziesiąt osób.

W treści wystąpień ww. osób pojawiły się następujące uwagi i wnioski:

(-) wniosek o przedstawienie w raporcie wariantu przebiegu planowanej drogi, stanowiącego rzeczywistą alternatywę i mającego na większej długości odmienny przebieg od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę w celu spełnienia wymogu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy;

(-) uwaga, że Inwestor nie zastosował się do postanowienia RDOŚ z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], w którym ustalono zakres raportu i określono elementy wymagające szczegółowej analizy i prezentacji, w tym w szczególności analizy wariantów przedsięwzięcia, w tym wariantów polegających na oddaleniu inwestycji od rezerwatów przyrody "[...]" i "[...]" pomiędzy [...] a [...];

(-) uwaga, że nowa droga spowoduje ruch pojazdów nie tylko na trasie jej przebiegu, ale także na powiązanych z nią drogach poprzecznych; jednocześnie ruch na istniejącym przebiegu drogi przez [...] nie będzie odpowiednio mniejszy, ponieważ jej przepustowość zostanie wykorzystana przez kierowców dojeżdżających do niej od strony zachodniej; powstanie nowej drogi zwiększy presję na lokalizowanie w jej otoczeniu kolejnych inwestycji - obiektów korzystających z dogodnych połączeń drogowych;

(-) uwaga, że w raporcie nie zostały przedstawione wszystkie znaczące oddziaływania skumulowane wynikające z realizacji przedsięwzięcia (m.in. powiązane z oddziaływaniami drogi wojewódzkiej nr [...]), w tym skutki większego ruchu na drogach powiązanych i zmiany zagospodarowania otoczenia nowej drogi; wniosek o uzupełnienie raportu w tym zakresie;

(-) uwaga, że nowy przebieg drogi [...] spowoduje zagęszczenie sieci drogowej w sąsiedztwie obszarów mieszkaniowych i rekreacyjno-mieszkaniowych pogarszając warunki życia mieszkańców i osób korzystających z tych terenów; droga przetnie tereny w dolinie [...] tworząc przeszkodę dla przemieszczania się ludzi i zwierząt oraz utrudni korzystanie z istniejących sieci dróg i ścieżek, w wielu przypadkach wymuszając długie obejścia, co spowoduje wydłużenia drogi między pobliską zabudową;

(-) wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa w gminie [...] w celu ułatwienia przedstawienia interesów stron postępowania i zapoznania z planowaną inwestycją.

Niezależnie od powyższego swoje wystąpienia do organu środowiskowego I instancji skierowały strony postępowania, tj. G. i M. Z. (pismo z dnia 25 kwietnia 2015 r.) oraz M. K. (pismo z dnia 27 czerwca 2015 r., złożone do organu 30 czerwca 2015 r. drogą elektroniczną i 2 lipca 2015 r. listownie). Osoby te wniosły do prowadzonego postępowania następujące uwagi i wnioski:

(-) uwaga, że realizacja inwestycji ma duży wpływ na nieruchomości gruntowe będące własnością wnoszących;

(-) uwaga, że obwodnica jako inwestycja uciążliwa ma przebiegać m.in. w uzdrowisku [...], wzdłuż czterech rezerwatów przyrody, przez wieś [...] (dzieląc najstarszą wieś na [...] na dwie części);

(-) uwaga, że planowana inwestycja będzie czteropasmową drogą szybkiego ruchu, która zmieni radykalnie środowisko naturalne, w tym jakość łąk (traw) oraz ich przydatność do wypasu; nastąpi skażenie upraw;

(-) uwaga, że w okolicy wsi [...] obwodnica będzie przebiegać w bliskim sąsiedztwie jezior oraz innych zbiorników wód stojących; torfowiska wzdłuż jeziora [...] są obecnie pełne rzadkiej fauny i flory;

(-) uwaga, że inna lokalizacja inwestycji np. nad [...] byłaby korzystniejsza;

(-) uwaga, że w ramach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia nie przewiduje się budowy oczyszczalni ścieków, a w związku z tym ścieki z drogi będą przedostawały się do wód gruntowych i jezior, osadzając się w nich i zmieniając klasę czystości wód;

(-) wniosek o zmianę lokalizacji inwestycji na tę położoną nad [...], poza obszarem uzdrowiska [...] i czterema rezerwatami, w dużej odległości od zbiorników wód stojących;

(-) wniosek o wybudowanie oczyszczalni ścieków wzdłuż przebiegu drogi [...] oraz szczelnej instalacji deszczowej odprowadzającej wszelkie odcieki do tej oczyszczalni;

(-) uwaga, że planowana inwestycja jest niekorzystna pod względem komunikacyjnym i środowiskowym;

(-) uwaga, że w trakcie prac przy budowie przedmiotowego przedsięwzięcia następować będzie wycinka drzew i innej roślinności, które są naturalnym schronieniem i pożywieniem wielu gatunków zwierząt; budowa bardzo ruchliwego ronda na drodze wojewódzkiej [...] spowoduje "odcięcie naturalnych wędrówek zwierząt" oraz nastąpi nieodwracalne "zniszczenie ekosystemu".

4.4. Odnosząc się do w/w wystąpień organ I instancji wskazał, że: (-) zdecydował się nie uwzględnić ich przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie, (-) przedstawiony przez Inwestora raport wraz z uzupełnieniami zgodny jest z art. 66 ustaw ocenowej, a tym samym spełnia wymagania stawiane tego typu opracowaniom, dzięki czemu może być podstawą do ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowej inwestycji, (-) w dokumencie tym właściwie zostały przedstawione informacje przedstawiające rodzaj i skalę zamierzenia (w tym kwestie dotyczące wariantowania przedsięwzięcia), wielkość i rodzaj generowanych przez nie oddziaływań (również skumulowanych) oraz proponowane rozwiązania chroniące środowisko, (-) wskazane w sentencji niniejszej decyzji warunki realizacji i eksploatacji inwestycji zapewnią właściwą ochronę środowiska (w tym życia i zdrowia ludzi) przed oddziaływaniami planowanego zamierzenia, (-) w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 89 § 1 i 2 k.p.a., a zatem brak było przesłanek do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Oceniając to samo zagadnienie, organ odwoławczy wskazał, co następuje: (-) obowiązkiem organu środowiskowego jest wprawdzie rozpatrzenie wszystkich uwag i wniosków społeczeństwa, niemniej organ nie ma obowiązku uwzględniania uwag, których nie uzna za zasadne, (-) RDOŚ nie uwzględnił żadnej uwagi, ani wniosku złożonego przez mieszkańców, uznając, że raport o oddziaływaniu na środowisko odpowiada wymogom prawa; opisuje we właściwy sposób przedsięwzięcie i jego warianty; jak również generowane przez nie oddziaływania oraz planowane rozwiązania chroniące środowisko, które przeniesione zostały do sentencji decyzji RDOŚ jako warunki realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, (-) organ I instancji uznał również, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 89 § 1 i 2 k.p.a., a zatem brak było zasadności przeprowadzenia otwartej rozprawy administracyjnej, (-) działanie RDOŚ w tym zakresie było poprawne, (-) organ I instancji rozpatrzył uwagi i opatrzył je uzasadnieniem (str. 15 decyzji RDOŚ), a wybrane aspekty merytoryczne zostały również przedstawione w treści uzasadnienia przy omawianiu poszczególnych rodzajów oddziaływania generowanego przez przedsięwzięcie, (-) ocena dokonana przez RDOŚ w zakresie kwestii podniesionych przez społeczeństwo znajduje więc poparcie GDOŚ, (-) jeśli chodzi o analizę wariantową i zastosowanie się w raporcie do zakresu określonego w postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], to wykazano już powyżej, iż działania RDOŚ w tym zakresie są prawidłowe oraz zgodne z wymogami ustawowymi (str 5-7 niniejszej decyzji), (-) w kwestii oddziaływań akustycznych, także skumulowanych, wykazano (na stronie 7 niniejszej decyzji), iż zagadnienia te na etapie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie zostały rozstrzygnięte ostatecznie, dlatego też RDOŚ nałożył na inwestora obowiązek ponownej oceny oddziaływania na środowisko (punkt 2 skarżonej decyzji).

4.5. Ocena wywiązania się przez GDOŚ z obowiązku rozważenia uwag i wniosków zgłoszonych przez społeczeństwo oraz strony prowadzi do następujących konkluzji:

Zgłoszone uwagi kwestionują co do zasady prawidłowość zaproponowanych przez Inwestora wariantów przedsięwzięcia oraz wskazują na niedostatecznie wyczerpujące zbadanie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Sposób rozważenia w/w wniosków i uwag przez organy obu instancji uznać należy za zbyt ogólny, albowiem w przeważającej części sprowadza się on do generalnego odwołania się do prawidłowości ustaleń raportu w zakresie wariantowania przedsięwzięcia oraz oceny oddziaływania na środowisko. Stwierdzić zatem należy, iż organ odwoławczy nie zweryfikował w tym zakresie ocen RDOŚ w sposób dostatecznie wyczerpujący.

Ponownie podkreślić należy, że co do zasady: (-) zaproponowany przez Inwestora sposób wariantowania inwestycji nie budzi zasadniczych zastrzeżeń, (-) ani Inwestor ani organy nie miały formalnego obowiązku analizowania tzw. wariantu społecznego (nieprzedstawionego przy tym przez zainteresowanych bezpośrednio w postępowaniu środowiskowym), (-) wbrew ocenom skargi Wariantowi II nie sposób co do zasady poczynić zarzutu nieodpowiadania kryteriom racjonalnego wariantu alternatywnego, (-) Inwestor wskazał na szereg istotnych racji przemawiających za realizacją Wariantu I.

Jednakże w sytuacji realnego konfliktu społecznego, zasadzającego się na przebiegu trasy planowanej drogi, obowiązkiem organów obu instancji było szczególnie wnikliwe rozważenie uwag i wniosków społeczeństwa oraz stron, dotyczących tej kwestii w zakresie, w jakim sugerują one dokonanie korekt w przebiegu Wariantu I (związanych np. ze zmianą przebiegu tego wariantu w okolicach [...], czy też [...]). Wynik tych rozważań winien prowadzić organ bądź to do konkluzji o braku możliwości dokonania takich korekt, wynikającej już z treści samego raportu (z powołaniem się jednakże na jego konkretne ustalenia, nie zaś powoływanego jedynie ogólnie), bądź to do zwrócenia się przez organ do Inwestora o rozważenie wprowadzenia sugerowanych zmian. Podobny stopień konkretności i precyzji winien towarzyszyć ocenie innych kwestii, będących przedmiotem zgłoszonych uwag i wniosków. Wymogi te nie zostały w sprawie dochowane, co obligował Sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji odwoławczej z obrotu prawnego.

5. Jednocześnie nie można podzielić zarzutów skargi co do niedopuszczalności łącznego stosowania (w stosunku do różnych, niemniej dających się wyodrębnić, różnych części decyzji organu I instancji) art.138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Wbrew ocenie skargi przepis art.138 k.p.a. nie stawia ku temu przeszkód.

6. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku GDOŚ ponownie rozpatrzy odwołania od decyzji RDOŚ, stosując się do ocen sformułowanych powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.