Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 383/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2008-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 42
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej Nadleśnictwa A. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 383/08

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo B./od dnia 1.07.2008 r. Nadleśnictwo A. z siedzibą w U./ jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].04.2008 r., Nr [...] – uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].11.2007 r., Nr [...] nakazującą R. S. rozbiórkę wybudowanego samowolnie budynku letniskowego o wymiarach 5,80 x 7 m usytuowanego na działce nr 32 położonej w T., będącej własnością Skarbu Państwa w zarządzie trwałym strony skarżącej.

W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy wymienił art. 138 § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że organ I instancji nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego, wybudowanego samowolnie w 1993 roku, ponieważ obiekt ten został umiejscowiony na terenie, który w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy U., zatwierdzonym uchwałą Miejsko Gminnej Rady Narodowej w U. Nr [...] z dnia 18.01.1990 r. opracowanym na lata 1990-95 oraz w Studium Uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy U. i oznaczony symbolem "O1R" – nie był przeznaczony na tego typu zabudowę. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że lokalizacja przedmiotowego obiektu wypełnia przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane, wobec czego nie ma możliwości jego zalegalizowania.

W odwołaniu R. S. wyjaśnił, że działkę, na której wzniósł budynek letniskowy, wydzierżawił od Zakładu Energetycznego /umowa z dnia 13.07.1993 r., nr 67/93/. Geodeta wyznaczył dzierżawioną działkę w terenie.

Taki budynek był mu potrzebny do przechowywania urządzeń związanych z prowadzoną pasieką, jak również dla wypoczynku.

Zarzucił, że rzeczony budynek nie jest usytuowany na stopach betonowych, ale na otynkowanych słupkach murowanych z cegły.

Organ odwoławczy ustalił, że przedmiotowy budynek został wybudowany jesienią 1993 r. na działce nr 32 położonej w T. Działka ta jest własnością Skarbu Państwa w zarządzie trwałym Państwowego Gospodarstwa Leśnego, Lasy Państwowe – Nadleśnictwo B.

R. S. wskazaną działkę wydzierżawił od Zakładu Energetycznego w R. na podstawie umowy z dnia 13.07.1993 r., nr [...], która wówczas stanowiła część działek nr 1 i 7, będących własnością Skarbu Państwa. Drugą umowę dzierżawy zawarł z . Z. spółka z o.o. /umowa z dnia 30.06.1995 r., nr [...]/.

Nie przestawił pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego.

Wskazany obiekt budowlany jest wolnostojący, niepodpiwniczony, z poddaszem użytkowanym, wykonany w technologii drewnianej, słupowo-ryglowej, posadowiony na stopach o wymiarach 30 x 30 cm.

Na poziomie poddasza od strony działki leśnej, obiekt ten posiada taras otwarty o wymiarach 1,70 x 5,80 m. Dostęp do obiektu, z poziomu terenu, realizowany jest przez drewniane schody /schody policzkowe/.

Dach obiektu ma formę dwuspadkową w układzie krokwiowo-jętkowej i pokryty jest papą asfaltową. Ściany obiektu od zewnątrz obite są deskami impregnowanymi.

Na podstawie tego opisu organ odwoławczy przyjął, że obiekt ten nie jest budynkiem według definicji zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm./, gdyż nie posiada fundamentów. Niemniej jednak jest to obiekt budowlany pełniący funkcję użytkową budynku o przeznaczeniu letniskowym.

W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowano zapatrywanie, że przy rozstrzyganiu spraw na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., a w szczególności na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, możliwość legalizacji samowoli budowlanej należy oceniać na tle przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wybudowania obiektu budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 6.11.2007 r., sygn. akt OSK 1454/06 i z dnia 18.01.2008 r., sygn. akt OSK 1454/06 i z dnia 18.01.2008 r. , sygn. akt II OSK 1893/06 odstąpił od dotychczasowego orzecznictwa i przyjął, że treść art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. została sformułowana w czasie teraźniejszym, co pozwala na postawienie tezy, że skutki samowoli budowlanej należy oceniać na tle przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydania decyzji.

Tak więc, aby mogła wystąpić przesłanka przymusowej rozbiórki, dotycząca położenia obiektu budowlanego na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, to przesłanka ta powinna wystąpić w okresie prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki.

Organ I instancji prezentując poprzednie zapatrywanie, nie badał czy przesłanka ta występowała w dacie orzekania w sprawie rozbiórki.

W związku z tym zachodziła podstawa do wydania decyzji kasacyjnej w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem organu odwoławczego, skarżący Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. z siedzibą w U. /obecnie Nadleśnictwo A. z siedzibą w U./ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego w oparciu o art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 2 w zw. z art. 12 ust. 1 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a.

Rozwijając te zarzuty wyjaśnił, że skoro organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji odnośnie interpretacji art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to powinien w trybie art. 136 k.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy działka nr 32 jest obecnie objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli tak, jakie są ustalenia tego planu w stosunku do terenu, na którym umiejscowiony jest przedmiotowy obiekt budowlany.

Ustalenie tej kwestii nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, zatem nie było podstaw do wydania decyzji kasacyjnej w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. Poza tym stanowisko organu odwoławczego jest zaskakujące, bowiem w innych sprawach o tożsamym przedmiocie postępowania /tj. nakazania rozbiórki obiektów budowlanych zlokalizowanych na działkach nr 33 i 32 położonych w T./, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego bez żadnych wątpliwości akceptował stanowisko organu I instancji w zakresie interpretacji art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku.

W dalszej części skargi podniesiono, że działka nr 32 w T. stanowi las /Ls – oddział 224 b/. Jest to las ochronny i pełni funkcje glebo i wodochronne.

Ta specjalna ochrona została nałożona decyzją Nr [...] Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...].09.1999 r. Poza tym ze względu na naturalny charakter zbiorowisk roślinności leśnej, las ten objęty jest dodatkową ochroną w formie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Na terenie tego lasu znajduje się siedlisko – Żyznej Buczyny Górskiej, a także znajdują się stanowiska roślin prawem chronionych np. języcznika zwyczajnego/ i zwierząt chronionych /np. bobra, wydry, wilka/ ujętych w Dyrektywie Unijnej Obszarów "Natura 2000" w sprawie ochrony siedlisk naturowych oraz dzikiej fauny i flory /Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21.05.1992 r./. Z tych względów działka nr 32 nie może być przeznaczona pod zabudowę. W przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, o możliwości zabudowy przesądza decyzja o warunkach zabudowy wydana w trybie ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z treści art. 61 tej ustawy wynika, że właściciel domku letniskowego takiej decyzji nie otrzyma, bo zabudowa wymagałaby zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, co w związku z charakterem opisanej nieruchomości i charakterem lasów jest niemożliwe ze względu na treść ustawy o ochronie gruntów leśnych /np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1.06.2007 r., IV SA/Wa 598/07/. Dodatkowo działka nr 32, ani też działki sąsiednie nie posiadają dostępu do drogi publicznej, co dodatkowo potwierdza, że decyzja o warunkach zabudowy nie powinna być wydana.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko i motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego, tj. R. S. i Z. S.A. nie ustosunkowali się co do treści skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./.

Z przywołanego przepisu jednocześnie wynika, że przy tej kontroli Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji i stan prawny z tej samej daty, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Jest to kontrola zupełna, bowiem zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej P.p.s.a., Sąd nie jest związany granicami skargi, czyli z urzędu uwzględnia naruszenia prawa, o jakich nie wspomniano w skardze.

Stan faktyczny sprawy Sąd ustala na podstawie akt administracyjnych i sądowych /art. 133 § 1 P.p.s.a./.

Stan faktyczny sprawy jest następujący:

Na podstawie umowy dzierżawy z dnia 13.07.1993 r., Nr [...], Zakład Energetyczny w R. wydzierżawił R. S. na czas nieokreślony grunt o pow. 363 m2, wchodzący w skład działek nr 1 i 7, położonych na terenie T., stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym wydzierżawiającego. Z treści umowy ponadto wynika, że oddany w dzierżawę grunt wchodzi w skład pasa zalewowego i miał być użytkowany do celów rekreacyjnych.

Z § 4 umowy wynika, że dzierżawca nie może bez zgody wydzierżawiającego wznosić na wydzierżawionej nieruchomości budynków i innych trwałych urządzeń.

Jesienią 2003 r. /po zawarciu umowy dzierżawy/ R. S. wybudował domek letniskowy, wolnostojący, niepodpiwniczony, z poddaszem użytkowym, wykonany w technologii drewnianej, słupowo-ryglowej o wymiarach 5,80 x 7,00 m.

Na poziomie poddasza, od strony działki leśnej, domek ten posiada taras otwarty o wymiarach 1,70 x 5,80 m. Dach jest dwuspadowy, pokryty papą asfaltową.

Ściany obiektu od zewnątrz obite są deskami impregnowanymi. Obiekt jest posadowiony na słupkach murowanych z cegły, otynkowanych zaprawą cementową /k. 4 i 11 akt adm. I instancji/.

Domek ten pokazany jest na zdjęciach, znajdujących się na k. 41 akt adm. I instancji.

Wskazany inwestor nie czynił starań o wydanie pozwolenia na budowę tego obiektu.

Kolejną umowę dzierżawy zawarł w dniu 30.06.1995 roku z Z. spółką z o.o. z siedzibą w S. /k. 11.3 akt adm. I instancji/. Integralną częścią tej umowy jest protokół zdawczo-odbiorczy, w którym m. innymi podano, ze na przedmiotowym gruncie znajduje się domek drewniany o charakterze nietrwałym /k. 11.4 akt adm. I instancji/.

W toku postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki obiektu, organ I instancji przeprowadził dowód z opinii geodezyjnej dotyczącej wznowienia granicy działki nr 1 z działkami nr 32 i 33 /dawna działka nr 7/ położonymi w T. i opracowanej przez "P." spółka z o.o. w R. W konkluzji opinii stwierdzono, że wyznaczona granica działki nr 1 z działkami nr, nr 32 i 33 jest zgodna z mapa ewidencyjną gruntów i budynków, zaś wszystkie budynki letniskowe znajdują się na działkach nr, nr 32 i 33 /dawna działka nr 7/ za wyjątkiem jednego budynku letniskowego znajdującego się na działce dzierżawionej przez PZW – Koło Wędkarskie "S." w rejonie punktu granicznego 278.

Działka Nr 1 obejmuje Zalew [...] /k. 15.3 akt adm. I instancji/.

Domek letniskowy wybudowany przez R. S. znajduje się na działce nr 32 /protokół z oględzin k. 15.1 akt adm. I instancji/.

Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działki nr, nr 32 i 33 są własnością Skarbu Państwa w zarządzie trwałym Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. i są gruntem leśnym, oznaczonym symbolem Ls. /k. 8 akt adm. I instancji/.

Strona skarżąca zarządzeniem nr [...] Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...].11.2007 r. zmieniła z dniem 1.07.2008 r. nazwę na Nadleśnictwo A. z siedzibą w U. /k. 34 akt sądowych/.

W dacie budowy przedmiotowego domu letniskowego, obowiązywał zaktualizowany na lata 1990-1995 Plan Zagospodarowania Przestrzennego Gminy U., zatwierdzony uchwałą Miejsko Gminnej Rady Narodowej w U. nr [...] z dnia 18.01.1990 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...], poz. [...] z dnia 2.03.1990 r., który obowiązywał do dnia 1.01.2003 r. /k. 16.1 i 21 akt adm. I instancji.

Z rysunku tego planu wynika, że działka nr 32 była położona na terenie oznaczonym symbolem 01R.

Z tekstu planu wynika, że symbol 01R dotyczył terenów przeznaczonych do użytkowania rolniczego /grunty orne, łąki, pastwiska, sady, plantacje wieloletnie/. Na terenach tych rzeczony plan dopuszczał możliwość budowy wiat i zadaszeń oraz budynków inwentarskich wymagających stref sanitarnych, powyżej 15 m. Zabudowa na tych terenach mogła być dokonana na podstawie opinii Biura Planowania Przestrzennego i Służby Rolnej. Zabudowa mogła być dokonana tylko w zakresie produkcji rolnej budynkami produkcyjnymi dla obsługi gospodarstwa rolnego nie posiadającego odpowiednich warunków na działce siedliskowej.

Przedstawiony stan faktyczny pokrywa się z ustaleniami poczynionymi przez orzekające organy i jest de facto niesporny.

Organ I instancji dokonując subsumcji ustalonego stanu faktycznego z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm./, dalej jako prawo budowlane z 1974 r. przyjął, że przedmiotowy domek letniskowy został wybudowany na terenie, na którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w czasie budowy tego obiektu nie przewidywał tego rodzaju zabudowy i w związku z tym nakazał inwestorowi rozebrać ten budynek, który został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Organ odwoławczy kierując się poglądem wyrażonym w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.11.2007 r., sygn. akt OSk 1454/06 i z dnia 18.01.2008 r., sygn. akt II OSK 1893/06 przyjął, iż przy legalizacji samowoli budowlanej popełnionej przed 1.01.1995 r. należy stosować prawo miejscowe obowiązujące w okresie prowadzenia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu i w związku z tym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...].11.2007 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia, czy przedmiotowy obiekt budowlany narusza obecnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego określające sposób zagospodarowania przestrzennego terenu.

Oceniając zaskarżoną decyzję, w pierwszej kolejności należy nawiązać do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, z późn. zm./, który wyłącza stosowanie art. 48 tej ustawy w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem /przed 1.01.1995 r./ zostało wszczęte postępowanie administracyjne i do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy prawa budowlanego z 1974 r.

Budowa przedmiotowego budynku letniskowego została zakończona w jesieni 2003 r.

Przy rozpatrywaniu sprawy organy powinny wyjaśnić, czy na budowę przedmiotowego domku letniskowego było wymagane pozwolenie na budowę.

Wyjaśnienie tej kwestii uzależnione było od ustalenia do jakiego rodzaju obiektów budowlanych należy zaliczyć rzeczony domek letniskowy.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].11.2007 r. przyjął, iż było wymagane pozwolenie na budowę, ale tej kwestii nie wyjaśnił.

Organ odwoławczy kierując się treścią art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane przyjął, że przedmiotowy domek nie jest budynkiem, bo nie posiada fundamentów, niemniej jednak jest to obiekt budowlany pełniący funkcję użytkową budynku o przeznaczeniu letniskowym. Zdaniem Sądu samowolę budowlaną /brak pozwolenia na budowę/ należy ustalać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie rozpoczęcia budowy i tym samym rodzaj obiektu budowlanego należy ustalać na tle przepisów obowiązujących w czasie budowy obiektu, co wynika z art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r.

Przepis ten m. innymi stanowił; "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy ...". W okresie budowy domku letniskowego obowiązywało prawo budowlane z 1974 r. oraz przepisy wykonawcze do tego prawa. Pojęcie obiektu budowlanego określał art. 2 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten zaliczał do obiektów budowlanych m. innymi budynki stałe i tymczasowe. Zdaniem Sądu rzeczony domek letniskowy z uwagi na konstrukcję i materiały oraz brak fundamentów można zakwalifikować jako budynek tymczasowy. Potwierdzeniem tego jest treść § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17, poz. 62/, który do budynków tymczasowych zaliczał m. innymi budynki nie połączone w sposób trwały z gruntem skonstruowane jako rozbieralne.

Nota bene w podobny sposób określono ten budynek w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia 24.05.1995 r. "domek drewniany o charakterze nietrwałym".

Na budowę takiego budynku było wymagane pozwolenie na budowę, co wynika z § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz. U. Nr 8, poz. 48, zmiana Dz. U. z 1976 r., Nr 1, poz. 9/.

Przedstawione wyjaśnienie Sądu potwierdza jednak stanowisko organów, iż R. S. wybudował rzeczony obiekt samowolnie.

Zdaniem Sądu zarzut strony skarżącej, dotyczący naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. jest zasadny.

Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Dodać też należy, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości będzie również wtedy, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w takim stopniu, które czynią sprawę niewyjaśnioną w całości, co z kolei nie zezwala organowi II instancji na zastosowanie art. 136 k.p.a. Poza tym w przedmiotowej sprawie został naruszony art. 136 k.p.a., bo organ II instancji nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyny niezastosowania powołanego przepisu /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9.06.1999 r., III RN 7/99 – OSNIA,PiUS Nr 9/2000, poz. 338/.

Skoro organ odwoławczy przyjął, iż w przedmiotowej sprawie powinny być zastosowane przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujące w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki, to powinien w trybie art. 136 k.p.a. przeprowadzić postępowanie uzupełniające w celu ustalenia, czy dla terenu, na którym umiejscowiony jest przedmiotowy budynek letniskowy, taki plan obowiązuje, a jeżeli tak, to jakie są jego ustalenia. W przeciwnym przypadku powinien wyjaśnić, czy inwestor posiada decyzję o ustaleniu warunków zabudowy, a jeżeli tak, czy dopuszcza ona możliwość zabudowy działki nr 32 domkiem letniskowym. Pozostałe fakty mające znaczenie w sprawie zostały przez organ I instancji wyjaśnione i potwierdzone stosownymi dowodami.

Art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. stanowił, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy rejonowy organ rządowej administracji ogólnej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Punkt 1 powołanego artykułu jest sformułowany w czasie teraźniejszym, co stało się przyczynkiem do powstania w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozbieżności przy jego interpretacji.

Według pierwszego poglądu, przy legalizacji samowoli budowlanej popełnionej przed 1.01.1995 r. należy stosować plan zagospodarowania przestrzennego terenu obowiązujący w czasie budowy, bowiem niezgodność z tym właśnie planem decyduje wraz z popełnieniem samowoli budowlanej o wydaniu nakazu rozbiórki /dla przykładu wyroki NSA z dnia 1.02.2007 r. – II OSK 278/06, 14.02.2006 r. – II OSK 522/05, 20.05.2004 r. – OSK 281/04/ - pogląd ten dominował w judykaturze przed 1.01.1995 r.

Przeciwstawny pogląd opierający się na wykładni językowej i analizie przepisów ustaw o planowaniu przestrzennym zakłada, że skutki samowoli budowlanej oceniać należy na tle przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania decyzji w sprawie legalizacji samowoli /ad exemplum wyroki NSA z dnia 8.10.2007 r. – II OSK 1318/06, z dnia 24.01.2007 r. – II OSK 205/06.

Trzeci pogląd o charakterze kompromisowym został wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 19.12.2006 r. – II OSK 119/06, w którym jako regułę przyjęto stosowanie planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy, chyba że przepisy prawa miejscowego obowiązujące w czasie legalizacji są względniejsze dla sprawcy samowoli budowlanej. Pogląd ten motywowano m. innymi zasadą niedziałania prawa wstecz wynikającą z art. 2 Konstytucji RP oraz treścią art. 42 ust. 1 Konstytucji RP.

Sąd in merito opowiedział się za stanowiskiem kompromisowym z następującą argumentacją:

Nakaz rozbiórki jest sankcją administracyjną o charakterze restrykcyjnym, zatem skutki samowoli budowlanej należy oceniać na tle przepisów obowiązujących w czasie budowy obiektu budowlanego, za czym przemawia zasada lex retro non agit oraz zasada zaufania obywateli do organów państwa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP /por. uzasadnienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31.01.1996 r., sygn. akt K 9/96/.

Charakter tej sankcji przemawia jednak za możliwością zastosowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu obowiązującego w czasie wydawania decyzji w sprawie likwidacji samowoli budowlanej, wszakże pod warunkiem, że jest to prawo korzystniejsze dla osoby odpowiedzialnej za taką samowolę.

Skoro organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 i art. 136 k.p.a., zatem Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c – P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Zasądzone koszty dotyczą uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu od skargi w kwocie 500,- zł. Wniosek o przyznanie kosztów jest zawarty w skardze.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni następujące wskazówki:

1) w trybie art. 136 k.p.a. uzupełni materiał dowodowy i na jego podstawie ustali, czy dla terenu, na którym jest usytuowany przedmiotowy domek letniskowy, istnieje obecnie miejscowy plan zagospodarowania terenu, a jeżeli tak, czy dopuszcza możliwość zabudowy tego terenu domkami letniskowymi,

2) w przypadku, gdyby taki plan nie został uchwalony ustali czy R. S. posiada decyzję o warunkach zabudowy, a jeżeli tak, czy jej osnowa daje podstawę do zalegalizowania samowoli budowlanej w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r.

W zależności od tych ustaleń i z uwzględnieniem istniejącego już materiału dowodowego oraz oceny Sądu co do rodzaju obiektu budowlanego, zbada skutki samowoli budowlanej i wyda stosowną decyzję.