Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2797/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Wodne prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 14 ust. 4, 11 ust. 1, 62, ust. 1, 64  ust. 1i2
journal: Dz.U. 2005 nr 130 poz 1087
law: Ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2013 r. sprawy ze skargi [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. znak [...] w przedmiocie obowiązku dostarczenia oceny technicznej skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., znak:

[...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu

zażalenia [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] na

postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia

[...] sierpnia 2012r. nr [...]/12, znak: [...], nakładającego

na [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] obowiązek

dostarczenia oceny technicznej jazu w m. [...] Gm. [...] w km 26+930 rzeki

[...], a w przypadku nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego

jazu, poszerzenie ww. oceny technicznej o zakres niezbędnych robót budowlanych w

celu usunięcie nieprawidłowości w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia

- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ drugiej instancji wskazał,

na przepis art. 81 c ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który uprawnia właściwy

organ nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do

jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego

obiektu budowlanego, do wydania postanowienia o nałożeniu na właściciela lub

zarządcę obiektu budowlanego obowiązku dostarczenia w określonym terminie

odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.

Organ stwierdził, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w

dniu [...] grudnia 2011 r. przeprowadził czynności kontrolne, w trakcie których

przedstawiciel Starosty [...] przedłożył ekspertyzę techniczną z

listopada 2009r. dotyczącą przepustu drogowego zintegrowanego z przedmiotowym

jazem. W przedłożonej ekspertyzie określono stan techniczny jako niedostateczny

oraz stwierdzono przecieki wody między płytą denną a ścianą przepustu. Natomiast

nie odniesiono się w niej do stanu technicznego samego jazu, choć zalecono w niej

wykonanie prac remontowych jazu.

W związku z tym opisanym wyżej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r.

nr [...]/12, znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor

Nadzoru Budowlanego nałożył na [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w

[...] obowiązek dostarczenia oceny technicznej jazu.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22

października 2010r.,wydany w sprawie o sygnaturze akt II OSK 1654/09, organ

wskazał, że własność wody nie przekłada się automatycznie na własność urządzeń

wodnych. Przepisy ustawy - Prawo wodne stwarzają prawną możliwość, aby inny

podmiot był właścicielem wody, a inny właścicielem urządzeń wodnych. W art. 11

ust. 1 Prawa wodnego wskazano podmioty wykonujące uprawnienia właścicielskie w

stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa. Do tych

podmiotów należy również gospodarowanie gruntami pokrytymi wodami

powierzchniowymi (art. 14 ust. 2 i 3 cyt. ustawy). Stosownie zaś do art. 14 ust. 4

cytowanej ustawy gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną,

stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują: właściwy miejscowo starosta,

realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub odpowiednio organy oraz

jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1. lub jednostki, którym to mienie zostało

powierzone. Budownictwo wodne polega na wykonywaniu oraz utrzymywaniu

urządzeń wodnych (art. 62 ust. 1 Prawa wodnego). Utrzymywanie urządzeń wodnych

polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich

funkcji (art. 64 ust. 1 Prawa wodnego). Zobowiązanym do zapewnienia obsługi,

bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania urządzenia wodnego znajdującego

się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest właściciel tego urządzenia (art.

64 ust. 2 Prawa wodnego).Tym samym, właścicielem urządzenia wodnego może być

inny podmiot niż właściciel wody.

Organ II instancji podkreślił, że stosownie do wskazań Naczelnego Sądu

Administracyjnego zawartych w ww. wyroku, poszukiwanie podmiotu władającego

mieniem Skarbu Państwa i jednocześnie zobowiązanego do utrzymania urządzenia

wodnego rozpoczął od analizy treści pozwolenia wodnoprawnego.

I tak, z decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2012r., znak:

[...] wynika, że z dniem [...] lipca 2005r., z mocy prawa przeszły w

trwały zarząd Marszałka Województwa [...], stanowiące własność Skarbu

Państwa wody oraz grunty pokryte wodami - powierzchniową wodą płynącą - rzeka

[...], oznaczone w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako działki: o nr [...]

o powierzchni 0,3920 ha i nr [...] o powierzchni 0.1526 ha. karta mapy I. obręb [...], gmina [...], dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę

wieczystą [...]. Zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia

[...] sierpnia 2009 r., znak: [...] udzielono Polskiemu Związkowi

Wędkarskiemu - Zarządowi Okręgu [...] pozwolenia na pobór i piętrzenie

wód rzeki [...] dla potrzeb zbiornika wodnego "[...]" w m. [...], gm.

[...], a pkt 5 tej decyzji stanowi, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do

nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza

prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych

nieruchomości i urządzeń.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że Rozporządzeniem

Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód

powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r.

Nr 16. poz. 149) rzeka [...] została zaliczona do wód istotnych dla regulacji

stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa. Zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy Prawo

wodne gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną,

stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują: właściwy miejscowo starosta,

realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub odpowiednio organy oraz

jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, lub jednostki, którym to mienie zostało

powierzone.

W ocenie organu drugiej instancji, w niniejszym przypadku, podmiotem

zobowiązanym do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego

funkcjonowania urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach

powierzchniowych jest Marszalek Województwa [...], którego obowiązki i

zadania zgodnie z Uchwałą nr [...]/99 Sejmiku Województwa [...] z dnia [...]

grudnia 1999r., realizuje [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].

Reasumując, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ

wojewódzki prawidłowo określił stronę zobowiązaną do dostarczenia oceny

technicznej. Organ podkreślił, że art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego wymieniając

podmioty, na które mogą być nakładane obowiązki w nim przewidziane, pozwala

organom na wybór adresata tego obowiązku. W sytuacji gdy obowiązek, może być

nałożony na "właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego", organ może kierować

się względami praktycznymi, wynikającymi z oceny, który z tych podmiotów lepiej

zapewni wykonanie obowiązku, lub wobec którego można skuteczniej

wyegzekwować wykonanie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Poznaniu z dnia 28 marca 2008r" sygn. akt II SA/Po 384/07, LEX nr 510876).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na

powyższe postanowienie wniósł [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w

[...].

Skarżący zarzucił: naruszenie przepisów - art. 11 ust. 1 pkt. 4, art. 9 ust. 1

pkt. 4a, art. 14 ust. 4, art. 14 a ust.1 ustawy Prawo wodne i art. 19 ust. 1 ustawy z

dnia 03 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne i niektórych innych ustaw

(Dz. U. nr 130 poz. 1087 z późn. zmianami), naruszenie art. 81 c ust. 2 ustaw Prawo

budowlane - poprzez błędną wykładnię przepisów ww, ich niewłaściwe

zastosowanie przez uznanie, że obowiązek dostarczenia oceny stanu technicznego

jazu zlokalizowanego w km 26+930 rzeki [...] spoczywa na [...] Zarządzie

Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji, a w razie zaistnienia

przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt. 2 i 4 k.p.a. - stwierdzenie nieważności

postanowień obu instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania wg norm

przepisanych.

Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że w myśl art. 19 ust. 1 ustawy z

dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne, w trwały zarząd Marszałka

Województwa [...] przeszły wody oraz grunty pokryte wodami, a więc przejście

w trwały zarząd jest zatem ograniczone do ściśle wymienionych składników mienia

Skarbu Państwa. Gdyby ustawodawca hołdował cywilistycznej konstrukcji

nieruchomości i ich części składowych, nie dokonałby tego rozróżnienia, tak samo

nie czyniłby w przepisach art. 14 ust. 1- 4 oraz art. 14a Prawa wodnego (wyrok NSA

z 22 października 2010r., II OSK 1654/2009). W art. 11 ust. 1 Prawa wodnego

wskazano podmioty wykonujące uprawnienia właścicielskie w stosunku do wód

publicznych stanowiących własność Państwa. Do tych podmiotów należy również

gospodarowanie gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi. Stosownie zaś do

art. 14 ust. 4 Prawa wodnego gospodarowanie innym mieniem związanym z

gospodarką wodną stanowiącym własność Skarbu Państwa wykonują : właściwy

miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub

odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, lub jednostki,

którym to mienie zostało powierzone.

Wprawdzie jak wynika z ustaleń stanu faktycznego, w rozpoznanej sprawie

Skarb Państwa jest właścicielem wód rzeki [...] oraz jazu w m. [...].

Jednakże ustalając podmiot zarządzający niniejszym jazem należy mieć na

względzie wyjątek od zasady superficies solo cedit. Z przytoczonych przepisów

wynika zatem, że mimo to, że Skarb Państwa jest właścicielem wody i gruntów

pokrytych wodami rzeki [...], a także urządzenia wodnego, to trwały zarząd jako

forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa może należeć do różnych

podmiotów. Wobec tego w fakcie przejścia w trwały zarząd Marszałka Województwa

[...] wody oraz gruntów pokrytych wodami rzeki [...] nie można upatrywać

przejścia w trwały zarząd również jazu w m. [...].

Jak wyżej wskazano podmioty gospodarujące innym mieniem związanym z

gospodarką wodną niż grunty pokryte wodami zostały określone w art. 14 ust. 4

Prawa wodnego. Gospodarowanie tym mieniem nie zostało zastrzeżone wyłącznie

do kompetencji skarżącego. Mieniem tym mogą gospodarować inne podmioty, w tym

również jednostki, którym mienie Skarbu Państwa zostało powierzone. Wobec tego

skarżący może w imieniu Marszałka Województwa [...] realizować zadania

związane z utrzymaniem tylko tych urządzeń wodnych, które zostały przekazane do

gospodarowania Marszałkowi Województwa. Ustawodawca w art. 75 Prawa

wodnego wyraźnie stanowi, że do zadań Marszałka należy utrzymanie urządzeń

melioracji wodnych podstawowych zdefiniowanych w art. 70 ust. 1 i art. 71 Prawa

wodnego. Przedmiotowy jaz na rzece [...] jest zintegrowany z mostem i nie

stanowi urządzenia melioracji wodnych podstawowych, ponadto nie figuruje w

ewidencji urządzeń melioracji wodnych podstawowych, prowadzonej przez

Marszałka Województwa [...] zgodnie z art. 70 ust. 3 Prawa wodnego. Skoro

utrzymanie przedmiotowego jazu nie należy do skarżącego, to nałożenie

zaskarżonym postanowieniem obowiązku dostarczenie oceny stanu technicznego

jazu na skarżącego, działającego w imieniu Marszałka Województwa, stanowi

naruszenie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w

zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuj©.

Rzeczą Sądu, stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), było

poddanie zaskarżonej decyzji ocenie pod względem zgodności z przepisami prawa.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego

postanowienia, a opartą na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego

wyrażonym w wyroku z dnia 22 października 2010r.,wydanym w sprawie o

sygnaturze akt II OSK 1654/09.

W świetle przepisów ustawy - Prawo wodne istnieje możliwość sytuacji, w

której inny podmiot jest właścicielem wody, a inny właścicielem urządzeń wodnych.

Jak stanowi przepis art. 14 ust. 4 ww. ustawy gospodarowanie innym mieniem

związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują:

właściwy miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej,

lub odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1 lub jednostki,

którym to mienie zostało powierzone.

Jaz jest elementem budownictwo wodnego, a to polega na wykonywaniu oraz

utrzymywaniu urządzeń wodnych (art. 62 ust. 1 ustawy Prawa wodnego).

Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz

remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 ustawy Prawa wodnego).

Zobowiązanym do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego

funkcjonowania urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach

powierzchniowych jest właściciel tego urządzenia (art. 64 ust. 2 Prawa wodnego).

W tych okolicznościach, stosownie do wskazań Naczelnego Sądu

Administracyjnego zawartych w ww. wyroku, poszukiwanie podmiotu władającego

mieniem Skarbu Państwa i jednocześnie zobowiązanego do utrzymania urządzenia

wodnego musi wiązać się z analizą treści pozwolenia wodnoprawnego.

Jak wskazał organ II instancji, z decyzji Starosty [...] z dnia [...]

marca 2012r., znak: [...] wynika, że z dniem [...] lipca 2005r., z mocy

prawa przeszły w trwały zarząd Marszałka Województwa [...], stanowiące

własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami - powierzchniową wodą

płynącą – rzeka [...], oznaczone w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako

działki: o nr [...] o powierzchni 0,3920 ha i nr [...] o powierzchni 0.1526 ha. karta

mapy I. obręb [...], gmina [...], dla których Sąd Rejonowy w [...]

prowadzi księgę wieczystą [...]. Natomiast zgodnie z decyzją Starosty

[...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] udzielono

Polskiemu Związkowi Wędkarskiemu - Zarządowi Okręgu [...] pozwolenia

na pobór i piętrzenie wód rzeki [...] dla potrzeb zbiornika wodnego "[...]" w

m. [...], gm. [...], a pkt 5 tej decyzji stanowi, że pozwolenie wodnoprawne

nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji

oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec

tych nieruchomości i urządzeń.

Należy podkreślić, że Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia

2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących

własność publiczną (Dz. U. z 2003 r. Nr 16. poz. 149) rzeka [...] została

zaliczona do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa.

Zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy Prawo wodne gospodarowanie innym mieniem

związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują:

właściwy miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej,

lub odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, lub

jednostki, którym to mienie zostało powierzone.

W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, podmiotem

zobowiązanym do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego

funkcjonowania przedmiotowego urządzenia wodnego - jazu jest Marszalek

Województwa [...], którego obowiązki i zadania zgodnie z Uchwałą nr

[...]/99 Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] grudnia 1999r., realizuje

[...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].

Należy podzielić także, wskazanie organu drugiej instancji co do tego, że

przepis art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane wymieniając podmioty, na które

mogą być nakładane obowiązki w nim przewidziane, pozwala organom na wybór

adresata tego obowiązku. W sytuacji gdy obowiązek, może być nałożony na

"właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego", organ może kierować się względami

wynikającymi z oceny, który z tych podmiotów lepiej zapewni wykonanie obowiązku,

lub wobec którego można skuteczniej wyegzekwować wykonanie nałożonego

obowiązku.

W świetle ww. argumentacji nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko

skarżącego Zarządu.

Skarżący przyznał, że Skarb Państwa jest właścicielem nie tylko wód rzeki [...], a także również jazu w m. [...], stwierdził jednak, że trwały zarząd

jako forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa może należeć do różnych

podmiotów. Skarżący nie wskazał podmiotu, który objął w trwały zarząd jaz, a tylko

wskazał na taką możliwość co do zasady w świetle ustawy prawo wodne.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł

jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012r., poz. 270).