Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 441/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 7 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Beata Kozicka (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. U. (U.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 5.117 (pięć tysięcy sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] Nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. U. reprezentowanego przez doradcę podatkowego – D. G., od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] Nr [...] w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 w wysokości [...] zł – działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2005r. Dz.U. Nr 8 poz. 60 z późn. zm., dalej: "Ordynacja" lub "O.p.") i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2001r. Dz.U. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925) – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugoinstancyjny na wstępie przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, iż Państwo J. i J. U. są współwłaścicielami zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W złożonej w dniu 8 marca 2010r. informacji w sprawie podatku od nieruchomości zadeklarowali grunty o pow. [...] m2 – jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, grunty o pow. [...] m2 stanowiące nieużytki – zwolnione od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2010r. Dz. U. Nr 95, poz. 613 z późn. zm., dalej: "ustawa, podatkowa" lub "u.p.o.l."), grunty o pow. [...] m2 – wchodzące w skład gospodarstw rolnych oznaczone w ewidencji gruntów i budynków symbolem "dr", budynki pozostałe o pow. [...] m2 i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o wartości [...] zł.

W złożonej w tym samym dniu informacji w sprawie podatku rolnego wykazali grunty orne klasy III b o pow. [...] ha, grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych o pow. [...] ha jako zwolnione od podatku.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] organ podatkowy pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010. Pismem z dnia 19 sierpnia 2010r. organ pierwszej instancji wezwał podatników do złożenia pisemnych wyjaśnień na okoliczność różnic pomiędzy złożonymi dla celów podatkowych informacjami a danymi będącymi w posiadaniu organu oraz do przedłożenia całej ewidencji środków trwałych w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania.

W odpowiedzi na wezwanie podatnik – pismem z dnia 27 sierpnia 2010r. – poinformował organ pierwszej instancji o niemożności dotrzymania wskazanego terminu i wniósł o wyznaczenie nowego terminu. Następnie pismem z dnia 11 października 2010r. pełnomocnik J. U. złożył wyjaśnienia do zebranego dotychczas materiału dowodowego i poinformował, że ewidencja środków trwałych przedłożona przez mocodawcę nie odzwierciedla faktycznego stanu składników majątkowych i ze względu na znaczne rozbieżności nie może stanowić podstawy do ustalenia podatku od nieruchomości. Do pisma dołączył ewidencję środków trwałych po korekcie.

Organ wskazał następnie, iż dniu 2 listopada 2010r. odbyły się – z udziałem J. U. i ustanowionego przez niego pełnomocnika – oględziny przedmiotowej nieruchomości w celu ustalenia sposobu korzystania z gruntów oraz ilości i rodzaju posiadanych obiektów budowlanych (budynków i budowli). Z protokołu z oględzin wynika, iż na terenie nieruchomości znajdują się następujące budynki: budynek karczmy, budynek pomagazynowy, budynek usługowo–biurowy oraz budowle w postaci hali recyklingu, a także place i parkingi wybrukowane kostką brukową oraz kort tenisowy.

Pismem z dnia 19 listopada 2010r. pełnomocnik podatnika przesłał dokumenty dotyczące użytkowania obiektów znajdujących się na terenie nieruchomości i ich powierzchni. Do pisma dołączona została:

1) decyzja z dnia [...] (sygn. [...]) udzielająca zezwolenie na użytkowanie budynku biurowo–magazynowego zlokalizowanego w W. przy ul. [...] (działki nr [...],[...],[...],[...]);

2) decyzja z dnia [...] (sygn. [...]) udzielająca zezwolenia na użytkowanie pawilonu małej gastronomii, wybudowanego na parceli nr [...], zlokalizowanej w W., przy ul. [...];

3) decyzja z dnia [...] (sygn. [...]) o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie budynku usługowo–biurowego zlokalizowanego na parceli nr [...],[...] w W., przy ul. [...].

Ponadto pełnomocnik przekazał dokumenty, które – jak zaznaczył w piśmie przewodnim – świadczą o powierzchni użytkowej budynków stanowiących przedmiot oględzin, tj.

a) wyciąg [...] z "Wyceny nieruchomości – kredyt dla ul. [...] w J.;" strony 12–16, który – na co zwrócił uwagę pełnomocnik – wskazuje parametry powierzchni budynków: pawilon małej gastronomii, budynek biurowy z salą konferencyjną i zapleczem oraz budynek biurowo–magazynowo–garażowy,

b) wypis "Budynek biurowy – Projekt zamienny" – opis techniczny str. 5 sporządzony przez pracownię projektową A – W. – złożony w Starostwie Powiatowym w W.,

c) projekt geodezyjno–kartograficzny sporządzony przez spółkę Cywilną B H., Bolek U., zatwierdzony przez geodetę U. B..

Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji wyznaczył stronom siedmiodniowy termin do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] ustalił małżonkom J. i J. U. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 w kwocie [...] zł, w tym podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł, oraz podatek rolny w kwocie [...] zł. Jak określił organ – składniki podatku od nieruchomości stanowią: budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m2, grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. [...] m2, budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o wartości [...] zł oraz nieużytki (zwolnione od podatku) o pow. [...] m2. Przedmiotem opodatkowania podatkiem rolnym są grunty orne kl. Ill b o pow. [...] ha fizycznych, tj. [...] ha przeliczeniowych.

Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, iż "organ pierwszej instancji przyjmując, że posiadane przez podatnika nieruchomości oraz obiekty budowlane należy uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie uwzględnił faktu, iż podatnik jest osobą fizyczną". Zdaniem skarżącego w przypadku osób fizycznych (w odróżnieniu od osób prawnych) trudne jest wyznaczenie granicy pomiędzy majątkiem związanym z działalnością gospodarczą a majątkiem prywatnym. Nie można się skupić jedynie na literalnym brzmieniu art. 1a u.o.p.l., wszak – jak zaznaczyła strona – posiadanie przez przedsiębiorcę nieruchomości może w każdym czasie ulec zmianie, mimo iż nie towarzyszy temu żadna czynność prawna.

Z kolei – jak dalej zauważył organ – spór sprowadza się zatem do odmiennej interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Opodatkowanie nieruchomości odrębną stawką podatkową przewidzianą dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – na co zwrócił uwagę organ – wynika z samego faktu posiadania ich przez przedsiębiorcę i nie zależy od sposobu ich wykorzystywania.

Tym samym organ drugoinstancyjny skonstatował, iż z tych przyczyn zarzut, iż organ pierwszej instancji nie dokonał analizy przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie amortyzacji środków trwałych celem ustalenia, iż podatnik – mimo dokonywania odpisów amortyzacyjnych od całej wartości początkowej wpisanych środków trwałych – tylko część budowli wykorzystuje dla potrzeb tej działalności jest nieuzasadniony.

Jak zaznaczył organ – odwołujący wskazuje również na wyłączenie z opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów, budynków i budowli, które nie mogą być wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej ze względów technicznych. Taką przeszkodę, na co zwrócił uwagę organ – zdaniem podatnika – stanowi napowietrzna linia energetyczna.

Ustosunkowując się do tego twierdzenia organ podatkowy przywołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 października 2010r., sygn. akt I SA/Gl 563/10, w którym stwierdzono, że: "w wypracowanym orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż w pojęciu "względów technicznych" ustawodawca zawarł przesłankę trwałości – jako przeszkodę w wykorzystaniu nieruchomości do prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej, powodującą zastosowanie preferencyjnej stawki podatku od nieruchomości. Przesłankę tę bez trudu można wyczytać z tekstu ustawy. Jeśli weźmie się pod uwagę nie tylko zwrot "nie jest i nie może być" w sposób wyrwany z kontekstu, ale także wolę ustawodawcy zawartą w tak zestawionych wyrażeniach widać wyraźnie, iż przeszkody, które nie pozwalają na eksploatację obiektu, muszą istnieć w danym momencie, ale również mają mieć charakter trwały". Pojęcie "względów technicznych" jako wyjątek w regulacji zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 3, powinno być interpretowane ściśle, nie rozszerzająco (tak też WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 10 września 2009r., sygn. akt I SA/Gd 136/09 i wyroku z dnia 21 marca 2006r., sygn. akt I SA/Gd 231/04). Analogicznie – co podkreślił organ – wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 stycznia 2009r. sygn. akt II FSK 1354/07, w którym szczególnie wyeksponowano przesłankę trwałości.

Tym samym – zdaniem organu – w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Z akt sprawy wynika bowiem, że działalność gospodarcza jest prowadzona, a okoliczność, że "nad częścią placu przebiega linia energetyczna" nie oznacza, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany ze względów technicznych do prowadzonej działalności gospodarczej.

Jednocześnie organ drugoinstancyjny podkreślił, iż z akt sprawy wynika, że organ uwzględnił dowody wnioskowane przez stronę w toku postępowania, a w szczególności ewidencję środków trwałych, decyzję w sprawach pozwolenia na budowę i użytkowanie obiektów budowlanych, wyciąg z wyceny nieruchomości, opis techniczny budynku biurowego. Uwzględnił – nadto – z urzędu dowód z ewidencji gruntów i dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości. Organ podatkowy pierwszej instancji uczynił zatem – zdaniem organu drugoinstancyjnego – zadość przepisom art. 122 i 180 O.p

W skardze na tę decyzję podatnik zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego, a to:

a) art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz art. 2, 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie;

b) art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie; a także

2) prawa procesowego, a to art. 122 i 180 Ordynacji poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, skutkującego wydaniem decyzji opartej na błędnie ustalonym stanie faktycznym.

W uzasadnieniu – co do istoty – skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, że organy podatkowe w ramach prowadzonego postępowania dowodowego powinny ustalić, czy twierdzenia podatnika są zgodne ze stanem faktycznym, a więc czy podatnik na całej nieruchomości prowadzi działalność gospodarczą. Takie ustalenia mogły być poczynione – jak twierdził – w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 2 listopada 2010r., czego organ podatkowy I instancji nie uczynił.

Ponadto – jak zaznaczył skarżący – organ podatkowy orzekający w sprawie opodatkował cały budynek usługowy, pomimo faktu, że tylko część została oddana do używania. Jego zdaniem obowiązkiem organów było podjęcie wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, przyjęcie za dowody wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w tym dopuszczenie dowodów wnioskowanych przez skarżących jak i ewentualne przeprowadzenie dowodów z urzędu.

Na zakończenie skonstatował, iż "w niniejszej sprawie materiał dowodowy został zebrany w sposób niewystarczający. Organ podatkowy nie sprawdził, czy podatnik rzeczywiście może prowadzić działalność gospodarczą na całej nieruchomości pomimo istnienia napowietrznej linii energetycznej. Organ podatkowy przeprowadził oględziny nieruchomości, ale nie odniósł się do tej kwestii. Twierdzenia podatnika nie zostały uwzględnione. Ponadto w ramach postępowania dowodowego pominięty został fakt, że nieruchomość, której dotyczy niniejsza sprawa jest hałdą pokopalnianą, która nadal się pali".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie podzieliło przedstawionej w skardze argumentacji. W pierwszej kolejności organ przytoczył treść spornych przepisów i stwierdził, iż opodatkowanie nieruchomości odrębną stawką podatkową przewidzianą dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynika z samego faktu ich posiadania przez przedsiębiorcę i nie zależy od sposobu ich wykorzystywania. W rozpatrywanej sprawie nieruchomość znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, a zatem w całości podlega opodatkowaniu według stawek określonych dla gruntów, budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą.

Odnosząc się do kwestii, iż "organ podatkowy całkowicie pominął fakt, że ze względów technicznych (napowietrzna linia energetyczna) podatnik nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na części posiadanej nieruchomości" organ odwoławczy stwierdził, iż zarzut ten jest nieuzasadniony. Przede wszystkim organ wskazał, iż względy techniczne, o których mowa, dotyczyć muszą konkretnego przedmiotu opodatkowania. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie skarżący twierdzi, iż przeszkodą w prowadzeniu działalności gospodarczej jest napowietrzna linia energetyczna, która przebiega nad częścią placu. Okoliczność, że nad częścią placu przebiega linia energetyczna nie oznacza jednak, zdaniem organu, że przedmiot opodatkowania, tj. grunty wraz z budowlami (place asfaltowe) nie jest i nie może być wykorzystywany ze względów technicznych do prowadzonej działalności gospodarczej. Również zarzuty dotyczące naruszenia art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez niesłuszne opodatkowanie całego budynku usługowo–biurowego mimo, iż przedsiębiorca zaczął wykorzystywać tylko część tego budynku – zdaniem organu – nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem, jak zaznaczył organ – w przypadku budynków lub ich części oraz budowli obowiązek podatkowy "powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa wspomnianych obiektów została zakończona lub, w którym rozpoczęto użytkowanie budynku albo jego części przed ich ostatecznym wykończeniem". Rozpoczęcie użytkowania budynku jeszcze niewykończonego ostatecznie powoduje konieczność zapłacenia podatku od początku następnego roku, ustalanego od całego budynku. Obowiązek ten dotyczy również części, która nie została wykończona czy przekazana do użytkowania.

Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę wniesioną na piśmie i podkreślił, że nie cały majątek osoby fizycznej, którą jest przedsiębiorca winien być utożsamiany z nieruchomością związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dodał także, że na przedmiotowej nieruchomości ujawniły się dodatkowe szkody o charakterze technicznym, będące skutkiem szkód górniczych, co również uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto oświadczył, iż część nieruchomości tzw. restauracyjna w czasie przeprowadzania oględzin przez organ, była jeszcze w trakcie budowy a mimo to, opodatkowaniem objęto powierzchnię całego budynku. Zaznaczył, iż budynek ten, był przed odbiorem technicznym. Odnośnie wpływu linii energetycznej pełnomocnik wyjaśnił, iż ok. 2 lata temu wskutek kontroli przeprowadzonej przez Państwową Inspekcję Pracy ukarano skarżącego mandatem za pozostawienie pod sporną linią energetyczną maszyny budowlanej w postaci koparko–ładowarki. Oświadczył także, iż pod tą linią nie mogą być przechowywane żadne urządzenia techniczne, ani też nie mogą przebywać ludzie. Zakład energetyczny będący właścicielem linii, informował podatnika na piśmie, że w obrębie strefy ochronnej tej linii, niedopuszczalne jest wznoszenie jakichkolwiek budynków i budowli. Dokumenty na tę okoliczność i zastrzeżenia – jak podał – strony wskazały organowi w toku oględzin.

Jednocześnie na rozprawie w tym samym dniu skargę podtrzymał J. U., który dodatkowo wyjaśnił, iż o wpływie linii energetycznej na jego nieruchomość władze miasta mają pełną wiedzę. Wskazał, iż poinformowany jest również o tym organ podatkowy. Jak wyjaśnił – zakład energetyczny poinformował go, że od terenu objętego strefą ochronną linii energetycznej nie powinien odprowadzać podatku od nieruchomości. Podniósł, że nabyty przez niego teren stanowi hałdę pokopalnianą, która nie została wygaszona w pełni, co powoduje, że w różnych częściach nieruchomości występują zjawiska pożarowe. Tym samym – jego zdaniem – w tej sytuacji nie powinien płacić od całej nieruchomości najwyższej stawki podatkowej, gdyż działka ta i budynki w znacznej części nie nadają się do prowadzenia działalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.").

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja zawiera uchybienia, które uzasadniają wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Stan faktyczny istotny dla sprawy jest zdaniem organu niesporny, zdaniem zaś strony skarżącej sporny, co zostało obszernie przedstawione przez Sąd przy omawianiu stanowisk obu stron. Brak jest zatem konieczności jego ponownego prezentowania.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy podatkowe obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010r. w wysokości [...] zł, w szczególności, dotyczy tego – czy będące w posiadaniu J. i J. U. nieruchomości i obiekty budowlane w całości podlegają opodatkowaniu jako związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a także czy wystąpiły ograniczenia, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej, t.j. czy przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie natomiast z art. 1a ust. 1 pkt 3 tej ustawy, grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej są to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Podatnikami podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powoływanej powyżej ustawy są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych oraz użytkownikami wieczystymi gruntów. Odnosząc się do przytoczonej regulacji prawnej, wskazać należy, że organ podatkowy (w rozpoznawanej sprawie Prezydent) wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, jeżeli w postępowaniu podatkowym stwierdzi, że podatnik nie zapłacił tego podatku, powstającego z mocy prawa. Decyzja określająca zobowiązanie zostaje wydana po uprzednim wszczęciu postępowania podatkowego, chyba że podatnik zgodził się na uiszczenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami, która to zaległość powstała w wyniku skorygowania deklaracji (wskutek zwiększenia zobowiązania podatkowego).

W przepisie art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca wskazał co podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Z treści tego przepisu wynika, że podatnik do opodatkowania powinien wykazać grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części, które są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W art. 1a ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy ustawodawca przedstawił legalną definicję gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie z tą definicją wszelkie grunty, budynki i budowle, które posiada przedsiębiorca są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, chyba, że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Z powyższego wynika, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynku, budowli lub gruntu skutkuje tym, że uznaje się je za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia czy wyżej wymienione obiekty są faktycznie wykorzystywane w danej chwili dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej czy nie (vide: wyroki WSA w Gdańsku z 4 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 49/04 oraz z 6 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 481/05, wyrok NSA z 5 października 2010 r., sygn. akt II FSK 760/09). Przedsiębiorca musi zatem wykazać do opodatkowania podatkiem od nieruchomości każdy grunt, budynek i budowlę, nawet te, które nie są mu przydatne ze względu np. na przedmiot, czy zakres prowadzonej działalności.

W art. 3 omawianej ustawy wskazano kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości. I tak, podatnikiem mogą być wszystkie podmioty, niezależnie od ich statusu prawnego, a więc: osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeśli mają określony w ust. 1-5 tytuł prawny do korzystania z nieruchomości albo obiektów budowlanych lub nawet nie posiadają tytułu prawnego.

Przechodząc do istoty sprawy – w tym miejscu zaznaczyć należy, iż niezależnie od zarzutów związanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego, strona skarżąca sformułowała zarzuty naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 122 i art. 180 Ordynacji podatkowej zarzucając organom podatkowym uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności oraz swobodne uznanie, że względy techniczne mają charakter przejściowy, w sytuacji, gdy bez dokonania prac zabezpieczających oraz koniecznych remontów, nieruchomość z przyczyn obiektywnych nie nadawała i nie nadaje się do prowadzenia w niej działalności gospodarczej.

Przy tak zarysowanym sporze, w pierwszej kolejności należy odnieść się właśnie do tych zarzutów, gdyż błędne ustalenie stanu faktycznego, przesądza o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, a to z tej przyczyny, że stan faktyczny przesądza o zastosowaniu konkretnej normy prawnej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż w sprawie bezsporne jest, że strona skarżąca będąca właścicielem obiektów budowlanych oraz użytkownikiem wieczystym gruntów jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Wbrew twierdzeniu strony, przedmiotem opodatkowania są wszystkie nieruchomości, które są w jej posiadaniu niezależnie od tego czy są one w całości faktycznie wykorzystywane dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że poprzez samo posiadanie danej nieruchomości przez przedsiębiorcę, nieruchomość ta jest związana z działalnością gospodarczą. Przy czym ustawodawca wprowadził – o czym szerzej poniżej – ograniczenia w opodatkowaniu, z uwagi na względy techniczne wpływające na możliwości wykorzystania przedmiotu opodatkowania w prowadzonej działalności gospodarczej. Toteż przechodząc do zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia zasad postępowania podatkowego, należy wyjaśnić, że w myśl art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zgodnie z art. 122 tej ustawy, wyrażającym tzw. zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie zaś do zasady przekonywania stron zawartej w art. 124 O.p., organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.

Tym samym organ podatkowy – w przedmiotowej sprawie – był zobowiązany do zbadania z urzędu wszystkich okoliczności mających wpływ na wymiar podatku, nawet wówczas, gdy strona nie powoływała się na nie w trakcie toczącego się postępowania podatkowego.

Konsekwencją takiej wykładni przepisu jest powszechnie reprezentowane stanowisko, iż celem zastosowania w ustawie tego wyłączenia z definicji przedmiotów związanych z działalnością gospodarczą nie było uznanie za wyłączone wszelkich obiektów, które znajdują w danej chwil w przebudowie lub adaptacji. Takie rozumowanie oznaczałoby bowiem zmniejszenie stawki podatkowej dla bardzo szerokiego kręgu obiektów, a każdorazowe dokonywanie inwestycji przez przedsiębiorcę powodowałoby obniżenie stawki podatkowej na czas remontu. Gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić swoistą ulgę w podatku dla przedsiębiorców inwestujących, to uczyniłby to przez wyraźny zapis w ustawie. Linia orzecznicza jest w tym zakresie jednoznaczna i jednolita. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2006r., sygn. akt II FSK 301/05 wyraził przekonanie, iż przeprowadzenie remontów w budynkach nie oznacza pozbawienia tych budynków związku z działalnością gospodarczą w szerokim znaczeniu. Adaptacja budynków do prowadzenia zamierzonej w przyszłości działalności gospodarczej stanowi jeden z wyznaczników prowadzenia tejże działalności. Nieodpowiedni stan techniczny budynków nie dyskwalifikuje ich w ogóle pod względem prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jedynie ogranicza wysokość uzyskiwanych z tych budynków bezpośrednio dochodów w danym roku podatkowym. Innymi słowy "względy techniczne" nie mogą być utożsamiane ze stanem technicznym nieruchomości będącej w posiadaniu przedsiębiorcy albowiem okresowe remonty stanowią element prowadzonej działalności gospodarczej i nie przesądzają o niemożności wykorzystania nieruchomości do prowadzenia działalności. Wyłączenie z zakresu przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i – jednocześnie – nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zdarzenie niezależne od podatnika. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ podatkowy nie ustalił, czy wskazywane przez podatnika przeszkody mają charakter przejściowy czy też nie, a także, czy przedmioty opodatkowania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej mogą być czy też nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zdarzenie niezależne od podatnika.

Według Sądu, organy podatkowe w oparciu o przedłożone przez stronę dowody, nie wyjaśniły wszechstronnie okoliczności faktycznych sprawy, a tym samym nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, uznając, że wszystkie grunty i obiekty budowlane, które posiada J. U. – niezależnie od tego, czy są w pełni wykorzystywane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a też czy w ogóle mogą być wykorzystywane do tegoż celu – podlegają opodatkowaniu.

Organ podatkowy przeprowadził oględziny przedmiotów opodatkowania, tym niemniej uczynił to pobieżnie, bez wymaganej prawem staranności. Z protokołu oględzin w żaden sposób nie wynika, jaka część nieruchomości znajduje się pod liniami energetycznymi, a także jaki obszar stanowią niewygaszone hałdy pokopalniane.

Powyższe skutkowało przedwczesnym rozstrzygnięciem tak w zakresie przedmiotu opodatkowania, jak i wysokości zobowiązania.

W ocenie Sądu organy podatkowe nie przedstawiły jasno i zrozumiale w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy, jak również nie wyjaśniły motywów podjętych rozstrzygnięć, zgodnie z zasadą przekonywania stron. Brak jest w zaskarżonych rozstrzygnięciach wywodów w zakresie:

po pierwsze: wpływu niewygaszonych hałd pokopalnianych na prowadzenie działalności gospodarczej w aspekcie przeszkody technicznej trwałej – nietrwałej,

po drugie: charakteru ograniczeń i wpływu linii energetycznej na prowadzenie działalności gospodarczej w aspekcie przeszkody technicznej trwałej – nietrwałej.

W niniejszej sprawie organ ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego podatku od nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uznając, że w ustalonym stanie faktycznym przeszkody prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowiły "względów technicznych", o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 tej ustawy, pomimo nie przeprowadzenia w tym zakresie prawidłowego dowodzenia.

Podstawą dokonania prawidłowego podstawienia stanu faktycznego pod wzorzec zawarty w hipotezie normy prawnej jest poczynienie takich ustaleń, ażeby stan faktyczny był zgodny ze stanem rzeczywistym, a celowi temu służy postępowanie dowodowe prowadzone z użyciem dopuszczonych przez prawo instrumentów, w tym wypadku reguł zawartych w przepisach Ordynacji podatkowej, które umożliwią dokonanie takiej oceny. Z treści art. 122 O.p. zawierającej zasadę prawdy obiektywnej wynika obowiązek podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ma ona zagwarantować w każdej sprawie odtworzenie rzeczywistego obrazu stanu faktycznego sprawy tak, aby uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Zasada ta jest szeroko rozwinięta w dalszych przepisach Ordynacji podatkowej, zwłaszcza w art. 180 O.p. Wynika z niego także podstawowa reguła typowa dla postępowania administracyjnego, według której to organ prowadzący postępowanie ma podstawową inicjatywę dowodową w zbieraniu dowodów, która doznaje pewnych ograniczeń zazwyczaj tam, gdzie zastosowanie mają ulgi czy wyłączenia i zmniejszenia wysokości obciążeń podatkowych. Podatnik powinien zatem współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów. Słuszne przy tym wydaje się twierdzenie, że rola podatnika jest tym większa w procesie dowodzenia pewnych faktów, gdy z nich wywodzi korzystne skutki prawne. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

W tym miejscu zasadnym wydaje się wskazać, że tylko ocena zgromadzonego przez organ podatkowy pełnego materiału dowodowego może być podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej a w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, zaniechanie w takich warunkach podjęcia przez organ czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania, skutkującym wadliwością decyzji.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że osią sporu między stronami jest różne rozumienie treści art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej w tej części, która przewiduje możliwość zastosowania niższej stawki podatkowej z uwagi na fakt, iż przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

W przedmiotowej sprawie, co wynika z akt administracyjnych, na co powołuje się strona a nadto co nie jest kwestionowane przez organ, bezsporne jest, że:

a) nad częścią przedmiotowej nieruchomości przebiega linia energetyczna

b) część nieruchomości stanowi tzw. hałdy pokopalniane a także,

c) część budynków w 2010 r. była w budowie.

Ustalenie to jest o tyle istotne dla dalszych rozważań, albowiem stanowi o ewentualnych ograniczeniach podatkowych, z uwagi na wystąpienie przesłanki, o jakiej mowa w art.1 a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej, tj. "względów technicznych". Co za tym idzie ma ono wpływ tak na przedmiot opodatkowania, jaki i – w dalszej konsekwencji – wysokość podatku. Tymczasem już samo sformułowanie użyte przez ustawodawcę jest różnie interpretowane przez stronę i organ. Odmienna jest także jego ocena w aspekcie możliwości zakwalifikowania ustaleń do obowiązującej w art.1 a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej normy prawnej. W tych warunkach zdaniem Sądu niezwykle pomocnym w ustaleniu charakteru przeszkody zaliczanej przez stronę do względów technicznych odnoszących się do przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu cytowanego przepisu ustawy podatkowej mogłaby być chociażby opinia biegłego ds. budownictwa czy też pisemne stanowisko zakładu energetycznego (nota bene, na które powołuje się podatnik), albo materiały PIP z kontroli prowadzonej u podatnika.

W tym miejscu warto wskazać, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "względów technicznych", które stoją na przeszkodzie wykorzystywaniu określonej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej i w konsekwencji uniemożliwiają jej opodatkowanie podatkiem od nieruchomości według stawki właściwej dla gruntów wykorzystywanych do działalności gospodarczej. Również orzecznictwo i doktryna nie wypracowały spójnej koncepcji rozumienia tego pojęcia. Nie budzi jednak wątpliwości i jest poza sporem, że należy odczytywać to pojęcie według reguł języka potocznego.

W ocenie Sądu względy techniczne mają uniemożliwiać korzystanie z przedmiotu opodatkowania, ale wcale nie muszą tkwić w jego konstrukcji, do czego w zasadzie sprowadzało się w okolicznościach sprawy stanowisko organu. Ustawodawca nie opisuje jakie muszą to być względy techniczne, a zatem zadaniem Sądu mogą to być wszystkie tego rodzaju względy, które powodują określony w ustawie skutek. Poza tym ustawodawca posługuje się sformułowaniem, że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany "ze względów technicznych" a nie z uwagi na zły stan techniczny. Poza tym, jak wskazała strona, zmuszona była do prowadzenia remontu i adaptacji obiektów i budynków dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej – w tym część nieruchomości ulegała i ulega niemalże systematycznemu "paleniu". Tym samym nie sposób zaakceptować stanowiska, bez jego poparcia materiałem dowodowym, że takie zdarzenia nie wpływają na wykorzystywanie obiektu w działalności gospodarczej z powodów technicznych. Organ dokonując ponownie analizy zebranego w sposób prawidłowy materiału dowodowego winien mieć także na względzie stanowisko doktryny, w którym stwierdza się, że jeżeli obiekt wymaga remontu oznacza to, że właśnie nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności, i skoro to następuje, to w dalszej kolejności oznacza to także, że nie jest on wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej (por. ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Komentarz pod red. Wojciecha Morawskiego Gdańsk 2009 str. 133 i nast.).

Zdaniem Sądu organ na skutek niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w sposób konieczny, wystarczający i niezbędny do prawidłowej subsumcji pod normę zastosowanego prawa materialnego dopuścił się naruszenia przepisów postępowania a mianowicie art. 122 i 180 Ordynacji podatkowej, co mogło mieć istotny wpływa na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić w prowadzonym postępowaniu dowodowym dostrzeżone przez Sąd nieprawidłowości, dokonać ustaleń nie tylko w odniesieniu do stanu technicznego całej nieruchomości i usytuowanych na niej obiektów ale także zakresu prowadzonych w niej prac remontowo - adaptacyjnych, rozmiaru występowania zjawisk "pożarowych", ich przyczyn i wpływu na możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę w 2010r. z wykorzystaniem wszelkich niezbędnych i dostępnych dowodów, w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a następnie dokonać jego własnej oceny odnosząc do zastosowanej normy prawa materialnego a w szczególności art. 1 a ust. 1 pkt 3 traktującego o występowaniu względów technicznych jako przeszkody wykorzystywania obiektu do prowadzenia działalności gospodarczej.

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż ponieważ zebrany materiał dowodowy jest niepełny i wymaga uzupełnienia, rozstrzyganie na tym etapie pozostałych zarzutów skargi byłoby przedwczesne, bowiem ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego może nastąpić dopiero w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie niewadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że organ naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania przez ograniczenie zakresu postępowania dowodowego i poczynienie niepełnych ustaleń faktycznych, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji stanowi podstawę uwzględnienia skargi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie o niewykonaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku jest oparte na treści art. 152 tej ustawy, a orzeczenie o kosztach na podstawie art. 200 P.p.s.a.