Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 303/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4  ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (spr.),, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi Cz. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. Ch. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 marca 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku C. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 22 grudnia 2009 r. nr [...] odmawiającą przyznania stronie uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, że przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz aktów wykonawczych do niej enumeratywnie wyliczają tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność z nią równoważną uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich. Podnoszona przez stronę okoliczność wykonywania pracy w rodzinnym domu pod nadzorem mieszkających w nim Niemców nie jest represją w rozumieniu wskazanej ustawy i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką.

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w art. 1-4 wyczerpująco określa przesłanki nabycia uprawnień kombatanckich. Nie przewiduje przy tym możliwości przyznania uprawnień kombatanckich w okolicznościach wskazanych przez stronę. Tym samym organ administracji, związany treścią bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, nie może uwzględnić żądania strony.

Od decyzji tej skargę do sądu administracyjnego złożyła C. P., nie precyzując jej żądania, a wyrażając niezadowolenie z wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, iż jako dziecko w okresie okupacji niemieckiej podlegała represjom, określonym w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Niemcy, którzy wtargnęli do jej domu, wymagali od niej bezwzględnego posłuszeństwa, co było równoznaczne z poddaniem jej eksterminacji i wynarodowieniu. Skarżąca została wypędzona z rodzinnego domu i zmuszona do zamieszkiwania w stodole, jej ojciec musiał ukrywać się w lesie z obawy przed wywózką lub rozstrzelaniem, a jej dom w końcu został spalony. Narzucenie jej przez Niemców określonego sposobu zachowania się wobec rodziców skutkowało zanikiem więzi rodzinnych, a więc prowadziło do oderwania jej od matki i ojca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Skarżąca domagała się przyznania uprawnień kombatanckich, a więc zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa".

W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż skarżąca, urodzona 28 listopada 1939 r., nie prowadziła działalności kombatanckiej, określonej w art. 1 ustawy ani nie prowadziła działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, o jakiej mowa w art. 2 i art. 3 ustawy, lecz ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu podlegania represjom jako dziecko w okresie II wojny światowej.

We wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich skarżąca wskazała, iż w marcu 1944 r. w jej domu rodzinnym zamieszkało dwóch Niemców, którzy "sobie życzyli, żeby im buty czyścić, w pokoju posprzątać, [...] a często my musieliśmy nawet w stodole nocować; [...] oni brali co było nasze do jedzenia i trzeba było im podawać". Skarżąca podniosła również, że w czasie bombardowań zmuszona była ukrywać się w zaroślach, w związku z czym często chorowała i głodowała. Wyjaśniła, iż w lipcu 1944 r. Niemcy wyjeżdżając spalili jej dom oraz wszystkie zabudowania gospodarcze.

Prawidłowe jest stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że okoliczności wskazywane przez skarżącą nie dają podstawy do przyznania jej uprawnień kombatanckich. Nie negując okoliczności, iż zajęcie, a następnie spalenie domu rodzinnego skarżącej przez okupanta niemieckiego negatywnie odbiło się na warunkach życia i budziło lęk o życie jej oraz rodziny, to nie były to represje, o których mowa w art. 4 ustawy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania:

1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach,

3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych:

a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR,

b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR,

4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia (ust. 2).

Podkreślić należy przede wszystkim, iż z wyjaśnień składanych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego nie wynika w żadnym razie, by została ona "odebrana rodzicom". W piśmie z dnia 5 lutego 2010 r., skierowanym do Kierownika Urzędu, wskazała ona wyraźnie: "ten krytyczny okres przeżyłam tylko dzięki temu, że w pobliżu byli moi rodzice" (k. 25 akt adm.). Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca nie była poddana represjom, o których mowa w powołanym art. 4 ust. 2 ustawy.

Dodatkowo należy wskazać, iż stosownie do art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. "b" ustawy, okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, potwierdza na wniosek osoby zainteresowanej Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Skarżąca, wezwana przez organ administracji do wyjaśnienia, czy składała do Prezesa IPN wniosek w tym zakresie, nie przedłożyła dowodu złożenia takiego wniosku (k. 20-26 akt adm.).

Podnoszone przez skarżącą okoliczności nie świadczą również o tym, iż podlegała ona innym represjom w rozumieniu ustawy. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie można przyjąć, iż w okresie od marca do lipca 1944 r. przebywała ona w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c"). Z wyjaśnień skarżącej wynika bowiem, iż przebywała ona wraz z matką i babcią w gospodarstwie rolnym rodziców, a nie była w żadnym z miejsc odosobnienia, o jakich mowa w powołanym przepisie.

Miejsca takie, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, zostały wskazane w § 6 rozporządzenia Prezes Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.). Z orzecznictwa sądowego wynika, że miejscami odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" mogą być również inne obozy, niewymienione w § 6 powołanego rozporządzenia, o ile spełnione zostały przesłanki wskazane w tym przepisie ustawy (wyroki NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., II OSK 880/05, niepubl. oraz z dnia 14 lutego 2007 r., II OSK 313/06, niepubl.).

Pobyt skarżącej w domu rodzinnym lub też w jego sąsiedztwie w opisanych przez nią okolicznościach w żadnym razie nie może być uznany za pobyt w obozie, o jakim mowa we wskazanym przepisie ustawy.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 tejże ustawy oraz § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).