Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 524/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par 1 pkt 1 i par 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.K. na pismo [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Ł. z dnia [...] znak; [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. D.Cz.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] ustalił obowiązek poniesienia przez R.K. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach 12-21 kwietnia 2014 r. przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Ax. w [...] w łącznej wysokości 8 589,30 zł. Decyzja została doręczona stronie na adres zamieszkania wskazany w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych w trybie art. 44 k.p.a. Decyzja stała się ostateczna w dniu 19 lutego 2016 r.

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2016 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] sprostował decyzję z dnia [...], nr [...] w zakresie kwoty obciążenia, tj. zamiast kwoty 8 589,30 zł koszty świadczeń opieki zdrowotnej określił na kwotę 4 775,64 zł. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 9 marca 2016 r. i stało się ostateczne w dniu 17 marca 2016 r.

Pismem z dnia 14 marca 2016 r. R.K. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] o wyjaśnienie powodu obciążenia kosztami leczenia w okresie od 12 do 21 kwietnia 2014 r. w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym Ax. w [...].

W odpowiedzi na powyższe pismo, [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] w piśmie z dnia 24 marca 2016 r. poinformował stronę o przebiegu postępowania administracyjnego oraz ostateczności decyzji administracyjnej (postanowienia) ustalającej koszty świadczenia opieki zdrowotnej.

W piśmie z dnia 12 maja 2016 r., stanowiącym odpowiedź na pismo z dnia 24 marca 2016 r. skarżący wskazując na okoliczności, które spowodowały, że składki na ubezpieczenie zdrowotne nie zostały opłacone, zwrócił się z prośbą o rozłożenie należności na raty.

W kolejnym piśmie z dnia 5 czerwca 2017 r. skierowanym do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] skarżący poinformował o uporządkowaniu swojej sytuacji ubezpieczeniowej i zwrócił się o zwrot kosztów leczenia, które wpłacił na rachunek bankowy NFZ, tj. kwoty 2 267,88 zł.

W piśmie z dnia 12 lipca 2017 r. [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] poinformował, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 2173), umarza się postępowania, o których mowa w art. 50 ust. 18 ustawy zmienianej, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, wobec osób, które dopełniły obowiązku określonego w art. 67 ust. 1 i 3 ustawy zmienianej najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie ustawy.

Stosownie do treści art. 5 ust. 2 i 3 cyt. ustawy, nieuiszczone koszty upomnienia powstałe w związku z niewykonaniem obowiązku określonego w decyzji i koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym, które nie zostały wyegzekwowane, podlegają umorzeniu wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Według stanu na dzień 12 lipca 2017 r. weryfikacja danych Centralnego Wykazu Ubezpieczonych Narodowego Funduszu Zdrowia wykazała, że skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny Re.K. od dnia 5 marca 2014 r. Zgłoszenie zostało dokonane w dniu 12 kwietnia 2017 r. Zgłoszenia w okresie od 1 kwietnia 2016r. do 28 czerwca 2016r nie odnotowano w systemie informatycznym Narodowego Funduszu Zdrowia.

Analiza przesłanych przez stronę informacji oraz danych z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych NFZ wykazała, że skarżący nie został zgłoszony do ubezpieczenia jako członek rodziny w terminie wynikającym z ustawy.

W związku z powyższym odnosząc się do wniosku o zwrot wpłaconej kwoty 2 267,88 zł. za pobyt w szpitalu, [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] poinformował stronę, że na podstawie cyt. art. 5 ust. 2 i 3 ustawy, koszty powstałe w postępowaniu egzekucyjnym, które zostały wyegzekwowane, nie podlegają zwrotowi. Ponadto, mając na uwadze treść art. 5 ust. 1 ww. ustawy, nie istnieją również przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...], która stała się ostateczna w dniu 19 lutego 2016 r. ustalająca należność pieniężną na kwotę 4 775,64 zł.

W kolejnym piśmie z dnia 18 października 2017 r. R.K. podniósł, że dokument zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny Re.K. od dnia 5 marca 2014 r., został wysłany przez płatnika przed dniem 12 kwietnia 2017 r. Podał, że zgłoszenie do ubezpieczenia w okresie od dnia 1 kwietnia 2014r. do dnia 28 czerwca 2016r., którego nieodnotowano w systemie informatycznym NFZ jest niezgodne z prawdą, jako dowód przedstawił kopię druku ZUC P ZCNA. W związku z powyższym wniósł o zwrot kosztów leczenia, którymi został obciążony za pobyt w szpitalu w 2014r.

W odpowiedzi na powyższe pismo, [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] w piśmie z dnia 26 października 2017 r. wskazał, że przedłożony przez skarżącego w toku postępowania dokument, z którego wynika, że został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny Re.K. od dnia 20 października 2014 r., znajduje odzwierciedlenie w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. Prowadzenie jednak przez skarżącego działalności gospodarczej oraz podjęcie zatrudnienia w okresie od 1 czerwca 2015r. do 31 marca 2016 r. spowodowało, że został wyłączony z ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny, nabywając własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie bowiem z art. 76a pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm.), osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, która zgłosiła do Funduszu członków rodziny, jest obowiązana poinformować podmiot właściwy do dokonania wyrejestrowania (...) z ubezpieczenia zdrowotnego w terminie 7 dni (...)". Zatem Re.K. winna była - niezwłocznie po rozpoczęciu przez skarżącego działalności gospodarczej -poinformować pracodawcę o nabyciu przez skarżącego własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.

Ponadto wyjaśniono, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i niektórych innych ustaw, nie wszczyna się postępowań administracyjnych wobec osób, którym udzielono świadczeń opieki zdrowotnej przed dniem w wejścia w życie ustawy i które dopełniły obowiązku wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny najpóźniej w terminie 90 dni od wejścia w życie ustawy. Ustawa została ogłoszona w dniu 28 grudnia 2016 r. i weszła w życie 14 dni od daty ogłoszenia, a zatem dawała możliwość wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członków rodziny do dnia 11 kwietnia 2017 r. Analiza danych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych nie wykazała uzupełnienia brakujących okresów w ubezpieczeniu skarżącego w terminie przewidzianym ustawą.

Jednocześnie poinformowano, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...], na mocy której skarżący został obciążony kosztami za udzielone świadczenia opieki zdrowotnej, stała się ostateczna w dniu 19 lutego 2016 r. i brak jest przesłanek do zwrotu kosztów leczenia.

W dniu 7 lutego 2018 r. (data wpływu skargi do organu) R.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 października 2017 r. Na podstawie art. 110 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

- art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 w zw. z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych poprzez rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego z pominięciem formy decyzji administracyjnej;

- art. 8, art. 9 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych poprzez nie pouczenie strony o treści art. 110 oraz art. 109 ust 5 ustawy o opiece zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;

-art. 7 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o opiece zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez zaniechanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie daty, w jakiej został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego;

-art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych poprzez przyjęcie, że datą zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jest dzień, w którym organ administracyjny odebrał pismo zawierające przedmiotowe zgłoszenie.

W piśmie z dnia 12 kwietnia 2018 r. [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] ponownie szczegółowo przedstawił R.K. podstawy prawne wydania decyzji administracyjnej z dnia [...] oraz przyczyny braku możliwości zwrotu środków finansowych uiszczonych przez skarżącego za świadczenia zdrowotne udzielone w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym Ax. w [...] w okresie od 12 do 21 kwietnia 2014 r. pomimo dokonania wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny.

W piśmie z dnia 9 maja 2018 r. skierowanym do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] skarżący zawarł ponaglenie wnosząc o nadanie biegu skardze złożonej do organu w dniu 7 lutego 2018 r.

W dniu 15 czerwca 2018r. skarga wraz z odpowiedzią na skargę została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że na dzień wydania decyzji z dnia [...] nie obowiązywały regulacje prawne umożliwiające dokonanie tzw. "wstecznego" zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Regulacje te weszły w życie dopiero w dniu 12 stycznia 2017 r., a na dzień wydania decyzji podstawą do ustalenia stanu faktycznego były złożone przez R.K. oświadczenia u świadczeniodawcy oraz zapisy znajdujące się na koncie w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych zasilanym m.in. danymi o zgłoszenia i wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego przekazane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Zgromadzone dane bezsprzecznie wskazywały na dzień wydania decyzji R.K. nie posiadał w okresie od 12 do 21 kwietnia 2014 r. zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z własnego tytułu obowiązkowego ani jako członek rodziny osoby ubezpieczonej.

Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i niektórych innych ustaw, ustawodawca dopuścił możliwość dokonania wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny. Regulacje te weszły w życie w dniu 12 stycznia 2017 r. i umożliwiały dokonania wstecznego zgłoszenia w 2 terminach, tj.:

-w terminie 90 dni od daty wejścia w życie przedmiotowych regulacji, tj. do dnia 12 kwietnia 2017 r.

-w terminie 30 dni: od daty wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej sfinansowanych ze środków publicznych na rzecz osoby nieuprawnionej lub od dnia udzielenia świadczenia.

Korzystając z nowych regulacji prawnych Re.K. w dniu 12 kwietnia 2017 r. dokonała wstecznego zgłoszenia R.K. do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny u swojego płatnika składek m.in. w okresie od 5 marca do 22 kwietnia 2014 r., tj. w okresie obejmującym przedmiotowe dni udzielenia skarżącemu świadczeń opieki zdrowotnej sfinansowanych ze środków publicznych.

Na uwagę zasługuje fakt, że nie wszczyna się postępowań administracyjnych wobec osób, którym udzielono świadczeń opieki zdrowotnej przed dniem w wejścia w życie ustawy 4 listopada 2016 r. i które dopełniły obowiązku wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny najpóźniej w terminie 90 dni od wejścia w życie ustawy. W przypadku postępowań administracyjnych, które nie zostały zakończone w czasie trwania ww. regulacji i dopełnienia przez Stronę obowiązku wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, koszty świadczeń opieki zdrowotnej nie podlegają zwrotowi a postępowania administracyjne podlegają umorzeniu.

W niniejszej sprawie decyzja administracyjna nakazująca dokonania zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach od 12 do 21 kwietnia 2014 r. została wydana w dniu [...], a ostateczna stała się w dniu 19 lutego 2016 r., tj. na rok przed obowiązywaniem regulacji umożliwiających wsteczne zgłoszenie członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego. Wprawdzie żona R.K. skorzystała z prawa do wstecznego zgłoszenia skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego w miesiącu kwietniu 2017 r., jednakże czynność ta wpłynęła jedynie na uporządkowanie historii ubezpieczeniowej w systemie informatycznym NFZ, nie mając żadnego prawnego wpływu na treść, ważność i ostateczność decyzji i postanowienia. Całość późniejszej korespondencji prowadzonej przez [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia, w tym pisma z dnia 26 października 2017 r. oraz 12 kwietnia 2018 r. stanowiły jedynie pisma informacyjne o stanie prawnym określonym w decyzji Nr [...] oraz postanowieniu Nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...].

Organ podkreślił, że za decyzję administracyjną można uznać tylko takie oświadczenie woli organu administracyjnego, które wywiera skutki prawne w sferze stosunku materialnoprawnego, bądź w sferze stosunku administracyjnego procesowego. Skutki materialnoprawne zawierają się w kształtowaniu, zmianie lub wygaśnięciu stosunku administracyjnoprawnego, co z punktu widzenia strony (adresata decyzji) znajduje wyraz w przyznaniu jej uprawnień lub nałożeniu obowiązków, bądź stwierdzeniu istnienia określonego uprawnienia lub obowiązku. Ponadto nie ulega wątpliwości, że decyzja wydawana jest w postępowaniu toczącym się przed danym organem administracji publicznej w indywidualnej sprawie administracyjnej i stanowi jej rozstrzygnięcie. W konsekwencji należy odmówić przymiotu decyzji pismom zawierającym informacje, opinie, stanowiska organów, w sytuacji gdy nie spełniają one wskazanych powyżej wymogów dotyczących tego rodzaju rozstrzygnięć organów administracyjnych. Przyjmuje się także, że pisma tego typu nie mają charakteru innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie co do obowiązku zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej zostało ustalone w decyzji nr [...] z dnia [...], a późniejsza korespondencja jedynie informowała o stanie faktycznym w związku z wydaną decyzją oraz obowiązującymi przepisami prawa. Nie miała natomiast skutków prawnych w sferze stosunków materialnoprawnych ani w sferze stosunku administracyjnego procesowego. Przedmiotowe pisma nie rozstrzygały żadnej sprawy administracyjnej, a jedynie informowały stronę o obowiązkach wynikających z decyzji administracyjnej wydanej w dniu [...]. Zaskarżone zostały pisma wyjaśniające (informujące), które nie dotyczyły uzyskania przez skarżącego konkretnych uprawnień lub nałożenia konkretnych obowiązków.

Odnosząc się do zarzutu braku wydania przez Dyrektora [...]Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] w przedmiotowej sprawie decyzji organ wyjaśnił, że art. 109 ustawy o świadczeniach wskazuje na możliwość rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przez Dyrektora Oddziału Funduszu w trybie decyzji administracyjnej. Ustawodawca do spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zaliczył sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ustalenia prawa do świadczeń (art. 109 ust. l ustawy), z wyłączeniem spraw z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 109 ust. 2 ustawy). Przy czym z wnioskiem w sprawie wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia występuje ubezpieczony (art. 109 ust. 3 ustawy).

Natomiast zgodnie z art. 50 ust. 16 ustawy w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej m.in. w wyniku złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 6, osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia. Koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności.

W przedmiotowej pomimo późniejszego dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, rozstrzygnięcie w przedmiocie obowiązku uiszczenia kosztów świadczeń zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa i brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia w trybie art. 109 ustawy o świadczeniach finansowanych ze środków publicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jej wniesienie jest niedopuszczalne.

Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 p.p.s.a., kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Skarga jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy organy administracji publicznej podejmują działania w formach władczych lub stanowiących, a więc właściwych dla podmiotu publicznego funkcjonującego w ramach przyznanych organowi uprawnień. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu.

Przedmiotem niniejszej skargi, jest pismo [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia 26 października 2017 r., stanowiące odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 18 października 2017 r. zawierające żądanie o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, którymi został obciążony jako osoba nieubezpieczona i nieuprawniona do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Rozważenia więc wymagało, czy zaskarżone pismo może być kwalifikowane, jako decyzja administracyjna lub jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Zawarte w cyt. przepisie stwierdzenie, że "załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji", odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego lub innych załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej prawnej formie (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 1985r., sygn. akt III SA 988/85, ONSA 198 5r., nr 2, poz. 38). Działanie organów administracji wyrażające się w formie decyzji, o wydanie której wnosił skarżący, powinno zatem wynikać z przepisu prawa materialnego, a organ administracyjny nie może nałożyć na obywatela obowiązku ani odmówić przyznania uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne przepisy prawa. Innymi słowy, dla stwierdzenia, że organ administracji uprawniony jest do wydania decyzji administracyjnej musi istnieć wyraźny przepis prawa administracyjnego przyznający takie kompetencje (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II GSK 118/06).

Podstawę materialnoprawną do wydawania decyzji administracyjnych przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stanowi art. 109 cyt. powyżej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm.). Na mocy powyższego przepisu dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Jest to przepis kompetencyjny upoważniający - z mocy ustawy - wymieniony organ Funduszu do podejmowania konkretnych działań władczych, tj. prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 403/05, dostępny cbois.nsa.gov.pl).

Wykładnia językowa art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych prowadzi do wniosku, że przepis ten stanowi podstawę prawną do orzekania w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia społecznego, do których zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, ale nie stanowi on podstawy do orzekania o zwrocie poniesionych kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, którymi w tym przypadku został obciążony skarżący jako osoba nieubezpieczona i nieuprawniona do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W tym zakresie nie istnieje stosunek administracyjnoprawny pomiędzy osobą domagającą się zwrotu kosztów leczenia, a którymkolwiek z organów wymienionych w ustawie. W konsekwencji art. 109 cyt. ustawy nie stanowi podstawy do orzekania w przedmiotowej sprawie.

Niezależnie od przedstawionych powyżej rozważań wskazać również należy, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że istnieje możliwość zakwalifikowania określonych aktów jako decyzji, mimo iż nie posiadają one formy w pełni odpowiadającej treści art. 107 § 1 k.p.a. Jednak by tego rodzaju akty mogły być uznane za decyzje, muszą zawierać minimum elementów niezbędnych do przyjęcia, iż są decyzjami. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji.

Analizując pod tym kątem kwestionowane pismo [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia 26 października 2017 r. wskazać należy, że pismo to nie pochodzi od organu uprawnionego do wydawania decyzji i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

Zgodnie bowiem treścią art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, organem uprawnionym do orzekania w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego jest dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, tymczasem pod kwestionowanym pismem podpisał się Naczelnik Wydziału Spraw Świadczeniobiorców [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nie mający kompetencji do orzekania w sprawie. W związku z powyższym pismo to należało potraktować jako pismo o charakterze informacyjnym, na które w świetle cyt. powyżej art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.

Zaskarżone pismo informujące nie zawiera również trzech decydujących cech, które pozwoliłyby zakwalifikować je jako "inny akt lub czynności za zakresu administracji publicznej", tj. nie jest władczym przejawem woli organu administracji publicznej (władczym rozstrzygnięciem), lecz jest oświadczeniem wiedzy; nie wskazuje podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a przede wszystkim nie rozstrzyga konkretnej sprawy administracyjnej w stosunku do konkretnej osoby fizycznej, a jedynie w sposób generalny wyjaśnia skarżącemu, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...], na mocy której skarżący został obciążony kosztami za udzielone świadczenia opieki zdrowotnej, stała się ostateczna w dniu 19 lutego 2016 r. i brak jest przesłanek do zwrotu kosztów leczenia. W istocie pismo to zawiera zatem jedynie stanowisko organu, który pisemnie poinformował skarżącego o stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismo natomiast mające charakter stricte informacyjny, nie podlega kontroli sądów administracyjnych.

W konsekwencji przedstawionych okoliczności należało zatem uznać, że skarga na pismo informacyjne [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia 26 października 2017 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, poniesionych jako osoba nieubezpieczona i nieuprawniona do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które nie jest decyzją administracyjną, ani innym aktem ani czynnością z zakresu administracji publicznej, jest niedopuszczalna. Skoro bowiem zaskarżone pismo nie pochodzi od uprawnionego organu i nie kształtuje bezpośrednio uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to nie posiada również waloru aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a, odrzucił skargę.

D.Cz.