Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 433/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 152 art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 121 art. 240 par. 1 pkt 5 pkt 7 art. 241 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi M. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2008 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących kwotę 400,00 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska /-/M. Kosewska


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 roku o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wznowiło na żądanie P. B. postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2008 rok w kwocie 35.646,00 zł zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2008 roku. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż P. B. wnioskiem z dnia 22 grudnia 2009 roku, uszczegółowionym pismem z dnia 27 stycznia 2010 roku zażądał uchylenia decyzji w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w oparciu o art. 240 §1 pkt 5 i 7 Ordynacji podatkowej.

W dniu [...] marca 2010 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją o sygn. [...] odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej tegoż organu z dnia 16 lipca 2008 roku. W uzasadnieniu wskazano, iż nie zaistniała przesłanka z art.240 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Podatnik zarzucił organowi dokonującemu wymiaru podatku nie uwzględnienie faktu, iż na jego terenie znajduje się sieć dróg wewnętrznych, niezbędnych do prowadzenia jego działalności i wykorzystywanych przez klientów Twierdził też, iż w roku 2008 wszystkie drogi, w tym drogi wewnętrzne były wyłączone z opodatkowania. Uzasadniając brak przesłanki wznowienia organ podkreślił, iż obowiązujące w roku 2008 zasady opodatkowania dróg uległy zmianie w wyniku nowelizacji ustawy - O podatkach i opłatach lokalnych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 249,poz.1828). Zgodnie z nowym brzmieniem art.2 ust. 3 pkt 4 tejże ustawy obowiązującym od 1 stycznia 2007 roku - nie podlegają podatkowi od nieruchomości grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu ustawy o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle. W ocenie organu - wyłączone z opodatkowania podatkiem od nieruchomości są jedynie drogi publiczne i zajęte pod nie grunty.

W odwołaniu od tejże decyzji P. B. nie zgadzając się treścią rozstrzygnięcia wskazał, iż organ nie powinien wydawać nakazu płatniczego w przypadku decyzji wymiarowej. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu [...] maja 2010 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją o nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odniósł się do braku wystąpienia przesłanki z art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej podtrzymując wyrażone w niej stanowisko, iż żadna z dróg, w stosunku do której podatnik domaga się wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2008 rok nie ma charakteru drogi publicznej. Ostatecznie uznał, iż w sprawie nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne czy też nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, istotne dla sprawy ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2008. Dodatkowo organ odniósł się do faktu braku uczestnictwa M. B. w prowadzonym postępowaniu wznowieniowym.

P. B. skorzystał z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu podniósł jedynie, iż nie zgadza się z ustaleniem i naliczeniem podatku oraz, że stacja paliw wymaga dojazdu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz odniosło się do dodatkowych argumentów strony dotyczących dróg dojazdowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art.134 §1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm.), sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami tej skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu prowadzi do stwierdzenia, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas, gdy jak w niniejszym postępowaniu dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczynając w dniu 18 marca 2010 roku postępowanie w sprawie wznowienia na żądanie P. B. powołało podstawę prawną z art.241 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r Nr 8,poz.60 ze zm.). Tym samym przesądziło o tym, iż zaistniały zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe przesłanki wszczęcia postępowania. Wątpliwości Sądu budzi, co najmniej tożsamość decyzji, uchylenia której strona żądała. Świadczy o tym nie tylko ogólnikowe sformułowanie wniosku z dnia 22 grudnia 2009 roku oraz pisma uzupełniającego z dnia 27 stycznia 2010 roku, nie precyzujące konkretnej decyzji, ale przede wszystkim treść odwołania. Mianowicie w odwołaniu od decyzji organu odmawiającej uchylenia ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona wyraźnie wskazuje na inną decyzję niż będącą przedmiotem prowadzonego postępowania, niemniej również ustalającej zobowiązanie podatkowe na rok 2008.

Już po wszczęciu postępowania wznowieniowego, prowadząc postępowanie w tej sprawie organ winien ustalić – czy istotnie przyczyna wznowienia wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art.243 §2 przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 240 §1 oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tylko, gdy organ ustali, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej. W niniejszym postępowaniu, pomimo wszczęcia postępowania z przyczyn wskazanych w art. 240 pkt 5 i 7 organ odmawiając uchylenia decyzji ustosunkował się jedynie do przesłanki z art. 240 §1 pkt 5, bez odniesienia do przesłanki z pkt 7 i bez jakichkolwiek rozważań w tym zakresie. W uzasadnieniu tejże decyzji wskazano natomiast argumenty dotyczące przesłanki z pkt 5 nie podnoszone w ogóle przez stronę ani we wniosku o wznowienie ani już w toku postępowania wznowieniowego. Tym samym w decyzji odmawiającej uchylenia stwierdzono jedynie nie występowanie przesłanki z pkt 5, nie prowadząc postępowania co do przesłanek wskazanych przez stronę, pomimo wszczęcia postępowania w oparciu o te właśnie przesłanki. Jednocześnie uzasadnienie decyzji SKO nie pozwala na ocenę jej zasadności wobec przytoczenia argumentów nie podnoszonych przez stronę ani we wniosku ani nawet w odwołaniu od decyzji. Ocenę te utrudnia także fakt, iż wnosząc odwołanie strona wskazuje (jak to wyżej wskazano) na inną decyzję, niż będącą przedmiotem kontroli organu. Mianowicie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].03.2009r, Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2009 roku Nr [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości na 2008 rok. W odwołaniu całkowicie strona pomija kwestię związaną z art.2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 – O podatkach i opłatach lokalnych ( Dz.U. z 2006 r Nr 121,poz.844 ze zm.). Wbrew wywodom organu strona kwestionuje jedynie wydanie decyzji wymiarowej w formie nakazu płatniczego, całkowicie pomijając argumenty decyzji dotyczące dróg dojazdowych.

Wątpliwości organu wobec całkowicie odmiennej interpretacji wniosku o wznowienie z treścią odwołania, wreszcie wskazanie innej decyzji niż podlegająca rozpoznaniu winny zostać wyjaśnione w toku postępowania. Sąd orzekający bowiem nie jest w stanie ocenić argumentów strony i organu wobec całkowicie rozbieżnych, a nade wszystko nie mających pokrycia w aktach sprawy stanowisk. Zwłaszcza, iż decyzja załączona do akt sprawy i podlegająca kontroli w trybie postępowania wznowieniowego nie była wydana w trybie nakazu płatniczego. Jednoznacznych ustaleń co do kwestii spornych nie dostarcza także skarga do sądu administracyjnego. Dopiero bowiem w postępowaniu sądowym Skarżący odniósł się do kwestii dróg, jednakże tylko w aspekcie ich istnienia na potrzeby prowadzonej firmy, w żadnym razie nie podejmuje polemiki z kwestią stosowania art. 2 ust.3 pkt 4 ustawy – O podatkach i opłatach lokalnych. Takiemu stanowisku z kolei zdaje się przeczyć odpowiedź organu na skargę, w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosi się do stanowiska strony zawartego w uzupełnieniu skargi, którego jednakże brak w aktach sprawy, nie wynika ono również z treści skargi. Dodać też należy, iż wyjaśnienia wymaga kwestia złożonego do protokołu żądania strony w sprawie doręczenia decyzji wymiarowej na rok 2008. Z akt sprawy wynika bowiem, iż decyzja z dnia 30 maja 2008 roku, jak i decyzja z dnia 16 lipca 2008 roku skierowana została do obojga małżonków; natomiast z protokółu z dnia 22 kwietnia 2010 nie wynika, czy strona w istocie kwestionuje fakt doręczenia czy też skierowania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe do obojga małżonków. Znów nie sprecyzowano żądania strony w tym zakresie, a w uzasadnieniu odniesiono się jedynie do uczestnictwa M. B. w postępowaniu wznowieniowym, a nie zwyczajnym. Gdyby jak twierdzi organ uczestnictwo dotyczyć miało postępowania wznowieniowego, to zgodnie z treścią art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej postępowanie takie wszczyna się na wniosek strony i inicjatorką takiego postępowania mogłaby być wówczas tylko M. B. Niniejsze postępowanie było jednak wszczęte na żądanie P. B. i zgłoszenie takiego wniosku już w toku postępowania przez jej męża było niezasadne. Ponadto jest ono ograniczone terminem, którego organ przecież nie badał. Błędne więc było stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej materii.

Natomiast zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwa "należy oczekiwać i wymagać od organu podatkowego, by udzielał stronie nie orientującej się w zawiłościach procedury stosownych informacji "(wyrok NSA z 27.02.2002r. sygn.akt III SA/2055 M.podat.2002/7/45). "W sytuacji wątpliwości co do treści żądania strony organ powinien, kierując się art.121 Ordynacji podatkowej wyjaśnić rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji rozpatrzenia żądania w określonym trybie". W ponownym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno rozważyć i wyjaśnić wszelkie sporne kwestie, a w szczególności, czy złożony wniosek o wznowienie postępowania dotyczy w istocie decyzji ostatecznej z dnia 16 lipca 2008 roku oraz czy przesłanka z art. 240 pkt 5 dotyczy opodatkowania dróg wewnętrznych, ewentualnie uzyskania od strony w toku postępowania wznowieniowego stanowiska w kwestii zarzutu z art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Tylko tak przeprowadzone postępowanie, wyjaśniające wszelkie wątpliwości i precyzujące wolę stron pozwoli na rozstrzygnięcie sprawy na podstawie obowiązującego stanu prawnego.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku, o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy a o wstrzymaniu jej wykonalności na podstawie jej art.152.

K.B.d