Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 705/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. sprawy ze skargi O. A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 rok po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 30 stycznia 2012 r. nr [...], 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. O. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia [...] r., nr [...], wydaną w trybie art. 240 § 1 pkt 1 i art. 245 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) - dalej zwanej "O.p.", którą uchylono w całości ostateczną decyzję Burmistrza S. z dnia [...] r., nr [...], ustalającą podatniczce O.O. łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2010 w kwocie [...]zł i jednocześnie orzeczono co do istoty sprawy, ustalając wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2010 w kwocie [...] zł.

Wskazane wyżej decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.

Organ podatkowy I instancji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, decyzją z dnia [...] r., znak: [...], na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 207 § 1 O.p. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. uchylił w całości ostateczną decyzję Burmistrza S. z dnia [...] r., znak: [...], którą wymierzono Podatniczce podatek w kwocie [...] zł, i jednocześnie orzekł co do istoty sprawy ustalając wysokość zobowiązania w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na rok 2010 w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu ww. decyzji Organ podatkowy I instancji, wskazując na wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - wobec wystąpienia przez Podatniczkę z wnioskiem o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010, poczynając od 20 października 2008 r., w związku ze zmianą sposobu wykorzystania działek o nr [...] i [...], położonych w Ż., której przyczyną według Podatniczki jest zaprzestanie działalności gospodarczej na działkach rolnych przez Spółkę "[...]" - stwierdził, że w związku z zaistniałymi zmianami mającymi wpływ na wysokość opodatkowania za rok 2010, prawidłowo wyliczone łączne zobowiązanie pieniężne powinno opiewać na kwotę [...] zł .

W wyniku złożonego przez Podatniczkę odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 233 § 2 O.p. uchyliło ww. decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 1 O.p. Nową okolicznością w przedmiotowej sprawie, stanowiącą podstawę do zmiany decyzji ostatecznej, stanowiło zgłoszenie przez Podatniczkę faktu rozwiązania z dniem 20 sierpnia 2008 r. umowy dzierżawy działek nr [...] i [...], położonych w Ż. i zaprzestanie prowadzenia na nich działalności gospodarczej. Fakt ten Podatniczka zgłosiła w 2010 r., już po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie, zatem – jak wskazało Kolegium - istniały podstawy do wznowienia postępowania. Kolegium uznało jednak, że sprawa wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego, bowiem w sprawie nie zgromadzono dowodów pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia. Następnie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazało organowi I instancji na konieczność ustalenia powierzchni działek, na których zakończono rekultywację, przeprowadzenia oględzin działek i zobowiązania Strony do przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej na spornych gruntach rolnych.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Burmistrz S. uchylił w całości swoją ostateczną decyzję z dnia [...] r., nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010, w której wymierzono podatniczce podatek w wysokości [...] zł oraz ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na rok 2010 w kwocie [...] zł.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie, organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie podatkowe potwierdziło, że O.O. jest właścicielem nieruchomości rolnej stanowiącej działki o numerach ewidencyjnych [...] i [...], położonej w Ż., gmina S.. Nadto, w uzasadnieniu decyzji wskazano, że na działkach o numerach [...] - według danych będących w posiadaniu organu pierwszej instancji - występuje zajęcie gruntów na działalność gospodarczą ze względu na fakt, że działki te po zakończonym wydobywaniu żwiru nie zostały zrekultywowane.

W decyzji tej wskazano także, że po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzji w sprawie zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2010 r. przeprowadzono dodatkowe postępowanie dowodowe mające znaczenie przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2010, po czym wskazał na przeprowadzone w tym postępowaniu dodatkowe czynności, tj. na przeprowadzenie oględzin, podczas których stwierdzono, że na spornych działkach [...] znajdują się zwałowiska mas ziemnych powstałe w wyniku wydobycia kopalin, wyrobiska porośnięte są roślinnością, występują zbiorniki wodne. Organ wskazał także na dowody w postaci dokumentów, z których wynikało, że teren nie był rekultywowany. Na podstawie wskazanych dowodów Burmistrz S., stwierdził, że działka nr [...] o pow. [...] ha zajęta jest w części, tj. [...] ha pod wyrobiska kopalniane i o pow. [...] ha jako nieużytki podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, natomiast [...] ha objęta jest podatkiem rolnym. Natomiast, działka nr [...] o pow. [...] ha w części o pow. [...] ha objęta jest podatkiem rolnym, zaś powierzchnia [...] ha zajęta jest pod wyrobiska kopalniane, a zatem powinna być opodatkowana podatkiem od nieruchomości.

Co do pozostałych działek, organ, zgodnie z ewidencją gruntów, uznał je za opodatkowane podatkiem rolnym.

W konsekwencji, stwierdzając, że powyższe dane nie pokrywają się z informacją podatkową z dnia 6 kwietnia 2010 r. organ I instancji wyliczył Podatniczce podatek rolny na rok 2010 w kwocie [...] zł od powierzchni użytków rolnych [...] ha (powierzchnia przeliczeniowa [...] ha) oraz podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł za grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m².

Pismem z dnia 17 lutego 2012 r. O.O. odwołała się od powyższej decyzji Burmistrza S., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji za rok 2008 i lata następne, a nadto o rozpatrzenie sprawy w jednym postępowaniu.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez:

- ograniczenie prawa Strony do udziału w postępowaniu;

- pominięcie dowodów Podatniczki bez wskazania powodów, dla których je pominięto;

- nie przeprowadzenie dowodów powoływanych;

- brak odniesienia się do innych dowodów, będących w posiadaniu organu, w szczególności dotyczących okresów, w których nie prowadzono faktycznej działalności gospodarczej na przedmiotowych działkach;

oraz naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że przedmiotowe części działek podlegają, w określonych okresach, przepisom podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu odwołania Strona podniosła, że pojęcie gruntów związanych z prowadzoną działalnością nie jest tożsame z pojęciem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, bowiem grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej będą zawsze gruntami związanymi z działalnością gospodarczą, nigdy zaś odwrotnie.

Jak wyjaśniła Strona, poprzez zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej należy rozumieć rzeczywiste wykonywanie czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. Wobec tego, w ocenie Podatniczki, grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne, będą obciążone podatkiem od nieruchomości tylko wtedy, gdy są faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i tylko w okresie, w którym są faktycznie zajęte na ten cel. Zdaniem O.O., fakt ewentualnego objęcia przedmiotowych gruntów koncesją na wydobywanie kopalin nie przesądza o faktycznym zajęciu gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej w zaskarżonych okresach.

Jak podniosła Strona, organ w zaskarżonych okresach nie wskazał i nie przeprowadził żadnych dowodów, z których wynikałoby, że przedmiotowe działki były w latach 2008, 2009, 2010 i 2011 faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

Jednocześnie, Podatniczka powołała się na wygaśnięcie umowy dzierżawy z firmą [...] "co najmniej" od sierpnia 2008 r. oraz wskazała, że organ podatkowy, wydając zaskarżone decyzje, był z urzędu w posiadaniu dowodów wystarczająco dokumentujących powoływane przez Stronę okoliczności, zaś dodatkowo Strona wnosiła i powoływała dowody dostępne dla organu w systemie elektronicznym.

W opinii Podatniczki, jedyny dowód przeprowadzony przez organ (opinia geodety) wyraźnie stwierdza, że powierzchnia przedmiotowych działek jest pokryta roślinnością wieloletnią, co wprost wskazuje, że od połowy 2008 r. nie prowadzono na nich czynności faktycznych związanych z działalnością gospodarczą. Strona podnosi również, iż organ nie przeprowadził dowodu na okoliczność innego rolniczego wykorzystywania przez Podatnika przedmiotowych działek.

Uzupełniając swoje zarzuty, pismem z dnia 18 maja 2012 r., Strona wniosła o rozpoznanie sprawy po dniu 30 czerwca 2012 r. ze względu na konieczność dostarczenia dodatkowych dowodów.

W opinii Strony, z akt sprawy (okazanych stronie w toku czynności zapoznania z materiałem dowodowym na podstawie art. 200 § 1 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej) wynika, że organ podatkowy nie przeprowadził dowodu z akt dokumentacji dotyczącej przedmiotowych działek dostępnych w PODGiK w S., które Strona niniejszym powołała, jako istotne dla rozstrzygnięcia. Zdaniem Podatniczki, w postępowaniu prowadzonym przez Burmistrza S. doszło do sytuacji, w której wydano zaskarżone decyzje bez przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym organ ten nie wskazał powodów, dla których odstąpił od ich przeprowadzenia.

W wyniku złożonego przez Podatniczkę odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., znak: [...], orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że zgormadzony materiał dowodowy potwierdził, że sporne działki o nr [...], sklasyfikowane jako użytki rolne, znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, co skutkuje opodatkowaniem tych gruntów podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 2 oraz art. 1 a ust 1 pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.), dalej, w skrócie "u.p.o.l.". Zauważył także, że Podatniczka nie przedstawiła dowodów przeczących ustaleniom faktycznym w sprawie. W konsekwencji za uprawnione uznał obciążenie Strony odwołującej podatkiem na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Zdaniem Organu odwoławczego, sporne tereny znajdowały się w stanie, z którego nie wynikało, aby prowadzona na nich działalność gospodarcza została zakończona albowiem teren zajęty pod wyrobiska górnicze nie został zrekultywowany, nie ustalono także w trakcie oględzin aby była na nim prowadzona działalność rolnicza. W ocenie organu odwoławczego, rekultywacja nie stanowi odrębnej działalności gospodarczej od kopalnianej. Organ odwoławczy wskazał także na okoliczności wynikające z dokumentów dotyczące: obowiązywania koncesji na wydobycie dla Spółki [...] w okresie od dnia 1 maja 2006 r. do 31 grudnia 2016 r., przedłużenia koncesji do dnia 31 grudnia 2018 r., a także zobowiązania Spółki do m.in. - prowadzenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych (decyzje Marszałka Województwa [...] z [...] r. i z dnia [...] r.), niewyrejestrowanie działalności górniczej z terenów będących własnością Podatniczki, brak likwidacji zakładu górniczego, pomimo nieprowadzenia wydobycia kopaliny.

Kolegium uznało zgromadzony materiał za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i nie stwierdziło żadnych naruszeń przepisów postępowania podatkowego.

W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Podatniczka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, podnosząc zarzut nieważności postępowania, m.in. przez:

- naruszenie prawa Strony do udziału w postępowaniu;

- pominięcie dowodów bez wskazania powodów, dla których je pominięto;

- nie przeprowadzenie powoływanych dowodów;

- brak odniesienia do okresów, w których nie prowadzono działalności na przedmiotowych działkach;

2. naruszenie prawa materialnego przez dowolne przyjęcie, że przedmiotowe części działek nr [...] podlegają przepisom dot. podatku od nieruchomości, a w szczególności przyjęcie, że w spornym okresie działki te znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorcy, pomimo tego, iż organ był w posiadaniu dowodów na wygaśnięcie przedmiotowej umowy dzierżawy z posiadaczem koncesji na wydobycie kruszyw co najmniej od sierpnia 2008 r., a także był w posiadaniu dowodu na pozbawienie właściciela posiadania tych działek przez Komornika SR w styczniu 2009 r., które to posiadanie nie zostało przywrócone.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2015 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymując zarzuty skargi wskazał, że Organy, będąc do tego zobowiązane, nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, które wskazywałyby na zajęcie spornych nieruchomości na prowadzenie działalności gospodarczej. Wywiedziono, że sam fakt posiadania koncesji na wydobywanie kopalin nie oznacza, że z koncesji tej uprawniony korzysta. Wskazano także na nieuprawnione stanowisko organów, że wykonanie rekultywacji terenu mieściło się w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zaś niewykonanie czynności rekultywacji do czasu oględzin dowodzi prowadzeniu takiej działalności. W ww. piśmie pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci wniosku o ujawnienie zmian w ewidencji gruntów z dnia 9 lutego 2009 r. oraz rozwiązania umowy dzierżawy z dnia 20 października 2008 r., które to dowody i fakty z nich wynikające były znane organowi.

Na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. Sąd postanowił na postawie art. 111 § 2 P.p.s.a. połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz 703/12, I SA/Sz 704/12, I SA/Sz 705/12 i I SA/Sz 706/12 do wspólnego rozpoznania, a także postanowił dopuścić dowód z dokumentów dołączonych do pisma z dnia 24 października 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, jednakże z przyczyn innych niż powołane w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, badając zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności uznał bowiem, że w sprawie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, decyzja Burmistrza S. z dnia [...] r. (utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r.) została wydana w oparciu o art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 207 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 i art. 245 § 1 pkt 1 O.p.

W sentencji tej decyzji organ I instancji orzekł o uchyleniu w całości decyzji ostatecznej Burmistrza S. z dnia [...] r., znak: [...], w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010, w której wymierzono podatek w kwocie [...] zł, i jednocześnie orzeczono co do istoty sprawy ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na rok 2010 w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał na wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., wobec wystąpienia przez Podatniczkę z wnioskiem o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010, a także za lata poprzednie, w związku ze zmianą sposobu wykorzystania działek o nr [...], położonych w Ż., na których od 2008 r. nie jest prowadzona przez Spółkę "[...]" działalność gospodarcza.

Nadto, wskazano w tej decyzji, że po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji w sprawie zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2010 r. Burmistrz S. przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe, mające znaczenie przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i nieruchomości za rok 2010.

Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że organ podatkowy I instancji postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., wznowił na wniosek Strony postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i nieruchomości za rok 2010, zakończone ostateczną decyzją Burmistrza S. z dnia [...] r., nr [...], wskazując w jego uzasadnieniu, że Podatniczka wystąpiła z wnioskiem o dokonanie korekty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010, poczynając od 20 października 2008 r., w związku ze zmianą sposobu wykorzystania działek o nr [...], położonych w Ż., której przyczyną, według Podatniczki, jest zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej na działkach rolnych przez Spółkę [...].

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że powołany w podstawie prawnej decyzji organu I instancji z dnia 30 stycznia 2012 r. przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p. stanowi wzajemnie wykluczający się tryb prowadzenia postępowania podatkowego w stosunku do postępowania podatkowego przeprowadzonego na podstawie art. 21 § 3 i § 5 O.p.

Należy zauważyć, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą (przesłanki wznowienia), określoną w art. 240 O.p. Trzeba także mieć na uwadze, że możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności, stałości decyzji ostatecznych (art. 127 i 128 O.p.). Z powyższego założenia ogólnego oraz z treści art. 128 O.p. wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji.

Poza przesłanką ostateczności decyzji, która jest warunkiem sine qua non uruchomienia każdego z trybów nadzwyczajnych, art. 240 § 1 O.p., wymienia jedenaście podstaw wznowienia postępowania. Wskazanie co najmniej jednej z nich uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.). Fakt występowania tych podstaw właściwy organ bada w postępowaniu wszczętym wspomnianym postanowieniem (art. 243 § 2 O.p.), a wynik badania przedstawia w decyzji, o której mowa w art. 245 O.p. Jeżeli organ stwierdzi zaistnienie przesłanek wznowieniowych może orzec co do istoty sprawy lub umorzyć postępowanie (art. 245 § 1 pkt 1 O.p.).

W myśl art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

W realiach rozpoznawanej sprawy podstawę wznowienia stanowić mają - według Skarżącej - zmiana sposobu korzystania z działek gruntowych o nr [...], położonych w Ż., poczynając od dnia 20 października 2008 r.

Ustawodawca nie wyjaśnił, co należy rozumieć przez pojęcie "okoliczności faktyczne". W orzecznictwie wskazuje się, że zwrot "okoliczności faktyczne" należy rozumieć w znaczeniu języka potocznego, jako zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie. "Okolicznością faktyczną" nie może być zatem sam proces myślowy, wnioskowanie, związek pomiędzy różnymi okolicznościami faktycznymi czy też związek z przepisami prawa i jego wykładnią. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1230/12, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe wyroki przywołane w niniejszym uzasadnieniu).

Wyjaśnienia zatem wymaga, że z treści ww. art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wynika,

że za przyczynę wznowienia postępowania mogą być uznane tylko takie okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, które: a) są nowe, b) istniały w momencie wydania decyzji ostatecznej, c) jednocześnie nie były znane organowi, który wydał decyzję. Bez znaczenia natomiast jest fakt, czy przyczyny tego stanu rzeczy były zawinione przez stronę, czy też nie. Ważne jest natomiast, aby tą nową okolicznością lub nowym dowodem były takie, które miałyby bezpośredni związek przyczynowy z treścią rozstrzygnięcia. Wskazać przy tym należy, że te nowe okoliczności/dowody służą ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego. Jest to istotne, ponieważ

w odniesieniu do łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2010 organ podatkowy, mimo że wznowił postępowanie w tym trybie, nie odniósł się do przesłanki z pkt 5 § 1 art. 240 O.p. uzasadniającej ewentualne uchylenie ostatecznej decyzji w trybie art. 245 § 1 O.p.

Jak już wyżej wskazano, przepis art. 240 § 1 O.p. stanowi odstępstwo od przewidzianej w art. 128 O.p. zasady trwałości ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym. Tryb wzruszenia decyzji ostatecznej określony w ww. art. 240 O.p. jest trybem postępowania, którego celem nie jest weryfikacja wadliwej decyzji ostatecznej we wszystkich aspektach sprawy, lecz jest trybem, w którym dochodzi do ustalenia, czy występuje jedna z przesłanek przewidzianych w art. 240 § 1 O.p. Tryb uchylenia decyzji ostatecznej określony w art. 240 O.p. jest podejmowany nie dlatego, że decyzja pierwotna jest wadliwa, lecz dlatego, że wystąpiła jedna z przesłanek wznowienia określonych w tym przepisie, uzasadniających wzruszenie decyzji ostatecznej, stosownie do art. 245 § 1 O.p. Zatem postępowanie prowadzone w oparciu o przepis art. 240 O.p. nie może zmierzać do powtórnego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a zatem nie może jej ponownie merytorycznie rozstrzygać we wszystkich jej aspektach, a jedynie w kontekście przesłanki wznowieniowej przewidzianej w art. 240 § 1 O.p.

Jak wskazano powyżej, w rozpoznawanej sprawie Burmistrz S. postanowieniem z dnia [...] r. wznowił, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., na wniosek Strony, postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...]r. wskazując w jego uzasadnieniu, że przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nakazuje wznowienie postępowania w sytuacji gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydanie decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazał przy tym na okoliczność zgłoszoną przez Podatniczkę co do zmiany sposobu wykorzystywania ww. działek ([...]), przyczynę tej zmiany (zaprzestanie działalności gospodarczej przez Spółkę "[...]" na tych działkach) oraz datę zaistnienia zmiany (od 20 października 2008 r.). Okoliczność ta zatem zobowiązywała organ podatkowy do przeprowadzenia szczególnego postępowania pod kątem wystąpienia przesłanki wznowieniowa przewidzianej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. uzasadniającej uchylenie decyzji ostatecznej, a po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego w tym zakresie, odniesienia się do tej okoliczności w uzasadnieniu decyzji (tutaj, w decyzji uchylającej ostateczną decyzję organu I instancji z dnia [...] r., w podstawie prawnej której wskazano na art. 240 § 1 pkt 5 O.p.).

Zwrócić także należy uwagę, że organ podatkowy, wydając decyzję na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. powinien uzasadnić zastosowanie tego trybu, a w szczególności wyjaśnić, czy doszło do wystąpienia przesłanki wznowieniowej, o jakiej mowa w pkt 5 § 1 art. 240 O.p., koniecznej do rozstrzygnięcia w trybie art. 245 § 1 O.p., czego w uzasadnieniu decyzji zarówno organu I instancji jak i II instancji brakuje.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że jeżeli osoba fizyczna jest podatnikiem podatku od nieruchomości jak i podatnikiem podatku rolnego (jak w przedmiotowej sprawie), zobowiązana jest wówczas do złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o gruntach, budynkach i budowlach, sporządzonej na formularzu według ustalonego wzoru, w której podaje składniki swojego majątku podlegające opodatkowaniu (art. 6 ust. 6 u.p.o.l. i art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym). Dane wynikające z takiej informacji są dla organu podatkowego wiążące przy wydaniu decyzji podatkowej za określony rok podatkowy, chyba że organ podatkowy kwestionuje prawidłowość ww. informacji (art. 21 § 3 O.p.). Wówczas to organ podatkowy zobowiązany jest do wszczęcia postępowania podatkowego, mającego na celu ustalenie podatku we właściwej wysokości zgodnie z art. 21 § 3 O.p. Tryb ten stosuje się do wydania decyzji ustalającej (określającej) wysokość podatku podatnikowi, lecz nie do uchylenia decyzji ostatecznej ustalającej (określającej) już ten podatek.

Z akt podatkowych wynika jednakże, że organ podatkowy wznowił postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i kończąc to postępowanie wydał decyzję w trybie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 O.p. i art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i art. 245 § 1 pkt 1 O.p., które to tryby wzajemnie się wykluczają, bowiem oparte są na innych przesłankach. Rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 240 § 1 O.p. nie pozwala organowi podatkowemu na kwestionowanie prawidłowości ww. informacji, lecz nakazuje wskazanie, czy zaistniała podstawa wznowienia z art. 240 § 1 O.p., przy czym organ prowadzący postępowanie wznowieniowe nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia. Jeżeli np. nowa okoliczność/nowy dowód, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., dotyczyła zmiany sposobu użytkowania określonych działek, to w nowo prowadzonym postępowaniu wznowieniowym nie można kwestionować oceny innych okoliczności, które były już przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej.

W tym stanie rzeczy, Sąd, kierując się zasadą wynikającą z art. 135 P.p.s.a., uchylił decyzje organów podatkowych obu instancji, gdyż wady tych decyzji uniemożliwiały pozostawienie ich w obrocie prawnym i było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Zauważyć bowiem należy, że decyzją organu odwoławczego z dnia 14 czerwca 2012 r., utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, a organ odwoławczy również nie ustosunkował się do zastosowanego trybu z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że decyzje organów podatkowych obu instancji nie zawierają uzasadnienia faktycznego wymaganego art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 O.p., a w szczególności nie wyjaśniają zastosowanego w sprawie trybu prowadzonego postępowania. Zgodnie zaś z art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organy, wbrew wymogom przewidzianym art. 210 § 4 O.p., właściwego uzasadnienia wskazanych powyżej decyzji nie sporządziły, przechodząc do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Tym samym, w ocenie Sądu, organy podatkowe dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia także innych przepisów postępowania (art. 120 O.p. i art. 124 O.p.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, organy podatkowe zobowiązane są ponownie rozpoznać sprawę i uwzględnić powyższe wskazania Sądu, a w szczególności rozważyć, czy w sprawie ma zastosowanie tryb art. 240 § 1 O.p. (a jeżeli tak, to ustalić w postępowaniu wznowieniowym, czy występuje jedna z przewidzianych w tym przepisie przesłanek wznowieniowych i dokonać jej oceny w świetle zgromadzonego materiału dowodowego) lub, czy w sprawie ma zastosowanie inny, szczególny tryb wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej zgodnie z przepisami ustawy - Ordynacja podatkowa, np. art. 254 O.p. Każda z wyżej wymienionych sytuacji wiąże się z zastosowaniem przez organ podatkowy innych przepisów postępowania, są to bowiem konkurencyjne tryby postepowania. Wydanie przez organ podatkowy decyzji w określonym trybie wiąże się z zebraniem dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i ich oceną w zastosowanym trybie, której organ dokonuje w uzasadnieniu decyzji, która nadto musi odpowiadać wymogom wskazanym w art. 210 O.p.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na wyżej opisane wadliwości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, których wystąpienie miało wpływ na wynik sprawy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi Skarżącej ustanowionemu z urzędu w kwocie [...] zł, powiększonej o należy podatek od towarów i usług, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c w związku z § 19 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).