Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SAB/Gl 10/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
658
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Oddalono skargę w części
Zobowiązano do dokonania czynności
Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1, par. 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. wraz z oprocentowaniem 1) stwierdza, że Wójt Gminy M. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązuje Wójta Gminy M. do rozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia [...], w terminie 14 (czternastu) dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 3) w pozostałym zakresie skargę oddala; 4) zasądza od Wójta Gminy M. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. A S.A. w B., wniosła o niezwłoczne dopełnienie przez Wójta Gminy M. obowiązku dokonania zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...] zł wraz z oprocentowaniem poprzez przelanie powyższej kwoty na rachunek bankowy Spółki, względnie o zaliczenie powyższej kwoty na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015. Wskazała, że decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło decyzję organu z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...] zł i odmowie zwrotu tej kwoty oraz stwierdziło nadpłatę z tego tytułu w powyższej kwocie wraz z należnymi odsetkami.

W odpowiedzi na powyższe pismo organ wniósł o niepodejmowanie działań w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2006 r. wraz z oprocentowaniem. Stwierdził, że dotyczą one oprocentowania zwróconej nadpłaty podatku od nieruchomości oraz nienależnie wyegzekwowanych odsetek. Jednocześnie wskazał na toczące się rozmowy mające na celu ewentualne umorzenie oprocentowania od zwróconych kwot nienależnie pobranego podatku od nieruchomości przez gminy górnicze, co jego zdaniem miałoby uzasadniać powstrzymanie się od działań do czasu całkowitego wyjaśnienia sprawy. Jednocześnie stwierdził, że zwrot tych kwot mógłby spowodować nieuwzględnienie ich w ogólnej kwocie umorzenia odsetek od zwróconych kwot podatku i nienależnie wyegzekwowanych odsetek, co spowodowałoby straty po stronie gminy. Ostatecznie organ wskazał, że w przypadku niekorzystnego dla gmin górniczych rozstrzygnięcia powyższych kwestii przedmiotowa kwota wraz z odsetkami zostanie zaliczona na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015.

Pismem z dnia 23 maja 2018 r. Spółka ponownie zwróciła się do organu o niezwłoczne dopełnienie przez Wójta Gminy M. obowiązku dokonania zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. Wskazała, że zarząd Spółki nie wyraża zgody na umorzenie oprocentowania nadpłaty od zwróconych B S.A. kwot nienależnie wyegzekwowanego podatku wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na powyższy wniosek organ ponownie wniósł o niepodejmowanie działań w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2006 r. wraz z oprocentowaniem.

Pismem z dnia 10 lipca 2018 r. Spółka złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach ponaglenie na niedokonanie przez organ zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...] zł wraz z oprocentowaniem pomimo, że termin do jej zwrotu upłynął w dniu 5 marca 2018 r. oraz na niewydanie postanowienia w przedmiocie zaliczenia powyższej kwoty na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...], nr [...], uznało ponaglenie za nieuzasadnione uznając, że zarówno zwrot nadpłaty, jak też zaliczenie nadpłaty na zaległość podatkową stanowią czynności materialnotechniczne, na które nie służy ponaglenie. Jednocześnie wskazało, że postępowanie w sprawie zwrotu nadpłaty nie toczy się, a upływ terminów do zwrotu nadpłaty nie zawsze skutkować musi jej zwrotem.

Pismem z dnia 19 września 2018 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła skargę na bezczynność organu polegającą na niedokonanie przez organ zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w ww. kwocie wraz z oprocentowaniem pomimo, że termin do jej zwrotu upłynął w dniu 5 marca 2018 r., jak również na niewydanie postanowienia w przedmiocie zaliczenia powyższej kwoty na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015. Tym samym wniosła o zobowiązanie organu do niezwłocznego zwrotu przedmiotowej nadpłaty względnie do wydania postanowienia w przedmiocie jej zaliczenia na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w powyższym zakresie, zasądzenie od organu na rzecz Spółki sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej p.p.s.a.) oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu autor skargi wskazał, że wprawdzie zwrot nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną to jednak mieści się w definicji czynności o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w konsekwencji dopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność uregulowanej w art. 3 § 3 pkt 8 p.p.s.a. Podkreślił, że stanowisko to ma oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazując na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2418/13 oraz z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2708/14 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1215/14 i z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 2282/15. Jednocześnie zaznaczył, że tym bardziej dopuszczalna jest skarga na bezczynność polegająca na niewydaniu postanowienia o zaliczeniu nadpłaty uregulowanym w art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie Spółka wniosła ponaglenie, które zostało rozpoznane przez organ wyższego stopnia, a zatem ziścił się warunek wynikający z art. 54 § 2b p.p.s.a.

Pełnomocnik Spółki wskazał, że wobec wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzji z dnia [...] stwierdzającej nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2006 r. w wysokości [...] wraz z odsetkami organ miał obowiązek zwrotu tej nadpłaty najpóźniej do dnia 25 marca 2018 r., przy czym w rzeczywistości zwrot ten winien nastąpić w terminie 30 dni licząc od dnia [...], tj. od dnia wydania przez Wójta Gminy M. decyzji określającej wysokość podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie niższej niż określona w uprzednich decyzjach. Zdaniem pełnomocnika organ był zobowiązany do jej zwrotu z mocy samego prawa bez konieczności składania przez podatnika jakiegokolwiek wniosku. Jednocześnie organ nie wydał postanowienia o zaliczeniu powstałej nadpłaty na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015, mimo iż obowiązek taki nakłada art. 76 i 76a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800, ze zm., dalej "O.p."). Brak dokonania ww. czynności stanowi zatem, w ocenie pełnomocnika, przejaw bezczynności organu albowiem z uwagi na treść art. 139 § 1 i § 2 O.p. zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości jest sprawą, która powinna być załatwiona niezwłocznie. Według pełnomocnika rażący charakter bezczynności uzasadnia zatem zastosowanie dodatkowego środka dyscyplinującego w postaci zasądzenia od organu na rzecz Spółki kwoty pieniężnej określonej w art. 149 § 2 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie względnie o jej oddalenie. Wskazał bowiem, że Spółka nie jest następcą prawnym B S.A. w zakresie nadpłaty podatku od nieruchomości za rok 2006 zapłaconego przez ten podmiot. Wskazał, że B S.A. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] w związku z jej podziałem w oparciu o przepis art. 529 § 1 pkt 3 ustawy Kodeks spółek handlowych. Jednocześnie jej majątek został przeniesiony na Spółkę oraz dwie nowo zawiązane spółki, tj. C sp. z o.o. oraz D sp. z o.o. Wskazując na zapisy zawarte w planie podziału B S.A. opublikowanego w [...] z 2017 r. nr [...] ([...]) w dniu [...], poz. [...] organ wskazał, że tylko Spółka przejęła zorganizowaną część przedsiębiorstwa B S.A. Jednocześnie wskazał, że w dacie podziału B S.A. nie była już właścicielem budowli stanowiących przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości za 2006 r., a zatem nie zostały przeniesione na żadną ze spółek uczestniczących w podziale. Jednocześnie z uwagi na zawartą w dniu 29 kwietnia 2016 r. pomiędzy B S.A. a Spółką umowę sprzedaży za aktem notarialnym rep. [...] nr [...] doszło do zbycia ww. składników majątku, z których wynika m.in. nadpłata w podatku od nieruchomości za 2006 r. Tym samym do skutków podziału B S.A. bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w dniu jej wykreślenia z rejestru zastosowanie znajdą, w ocenie organu, przepisy art. 93c i 117 O.p. Organ uznał zatem, że art. 117 O.p. będzie miał zastosowanie do spółek nowopowstałych, jednakże z uwagi na fakt, iż nie dotyczy on praw nie będzie miał zastosowania do niniejszej sprawy. Organ dokonał przy tym wykładni ww. przepisów oraz art. 3 pkt 1 O.p. i art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także art. 531 § 2 k.s.h. i odwołując się do orzecznictwa uznał, że wobec braku odpowiedniej regulacji w O.p. wszelkie prawa spółki dzielonej, które nie zostały przypisane żadnej ze spółek w planie podziału wygasają. Tym samym Spółka nie jest następcą prawnym B w zakresie powstałej nadpłaty. W odniesieniu do kwestii bezczynności organ wskazał, że nie można mu przypisać braku reakcji albowiem w korespondencji kierowanej do Spółki organ informował o trwającym postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym problematyki zwrotu nadpłaty, przebiegającym również na szczeblu ministerialnym. Zdaniem organu lektura tych pism wskazuje wyraźnie, że nn. sprawa jest szczególnie zawiła i załatwienie jej w terminach z O.p. nie było możliwe. Ostatecznie podniesiono, że Wójt Gminy, mimo iż jest równocześnie organem podatkowym, musi dbać jako organ wykonawczy gminy o gospodarkę finansową gminy.

W piśmie z dnia 15 listopada 2018 r. Spółka wskazała, że jest następcą prawnym B, a zatem ma interes prawny we wniesieniu skargi na bezczynność, zaś w piśmie z dnia 10 grudnia 2018 r. odniosła się szczegółowo do zapisów planu podziału i w oparciu o przepis art. 93c O.p. wskazała, że przysługuje jej prawdo do powstałej nadpłaty.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2018 pełnomocnik organu wniósł o zawieszenie postępowania wskazując, że skierowano do Sądu Okręgowego w K. pozew o ustalenie "nieistnienia zobowiązania Gminy M. do zapłaty na rzecz pozwanej Spółki A S.A. [...] zł wraz z oprocentowaniem z tytułu nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2006, który został zapłacony przez B S.A.".

Kolejnym pismem, datowanym na dzień 8 kwietnia 2019 r. pełnomocnik organu wniósł ponownie o zawieszenie postępowania wskazując, że organ zwrócił się do Prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. o wniesienie sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 pkt 8 tego artykułu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a.: "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa".

Bezczynność organu występuje, gdy organ zobowiązany do podjęcia przewidzianej prawem czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w przypadku postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty lub też wydaniem innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Przedmiotem sporu w sprawie jest bezczynność organów w sprawie zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2006 r. wraz z odsetkami, a określonej ostatecznie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].

Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 73 § 1 O.p. nadpłata powstaje, z zastrzeżeniem § 2, z dniem:

1) zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej;

2) pobrania przez płatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej;

3) zapłaty przez płatnika lub inkasenta należności wynikającej z decyzji o jego odpowiedzialności podatkowej, jeżeli należność ta została określona nienależnie lub w wysokości większej od należnej;

4) wpłacenia przez płatnika lub inkasenta podatku w wysokości większej od wysokości pobranego podatku;

5) zapłaty przez osobę trzecią lub spadkobiercę należności wynikającej z decyzji o odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy, jeżeli należność ta została określona nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

Z kolei w myśl 74a O.p. w przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74 wysokość nadpłaty określa organ podatkowy. Stosownie do art. 76 § 1 O.p., nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Przepis art. 76 § 1 O.p. jest w swojej treści jednoznaczny i zawiera nakaz zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, nie dając organowi podatkowemu żadnego wyboru.Organ w przypadku zaistnienia nadpłaty, jeśli tyko podatnik ma zaległości podatkowe, musi ją zaliczyć na ich poczet (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 7 września 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 1040/10, wyrok WSA w Rzeszowie z 9 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 399/09). Należy również zauważyć, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości fakt, że "Jeżeli po upływie terminu, o którym mowa w art. 77 § 3 O.p., ale bez zbędnej zwłoki, wydana zostanie nowa decyzja wymiarowa, z której wynika fakt istnienia zaległości podatkowej, to obowiązek zwrotu nadpłaty, o którym mowa w art. 77 § 4 ww. ustawy zostanie wyprzedzony przez obowiązek dokonania jej zaliczenia na poczet zaległości podatkowej, wynikający z art. 76 § 1 O.p." (por. wyrok WSA w Gdańsku z 11 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 710/08). W takim zaś wypadku zastosowanie znajdzie art. 76a § 1 O.p. stanowiący, iż "W sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 stosuje się odpowiednio".

Wymaga przy tym podkreślenia, że w przypadku nadpłaty ustawodawca przewidział uprawnienie strony do złożenia wniosku, wskazując w art. 79 § 2 O.p., iż prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Jednocześnie w myśl art. 80 O.p. "§ 1. Prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. § 2. Po upływie terminu określonego w § 1 wygasa również prawo do złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych oraz możliwość zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. § 3. Złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, zwrot nadpłaty lub zaliczenie jej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych przerywa bieg terminu do zwrotu nadpłaty".

W orzecznictwie wskazuje się, iż "Brak dokonania czynności zwrotu nadpłaty w sytuacji, gdy obowiązek jej zwrotu w ustawowym terminie wynika wprost z przepisu prawa, stanowi o bezczynności organu podatkowego wówczas, gdy uprawniona do takiej nadpłaty strona, domagała się dokonania tej czynności, składając odpowiedniej treści wniosek (o zwrot nadpłaty). W przypadku zaistnienia nadpłaty, stwierdzonej orzeczeniem organu podatkowego lub korektą zeznania (deklaracji), która nie została przez ten organ skutecznie zakwestionowana, upływ terminu jej zwrotu powoduje powstanie po stronie, której nadpłata ta przysługuje, prawo żądania jej zwrotu, zaś skorzystanie z tego uprawnienia stanowi o interesie prawnym w tym przedmiocie, którego zaistnienie warunkuje uznanie takiego podmiotu za stronę postępowania sądowoadministracyjnego" (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 maja 2014 r. sygn. akt I SAB/Gl 3/14 oraz z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 194/17).

W konsekwencji należy uznać, że mechanizmem przeciwdziałającym bezczynności organu w przypadku braku zwrotu nadpłaty jest wniosek o jej zwrot, a nie skarga na bezczynność. Analogiczna zatem sytuacja ma miejsce w przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet bieżących zobowiązań, albowiem "Postanowienie wydawane w tym przedmiocie jakkolwiek ma charakter formalny to wydawane jest dla wiedzy organu podatkowego oraz podatnika i w celu stworzenia możliwości zweryfikowania, a następnie wykorzystania go w przyszłych rozliczeniach podatkowych. Potwierdza ono i artykułuje w formie aktu administracyjnego w indywidualnej sprawie, że z mocy prawa, w dacie wynikającej z prawa i wskazanej w tymże postanowieniu, nastąpiło zaliczenie określonej kwoty nadpłaty na dane zaległości podatkowe lub odmowa zaliczenia zgodnego z wnioskiem podatnika (por. wyrok NSA z 17 lutego 2016 r., II FSK 1158/14)".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że nie jest spornym w sprawie to, że Spółka złożyła wniosek o zwrot nadpłaty lub o jej zaliczenie na poczet podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r. Złożenie zatem powyższego wniosku spowodowało, że skarga w niniejszej sprawie jest dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu,

Jednocześnie kwestia powstania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. była przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1116/16, uchylił zaskarżoną w tym postępowaniu decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. Sąd przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazał, że rolą organu będzie przede wszystkim zwrócenie uwagi na wzajemną relację przepisów art. 78 § 3 pkt 1 i 78 § 3 pkt 2 O.p. i wynikające z nich konsekwencje. W wyniku powyższego wyroku Kolegium ww. decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...] zł i stwierdziło nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2006 r. w tej kwocie wraz z należnymi odsetkami.

Nie jest również kwestionowane i to, że decyzjami z dnia [...] organ określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015, a decyzje te stały się prawomocne. Natomiast decyzja z dnia [...] nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym po stronie organu istnieje obowiązek rozpoznania wniosku.

Jeżeli zatem po dacie wydania tej decyzji w przedmiocie określenia nadpłaty wraz z odsetkami ustawowymi powstały zobowiązania wynikające z nowych decyzji dotyczących lat 2014 i 2015 r. po stronie organu nie powstał obowiązek zwrotu nadpłaty, tak jak tego domagała się Spółka, albowiem z mocy art. 76 § 1 O.p. nadpłata w pierwszej kolejności podlega zaliczeniu na poczet zaległych zobowiązań. To zaś oznacza, że skarga w zakresie żądania zwrotu nadpłaty nie była uzasadniona.

Jednocześnie, mimo wyraźnej regulacji wynikającej z art. 76 § 1 O.p., organ pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku Spółki o zaliczenie nadpłaty na poczet zobowiązań Spółki za lata 2014 i 2015, tj. wydania postanowienia w tym przedmiocie, co zostało stwierdzone w punkcie 1 wyroku. W ocenie Sądu czternastodniowy okres liczony od daty uprawomocnienia się wyroku i przekazania akt administracyjnych sprawy jest okresem wystarczającym do wydania rozstrzygnięcia przez organ.

Odnosząc się do oceny charakteru bezczynności wskazać należy, że od daty złożenia wniosku przez Spółkę do dnia wniesienia skargi do tut. Sądu upłynęło ponad pięć miesięcy, zaś do dnia wydania wyroku prawie dwanaście. Jednocześnie jedynie w okresie pierwszych dwóch miesięcy organ podejmował aktywność, przy czym sprowadzała się ona do dwukrotnego wystąpienia do Spółki (pismami z dnia 27 kwietnia 2018 r. oraz 18 czerwca 2018 r.) o niepodejmowanie działań zmierzających do wyegzekwowania od organu obowiązku wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 76 § 1 O.p., w których wskazano, że gminy górnicze podjęły starania o umorzenie powstałych zobowiązań względem spółek górniczych z tytułu nadpłat przy jednoczesnym stwierdzeniu, że "w przypadku niekorzystnego dla gmin rozstrzygnięcia kwestii oprocentowania nadpłat powyższa kwota wraz z odsetkami zostanie zaliczona na poczet zobowiązań podatkowych A w podatku od nieruchomości należnego gminie M. za lata 2014 i 2015". Również w piśmie przekazującym akta niniejszej sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w związku z wniesionym ponagleniem organ nie kwestionował praw Spółki. To zaś oznacza, że organ mając świadomość obowiązku rozpoznania wniosku strony skarżącej, dążył jedynie do odroczenia terminu licząc na umorzenie zobowiązań w formie ustawowej. Co istotne, zarówno na etapie postępowania przed Kolegium w ramach ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 rok, jak i po jego zakończeniu nie była kwestionowana legitymacja Spółki jako strony postępowania. Należy podkreślić, że decyzja Kolegium z dnia [...] została wydana na rzecz Spółki jako następcy prawnego B S.A. Z nadesłanego przez Kolegium pisma i załączonego do niego postanowienia z dnia [...] Nr [...] wynika, że nie toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...], gdyż organ ten odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. Jednocześnie z pisma organu pierwszoinstancyjnego z dnia 8 kwietnia 2019 r. wynika, że dopiero w tej dacie organ wystąpił do prokuratora o wniesienie sprzeciwu od powyższej decyzji.

W ocenie Sądu bez znaczenia dla oceny charakteru bezczynności pozostają twierdzenia organu o konieczności zapewnienia prawidłowej gospodarki finansowej gminy mającej uzasadniać zwłokę, albowiem wyrazem prawidłowej gospodarki finansowej gminy jest właściwe określanie wysokości podatków i opłat lokalnych, tj. w rzeczywistej wysokości, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w przypadku powstania nadpłaty - jej rozliczenie poprzez zwrot lub zaliczenie na poczet późniejszych zobowiązań, nie zaś uchylanie się od podjęcia jakiejkolwiek czynności. To powoduje, że w niniejszej sprawie charakter bezczynności należało ocenić jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podziela bowiem stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że takim naruszeniem będzie m.in. stan przekroczenia przez organ terminów ustawowych obowiązków, które musi być znaczne, niezaprzeczalne, bezdyskusyjne, pozbawione przy tym racjonalnego (faktycznego i prawnego) uzasadnienia, powiązane z nie zastosowaniem trybu informowania stron o powodach niezałatwienia sprawy w terminie oraz z nie wyznaczeniem nowego terminu rozpatrzenia sprawy oraz powiązane z brakiem okoliczności wyłączających możliwość przypisania organowi zawinienia za bezczynność (por. np. wyroki NSA z dnia 11 września 2017 r., sygn. akt II FSK 1365/17 oraz z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn.. akt II OSK 1810/16).

Wobec wyraźnego sformułowania w skardze żądania zasądzenia kwoty pieniężnej od organu, w oparciu o treść art. 149 § 2 p.p.s.a., należy podnieść, że przepis ten wskazuje na uprawnienie sądu administracyjnego wymierzenia grzywny organowi lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ("Sąd może"). Nie pozostawia także wątpliwości, że przepis ten posługuje się spójnikiem "lub", a zatem alternatywą zwykłą. Jak z tego wynika, wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu, a powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność lub przewlekłość, którym jest zwalczenie bezczynności organów i przewlekłości postępowania oraz doprowadzenie do zakończenia postępowania w sprawie. Gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu określoną sumę pieniężną (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1314/16, CBOSA).

Trzeba przy tym zauważyć, że wskazana w tym przepisie suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, przy czym ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie za oczekiwanie na załatwienie sprawy czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/17, iż uwzględnienie wniosku o przyznanie na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. sumy pieniężnej, poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma również znaczenie kompensacyjne. Stanowi zatem swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma ona więc zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu, a której wysokość powinien uzasadnić w skardze (por. wyroki NSA z dnia 16 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2934/16; z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17, z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1161/16).

Tymczasem skarga wniesiona w niniejszej sprawie żadnej argumentacji w tej kwestii nie zawiera. W konsekwencji, pomimo uznania zarzutu bezczynności w niniejszej sprawie, jak również stwierdzania, że miała ona charakter rażący, Sąd odstąpił od orzeczenia od organu na rzecz Spółki kwoty wskazanej w tym przepisie.

Końcowo wskazać przyjdzie, że Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania, tak jak wnioskował pełnomocnik organu. Należy podkreślić, że przesłanki zawieszenia postępowania zostały określone w art. 124 § 1 i art. 125 § 1 p.p.s.a. Pierwszy z powyższych przepisów dotyczy przy tym obligatoryjnego zawieszenia postępowania, które w niniejszej sprawie bez wątpienia nie nastąpiły. Z kolei oceniając złożony wniosek w kontekście uregulowania zawartego w art. 125 § 1 p.p.s.a. można domniemywać, że intencją pełnomocnika organu było zawieszenie postępowania z uwagi na inne toczące się postępowanie sądowe i administracyjne, a zatem na podstawie pkt 1 tegoż przepisu. Fakultatywne zawieszenie postępowania na podstawie komentowanego przepisu zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym wypadku jest celowe wstrzymywanie biegu sprawy z uwagi na opisane okoliczności i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w ustawie zasadniczej. w orzecznictwie podkreśla się uznaniowy charakter normy zawartej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (tak NSA w wyroku z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 463/16) i fakt, że celowość zastosowania tego przepisu pozostawiona jest ocenie sądu, który powinien także analizować, czy jego zastosowanie nie zmierza do obejścia prawa (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2465/14). Istotnym jest przy tym, że pierwotnym warunkiem zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest to, żeby postępowanie, którego przedmiotem jest kwestia prejudycjalna było już wszczęte. Taka okoliczność zaś w niniejszej sprawie nie zachodzi, albowiem sam fakt złożenia przez organ wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak i wystąpienia do prokuratora o wniesienie sprzeciwu od decyzji określającej wysokość nadpłaty nie wszczynają same w sobie postępowania sądowoadministracyjnego. Co do zasadności pierwszego z tych wniosków wypowiedziało się przy tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia [...]. Również złożenie pozwu o ustalenie "nieistnienia zobowiązania Gminy M. do zapłaty na rzecz pozwanej A S.A. kwoty [...] zł wraz z oprocentowaniem z tytułu nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2006, który został zapłacony przez B S.A." za postępowanie prejudycjalne uznać nie można. Z tego też względu Sąd odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 206 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej koszty postępowania obejmujące wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego (wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r., poz. 265) oraz opłatę skarbową od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa.