Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1176/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3 a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń społecznych na podstawie:

1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28, art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1778, dalej: u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności G. K. z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 71.548,46 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od października 2013 r. do stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 41.579,92 zł, w tym z tytułu:

składek - 32.397,12 zł,

odsetek liczonych na 4 czerwca 2018 r. - 9.032,00 zł,

kosztów upomnienia - 150,80 zł

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od września 2013 r. do stycznia 2017 r.,

w łącznej kwocie 26.071,01 zł, w tym z tytułu:

składek - 20.383,01 zł,

odsetek liczonych na 4 czerwca 2018 r. - 5.514,00 zł,

kosztów upomnienia - 174,00 zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – za okres: od października 2013 r. do stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 3.897,53 zł, w tym z tytułu:

składek - 3.164,53 zł,

odsetek liczonych na 4 czerwca 2018 r. - 617,00 zł,

kosztów upomnienia - 116,00 zł

2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art.31 i 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie) odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 55.242,23 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od października 2013 r. do stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 27.681,73 zł, w tym z tytułu:

składek - 22.458,93 zł,

odsetek liczonych na 4 czerwca 2018 r. - 5.072,00 zł,

kosztów upomnienia - 150,80 zł

a) ubezpieczenie zdrowotne - za okres: od września 2013 r. do stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 25.331,01 zł, w tym z tytułu:

składek-20.383,01 zł,

odsetek liczonych na 4 czerwca 2018 r. - 4.774,00 zł,

kosztów upomnienia -174,00 zł,

b) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres: od października 2013 r. do stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 2.229,49 zł, w tym z tytułu: składek - 1.747,49 zł,

odsetek liczonych na 4 czerwca 2018 r. - 366,00 zł,

kosztów upomnienia - 116,00 zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że G. K. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) w odpowiedzi na wydaną w dniu [...] r. decyzję nr [...] określającą wysokość zadłużenia złożył do Sądu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zaległych składek. Wskazał, że już niejednokrotnie zwracał się z prośbą o umorzenie całego zadłużenia z tytułu składek, a wniosek uzasadnił sytuacją finansową. Podał, że nie osiąga dochodu, działalność obecnie nie jest prowadzona. Nie posiada majątku ruchomego oraz nieruchomego. Jest żonaty, ma dwoje dzieci w wieku 6 i 14 lat, mieszka wraz z rodziną w domu mamy. Z żoną od 19 sierpnia 2013 r. posiada rozdzielność majątkową. Wnioskodawca od 24 kwietnia 2017 r. zarejestrowany jest jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, zaciągnął kredyt inwestycyjny udzielony pod zastaw nieruchomości, w której prowadzona była działalność gospodarcza. Kredytu tego aktualnie nie spłaca, a wspomniana nieruchomość obecnie wystawiona jest na sprzedaż. Strona nie spłaca także zaległego podatku, jest wobec niej prowadzone przez Komornika Sądowego postępowanie egzekucyjne. W podsumowaniu wniosku wnioskodawca wskazał, że umorzenie składek to jedyna szansa na rozpoczęcie "nowego życia". W piśmie z dnia 18 czerwca 2018 r. doprecyzował, że złożony wniosek dotyczy prośby o umorzenie należności.

W ramach rozpatrzenia tego wniosku Zakład ustalił (w oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty wymienione na str. 4 zaskarżonej decyzji), że wnioskodawca w okresie od [...] 1998 r. do [...] 2017 r. prowadził działalność gospodarczą, nie wywiązując się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz złożonych dodatkowych informacji wynika, że obecnie nie pracuje, nie osiąga dochodu, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, nie ponosi kosztów codziennej egzystencji, jest na utrzymaniu mamy i babci, posiada orzeczenie o bezterminowym zaliczeniu do III grupy inwalidzkiej. Wnioskodawca mieszka wspólnie z żoną (z którą ma od 19 sierpnia 2013 r. rozdzielność majątkową), dwójką dzieci (14 i 6 lat), matką oraz 85-letnią babcią. Żona wnioskodawcy uzyskuje miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.600 zł, matka - 3.100 zł z tytułu przyznanego świadczenia rentowego oraz (od 27 czerwca 2018 r.) dochód z tytułu wykonywanej umowy agencyjnej. Dochody 85-letniej babci nie zostały przez stronę podane. Zgodnie z oświadczeniem, strona nie korzysta z pomocy MOPS, świadczenia na dzieci pobiera żona. Wnioskodawca posiada zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu inwestycyjnego w wysokości 966.742,40 zł, miesięczne raty po 5.000,00 zł nie są spłacane. Nie spłaca także kredytów w A S.A. (ok. 17.000 zł) oraz w B S.A. (135.000 zł). Posiada również zobowiązanie z tytułu poręczenia weksla w wysokości 7.321,98 zł oraz zaległości podatkowe w wysokości 53.502,20 zł.

Dalej wskazano, że wniosek strony został rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 28 ust.3 i 3 a u.s.u.s.

Organ zacytował art. 28 ust. 3 u.s.u.s., który zawiera enumeratywny katalog przesłanek pozwalających uznać należności za nieściągalne.

Zgodnie z tą regulacją należności z tytułu składek mogą być umorzone przez Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Nieściągalność należności, zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., zachodzi w przypadku, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa,

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W kontekście powyższego wskazano, że wobec strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, wobec czego przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą. Zadłużenie wnioskodawcy jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia, a zatem nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4 a u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s.

Dalej organ podał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zaległości strony zostały skierowane na drogę przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora ZUS w B.. Zakład nie wyczerpał okresu dochodzenia należności. Nie można zatem stwierdzić, aby zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Ponadto ustalono, że Spółka Jawna C jest właścicielem nieruchomości gruntowej o pow. 0,2056 ha, zabudowanej budynkiem użytkowym, położonej w C. przy ul. [...], nr [...], obciążonej wpisami hipotecznymi. Budynek ten, jak podano we wniosku, od 2017 r. wystawiony jest na sprzedaż.

W dalszych wywodach zaskarżonej decyzji wskazano, że zaległości na koncie są wynikiem prowadzonej dla osiągnięcia zysku działalności gospodarczej. Uchybienie wymogom wynikającym z prowadzenia tej działalności wywołuje konsekwencje w postaci obowiązku zapłaty powstałych zaległości składkowych. Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, umorzenie przewidziane jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Organ zauważył także, iż przeprowadzenie rozdzielności majątkowej w dniu 19 sierpnia 2013 r. może uzasadniać przypuszczenie celowego działania dla stworzenia stanu "całkowitej nieściągalności".

Organ zaznaczył jednocześnie, że przy ocenie spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności, organ bierze pod uwagę także, czy po stronie wnioskodawcy istnieją okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej. Nie ulega wątpliwości, że opisana wyżej sytuacja strony nie należy do łatwych. Jednakże przedstawiona dokumentacja nie potwierdza jednoznacznie, by wnioskodawca nie był zdolny do podjęcia stopniowej, rozłożonej na dogodne raty, spłaty powstałego zobowiązania.

W konkluzji tej części wywodów ZUS stwierdził, że skoro wobec strony nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności, to ich umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie jest możliwe.

Przechodząc do rozparzenia wniosku w kontekście art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. i wydanego na tej podstawie rozporządzenia, wskazano, że przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analiza udostępnionego przez stronę materiału (który jest jedynym źródłem wiedzy organu o sytuacji materialnej płatnika) doprowadziła do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie ma miejsca sytuacja opisana w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W ocenie organu sytuacja finansowa strony jest trudna, jednakże nie uzasadnia ona stwierdzenia, że trudności płatnicze mają charakter stały i pogłębiający się. Wnioskodawca jest osobą 41-letnią, nie posiada orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy (a jedynie orzeczenie o przyznaniu III gr. inwalidzkiej), zgłoszony jest w PUP jako osoba bezrobotna, poszukująca zatrudnienia, deklaruje założenie nowej firmy, a zatem podejmuje działania mające na celu podjęcie zajęć zarobkowych. Daje to pozytywną prognozę na poprawę sytuacji materialnej gospodarstwa domowego i spłatę zaległości w przyszłości. Organ stwierdził więc, że trudna sytuacja finansowa nie ma charakteru trwałego i nieodwracalnego. Wnioskodawca, jak podał, nie ponosi kosztów utrzymania, a zamieszkująca z nim rodzina osiąga stały dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę, renty i wynagrodzenia za pracę matki wnioskodawcy oraz babci, która między innymi łoży na utrzymanie strony.

Zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, jest bowiem wynikiem nie opłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w omawianym przypadku zastosowania. Strona nie wskazała także takich problemów ze zdrowiem, które wykluczałyby ją całkowicie i trwale z wszelkiej aktywności zawodowej. Przyznana III grupa inwalidzka stanowi jedynie o przeciwskazaniach do zatrudnienia wymagającego pełnej sprawności [...]. Zakład nie posiada informacji o konieczności sprawowania przez stronę opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby wnioskodawcę możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W dalszych wywodach zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że zadłużenie wobec innych wierzycieli nie stanowi przesłanki do umorzenia należności, gdyż należności publicznoprawne mają charakter priorytetowy w stosunku do innych zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym (np. kredytów) i należy zaspokoić je w pierwszej kolejności. Nawet gdyby ZUS umorzył zaległości, to i tak inni wierzyciele w dalszym ciągu dochodziliby swoich należności, a ZUS realizuje przecież ważny interes społeczny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Osoba prowadząca działalność gospodarczą ponosi pełną odpowiedzialność za wszelkie rozliczenia z ZUS. Podstawowym obowiązkiem wszystkich płatników jest ponoszenie kosztów należności składkowych, który jest nakładany na wszystkich według tych samych ustawowo określonych reguł. Umorzenie zaległości niektórym, jest równoznaczne z przerzuceniem ekonomicznych skutków działania osoby niepłacącej na pozostałych uczestników systemu ubezpieczeń. Korzystanie przez stronę z leczenia w publicznych placówkach służby zdrowia i jednoczesne nieregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek, narusza interes społeczny i uderza w solidarność ubezpieczonych, albowiem osoba z jednej strony korzysta ze świadczeń a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali.

W wyniku powyższych rozważań ZUS przyznał prymat interesu publicznego nad indywidulanym i odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Organ podał także, iż na koncie strony pozostają nieopłacone składki finansowane przez ubezpieczonych, które zgodnie z art. 46 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać i uiszczać w ustawowo określonych terminach. Potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i nie odprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Nie wywiązywanie się z powyższych obowiązków nie może być premiowane umorzeniem należności.

Organ wyjaśnił również, że wnioskowana przez stronę pomoc de minimis, która ma ułatwić start nowej działalności, nie ma charakteru pieniężnego. Jest to forma pomocy udzielana przez państwo działającym przedsiębiorcom poprzez rozłożenie na raty spłaty należności z tytułu składek, odroczenie terminu płatności bądź umorzenie należności.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł, że nie uwzględnia ona w żaden sposób jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Wyjaśnił, że zaleganie w płatnościach wobec ZUS nie jest wyrazem jego złej woli, ale wynika z sytuacji, w jakiej się znalazł. W 2014 r. firma strony zaczęła mieć poważne problemy z płatnościami, które doprowadziły do zawieszenia działalności z dniem 15 grudnia 2016 r. Na stronie ciąży kredyt inwestycyjny, który na dzień dzisiejszy wynosi prawie milion złotych, ponieważ nie jest spłacany. Na hipotece ciążą jeszcze inne zobowiązania. Od 2017 r. nieruchomość wystawiona jest do sprzedaży, by spłacić kredyt (przy czym nie wiadomo, czy uda się ją sprzedać przynajmniej za kwotę kredytu, gdyż nie ma chętnych na inwestycje w C.). Skarżący wielokrotnie opisywał swoją sytuacje w dokumentach kierowanych do ZUS, od maja 2017 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, ma lll-cią grupę inwalidzką i stara się o pozyskanie dotacji dla otwarcia nowej firmy. Tak duże obciążenie wobec ZUS utrudnia mu dodatkowo start na "nowe życie". Długu wobec ZUS nie jest w stanie spłacić, dlatego wszystkie poczynania skarżącego w kierunku otwarcia nowej działalności są "spalone". Nadto skarżący oświadczył, że ma dwoje dzieci w wieku 14 i 6 lat, na które nie pobiera żadnych pieniędzy, świadczenie 500 + otrzymuje żona, z którą ma rozdzielność majątkową od 19 sierpnia 2013 r. Podał także, iż nigdy nie korzystał z pomocy de minimis ani żadnej innej, a jego prawo do życia jest ograniczone przez okoliczności, w jakich się znalazł.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegała decyzja ZUS, którą odmówiono skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 71.548,46 zł oraz z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 55.242,23 zł.

Kontrolę tę, sprawowaną co do zasady pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), rozpocząć należy od stwierdzenia, że decyzje w przedmiocie udzielania ulg w spłacie zaległości wobec ZUS wydawane są w oparciu o tzw. uznanie administracyjne, w ramach którego ustawodawca pozostawił organowi wybór pomiędzy równoważnymi rozstrzygnięciami.

Specyfika orzekania w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS opartego o uznanie, które – co wymaga podkreślenia – nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających określonym przez prawodawcę przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu - determinuje zakres sądowej kontroli takich rozstrzygnięć. Ocenie sądu w pierwszej kolejności podlega poprawność postępowania dowodowego i wyciągniętych zeń wniosków co do tego, czy dany stan faktyczny wypełnia określone enumeratywnie w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności. W razie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia kontrola Sądu odnosi się także do określonych przez prawodawcę kryteriów umorzenia zaległości, które nie są całkowicie nieściągalne.

Wspomniana nieściągalność, zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W kontekście przywołanego zamkniętego katalogu przesłanek pozwalających stwierdzić całkowitą nieściągalność składek organ zasadnie stwierdził, że niewątpliwie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4 a i 4 b u.s.u.s. Nadto wskazał, że zaległości strony zostały skierowane na drogę przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora ZUS w B., Zakład nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, a naczelnik urzędu skarbowego ani komornik nie stwierdzili dotąd braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Jednocześnie wskazano, że skarżący jest wspólnikiem spółki jawnej, która jest właścicielem nieruchomości gruntowej o pow. 0,2056 ha, zabudowanej budynkiem użytkowym, położonej w C., obciążonej wpisami hipotecznymi. Budynek ten, jak podano we wniosku, od 2017 r. wystawiony jest na sprzedaż. W świetle przywołanych okoliczności uznać należy, że organ wykazał, iż zaległości objęte wnioskiem o umorzenie nie są całkowicie nieściągalne. W nawiązaniu do argumentacji skargi wskazać warto, że obciążenie nieruchomości hipoteką nie jest wskazane w legalnej definicji nieściągalności należności z tytułu składek (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 270/18, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle przywołanych okoliczności uznać należy, że organ wykazał, iż zaległości objęte wnioskiem o umorzenie nie są całkowicie nieściągalne.

W myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia (a takich m.in. dotyczy niniejsza sprawa) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona wyżej regulacja zawarta w rozporządzeniu nie pozostawia wątpliwości, że zastosowanie uznania administracyjnego, w ramach którego organ może (ale nie jest zobowiązany) umorzyć zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia poprzedzone być musi szczegółowym przeanalizowaniem ujawnionych przez stronę danych dotyczących jej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej. Treść przywołanego przepisu wskazuje jednocześnie, że ustalenia, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę. Skoro bowiem przepis stanowi wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., to znaczy, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1416/10, z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 685/11 oraz z dnia

8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11).

W tym kontekście niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia w żaden sposób sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Jak już była mowa, organ ocenia zasadność wniosku o umorzenie zaległości w świetle danych ujawnionych przez stronę, a te zostały w niniejszej sprawie rozważone. Zasadnie stwierdzono, że nie zachodzą przesłanki wymienione w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia.

Przez "zdarzenie nadzwyczajne", o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia, czego w niniejszej sprawie nie wykazano. Skarżący powoływał się wyłącznie na "poważne problemy z płatnościami". Nadto, w kontekście przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, odnotowania wymaga, że skarżący nie kontynuuje prowadzenia działalności gospodarczej.

Wnioskodawca, będąc osobą bezrobotną, poszukującą zatrudnienia, nie tylko nie wykazał, aby stan zdrowia wykluczał go całkowicie i trwale z aktywności zawodowej, ale wręcz zadeklarował podjęcie na nowo działalności gospodarczej o innym niż dotychczas profilu. Orzeczenie o zaliczeniu strony do III grupy inwalidzkiej ze względu na stan narządu [...] wskazuje jedynie na niemożność zatrudnienia wymagającego pełnej sprawności [...]. Strona nie powoływała się także na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z kolei w kontekście przesłanki określonej w z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zasadnie uwzględniono, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w którym osiągane są stałe dochody. Organ słusznie odwołał się do wieku skarżącego i udokumentowanego stanu jego zdrowia, stwierdzając na obecnym etapie postępowania, że trudna sytuacja finansowa nie ma charakteru trwałego i nieodwracalnego. Ocena taka znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3986/16).

Jak więc wykazano powyżej odmowa umorzenia zaległości składkowych skarżącego nie narusza prawa. Podkreślenia w tym miejscu trzeba, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, gdyż umorzenie należności składkowych byłoby w takich okolicznościach przedwczesne (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 402/18).

Wskazać w tym miejscu warto, że zmiana sytuacji osoby i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej) por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3986/16). Zobowiązany do uiszczenia zaległości może bowiem występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1057/11).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.