Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1319/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2014r. nr [ ] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 maja 2014 r., nr [... c] po rozpatrzeniu odwołania J. D., działając na podstawie art. 16 ust. 6, art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r., nr [...] znak: [...]:

- uchylającą decyzję nr [...], znak: [...] z dnia [...] 2010 r. od dnia 1 kwietnia 2014 r. oraz

- uznającą za nienależnie pobrane świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - z decyzji nr [...], [...] wydanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w dniu [...] 2010 za okres od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 lutego 2014 r. w kwocie 4.284,00 zł.

W powyższej decyzji wskazano, że organ pierwszej instancji wyjaśnił, że decyzją nr [...], [...] z dnia [...] 2010 r. ustalono J. D. zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo. Wskazano, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osobie w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Organ pierwszej instancji wskazał także, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje w sytuacji, gdy osoba ma ustalone prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Składając wniosek w dniu 23 listopada 2010 r. J. D. podpisał oświadczenie, że zobowiązuje się niezwłocznie powiadomić podmiot wypłacający zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku.

W dniu 10 marca 2014 r. wpłynęła do organu informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że J. D. pobiera dodatek pielęgnacyjny z w/w oddziału od dnia 1 grudnia 2011 r. Z uwagi na powyższe organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą stronie zasiłek pielęgnacyjny, a świadczenie wypłacone w okresie od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 marca 2014 r. uznał za nienależnie pobrane.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył J. D. wskazując, że składając wniosek o I grupę inwalidzką do ZUS nie został poinformowany, że nie może pobierać świadczenia z ZUS i MOPS jednocześnie. Odwołujący się wskazał, że jest osobą schorowaną w podeszłym wieku, często się zapomina. Jest po operacji mózgu, po zawale serca, wszczepieniu rozrusznika i ma niedowład prawej nogi. W bieżącym roku był już dwa razy w szpitalu na oddziale kardiologicznym. Wskazał na duże koszty związane z zakupem leków, rehabilitacją i dojazdami do lekarza w K i O. Powstała sytuacja jest dla niego kłopotliwa, gdyż nie dysponuje kwotą 4.284,00 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wskazało, że w przedmiotowej sprawie J. D. złożył w dniu 23 listopada 2010 r. wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego W części II wniosku zawierającej oświadczenia służące ustalaniu uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego J. D. złożył m.in. pisemne oświadczenie, że zapoznał się z warunkami uprawniającymi do zasiłku pielęgnacyjnego i w przypadku zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zobowiązał się niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot wypłacający zasiłek pielęgnacyjny.

Po rozpatrzeniu wniosku decyzją Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2010 r., nr [...] znak: [...] przyznano J. D. legitymującemu się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2010 r. bezterminowo.

Jednakże z zebranej przez organ pierwszej instancji dokumentacji wynika, że od dnia 1 grudnia 2011 r. J. D. nabył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego, (pismo z dnia 27 lutego 2014 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział).

Wobec powyższego w dniu 14 marca 2014 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia od dnia 1 kwietnia 2014 r. decyzji nr [...] z dnia [...] 2010 r. W wyniku tego postępowania organ pierwszej instancji w dniu [...] 2014 r. wydał zaskarżoną decyzję.

Kolegium wyjaśniło, że zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W art. 16 ust. 6 powołanej powyżej ustawy zastrzeżono, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Równocześnie, w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 powołanej powyżej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, obowiązkiem organów administracji publicznej jest wydanie decyzji stwierdzającej, że zasiłek pielęgnacyjny stanowił świadczenie nienależnie pobrane, co z kolei, otwiera drogę do jego zwrotu. Wydanie przedmiotowej decyzji jest przy tym uzależnione od spełnienia dwóch warunków: równoczesnego pobierania powyższych świadczeń oraz uprzedniego poinformowania beneficjenta zasiłku, o niemożności równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego.

Wskazano, że bezspornym w przedmiotowej sprawie jest to, że w okresie od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 marca 2014 r. J. D. pobierał równocześnie świadczenia pielęgnacyjne oraz dodatek pielęgnacyjny.

Z akt sprawy wynika także, że J. D. składając wniosek o wypłatę świadczeń w dniu 23 listopada 2010 r. był pouczony o tym, że w sytuacji zmiany mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ma obowiązek poinformowania organu. Strona była pouczona o tym, że okolicznością podlegającą zgłoszeniu mającą wpływ na pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego jest nabycie prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Ponadto w decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w pouczeniu nakazano odwołującemu się poinformowanie organu o nabyciu prawa do świadczenia oraz przytoczono treść art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje kiedy dane świadczenia uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane.

Zatem z powyższego wynika, że J. D. od dnia 1 grudnia 2012 r. pobierał dwa świadczenia jednocześnie.

Kolegium podało, że świadczenie pobrane przez J. D. wyczerpuje znamiona definicji świadczenia nienależnie pobranego z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Niezależnie od powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało, że w świetle przepisu art. 30 ust. 9 ustawy organ właściwy (Burmistrz Miasta i Gminy), który wydał decyzje w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może je umorzyć łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Powyższe jednak musi nastąpić w oddzielnym postępowaniu, na wniosek strony, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2014 r., nr [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. D. przytaczając okoliczności i argumentację wskazywaną już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i wnosząc o umorzenie wraz z odsetkami w całości lub części bądź rozłożenie na raty kwoty wskazanej w zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, że składając wniosek do ZUS nie pamiętał, że został poinformowany o tym, że nie może pobierać jednocześnie świadczeń z ZUS i z pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zasygnalizować należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Sąd administracyjny nie rozstrzyga również spraw administracyjnych i nie ma kompetencji do zmiany zaskarżonych do niego decyzji administracyjnych. Nie byłoby zatem tym bardziej możliwe rozstrzygnięcie przez sąd administracyjny innej sprawy administracyjnej, tj. sprawy umorzenia bądź rozłożenia na raty kwoty wskazanej w zaskarżonej decyzji, o co skarżący wnioskował w skardze.

W ocenie Sądu ustalony przez organy administracji stan faktyczny w niniejszej sprawie znajduje uzasadnienie w dokumentacji znajdującej się w aktach. Postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo. Okoliczności faktycznych nie kwestionuje również skarżący.

Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456). Z art. 16 ust. 6 powołanej powyżej ustawy wynika, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Równocześnie, w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 powołanej powyżej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, obowiązkiem organów administracji publicznej jest wydanie decyzji stwierdzającej, że zasiłek pielęgnacyjny stanowił świadczenie nienależnie pobrane, co z kolei, otwiera drogę do jego zwrotu. Wydanie przedmiotowej decyzji jest przy tym uzależnione od spełnienia dwóch warunków: równoczesnego pobierania powyższych świadczeń oraz uprzedniego poinformowania beneficjenta zasiłku, o niemożności równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący w okresie od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 marca 2014 r. pobierał równocześnie zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek pielęgnacyjny. Okoliczność powyższą potwierdza bowiem pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lutego 2014 r. Również sam skarżący nigdy nie kwestionował faktu równoczesnego pobierania dwóch świadczeń.

Wątpliwości budzi jednak druga przesłanka stwierdzenia, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacany skarżącemu po dniu 1 grudnia 2011 r. stanowił świadczenie nienależnie pobrane, tj. uprzednie poinformowanie skarżącego o niemożności równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego.

W powyższym zakresie organy uznały, że fakt zawarcia we wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, a następnie w decyzji z dnia [...] 2010 r., informacji na temat warunków, jakie muszą być spełnione dla uzyskania powyższego świadczenia, w tym informacji, że w sytuacji zmiany mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ma on obowiązek poinformowania organu oraz przytoczenie treści art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje kiedy dane świadczenia uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane - wyczerpywał przesłankę uznania, że zasiłek pielęgnacyjny stanowił nienależnie pobrane świadczenie. Stanowisko powyższego nie można zaakceptować.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1701/12, zgodnie z którym, skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia. Jak bowiem wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego wyroku, pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia - winno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Oznacza to, że pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za należyte, w szczególności, gdy przytaczają one jedynie przepis ustawy, bez jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Takie sformułowania są bowiem dla większości osób nie posiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie mogą być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności osoba taka winna wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia. Ponieważ prawidłowe pouczenie stanowi konieczny warunek żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot zasiłku, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, celem pouczenia nie jest bowiem tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy. Stanowisko, powyższe, dotycząc obowiązku prawidłowego pouczenia o niemożności równoczesnego pobierania dwóch różnych świadczeń - zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, a w konsekwencji świadomości beneficjenta o niemożności ich łączenia, jest akcentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2011 r., I OSK 762/11; wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 r., II SA/Ke 329/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 maja 2014 r., II SA/Po 1270/13, LEX nr 1467927). W konsekwencji ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., I OSK 1529/13).

W realiach niniejszej sprawy należy zauważyć, że na wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego nie znalazło się czytelne pouczenie o tym, że świadczenie to nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Skarżący podpisał oświadczenie o tym, że nie jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego, co w chwili składania wniosku w dniu 19 listopada 2010 r. było prawdą. Zobowiązanie sformułowane na formularzu wniosku było ogólne i obejmowało obowiązek powiadomienia organu wypłacającego zasiłek pielęgnacyjny "o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego" bez wyraźnego wskazania, że dotyczy to sytuacji uzyskania prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Również pouczenie zawarte we wniosku wskazuje jedynie ogólnie, kiedy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Podobnie w decyzji z dnia [...] 2010 r. przyznającej skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo, a więc na jedynym dokumencie, do którego skarżący miał bezpośredni i nieograniczony dostęp, informacji powyższej nie zawarto. W pouczeniu decyzji przytoczono treść art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje kiedy dane świadczenia uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane. Nie wskazano tym samym wprost, że zasiłek pielęgnacyjny pobierany wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym stanowi świadczenie nienależne. Okoliczność powyższa jest o tyle istotna, że jak powyższej wskazano pouczenie zawarte na decyzjach o przyznaniu zasiłku musi być w wystarczającym stopniu zindywidualizowane i zrozumiałe dla skarżącego. Musi wiec wskazywać, że pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego nie może mieć miejsca w sytuacji uzyskania dodatku pielęgnacyjnego.

W konsekwencji wskazać należy, że organy obydwu administracji wadliwie uznały, że zaistniały przesłanki, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzasadniające wydanie decyzji stwierdzające, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony skarżącemu od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 marca 2014 r. stanowił świadczenie nienależnie pobrane.

Decyzje organów obydwu instancji zawierają również rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji z dnia [...] 2010 r. przy czym organ odwoławczy nie wskazuje podstawy prawnej uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej, a w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji nie wyjaśniono tej podstawy. Organy obydwu instancji w motywach swoich rozstrzygnięć koncentrują się wyłącznie na kwestiach nienależności świadczenia pobieranego przez skarżącego w okresie od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 marca 2014 r. Tym samym organy naruszyły art. 107 § 1 i 3 k.p.a., zgodnie z którym "Decyzja powinna zawierać: (...) powołanie podstawy prawnej (...)", a "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Podstawa uchylenia decyzji ostatecznej zawarta jest w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym "Organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne". Niezależnie jednak od tego uchybienia – w realiach niniejszej sprawy – świadczenia pobieranego przez skarżącego nie można było uznać za nienależne w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Analiza treści decyzji organów obydwu instancji prowadzi do wniosku, że organy wadliwie zinterpretowały, a następnie niewłaściwie zastosowały w sprawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naruszyły również art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sposób bezpośredni zdeterminowały rozstrzygnięcia decyzji w sposób niezgodny z prawem.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, w którym nie będzie już podstaw do orzekania wstecz w zakresie uznania świadczenia za nienależnie pobrane, organy uwzględnią wyżej wyrażoną ocenę prawną i w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł określonych w art. 107 k.p.a. podejmą rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia [...] 2010 r. analizując przesłanki z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.