Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 34/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 50 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. K. i G. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. K. i G. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 listopada 2016 r., nr [..]. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 października 2016 r., nr [..], nakładającą na Gminę obowiązek rozbiórki części ogrodzenia nieruchomości przy ulicy N. zlokalizowanej na działce nr [..] (numer archiwalny działki [..]).

Zaskarżoną decyzję WINB podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 października 2016 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nałożył na Gminę Miasta (właściciela działki nr [..] obręb [..] [..] przy ulicy N. w G.) obowiązek rozbiórki części ogrodzenia nieruchomości przy ulicy N. w G., zlokalizowanego na działce nr [..] (numer archiwalny działki [..]).

Odwołanie od tej decyzji wniósł Prezydent działający w imieniu Gminy Miasta, wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie przepisów art. 52 ustawy Prawo budowlane i przepisów art. 77 i 80 k.p.a. Odwołanie wnieśli również E. K. i G. K., będący właścicielami sąsiedniej nieruchomości nr [..] położonej przy ulicy N. Odwołujący wskazują, że ich działka przylega bezpośrednio do działki nr [..], na której zlokalizowane jest ogrodzenie objęte przedmiotowym postępowaniem, otoczona jest murem oporowym stanowiącym jednocześnie ogrodzenie. Informują, że stan taki istnieje od początku lat 80-tych i obecnie przed Sądem Rejonowym w sprawie sygn. akt [..] toczy się postępowanie o zasiedzenie tej części nieruchomości. Fragment ten w praktyce stanowi jedną działkę wykorzystywaną przez E. K. i G. K., a wcześniej przez ich poprzedników prawnych. Strona podkreśla, że dokonywanie rozbiórki ogrodzenia stanowiącego jednocześnie mur oporowy mogłoby spowodować nieodwracalne szkody zarówno w ich nieruchomości jaki i na pozostałym terenie.

WINB ustalił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego mając na uwadze stanowisko wyrażone w decyzji organu drugiej instancji z dnia 29 lipca 2015 r. - decyzją z dnia 1 marca 2016 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane obowiązek rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia nałożył na Gminę Miasta jako właściciela działki nr [..] obręb [..] (dawna nr [..]), na której zostało wybudowane ogrodzenie. W trybie odwoławczym WINB decyzją z dnia 20 kwietnia 2016 r. uchylił ze względów formalnych ww. decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zaskarżonej decyzji z dnia 1 marca 2016 r. nie otrzymała radca prawny E. S. - pełnomocnik E. K. i G. K., a nadto organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji nie zawiadomił stron o możliwości zapoznania się zebranym materiałem dowodowym, czym naruszył art. 10 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę PINB zaskarżoną decyzją z dnia 24 października 2016 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nałożył na Gminę Miasta (właściciela działki nr [..] obręb [..] [..] przy ulicy N. w G.) obowiązek rozbiórki części ogrodzenia nieruchomości przy ulicy N. w G., zlokalizowanego na działce nr [..] (numer archiwalny działki [..]).

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Do robót budowlanych związanych z budową urządzeń budowlanych mają zastosowanie przepisy art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane obowiązującym przed 28 czerwca 2015 r. budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Z ustaleń zawartych w protokole oględzin z dnia 17 maja 2005 r. wynika, że wysokość ogrodzenia od ulicy N. wynosi od 2,1 m do 3,90 m, zatem jego budowa wymagała zgłoszenia. Brak zgłoszenia obliguje organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie przepisów art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z przepisem art. 50 ust. 1 w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

Obowiązek rozbiórki zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane nałożono na właściciela terenu, na którym wybudowano przedmiotowe ogrodzenie.

Odnosząc się do treści odwołania Gminy Miasta organ drugiej instancji uznał, że zarzut naruszenia przepisów postępowania dowodowego nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, gdyż PINB zebrał wystarczający materiał dowodowy do wydania zaskarżonej decyzji. Wskazano, że zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

Odnosząc się do treści odwołania E. K. i G. K. podkreślono, że przedmiotowe ogrodzenie zostało wybudowane na terenie przeznaczonym pod drogę, co potwierdzają również strony odwołujące się. Organ nadzoru budowlanego podejmuje rozstrzygnięcia według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania. W odniesieniu do możliwości zagrożenia bezpieczeństwa podczas wykonywanych robót rozbiórkowych stwierdzono, że kwestie te były badane przez organ pierwszej instancji, który w uzasadnieniu decyzji mając na uwadze występująca różnicę poziomu terenu oraz wysokość podmurówki ogrodzenia stabilizującej jednocześnie grunt, wskazał, że roboty rozbiórkowe powinny być wykonane pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w branży konstrukcyjnej.

W skardze na decyzję WINB skarżący zarzucili naruszenie:

1/ prawa materialnego tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 48, 49b, art. 50a ustawy Prawo Budowlane poprzez niewłaściwe przyjęcie, że część ogrodzenia wraz z murem oporowym znajdujące się na działce nr [..] (numer archiwalny działki [..]) zlokalizowane przy ulicy N. w G. powstała skutek prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego zezwolenia i mają do niego zastosowanie w/w przepisy dotyczące nakazania rozbiórki,

2) prawa procesowego tj. art. 77 i 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy a w szczególności niedokonanie ustaleń w zakresie faktycznego przeznaczenia działki nr [..] (numer archiwalny działki [..] położonej przy ulicy N. w G.) wskazujących, że mimo zapisów geodezyjnych działka ta faktycznie nigdy nie była wykorzystywana na drogę, a nadto braku odniesienia do wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym o zasiedzenie działki nr [..], wniesiono o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sygn. akt [..],

3) prawa materialnego tj. art. 222 k.c. poprzez jego nie zastosowanie i pominięcie okoliczności, iż faktycznie władającymi działką nr [..] (numer archiwalny działki [..] położonej przy ulicy N. w G., na której posadowiony jest mur oporowy wraz z częścią ogrodzenia są samoistni posiadacze od ponad 40 lat współwłaściciele E. K. i G. K., którzy nie wyrazili zgody na jej wydanie,

4) prawa procesowego tj. art. 28 k.p.a. poprzez nie dokonanie ustaleń co do faktycznego kręgu osób, którym w niniejszym postępowaniu przysługuje prawo strony.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz obowiązku rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Jak wynika z uzasadnienia skargi skarżący nie zgadzają się z ustaleniem, że S. K. ojciec E. i G. K. w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku wykonując ogrodzenie działki N. w G. część ogrodzenia zlokalizował poza granicami należącej do niego posesji, nie uzyskując pozwolenia na jego wykonanie, a nadto, że zlokalizowane zostało ono na drodze. Przyznają skarżący jednak, że na działce nr [..] (numer archiwalny działki [..]) zlokalizowana jest część ogrodzenia działki przy ulicy N. w G. Twierdzą, że ogrodzenie działki zostało wykonane prawidłowo, zgodnie z wytycznymi geodety miejskiego i w przekonaniu, że S. K. dokonuje ogrodzenia własnej nieruchomości. Całość nieruchomości wykorzystywana była od samego początku przez właściciela nieruchomości S. K., a następnie przez jego następców prawnych – E. K. i G. K. Obecnie przed Sadem Rejonowym toczy się sprawa o zasiedzenie działki nr [..], pod sygn. akt [..]. E. K. i G. K. wnosili o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sygn. akt [..], jednak wniosek ten nie został rozpoznany. Rozstrzygnięcie w sprawie o zasiedzenie według skarżących ma istotne znaczenie dla niniejszego postępowania, bowiem w przypadku stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie niniejszej nieruchomości, okaże się że niniejsze postępowanie dotknięte jest nieważnością. Naruszenie art. 77 i 78 k.p.a. skarżący upatrują w braku ustaleń co do faktycznego przeznaczenia działki nr [..] (numer archiwalny działki [..]) położonej przy ulicy N. w G., gdyż mimo zapisów geodezyjnych działka ta faktycznie nigdy nie była wykorzystywana na drogę. Do chwili obecnej stan ten nie uległ zmianie. Przedmiotowe ogrodzenie wraz z murem oporowym, na którym się znajduje obecnie stanowi własność E. K. i G. K., otaczając należącą do nich nieruchomość położoną przy ulicy N. w G. Stanowi jedną funkcjonalną całość, a ewentualne pozbawianie władztwa wymagałoby uprzedniego przeprowadzenia postępowania o wydanie nieruchomości. Tym samym w sprawie nastąpiło naruszenie art. 222 k.c. Współwłaściciele E. K. i G. K. nie wyrażają zgody na samowolne posiadania zarówno ogrodzenia, muru oporowego, jak i opisanej wyżej działki. Wskazują na niewykonalność nałożonego obowiązku, ponieważ całość przedmiotowego ogrodzenia stanowi mur oporowy, a rozbiórka grozi katastrofą budowlaną. Ogrodzenie stanowiące mur oporowy zostało postawione na przedmiotowej działce ok 40 lat temu i jego głównym celem było i jest nadal nie dopuszczenie do obsuwania się skarpy. Dokonanie rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia mogłoby spowodować nieodwracalne szkody w nieruchomości skarżących i na pozostałym terenie. Skarżący zarzucają, że organ administracji nie ustalił właściwego kręgu podmiotów, które winny występować w sprawie w charakterze strony. Ich zdaniem stroną powinien być właściciel działki sąsiadującej z działką nr [..]. Budowla na sąsiadującej działce położona na skarpie powyżej powstała w późniejszym okresie i dopiero zbadanie stanu faktycznego sąsiedniej budowli może pozwolić na ocenę sytuacji, czy likwidacja ogrodzenia i muru oporowego, co do której został wydany nakaz rozbiórki nie spowoduje dalszej katastrofy, jakim może stać się obsunięcie skarpy wraz ze znajdującym się na niej czterokondygnacyjnym budynkiem.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. WINB podkreślił, że nie ma możliwości doprowadzenia przedmiotowego ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem, ponieważ teren działki nr [..] przeznaczony jest pod drogę, a przebudowa ogrodzenia sprowadzałaby się do jego przesunięcia i polegałaby w rzeczywistości na jego rozbiórce i wykonaniu nowego ogrodzenia.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (przypis sądu: odnoszącego się do skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego).

W niniejszej sprawie kontrolą legalności objęto decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 października 2016 r. nakazującą właścicielowi działki o obecnym oznaczeniu w ewidencji gruntów nr [..] - Gminie Miasta, rozbiórkę części ogrodzenia zlokalizowanego na tej nieruchomości. Organy uznały bowiem, że nie ma przesłanek do doprowadzenia tej budowli do stanu zgodnego z prawem, a zatem jedynym zasadnym rozstrzygnięciem jest jej rozbiórka.

Materialnoprawną podstawą orzeczonej rozbiórki jest przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409), zwanej dalej Prawem budowlanym. Zwrócić przy tym należy uwagę, że organy w przedmiotowej sprawie procedowały w oparciu o przepisy Prawa budowlanego w wersji obowiązującej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2015r., poz. 443), której art. 6 ust. 1 nakazywał do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie nowej ustawy decyzją ostateczną, tj. do dnia 28 czerwca 2015 r., stosować przepisy dotychczasowe. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Zgodnie z tymi przepisami, w myśl zasady generalnej wynikającej z art. 28 ust. 1 Prawa budowalnego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Wśród wskazanych wyjątków, w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w brzemieniu dotychczasowym, zgłoszenia właściwemu organowi wymagała budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Jak z tej regulacji wynikało, budowa ogrodzeń od strony ulic, tak jak w niniejszej sprawie od ulicy M. bądź od strony placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m, a ogrodzenie w niniejszej sprawie według ustaleń organów ma od 2,1 m do 3,90 m wysokości, wymagało dokonania zgłoszenia. Wykonanie takiego ogrodzenia aktualizowało po stronie organów nadzoru budowlanego, potrzebę wszczęcia postępowania i podjęcia kroków prawnych w trybie i na zasadach wynikających z przepisów art. 50 oraz art. 51 Prawa budowlanego, gdyż organ odwoławczy przyjął, że mamy w sprawie do czynienia z robotami budowlanymi związanymi z urządzeniem budowlanym. W art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane zdefiniowano pojęcie urządzeń budowlanych, przez które rozumie się "urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu i gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki". Sąd zatem aprobuje stosowanie przepisów dotyczących postępowania naprawczego określonego przepisami art. 50 i 51 Prawa budowlanego w zakresie ogrodzenia stanowiącego urządzenie techniczne dla zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości skarżących, przy czym część tego ogrodzenia wybudowano na działce będącej własnością gminy i oznaczonej w ewidencji gruntów jako drogowa (dr).

Przepis art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

Przepisy art. 50 łącznie z art. 51 Prawa budowlanego dotyczą innych przypadków niż przepisy art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1, mają więc zastosowanie do takich robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, ale które nie są budową w rozumieniu art. 3 pkt 6.

Wobec zakończenia robót budowlanych związanych z wybudowaniem ogrodzenia na nieruchomości przy ul. N. od strony ulicy M. bez wymaganego przez przepisy prawa zgłoszenia, organy nadzoru budowalnego w zgodzie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przeprowadziły postępowanie naprawcze uregulowane w art. 51 Prawa budowalnego zmierzające w głównej mierze i przede wszystkim do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Organy uznały, że wobec ewidencyjnego przeznaczenia terenu działki nr [..] (dawna działka nr [..]) pod drogę, nie ma możliwości doprowadzenia ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem i najwłaściwszą decyzją jest orzeczenie rozbiórki. Tym bardziej, że przebudowa ogrodzenia w istocie swej sprowadzałaby się do jego przesunięcia i polegałaby w rzeczywistości na jego rozbiórce i wykonaniu nowego ogrodzenia.

Twierdzenia organów w tym zakresie podziela sąd, albowiem korespondują one z poczynionymi w toku postępowania ustaleniami faktycznymi potwierdzonymi zgromadzonym materiałem dowodowym. Z ustaleń tych wynika, że na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [..] (przed modernizacją ewidencji mającej nr [..]) o symbolu "dr" oznaczającym jej drogowe przeznaczenie, której właścicielem była i jest Gmina Miasto, w latach osiemdziesiątych S. K. właściciel działki sąsiedniej wybudował bez zgłoszenia część ogrodzenia stanowiącego de facto element większej całości w postaci ogrodzenia jego nieruchomości. Wobec tego sprawa przedstawia się w ten sposób, że na działce o ewidencyjnym przeznaczeniu drogowym, co przy braku aktualnego planu miejscowego dla tego terenu należało wziąć pod uwagę, właściciel działki sąsiedniej wybudował część ogrodzenia swojej nieruchomości położonej przy ul. N. Z informacji uzyskanych od następców prawnych inwestora tej samowoli wynika, że zainicjowali oni postępowanie cywilne zmierzające do zasiedzenia wskazanej działki nr [..] zajętej w części pod przedmiotowe ogrodzenie i z tego faktu wywodzą związek przyczynowy, który miałby uzasadniać zawieszenie postępowania w sprawie rozbiórki, z czym nie zgadza się sąd orzekający w przedmiotowej sprawie.

Otóż zgodnie z art. 52 Prawa budowalnego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Oznacza to, że adresatami decyzji, o których mowa w art. 52 Prawa budowalnego, mogą być: inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, co nie oznacza, że wszystkie te podmioty jednocześnie będą adresatami jednej decyzji. Decyzje, o których mowa w art. 52 Prawa budowlanego dotyczą samowoli budowlanych lub innych naruszeń przepisów prawa budowlanego, dlatego adresatem tych decyzji powinien być w pierwszym rzędzie inwestor, jako sprawca tych wykroczeń. Nie zawsze jednak tak musi być, gdyż inwestor mógł w ogóle nie posiadać prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tak jak było w niniejszej sprawie, bądź mógł takie prawo utracić. W takiej sytuacji decyzje wydawane na podstawie wymienionych przepisów powinny być zawsze skierowane do tego podmiotu, który aktualnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszeń prawa przy wykonywaniu robót budowlanych. Tak więc obowiązek likwidacji samowoli budowlanej, w tym również wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, przechodzi na następców prawnych, na aktualnych właścicieli, wieczystych użytkowników nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt IV SA 1796/96, LEX nr 43781; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt IV SA 232/99, LEX nr 78951; z dnia 7 marca 2002 r., sygn. akt II SA/Po 2107/00, LEX nr 656138; z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1070/05, LEX nr 265673).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, w której właścicielem działki nr [..] częściowo zabudowanej ogrodzeniem podlegającym rozbiórce jest Gmina. Gmina jako właściciel jest materialnie zobowiązana do wykonania nakazu rozbiórki, a nie następcy prawni sprawcy tej samowoli – S. K., który nigdy nie miał uprawnienia do zabudowania działki nr [..] jakimkolwiek obiektem budowlanym, a obecnie wyłącznie jego następcy starają się prawnie usankcjonować sytuację faktyczną poprzez sądowe stwierdzenie zasiedzenia działki nr [..].

Samo ustalenie, że inwestor nie miał wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane uprawniało organ do skorzystania z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wydania stosownego do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcia w postaci decyzji nakazującej rozbiórkę. W takim przypadku podstawę rozstrzygnięcia stanowi ustalenie, że inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane.

Toczące się postępowanie cywilne o stwierdzenie zasiedzenia działki nr [..] nie ma żadnego wpływu na orzeczony przez organy administracji nakaz rozbiórki części ogrodzenia działki należącej do E. K. i G. K. położonej przy ul. N. Na dzień rozstrzygania o rozbiórce ujawnionym w księdze wieczystej nieruchomości właścicielem działki nr [..] jest Gmina Miasto, na którą w myśl art. 52 Prawa budowlanego należało nałożyć obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, którego zgodności z prawem nie można było w ustalonych okolicznościach faktycznych przywrócić. Fakt rzeczywistego władania tą nieruchomością przez kolejnych właścicieli nieruchomości przy ul. N. nie zmienia tego stanu prawnego.

Z tej też przyczyny nie było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego, o co wnosili skarżący, gdyż toczące się postępowanie cywilne w sprawie zasiedzenia nie ma charakteru prejudycjalnego dla niniejszego postępowania administracyjnego. Wobec czego organy administracji nie naruszyły przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż rozpatrzenie kontrolowanej sprawy nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Tym samym prawidłowe było rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego pierwszej instancji – postanowienie z dnia 8 lutego 2016 r. o odmowie zawieszenia postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Organ nadzoru budowlanego nie naruszył również przepisu art. 222 k.c., ponieważ nie miał on zastosowania w sprawie administracyjnej. Sporne kwestie dotyczące stanu własności czy też władania należą do spraw o charakterze cywilnym, dla których właściwy jest sąd powszechny.

Przeszkodą do orzeczenia rozbiórki części ogrodzenia nie jest również okoliczność, że pełni on między innymi funkcję muru oporowego i, według skarżących, jego rozbiórka spowoduje zagrożenie bezpieczeństwa ich własności. Przepisy Prawa budowlanego regulują bowiem zasady wykonywania rozbiórek obiektów budowlanych, a w samej decyzji orzekającej rozbiórkę zastrzeżono, ażeby prace rozbiórkowe nadzorowane były przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjnej. To daje gwarancję prawidłowego i zgodnego z wymogami technicznymi przeprowadzenia orzeczonej rozbiórki, co na bieżąco będzie podlegało właściwym organom budowlanym.

W konsekwencji oceniając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że organy architektoniczno – budowlane, w takim zakresie, który był niezbędny dla możliwości legalnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zgromadziły kompletny materiał dowodowy i ustaliły stan faktyczny sprawy w następstwie jego wszechstronnej oceny. Tym samym należycie wywiązały się z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) umożliwiając prawidłowe zastosowanie konsekwencji prawnych przewidzianych w przepisach art. 51 Prawa budowalnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.