Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 392/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 36 (6) ust. 1, art. 36 (8) ust. 9, 12,
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędziowie Magdalena Bosakirska NSA Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1323/10 w sprawie ze skargi P. Ż. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpatrzeniu sprawy ze skargi P. Ż. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej: Komisja Egzaminacyjna II stopnia) z dnia [...] maja 2010 r., w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego uchylił zaskarżoną uchwałę, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia na rzecz P. Ż. zwrot kosztów postępowania.

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2009 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że P. Ż. uzyskał z części pierwszej egzaminu (test) ocenę 4, z części drugiej (praca z prawa karnego) ocenę 2, z części trzeciej (praca z prawa cywilnego) ocenę 2, z części czwartej (praca z prawa gospodarczego) ocenę 3, z części piątej (praca z prawa administracyjnego) ocenę 4.

Wobec tego, że skarżący nie otrzymał oceny pozytywnej z każdej części egzaminu radcowskiego, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że uzyskał on negatywny wynik egzaminu radcowskiego.

Oceniając apelację sporządzoną przez egzaminowanego (praca z zakresu prawa karnego), egzaminatorzy wskazali na następujące uchybienia pracy:

Egzaminowany prawidłowo postawił zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 441 w zw. z art. 366 k.c., jednocześnie podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego zdający powołał się na naruszenie art. 98 §1 k.p.c, który jest przepisem prawa procesowego przez co zachodzi sprzeczność w sposobie postawienia zarzutu.

Egzaminator za chybiony uznał między innymi zarzut naruszenia art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k. Autor apelacji nie wniósł ani o uchylenie skarżonego wyroku w punkcie VI, ani też o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego i dlatego zaproponowany sposób rozstrzygnięcia nie w pełni uwzględnia interes reprezentowanej strony.

Drugi egzaminator (radca prawny) w uzasadnieniu oceny cząstkowej stwierdził, iż egzaminowany prawidłowo postawił zarzut w zakresie powództwa cywilnego natomiast wadliwie rozszerzył powództwo wraz z zaległymi odsetkami. Wniosek o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w rozszerzonej postaci jest błędem, mimo że kierunek zaskarżenia przyjęty przez egzaminowanego jest prawidłowy.

Oceniając pozew sporządzony przez egzaminowanego (część trzecia egzaminu -praca z zakresu prawa cywilnego), egzaminatorzy wskazali na następujące uchybienia pracy:

1) brak oznaczenia wydziału Sądu Okręgowego, do którego pozew został skierowany,

2) przy oznaczeniu powodów, brak wskazania, że małoletni powód jest reprezentowany przez swą matkę jako przedstawicielkę ustawową,

3) nieprecyzyjnie oznaczona jako strona pozwana "PZU S.A.",

4) połączenie w jednym roszczeniu (pkt 1 pozwu) żądań z tytułu zadośćuczynienia i "operacji" (czyli odszkodowania), przy jednoczesnym domaganiu się innych, dalszych roszczeń odszkodowawczych w kolejnych punktach pozwu,

5) mające charakter roszczenia odszkodowawczego żądanie zasądzenia 20.000 zł umieszczone w punkcie, w którym autor pracy jako pełnomocnik powodów żąda zapłaty zadośćuczynienia, (kolejny raz "przemieszanie roszczeń"),

6) wadliwie sformułowane roszczenia o ustalenie odpowiedzialności pozwanych za skutki wypadku, które obecnie nie są znane, a które mogą się ujawnić w przyszłości, autor pracy sformułował to jako żądanie ustalenia na przyszłość prawa do renty małoletniego powoda (mimo że w pozwie zawarł już żądanie zasądzenia renty na rzecz małoletniego powoda) oraz w ogóle nie żądał tego rodzaju ustalenia jeżeli chodzi o ewentualne przyszłe roszczenia należne powódce,

7) brak żądania zasądzenia odsetek od dochodzonych roszczeń odszkodowawczych,

8) odnośnie żądanych świadczeń okresowych (renta):

- brak określenia daty początkowej, od której świadczenia te mają być zasądzone,

- brak określenia zasad płatności renty (do którego dnia miesiąca powinny być płatne poszczególne raty miesięczne renty),

- brak żądania zasądzenia odsetek na wypadek nieregulowania w terminie poszczególnych rat renty,

- natomiast co do renty żądanej na rzecz małoletniego powoda oprócz ww. braków, dodatkowo jeszcze:

- pominięcie należności za ponoszone stale koszty rehabilitacji (po 3.000 zł miesięcznie),

9) niewłaściwe konstruowanie i formułowanie pod względem językowym roszczeń:

- sformułowanie początku żądania w petitum pozwu, "nakazanie pozwanym ... aby zapłacili" kwotę ..., zamiast o "zasądzenie od... na rzecz...",

- nieznajomość właściwej terminologii prawniczej, zamiast żądania "zasądzenia kwoty tytułem renty", autor wylicza w petitum pozwu "tytułem konieczności utrzymania diety (100 zł), wydatków na leki (200 zł), kosztów dojazdów (200 zł) i kosztów opieki (1000 zł)",

Egzaminatorzy wskazali, że powyższe uchybienia wskazują na brak umiejętności stosowania przez autora pracy we właściwy sposób m. in. przepisów art. 444 §1 i 2 k.c.

10) brak żądania zasądzenia zwrotu kosztów procesu od pozwanych na rzecz powodów, a jedynie pozostawienie sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

11) pozbawiony podstaw wniosek o ustanowienie dla powodów "adwokata z urzędu", w sytuacji gdy powodowie już są reprezentowani w tym postępowaniu przez radcę prawnego, będącego pełnomocnikiem z wyboru,

12) nieprecyzyjny, lakoniczny i bardzo słabo uzasadniony wniosek o zwolnienie powodów z obowiązku ponoszenia kosztów (autor nie sprecyzował o jakie koszty chodzi), mimo rzeczywistej potrzeby zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji w jakiej znajdują się powodowie,

13) niestaranne, hasłowe zgłoszenie wniosków dowodowych, bez sprecyzowania tez dowodowych, brak wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy, natomiast żądanie dopuszczenia dowodu z prywatnej opinii lekarzy, niebędących biegłymi sądowymi, mimo że w postępowaniu sądowym nie mogą one zastępować dowodu z opinii biegłych sądowych, zgłaszanie bez potrzeby dowodów z dokumentów znajdujących się w sprawie karnej, mimo treści art. 11 k.p.c.

14) wiele braków istniejących w uzasadnieniu pozwu:

- brak rozdzielenia okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie renty i odszkodowania, - brak rozdzielenia okoliczności uzasadniających roszczenia powódki jako matki małoletniego powoda od żądań samego małoletniego,

- brak umiejętności interpretowania i stosowania przepisów prawa cywilnego, bowiem autor pracy nie potrafi wskazać podstawy prawnej poszczególnych roszczeń i prawidłowo zakwalifikować określonych elementów stanu faktycznego,

- niewłaściwe zaliczenie wydatków poniesionych na zakup sprzętu rehabilitacyjnego oraz kosztów przebytej operacji - do zadośćuczynienia,

- brak prawidłowego określenia z jakiego tytułu powodom należy się renta,

- uzasadnienie prawne dochodzonych roszczeń polegało na wskazaniu odpowiednich stron komentarza do kodeksu cywilnego,

- całkowity brak uzasadnienia żądania zapłaty "uzupełniającego zadośćuczynienia", tj. ponad wypłacone dobrowolnie przez pozwanego ubezpieczyciela, a jedynie stwierdzenie, że wypłacona kwota jest za niska,

- brak wskazania art. 445 k.c, jako jednej z podstaw prawnych dochodzonych roszczeń (zadośćuczynienia),

- brak wskazania podstawy prawnej, z której wynika zasada odpowiedzialności cywilnej pozwanych w tej sprawie,

- błędne uzasadnienie właściwości miejscowej sądu istnieniem współuczestnictwa materialnego po stronie pozwanej,

- zbędne wyjaśnienia wyliczeń kwoty stanowiącej wartość przedmiotu sporu,

- skoro autor pracy wniósł o zabezpieczenie roszczeń należnych powódce (co egzaminatorzy potraktowali jako pozytywny element pracy), nie wiadomo dlaczego nie objął wnioskiem o zabezpieczenie także roszczeń rentowych dochodzonych na rzecz małoletniego powoda,

15) praca bardzo niestaranna, liczne pomyłki w tekście pracy (np. autor pomylił nazwisko pełnomocnika z nazwiskiem powódki - s. 6 pracy), zaburzone proporcje – przewaga zagadnień procesowych nad kwestiami prawa materialnego, mimo że powinno być odwrotnie.

Po rozpatrzeniu odwołania P. Ż., Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] maja 2010 r. utrzymała w mocy zakwestionowaną uchwałę z dnia [...] grudnia 2009 r. Organ dokonał analizy zarzutów podniesionych w odwołaniu i doszedł do wniosku, że wymienione przez egzaminatorów wady i uchybienia w pracy skarżącego są na tyle istotne, że dyskwalifikują ocenianą pracę, co w konsekwencji skutkuje brakiem możliwości wystawienia zdającemu oceny pozytywnej. Ocena cząstkowa niedostateczna z zakresu prawa karnego oraz prawa cywilnego, jak i ocen uzyskanych przez skarżącego z pozostałych części egzaminu radcowskiego są ocenami prawidłowymi. Nie ma podstaw do podwyższenia ocen uzyskanych przez skarżącego z przeprowadzonego egzaminu.

Na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] maja 2010 r. P. Ż. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W..

Sąd I instancji uzasadniając uwzględnienie skargi podał, że szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy o radcach prawnych oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 70, poz. 606), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych. W myśl art. 368 ust. 12 tej ustawy do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawie znajduje zatem odpowiednio zastosowanie art. 138 k.p.a., co oznacza, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć merytorycznie sprawę w jej całokształcie.

Temu obowiązkowi uchybiła według WSA Komisja Egzaminacyjna II stopnia, albowiem zajęła się badaniem prawidłowości wystawienia skarżącemu oceny niedostatecznej z dwóch części egzaminu, tymczasem bez względu na zapis art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, powinna skontrolować przebieg i osiągnięte przez skarżącego wyniki z pozostałych części tego egzaminu. Nadto organ ponownie rozpatrując sprawę nie odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących zastosowanej metodologii ocenia prac egzaminacyjnych, kryteriów oceniania, znaczenia niezależności ocen egzaminatorów oraz stosowania opisu istotnych zagadnień.

Zdaniem Sądu I instancji wyjaśnienia wymaga również w jakim zakresie egzaminatorzy oceniając pracę skarżącego stosowali kryterium oceny opis istotnych zagadnień, które to kryterium oceny nie miało podstaw w przepisach ustawy o radcach prawnych. Przepisy wykonawcze w myśl art. 92 ust. 1 Konstytucji RP wydawane są przez właściwe organy na podstawie i w granicach szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania.

Art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych upoważnił Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia co do kwestii w tym przepisie określonych. Nie wynika z niego natomiast upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do uregulowania w akcie wykonawczym kryteriów oceny zadań pisemnych stanowiących część od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego. Mimo tego, z przepisu § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. wynika kompetencja dla zespołu do sporządzenia opisu istotnych zagadnień. Zbadanie tej kwestii ma istotne znaczenie, albowiem w myśl art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych egzaminatorzy dokonując oceny pracy z poszczególnych części egzaminu powinni kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy, a nie stosować kryteria wynikające z niekonstytucyjnych przepisów wykonawczych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 138 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1, § 5 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminów radcowskich (Dz. U. Nr 164, poz. 1314 ze zm.), poprzez uwzględnienie skargi P. Ż., w sytuacji gdy zakwestionowana uchwała Komisji II stopnia podjęta została po przeprowadzeniu postępowania zgodnego z kodeksowymi i ustawowymi wymogami, a uzasadnienie tej uchwały zawiera wszystkie niezbędne elementy pozwalające na zapoznanie się z motywami podjętego rozstrzygnięcia,

2) prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej jako: p.u.s.a., w zw. z art. 7 Konstytucji oraz art. 6 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż organy administracyjne – w tym także komisje egzaminacyjne powołane do przeprowadzenia egzaminów radcowskich – nie są zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa i w jego granicach,

3) prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w zw. z § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. poprzez nietrafne uznanie, że egzaminatorzy oceniający prace egzaminacyjne P. Ż. kierowali się innymi niż wskazanymi w przepisie ustawowym kryteriami ocen.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że swoisty charakter postępowania w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, stosowanie w tym postępowaniu przepisów k.p.a. jedynie "odpowiednio", określony normatywnie tryb i sposób działania komisji odwoławczej prowadzą do wniosku, iż postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia wyniku tego egzaminu toczy się w ramach wyznaczonych z jednej strony przez zakwestionowaną w odwołaniu część egzaminu, z drugiej zaś przez zarzuty odwołania. W tym zakresie postępowanie prowadzone przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia jest w pełni merytoryczne. W konsekwencji stosowanie w postępowaniu przed Komisją wprost przepisów k.p.a. normujących postępowanie odwoławcze czyniłoby przepisy rozporządzenia w sprawie Komisji II stopnia bezprzedmiotowymi. Sąd I instancji dokonał zatem błędnej wykładni art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych w aspekcie § 5 ust. 2 pkt 1, § 5 ust. 3 i ust. 4 ww. rozporządzenia. Jeżeli rozporządzenie, stanowiące szczególną regulację w zakresie sposobu i trybu działania organu zawęża zakres stosowania art. 138 k.p.a., to organ odwoławczy jest tym związany i nie ma kompetencji do wykroczenia poza ramy postępowania odwoławczego wskazane w tym rozporządzeniu. Nawet przy wątpliwościach co do rozporządzeń wykonawczych do ustawy o radcach prawnych, Komisja II stopnia nie mogła odmówić ich stosowania. Posługiwanie się zaś przez egzaminatorów i komisje egzaminacyjne "opisem istotnych zagadnień" ogranicza dowolność ocen, pełniąc funkcję pomocniczego weryfikatora przyjętych ustaleń. "Opis istotnych zagadnień", będąc schematem poprawnego, standardowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego, służył egzaminatorom i komisjom egzaminacyjnym jako instrument pomocniczy, nie zaś samodzielny i wyłączny. Wątpliwości Sądu I instancji dotyczące charakteru "opisu istotnych zagadnień" nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa i z tej też przyczyny nie są trafne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. Ż. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd I instancji uznał, że z treści art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych nakazującego "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia wynika, że Komisja ta nie może ograniczyć się do kontroli uchwały Komisji Egzaminacyjnej lecz obowiązana jest ponownie rozpatrzyć sprawę. Temu zaś obowiązkowi Komisja Egzaminacyjna II stopnia uchybiła, gdyż – zdaniem Sądu I instancji – zajęła się zbadaniem prawidłowości wystawienia skarżącemu ocen niedostatecznych z dwóch części egzaminu, gdy tymczasem bez względu na zapis art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych powinna skontrolować również przebieg i osiągnięte przez skarżącego wyniki z pozostałych części tego egzaminu.

Naczelny Sąd Administracyjny powyższy pogląd Sądu I instancji uznaje za błędny.

Uszło bowiem uwadze Sądu I instancji, iż w myśl art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego odpowiednio. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu "odpowiedniego" stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji prawnej w innej regulacji w żadnym wypadku nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której te przepisy mają być stosowane.

Przepis art.368 ust. 9 ustawy o radcach prawnych stanowi, że do zadań Komisji Odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, jednak procedura odwoławcza nie została uregulowana w ustawie. Dalej podkreślić trzeba, że w art. 368 ust. 14 ustawy o radcach prawnych, ustawodawca działając zgodnie z art. 92 ust.1 Konstytucji upoważnił Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy, obejmujące m.in. określenie trybu i sposobu działania komisji odwoławczej. W oparciu o delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1314). Z przepisów § 5 ust. 2 pkt 1 omawianego rozporządzenia wynika, że przewodniczący komisji odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania i wiedzę członków komisji z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 3 przewodniczący lub członek komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, wraz ze stanowiskiem. W myśl z kolei § 5 ust. 4 rozporządzenia komisja głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powołanych uregulowań wynika, że postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie

administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które

ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego

przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

W tym stanie rzeczy za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania przez uznanie, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. nakłada na Komisję II stopnia obowiązek rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie.

Trafnie natomiast Sąd I instancji stwierdził, iż Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie ustosunkowała się do wszystkich zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu. Dotyczyło to w szczególności zarzutów skarżącego w zakresie stosowanych kryteriów oceniania, niezależności ocen egzaminatorów oraz stosowania opisu istotnych zagadnień.

Nie zasługują na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. w związku z art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych "poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż organy administracyjne – w tym także komisje egzaminacyjne powołane do przeprowadzenia egzaminów radcowskich – nie są zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa i w jego granicach", to stwierdzić należy, iż Sąd I instancji powołując się na art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych jednoznacznie wskazał, iż egzaminatorzy dokonując oceny pracy z poszczególnych części (od drugiej do piątej) egzaminu powinni kierować się wskazówkami zawartymi w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, a więc dokonał kontroli zaskarżonej uchwały tylko w zakresie jej zgodności z prawem.

Stwierdzenie zaś Sądu I instancji, że zespół nie powinien "stosować inne kryteria wynikające z przepisów wykonawczych" wynikało stąd, iż Sąd uznał regulację zawartą w § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułów aktów prawnych (Dz. U. Nr 70, poz. 606) za sprzeczną z upoważnieniem dla Ministra Sprawiedliwości zawartym w art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych.

Ten pogląd Sądu I instancji Naczelny Sad Administracyjny uznaje za trafny.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.

W art. 36 ust. 12 pkt 3 ustawy o radcach prawnych zawarto upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia trybu i sposobu zgłaszania propozycji pytań testowych i prawidłowych odpowiedzi oraz propozycji zadań, przygotowania, przechowywania oraz przekazywania komisjom egzaminacyjnym, o których mowa w art. 361 ust. 2, zestawu pytań testowych wraz z kartą odpowiedzi i wykazu prawidłowych odpowiedzi oraz zadań na egzamin radcowski.

To szczegółowe ustawowe upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości obejmuje m.in. propozycje zadań oraz wykaz prawidłowych odpowiedzi oraz zadań na egzamin radcowski. Upoważnienie to nie obejmuje więc kwestii dotyczących sporządzania przez zespół "opisu istotnych zagadnień".

Tymczasem Minister Sprawiedliwości w § 5 ust. 4 omawianego rozporządzenia stwierdził, że po sporządzeniu zadań na egzamin radcowski zespół sporządza opis istotnych zagadnień.

Ta ostatnia regulacja wykracza więc poza zakres spraw przekazanych Ministrowi Sprawiedliwości do uregulowania w drodze rozporządzenia. Skoro tak, to w tym zakresie § 5 ust. 4 rozporządzenia nie może stanowić źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż jest niezgodny z art. 92 Konstytucji.

W konsekwencji za trafne należy uznać stanowisko Sądu I instancji, iż wymaga wyjaśnienia "(...) czy i w jakim zakresie egzaminatorzy oceniając prace skarżącego stosowali jako kryterium oceny opis istotnych zagadnień, które jako kryterium oceny nie miało podstaw w przepisach ustawy o radcach prawnych (...)".

Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej nie można zatem mówić o naruszeniu przez Sąd I instancji § 5 ust. 4 omawianego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, ani też o naruszeniu art. 365 ust. 2 ustawy o radcach, skoro w tym ostatnim przepisie dotyczącym oceny rozwiązywania każdego z zadań również nie ma mowy o "opisie istotnych zagadnień".

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.