Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1847/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 190.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 246 ust. 2, art. 24, art. 25 ust. 2 i 3, art. 26 ust. 1 i 2.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, 8, 77 par. 1, 80, 107 par. 1 i 3.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. st. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 246, art. 247 ust. 2 w zw. z art. 24 oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tj. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.,) po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "Układ dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej z zaworami hydrantowymi" o numerze [...] udzielonego na rzecz P. Sp. z o. o. z siedzibą w C., na skutek sprzeciwu wniesionego przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w [...], orzekł o unieważnieniu przedmiotowego patentu.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzją z [...] lipca 2009 r., z pierwszeństwem od [...] czerwca 2005 r. na rzecz P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, [...], Polska został udzielony patent na wynalazek pt: Układ dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej z zaworami hydrantowymi nr [...]. O udzieleniu patentu ogłoszono w WUP [...] grudnia 2009 r. (nr [...]).

Według opisu patentowego przedmiotem wynalazku jest układ dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej z zaworami hydrantowymi, zainstalowanej wewnątrz budynku. Wodociągowa instalacja przeciwpożarowa, zainstalowana wewnątrz budynków i służąca do pobierania wody gaśniczej za pomocą hydrantów lub zaworów hydrantowych może mieć postać instalacji suchej lub nawodnionej. Instalacje suche, tzw. suche piony, stosowane zwłaszcza w budynkach o wysokości od 15 do 50 m, występują w budynkach starszego typu i ogólnie stanowią urządzenie przeciwpożarowe w postaci przewodu rurowego, zainstalowanego na zewnątrz lub wewnątrz budynku i służące do szybkiego podawania wody przez straż pożarną. Suchy pion składa się z nasady wlotowej, rury poziomej z zaworem zwrotnym, rury wznośnej, wyposażonej u dołu w zawór spustowy i u góry w odpowietrznik, i odchodzących od niej zaworów hydrantowych. Suche piony napełniane są woda dopiero w razie konieczności gaszenia zaistniałego pożaru i po podłączeniu zasilania z pomp gaśniczych straży pożarnej, co wymaga pewnego okresu czasu.

Przeciwpożarowa instalacja nawodniona posiada konstrukcje bardzo zbliżoną do instalacji suchej i jest instalacją, w której wszystkie przewody dostarczające wodę do zaworów hydrantowych są napełnione wodą. Instalacje gaśnicze w budynkach powinny zapewnić pewną, stałą gaśniczą wydajność wodną przy jednoczesnym poborze wody z dwóch zaworów hydrantowych na wysokości powyżej 25 m. Ciśnienie poboru normatywnej ilości wody na zaworze hydrantowym, położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne nie powinno być mniejsze niż 0,2 Mpa. Wymaganie to stwarza konieczność odpowiedniego zasilania, gwarantującego odpowiednio wysokie i stałe ciśnienie na wylotach zaworów hydrantowych.

Dotychczas instalacje gaśnicze w budynkach zasilane są z wodociągowej sieci przeciwpożarowej lub z pompowni przeciwpożarowych, czerpiących wodę ze zbiorników lub z sieci wodociągowej. W przypadku znacznego poboru wody, zwłaszcza z zaworów hydrantowych umieszczonych na dużej wysokości ciśnienie wody zasilającej uległo wahaniom w szerokim zakresie i wielokrotnie nie spełniało wymagań.

Układ dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej z zaworami hydrantowymi według wynalazku posiada wyposażoną u góry w odpowietrznik rurę wznośną z odchodzącymi od niej zaworami hydrantowymi, połączoną poprzez zawór zwrotny antyskażeniowy z przeciwpożarową wodociągową siecią zasilającą, przy czym od dołu posiada dodatkowo przynajmniej jedno przyłącze dosilania zewnętrznego, stanowiące odcinek rurociągu wyposażony w zawór zwrotny, zestaw siatek oraz nasadę tłoczną.

W przypadku spadku ciśnienia wody na wylocie zaworów hydrantowych w czasie zasilania przeciwpożarową wodociągową siecią zasilająca do układu gaśniczego za pośrednictwem przyłącza dosilania zewnętrznego włącza się dodatkowe zasilanie z niezależnego, zewnętrznego źródła, na przykład ze zbiornika wozu gaśniczego.

Układ dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej z zaworami hydrantowymi według wynalazku pozwala utrzymać na stałym poziomie ciśnienie wody gaśniczej podawanej do zaworów hydrantowych nawet w przypadku dużego wydatku tej wody, spowodowanym znacznym zapotrzebowaniem.

Układ według wynalazku przeznaczony jest to umieszczania w instalacji przeciwpożarowej budynków. Z uwagi na swą nieskomplikowaną konstrukcję może być w prosty sposób dobudowany do istniejącej instalacji gaśniczej zarówno suchej, jak i zalewanej.

Układ dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej z zaworami hydrantowymi według wynalazku przedstawiony jest schematycznie w przykładzie wykonania na załączonym rysunku. Według wynalazku w/w układ posiada wyposażoną u góry w odpowietrznik rurę wznośną 1 z odchodzącymi od niej zaworami hydrantowymi 2, połączoną poprzez zawór zwrotny antyskażeniowy 3 z przeciwpożarową wodociągową siecią zasilającą 4, przy czym od dołu posiada dodatkowo przynajmniej jedno przyłącze 5 dosilania zewnętrznego, stanowiące odcinek rurociągu wyposażony w zawór zwrotny 6, zestaw siatek 7 oraz nasadę tłoczną 8.

Zastrzeżenie patentowe.

Układ dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej z zaworami hydrantowymi, posiadający rurę wznośną, wyposażoną u dołu w zawór spustowy i u góry w odpowietrznik, oraz w odchodzące od niej zawory hydrantowe, znamienny tym, że rura wznośna (1) połączona jest poprzez zawór zwrotny antyskażeniowy (3) z przeciwpożarową, wodociągową siecią zasilającą (4), a od dołu posiada dodatkowo przynajmniej jedno przyłącze (5) dosilania zewnętrznego, stanowiące odcinek rurociągu wyposażony w zawór zwrotny (6), zestaw siatek (7) oraz nasadę tłoczną (8). [pic]

W dniu [...] czerwca 2010 r. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wystąpił ze sprzeciwem wobec w/w decyzji Urzędu Patentowego z [...] lipca 2009 r.

Jako podstawę prawną żądania unieważnienia patentu na sporny wynalazek wskazał art. 24, 25 i 26 ust. 1 pwp. Podniósł, że sporny wynalazek nie posiada poziomu wynalazczego, a także nie jest nowy.

Przedłożył do akt sprawy następujące dowody:

- "Ekspertyza z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Temat: Dostosowanie budynków Domu Studenta Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach, Al. 1000-lecia Państwa Polskiego od wymagań przepisów (Kielce, czerwiec 2005 r.)";

- Dokumentacja projektowa "Wymiana instalacji wody i instalacji ppoż. Katowice, ul. Żwirki i Wigury 15 (listopad 2004 r.)".

Ponadto powołał się na następujące dokumenty:

- Polska Norma PN-EN 12845:2004 "Stałe urządzenia gaśnicze. Automatyczne urządzenia tryskaczowe. Projektowanie, instalowanie i konserwacja." (norma aktualnie już wycofana i zastąpiona PN-EN 12845+A2:2009);

- Polska Norma PN-B-02861:1994 "Ochrona przeciwpożarowa budynków. Suche piony.";

- Norma NFPA 13 "Instalation of Sprinkler Systems-Edition 1999);

Zdaniem wnoszącego sprzeciw sporny wynalazek nie posiada poziomu wynalazczego, ponieważ wynika on dla znawców tematyki ochrony przeciwpożarowej wprost ze stanu techniki. Wszystkie elementy i rozwiązania zastosowane w opatentowanym "układzie dosilania instalacji gaśniczej" stanowiące o jego znamienności, tj. zasilanie instalacji bezpośrednio z przeciwpożarowej sieci wodociągowej z wykorzystaniem zabezpieczenia w postaci zaworu zwrotnego antyskażeniowego oraz dodatkowo poprzez wyprowadzoną na zewnątrz budynku nasadę tłoczną z przewodem z zaworem zwrotnym oraz filtrem w postaci zestawu siatek, są znane i stosowane od lat w praktyce pożarniczej w takiej konfiguracji, jaka została zastosowana w spornym wynalazku.

Według strony wnoszącej sprzeciw zasilanie urządzeń przeciwpożarowych służących do gaszenia pożarów przy użyciu wody z wykorzystaniem przyłącza dla straży pożarnej w postaci wyprowadzonych na zewnątrz budynku nasad tłocznych, w tym także w konfiguracji z zasilaniem ich z sieci wodociągowej, jest rozwiązaniem stosowanym powszechnie w technice pożarniczej.

Ten sposób zasilania przewidują na przykład takie Polskie Normy jak:

- PN-EN 12845:2004 "Stałe urządzenia gaśnicze. Automatyczne urządzenia tryskaczowe. Projektowanie, instalowanie i konserwacja" (norma aktualnie już wycofana i zastąpiona PN-EN 12845+A2:2009 ),

- PN-B-02861:1994 "Ochrona przeciwpożarowa budynków. Suche piony." oraz normy zagraniczne, jak np.:

- NFPA 13 "Instalation of Sprinkler Systems" (Edycja 1999), czy też inne wytyczne projektowania, jak np.:

- VdS CEA 4001:2003-1 "Richtlinien fur Sprinkleranlagen. Planung und Einbau."

Wnoszący sprzeciw stwierdził również, że oczywistą dla znawcy tematu jest konieczność zastosowania na przewodzie łączącym nasady zasilające z jakąkolwiek instalacją służącą do gaszenia pożaru przy użyciu wody zaworu zwrotnego i zestawu siatek stanowiącego filtr cząstek stałych. Polska Norma PN-EN 12845 i norma NFPA 13 (Edycja 1999) zawierają zapisy wskazujące wprost na konieczność zastosowania zaworu zwrotnego w dodatkowym układzie zasilania dla straży pożarnej, np. norma NFPA 13 (Edycja 1999) zawiera w punkcie 5-14.1.1.5 m. in. wymaganie: "Jeżeli stosuje się więcej niż jedno źródło wody, na każdym przyłączu musi być zainstalowany zawór zwrotny", natomiast punkt 5-15.2.3.1 tej normy stanowi, iż: "Przyłącze dla straży pożarnej musi być dołączone za zaworem zwrotnym doprowadzającym wodę do systemu tryskaczowego." Zapisy wskazujące na konieczność zastosowania zaworu zwrotnego na przyłączu dla straży pożarnej zawierają również wspomniane wytyczne VdS CEA 4001:2003-1. Punkt 7.1.1 tego dokumentu stanowi m. in. iż: "Urządzenie tryskaczowe powinno mieć możliwość zasilania przez straż pożarną. Przewód doprowadzający powinien mieć średnicę DN100 i co najmniej 2 nasady tłoczne. W celu uniemożliwienia poboru wody z urządzenia tryskaczowego, na przewodzie doprowadzającym zainstalowany powinien być zawór zwrotny. W przypadku bezpośredniego poboru wody z publicznej sieci wodociągowej wymagana jest zgoda przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego". Zastosowanie filtra cząstek stałych składającego się z zestawu siatek na omawianym przewodzie zasilającym jest zalecane z uwagi na możliwość przedostania się zanieczyszczeń w postaci cząstek stałych (np. żwiru) do instalacji.

Zasilanie instalacji służących do gaszenia pożaru przy użyciu wody, w tym instalacji wodociągowych przeciwpożarowych, bezpośrednio z sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym także, w konfiguracji z zasilaniem dodatkowym realizowanym poprzez przyłącze dla straży pożarnej przewidziano w Polskiej Normie PN-B-02865:1997 "Ochrona przeciwpożarowa budynków, Przeciwpożarowe zaopatrzenie wodne. Instalacja wodociągowa przeciwpożarowa", w normach PN-EN 12845 i NFPA 13, czy też w wytycznych VdS CEA 4001:2003-1. Ponadto wnoszący sprzeciw stwierdził, że wymóg zastosowania zespołu zabezpieczającego przed wtórnym zanieczyszczeniem wody związanym z przepływem zwrotnym (tj. np. określonego typu zaworu antyskażeniowego) na przyłączu tej sieci do instalacji służącej do gaszenia pożaru wynika m. in. z przepisu § 113 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.) oraz z przywołanej w tym przepisie Polskiej Normy PN-EN 1717:2003 "Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych i ogólne wymagania dotyczące urządzeń zapobiegających zanieczyszczaniu przez przepływ zwrotny". Ponadto na konieczność zastosowania takiego zabezpieczenia wskazuje norma NFPA 13 (Edycja 1999), która zawiera w punkcie 9-1.8 wymaganie w brzmieniu: "W instalacjach połączonych z miejską siecią wodociągową może być konieczne zainstalowanie urządzeń i/lub podjęcie odpowiednich działań zapobiegających zanieczyszczeniu wody w sieci miejskiej. Konieczne jest określenie przestrzeganie wymagań władz sanitarnych."

Ponadto zastosowania zabezpieczeń wymagają wytyczne VdS CEA 4001:2003-1. Punkt 8.2.1 tego dokumentu stanowi m.in. iż: "W przypadku bezpośredniego przyłączenia do sieci wodociągowej wymagane jest uzyskanie zgody przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego. Należy zastosować uznane przez VdS urządzenie zabezpieczające, ze znakiem sprawdzenia DVGW. "/tłumaczenie/.

Wnoszący dołączył do sprzeciwu "Ekspertyzę z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Dostosowanie budynków Domu Studenta Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach, Al. 1000-lecia Państwa Polskiego od wymagań przepisów (Kielce, czerwiec 2005 r.)" (tom I, karty 1-33), która przewiduje zasilanie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej z zaworami hydrantowymi (nawodnione piony z zaworami 52) bezpośrednio z sieci wodociągowej oraz z przyłącza dla straży pożarnej (za pomocą dwóch nasad zasilających ø75). Na obu przyłączach przewidziano zastosowanie zaworów zwrotnych oraz dokumentację projektową "Wymiana instalacji wody i instalacji ppoż. Katowice, ul. Żwirki i Wigury 15 (listopad 2004 r.)" (tom I, karty 34-48), która również przewiduje zasilanie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej z zaworami hydrantowymi (nawodnione piony z zaworami 52) bezpośrednio z sieci wodociągowej oraz z przyłącza dla straży pożarnej (za pomocą jednej nasady zasilającej ø110). Na przyłączu z sieci wodociągowej przewidziano zastosowanie zaworu zwrotnego antyskażeniowego (w układzie tym zastosowano również zestaw hydroforowy służący do ponoszenia ciśnienia w instalacji z uwagi na wysokość budynku), natomiast na przyłączu umożliwiającym zasilanie z zewnątrz przewidziano zastosowanie zaworu zwrotnego oraz filtra siatkowego.

W uzasadnieniu zarzutu braku nowości wnoszący sprzeciw podniósł, że sporny wynalazek jest częścią stanu techniki wynikającego z cytowanych wyżej Polskich Normach i normach zagranicznych. Ponadto sporny wynalazek nie dotyczy również nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub też użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie, gdyż układ "dosilania instalacji gaśniczej" jest układem, którego możliwość zastosowania przewidują wspomniane standardy techniczne, w oparciu o które projektowane są urządzenia przeciwpożarowe służące do gaszenia pożarów przy użyciu wody.

Uprawniony z patentu na sporny wynalazek uznał sprzeciw za bezzasadny. W piśmie z dnia [...] listopada 2010 r., stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi na sprzeciw, uprawniony nie zgodził się z przedstawioną w sprzeciwie argumentacją podnosząc, że powoływanie się przez wnoszącego sprzeciw w sposób ogólny na Polskie Normy dotyczące przedmiotowego wynalazku nie przesądza, iż sposób zasilania wynikający z układu według wynalazku był już wcześniej znany. Podniósł, że wnoszący sprzeciw nie przedstawił treści norm, na które się powołuje, oraz nie wskazał miejsca publikacji tych norm i daty wejścia ich w życie. Ponadto powołując się na zagraniczne wytyczne dotyczące projektowania wnoszący sprzeciw nie przedstawił oryginałów tych norm, a nawet daty i miejsca ich publikacji. Nie zostały dołączone do sprzeciwu uwierzytelnione tłumaczenia tych norm, co narusza art. 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. 1999 nr 90 poz. 999).

Uprawniony z patentu na sporny wynalazek odnosząc się do zarzutu braku nowości i poziomu wynalazczego przedmiotowego rozwiązania podniósł, że załączona do sprzeciwu "Ekspertyza z zakresu ochrony przeciwpożarowej" oraz dołączona dokumentacja projektowa mają charakter informacji ogólnej i nie ujawniają szczegółów objętego patentem rozwiązania.

Ponadto podniósł, że załączone dokumenty mogły powstać po dacie zgłoszenia przedmiotowego wynalazku.

Dodatkowo przy piśmie z dnia [...] maja 2011 r. wnoszący sprzeciw przedłożył do akt sprawy:

- PN-EN 12845:2004 "Stałe urządzenia gaśnicze. Automatyczne urządzenia tryskaczowe. Projektowanie, instalowanie i konserwacja." (norma aktualnie już wycofana i zastąpiona PN-EN 12845+A2:2009) - (tom III, zał. 1),

- PN-B-02861:1994 "Ochrona przeciwpożarowa budynków. Suche piony." - (tom III, zał. 2),

- PN-B-02865:1997 "Ochrona przeciwpożarowa budynków. Przeciwpożarowe zaopatrzenie wodne. Instalacja wodociągowa przeciwpożarowa." - (tom III, zał. 3),

- PN-EN 1717:2003 "Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych i ogólne wymagania dotyczące urządzeń zapobiegających zanieczyszczaniu przez przepływ zwrotny." - (tom III, zał. 4),

- NFPA 13 "Instalation of Sprinkler Systems-Edition 1999) - (tom III, zał. 5),

- tłumaczenie normy NFPA 13 dokonane przez CNBOP - (tom III, zał. 6),

- uwierzytelnione przez tłumacza przysięgłego tłumaczenia tych fragmentów normy NFPA 13, które zostały przytoczone w sprzeciwie - (tom II, zał. 7),

- VdS CEA 4001:2003-1 "Richtlinien fur Sprinkleranlagen. Planung und Einbau." - (tom II, zał. 8),

- tłumaczenie wytycznych VdS CEA 4001:2003-1 dokonane przez CNBOP - (tom II, zał. 9),

- uwierzytelnione przez tłumacza przysięgłego tłumaczenia tych fragmentów wytycznych VdS CEA 4001:2003-1, które zostały przytoczone w sprzeciwie - (tom II, zał. 10).

Na rozprawie w dniu [...] września 2011 r. wnoszący sprzeciw podtrzymał żądanie unieważnienia patentu na sporny wynalazek oraz wszystkie argumenty i twierdzenia zawarte zarówno w sprzeciwie, jak i pismach procesowych przedłożonych do akt sprawy. Przedłożył nadto oświadczenie R. S. z dnia [...] marca 2011 r. na okoliczność, że ekspertyza z zakresu ochrony przeciwpożarowej na temat "Dostosowanie budynków Domu Studenta Politechniki Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach, Al. 1000-cia Państwa Polskiego do wymagań przepisów" została wykonana w terminie do [...] czerwca 2005 r.

Uprawniony podtrzymał wniosek o oddalenie sprzeciwu. Podniósł, że w/w ekspertyza została wykonana później i była odebrana w terminie późniejszym, aniżeli został zgłoszony sporny wynalazek. Argumentował, że w załączonych przez wnoszącego sprzeciw do akt sprawy materiałach brak jest rozwiązania, które jest przedmiotem spornego patentu. Część dokumentów przedłożonych do akt sprawy dotyczy urządzeń tryskaczowych, natomiast normy załączone do akt sprawy stanowią tylko wytyczne do projektowania i odbioru instalacji przeciwpożarowych. Dowody te nie świadczą o braku nowości oraz braku poziomu wynalazczego.

Kolegium Orzekające uwzględniając wniesiony sprzeciw uznało za zasadny zarzut braku poziomu wynalazczego i w tym zakresie, po przedstawieniu zastrzeżeń patentowych zawartych w opisie patentowym oraz treści art. 26 ust. 1 pwp. stwierdziło, że termin "oczywisty" o którym mowa w w/w przepisie oznacza, że dla znawcy w danej dziedzinie rozwiązanie nie wykracza poza zwykły postęp, a jedynie wyraźnie i logicznie wynika ze stanu techniki i jest przez niego oczekiwane.

Wskazało, że za znawcę w danej dziedzinie należy uważać przeciętnego praktyka dysponującego przeciętną, ogólnie dostępną wiedzą z danej dziedziny w dacie zgłoszenia i mającego pełny dostęp do wszystkiego, co tworzy stan techniki, a szczególnie do okazanych dokumentów przeciwstawnych. Ma on również do swojej dyspozycji typowe środki i możliwości do prowadzenia rutynowych prac i doświadczeń.

Z kolei kryteria określające, jakie rozwiązania zalicza się do rozwiązań oczywistych, to wg. organu:

- rutynowe dostosowanie do danych warunków znanego już w tej samej, bądź w podobnej dziedzinie rozwiązania (drobne udoskonalenia, przeniesienie);

- zastąpienie w rozwiązaniu znanego już środka technicznego innym również już znanym równoważnikiem;

- proste wykorzystanie znanej już ogólnie zasady dla osiągnięcia w świetle tej zasady celu (analogii);

- zwyczajne połączenie kilku znanych rozwiązań, bądź nawet rozwiązanie dokonane wprost przez skojarzenie kilku takich rozwiązań.

Według Urzędu Patentowego oczywistość rozwiązania rozważa się w świetle jednego lub większej liczby wcześniejszych dokumentów traktowanych łącznie. Sposób uwzględniania stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych, polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego przedmiotowemu rozwiązaniu lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter połączenia kilku rozwiązań cząstkowych i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do dokumentów.

Podkreślając, że sporny wynalazek przedstawia rozwiązanie problemu technicznego, jakim jest i zapewnienie stałej gaśniczej wydajności wodnej instalacji gaśniczej w budynkach, przy jednoczesnym poborze wody z dwóch zaworów hydrantowych na wysokości powyżej 25 m., Kolegium Orzekające stwierdziło, że:

- Polska Norma PN-EN 12845:2004 "Stałe urządzenia gaśnicze. Automatyczne urządzenia tryskaczowe. Projektowanie, instalowanie i konserwacja." (norma aktualnie już wycofana i zastąpiona PN-EN 12845+A2:2009) - (tom III, zał. 1) przedstawia za pomocą symboli graficznych układ wewnętrznej wodnej tryskaczowej instalacji gaśniczej (Fig. E.2 str. 152) zawierający rurę znośną (nieoznakowana) połączoną poprzez zawór zwrotny (5) z przeciwpożarową wodociągową siecią zasilającą (1-4);

- Polska Norma PN-B-02861:1994 "Ochrona przeciwpożarowa budynków. Suche piony." (tom III, zał. 2) przedstawia za pomocą symboli graficznych schemat dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej w postaci suchego pionu (Rys. 1) z zaworami hydrantowymi (4), posiadający rurę wznośną (3), wyposażoną u dołu w zawór spustowy (6) i u góry w odpowietrznik (7) oraz w odchodzące od niej zawory hydrantowe (4).

Rura wznośna (3) połączona jest od dołu z przyłączem (2) dosilania zewnętrznego, stanowiące odcinek rurociągu wyposażony w zawór zwrotny (5) oraz nasadę wlotową (1);

- Polska Norma PN-EN 1717:2003 "Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych i ogólne wymagania dotyczące urządzeń zapobiegających zanieczyszczaniu przez przepływ zwrotny" (tom III, zał. 4) przedstawia za pomocą symboli graficznych (str. 12) zawór zwrotny antyskażeniowy (str. 33, 35) i izolator przepływów zwrotnych (str. 27) zawierający zawór odcinający i filtr siatkowy;

- tłumaczenie Normy NFPA 13 "Instalation of Sprinkler Systems-Edition 1999) - (tom III, zał. 5) dokonane przez CNBOP (tom III, zał. 6) przedstawia układ dosilania wewnętrznej wodnej tryskaczowej instalacji gaśniczej (Rys. 5-15.2.1 str. 152, Rys. A-5-14.1.1.8 str. 331) zawierający rurę doprowadzającą do systemu tryskaczowego połączoną poprzez zawór zwrotny (nieoznakowany) z przeciwpożarową wodociągową siecią zasilającą i posiadającą dodatkowe przyłącze dosilania zewnętrznego, stanowiące odcinek rurociągu wyposażony w gniazdo przyłączeniowe;

- tłumaczenie wytycznych VdS CEA 4001:2003-1 "Richtlinien für Sprinkleranlagen. Planung und Einbau." (tom II, zał. 8) dokonane przez CNBOP (tom II, zał. 9) przedstawia za pomocą symboli graficznych układ wewnętrznej wodnej tryskaczowej instalacji gaśniczej (Rys. E.2 str. 200) zawierający rurę wznośną (nieoznakowana) połączoną poprzez zawór zwrotny (5) z przeciwpożarową wodociągową siecią zasilającą (1-4).

W świetle powyższych dowodów Kolegium Orzekające uznało, że rozwiązanie problemu technicznego w spornym patencie nie jest zaskakujące ani nieoczekiwane, albowiem wszystkie cechy znamienne spornego wynalazku są znane z wyżej wymienionych dokumentów. Przeciętny znawca w danej dziedzinie techniki wykorzystując w sposób standardowy dostępną wiedzę, bez dokonań twórczych, a jedynie w oparciu o wskazane wyżej dokumenty i swoją rutynę zawodową, może połączyć znane z ww. dokumentów cechy techniczne i osiągnąć rezultat taki, jak w spornym wynalazku.

Kolegium Orzekające stwierdziło, że pozostałe materiały zgromadzone w sprawie nie dowodzą braku zdolności patentowej spornego wynalazku w dacie zgłoszenia do Urzędu Patentowego. Załączona do akt sprawy Ekspertyza z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Temat: Dostosowanie budynków Domu Studenta Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach, Al. 1000-lecia Państwa Polskiego od wymagań przepisów (Kielce, czerwiec 2005 r.)" - (tom I, karty 1-33) oraz dokumentacja projektowa "Wymiana instalacji wody i instalacji ppoż. Katowice, ul. Żwirki i Wigury 15 (listopad 2004 r.)" - (tom I, karty 34-48) nie wskazują dokładnie ich dat podania do wiadomości publicznej. Pozostałe materiały obejmujące Polską Normę PN-B-02865:1997 "Ochrona przeciwpożarowa budynków. Przeciwpożarowe zaopatrzenie wodne. Instalacja wodociągowa przeciwpożarowa." (tom III, zał. 3), uwierzytelnione przez tłumacza przysięgłego tłumaczenia tych fragmentów Normy NFPA 13, które zostały przytoczone w sprzeciwie (tom II, zał. 7) i uwierzytelnione przez tłumacza przysięgłego tłumaczenia tych fragmentów wytycznych VdS CEA 4001:2003-1, które zostały przytoczone w sprzeciwie (tom II, zał. 10) nie przedstawiają natomiast cech technicznych układu oraz ich połączeń.

W ocenie organu wobec ustalenia braku poziomu wynalazczego zbędne było badanie czy sporny wynalazek nie spełnia także wymogu nowości. Tym niemniej, jak wskazano w decyzji, Kolegium Orzekające rozpatrzyło także zarzut braku nowości spornego wynalazku uznając ten zarzut za niezasadny.

Odwołując się do treści art. 25 pwp Urząd Patentowy stwierdził, że dla wykazania braku nowości wynalazku konieczne jest przeciwstawienie mu konkretnego rozwiązania. Istotne jest, aby przeciwstawione rozwiązanie było identyczne, tzn. charakteryzowało się takim samym zestawieniem cech technicznych budowy, co rozwiązanie badane. Nie wystarczy zatem dowieść, że istotne cechy rozwiązania są znane kilku odrębnym rozwiązaniom zaliczonym do stanu techniki.

Kolegium Orzekającego wskazało, że żaden z ww. dokumentów przedłożonych przez wnoszącego sprzeciw nie przedstawia za pomocą takich samych symboli graficznych całego schematu instalacji przeciwpożarowej, który charakteryzowałby się takim samym zestawieniem wszystkich cech technicznych budowy, co badany wynalazek.

Ponadto Kolegium Orzekające stwierdziło, że ust. 4 wyżej cytowanego przepisu art. 25 p.w.p odnosi się do wynalazku w kategorii "zastosowanie" i dotyczy "substancji". Zastosowanie jest szczególnym przypadkiem wynalazku dotyczącego działania. Przykładami takiego wynalazku są wszelkie sposoby postępowania prowadzonego na wytworach materialnych, energii lub sygnałach, którego efektem jest uzyskanie odmiennego, pożądanego stanu lub postaci produktu materialnego, energii lub sygnału a substancja, np. związek chemiczny, środek farmaceutyczny itd., jest przykładem wynalazku dotyczącego wytworu materialnego bezpostaciowego. Natomiast przedmiotowy patent PL204170 dotyczy układu dosilania wewnętrznej wodnej instalacji gaśniczej z zaworami hydrantowymi. Układ np. hydrauliczny scharakteryzowany tylko strukturą połączeń elementów układu jest szczególnym przypadkiem urządzenia, który jest przykładem wynalazku dotyczącego wytworu materialnego ukształtowanego przestrzennie. Tym samym art. 25 ust. 4 p.w.p., który odnosi się do innej kategorii wynalazków, nie może mieć zastosowania do spornego wynalazku.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka P., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła zakwestionowanemu rozstrzygnięciu:

1)naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7 kpa, 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa polegające na braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, które doprowadziło do braku określenia wiedzy znawcy w dziedzinie w dacie pierwszeństwa, co jest kwestią kluczową przy ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania technicznego;

-art. 7 kpa, 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa polegające na braku jakiejkolwiek analizy organu rozpatrującego sprawę okoliczności, czy w stanie techniki istniała zachęta do stworzenia wynalazku oraz braku jakiegokolwiek wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;-

-art. 7 kpa, 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa poprzez brak jakiegokolwiek uzasadnienia w przedmiocie motywów jakimi kierował się Urząd Patentowy uznając, że złożony do sprawy materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, iż wynalazek będący przedmiotem patentu nr PL 204 170 jest oczywisty dla znawcy w dziedzinie;

- art. 7 kpa, 8 kpa, 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa polegające na braku wnikliwego rozpoznania sprawy w zakresie przesłanki nieoczywistości rozwiązania jak też braku wyjaśnienia skarżącemu w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie Urząd Patentowy stwierdził, że dowody zgromadzone w sprawie są wystarczające do uznania, że znawca w dziedzinie nie tylko mógłby spróbować rozwiązania według wynalazku, lecz przede wszystkim, że rzeczywiście byłby do takiej próby realnie zachęcony;

-art. 7 kpa, 10 kpa, 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa polegające na włączeniu do akt sprawy i przeprowadzeniu dowodu w oparciu o obcojęzyczne dokumenty złożone przez wnoszącego sprzeciw, do których zostały załączone jedynie fragmentaryczne tłumaczenia przysięgłe tekstów arbitralnie wybranych przez wnoszącego sprzeciw, co uniemożliwiło skarżącemu nie tylko zapoznanie się z całością złożonych materiałów lecz również ustosunkowanie się do nich i przedstawienie stosownej argumentacji;

- art. 7 kpa, 77 § 1 kpa, 84 § 1 kpa, oraz 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii niezależnego biegłego z dziedziny pożarnictwa oraz instalacji wodno-kanalizacyjnych na okoliczność posiadania przez rozwiązanie technicznego zawarte w patencie nr PL 204 170 poziomu wynalazczego, w sytuacji w której ten sam organ wcześniej uznał poziom wynalazczy wskazanego rozwiązania i udzielił nań prawa wyłącznego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 pwp poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu braku poziomu wynalazczego rozwiązania będącego przedmiotem patentu PL 204 170 w sytuacji, w której żaden ze złożonych do akt sprawy dowodów nie podważa poziomu wynalazczego wskazanego wynalazku.

W uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo rozwinęła i uzasadniła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 sygn. akt VI SA /Wa 850/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Sąd podzielił stanowisko organu, że część materiału dowodowego złożonego przez Komendanta GPSP potwierdzała w sposób jednoznaczny zarzut sprzeciwu braku poziomu wynalazczego w dacie zgłoszenia spornego wynalazku (23 czerwca 2005 r.). Sąd nie podzielił przy tym stanowiska organu co do braku konieczności badania spełnienia wymogu nowości. Sposób sformułowania zarzutów sprzeciwu, w ocenie Sądu I instancji, nakazywał zbadanie w pierwszej kolejności właśnie tego zarzutu. Wobec niewykazania w sprzeciwie zasadności zarzutu braku nowości, prawidłowo organ dokonał badania zarzutu braku poziomu wynalazczego. Sąd wskazał w tym zakresie, że zgłoszone rozwiązanie może być uznane za nieposiadające poziomu wynalazczego, jeżeli można przedstawić dowody określające stan techniki w zakresie uzasadniającym stwierdzenie, że realizacja lub stosowanie wynalazku wynika bezpośrednio z tego stanu, przy uwzględnieniu przeciętnej wiedzy właściwej dla znawcy danej dziedziny techniki. Nie mógł być uznany za wynalazek nadający się do opatentowania pomysł polegający na wykorzystaniu znanych środków technicznych, dający efekt oczywisty i możliwy do przewidzenia. O poziomie wynalazczym rozwiązania opatentowanego decydował stan techniki istniejący w dacie pierwszeństwa. Sąd wskazał, że z opisu spornego wynalazku wynikało, że jego celem było doprowadzenie z zewnętrznego źródła (np. zbiornika wozu gaśniczego) dodatkowej ilości wody do istniejącej instalacji gaśniczej zasilanej w wodę przez istniejącą przeciwpożarową wodociągową sieć zasilającą. Zestawienie cech w ściśle wyspecyfikowanych dokumentach uwzględnionych jako dowody wskazujące, że sporne rozwiązanie problemu technicznego nie jest zaskakujące i nieoczekiwane oraz zastrzegane w spornym patencie połączenia, umożliwiało w ocenie Sądu przyjęcie stanowiska, że dla znawcy w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej sporny wynalazek wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, gdyż został dokonany przez skojarzenie kilku znanych rozwiązań. Ujawnienie opatentowanego wynalazku nie spowodowało, że stan techniki wzbogacił się również o to rozwiązanie.

Za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut związany z częściowym przetłumaczeniem istotnych dla sprawy fragmentów publikacji w języku obcym, gdyż skarżąca nie wykazała w żadne sposób, że fragmentaryczne przetłumaczenie złożonych wraz ze sprzeciwem materiałów uniemożliwiło jej odniesienie się do nich w aspekcie podniesionych w sprzeciwie zarzutów.

Za również niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut nieprzeprowadzenia przez organ z urzędu dowodu z opinii biegłego. W ocenie Sądu fakt wcześniejszego udzielenia patentu a następnie jego unieważnienia sam w sobie nie stanowi podstawy do obligatoryjnego powoływania biegłego i przeprowadzania dowodu z opinii na okoliczność posiadania przez sporne rozwiązanie poziomu wynalazczego.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez P. Spółka z o.o. w C., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 lutego 2014 r. w sprawie II GSK 1963/12 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przede wszystkim Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił niedostateczny sposób odniesienia się przez organ patentowy do kwestii oceny poziomu wynalazczego (tzw. kryterium nieoczywistości lub doniosłości) przedmiotowego wynalazku. Sąd I instancji nie wskazał i nie wyjaśnił które z wymienionych przez organ patentowy w zaskarżonej decyzji dokumentów potwierdzają w sposób jednoznaczny zarzut braku poziomu wynalazczego rozwiązania objętego patentem nr [...]. Nadto Sąd nie odniósł się do zarzutu skarżącego, iż Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji nie określił najbliższego stanu techniki oraz wiedzy przeciętnego znawcy z dziedziny na dzień zgłoszenia wynalazku oraz nie ustosunkował się do całej grupy zarzutów pomieszczonych w skardze, w których skarżący analizuje szczegółowo poszczególne dokumenty złożone przez wnoszącego sprzeciw wskazując na niedostatki analizy przeprowadzonej przez organ patentowy i jego zdaniem błędy jakie popełnił Urząd Patentowy badając te dokumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Podkreślić należy, iż stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu.

W konsekwencji należy uznać, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku wskazał m.in., iż zasadne są zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji, w stopniu istotnym mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. ze wskazanymi w tych zarzutach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które naruszył organ patentowy prowadząc przedmiotowe postępowanie. A w konsekwencji Sąd I instancji naruszył w tej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez brak jego zastosowania. NSA stwierdził, że prowadząc ponowne postępowanie w tej sprawie zarówno Sąd I instancji jak i organ patentowy winny uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Decyzja o udzielenie przedmiotowego patentu została wydana w dniu [...] lipca 2009 r., ogłoszono o niej w Wiadomościach Urzędu Patentowego Nr [...]. Wniesienie zatem sprzeciwu przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej wobec udzielenia spornego patentu w dniu 16 czerwca 2010 r. należy uznać za wniesienie w terminie o jakim mowa w art. 246 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej, a zatem wnoszący sprzeciw nie musiał wykazywać interesu prawnego w niniejszym postępowaniu administracyjnym

W myśl art. 246 ust. 2 pwp podstawę sprzeciwu, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu (...).

W rozpatrywanej sprawie sprzeciwiający się podniósł wobec spornego patentu zarzut braku nowości oraz braku spełnienia posiadania poziomu wynalazczego.

Art. 24 w/w ustawy stanowi, że patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.

W myśl art. 25 ust. 2 i 3 p.w.p. przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, a nadto za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.

Przepisy ust. 1-3 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie (ust. 4).

W celu oceny nowości spornego wynalazku należy zgodnie z art. 25 p.w.p. dokonać badania, czy nie jest on częścią stanu techniki poprzez porównanie przedstawionego w zastrzeżeniu patentowym zespołu cech osobno z każdym z przedstawionych w sprawie przez wnioskodawcę dowodów, które przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu dotyczyły powszechnych ujawnień zespołów cech przeciwstawionych rozwiązań.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki, przy czym według ust. 2 tego przepisu, przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się zgłoszeń, o których mowa w art. 25 ust. 3 ustawy p.w.p. (wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnionych do wiadomości powszechnej). Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania także konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. Sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami.

W literaturze (patrz Zenobiusz Miklasiński Prawo własności przemysłowej Komentarz UPRP Warszawa 2001, str. 57), wymienia się szereg szczególnych skutków, których wystąpienie przemawiać ma za spełnieniem przez zgłoszone rozwiązanie poziomu wynalazczego, jak np.

- element zaskoczenia dla znawcy,

- rozwiązanie problemu bezskutecznie dotąd podejmowanego przez znawców przedmiotu,

- zaspokojenie nowej potrzeby społecznej,

- uzyskanie wyraźnego efektu ekonomicznego,

-zastosowanie środka wbrew istniejącym dotychczas uprzedzeniom technicznym,

- osiągniecie szczególnego, nieoczekiwanego efektu.

Uznać zatem należy, że patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednak, że przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę, bowiem wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera. Należy przy tym zaznaczyć, iż to, że wszystkie cechy znamienne zgłoszonego rozwiązania są znane i oczywiste nie oznacza, że przedmiot zgłoszenia jest oczywisty.

Jeżeli bowiem techniczny efekt interakcji znanych cech jest nieproporcjonalnie większy od efektu jaki powinna przynieść suma tych cech wówczas mamy do czynienia z sytuacją, że zgłoszony pomysł jest wynalazkiem.

Jak przypomniał Naczelny Sąd Administracyjny w doktrynie i judykaturze podkreśla się, że pojęcie poziomu wynalazczego rozwiązania technicznego jest pojęciem nieostrym, z uwagi na brak precyzyjnej definicji ustawowej tego pojęcia, nie jest bowiem taką definicja stwierdzenie, że za posiadające poziom wynalazczy uważa się rozwiązanie, które dla znawcy nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. Organ patentowy może uznać wynalazek za oczywisty jeśli może wskazać dowody określające stan techniki w zakresie uzasadniającym stwierdzenie, że realizacja lub stosowanie wynalazku wynika bezpośrednio z tego stanu, przy uwzględnieniu przeciętnej wiedzy właściwej dla znawcy danej dziedziny techniki. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż mimo nieostrości pojęcia poziom wynalazczy postawienie danemu rozwiązaniu technicznemu zarzutu oczywistości wymaga oparcia się na określonych dowodach o stanie techniki, które należy wskazać i konkretnie wywieźć zasadność takiego zarzutu. Brak przeprowadzenia przez organ patentowy wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, np. poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a oparcie się tylko na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium poziomu wynalazczego, uzasadnia zarzut naruszenia przez Urząd Patentowy RP w toku postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (por.: np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2059/04; z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 926/08). Wątpliwości Urzędu Patentowego RP, czy spełnione zostały warunki wymagane do uzyskania patentu, w tym warunek poziomu wynalazczego, mogą być jedynie podstawą do żądania dokumentów i wyjaśnień – w postępowaniu spornym od wnioskodawcy kwestionującego poziom wynalazczy, ponieważ w tym postępowaniu na nim spoczywa przede wszystkim obowiązek wykazania, że ta przesłanka nie została spełniona. Takie rozłożenie ciężaru dowodu w postępowaniu spornym, które co do zasady ma charakter kontradyktoryjny, nie zwalnia jednak organu patentowego od stosowania w tym postępowaniu zasady ogólnej prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a także zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), oraz przestrzegania art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z przepisu art. 256 ust. 1 p.w.p. wynika, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie unieważnienia wynalazku (lub znaku towarowego) nie jest wyłączony obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy, o których mowa w art. 7 i 77 k.p.a.

Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak, więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516). Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji ma, bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia

Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem. Tym samym, więc uzasadnienie, którego treść nie pozwala na poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1756/99).

Należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że w doktrynie i judykaturze uznaje się, iż za nieoczywistością rozwiązania technicznego przemawia istnienie jednej z następujących cech: 1) zaskoczenie dla znawcy z określonej dziedziny techniki, 2) rozwiązanie zagadnienia było bezskutecznie podejmowane przez fachowców (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt II GSK 147/07), 3) projekt zaspokaja od dawna uświadomioną potrzebę społeczną, 4) następuje wyraźna poprawa efektywności (sukces handlowy), jeśli wynika z cech technicznych wynalazku, 5) dochodzi do przełamania istniejących dotychczas uprzedzeń (przesądów) technicznych, 6) rozwiązanie wywołuje szczególny efekt, 7) wykorzystanie w rozwiązaniu znanych elementów należących do istotnie odrębnych dziedzin techniki (poziomowi wynalazczemu nie może szkodzić odpowiednie zastosowanie rozwiązania znanego już z innej dziedziny techniki, jeżeli dziedziny te są dostatecznie odległe od siebie, 8) zastosowanie znanego środka technicznego w celu rozwiązania zagadnienia należącego do innej dziedziny techniki, jeżeli różnią się one tak dalece, że znawca jednej dziedziny nie może być uznany za znawcę drugiej, 9) zastosowanie znanej metody postępowania do innego surowca niż dotychczas, jeżeli prowadzi do osiągnięcia nowego, nieznanego efektu technicznego.

Chociaż, jak wskazał NSA, przyjmuje się, iż nie ma obiektywnych kryteriów pozwalających na ustalenie czy wynalazek nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki i ustalenia w tym zakresie są w znacznym stopniu subiektywne, to jednak w praktyce działania organu patentowego powinno się przyjmować takie sposoby badania rozwiązań, aby w maksymalnym stopniu ocenę tę zobiektywizować. W praktyce służy temu stosowanie metody "problem i jego rozwiązanie". Wyróżnia się w tej metodzie trzy stadia: 1) ustalenie "najbliższego stanu techniki", na tle którego specjalista z danej dziedziny techniki najłatwiej doszedłby do rozwiązania technicznego stanowiącego wynalazek; najbliższym stanem techniki jest zespół informacji będący kombinacją znanych cech, które stanowią najbardziej obiecujący punkt wyjścia prowadzący do dokonania wynalazku. Zwykle jest to dokument, w świetle którego dostosowanie wynikającego z niego poziomu techniki do poziomu, który wyznacza wynalazek, wymagałoby minimum konstrukcyjnych i funkcjonalnych modyfikacji. Dokument ten powinien dotyczyć tego samego bądź podobnego problemu technicznego albo przynajmniej tej samej lub bardzo zbliżonej dziedziny techniki, której dotyczy wynalazek; 2) ustalenie "obiektywnego technicznego problemu" wymagającego rozwiązania (poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki, co pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek); 3) ustalenie – czy specjalista znający najbliższy stan techniki i problem techniczny, którego dotyczył wynalazek, miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo-rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania. Za oczywiste uważa się bowiem w szczególności rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. W tym stadium istotne jest także ustalenie czy ze stanu techniki jako całości wynika, że fachowiec doszedłby do rozwiązania będącego przedmiotem zgłoszenia (tzn. czy niejako samo by się mu ono narzucało), czy tylko mógłby do niego dojść (co bynajmniej nie byłoby pewne, a jedynie prawdopodobne). Zatem gdyby w konkretnym przypadku okazało się, że znawca jedynie "mógłby" dojść do rozwiązania zgłoszonego jako wynalazek, wówczas należałoby je uznać za posiadające poziom wynalazczy (por: du Vall M. [w:] Prawo własności przemysłowej. T. 14a. Red. R. Skubisz. System prawa prywatnego. Warszawa 2012, s. 323 i nast. oraz powołana tam literatura przedmiotu i orzecznictwo sądowe).

Wymaga podkreślenia, że zasadnicze znaczenie dla unieważnienia przedmiotowego patentu mają ustalenia faktyczne wynikające z porównania przedmiotowego patentu z dowodami przedstawionymi przez skarżącego. Ocena nowości wynalazku i jego poziomu wynalazczego, czyli zasadniczych przesłanek zdolności patentowej przewidzianych w przepisach art. 24, 25, 26 p.w.p. należy niewątpliwie do organu Urzędu Patentowego, a sąd administracyjny kontroluje ją pod względem zgodności z prawem, a to zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania administracyjnego.

Urząd Patentowy w swoim rozstrzygnięciu winien powoływać się na odpowiednie dowody - wyniki przeprowadzonego porównania danego rozwiązania i stanu techniki - oraz przytoczyć przekonującą argumentację (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt II SA 2276/03, LEX nr 177403). W związku z tym wskazuje się, że w razie zaistniałego sporu zwłaszcza w kwestii nieoczywistości rozwiązania, Urząd Patentowy zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia wspomnianego wyżej kryterium. Urząd Patentowy powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swego stanowiska. Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu, co do spełnienia przez wynalazek wspomnianego kryterium, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2059/04, LEX nr 166084).

Powyższe stanowisko znalazło potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2004 r., sygn. akt 6 II SA 1209/02; z dnia 1 marca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2631/02; z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2467/02, czy też z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2059/04, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt GSK 899/04).

Jak stwierdził NSA w rozpoznawanej sprawie, organ patentowy w swojej decyzji wskazał jedynie na grupę materiałów dowodowych, na podstawie których stwierdził, że: "rozwiązanie problemu technicznego w spornym patencie nie jest zaskakujące ani nieoczekiwane, albowiem wszystkie cechy znamienne spornego wynalazku są znane z wyżej wymienionych dokumentów." (s.8 uzasadnienia decyzji UP RP z dnia 9 września 2011 r.). W tejże decyzji organ nie przeprowadził jednak wywodu, na podstawie której konkretnej cechy technicznej, z którego z przeciwstawionych materiałów, w ocenie organu patentowego, wynika, że sporne rozwiązanie jest oczywiste. Nadto Urząd Patentowy nie określił najbliższego stanu techniki oraz wiedzy przeciętnego znawcy z dziedziny na dzień zgłoszenia wynalazku.

NSA podniósł także, że organ nie ustosunkował się w uzasadnieniu swojej decyzji do zarzutów w których skarżący analizuje szczegółowo poszczególne dokumenty złożone przez wnoszącego sprzeciw wskazując na niedostatki analizy przeprowadzonej przez organ patentowy i jego zdaniem błędy jakie popełnił Urząd Patentowy badając te dokumenty. Jako przykład NSA podał, że skarżący wskazał, że w jego ocenie układ przeciwstawiony jest rozwiązaniem zbliżonym tylko do spornego patentu ponieważ jest stosowany w przypadku zaistnienia pożaru w wysokim budynku. Jednakże to rozwiązanie w przypadku braku zasilania elektrycznego powoduje problem z uruchomieniem pomp w wyniku czego nie można będzie wykorzystać takiego układu w czasie pożaru. Tymczasem jedną z idei spornego patentu jest wyeliminowanie problemu zasilania wodą w przypadku awarii zasilania, inną jest ulepszenie systemów pożarowych w starych budynkach mieszkalnych, a jeszcze inną szybsze dostarczenie wody do sieci pionu przeciwpożarowego. Ważnym aspektem patentu jest również radykalne zmniejszenie kosztów eksploatacyjnych związanych z zabezpieczeniem wody w budynkach wysokich w przypadku zaistnienia pożaru. Wskazane na schematach (Fig. E.2 str. 152 oraz E.02 str. 200) układy tryskaczowe posiadały połączenia ze zbiornikami wody, których konserwacja i utrzymanie w należytym stanie technicznym było kosztowne. Ponadto układy tryskaczowe były stosowane w budynkach, w których były one montowane w trakcie ich wykańczania. Rozwiązanie natomiast ujawnione w spornym patencie przeznaczone jest do stosowania w budynkach mieszkalnych, często w starych modernizowanych budynkach mieszkalnych. Rozwiązanie zgodne z patentem umożliwia błyskawiczne dosilenie wewnętrznej wodnej instalacji przeciwpożarowej, poprzez podłączenie przez nasadę tłoczną, woda dodatkową pochodzącą z wozu bojowego straży pożarnej. Układ zgodny z patentem zabezpiecza dodatkowo, dzięki zamontowanemu zaworowi zwrotnemu antyskażeniowemu, przed skażeniem wody w rurociągu. "Na uwagę zasługuje fakt, iż w decyzji Urzędu Patentowego RP odnosząc się do rozwiązania ujawnionego na rysunku E.02 str. 200 wskazano (strona 8 wiersze 8-9), że rysunek zawiera "rurę wznośną połączoną poprzez zawór zwrotny (5) z przeciwpożarową wodociągową siecią zasilająca", podczas gdy zgodnie z opisem umieszczonym pod tym rysunkiem oznaczenie 5 wskazuje stanowisko kontrolno-pomiarowe. Zgodnie z wiedzą zawór zwrotny służy do zapewnienia przepływu płynu tylko w jednym kierunku, zaś stanowisko kontrolno-pomiarowe może służyć do kontroli i pomiaru przepływu wody. Są to dwa różne urządzenia stosowane w układach hydraulicznych, zachodzą zatem rozbieżności pomiędzy materiałem dowodowym i decyzją Urzędu. Skarżący zarzucił, iż w swojej decyzji UP RP poprzestał jedynie na wymienieniu istniejących w stanie techniki poszczególnych urządzeń będących częściami składowymi opatentowanego układu, ale nie wskazał braku poziomu wynalazczego całego układu.

W tej sytuacji przesłanki unieważnienia spornego patentu nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a zatem Sąd nie miał możliwości zbadania, czy ocena dokonana przez organ jest prawidłowa. Jak już wskazano wyżej, zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwem sądów uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Ma ono objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania w sprawie danego przepisu prawnego oraz umożliwić ocenę prawidłowości wydanej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ dokonał dokładnej analizy faktów i w jasny i zrozumiały sposób wyjaśnił zasadność przesłanek, jakimi się kierował przy wydawaniu rozstrzygnięcia.

Reasumując należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonej decyzji jest przedwczesne.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji weźmie po uwagę przedstawione powyżej rozważania, przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kpa, odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadzi w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

O wykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.