Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 4431/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia (spr.) WSA Ewa Marcinkowska Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2005r. sprawy ze skargi P. [...] w W na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2003r. nr [...], 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 1996r. Burmistrz Gminy W.-[...] zarejestrował na nazwisko I. U. samochód m-ki O. [...] jako ciężarowy specjalizowany. Dokonał tej rejestracji w zw. z wnioskiem D. W. działającej z upoważnienia (niedołączonego do wniosku) I. U. i na podstawie dołączonej do wniosku faktury zakupu pojazdu, zaświadczenia o wpisie do ewidencji, zaświadczenia o przeprowadzonym w dniu [...] listopada 1996r. badaniu technicznym pojazdu i dokumentu identyfikacji pojazdu importowanego indywidualnie.

P. [...] w W. wniósł w dniu [...] kwietnia 2002r. sprzeciw od w/w decyzji rejestracyjnej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zarzucając rażące naruszenie art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 1983r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 1992r. Nr 311, poz. 41 ) w zw. z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 37, poz. 164 ze zm.) i § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia tegoż Ministra z dnia 1 lutego 1993r. w sprawie warunków technicznych badań pojazdów (Dz.U. Nr 21, poz. 91 ze zm.) przez bezwarunkową rejestrację w/w pojazdu na rzecz osoby, która nie wykazała tytułu własności pojazdu i z określeniem jego rodzaju i przeznaczenia wbrew świadectwu homologacji bądź danych wytwórcy. Podnosząc powyższy zarzut P. [...] wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, iż dla dokonania pierwszej rejestracji pojazdu, stosownie do art. 59 ust. 3 i art. 64 ust. 1 cyt. ustawy prawo o ruchu drogowym, wymagany jest wniosek właściciela z dołączonym dowodem własności określonym w § 4-6 tego rozporządzenia i w razie wystąpienia przesłanek z § 3 ust. 2 lub 3, 5 - dowody uiszczenia opłat celnych skarbowych bądź świadectwo badania technicznego. Faktura dołączona do wniosku, w której jako płatnika wskazano [...] s.c., a nie I. U. nie spełnia wymogów faktury VAT z § 38 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 grudnia 1995r. (Dz.U. Nr 154, poz. 797), a także nie wymienia w swej treści danych osobowych wnioskującej o rejestrację, a z zaświadczenia stacji kontroli pojazdów, w którym jako właściciel pojazdu figuruje [...] s.c. wynika, że badaniu podlegał pojazd ciężarowy importowany indywidualnie.

Takie dowody z powodu ich sprzeczności z prawem nie mogły być, zdaniem P., uznane za spełniające wymogi bezwarunkowej rejestracji pojazdu, a z braku podpisanego wniosku strony należało uznać, że do rejestracji doszło "z urzędu".

Nadto podniesiono, iż przepisy § 5 ust. 1 pkt 21 b, c w zw. z § 57 ust. 3 pkt 21a w/cyt. rozporządzenia z dnia 1 lutego 1993r. nie upoważniają takiej stacji kontroli pojazdów do określania w trybie zaświadczenia typu rodzaju i przeznaczenia pojazdu. Organ rejestrujący w tej sprawie dane techniczne pojazdu winien określać w oparciu o świadectwo homologacyjne bądź dane wytwórcy, gdyż nie zaszły okoliczności, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 1. Dla tego typu pojazdu było wydane świadectwo homologacji w dniu [...] lipca 1990r. nr [...], gdzie ten typ O. został sklasyfikowany jako osobowy. I. U. nie można w świetle powyższego nadać statusu właściciela pojazdu w rozumieniu art. 59 ust. 3 cyt. ustawy i tym samym dokonanie rejestracji wyczerpuje przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1998r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. 2001r., nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 158 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. po rozpatrzeniu w/w sprzeciwu odmówiło stwierdzenia nieważności w/w decyzji zaś zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2003r. nr [...] decyzję tę, po rozpoznaniu wniosku P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy. W ocenie SKO brak jest podstaw do uznania, że określenie danych technicznych pojazdu podczas jego rejestracji w oparciu o stwierdzenie stacji kontroli pojazdów upoważnionej do dokonywania badań technicznych stanowiło w dniu [...] listopada 1996r. rażące naruszenie prawa stanowiące przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zasadą - poza okolicznościami wymienionymi w pkt 2 lit. b i c powołanego wyżej rozrządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993r., było bowiem określenie danych technicznych pojazdu podczas jego rejestracji na podstawie danych zawartych w świadectwie homologacji, wystawionym i prowadzonym zgodnie z przepisami § 55 i 56 cyt. rozporządzenia lub danych wytwórni, w razie jednak niemożności ustalenia takich danych na podstawie homologacji przepis § 5 pkt 2 lit. a tegoż rozporządzenia dopuszczał zarejestrowanie pojazdu na podstawie stwierdzenia stacji kontroli pojazdów upoważnionej do dokonywania badań technicznych.

Tym samym więc dane techniczne pojazdów mogą być ustalone przez organy rejestrujące nie tylko na podstawie świadectwa homologacyjnego, ale także zaświadczenia uprawnionej stacji kontroli pojazdów. Jeżeli zatem nowy pojazd przed pierwszą rejestracją został poddany niezbędnym badaniom technicznym i w ich wyniku uprawniona stacja kontroli pojazdów stwierdziła, że może on być dopuszczony do ruchu, to brak jest podstaw do odmowy zarejestrowania tego samochodu tylko z powodu niezgodności danych ze świadectwem homologacji oraz niezawiadomienia organu homologacyjnego i producenta o zmianach w pojeździe. Tym samym więc doszło do wykonania czynności administracyjnoprawnej, która nie była przepisem prawa zabroniona, a konieczność oparcia wydania dowodu rejestracyjnego o świadectwo techniczne, które stanowiło element konieczny wniosku dawało podstawę do zarejestrowania pojazdu jako samochód ciężarowy, gdyż w tym zakresie organ administracji publicznej nie jest uprawniony do weryfikowania czynności jednostek wyspecjalizowanych, wyposażonych w odpowiednie upoważnienie do dokonywania czynności wymagających wiedzy technicznej. Z tego też względu naruszenie prawa przy dokonaniu rejestracji nie nosi, zdaniem SKO, cech naruszenia rażącego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono nadto, że zgodnie z przepisami cyt. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993r. do wniosku o rejestrację winien być przedstawiony oryginał dowodu własności pojazdu jednakże, wg przedłożonego zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, jedyną właścicielką firmy [...] była I. U.. Z tego też względu, jak stwierdzono w uzasadnieniu decyzji, niewątpliwa nierzetelność organu w postępowaniu o wydanie dowodu rejestracyjnego nie mogła być zakwalifikowana jako rażące naruszenie obowiązującego wówczas prawa.

W skardze na decyzję SKO z dnia [...] października 2003r. wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. [...] zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji rażąco naruszającej art. 56 ust. 1, art. 59 ust. 3 i 61 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983r. Prawo o ruchu drogowym w zw. z 5 ust. 1 pkt 2 i 55 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów przez uznanie, iż badanie techniczne, a nie świadectwo homologacji jest dowodem wystarczającym do zakwalifikowania pojazdu jako ciężarowy i wydania dowodu [...] na samochód ciężarowy na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1-3 cyt. ustawy. Nadto w nawiązaniu do wcześniej podniesionych zarzutów wskazano, iż wniosek o rejestrację złożyła D. W., a pełnomocnictwo do działania w imieniu I. U. nie zostało dołączone, zaś faktura opiewająca na [...] s.c., a nie na I. U., nie jest dowodem własności pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) spawy, w których skargi zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie Sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sprawa niniejsza podlega zatem rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako właściwy, stosownie do art. 13 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej p.p.s.a.) i postępowanie toczy się wg przepisów tej ustawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Badając skargę wg powyższej zasady sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja utrzymana nią w mocy naruszają prawo.

Rozpoznawana sprawa dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności ww. decyzji burmistrza z [...] listopada 1996r. Przy ocenie decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji burmistrza należy więc uwzględnić stan prawny obowiązujący w dniu wydania tej decyzji. Kontrola legalności decyzji w sprawie niniejszej sprowadza się do zbadania, czy odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji burmistrza zasadnie przyjęto, że pozostaje ona w zgodzie z prawem.

W rozpoznawanej sprawie miały zastosowanie przepisy art. 59 ust. 1 i 3 ww. ustawy z 1 lutego 1983r. - Prawo o ruchu drogowym, według których pojazd samochodowy podlegał obowiązkowi rejestracyjnemu, zaś sprawa administracyjna w tym zakresie była rozstrzygana przez właściwy organ w drodze decyzji administracyjnej o wydaniu dowodu rejestracyjnego. Treścią rozstrzygnięcia w sprawie o rejestrację samochodu były zatem dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym. Wspomniana ustawa - Prawo o ruchu drogowym nie zawierała unormowań co do szczegółowych zasad postępowania rejestracyjnego, tak więc w tym zakresie zastosowanie miały przepisy ww. rozporządzenia Ministra TiGM z 1 lutego 1993r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów. Z § 5 wspomnianego rozporządzenia wynika co do zasady, iż dane techniczne pojazdu (do których należy zaliczyć także rodzaj i typ pojazdu), a zwłaszcza dopuszczalną ładowność, masę oraz liczbę miejsc określa organ dokonujący rejestracji pojazdu przede wszystkim na podstawie danych zawartych w świadectwie homologacji (ust. 1 pkt 1)

Świadectwo homologacji określało przedmiotowy samochód jako osobowy (por. w tym zakresie także treść ww. sprzeciwu p., w którym podano, że chodzi o świadectwo homologacji z [...] lipca 1996r. nr [...] natomiast zmiana rodzaju tego samochodu, tj. przeznaczenia z osobowego na ciężarowy nastąpiła w trybie badania technicznego pojazdu (por. zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z [...] listopada 1996r. oraz dokument identyfikacyjny pojazdu z tej samej daty) i znalazła wyraz w decyzji rejestracyjnej burmistrza z [...] listopada 1996r., w której określono rodzaj pojazdu jako ciężarowy-specjalizowany.

Z treści § 5 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia wynika jednak, że w razie zmiany danych technicznych w tym poświadczenia bądź oznaczenia rodzaju pojazdu, organ rejestracyjny może do dowodu rejestracyjnego wpisać tylko takie dane stwierdzone przez stację kontroli pojazdów upoważnioną do dokonywania badań technicznych, które odnoszą się do: "dopuszczalnej ładowności", "dopuszczalnej masy całkowitej" lub "liczby miejsc". Przepisy te nie przewidują zatem możliwości zmiany rodzaju (typu) pojazdu w trybie oceny dokonanej przez stację kontroli pojazdów.

W tej sytuacji ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji, że zarejestrowanie przedmiotowego samochodu O.[...] jako samochodu ciężarowego-specjalizowanego, pomimo iż ze świadectwa homologacji wynikało, że jest to samochód osobowy, nie jest rażącym naruszeniem wspomnianych przepisów, nie znajduje uzasadnienia.

Sąd nie podzielił przy tym stanowiska organu co do tego, iż skarżąca, która zajmowała się dokonywaniem przebudowy samochodów, nie była producentem ani importerem, w rozumieniu ww. przepisów i nie podlega w związku z tym ograniczeniom dotyczącym homologacji. Należy bowiem uznać, że obowiązek uzyskania świadectwa homologacyjnego obciąża właściciela pojazdu, dokonującego w nim zmian modyfikujących rodzaj pojazdu, którego należy traktować w tej sytuacji jak producenta (por. w tym względzie również uchwały NSA z 23 października 2000 r. - sygn. OPK 17/00 - ONSA 2001/2/62 oraz z 18 grudnia 2000 r. - sygn. OPK 18/00 - ONSA 2001/3/102).

Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym i aktów wykonawczych

wyraźnie odróżniają homologację od badania technicznego pojazdu.

Homologacja oznacza stwierdzenie zgodności pojazdu co do przypisanej mu

funkcji, budowy, itp. i wydanie orzeczenia dopuszczającego pojazd do produkcji seryjnej lub użytkowania, natomiast badanie techniczne stwierdza jedynie prawność techniczną. Stąd też, skoro dokonana przez skarżącą przebudowa pojazdu spowodowała zmianę funkcji pojazdu z osobowego na ciężarowy specjalizowany, to wymogiem dla rejestracji było uzyskanie świadectwa homologacji na nowy, przerobiony typ pojazdu. Zarejestrowany samochód miał własną homologację dotyczącą samochodu osobowego, natomiast w dowodzie rejestracyjnym stanowiącym potwierdzenie dopuszczenia pojazdu do ruchu wpisano, iż jest to samochód ciężarowy-specjalizowany. SKO nie rozważyło w tych okolicznościach, że brak świadectwa homologacji na taki samochód, którego nie zastępuje zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym, czyniło tę rejestrację nieważną.

Należy nadto podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie przyjmowano, że zmiany rodzaju pojazdu, to jest jego przeznaczenia z osobowego na ciężarowy, nie można dokonać w trybie badania technicznego, lecz jedynie w trybie postępowania homologacyjnego zgodnie z § 55 i 56 ww. rozporządzenia z 1 lutego 1993 r. Jeżeli po przeróbkach homologowany wcześniej samochód osobowy zarejestrowano jako ciężarowy z pominięciem procedury homologacyjnej, to w świetle tego orzecznictwa dokonana zmiana jego rodzaju i przeznaczenia nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa (por. przykładowo wyroki NSA: z 29 sierpnia 1997r. - II SA 1649/96, z 30 kwietnia 1998r. - II SA 155/98 i z 22 października 1998r. - II SA 1082/98). Po wejściu w życie ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98, poz. 602 ze zm.) orzecznictwo NSA nie uległo zmianie w tego typu sprawach. Zwrócono w nim uwagę, że wskutek przeniesienia do tej ustawy unormowań zawartych w przepisach ww. rozporządzenia z 1 lutego 1993r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów oraz poszerzenia w niej kręgu podmiotów i zakresu zmian wymagających uzyskania świadectwa homologacji, obowiązujący stan prawny jeszcze bardzie wzmocnił rygory przy legalizowaniu zmian w typie pojazdu (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2000r. – II SA 1825/99).

W sprawie podniesiono również zarzuty sformułowane na tle treści dowodu własności przedmiotowego pojazdu. Wprawdzie faktura VAT może wywoływać wątpliwości co do prawidłowości sporządzenia oraz objętych nią danych, jednakże, zdaniem sądu, nie uprawnia to do stwierdzenia, że I. U. nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikałaby własność tego samochodu. Faktura ta dotknięta jest bowiem zwykłymi błędami co do oznaczenia firmy nabywcy samochodu, nie wymieniając jej dodatkowo z imienia i nazwiska. Z faktury wynika cena samochodu i sposób płatności. Została podpisana przez W. M., który według zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej jest pełnomocnikiem [...] – I. U.. Nadto faktura opatrzona została pieczęcią [...] S. [...] [...] ul. [...](...)". Adres ten wynika też z ww. zaświadczenia, jako adres jednej z filii tej firmy, której siedzibę oznaczono adresem [...] ul. [...] (jest to adres I. U. wymieniony w dowodzie rejestracyjnym). Natomiast dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy mieć na uwadze zarzut, do którego organ w ogóle się nie odniósł – naruszenia art. 59 ust. 3 i art. 64 ust. 1 ustawy prawa o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o rejestracji pojazdu, z których jednoznacznie wynika, iż dla dokonania rejestracji pojazdu wymagany jest wniosek właściciela pojazdu, a w tym przypadku takiego wniosku w istocie nie było, bo wniosek został podpisany przez D. W., która pełnomocnictwa do reprezentowania I. U. nie przedstawiła.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. , zaś w pkt 2 sentencji po myśli art. 152 p.p.s.a.