Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1032/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 4 pkt 4
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Dnia 17 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Ł., po rozpoznaniu odwołania A.K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. nr [...] z dnia 1 kwietnia 2014 r. ustalającej A.K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w łącznej wysokości 144.096,72 zł i zobowiązującej do wpłacenia tej kwoty powiększonej o odsetki jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu, orzekł o uchyleniu decyzji I instancji i ponownie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 144.096,72 zł. Podstawę ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowiła decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. nr [...] z dnia 30 maja 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej oraz decyzje wydawane w latach 2006-2013 zmieniające wysokość renty strukturalnej.

Jak wynika z akt sprawy A.K. złożył w dniu 22 października 2004r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W dniu 7 stycznia 2005 r. Kierownik BP wydał postanowienie o spełnieniu przez stronę warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, a następnie w dniu 30 maja 2005 r. decyzję o przyznaniu renty strukturalnej. W kolejnych latach 2006-2013 Kierownik BP wydawał decyzje o zmianie wysokości renty strukturalnej. Skarżący uzyskał prawo do renty strukturalnej na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 114, poz. 1191 ze zm.) wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, na mocy decyzji Kierownika BP nr [...] z dnia 30 maja 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej. W myśl przepisu § 4 rozporządzenia rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników; w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha; zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej; wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie powyższej decyzji przyznano wnioskodawcy rentę strukturalną w wysokości 1181,42 zł miesięcznie, na okres 10 lat, wypłacaną co miesiąc, za okres od marca 2005 r. do lutego 2015 r.

Z akt sprawy wynika ponadto, że w dniu 5 maja 2010 r. przeprowadzona została kontrola przekazującego gospodarstwo oraz kontrola przejmującego gospodarstwo, a w dniu 22 lipca 2010 r. Kierownik BP w T. wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie przyznania A.K. renty strukturalnej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji o przyznaniu renty, nieznanych organowi, który wydał decyzję, tj. z uwagi na ujawnienie nieprawidłowości w toku kontroli na miejscu z dnia 5 maja 2010 r. W wyniku kontroli stwierdzono powierzchnię 0,13 ha nie użytkowaną rolniczo, zadrzewioną. W dniu 24 lutego 2011 r. przeprowadzono ponowną kontrolę na miejscu, w wyniku której stwierdzono obszar 0,23 ha nie użytkowany rolniczo. Opinia rzeczoznawcy NOT z P. z dnia 6 maja 2011 r. potwierdziła, że na dzień 30 maja 2005r. na działce nr [...] o powierzchni całkowitej 0,758 ha było co najmniej 64 sztuk drzew w wieku co najmniej 4 lata.

W dniu 10 czerwca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał decyzję stwierdzającą, że decyzja z dnia 30 maja 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego organ odwoławczy orzekł o uchyleniu powyższej decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wznowieniowego, decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia 29 lutego 2012 r. - decyzja z dnia 30 maja 2005 r., na mocy której stronie przyznano rentę strukturalną, została uznana za wydaną z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że skarżący na dzień wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, tj. na dzień 30 maja 2005 r., nie spełniał warunku jej przyznania określonego w § 4 pkt 4 rozporządzenia, tj. nie przekazał gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. Na skutek odwołania złożonego przez stronę, organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Skarżący pomimo prawidłowego pouczenia o prawie wniesienia skargi na powyższą decyzję do WSA z uprawnienia tego nie skorzystał. Tym samym decyzja organu II instancji z dnia 5 lipca 2012 r. stała się ostateczna.

Organ I instancji wyjaśnił, że pomimo braku możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji na skutek upływu okresu wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a., środki pobrane na skutek wydania nieprawidłowej decyzji należy uznać za nienależne i powinny zostać zwrócone na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Decyzją z dnia 1 kwietnia 2014 r. organ I instancji ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 144 096,72 zł powiększoną o odsetki jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i naruszenie zasady słusznego interesu obywateli, naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzję oraz art. 146 § 1 k.p.a. w związku z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że stwierdzenie decyzją z dnia 5 lipca 2012 r., a następnie decyzją z dnia 29 lutego 2012 r. stwierdzenia wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa skutkuje ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności. Skarżący wskazał także na naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. uznanie, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności z uwagi na brak podstawy prawnej do jej wydania, bowiem w obrocie pozostaje decyzja prawomocna decyzja o przyznaniu renty strukturalnej. Ponadto skarżący wskazał na naruszenie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez uznanie, że zaszły okoliczności uzasadniające zaprzestanie wypłaty przyznanej mocą obowiązującej decyzji, renty strukturalnej, mimo brak podstaw prawnych do uchylenia bądź zmiany decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. W ocenie skarżącego naruszono również § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. poprzez zaprzestanie wypłacania renty strukturalnej, mimo nie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej prawo do renty strukturalnej, i mimo wskazania w ww. przepisie, iż wszelkie decyzje administracyjne w sprawach w sprawach przyznania, zawieszania i zmniejszania rent strukturalnych podejmuje kierownik biura powiatowego oraz braku wyraźnie wskazanych przesłanek w jakich organ mógłby orzec o zaprzestaniu wypłacania renty strukturalnej. Wskazano także na naruszenie § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. poprzez uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do pobierania renty strukturalnej, mimo iż, nadal obowiązuje postanowienie mocą którego organ orzekł o spełnieniu przesłanek do uzyskania renty strukturalnej oraz art. 5 ust. 2 w związku z art. 3 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej poprzez wstrzymanie wypłaty renty strukturalnej z mocą wsteczną mimo braku przepisów wykonawczych wskazujących przesłanki do wstrzymania wypłaty renty strukturalnej i żądania zwrotu kwot już wypłaconych oraz § 4, § 17 w związku z § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. poprzez ustalenie, że skarżący nie spełniał warunków do przyznania renty strukturalnej i tym samym ustalenia, że decyzja o przyznaniu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., m. in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i ustalił kwotę 144.096,72 zł nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Organ wskazał, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Zdaniem organu odwoławczego istotne było wykazanie przez organ I instancji, że płatność była nienależna, zatem musi zostać zwrócona, ponieważ warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane.

Zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001). Należy zauważyć, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ma zastosowanie do okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3, odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o obowiązku zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych. Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy do ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60, z późn. zm.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zatem zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W ocenie organu, skoro beneficjent świadomie zadeklarował 1 ha powierzchni jako użytków rolnych, wskazanych we wniosku o przyznanie renty strukturalnej z dnia 22 października 2004 r., oświadczając, że przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, nie zachowując przy tym należytej staranności co do ustalenia powierzchni faktycznie przekazywanych użytków rolnych, to w omawianym stanie faktycznym nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika.

Zgodnie z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 "Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat". Obowiązek zwrotu nie ma zatem zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Organ zaznaczył, że nie można stronie przypisać dobrej wiary, biorąc pod uwagę zwłaszcza, iż zawyżenie deklarowanej przez wnioskodawcę posiadanych użytków rolnych wyniosło co najmniej 13 %.

Organ wyjaśnił, że decyzja z dnia 20 lutego 2012 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia 30 maja 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa została doręczona stronie w dniu w dniu 05 marca 2012 r. W ocenie organu nie upłynął jeszcze termin 10 lat, co za tym idzie przepis wyłączający obowiązek zwrotu nie ma tutaj zastosowania. Wypłaty z tytuły renty strukturalnej przekazywane były stronie począwszy za okres od marca 2005 roku, na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Potwierdzają to dane z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli ZSZiK, zawierające daty realizacji wszystkich przelewów zrealizowanych płatności z tytułu renty strukturalnej. Skarżący nie kwestionuje wysokości poszczególnych wypłat ani łącznej kwoty 144 096,72 zł, jako sumy wszystkich pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Wobec powyższego organ stwierdził, że kwota 144 096,72 zł nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej pobierana przez lata 2005 - 2013 jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jednak nie zachodzą przesłanki zwalniające z obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia. Organ podkreślił, że art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Natomiast stosownie do art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) Nr 937/2012, w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych. Ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, należy zwrócić w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że nienależna płatność nastąpiła z powodu zadeklarowania przez skarżącego nieuprawnionych gruntów rolnych, a nie z powodu błędnego wyliczenia kwoty pomocy finansowej wypłacenia jej skarżącemu. Zdanie drugie powyższego przepisu nie ma w niniejszej sprawie

zastosowania. W ocenie organu odwoławczego organ prawidłowo zweryfikował wniosek skarżącego o przyznanie renty strukturalnej, w oparciu o informacje i oświadczenia, jak również przedłożone przez skarżącego dokumenty, w tym takie, z których wynikało, że powierzchnia przekazywanych w zamian za rentę strukturalną użytków rolnych wynosi co najmniej 1,00 ha. Ustalenia poczynione w wyniku kontroli na miejscu z dnia 5 maja 2010 r. nie potwierdziły danych zawartych w oświadczeniach przedstawionych przez wnioskodawcę ubiegającego się o rentę strukturalną, że powierzchnia użytków rolnych wynosi 1,008 ha. Wyniki z kontroli jednoznacznie wskazują, że powierzchnia ta wynosiła mniej niż 1,00 ha z uwagi na stwierdzone występowanie zalesionej części działki o powierzchni 0,13 ha. Opinia rzeczoznawcy NOT z Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 6 maja 2011 r. potwierdziła, że na dzień 30 maja 2005 roku na działce nr [...] o powierzchni całkowitej 0,758 ha było co najmniej 64 sztuk drzew w wieku co najmniej 4 lata. Wobec tego płatność nie była wynikiem pomyłki organu, a błąd w ustaleniu faktycznej powierzchni posiadanych użytków rolnych, przy dochowaniu należytej staranności mógł być i winien być wykryty przez rolnika, biorąc pod uwagę 13 % zawyżenie powierzchni deklarowanych użytków rolnych i tak znaczną ilość stwierdzonych drzew na nieruchomości na dzień 30 maja 2005 roku.

Wobec zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie przyznania mu płatności na 2005 rok, ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności powiększonej o naliczone odsetki jest konsekwencją wydania w dniu 5 lipca 2012 r. decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z dnia 29 lutego 2012 r. o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa.

Uchylenie zaskarżonej decyzji przez organ II instancji wynika z faktu, że w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano błędny termin liczenia odsetek od ustalonej kwoty nienależnych środków wskazując, że kwotę w wysokości 144 096,72 zł należy zwrócić powiększoną o odsetki jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Organ odwoławczy podkreślił, że ustaloną kwotę nienależnie pobranych płatności, należy zwrócić w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji. W przypadku niewpłacenia wskazanej powyżej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji, od dnia następującego po upływie

ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, od kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W skardze A.K. zarzucił naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i naruszenie zasady słusznego interesu obywateli, naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Kierownika BP w T. i samodzielne ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w związku z czym skarżący został pozbawiony prawa do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym, co skutkuje nieważnością decyzji w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 146 § 1 k.p.a. w związku z art. 151 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że stwierdzenie decyzją z dnia 5 lipca 2012 r., a następnie decyzją z dnia 29 lutego 2012 r. stwierdzenia wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa skutkuje ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności. Ponadto zdaniem skarżącego naruszono art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegający na uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i jednoczesnym rozstrzygnięciu co do części zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przez organ II instancji oraz art. 155 k.p.a. poprzez faktyczne dokonanie zmiany decyzji poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wypłaty renty strukturalnej i stwierdzenie braku podstaw do jej otrzymywania. Zdaniem skarżącego naruszono również art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności pomimo, że decyzje o przyznaniu renty strukturalnej nie zostały prawomocnie wzruszone. Ponadto skarżący wskazał na naruszenie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez uznanie, że zaszły okoliczności uzasadniające zaprzestanie wypłaty przyznanej mocą obowiązującej decyzji, renty strukturalnej, mimo braku podstaw prawnych do uchylenia bądź zmiany decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Wskazano także na naruszenie § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. poprzez uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do

pobierania renty strukturalnej, mimo iż, nadal obowiązuje postanowienie

kierownika biura powiatowego ARiMR w T., mocą

którego organ orzekł o spełnieniu przesłanek do uzyskania renty strukturalnej. Ponadto skarżący wskazał na naruszenie art. 73 ust. 4 w zw. z art. 73 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do uznania, że skarżący działał w dobrej wierze, a także art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. poprzez błędne przyjęcie, że doszło skutecznego wzruszenia decyzji, na podstawie których zostały skarżącemu przyznane płatności z tytułu renty strukturalnej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części orzekającej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu renty strukturalnej i przekazanie spray do ponownego rozpoznania bądź orzeczenie o stwierdzeniu jej nieważności w przypadku stwierdzenia przesłanek.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącego podkreśliła, że postanowieniem z dnia 7 stycznia 2005 r. organ I instancji uznał, że skarżący spełnia wszystkie warunki do przyznania renty strukturalnej. W następstwie tego postanowienia skarżący wyzbył się własności gospodarstwa, a więc decyzja o przyznaniu renty strukturalnej wywołała nieodwracalne dla skarżącego skutki prawne. Skoro organ pozytywnie zweryfikował wniosek skarżącego wraz z załączonymi dokumentami to znał stan faktyczny sprawy, a skarżący niczego nie zataił. Ponadto strona wskazała, że rolnik wypełnił wniosek zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem skarżącego to organ naruszył art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji WE 796/2004 przez brak jego zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga A.K. jest niezasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia 29 września 2014 r. uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia 1 kwietnia 2014 r. i ustalająca A.K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów prawa procesowego ani materialnego w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Istotę sporu stanowi ustalenie, czy stwierdzenie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa stanowi przesłankę do ustalenia w odrębnym postępowaniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. W ocenie skarżącego, nadal w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia 30 maja 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej, decyzja ta nie została skutecznie i prawomocnie wzruszona. Decyzja ta obowiązuje, a jedynie stwierdzono, że została wydana z naruszeniem prawa. Wobec powyższego, zdaniem skarżącego, brak jest podstaw do stwierdzenia, że wydanie decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa stanowi przesłankę do ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności. Natomiast organ stoi na stanowisku, że wydanie, po wznowieniu postępowania, decyzji stwierdzającej, że decyzja o przyznaniu renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa, daje podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Wobec tak zarysowanego przedmiotu sporu wskazać należy, że przedmiotem rozważań Sądu była w pierwszej kolejności dopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w sytuacji, w której decyzja o ich przyznaniu nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Zauważyć bowiem należy, że wydanie decyzji w oparciu o art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a., to jest decyzji stwierdzającej wydanie decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa, nie eliminuje z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ostatecznej, która nadal kształtuje stosunek prawny (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; B. Adamiak/ J. Borkowski; Wydawnictwo C. H. BECK Warszawa 2006; wydanie 8, str. 687).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 nr 98, poz. 634 ze zm.) jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt V SA/Wa 2930/08; LEX nr 569646).

W wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że

sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa (sygn. II GSK 307/13, publ. CBOIS). Sąd orzekający w tej sprawie podziela powyżej wskazane stanowisko.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 30 maja 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał A.K. rentę strukturalną. Następnie decyzją z dnia 29 lutego 2012 r. organ I instancji stwierdził wydanie decyzji z dnia 30 maja 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa. Organ uznał, że na dzień wydania decyzji skarżący nie spełniał warunku z § 4 pkt 4 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, czyli nie przekazał gospodarstwa o łącznej powierzchni rolnej użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Dyrektor ARiMR w Ł. w dniu 5 lipca 2012 r. utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. Skarżący nie złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i decyzja ta stała się ostateczna. Stanowiło to podstawę do ustalenia w przedmiotowym postępowaniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR zgodnie, z którym Dyrektor ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest, jak już wskazano, ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego lub – jak to ma miejsce w sprawie niniejszej – w wyniku wznowienia postępowania zapadnie orzeczenie o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a .W takim przypadku zadaniem organu nie jest już kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego (lub stwierdzenia wydania jej z naruszeniem przepisów prawa) decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013r. sygn. II GSK 2416/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. II GSK 1132/12). W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego AR i MR z dnia 14 maja 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR stwierdzającą, że decyzja o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa , jest decyzją ostateczną.

Ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga zatem odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których wysokość organ ustalił można uznać za "nienależne płatności". Stosownie do treści art. 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (ust.1). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV są każdorazowo objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata (ust. 6).

Analizując zastosowane w sprawie przepisy prawa wspólnotowego i krajowego, Sąd przyjął, że użyte w art. 73 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004 określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (k.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu decyzją z dnia 30 maja 2005 r. przyznano rentę strukturalną. Następnie decyzjami wydanymi w kolejnych latach 2006-2013 zmieniano jej wysokość. Wobec ustalenia w toku wznowionego postępowania, że skarżący w dacie składania wniosku nie spełniał warunków do przyznania renty strukturalnej, organ I instancji stwierdził, ze względu na upływ terminu przedawnienia określony w art. 146 § 1 k.p.a, że wydanie decyzji z dnia 30 maja 2005 r. miało miejsce z naruszeniem prawa. W powyższym rozstrzygnięciu organ powołał się na treść przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich. W myśl przepisu § 4 rozporządzenia rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników; w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha; zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej; wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W toku wznowionego postępowania organy ustaliły, że skarżący nie spełniał warunku z pkt 4 § 4 rozporządzenia tzn. nie przekazał gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. Analizując stan faktyczny organ uznał, że wobec tego skarżący nie spełniał warunków do przyznania renty strukturalnej. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi, że organ wydał postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej i tym samym potwierdził, że skarżący spełnia m. in. warunek z § 4 pkt 4 rozporządzenia i postanowienie to nie zostało wyeliminowane z obrotu, należy wyjaśnić, że na obecnym etapie postępowania nie zasługuje on na uwzględnienie. Wskazać należy, że ustalenie dotyczące przekazania gospodarstwa rolnego, w którym powierzchnia użytków rolnych była mniejsza od 1 ha o 0,13 ha stanowiło podstawę wydania, po wznowieniu postępowania, decyzji stwierdzającej wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa. Decyzja ta jest decyzją ostateczną, a ustalenia faktyczne, które legły u podstaw jej wydania są wiążące. Są one wynikiem m.in. dwóch kontroli miejscu oraz opinii Naczelnej Organizacji Technicznej dotyczącej wieku, ilości i gatunku drzew na działce ewidencyjnej nr [...]. W postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, okoliczności te nie podlegają już ponownemu badaniu.

Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, że skoro postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej nie zostało uchylone wiąże ono organ i stanowi podstawę do wypłaty renty. W tym przedmiocie stwierdzić należy, że podstawę do wypłaty renty stanowiła decyzja o przyznaniu renty strukturalnej, która kończyła postępowanie o przyznanie renty strukturalnej. Postępowanie to wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika lub małżonka (§ 18 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietna 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) ). Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej Postanowienie stwierdzające, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania renty strukturalnej organ wydaje po weryfikacji kompletnego wniosku. Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie (§ 20 ust. 5 rozporządzenia). Postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej ma charakter formalny, przesądza jedynie o spełnieniu warunków formalnych do uzyskania renty strukturalnej przez rolnika, wynikających z załączonych do wniosku dokumentów. Nie stanowi natomiast potwierdzenia faktycznej powierzchni użytków rolnych na działkach zgłoszonych do przekazania w zamian za rentę. W zakresie można jedynie podkreślić, że skarżący w złożonym wniosku o przyznanie renty strukturalnej podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania renty. Wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. Postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej stanowi więc rodzaj promesy, czyli przyrzeczenie, obietnicę dokonania przez organ czynności, a inaczej, zobowiązanie się organu do wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania renty strukturalnej po spełnieniu przez rolnika wyżej wskazanych warunków ( § 21 ust. 1 rozporządzenia). Postanowienie to wydawane jest w toku postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej i nie posiada odrębnego bytu prawnego poza tym postępowaniem. Postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej skarżącemu, zakończone wydaniem decyzji o przyznaniu renty, zostało zaś następnie wznowione i ostatecznie zakończone zostało decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia 5 lipca 2012 r. , która jest ostateczna, prawomocna i nie jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie.

Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. zasadnie uznał, że wypłacone na rzecz skarżącego środki publiczne są nienależne w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie zostanie stwierdzone, że środki te zostały pobrane nienależnie. Zdaniem Sądu, organy wykazały, że skarżący pobrał nienależne płatności, mimo, że decyzja je przyznająca nie została formalnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd stoi na stanowisku, że niewyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie w wyniku wznowienia postępowania, a tylko stwierdzenie, że została wydana z naruszeniem prawa wcale nie oznacza, że skarżący otrzymał i pobrał rentę strukturalną w sposób legalny. Tylko bowiem upływ terminu nie pozwolił organom uchylić decyzji o przyznaniu renty. Ostateczna decyzja wydana po wznowieniu postępowania stwierdza bezspornie, że skarżący nie miał prawa uzyskać renty strukturalnej, bowiem nie spełniał jednego z warunków do jej przyznania. Podnoszone przez skarżącego argumenty merytoryczne dotyczące postępowania wznowieniowego, podnoszone w skardze, nie mogą zostać uwzględnione w niniejszym postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, że organ administracji zasadnie uznał, że skarżący nie spełniał przesłanek do uzyskania renty strukturalnej. Sąd wskazuje jednocześnie, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo zbadał, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności. Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) – w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 73 ust. 3 odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (...). Zgodnie z art. 73 ust. 5 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

W wyroku z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 113/13 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że treść art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli nie pozostawia wątpliwości, że w okolicznościach wskazanych w tym przepisie dobrą wiarą powinien wykazać beneficjent, nie zaś organ (Lex nr 1485478).

W zaskarżonej decyzji Dyrektor ARiMR prawidłowo ocenił, że nie upłynął termin 10-letni przedawnienia wskazywany w art. 73 ust. 5 rozporządzenia skoro decyzja z dnia 5 lutego 2012 r. stwierdzająca wydanie decyzji z dnia 30 maja 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa, została doręczona stronie skarżącej w dniu 5 marca 2012 r. Zasadnie ocenił także, że nie można przypisać skarżącemu działania w dobrej wierze, skoro nastąpiło zawyżenie deklarowanej przez niego powierzchni użytków rolnych o ok.13%. Wykazana w sposób nie budzący wątpliwości okoliczność, że w dniu 30 maja 2005 r. na powierzchni 0,13 ha zgłoszonej jako użytek rolny działki były co najmniej 64 sztuki drzew w wieku co najmniej 4 lata (przy przekazywanej powierzchni użytków rolnych 1.008 ha), wyklucza możliwość przyjęcia dobrej wiary, gdyż przy takiej ilości drzew nie można mieć wątpliwości , co do tego, że teren na którym rosną nie jest użytkiem rolnym. W związku z tym nie można uznać postępowania skarżącego, który do wniosku o przyznanie renty strukturalnej zadeklarował przekazanie gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych 1,008 ha, która faktycznie na powierzchni 0,13 ha była zadrzewiona, jako działania w dobrej wierze. Istotne jest, że skarżący miał świadomość okoliczności, które mają wpływ na uzyskanie i wysokość przyznanej renty, co stwierdził własnoręcznym podpisem pod pouczeniem znajdującym się w treści wniosku. Niezależnie też od treści instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie renty, która wymaga podania nr i powierzchni działek ewidencyjnych, nie mogło być wątpliwości, że minimalne powierzchnia przekazywanego gospodarstwa rolnego wynosi 1ha użytków rolnych. Pierwszy akapit instrukcji wskazuje na konieczność zapoznania się z zasadami ubiegania się o rentę strukturalną opisanym w rozporządzeniu. Zauważyć też należy, że instrukcja złożona przez pełnomocnika skarżącego dotyczy wniosków składanych na podstawie rozporządzenia z 19.06. 2007 r.

W niniejszej sprawie nie doszło także do sytuacji o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W niniejszej sprawie płatność nie była wynikiem pomyłki organu, gdyż organ prawidłowo zweryfikował wniosek skarżącego o przyznanie renty strukturalnej, w oparciu o informacje i oświadczenia oraz przedłożone przez skarżącego dokumenty. Wbrew stanowisku skarżącego, w dniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej organ I instancji nie posiadał informacji, że powierzchnia użytków rolnych jest faktycznie mniejsza niż zadeklarował to skarżący, a tym samym nie jest spełniony warunek z § 4 pkt 4 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. Okoliczność tę ujawniono dopiero w wyniku kontroli na miejscu, potwierdzono w toku postępowania wyjaśniającego, a konsekwencją były wydane w toku postępowania wznowieniowego decyzje.

Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest zasadny i nie uzasadnia uwzględnienia skargi. Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że konieczne jest uchylenie, decyzji I instancji wobec wskazania w jej sentencji błędnego terminu liczenia odsetek od ustalonej kwoty nienależnych środków. Organ odwoławczy prawidłowo określił, że ustaloną kwotę nienależnie pobranych płatności, należy zwrócić w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji. W przypadku niewpłacenia wskazanej powyżej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, od kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (art. 73 ust. 3 rozporządzenia nr 794/2004). Wysokość kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego środków podlegających zwrotowi wyliczona została przez organ I instancji prawidłowo , nie była kwestionowana i nie została przez organ odwoławczy zmieniona. Uchylenie w całości decyzji organu I instancji i wydanie przez organ II instancji decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w takiej samej wysokości i wskazanie w uzasadnieniu prawidłowego sposobu naliczania odsetek , nie może być uznane za ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności przez organ II instancji i pozbawienie strony prawa do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym. Nie ulega wątpliwości, że taki sposób rozstrzygnięcia wpłynął korzystnie na czytelność i zrozumiałość decyzji i nie naruszył praw skarżącego. Ponadto była to zmiana na korzyść skarżącego. Wobec powyższego niezasadny jest zarzut naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 15 k.p.a.

Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty art. 7 i art. 77 k.p.a. Z powołanych przepisów wynika, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji wskazuje na jakich ustaleniach faktycznych oparte zostało rozstrzygnięcie oraz zawiera analizę okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazuje także na fakty, które organ odwoławczy trafnie ocenił, jako podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Organ nie naruszył również wskazywanych w skardze przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych (...), bowiem w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności tych przepisów nie stosował. Podobnie jak nie stosował art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarzuty skargi w zasadzie sprowadzały się do kwestionowania zasadności wznowienia postępowania dotyczącego przyznania renty strukturalnej i wydanej w jego następstwie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa. Natomiast, jak już powyżej wskazano, zarzuty te w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie mogą wywrzeć zamierzonego skutku.

Reasumując zatem, Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

bg