Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1405/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 4, 5, 6, 8, 14
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] października 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy M. M.( dalej: "skarżącej") przyznania:

1. zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat L. M. ur. 21.02.2010 r. na okres od 01.11.2018 r. do 31.10.2019 r.,

2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 przez L. M. ur. 21.02.2010 r.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r.").

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 2 października 2018 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020.

Decyzją z dnia [...].03.2019 r. znak: [...] Prezydent Miasta odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na okres od 01.11.2018 r. do 31.10.2019 r. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji podał, że zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że nie zgadza się na zaliczenie do dochodu rodziny dochodów jej męża, niebędącego ojcem dziecka, co miało zasadniczy wpływ na ustalenie przekroczenia kryterium dochodowego.

Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołującej się i opisaną na wstępie decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ II instancji kolejno wyjaśnił, że rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z którego dochody są brane pod uwagę w przedmiotowej sprawie, jest rok 2017, kryterium dochodowe wynosi 674,00 zł, a w skład rodziny skarżącej wchodzą 3 osoby: skarżąca, jej mąż i córka. Według ustaleń organu I instancji, które w całości podzielił organ odwoławczy na dochód rodziny w 2017 roku, składają się dochody członków rodziny (z uwzględnieniem uzyskania i utraty dochodu):

- dochody skarżącej: dochód osiągnięty w roku podatkowym 2017 pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne – 11.115,50 zł (926,29 zł miesięcznie); dochód nieopodatkowany z tytułu kwoty otrzymanej na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 1.112,04 zł (92,67 zł miesięcznie) oraz z tytułu świadczeń pieniężnych wypłaconych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w wysokości 4 800,00 zł (400,00 zł miesięcznie); łącznie kwota 1. 418,96 zł miesięcznie.

- dochody G.B.: dochód osiągnięty w roku podatkowym 2017 pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne – w wysokości 29.018,42 zł, w związku z utratą zatrudnienia w dniu 31.05.2018 r. i treścią art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r., jako dochód utracony, nie został uwzględniony. Zaliczono natomiast dochód uzyskany u nowego pracodawcy (zatrudnienie od 16.07.2018 r.), zgodnie z art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 24 lit. c u.ś.r., za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za miesiąc sierpień 2018 r. w wysokości 1.614,81 zł. oraz dochód uzyskany na podstawie umowy o pracę, zawartej w dniu 3 września 2018 r., zgodnie z przepisami art. 5 ust. 4b w zw. z art. 3 pkt 24 lit. c u.ś.r., za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za miesiąc październik 2018 r., tj. 927,51 zł. Łączna kwota obliczonego przez organ dochodu dała kwotę 2. 542,32 zł miesięcznie, która po zsumowaniu z dochodami skarżącej dała wynik 3.961,28 zł, co z kolei w przeliczeniu na osobę dało kwotę 1.320,43 zł. Ustalona przez organy kwota przekroczyła kryterium uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego o 646,43 zł.

Organ stwierdził jednocześnie, że brak jest podstaw do zastosowania art. 5 ust. 3 u.ś.r. ponieważ ustalony dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r. pomnożoną przez liczbę członków rodziny ( 2022 zł) o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym ( 132,32 zł.)

Konsekwencją braku spełnienia przesłanek do przyznania zasiłku rodzinnego było również nieprzyznanie dodatku do zasiłku. (art. 8 ustawy).

W skardze do Sądu skarżąca podniosła, że nie zgadza się z zaliczeniem do dochodów rodziny, dochodów jej małżonka niebędącego ojcem dziecka. Zaliczenie tych dochodów spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego i w konsekwencji decyzję odmowną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą odmowy przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5 – 18 lat na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. a w konsekwencji – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020, było ustalenie, że zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych.

Kluczową i jedyną sporną kwestią w kontrolowanej sprawie było zaliczenie męża skarżącej do składu rodziny jako jej członka i w konsekwencji – doliczenie uzyskiwanych przez niego dochodów do dochodów rodziny, mimo że nie jest on ojcem dziecka skarżącej. Przedstawione bowiem w decyzjach same źródła i wysokość dochodów oraz ostateczne obliczenia w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń także ze strony Sądu.

Definicja rodziny na użytek ustawy o świadczeniach rodzinnych została zawarta w art. 3 pkt 16. Według tego przepisu pojęcie to oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2017 r., poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W świetle tej definicji legalnej nie ulega wątpliwości, że w skład rodziny wchodzą skarżąca, jej córka oraz małżonek skarżącej niezależnie od tego czy jest ojcem jej dziecka czy też nie. Z kolei w myśl art. 3 pkt 17a u.ś.r. osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Skarżąca nie jest więc także osobą samotnie wychowującą dziecko.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Według ust. 2 tego przepisu prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka (to pojęcie definiuje z kolei art. 3 pkt 14 u.ś.r.);

3) osobie uczącej się.

Stosownie do art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł.

W stanie faktycznym sprawy Sąd nie znajduje podstaw ani uzasadnienia do niezaliczenia małżonka skarżącej do składu rodziny. Składając wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych – jak się wydaje – wątpliwości w tym zakresie nie miała sama skarżąca, wskazując na str. 4 wniosku G.B. jako osobę wchodzącą w skład rodziny.

W ocenie Sądu powołane przez skarżącą wyroki sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego nie mogą przesądzać o innej niż językowa (jasna w tym zakresie) wykładni wyżej przedstawionych definicji ustawowych. Jak wynika bowiem z przytoczonych przepisów art. 5 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.ś.r., a także z art. 8 u.ś.r. zawierającego katalog dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia te co do zasady (za wyjątkiem dodatku przewidzianego w art. 8 pkt 6 u.ś.r.) przysługują rodzicom lub jednemu z rodziców niezależnie od tego, czy osoby te mają status osoby samotnie wychowującej dziecko czy też nie.

Zestawienie ustawowych definicji rodziny i osoby samotnie wychowującej dziecko nie powinno budzić wątpliwości co do statusu skarżącej jako rodzica ubiegającego się o świadczenia i składu jej rodziny. Zarówno zasiłek rodzinny jak i dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje rodzicom lub jednemu z rodziców niezależnie od pozostawania w związku małżeńskim. Jednakowym dla wszystkich w podobnej sytuacji warunkiem przyznania świadczenia jest nieprzekroczenie tzw. kryterium dochodowego w przeliczeniu na osobę w rodzinie a nie status osoby ubiegającej się o świadczenia. Przywołane zaś w skardze wyroki dotyczyły albo świadczeń przysługujących dziecku (świadczenia alimentacyjne) albo rodzicowi samotnie wychowującemu dziecko. Skarżąca zaś od dnia 28 lipca 2018 r. jest osobą zamężną.

Zdaniem Sądu uzasadnienia stanowiska skarżącej nie można wywodzić z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. P 18/06, do którego nawiązują powoływane przez nią wyroki. Dotyczyły one innego stanu prawnego, jak również innego kontekstu i Sąd nie znajduje podstaw dla ich przełożenia na realia niniejszej sprawy, pomimo tego, że poddany pośrednio kontroli konstytucyjnej art. 3 pkt 17 u.ś.r. niemal identycznie definiował osobę samotnie wychowującą dziecko, jak to uczyniono aktualnie w art. 3 pkt 17a u.ś.r.

Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku stwierdził, że:

- art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11);

- art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:

a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,

b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka;

- art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.

W uzasadnieniu do tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "dedykowanie zaliczek alimentacyjnych tylko osobom wychowanym przez osoby samotnie wychowujące dziecko (niezależnie od tego, jak w szczegółach pojęcie to jest definiowane), z pominięciem osób wychowywanych w rodzinach pełnych jest niezgodne z przywołanymi przepisami Konstytucji. Zaliczka alimentacyjna jest bowiem formą pomocy państwa, skierowaną do rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i osobistej i dlatego nie powinna być uzależniania od spełnienia innych kryteriów. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego byłoby to jaskrawo niesprawiedliwe zwłaszcza w wypadku rodzin rekonstruowanych (a więc formalnie rzecz biorąc pełnych), funkcjonujących w oparciu o nową więź między rodzicem dziecka i osobą dla dziecka obcą. Dziecko wychowujące się w takiej rodzinie na skutek zmiany stanu cywilnego przez jego rodzica (zawarcia małżeństwa) lub podjętych decyzji życiowych (konkubinatu i wspólnych dzieci z tego związku) traciłoby status osoby wychowywanej przez samotnego rodzica i byłoby pozbawione zaliczki z przyczyn od niego niezależnych, warunkowanych w dużej mierze wolą i decyzjami życiowymi osób dla niego obcych (nowego męża lub konkubenta matki, nowej żony lub konkubiny ojca). Świadczenie to zamiast opierać się na stosunku alimentacyjnym między osobą uprawnioną (dzieckiem) i dłużnikiem alimentacyjnym byłoby, jak argumentował Trybunał Konstytucyjny, uzależnione od stosunków prawnych lub faktycznych między zupełnie innymi osobami: drugim z rodziców, który je wychowuje i nie ma sądownie zasądzonych alimentów, oraz jego nowym partnerem życiowym. Zawężenie znaczenia pojęcia samotnego wychowywania dziecka do wychowywania dziecka przez jednego z rodziców (a nie oboje), ale również do samotności w tym znaczeniu, że nie wolno mu założyć rodziny, zdaniem Trybunału, godziłoby w chronione konstytucyjnie dobro jakim jest ochrona rodziny, a ponadto byłoby zbędne z punktu widzenia celów zaliczki alimentacyjnej, dla której właściwym wskaźnikiem powinno być kryterium dochodowe. Trybunał Konstytucyjny zwrócił również uwagę na to, że treść kwestionowanych przepisów skłania do stwarzania sytuacji pozorujących rozkład pożycia między małżonkami, po to, by uzyskać pomoc finansową ze środków publicznych".

Trzeba podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny pośrednio (bo w związku z przepisami innej ustawy – oceniał zgodność z Konstytucją definicji osoby samotnie wychowującej dziecko zawartej w art. 3 pkt 17 u.ś.r. (który utracił już moc) a nie art. 3 pkt 16, badając przy tym prawo do zaliczki alimentacyjnej. Nawet jednak podobne brzmienie aktualnego art. 3 pkt 17a u.ś.r. nie przesądza automatycznie o pełnej i bezwarunkowej adekwatności wykładni Trybunału na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów. Ta sama treść normatywna może mieć bowiem inne znaczenie z uwagi na cele jakie mają poszczególne akty prawne. Według Sądu inny kontekst, w którym oceniana była konkretna norma prawna wyklucza automatyczne przenoszenie definicji na grunt poza niego wykraczający. Granice wykładni kończą się tam, gdzie mamy pozytywny przepis prawa, który rozstrzyga wątpliwości.

Trybunał Konstytucyjny w wyżej powołanym wyroku wyraźnie wskazał na zakres zaskarżenia. Podkreślając z jednej strony brak możliwości samoistnego zaskarżenia przepisów blankietowych- art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o zaliczce wykluczył jednocześnie samodzielność oceny wyrwanego z kontekstu zaliczki alimentacyjnej – art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe także w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie potwierdza brak uniwersalnego znaczenia przeprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny wykładni pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko, na gruncie innych niż postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, ustaw.

Ponadto Sąd zauważa, że Trybunał Konstytucyjny badał wcześniej konstytucyjność art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2004 r., Nr 228, poz. 2255), w kontekście ustawy o świadczeniach rodzinnych: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt K 16/04 ), a mimo to Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 18/06 nie umorzył postępowania ze względu na zbędność orzekania. Podstawą stwierdzenia niekonstytucyjności art. 3 pkt 17 u.ś.r. w sprawie K 16/04 była zaś niejasność i niespójność zapisu: "...który nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka" z regulacją kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wyrok ten nie dotyczył sytuacji wychowania dziecka z osobą niebędącą rodzicem tego dziecka.

W ocenie Sądu inne cele jakim służyła zaliczka alimentacyjna (aktualnie świadczenie alimentacyjne) przemawiać będą za niezależną interpretacją pojęcia osoby samotnie wychowującej dzieci na tle u.ś.r. W przypadku zaliczki alimentacyjnej Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność przepisu art. 3 pkt 17 u.ś.r. miał na uwadze ochronę osób uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej, które w przeciwnym przypadku zostałyby pozbawione tego prawa niezależnie od sytuacji materialnej rodziny tylko z tego powodu, że rodzic pozostaje w związku małżeńskim. Zaliczka alimentacyjna jest świadczeniem mającym na celu skredytowanie podstawowych potrzeb dziecka w sytuacji braku możliwości wyegzekwowania alimentów przez osobę uprawnioną i zdyscyplinowanie osoby zobowiązanej. Skoro przysługuje dziecku, któremu przyznano alimenty od rodzica, to słusznie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że na to prawo nie powinna mieć wpływu zmiana stanu cywilnego drugiego z rodziców.

W niniejszej sprawie Sąd nie znajduje podstaw do analogicznej ochrony. Z art. 4 ust. 1 u.ś.r. wynika, że celem zasiłku rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Adresatem zaś tego świadczenia jest w tym wypadku rodzic. Jak wcześniej wskazano w ustawie o świadczeniach rodzinnych przewidziano, iż przesłanką uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego jest, aby poziom dochodów członków rodziny co do zasady nie przekraczał tzw. kryterium dochodowego, a jeśli go przekroczy to w niewielkim wymiarze (art. 5 ust. 3 i 3a u.ś.r.). Według Sądu potraktowanie przez ustawodawcę małżonka rodzica dziecka, który to małżonek nie jest ojcem dziecka jako członka rodziny i w konsekwencji uwzględnienie jego dochodów przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego nie godzi w wyżej opisane wartości konstytucyjne. Celem tej ustawy jest bowiem pomoc rodzinom o niskich dochodach w częściowym pokryciu wydatków na utrzymanie dziecka. Zasadniczym kryterium jest zaś poziom dochodów rodziny, w tym także rodziny rekonstruowanej.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że również Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 18/06 kwestionując kryterium stanu cywilnego rodzica, jako przesłanki uzależniającej przyznanie zaliczki alimentacyjnej dziecku wskazał, że z punktu widzenia celów tej zaliczki, jako świadczenia dla osób najbardziej potrzebujących, właściwym wskaźnikiem powinno być kryterium dochodowe. Przeniesienie pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko wyinterpretowanej na tle zaliczki alimentacyjnej, do regulacji dotyczącej zasiłku rodzinnego, prowadziłoby do nieuprawnionego ustalania prawa do tego świadczenia, jak dla osoby samotnie wychowującej dziecko, podczas gdy w rzeczywistości pozostaje ona w związku małżeńskim. W ocenie Sądu taka interpretacja sprzeciwia się celowi u.ś.r.

W ocenie Sądu wykładnia ta nie narusza art. 71 czy 18 Konstytucji, sprzeczność z którymi Trybunał Konstytucyjny zarzucił regulacji art. 3 pkt 17 w kontekście zaliczki alimentacyjnej w sprawie P 18/06, jak i w kontekście świadczeń rodzinnych w sprawie K 16/04. O ile w przypadku zaliczki alimentacyjnej zawarcie nowego związku małżeńskiego przez rodzica prowadziło do pozbawienia dziecka prawa otrzymania zaliczki, to w niniejszym przypadku takie zagrożenie nie istnieje. Zawarcie związku małżeńskiego powoduje powstanie nowej rodziny, dla której pomoc na takich samych warunkach jak dla innych rodzin przewiduje ustawa. Wnioskodawca nie jest postawiony, jak w przypadku zaliczki alimentacyjnej, przed dylematem: nie zawierać związku małżeńskiego i zachować prawo do zaliczki, czy też zawrzeć i pozbawić osobę uprawnioną tego świadczenia. W ocenie Sądu kryterium dochodowe i zaliczenie do dochodu rodziny, dochodów współmałżonka niebędącego rodzicem dziecka, nie stoi w sprzeczności z celem ustawy. Wejście do rodziny małżonka rodzica dziecka z zasady nie jest wyłącznie powodem pogorszenia sytuacji materialnej rodziny rekonstruowanej. Wskazują na to przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o majątku wspólnym ( o ile małżonkowie pozostają w ustroju wspólności ustawowej), który jest podstawą utrzymania wszystkich dzieci w rodzinie. Powstały stosunek powinowactwa może rodzić też po stronie macochy lub ojczyma obowiązek alimentacyjny opisany w art. 144 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Wobec celów regulacji u.ś.r., w świetle niebudzących wątpliwości definicji ustawowych dotyczących pojęcia rodziny i osoby samotnie wychowującej dziecko, jednakowego dla wszystkich w analogicznej sytuacji kryterium jakim jest określony poziom dochodów, w ocenie Sądu brak podstaw do uznania, że zawarcie związku małżeńskiego i pozostawanie w takim związku z osobą, która nie jest ojcem dziecka przez skarżącą nie miało żadnego wpływu na sytuację dochodową rodziny.

Pojęcie dochodu zostało z kolei zdefiniowane w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Z dokumentów znajdujących się w aktach wynika, że G.B. od 31 maja 2018 r. do 15 lipca 2018 r. nie był zatrudniony. Na podstawie umowy zlecenia z dnia 14 lipca 2018 r. zawartej z M.M. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą W. podjął zatrudnienie na okres zamknięty – od 16 lipca do 31 sierpnia 2018 r. W dniu 28 lipca 2018 r. skarżąca zawarła związek małżeński z G. B. Za miesiąc sierpień 2018 r. małżonek skarżącej uzyskał dochód w wysokości 1614, 81 zł.

Z tym samym pracodawcą małżonek skarżącej zawarł we wrześniu 2018 r. kolejną umowę zlecenia – tym razem na czas nieokreślony. Oprócz tego, także we wrześniu 2018 r. zawarł umowę o pracę w wymiarze ½ etatu z innym pracodawcą – A. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą "H.U.P. P. M. A.". Zauważyć należy, że oświadczenie skarżącej złożone w dniu 14 listopada 2018 r. w zakresie wskazania pracodawcy z tytułu umowy o pracę nie jest zgodne z treścią wspomnianych umów. Z żadnej z nich nie wynika, aby małżonka skarżącej łączył z M.M. stosunek pracy. Taka umowa łączyła go natomiast z A. M. Nie ma natomiast podstaw do kwestionowania prawdziwości pozostałej części tego oświadczenia, w tym wysokości dochodu z tytułu umowy o pracę za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.

Zauważyć przy tym trzeba, że w okolicznościach sprawy Sąd nie znajduje podstaw do doliczania do dochodu rodziny dochodów małżonka skarżącej za okres gdy nie był on jeszcze członkiem rodziny. Skład rodziny, a w konsekwencji dochód rodziny zmienił się dopiero po zawarciu związku małżeńskiego. Kwestia ta nie miała jednakże znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż i tak organy uznały ten dochód za utracony.

W tych okolicznościach i w świetle przepisów art. 3 punkty 1, 2, 2a,16 i 24 lit. c, art. 5 ust. 4b i 4c u.ś.r. oraz po sprawdzeniu obliczeń dokonanych przez organy i wobec ustalenia, że w miesiącu październiku 2018 r. dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł 1320,43 zł, co przekraczało kryterium uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego o 646,43 zł. Kontrolowane decyzje są zgodne z prawem. Jasno z nich wynika, że w tej sytuacji organy rozważyły możliwość regulacji z art. 5 ust. 3, ust. 3a, ust. 3b i ust. 3c. Ponieważ łączna kwota zasiłków rodzinnych w okresie zasiłkowym 2018/2019 wyniosła 132,33 zł, a dochód rodziny wyniósł 3 961,28 zł kryterium dochodowe w rodzinie wynosiło 2 022 zł, zaś kwota przekroczenia tego kryterium dla całej rodziny wynosiła 1 939,28 zł.

Wobec powyższego zasiłek rodzinny nie mógł być przyznany. W konsekwencji także brak było podstaw do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego. Organy klarownie przedstawiły zarówno wszystkie wyliczenia, jak i przytoczyły treść stosowanych w sprawie przepisów, z których wynikało uzasadnienie negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia.

Ponieważ Sąd nie stwierdził którejkolwiek z podstaw do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na jej przedmiot i zagrożenie związane z pandemią, została zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 21 maja 2020 r. skierowana do takiego rozpoznania na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa... (...) (Dz.U. 2020 r. poz. 875).