Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 724/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1 i 4,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 29 ust. 1,
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 7, art. 77 par. 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2014r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania

1.1. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w K. decyzją z dnia

14 lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika

Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia 29 maja 2014 r.

nr [...] ustalającej D. O. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości

49 547,80 zł, uzyskanych na mocy decyzji wydanej przez Kierownika

Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia 19 maja 2006 r.

nr [...], powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie wniosku D. O., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. 19 maja 2006 r. decyzją nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na 2005 r. w łącznej kwocie

49 547,80 zł, na którą składały się: jednolita płatność obszarowa (21 973,50 zł) oraz uzupełniająca płatność obszarowa (27 574,30 zł). Przyznane płatności zostały zrealizowane na rachunek bankowy strony w dniu 17 maja 2006 r. Na wezwanie organu w dniu 3 sierpnia 2006 r. beneficjent oświadczył, że działka nr 384 była uprawiana w 2005 r. przez innego rolnika. W związku z tym postanowieniem z dnia 18 października 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania D. O. przedmiotowych płatności. W dniach 2 - 18 kwietnia 2007 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu w gospodarstwie rolnym D. O., która wykazała na części kontrolowanych działek rolnych deklarowanych przez niego w 2005 r. do płatności bezpośrednich, nieprawidłowości.

Decyzją z dnia 19 maja 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. uchylił decyzję z dnia 19 maja 2006 r.

nr 0235-2005-000012299 i odmówił wnioskodawcy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 oraz nałożył na producenta sankcję. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją z dnia 13 sierpnia 2009 r.

nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. i nałożonych sankcji oraz odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej na 2005 r. i nałożył sankcje oraz odmówił przyznania uzupełniającej obszarowej do powierzchni innych roślin i nałożył sankcje. W wyniku rozpoznania skargi od ww. decyzji wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 545/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny

w K. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 210/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. od wyroku WSA w K..

1.3. W dniu 10 lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji

z naruszeniem prawa i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005.

1.4. W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr 9013- 00000029056/13 uchylił decyzję z dnia 10 lipca 2013 r. w całości oraz stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr 0235-2005-000012299 z dnia 19 maja 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa, ale nie może podlegać uchyleniu ze względu na to, że od dnia jej doręczenia stronie, upłynął okres dłuższy niż 5 lat. Strona nie wnosiła od powyższej decyzji skargi i stała się ona ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że szczegółowe warunki i tryb udzielania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 określają przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6 poz. 40,

ze zm.) wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi oraz szczegółowo wymienionymi przepisami unijnymi. Jednocześnie organ powołał przepisy ww. regulacji określające warunki uzyskania płatności, a także konsekwencje stwierdzenia zawyżenia deklaracji powierzchni użytkowanej rolniczo (tj. zmniejszenie lub wykluczenie płatności z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia Komisji

nr 796/2004).

Organ ustalił, że wyniki kontroli przeprowadzonej na miejscu w 2007 r. podważyły oświadczenie strony, bowiem na zadeklarowanej powierzchni stwierdzono las, który bez wątpienia również występował na obszarze działek rolnych zgłoszonych do płatności na 2005 r. Organ stwierdził więc, że producent rolny zgłosił do płatności powierzchnie nie uprawnione pomimo tego, iż oświadczył, że zna warunki kwalifikowalności działek do płatności oraz w odpowiedzi na wezwanie podtrzymał deklarację z wniosku. Organ wymienił szczegółowo stwierdzone nieprawidłowości w działkach rolnych deklarowanych przez stronę do płatności bezpośrednich na rok 2005. Podsumowując wskazał, że powierzchnia kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej oraz do uzupełniającej wynosiła 81,05 ha przy deklarowanej powierzchni 120,40 ha, a zawyżenie powierzchni deklarowanej przez stronę wynosiło 39,35 ha. W związku z powyższym jednolita i uzupełniająca płatność obszarowa w niniejszej sprawie powinny zostać odmówione. Z tych względów organ stwierdził, że płatności zrealizowane na rachunek bankowy D. O. w dniu 17 maja 2006 r. stanowią kwotę nienależnie wypłaconą.

1.5. Organ wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t.44, str. 242, ze zm.) dalej "rozporządzenie Komisji nr 796/2004", zaistniała konieczność ustalenia w niniejszej sprawie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich na rok 2005. Zawiadomieniem z dnia 27 marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych D. O. W dniu 29 marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił tę kwotę na 49 547,80 zł.

1.6. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy wskazał, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K.

z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr [...] została wydana na podstawie art. 151 § 2 K.p.a. Możliwość uchylenia decyzji przewidziana w art. 146 § 1 K.p.a. upłynęła w dniu 22 maja 2011 r., gdyż decyzja o przyznaniu stronie przedmiotowych płatności została doręczona stronie w dniu 22 maja 2006 r.

1.7. Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W ocenie organu w sprawie nie ma zastosowania czteroletni termin z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, którego zastosowanie jest uzależnione od dobrej wiary beneficjenta.

W rozpatrywanej sprawie dobra wiara strony nie wynika z dokumentacji dostępnej organowi. D. O. był świadomy podstawowej zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych tzn. że płatności przysługują użytkownikom działek rolnych, a nie ich właścicielom oraz wyłącznie do gruntów wykorzystywanych w celu rolniczym, a tereny zalesione nie stanowią łąk ani traw na gruntach ornych. Strona składając wniosek o przyznanie płatności podpisała oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania płatności. W związku

z powyższym w stosunku do pobranych przez stronę i przypadających do zwrotu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zastosowanie ma dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od daty wypłaty, który to okres jeszcze nie minął.

1.8. Organ podzielił stanowisko sądów administracyjnych, że zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadą z uwagi na upływ terminu z art. 146 § 1 k.p.a., nie oznacza sanacji takiej decyzji, która jest decyzją nieprawidłową. Możliwe jest więc wszczęcie

i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Środki pobrane na skutek wydania nieprawidłowej decyzji należy uznać za nienależne i powinny zostać zwrócone na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z póżn. zm.; dalej: "ustawa o Agencji"). Na potwierdzenie swojego stanowiska organ powołał wyrok NSA.

1.9. Organ podniósł, że przedmiotem rozważań w niniejszej decyzji

nie mogło być postępowanie, w wyniku którego stwierdzono o wydaniu

z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.

nr 0235-2005-000012299 z dnia 19 maja 2006 r. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych

i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia czy przyznane ww. decyzją płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem. Niniejsze postępowanie jest już tylko następstwem stwierdzenia, że płatności na 2005 r. nie były należne bo przyznanie ich nastąpiło z naruszeniem prawa, zaś przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia

23 sierpnia 2013 r., stwierdzająca wydanie decyzji nr 0235-2005-000012299

z naruszeniem prawa, nie była przez skarżącego kwestionowana. Brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sprawie przyznania tych płatności nie stanowi zatem podstawy do umorzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych. Argumenty strony zawarte w odwołaniu odnoszą się wyłącznie do faktu, że decyzja w sprawie przyznania jej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, natomiast pomija fakt, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczne rozstrzygnięcie ww. decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia 23 sierpnia 2013 r. Niepodważalny jest natomiast fakt otrzymania przez stronę w dniu 17 maja 2006 r. przedmiotowych płatności oraz fakt przedeklarowania powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo o 48,45%. Organ podkreślił, że sprawa przyznania D. O. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych została już ostatecznie zakończona stwierdzeniem, że przyznanie przedmiotowych płatności nastąpiło z naruszeniem prawa, sprawa ta nie może być rozpatrywana w odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia 29 maja 2014 r., która nie była jeszcze przedmiotem rozważań WSA w K. i dlatego bezzasadny jest zarzut autora odwołania o niezastosowaniu się organu do wyroku sądowego, który wiąże organy ARiMR w odrębnym postępowaniu.

1.10. Organ wskazał także, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania

art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 oraz art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

(Dz.U. nr 35 poz. 217). Płatności nie zostały bowiem dokonane na skutek pomyłki ARiMR oraz są wyższe od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006.

1.11. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. przedstawił ponadto szczegółowo regulacje prawne stanowiące podstawę dla obliczenia i pobrania od beneficjenta odsetek od ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności.

2. Skarga do Sądu

2.1. Na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. D. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. i zarzucił naruszenie:

- art. 29 ust. 1, 2, 8 ustawy o Agencji poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji oraz ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych uzyskanych na mocy decyzji z dnia 19 maja 2006 r., w sytuacji gdy decyzja ta nie została uchylona i skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego;

- art. 73 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 poprzez niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie na podstawie tych przepisów o zwrocie nienależnie pobranych płatności w sytuacji, gdy decyzja o przyznaniu płatności z 19 maja 2006 r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego;

- art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 poprzez nie zastosowanie

i ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w sytuacji gdy nastąpił błąd dotyczący elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a oraz art. 80 K.p.a. polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na dowolnej jego ocenie, a tym samym niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego, które to naruszenie przepisów miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, gdyż :

- zarówno organ I jak i II instancji nie ustalił, czy decyzja o przyznaniu płatności

z 19 maja 2006 r. została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, dokonując tym samym błędnych ustaleń faktycznych i przyjmując, że kwota 49 547,80 zł stanowi płatność pobraną nienależnie w sytuacji, gdy ww. decyzja z 19 maja 2006 r. nie została uchylona i wyeliminowana z obrotu prawnego,

- organ I instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych przyjmując, że działki T, BE, BI o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji były dotknięte kodem nieprawidłowości DR 10 w sytuacji, gdy nie sposób przyjąć, ze stan tych działek na datę 30 czerwca 2003 i 2005 wykluczał je w całości z płatności, czego organ II instancji nie wziął pod uwagę w niniejszej sprawie.

Skarżący jednocześnie wniósł o dołączenie akt sprawy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...]

i dopuszczenie dowodu z dokumentów, tj: decyzji z 23 czerwca 2013 r.

nr [...] oraz ze znajdujących się w aktach zdjęć nr [...] przedstawiających działkę T, z którego wynika, że las znajduje się jedynie na części działki, zdjęcia nr [...], które przedstawiają grunty niezalesione, zdjęcie [...]

i [...] działki [...] gdzie w przeważającej mierze na działkach tych znajduje się pole, natomiast las widoczny jest w tle, na okoliczność błędu w ustaleniach faktycznych. W związku z przedstawionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

2.2. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotem badania

w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący powołał wyroku NSA. Skarżący zarzucił, że w niniejszej sprawie organ nie rozpatrzył czy decyzja o przyznaniu płatności została skutecznie wyeliminowana

z obrotu prawnego, tylko powielił stanowisko przedstawione przez organ I instancji

i wydając decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie wziął pod uwagę tego, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z 23 sierpnia 2013 r. stwierdził, że decyzja z 19 maja 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa, ale nie może podlegać uchyleniu ze względu na to, iż od dnia jej doręczenia stronie upłynął okres dłuższy niż 5 lat.

2.3. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 73 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 skarżący wskazał na niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie

w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja o przyznaniu płatności

z 19 maja 2006 r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego przez co organ naruszył również art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., bowiem nie rozpatrzył w wyczerpujący sposób materiału dowodowego i dokonał dowolnej jego oceny, a tym samym nie wyjaśnił w sposób dokładny stanu faktycznego, które to naruszenie przepisów miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, gdyż organ

II instancji nie ustali, czy decyzja o przyznaniu płatności bezpośrednich z 19 maja 2006 r. została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.

2.4. Skarżący podniósł, że stosownie do art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji 796/2004 jeżeli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje jedynie wtedy, gdy o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Mając powyższe na uwadze oraz wyrok WSA w K. z dnia 27 listopada 2009 r.

sygn. akt II SA/Ke 545/09, z którego wynika, że stan działek T, BE, BI na datę

30 czerwca 2003 i 2005 r. nie pozwala na jednoznaczne wykluczenie ich w całości

z płatności, jak również to, że płatność została przyznana w 2006 r., a decyzja

z 29 maja 2014 r. o ustaleniu nienależnie pobranych płatności doręczona skarżącemu została w dniu 2 czerwca 2014 r. w ocenie skarżącego należy stwierdzić, że nie powstaje obowiązek zwrotu z uwagi na upływ czasu większego niż okres 12 miesięcy. Dodatkowo organ I instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie bowiem, jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, działki od A do CH, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, były dotknięte kodem nieprawidłowości DR 10 w sytuacji gdy nie sposób przyjąć, że stan działek T, BE BI na 30 czerwca 2003 r. i 2005 r. wykluczał je w całości

z płatności.

Zgodnie z wytycznymi WSA w K. zawartymi w ww. wyroku, organ orzekając w warunkach wznowienia postępowania winien dokładnie wyjaśnić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, bowiem jak wynika

z uzasadnienia wyroku, analiza dowodów budzi wątpliwości w zakresie prawidłowości ustaleń organu co do działek oznaczonych literami T, BE, BI, gdyż dołączone protokoły kontroli zdjęcia tych działek nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, dlaczego organy obu instancji przyjęły, że stanowią w całości grunty zalesione, a co za tym idzie podlegają wykluczeniu z płatności. Ze zdjęć nr 518-521 przedstawiających działkę T wynika, że las znajduje się jedynie na części działki, zdjęcia 518 i 519 przedstawiają grunty niezalesione. Analogiczna sytuacja jest

w przypadku działki BE, a jeśli chodzi o działkę BI zdjęcie 468 i 469, to

w przeważającej mierze na działce tej znajduje się pole, natomiast las widoczny jest w tle. W ocenie skarżącego organ administracyjny nie wykonał wytycznych WSA

w K.. Mimo nie wykonania ww. wytycznych organ administracji wydając decyzję w dniu 29 maja 2014 r. nr [...] w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, iż działki T, BE, BI, były dotknięte kodem nieprawidłowości DR 10, gdyż w czasie kontroli stwierdzono, że działki te nie były użytkowane na dzień 30 czerwca 2003 r. i na tej podstawie zostały wykluczone z płatności, co w ocenie skarżącego skutkowało naruszeniem przez organ I instancji art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

2.5. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. skarżący cofnął wniosek dowodowy zawarty w skardze.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy czym należy też wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając za niewadliwe.

3.2. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w której ustalono skarżącemu wysokość nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w łącznej wysokości 49 547,80 zł. W związku z powyższym kontrola sądowa ograniczała się do postępowania prowadzonego w tym właśnie przedmiocie, czyli w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Przedmiotem rozważań Sądu nie mogła być więc legalność ostatecznej i prawomocnej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr [...], w której na podstawie art. 151 § 2 Kpa stwierdzono, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia 19 maja 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa, ale nie może podlegać uchyleniu ze względu na to, że od dnia jej doręczenia stronie, upłynął okres dłuższy niż 5 lat. Postępowanie administracyjne zakończone tą decyzją było odrębne od niniejszego postępowania, oparte na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało do weryfikacji prawidłowości decyzji ostatecznej, na mocy której wypłacono stronie środki pieniężne na podstawie wniosku, w którym zadeklarowano do płatności bezpośrednich na rok 2005 obszar większy niż ten, do którego one faktycznie przysługiwały.

Poddane obecnej kontroli Sądu jest więc postępowanie będące implikacją stwierdzenia, że płatności z tytułu JPO i UPO na rok 2005 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Podkreślić przy tym należy, że decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 23 sierpnia 2013 r., będąca podstawą ustalenia, że przyznane skarżącemu płatności za rok 2005 wypłacone zostały nienależnie, stała się ostateczna i prawomocna, gdyż strona, mimo stosownego pouczenia, nie skorzystała z uprawnienia do wniesienia skargi. W konsekwencji skarżący nie może skutecznie w niniejszym postępowaniu podnosić argumentów przeciwko zasadności tej decyzji, również w kontekście wypełnienia wytycznych zawartych w wyroku WSA w K. o sygn. akt II SA/Ke 545/09.

Sąd podziela przy tym prawidłowość poglądu eksponowanego przez organ, a znajdującego również oparcie m.in. w przywołanym orzecznictwie sądów administracyjnych, że pomimo braku możliwości wyeliminowania z obrotu ostatecznej decyzji z uwagi na upływ 5-cio letniego terminu, to stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) daje podstawę dla wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Za niezasadne uznać więc należy zarzuty skargi opierające się na twierdzeniu, że jedynie uchylenie decyzji przyznającej płatności daje podstawę dla ustalenia nienależnie pobranych świadczeń.

3.3. Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., s. 18), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych (ust. 3).

Tryb odzyskiwania nienależnie wypłaconych środków reguluje art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.), zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

3.4. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ww. ustawy jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej, której legalność została podważona.

3.5. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że na rachunek skarżącej zostały wypłacone środki pieniężne z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, tj. pochodzące z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR w kwocie 49 547,80 zł, na podstawie decyzji Kierownika

Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia 19 maja 2006 r. nr [...]. Z kolei ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia 19 maja 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa. Nie ulega zatem wątpliwości, że pobrane przez skarżącego środki pieniężne należy uznać za nienależne, a organ zobowiązany był wydać decyzję, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

3.6. Organ prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki zastosowania art. 73 ust. 4 lub 5 rozporządzenia nr 796/2004 (oraz art.40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – pkt 1.8.). Zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Pomyłka organu może zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada bowiem występujący o taką płatność rolnik. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom K.p.a., nie jest możliwa. Uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą za to sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. II GSK 609/09 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W oparciu o ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z 23 sierpnia 2013 r. (pkt 1.4.) organ prawidłowo ustalił, że powierzchnia działek zgłoszonych przez D. O. do płatności do gruntów rolnych na rok 2005 znacząco (o 48,45%) przekraczała powierzchnię kwalifikującą się do płatności. Składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2005 skarżący oświadczył na piśmie, że znane mu są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (również w odpowiedzi na wezwanie organu potrzymał deklarację z wniosku). Powinien natomiast zadeklarować wyłącznie grunty kwalifikujące się do płatności.

W ocenie Sądu, trudno w tej sytuacji mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika co do powierzchni gruntów kwalifikujących się do płatności. Tym samym, stwierdzenie braku pomyłki organu czyni bezprzedmiotowym ocenę zaistniałej sytuacji w kontekście możliwości wykrycia błędu przez rolnika, w tym błędu dotyczącego elementów stanu faktycznego, a w konsekwencji konieczność respektowania 12 miesięcznego terminu o którym mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004.

3.7. Wbrew zarzutom skargi organ trafnie (pkt 1.5.) wskazał również, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Zgodnie z jego treścią zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Podzielić należy w tym miejscu ocenę organu odwoławczego, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do przyjęcia w niniejszym przypadku dobrej wiary, o jakiej wyżej mowa, gdyż obszar kwalifikujący się do płatności był zawyżony aż o 48,45% w stosunku do obszaru zadeklarowanego we wniosku. Należało więc przyjąć, że dla legalności zaskarżonej decyzji okres między datą płatności, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności musiał być nie dłuższy niż 10 lat. Ten warunek w niniejszej sprawie niewątpliwie został spełniony.

3.8. Odnosząc się do zarzutów skargi o naruszeniu przepisów postępowania stwierdzić trzeba – mając na uwadze zawartość akt administracyjnych - że orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, rozpatrując w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny tego materiału wskazanych w art. 80 K.p.a. Wbrew zarzutom skargi organ nie ustalał, że decyzja o przyznaniu płatności została uchylona, a stwierdził za decyzją z 23 sierpnia 2013 r., że została wydana z naruszeniem prawa. Nie znajduje również potwierdzenia jakoby w zaskarżonej decyzji organ zastosował kod DR 10 dla działek rolnych T, BE oraz BI.

3.9. Tym samym, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

3.10. W związku z tym, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.