Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1559/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 183 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7 i 77 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 1 i 2, art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 3 pkt 1 lit. a i b
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f, art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1, art. 42a ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt2, art. 41 ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 144 poz 930
law: Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1058/16 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 1058/16, oddalił skargę A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie prawnym i faktycznym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił przyznania A. T. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawczyni nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U z 2016 r., poz. 195 – określanej dalej jako u.p.p.w.d.) Zgodnie z tym przepisem świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny o przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W jej przypadku dochód wynosił [...] zł.

W odwołaniu od decyzji A. T. wskazała na błędne zaliczenie do dochodów za 2014 r. kwoty otrzymanej z tytułu nagrody. Było to bowiem jednorazowe wynagrodzenie, nie otrzymała jej w następnych latach. Zdaniem odwołującej do dochodu należało zaliczyć kwoty z tytułu wynagrodzenia w kwocie [...] złotych, alimentów w wysokości [...] złotych i okazjonalnego najmu mieszkania – [...] złotych.

Utrzymując powyższe rozstrzygnięcie opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wskazało, iż obliczenie dochodu było prawidłowe. Zgodnie z art. 2 pkt 1 i 2 u.p.p.w.d. dochodem jest dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś dochodem członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalono prawo do świadczenia wychowawczego. W pierwszym okresie wypłaty świadczenia, który stosownie do art. 48 ust.1 u.p.p.w.d. rozpoczyna się z dniem wejścia jej w życie, tj. 1 kwietnia 2016 r. i kończy 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia jest rok 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodów. Organ wskazał, że w 2014 r. dochód 3 osobowej rodziny odwołującej wyniósł [...] zł. Z tej kwoty [...] zł to dochód wykazany w zeznaniu podatkowym PIT – 37 za rok 2014, [...] złotych z tytułu najmu lokalu i [...] złotych z tytułu alimentów. Po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne - [...] zł oraz należnego podatku dochodowego w kwocie [...] zł dochód rodziny wyniósł [...] zł, co daje kwotę [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Kolegium nie zgodziło się, aby przy obliczaniu dochodu nie uwzględniać kwoty otrzymanej nagrody. Jest to bowiem dochód w rozumieniu art. 3c ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie może też zostać uznany za dochód utracony, nie jest spowodowany utratą zatrudnienia, ani innymi okolicznościami, które zgodnie z art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. stanowią dochód utracony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. T. zarzuciła powyższej decyzji Kolegium naruszenie art. 138 § 1 pkt , art. 7, art. 77 ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., a tym samym uniemożliwienie jej nabycie prawa do świadczenia wychowawczego, domagając się zmiany decyzji i zasądzenia należnego świadczenia wraz z odsetkami na wskazany rachunek bankowy. Skarżąca stwierdziła, że organy dokonały analizy jej dochodów wyłącznie w oparciu o rok 2014, nie uwzględniając wszystkich zmian jakie zaszły do chwili obecnej oraz trwałej utraty dochodu poniesionego w 2014 r. z tytułu zbycia papierów wartościowych w wysokości [...] zł i [...] zł w 2015 r., który przekłada się na kolejne lata (dochód na podstawie art. 30b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) oraz utraty i ubytku pewnych źródeł utrzymania. Skarżąca przyznała, że w 2014 r. otrzymała nagrodę w kwocie [...] zł, której składnikami są nagrody przedmiotowe, bony zakupowe i karty upominkowe, jednak było to wynagrodzenie jednorazowe, ponieważ w latach następnych jej nie otrzymała. W mniemaniu skarżącej oznacza to dochód utracony. Jest to ponadto przychód z innego źródła, o jakim stanowi art. 20 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Zaznaczyła, że nie udało się jej odrobić także utraty dochodu z tytułu zbycia papierów wartościowych. Zatem również ten dochód należy uznać za utracony w sposób faktyczny i bezpowrotny. W jej ocenie za dochód należy uznać dochód wykazany w PIT 37 - [...] zł, dochód z tytułu najmu – [...] zł i [...] zł z tytułu alimentów, pomniejszone o należne składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i podatek dochodowy i dochód utracony z tytułu zbycia papierów wartościowych w kwocie [...] zł. Przy takim wyliczeniu dochód rodziny w 2014 r. wynosił [...] zł, co w przeliczeniu na członka rodziny wynosi [...] zł miesięcznie. Oznacza to, że kryterium dochodowe zostało zachowane i świadczenie jej przysługuje. Swoje stanowisko skarżąca powtórzyła w piśmie z 16 stycznia 2017 r., wskazując, że nagrody nie powinny zostać zaliczone do dochodu, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (III SA/Kr 162/15). Podkreśliła, że jej jedynymi dochodami są alimenty, wynagrodzenie za pracę i kwoty z tytułu najmu lokalu. W rodzinie tylko ona pracuje, małżonek jest bezrobotny. Ponownie przedstawiła, jej zdaniem właściwy sposób obliczenia dochodu, tym razem bez wykazywania dochodu utraconego z tytułu sprzedaży papierów wartościowych, ale bez uwzględnienia otrzymanej nagrody w 2014 r. Łącznie tak obliczony dochód rodziny wyniósł [...] zł , co dało [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie. Ponownie stwierdzono, że otrzymana nagroda stanowiła dochód skarżącej, który nie może zostać uznany za utracony. Zwrócono ponadto uwagę, że dochód ustalono na podstawie złożonych zeznań podatkowych i informacjach o uzyskanych dochodach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę A. T. wspomnianym na wstępie wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r. stwierdził, iż argumentacja skargi nie podważa trafności stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Z tym, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016 r.) do dnia 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tego świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 u.p.p.w.d.). Dochód ustalany jest przy tym z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 u.p.p.w.d.). Stosownie natomiast do art. 2 ust. 1 u.p.p.w.d. za dochód rozumie się dochód w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 114 – określanej dalej jako u.ś.r.). Z kolei art. 3 ust. 1 tej u.ś.r. stanowi, że za dochód, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, uważa się a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm. – określanej dalej jako u.p.d.o.f.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych szczegółowo wymienione w tym przepisie. Art. 27 u.p.d.o.f. odnosi się do podstawy opodatkowania, którą zgodnie z art. 26 ust.1 z zastrzeżeniem art. 29-30c, art. 30e i art. 30f, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art 24 ust. 1, 2, 3b-3e, 4-4e i 6 lub art. 24b ust. 1 i 2, lub art. 25, po odliczeniu kwot wskazanych w tym przepisie. Art. 9 ust. 1 tej u.p.d.o.f. stanowi, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Ze wspomnianych przepisów nie wynika, aby za dochód nie została uznana, obok wynagrodzenia, także kwota uzyskanej nagrody, z tytułu jak określa skarżąca, wiedzy, umiejętności i szczęścia.

Ponadto Sąd wskazał, iż art. 3 ust.1 lit. b u.ś.r. wprost stanowi, że dochodem jest także deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Wobec powyższego uznał zarzut podnoszony w skardze za całkowicie bezpodstawny.

Sąd I instancji podał, że odesłanie w art. 3 ust.1 u.ś.r. do art. 30b u.p.d.o.f. nakazuje za dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać również dochód uzyskany z tytuły zbycia akcji, obliczonego zgodnie z art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f., czego jednak skarżąca nie ujawniła w czasie składania wniosku o przyznanie świadczenia. Równie bezzasadne jest w ocenie Sądu żądanie uznania kwot uzyskanych z tytułu zbycia akcji oraz uzyskanej nagrody za dochód utracony.

Następnie Sąd I instancji przytoczył definicję utraty dochodu wynikającą z art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. i stwierdził, że skoro ustawa posługuje się legalną definicją pojęcia utraconego dochodu wykluczona jest w tym zakresie jakakolwiek uznaniowość organów. Treść tego przepisu nie pozostawia żadnej wątpliwości, że podane przez skarżącą kwoty dochodu żadną miarą nie mogą zostać uznane za utracone, nie podlegające uwzględnieniu przy ustaleniu dochodu uprawniającego do uzyskania świadczenia wychowawczego. Trafnie w tej sytuacji organy uznały, że dochód skarżącej za rok 2014 obejmuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł, nagrody z tytułu udziału w konkursach – [...] zł, alimenty w wysokości [...] zł i [...] zł z tytułu okazjonalnego najmu lokalu mieszkalnego (nieuznanego za działalność gospodarczą ). Po odliczeniu należnych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego – [...] zł, ubezpieczenia zdrowotnego – [...] zł i podatku dochodowego od osób fizycznych – [...] zł, których zresztą nie kwestionowano, dało to kwotę [...] zł, miesięcznie – [...] i [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Skoro zatem skarżąca nie spełniła kryterium dochodowego ustalonego w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., odmowa przyznania świadczenia wychowawczego jest usprawiedliwiona.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm. – określanej dalej jako "p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Lublinie wywiodła A. T., która zaskarżyła go w całości, zarzucając :

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - obrazę przepisu art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i b u.ś.r., przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uzyskane przez skarżącą świadczenia w postaci nagród z tytułu udziału w konkursach stanowią dochód w rozumieniu tych przepisów;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji Kolegium i oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organy stanu faktycznego w sprawie i zaliczenie dochodu z nagród do dochodów rodziny, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem dochodu rodziny za rok 2014, tj. rok poprzedzający okres zasiłkowy, a tym samym błędne wyliczenie miesięcznego dochodu, od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca kasacyjnie wskazała, iż interpretacja pojęcia "dochód" dokonana przez Sąd I instancji jest błędna, bowiem dochód z tytułu nagród nie mieści się katalogu dochodów, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a-c u.ś.r. Zdaniem strony do dochodu rodziny stanowiącego podstawę wyliczenia świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko nie należy wliczać dochodu uzyskanego z tytułu wygranych w konkursach nagród bowiem dochód ten podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w 30 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f., a zatem zryczałtowanym podatkiem dochodowym według stawki podatkowej 10 %. Zatem skoro dochód ten nie podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, to nie powinien być wliczany do dochodu rodziny skarżącej uzyskanego w 2014 r. W konsekwencji błędnej wykładni art. 3 ust. 1 u.ś.r. uwzględniony został jako dochód skarżącej kwota [...] zł z tytułu nagród w konkursach.

Ponadto, skarżąca podkreśliła, iż wskazywany przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r. odnosi się do przychodów (dochodów) uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej, które opodatkowane są na zasadach określonych w innym akcie prawnym, a mianowicie w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2016 r., poz. 2180 ze zm. – określanej dalej jako u.z.p.d.), która swoim zakresem przedmiotowym nie obejmuje przychodów (dochodów) z tytułu nagród (art. 1 u.z.p.d.). Zatem przychód uzyskany z tego tytułu przez skarżącą w wysokości [...] zł jako odrębna kategoria przychodów wyłączony jest spod zakresu działania tej ustawy. Zatem nie mieści się również w pojęciu dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie kluczowe znaczenie należy przypisać ustaleniu przez organ rzeczywistego charakteru otrzymanej przez skarżącą nagrody. Nie jest zatem możliwe uogólnianie, którego dokonało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji polegające na przyjęciu, że dochód uzyskany przez skarżącą z tego tytułu należy uznać za dochód w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.ś.r. tylko z tego względu, że został on wykazany w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-37 za rok 2014. Wykładnia tego przepisu w ocenie strony nie pozwala na takie rozumienie zawartych w nim norm prawnych. Przepis ten bowiem nakazuje uznać za dochód jedynie przychody, które podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30 b, 30 c, 30 e i 30 f u.p.d.o.f. Za błędne należy zatem uznać zaliczanie do dochodu rodziny tych przychodów, które co prawda nie podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych w tym przepisie, ale zostały do nich zaliczone i opodatkowane według tych zasad. Zatem jeśli dany przychód nie znajduje się w katalogu, o którym mowa w tym przepisie to nie może być uwzględniony przy ustalaniu dochodu rodziny. Skarżąca złożyła przed organem I instancji wyjaśnienia co do charakteru tych nagród, ponadto wykazanie tej kwoty w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-37 nie powoduje automatycznej zmiany zasad opodatkowania przychodu z takiego źródła. Skoro ustawodawca wyłączył z zakresu stosowania ustawy dochody podlegające opodatkowaniu według zasad określonych w art. 30 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f. to brak jest podstaw prawnych do uwzględniania takiego dochodu w dochodzie rodziny.

Reasumując strona stwierdziła, że rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w dużej mierze opiera się na wadliwie ustalonym stanie faktycznym. Skarżąca przedstawiła dokumenty, wykazujące jej dochody za rok 2014, które były podstawą do dokonywania rozliczeń z organem podatkowym. Organy nie przedstawiły dostatecznych wyjaśnień dlaczego uznają argumentację skarżącej, dotyczącą nieuwzględniania dochodu z tytułu nagród za błędną. Nie przeprowadziły również żadnych dodatkowych dowodów zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. charakteru dochodu z tytułu nagród. Tymczasem na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organy są zobligowane do podjęcia wszelkich możliwych działań zmierzających do zebrania i całościowego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych.

Istota sporu, na którym koncentrują się również zarzuty skargi kasacyjnej, sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do rozstrzygnięcia kwestii czy organy rozpoznające wniosek o przyznanie skarżącej świadczenia wychowawczego, uprawnione były do zaliczenia do jej dochodów za 2014 r. dochodu z tytułu udziału w konkursach w wysokości [...] zł.

U.p.p.w.d. nie zawiera własnej definicji dochodu, lecz odsyła do pojęcia dochodu jakim posługuje się u.ś.r ( art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.). W kontrowanej sprawie istotne znaczenie ma przywołany w skardze kasacyjnej art. 3 pkt 1 lit a) i b) u.ś.r. stanowiący, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f u.p.d.o.f. pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Rację ma skarżąca, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f. od dochodów (przychodów) z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 6, 6a i 68 pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% wygranej lub nagrody. Trafnie również skarżącą wywodzi, iż przychód z tego tytułu opodatkowany powyższym zryczałtowanym podatkiem nie podlega wliczeniu do dochodu, który ma decydujące znaczenie przy określeniu uprawnienia do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. Przepis art. 30 u.p.d.o.f. nie został bowiem wymieniony w art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istotne jest bowiem z punktu widzenia u.p.p.w.d. jest nie tylko źródło przychodu, ale również jego sposób opodatkowania, a mianowicie chodzi tylko o te dochody, które podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f u.p.d.o.f. (art. 3 pkt 1 lit a u.ś.r.) oraz w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ( art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r.). Przy czym wadliwie Sąd I instancji odwoływał się do możliwości wliczenia do dochodu wygranych w konkursach na podstawie art. 3 pkt 1 lit. b u.ś.r. Przepis ten bowiem odnosi się do dochodów opodatkowanych na zasadach określonych u.z.p.d. Zgodnie z art. 1 tej ustawy - w brzmieniu obowiązującym w 2014 r. - reguluje ona opodatkowanie podatkiem dochodowym niektórych przychodów (dochodów) osiąganych przez osoby fizyczne: 1) prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, 2) osiągające przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli umowy te nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej; 3) będące osobami duchownymi. Jednakże pomimo błędnego uzasadnienia w tym zakresie zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.

Podkreślić bowiem należy, iż nie każda wygrana w konkursie podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie nie można uznać za konkurs w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f. przedsięwzięcia, w którym za zwycięzcę uznaje się każdego uczestnika, który osiągnie w danym przedziale czasu określoną wartość obrotów z tytułu sprzedaży towarów oferowanych przez organizatora. Tym samym jeżeli dany podmiot organizuje akcję niespełniającą wymogów przypisanych konkursowi, to otrzymane przez uczestników wygrane nie stanowią przychodu z konkursu. Wartość nagród otrzymanych przez uczestników takiego konkursu będzie stanowić dla tych osób przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. (por. wyrok NSA z 17 października 2017 r., II FSK 2540/15).

W kontrolowanej sprawie organy administracji nie miały podstaw do tego, aby uznać, iż dochód skarżącej z tytułu jej udziału w konkursach w 2014 r. został opodatkowany na zasadach określony w art. 30 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f., skoro skarżąca ujęła ten dochód w zeznaniu podatkowym (PIT – 37), jako dochód podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 27 u.p.d.o.f, który to przepis jest wymieniony w art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. Podkreślić należy, iż ustalenie dochodu na potrzeby postępowania w przedmiocie świadczenia wychowawczego następuje na podstawie dokumentów urzędowych wydanych przez uprawnione organy albo w oświadczeniach składanych pod odpowiedzialnością karną takich jak np. zeznania podatkowe. Organy orzekające w tego rodzaju sprawach nie mogą zatem samodzielnie przeprowadzić postępowania zastępującego czynności procesowe postępowania podatkowego oraz ustalić, iż przychód podlega opodatkowaniu na odmiennych zasadach niż wynika to z postępowania podatkowego. Nie bez powodu w przypadku pierwszego okresu na jaki przyznawano świadczenie wychowawcze odwołano się do roku 2014 jako roku bazowego, jak bowiem wynika z uzasadnienia projektu ustawy (druk sejmowy nr 216/VIII kadencja) podyktowane to było faktem, że organy w kwietniu nie będą miały możliwości ustalania i weryfikowania dochodów rodzin na podstawie druków PIT, skoro organy podatkowe mają czas do weryfikacji zeznań podatkowych do sierpnia. Skoro więc organy dysponowały zeznaniem podatkowym PIT – 37 za 2014 r. do którego wliczono również dochód z tytułu wygranych w konkursach, co do którego skarżąca nie złożyła korekty, nie miały podstaw niewliczenia tych wygranych do dochodu od którego uzależniona była możliwość przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Skarżąca złożyła korektę wspomnianego zeznania podatkowego – jak wynika z oświadczenia złożonego na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – jednakże uczyniła to dopiero po zakończeniu kontrolowanego postępowania administracyjnego, a w konsekwencji okoliczność ta pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie. Sądy administracyjne orzekają bowiem na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania zaskarżonego aktu administracyjnego.

Podkreślić ponadto należy, iż sama skarżąca na etapie postępowania przed Sądem I instancji dostarczyła argumenty przemawiające za uznaniem, iż jej dochody z tytułu wygranych w konkursach nie podlegały opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f., dołączając do skargi PIT – 8C wystawiony przez organizatora konkursu. Powyższy formularz określony w § 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 listopada 2014 r. w sprawie określenia niektórych wzorów oświadczeń, deklaracji i informacji podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1634 ) służy wykazywaniu m.in przychodów z innych źródeł (art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.) na podstawie art. 42a ust.1 u.p.d.o.f.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem – w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie - osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać, z zastrzeżeniem art. 45ba ust. 4, przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Obowiązek sporządzenia informacji na formularzu PIT-8C powstaje w przypadku, gdy:

1) podmioty, o których mowa, dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1;

2) nie są to dochody przedmiotowo zwolnione od podatku;

3) od dochodów tych nie zaniechano poboru podatku na podstawie przepisów o.p.;

4) nie ma obowiązku pobrania zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego od tychże świadczeń.

(por. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, PIT. Komentarz. LEX 2015, t. 3 do art. 42a).

Oznacza to, iż sam organizator konkursu wystawiając PIT-8C uznał, że wygrana w konkursach, w których uczestniczyła skarżąca, nie jest wygraną, o której mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f., podlegającą opodatkowaniu podatkiem zryczałtowanym i nie pobrał zaliczki na podstawie art. 41 ust. 4 u.p.d.o.f., lecz wygraną stanowiącą przychód określony w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjnych uznał, iż skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw zarówno w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 lit. a u. ś.r . mającego zastosowanie w sprawie związku z odesłaniem zawartym art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. (a nie jak wskazano w skardze art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. ), jak i w zakresie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.