Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 801/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ust 1
journal: Dz.U. 2016 poz 778
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 156 ust 3 i 4
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 153, ART. 170, 171, 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 grudnia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. i R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1859/13 w sprawie ze skarg [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W. oraz M. K. i R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 października 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1829/13 oddalił skargi [...] sp. z o.o. w W. oraz M. K. i R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydent Miasta Bielska-Białej decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] ustalił wysokość jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na kwotę 3.358.350 zł i zobowiązał M. K., R. P. i W. S. jako właścicieli nieruchomości do wpłaty po jednej trzeciej ustalonej opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

Pismem z dnia 10 lutego 2006 r. Prokurator Okręgowy w Bielsku-Białej wniósł sprzeciw w stosunku do powyższej ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia [...] marca 2003 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ ten decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 marca 2007 r. sygn. akt II SA/GL 785/06 oddalił skargę na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 1418/07 uchylił wyrok wydany przez Sąd pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Następnie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/GL 253/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] września 2009 r. orzekło o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] maja 2006 r. (w przedmiocie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003 r.)

Rozpatrując ponownie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Bielska-Białej z dnia [...] sierpnia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] października 2006 r. orzekło o uchyleniu tej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Prezydent Miasta Bielska-Białej decyzją z dnia [...] września 2008 r. ponownie orzekł o ustaleniu opłaty planistycznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta Bielska-Białej ustalił dla M. K., R. P. oraz [...] S.A. jednorazową opłatę w łącznej wysokości 3.156.900 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości o numerach [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 1261/10 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2010 r. oraz decyzji organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1993/11 oddalił skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta Bielska-Białej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2012 poz. 647 z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 778 z późn. zm.; dalej jako: u.p.z.p.), ustalił wysokość jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem zmiany planu zagospodarowania przestrzennego: dla M. K. w wysokości 1.052.300 zł, dla R. P. w wysokości 1.052.300 zł i dla [...] S.A. w wysokości 1.052.300 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Rada Miejska Bielska-Białej uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. (Dz. Urz. Województwa Śląskiego z [...] r. Nr [...], poz. [...]) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] - zmieniającego miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego, ustaliła stawkę procentową opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., na 30% wzrostu wartości nieruchomości. Po wejściu w życie zmiany planu miejscowego, tj. 1 marca 2000 r., dokonanej na wniosek ówczesnych właścicieli działek, M. K., R. P. i [...] S.A. zbyli stanowiące ich własność nieruchomości oznaczone jako działki o numerach: [...], obręb [...], o łącznej powierzchni 13 ha 63 ary 19 m2. Zbycie przedmiotowych nieruchomości nastąpiło przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie uchwały w sprawie zmiany planu miejscowego, tj. w 2002 r. Wskazał, że po zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie uległo zmianie przeznaczenie działek o nr [...], w związku z tym nie nastąpił wzrost ich wartości. Natomiast nieruchomości oznaczone numerami: [...], które przed zmianą planu były częściowo przeznaczone pod zieleń ekologiczną, zostały po zmianie planu przeznaczone pod usługi handlu i miejsce obsługi podróżnych, co zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego spowodowało wzrost ich wartości. Powyższe uzasadniało ustalenie wspomnianej opłaty. Wzrost wartości nieruchomości wyniósł 10.523.000 zł, co przy zastosowaniu stawki renty planistycznej w wysokości 30% daje łączną kwotę opłaty w wysokości 3.156.900 zł. W związku z faktem, iż M. K., R. P. i [...] S.A. byli właścicielami nieruchomości w udziałach wynoszących po 1/3 części nieruchomości, ustalono dla nich wysokość jednorazowej opłaty zgodnie z posiadanymi udziałami we własności nieruchomości, tj. po 1.052.300 zł na rzecz każdego z wymienionych. Organ stwierdził również, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, kwestionowany przez strony operat szacunkowy został sporządzony prawidłowo, a zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze nastąpiła w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Od powyższej decyzji wniesiono dwa odwołania: jedno M. K. i R. P., drugie - [...] S.A.

Po rozpatrzeniu ww. odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 4 i art. 37 u.p.z.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bielska-Białej z dnia [...] lipca 2013 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., bowiem zmiana planu miejscowego weszła w życie z dniem 1 marca 2000 r. a zbycie nieruchomości nastąpiło umową sprzedaży z dnia [...] czerwca 2002 r. Postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej wszczęto przed upływem pięcioletniego okresu od dnia wejścia w życie planu. Stwierdził też, że wzrost wartości nieruchomości nastąpił w związku ze zmianą planu miejscowego, która spowodowała zmianę przeznaczenia nieruchomości. Wskazał, że wysokość tego wzrostu wartości została ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym, którego aktualność została potwierdzona umieszczeniem stosownej klauzuli przez rzeczoznawcę, który go sporządził. Dodał, że prawidłowość sporządzenia operatu była przedmiotem oceny Komisji Opiniującej Małopolskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w Krakowie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniach organ uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie, mając też na uwadze treść wydanych w niniejszej sprawie wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęły dwie skargi na powyższą decyzję.

W swojej skardze [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie :

– art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak wydania decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i umorzenia postępowania pierwszej instancji,

– art. 552 k.s.h. poprzez skierowanie decyzji do podmiotu nieistniejącego w związku z przekształceniem spółki [...] S.A. w [...] sp. z o.o.,

– art. 37 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 3 i art. 36 ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 61 § 1 i 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję ustalającą jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w postępowaniu administracyjnym wszczętym po upływie 5 lat od dnia, w którym zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stała się obowiązująca,

– art. 36 ust. 4 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten upoważnia organ do nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty planistycznej, podczas gdy z treści tego przepisu nie da się wyprowadzić takiego wniosku,

– art. 107 § 3, art. 15 i art. 127 § 1 k.p.a. poprzez pozorne a nie faktyczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji i nieprzeprowadzenie powtórnie postępowania w drugiej instancji, co pozbawiło stronę skarżącą prawa do powtórnego rozpoznania sprawy oraz uniemożliwiło dokonanie sądowej kontroli zaskarżonej decyzji,

– art. 7, art. 77 i art. 80, art. 136 k.p.a. w zw. z § 4, § 26 ust. 1, 2 i 3 oraz § 45 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego w zw. z art. 153 ust. 1 i art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez oparcie decyzji na nierzetelnym operacie i uznaniu za wiarygodny dowód z opinii Komisji Opiniującej Małopolskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych,

– art. 85 ust. 1 u.p.z.p. poprzez wydanie decyzji w oparciu o obowiązujące przepisy, podczas gdy decyzja powinna zostać wydana na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.

Mając powyższe na uwadze skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Bielska-Białej w części dotyczącej [...] S.A., ewentualnie uchylenie obu decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odrębną skargę wnieśli M. K. i R. P. Wnieśli oni o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, jednocześnie podtrzymali wszystkie dotychczasowe zarzuty stawiane operatowi szacunkowemu oraz wnieśli o przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego sporządzonego przez innego rzeczoznawcę majątkowego. Wniesiono także - w przypadku stwierdzenia przez Sąd niezgodności tego wniosku z art. 157 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, czy powołany przepis jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi jako przedwczesne i zbędne uznano powtarzanie zarzutów skargi w sposób nawiązujący do treści skarg wniesionych we wskazanych tam sprawach.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej podtrzymało stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz wniosło o ich oddalenie.

Pismem z dnia 24 września 2014 r. (uzupełnionym pismem z dnia 29 września 2014 r.) pełnomocnik M. K. i R. P. poinformował Sąd o treści postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] lutego 2014 r. sygn. akt [...] o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, wskazując jednocześnie na bezprzedmiotowość tej części zarzutów skargi. Uzupełniono również zarzuty i argumentację przemawiającą za niedopuszczalnością korzystania przez organy ze sporządzonego na potrzeby tego postępowania operatu szacunkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji przypomniał, że niniejsza sprawa była już przedmiotem orzekania sądów administracyjnych. Kontrolując zaskarżoną decyzję należało zatem uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1261/10 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1993/11 - wiążących w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.).

Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 27 maja 2011 r. rozstrzygnął już kwestię spełnienia materialnoprawnych przesłanek do ustalenia opłaty planistycznej z powodu wzrostu wartości części zbytej nieruchomości. Przesądził również kwestię braku podstaw do umorzenia postępowania w związku z upływem pięcioletniego terminu do dochodzenia roszczeń z tego tytułu. Sąd ten wskazał również, że w postępowaniu prowadzonym ponownie po stwierdzeniu nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] września 2010 r. znajdują zastosowanie przepisy ustawy obecnie obowiązującej. Stwierdził, że przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa nie mają zastosowania w sprawach dotyczących ustalenia opłaty planistycznej. Jako niezasadne uznał także zarzuty dotyczące operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania. We wskazaniach co dalszego postępowania zawarł potrzebę potwierdzenia aktualności operatu przez rzeczoznawcę zgodnie z art. 156 ust. 4 u.p.z.p. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego 2013 r. potwierdził prawidłowość tego stanowiska.

W świetle tych ustaleń Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarzuty skarg dotyczące kwestii będących przedmiotem rozważań sądów w powołanych wyżej wyrokach są niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd oddalił wniosek strony skarżącej o dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego. Wyjaśnił, że postępowanie dowodowe prowadzone na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. ma charakter wyłącznie uzupełniający a zakres kognicji sądu administracyjnego, ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu, wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy.

W dalszej kolejności, wskazując na regulację art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 i 6 u.p.z.p., Sąd przytoczył ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podał, że skarżący dokonali zbycia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o nr: [...] o łącznej powierzchni 13,6319 ha. Przed wejściem w życie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części przedmiotowe działki były przeznaczone pod zieleń ekologiczną, a po jego wejściu w życie znalazły się na terenie przeznaczonym pod usługi handlu i miejsca obsługi podróżnych. Ten fakt, w związku ze zbyciem nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan stał się obowiązujący, był podstawą do naliczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Wzrost wartości został wyliczony w operacie szacunkowym sporządzonym przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. W oparciu o uchwałę Rady Miejskiej Bielska-Białej ustalono 30% stawkę służącą do naliczania opłaty, co dało kwoty wskazane w decyzji Prezydenta Miasta Bielska-Biała.

Sąd podkreślił, że skarżący nie kwestionują faktu sprzedaży oraz ustaleń dokonanych w oparciu o zapisy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Kwestionują oni natomiast ustalenia dokonane przez biegłego w sporządzonym operacie szacunkowym - w szczególności sposób doboru nieruchomości do porównania. W ocenie skarżących uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wpłynęło na zmianę wartości zbytej przez nich nieruchomości, nadto koszty z tego tytułu powinien ponosić nabywca nieruchomości jako beneficjent ewentualnych korzyści z tego tytułu. Sporna pozostaje również kwestia, czy organ wszczął w terminie postępowanie w przedmiocie naliczenia opłaty planistycznej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że kwestia ta była przedmiotem rozstrzygnięcia tego Sądu w przywołanym już wyroku z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1261/10. Wskazano wówczas, że wyeliminowanie z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności decyzji nie niweczy skutków prawnych zawiadomienia o wszczęciu postępowania a powoduje jedynie brak rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu nie ma wątpliwości co do tego, że postępowanie zostało wszczęte w dniu 8 lipca 2002 r., tym samym zachowany został pięcioletni termin do dochodzenia roszczenia wynikającego z treści art. 36 ust. 4 u.p.z.p., określony w art. 37 ust. 3 i 4 tej ustawy.

Sąd nie podzielił zarzutu, że zaskarżona decyzja została skierowana do nieistniejącego podmiotu, przez co rażąco narusza prawo. Wskazał, że w dniu [...] czerwca 2013 r. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy [...] S.A. podjęło uchwałę o przekształceniu się w [...] sp. z o.o., która to spółka w dniu [...] września 2013 r. została wpisana do rejestru. Nastąpiło to przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu spółek handlowych pozwalają przyjąć, że istnieje tu tożsamość podmiotu przekształconego i przekształcanego, a jedynie zmienia się forma prawna tego podmiotu. Zgodnie bowiem z art. 553 k.s.h. spółce przekształconej przysługują wszelkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Stwierdził zatem, że decyzja administracyjna wydana na rzecz spółki przekształcanej będzie przysługiwała spółce także po przekształceniu.

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut dotyczący naruszenia art. 36 ust. 4 u.p.z.p. i przyjęta w skardze jego wykładnia. Stwierdził, że powyższy przepis należy rozumieć w ten sposób, że obciążenie opłatą dotyczy każdej osoby, która zbyła nieruchomość. Dlatego nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że opłatą z tego tytułu należało obciążyć nabywcę nieruchomości jako beneficjenta korzyści wynikających ze zmiany planu zagospodarowania przestrzennego.

Jako nietrafne uznał dalej zarzuty dotyczące operatu szacunkowego stanowiącego podstawę naliczenia opłaty planistycznej. Sąd pierwszej instancji miał na uwadze stanowisko wyrażone w wydanych w sprawie wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Przyjęty operat szacunkowy zgodnie z zaleceniem orzekającego wcześniej Sądu został zaktualizowany poprzez umieszczenie stosownej klauzuli przez rzeczoznawcę, który go sporządził.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 85 ust. 1 u.p.z.p. (nakazującego stosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy przepisów dotychczasowych) Sąd wskazał, że w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej rozpatrzenie sprawy winno nastąpić na podstawie ustawy obecnie obowiązującej, a nie - jak sugerują skarżący - na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.

Sąd nie podzielił także stanowiska, że po wydaniu przywołanych wcześniej wyroków w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego, który uzasadniałby zmianę przyjętego stanowiska, iż w sprawie o ustalenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie znajdują zastosowania przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

Sąd wyjaśnił, że nie dopatrzył się podstawy prawnej do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, o co wnioskowali M. K. i R. P. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do ferowania zarzutu o niezgodności art. 157 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Za niezasadne uznał ponadto zarzuty obu skarg pod adresem rzeczoznawcy majątkowego J. K. Podkreślił, że operat ten był przedmiotem opinii Komisji Opiniującej Małopolskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych, przeprowadzonej w trybie art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Sądu w tej sytuacji nie można zarzucić organom administracji dowolności działania, jeśli podzieliły one pogląd o prawidłowości sporządzenia wyceny nieruchomości. Dodał, że kolejne opinie uzupełniające rzeczoznawcy miały na celu wyjaśnienie wątpliwości i zarzutów stron. Wskazał też, że rzeczoznawca w dniu 3 czerwca 2013 r. potwierdził aktualność operatu z dnia 15 października 2007 r., zaś dla potrzeb ustalenia opłaty planistycznej miarodajna jest wartość nieruchomości z daty jej zbycia. Stąd też późniejsza zmiana cen na rynku nieruchomości nie ma wpływu na ustalenie opłaty planistycznej. W konsekwencji Sąd uznał za bezpodstawne zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. z uwagi na oparcie się przez organy administracji na wycenie nieruchomości i sporządzonej przez rzeczoznawcę J. K.

W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że nastąpiła faktyczna zmiana przeznaczenia nieruchomości - zarówno w stosunku do postanowień planu, który utracił moc, jak i sposobu użytkowania nieruchomości w okresie poprzedzającym wejście w życie nowego planu, która to zmiana zgodnie z opinią biegłego spowodowała wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości. W oparciu o powyższe Sąd uznał, że organ zasadnie naliczył opłatę planistyczną.

Sąd nie stwierdził, aby w ramach prowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji. Chybione, zdaniem Sądu, są zarówno zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jak i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. K. i R. P., zaskarżając go w części, w jakiej oddalono ich skargę oraz stanowiący jej element wniosek o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania w sprawie.

Skargę kasacyjną oparli na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a. i zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

1) art. 153, art. 170, art. 171 p.p.s.a. wobec wadliwego zastosowania tych przepisów w stopniu rzutującym na wynik sprawy w następstwie błędnego odczytania prawomocnych wyroków sądów administracyjnych wydanych w tej samej materialnie sprawie, a w szczególności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II SA/GI 1261/10 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1993/11, tak w zakresie oceny prawnej, jak i wskazań co do dalszego postępowania administracyjnego w tej samej materialnie sprawie, w sytuacji, gdy prawomocny wyrok sądu administracyjnego ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z określoną skargą lub skargą kasacyjną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia danego sądu, a w szczególności w wyniku faktycznego ustalenia, jakoby tymi wyrokami została wykluczona możliwość dokonywania ponownej oceny zgodności z prawem stanowiącego kluczowy dowód w tej sprawie określonego operatu szacunkowego (wraz potwierdzeniem jego aktualności), w sytuacji, gdy:

a) przedmiotem aktualnej oceny zgodności z prawem decyzji uznanych za niewadliwe kwestionowanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 października 2014 r. miał być nie tylko sam operat szacunkowy, ale również dokonane w dniu 3 czerwca 2013 r., a więc po wydaniu wcześniejszych wyroków sądów administracyjnych, kolejne potwierdzenie aktualności danego operatu,

b) przedmiotem skarg i skarg kasacyjnych rozpoznanych ww. wyrokami sądów administracyjnych nie był zarzut naruszenia przez określone decyzje administracyjne (operat szacunkowy i jego kolejne potwierdzenie aktualności, na którym bazowały owe decyzje) § 51 oraz §§ 55 - 58 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 wrzesnia 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatów szacunkowych (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.) oraz standardów zawodowych obowiązujących w środowisku rzeczoznawców majątkowych, a w żadnych z dotychczas wydanych wyroków sądy administracyjne pierwszej instancji, dysponujące uprawnieniami wynikającymi z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie stwierdziły wcześniej, iż poddany także ich ocenie operat szacunkowy z kolejnymi potwierdzeniami swej aktualności był zgodny w ww. unormowaniami przepisów wykonawczych do ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ze standardami zawodowymi obowiązującymi w środowisku rzeczoznawców majątkowych,

2) art. 3 § 1 i art. 106 § 3, 4 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w wyniku braku zastosowania ostatnio wymienionych przepisów prawa w stopniu rzutującym na wynik sprawy w wyniku zaniechania odniesienia się do wniosków sformułowanych w piśmie pełnomocnika skarżących z 24 września 2014 r., z modyfikacją zawartą w piśmie z 29 września 2014 r., tj. złożonym w formie załącznika do protokołu rozprawy;

3) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 3, 4 i 5, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c tej ustawy w następstwie dowolnego zastosowania pierwszego z tych przepisów, a zarazem braku właściwego zastosowania pozostałych z ww. przepisów, w stopniu rzutującym na wynik sprawy w następstwie:

A. zaniechania przedstawienia stanu sprawy na chwilę zamknięcia rozprawy, a więc stanu mogącego stanowić podstawę wyrokowania w określonej sprawie (w tym wobec całkowitego zignorowania stanowiska pełnomocnika skarżących zawartego w prawidłowo złożonych przez niego pismach procesowych z dnia 24 i 29 września 2014 r., stanowiących istotne uzupełnienie i modyfikację zarzutów wniesionej skargi);

B. uchylenia się od wyjaśnienia, czy, a jeżeli nie, to dlaczego dla rozpoznania skarg wniesionych w niniejszej sprawie nie ma znaczenia wejście w życie takich przepisów prawa materialnego, jak: art. 60 pkt 7 oraz art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2013 r., poz. 885 z późn. zm), a także art. 115 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 z późn. zm.) w związku z art. 1 tej ustawy, które przesądzają, że obecnie w sprawie tego rodzaju jak niniejsza powinny mieć zastosowanie przepisu działu III Ordynacji podatkowej,

C. uchylenia się od dokonania wykładni takich przepisów prawa materialnego jak:

– art. 156 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm., dalej: u.g.n.), § 51 oraz §§ 55 - 58 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.),

– standardy zawodowe funkcjonujące w środowisku rzeczoznawców majątkowych w związku z obowiązkiem ich stosowania nie tylko przy sporządzaniu operatów szacunkowych, ale i potwierdzaniu ich aktualności, a to zważywszy na treść art. 175 ust. 1 u.g.n., których to przepisów wykładnia była niezbędna z przyczyn podanych w piśmie procesowym złożonym 24 września 2014 r.;

C. dowolnego ustalenia, że organy administracji orzekające w tej sprawie (a więc pośrednio również sądy administracyjne) są zwolnione od samodzielnej oceny prawidłowości stanowiącego kluczowy dowód w sprawie operatu szacunkowego z tej przyczyny, że stanowił on przedmiot (pozytywnej dla tego operatu) opinii Komisji Opiniującej Małopolskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych przedstawionej w trybie art. 157 u.g.n., w sytuacji, gdy:

a) taka opinia nie ma waloru dowodu z dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., a więc którego treść mogłaby korzystać z domniemania prawdziwości tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone,

b) owa opinia nie została przez organy obu instancji dopuszczona jako dowód w sprawie w sposób wymagany treścią art. 123 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i 2 k.p.a., a tym samym nie mogła stanowić przedmiotu oceny wymaganej treścią art. 80 k.p.a., a w konsekwencji również rzutować na ocenę danego operatu szacunkowego jako dowodu w sprawie,

c) nie istnieją unormowania, które pozwalałyby na poddawanie odrębnej ocenie prawnej ani tego rodzaju opinii, ani postępowania osób wchodzących w skład komisji oceniającej właściwego stowarzyszenia rzeczoznawców majątkowych, którzy "wydali" określoną opinię, a w szczególności takiej możliwości nie stwarzają przepisy regulujące odpowiedzialność zawodową rzeczoznawców majątkowych (por. art. 175 i nast. u.g.n.);

D. dowolnego ustalenia, że postępowanie dowodowe przeprowadzone po stwierdzeniu nieważności wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2011 r., sygn akt II SA/GI 1261/10, wcześniej wydanych decyzji administracyjnych w tej samej materialnie sprawie, spełniało wymagania określone w przepisach normujących postępowanie w sprawach o ustalenie zobowiązania w przedmiocie tzw. renty planistycznej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, w jakiej oddalono skargę M. K. oraz R. P. oraz stanowiący jej element wniosek o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania w sprawie oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie. W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o wystąpienie do jednego z powiększonych składów Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym służącym usunięciu oczywistej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych co do dopuszczalności stosowania działu III Ordynacji podatkowej w takiej sprawie jak niniejsza, w szczególności z przyczyn podanych w przedłożonych Sądowi pierwszej instancji opracowaniach.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor rozwinął powstawione na wstępie zarzuty.

W piśmie z dnia 20 marca 2015 r. syndyk masy upadłości spółki [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej przychylił się do skargi kasacyjnej.

W piśmie z dnia 20 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie uzupełnił dotychczasowe stanowisko w sprawie, opowiadając się za stosowaniem art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. do spraw dotyczących ustalania zobowiązań z tytułu renty planistycznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, że była ona już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1261/10 r., stwierdził nieważność kontrolowanej wówczas decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarga kasacyjna M. K. i R. P. od tego wyroku została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona wyrokiem z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1993/11. Oceną prawną i wskazaniami zawartymi ww. tych rozstrzygnięciach związane były organy administracji ponownie rozstrzygające sprawę.

Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej ani organy administracji, ani Sąd wojewódzki nie naruszyły wskazanej zasady związania, to jest art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a.

Pierwsza kwestia wymagająca omówienia związana jest z operatem szacunkowym, w oparciu o który organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji poczyniły ustalenia co do wzrostu wartości nieruchomości (jej części) objętej umową sprzedaży w związku ze zmianą jej przeznaczenia zawartą w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Dokonana w tym zakresie ocena prawna zawarta we wskazanych wyżej wyrokach co do operatu będącego podstawą czynionych ustaleń jest jednoznaczna i nie pozostawiająca wątpliwości co do granic związania wyrażonym stanowiskiem. Zarówno Sąd pierwszej instancji jak i Naczelny Sąd Administracyjny stwierdziły, że omawiana opinia jest rzetelna, a przyjęte w niej wartości nieruchomości miarodajne dla ustalenia renty planistycznej. Sąd przypomniał, że w sprawie o ustalenie omawianej opłaty istotna jest wartość nieruchomości z daty jej zbycia, stąd też późniejsza zmiana cen na rynku nie ma wpływu na ustalenie opłaty planistycznej. Sądy obu instancji podkreśliły, że operat szacunkowy był przedmiotem opinii Komisji Opiniującej Małopolskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych przeprowadzonej w trybie art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wskazały także, że nie można mieć zastrzeżeń do merytorycznej zawartości operatu, a w konsekwencji odmówiono słuszności zarzutom skargi i skargi kasacyjnej w tym zakresie, że ocena ta została przeprowadzona przez organy w sposób dowolny. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi kasacyjnej co do tego, że Sąd w sposób nieuprawniony uchylił się od dokonania samodzielnej oceny prawidłowości ww. operatu. Nie może oczywiście ujść uwadze, że co do zasady rację ma skarżący kasacyjnie twierdząc, że sąd wojewódzki, a wcześniej organy administracji nie są zwolnione od oceny operatu szacunkowego. Taki pogląd prezentowany jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się, że fakt, iż rzeczoznawca majątkowy z zakresu wyceny nieruchomości jest ekspertem w swojej dziedzinie i dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną, nie zwalnia organów administracji od obowiązku samodzielnej oceny wartości dowodowej operatu szacunkowego. Operat rzeczoznawcy majątkowego ma moc prawną opinii biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.), zatem podlega swobodnej ocenie jako element materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Oceniając operat organy administracji ani sąd nie może wchodzić w zakres wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego. Sąd administracyjny jedynie kontroluje, czy zachowane zostały wszystkie przepisy prawa mające zastosowanie w danej sprawie (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2269/14, LEX nr 2106439, w wyroku z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2470/12, LEX nr 1574640, Ewa Bończak–Kucharczyk w: Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, opublikowane: LEX 2014).

Rację ma też skarżący kasacyjnie, co do zasady, iż mimo że operat szacunkowy był poddany weryfikacji przez Komisję Rzeczoznawców Majątkowych to nie zwalniało to organu administracji oraz Sądu pierwszej instancji od dokonania takiej oceny. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Raz jeszcze należy bowiem podkreślić, że taka ocena, niezależnie od opinii dokonanej przez Komisję Rzeczoznawców Majątkowych, została dokonana przez sądy orzekające w niniejszej sprawie i taką oceną związane były organy i Sąd wojewódzki oceniający legalność tego rozstrzygnięcia. Jakiekolwiek zatem zarzuty związane z wadliwością operatu szacunkowego w niniejszej sprawę nie mogły znaleźć aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Nie mają też racji skarżący kasacyjnie twierdząc, że skoro sądy poprzednio orzekające nie wypowiedziały się co do zgodności operatu szacunkowego z przepisami rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatów szacunkowych, to w niniejszym postępowaniu organy orzekające oraz sądy nie były zwolnione z dokonania takiej oceny. Jeśli bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdziły, że nie sposób zakwestionować wartości merytorycznej operatu, to oznacza, że oceniły ten dowód z punktu widzenia zgodności ze wszystkimi przepisami, w tym również z przepisami ww. rozporządzenia.

Nie można natomiast, co do zasady, odmówić słuszności autorowi skargi kasacyjnej, że wskazane związanie nie dotyczy zdarzeń, które zaistniały po wydaniu ww. rozstrzygnięć, to jest potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego. W tym zakresie sąd wojewódzki orzekający w dniu 27 maja 2011 r. wskazał jedynie na konieczność umieszczenia na operacie stosownej klauzuli zgodnie z art. 156 ust. 4 u.g.n. W świetle powyższej oceny po pierwsze: brak jest podstaw do uznania za trafne zarzutów skargi kasacyjnej, iż takie potwierdzenie aktualności winno przybrać inną formę niż forma klauzuli. Zgodnie z treścią § 58 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatów szacunkowych potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, który sporządził operat, następuje poprzez dołączenie do operatu szacunkowego klauzuli, w której rzeczoznawca oświadcza o aktualności operatu. Rzeczoznawca majątkowy podpisuje klauzulę w sposób, o którym mowa w § 57 ust. 1. (...). W przypadku dalszego potwierdzania aktualności operatu szacunkowego stosuje się ust. 1. Taka klauzula została umieszczona w operacie sporządzonym przez J. K., a skarżący kasacyjnie nie przedstawili żadnych argumentów, które wskazywałyby na jej wadliwość. Wbrew zarzutom skarżących kasacyjnie jej treść w sposób jednoznaczny wskazuje, że operat zachowuje aktualność.

Nie można zgodzić się ze skarżącymi kasacyjnie, że aktualizacja operatu szacunkowego, który został sporządzony w okresie wcześniejszym niż rok od daty wydania rozstrzygnięcia, wymaga innej formy niż klauzula potwierdzająca aktualność. Zwrócić należy uwagę, że do aktualnych operatów - to jest takich, które zostały sporządzone nie później niż 12 miesięcy przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organy administracji - w ogóle nie jest wymagana klauzula dotycząca potwierdzenia aktualizacji. Co do zasady zatem powyższa klauzula może dotyczyć jedynie operatów wcześniej sporządzonych to jest nieaktualnych. Można wprawdzie w orzecznictwie spotkać stanowisko, co nie uszło uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że w sytuacji, gdy operat szacunkowy sporządzony był w odległej dacie (kilka lat), koniecznym staje się wykonanie nowego szacunku. W istocie bowiem z zasad doświadczenia życiowego wynika, że w tak długim czasie rynek nieruchomości mógłby podlegać licznym przeobrażeniom (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 25 września 203 r., sygn. akt I OSK 955/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko zostało jednak wyrażone w innym niż w niniejszej sprawie stanie faktycznych i prawnym, w sprawie, gdzie zadaniem organu było ustalenie aktualnej, na datę orzekania, wartości nieruchomości. Natomiast w niniejszej sprawie, co raz jeszcze należy podkreślić, ustalając wartość nieruchomości rzeczoznawca jest związany treścią art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym ustalenie opłaty planistycznej dokonane jest przy uwzględnieniu wartości nieruchomości na dzień zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości. Co za tym idzie jakiekolwiek zmiany wartości nieruchomości (często spowodowane innym czynnikiem niż zmiana przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zaspospodarowania przestrzennego), które nastąpiły po dacie sprzedaży nieruchomości, nie mogą mieć wpływu na wartość opłaty. Innymi słowy operat szacunkowy sporządzony w celu ustalenia opłaty planistycznej winien odnosić się do zdarzenia przeszłego, to jest do cen nieruchomości w dacie sprzedaży, co oznacza, że kwestia potwierdzenia aktualności operatu dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje bez znaczenia. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1225/11 oraz z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 69/13, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), które w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Jednocześnie nie może ujść uwadze, że wprawdzie Sąd orzekający w dniu 27 maja 2011 r. zawarł zalecenie dotyczące konieczności uzyskania klauzuli potwierdzającej aktualność operatu. Brak jest zatem obecnie podstaw do uznania, że klauzula ta nie mogła zastąpić aktualizacji, która winna odbyć się w formie sporządzenia nowego operatu.

I wreszcie, co istotne, skarżący kasacyjnie ani w petitum skargi kasacyjnej, ani wreszcie w uzasadnieniu zarzutów, nie podważyli, a nawet nie próbowali zakwestionować skutecznie treści tej klauzuli. Przyznali także, że nie zlecali operatu szacunkowego, który stanowiłby kontrdowód i uzasadniał wadliwości omawianej opinii.

W świetle powyższego niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na wadliwości zarówno operatu szacunkowego jak i klauzuli potwierdzającej jego aktualizację.

W konsekwencji nie znajdują uzasadnionych podstaw również zarzuty naruszenia art. 3 § 1, art. 106 § 3, 4 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 134 tej ustawy oraz art. 151 w zw. z art. 133 § 3 i art. 106 § 3, 4 i 5 oraz art. 133 i art. 134 tej ustawy. Skoro bowiem prawidłowość tego operatu, jego merytoryczna ocena, została dokonana przez sądy poprzednio orzekające w niniejszej sprawie przeprowadzanie wnioskowanych dowodów byłoby nieuprawnione, tym bardziej, że nie były one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a jedynie w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

I wreszcie odnieść się należy do wniosków autora skargi kasacyjnej o wystąpienie z pytaniem do powiększonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym kwestii: czy operat szacunkowy sporządzony na zasadach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, którego aktualność został potwierdzona po raz drugi lub kolejny w sposób dopuszczony § 58 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatów szacunkowych, może być w świetle art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wykorzystywany dla celu, dla którego został sporządzony, czyli czy może być uznany za dowód w sprawie załatwianej przez wydanie decyzji podlegających kontroli sądów administracyjnych. Za odmową wystąpienia z takim pytaniem, nie przesądzając, czy podnoszona przez autora skargi kasacyjnej rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje czy też jest jedynie pozorna stoi fakt, że sprawa była już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie tylko, że nie zakwestionował wówczas interpretacji ww. przepisów i sposobu ich zastosowania w zakresie objętym ewentualnym pytaniem, ale wręcz uznał za celowe zaktualizowanie operatu szacunkowego jedynie w formie klauzuli. Skoro zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sądy w niniejszej sprawie działały w granicach związania wspomnianymi wyżej wyrokami, to brak jest podstaw do ferowania odmiennych ocen, a nawet wątpliwości w ww. zakresie. Powyższą zasadę wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie I OPS 3/15, którym odmówił podjęcia uchwały w sytuacji,w której sprawa była już przedmiotem rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny (CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Takie samo stanowisko należało zająć w stosunku do wniosku o wystąpienie ze stosowanym pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Uwzględnieniu tego wniosku (nie przesądzając, jak poprzednio, o jego trafności w sensie merytorycznym) stoi na przeszkodzie przede wszystkim związanie Sądu poprzednim orzeczeniem, w którym Sąd oceniał prawidłowość zastosowania tych samych przepisów prawa materialnego.

W świetle powyższego zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, co skutkuje koniecznością jej oddalenia.

Mając powyższe na uwadze, działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.