Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1150/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1a pkt 21,  art. 8 ust. 1 pkt 15,  art. 13 ust. 1,  art. 33
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1150/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr), Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Ewa Michna, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2009r., sprawy ze skargi, " K.." w K., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 21 kwietnia 2009r Nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

U z a s d n i e n i e

Na podstawie tytułu wykonawczego [...]z dnia 12 października 2004r. dokonano zajęcia rachunku bankowego "K." z siedzibą w K.. W dniu 20 października 2004r. pobrano z konta Spółdzielni kwotę 35.000,00 zł, w dniu 21 października 2004r. kwotę 7.000,00 zł, a w dniu 25 października 2004r. kwotę 1.478,60 zł.

W dniu 22 grudnia 2004r. do Prezydenta Miasta wpłynął wniosek Spółdzielni (datowany na dzień 17 grudnia 2004r.) w sprawie zwolnienia z egzekucji kwot: 18.973,03 zł, 24.584,16 zł i 10.618,48 zł. Spółdzielnia argumentowała zasadność zwolnienia wymienionych wyżej kwot z egzekucji tym, że zajęte środki w kwocie 18.973,03 zł stanowią sumę środków pieniężnych zgromadzonych na zakładowym funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, w kwocie 24.584,16 zł stanowią dotację przyznaną z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a kwota 10.618,48 zł stanowi wynagrodzenie i inne składniki wynagrodzenia pracowników.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że odmowa uwzględnienia wniosku spowoduje utratę płynności finansowej i poważne problemy z utrzymaniem dotychczasowego poziomu zatrudnienia, a w konsekwencji możliwa jest upadłość Spółdzielni i zwolnienie wszystkich zatrudnionych wtedy pracowników.

Postanowieniem z dnia 20 września 2005r. nr [...]Prezydent Miasta nie wyraził zgody na zwolnienie wymienionych kwot z egzekucji.

Na skutek zażalenia wniesionego przez Spółdzielnię, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 31 stycznia 2006r. nr [...] uchyliło w całości postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolejne postanowienia organu I instancji z dnia 24 lipca 2006r., z dnia 12 czerwca 2007r. na skutek złożonych zażaleń były uchylane przez organ II instancji (postanowienia: z dnia 7 grudnia 2006r., z dnia 3 marca 2008r.) w całości i przekazywane do ponownego rozpatrzenia.

Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia 6 października 2008r. nr [...]Prezydent Miasta ponownie nie wyraził zgody na zwolnienie z egzekucji kwot: 18.793,03 zł, 24.584,16 zł i 10.618,48 zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, dlatego organ odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007r., sygn. akt FPS 4/06, stwierdzającej, iż wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uznać należy za bezprzedmiotowe.

Chociaż wskazana uchwała dotyczyła stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów, zdaniem organu I instancji, wyrażony w niej pogląd, co do zasady znajdzie także zastosowanie do zgody wierzyciela przewidzianej w art. 13 § 1 powołanej wyżej ustawy. Nielogicznym bowiem byłoby aby ten sam organ, który prowadzi egzekucję uzyskiwał od siebie samego zgodę na zwolnienie z egzekucji.

W związku z tym w niniejszej sprawie Prezydent Miasta orzekał w przedmiocie zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego.

Następnie organ podniósł, że rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podejmowane jest na zasadzie uznania administracyjnego, charakteryzującego się możliwością dokonania przez organ wyboru jednego z dopuszczalnych przez prawo rozwiązań, po uprzednim prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego i prawidłowej jego oceny, z uwzględnieniem celowości zwolnienia.

Naświetlając sytuację majątkową wnioskodawcy wskazano, iż wskaźnik obciążenia majątku zobowiązaniami wykazuje tendencję wzrostową tzn. w 2006r. wynosił 41%, w 2007r. wynosił 45% od stycznia do lipca 2007r. wzrósł do 49%. Podobnie wskaźnik pokrycia majątku kapitałami własnymi w 2006r. i 2007r. wynosił 28%, a w lipcu 2008r. wyniósł 23%. Jak wynika z dokumentacji dostarczonej przez Spółdzielnię – rok 2006 zamknęła ona zyskiem w kwocie 89.636,72 zł (z czego 29.731,44 zł przeznaczono na fundusz zasobowy) natomiast w 2007r. także wypracowano zysk w kwocie 97.436,68 zł (w całości przeznaczony na fundusz zasobowy). W ocenie organu występująca do lipca 2008r. strata, w wysokości 106.787,77 zł, wcale nie przesądza o tym, że na koniec roku obrachunkowego Spółdzielnia zanotuje stratę (biorąc pod uwagę między innymi kwotę należności krótkoterminowych – 425.443,12 zł). Z dokumentów finansowych Spółdzielni nie wynika, żeby w działalności gospodarczej zobowiązanego nastąpiło jakieś szczególne wydarzenie uzasadniające przyjęcie, że sytuacja finansowa pogarsza się w stopniu pozwalającym uznać, że nastąpi upadłość Spółdzielni.

Odnosząc się do twierdzeń pierwotnego wniosku stwierdzono, że obecna sytuacja finansowa Spółdzielni nie przesądza o rychłej upadłości. Przejściowe problemy finansowe nie uzasadniają twierdzenia, że Spółdzielnia ogłosi upadłość i zwolnione zostaną osoby niepełnosprawne.

Zdaniem organu egzekucyjnego fakt zajęcia środków przeznaczonych czy to pośrednio, czy też bezpośrednio dla osób niepełnosprawnych w przedmiotowej sprawie nie uzasadnia zwolnienia z egzekucji. Zajęcie nastąpiło bowiem pod koniec 2004r. Po tym czasie Spółdzielnia odnotowywała zyski w swojej działalności, które mogły być hipotetycznie przeznaczone na potrzeby osób niepełnosprawnych.

Organ nadmienił, że przepis art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego. Jest to więc narzędzie pozwalające na zmniejszenie uciążliwości prowadzonej egzekucji (gdy jest ona prowadzona z składnika majątkowego szczególnie ważnego dla zobowiązanego), nie wyklucza natomiast dokonania zajęcia innego składnika majątkowego zobowiązanego.

W zażaleniu na to postanowienie Spółdzielnia wniosła o uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zwolnienie z egzekucji przedmiotowych składników majątkowych lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa, tj. art. 8 § 1 pkt 15 oraz art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej, a to wobec braku zwolnienia z egzekucji wskazanych kwot wbrew treści przedmiotowych przepisów, a także naruszenie przepisów procedury mających wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. oraz naruszenie art. 77 § l k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Zdaniem żalącej się Spółdzielni organ błędnie zidentyfikował ważny interes zobowiązanego w zwolnieniu spod egzekucji wskazanych we wniosku kwot. W toku postępowania pojawiła się wątpliwość, czy kwota uzyskana przez Spółdzielnię, jako dofinansowanie z PFRON winna podlegać egzekucji. Oczywistym jest, iż powyższa kwota winna być wykorzystana na realizację celów, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Tymczasem przeprowadzenie egzekucji z tej kwoty uniemożliwiło wykorzystanie jej na cel ustawowy. Spółdzielnia powołała się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 1997r., sygn. akt I SA/Po 1890/96, w świetle którego art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma zastosowanie w tych sytuacjach, gdy powstaną wątpliwości, czy określone prawo lub dobro należące do zobowiązanego podlega egzekucji administracyjnej, czy też jest z niej wyłączone. W tych okolicznościach, zwolnienie wskazanych we wniosku kwot nie tylko czyni zadość regulacji art. 8 ust. 1 pkt 15 ustawy egzekucyjnej, ale także uwzględniałoby ważny interes zobowiązanego (i jego pracowników, będących osobami niepełnosprawnymi), o którym mowa w art. 13 ustawy egzekucyjnej.

W odniesieniu do pozostałych kwot, Spółdzielnia zauważyła, że od początku postępowania podnosiła, iż kwoty te stanowią składnik majątku o szczególnym przeznaczeniu. Ważny interes w zwolnieniu określonego składnika majątkowego spod egzekucji zawsze wynika z istoty tych składników i ich przeznaczeniu, natomiast pogorszenie ogólnej sytuacji finansowej podmiotu może być jedynie dodatkową konsekwencją przeprowadzenia egzekucji z takich składników majątkowych. Spółdzielnia wskazała, że przedmiotowe kwoty nie mogły, wobec faktu zajęcia, zostać wypłacone pracownikom, wobec czego nie mogli oni zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych, znacznie większych niż w przypadku w pełni sprawnych osób. Naruszenie ważnego interesu - w tamtym czasie - polegało na prowadzeniu egzekucji kosztem osób niepełnosprawnych.

Zdaniem strony ważny interes w zwolnieniu spod egzekucji wskazanych kwot istniał w dniu złożenia wniosku, a także jest nadal aktualny, gdyż stan wywołany zmniejszeniem m.in. zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych niewątpliwie wywarł skutki trwające po dziś dzień (zahamował rozwój zakresu pomocy niepełnosprawnym członkom Spółdzielni).

Całkowicie nietrafny według Spółdzielni miał być również argument organu I instancji, odnoszący się do ewentualnego skutku zwolnienia wskazanych składników spod egzekucji, zgodnie z którym zwolnienie wyegzekwowanych już kwot jest bez znaczenia, wobec możliwości przeprowadzenia egzekucji z innych składników majątkowych Spółdzielni. Podobnie argumentacja dotycząca możliwości "zastąpienia" kwoty zajętej przez organ egzekucyjny kwotą z zysków. Niezależnie od faktu, iż w 2008r. Spółdzielnia wykazuje straty, argumentacja powyższa jest sprzeczną z istotą instytucji zwolnienia określonych składników majątkowych spod egzekucji.

Uzasadniając zarzuty naruszenia procedury postępowania podniesiono, że organ wspominając, że Spółdzielnia nie udowodniła faktu pozostawania zajętych środków na specjalnie wyodrębnionym koncie uchybił art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ powinien z urzędu zmierzać do pełnego wyświetlenia stanu faktycznego sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia i nie jest pod tym względem ograniczony wnioskami stron.

Rozstrzygnięcie organu I instancji narusza również zasadę przekonywania, która statuuje wymóg wyjaśnienia stronie zgodności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwianiu sprawy. Organ nie odniósł się bowiem do twierdzeń strony wskazujących, że egzekucja ze wskazanych składników majątkowych (kwot) była w chwili złożenia wniosku i nadal jest dla niego szczególnie uciążliwa.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podzielając w całości argumentację organu I instancji.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze Spółdzielnia zakwestionowała postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 kwietnia 2009r. zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 13 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 33 ust. 1-4 i art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez błędną wykładnie pojęcia "ważny interes zobowiązanego", w ten sposób, iż ograniczono badanie powyższej przesłanki jedynie do okresu bezpośrednio poprzedzającego wydanie postanowienia, a nie uwzględniono sytuacji zobowiązanego w dniu składania wniosku o zwolnienie składników majątkowych spod egzekucji i czasu trwania postępowania wywołanego wnioskiem, co miało wpływ na treść postanowienia.

- art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i naruszenie zasady prawdy materialnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji Strona Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta.

Uzupełniając argumentację przedstawioną wcześniej w zażaleniu wskazano, że organy administracyjne ograniczyły się jedynie do zbadania obecnego stanu majątkowego Spółdzielni, bez uwzględnienia różnorodności będących w jej dyspozycji składników majątkowych. Tymczasem majątek Spółdzielni tworzą zasadniczo dwie grupy środków pieniężnych - pochodzących z bieżącej działalności biura ochrony i innych przedsięwzięć zarobkowych oraz z funduszy przeznaczonych na rehabilitację niepełnosprawnych członków Spółdzielni i zaspokojenia ich potrzeb. Wniosek o zwolnienie spod egzekucji dotyczył drugiej z wyszczególnionych wyżej grup składników majątkowych strony skarżącej, co nie zostało uwzględnione przez organy administracyjne wskutek dokonania błędnej wykładni prawa materialnego. Świadczyć ma o tym argumentacja zawarta w zaskarżonych orzeczeniach, dotycząca możliwości "zastąpienia" kwoty zajętej przez organ egzekucyjny kwotą z zysków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja bądź postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do ich wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W wyniku dokonanej przez sąd administracyjny kontroli, decyzja bądź postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszono prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Z powyższego wynika, że podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest wyeliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.

Sądy administracyjne nie mają jednak uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a wyłącznie uprawnienia kasacyjne. Orzeczenie sądu administracyjnego stanowi dopiero podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem, rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.

W konsekwencji, sąd administracyjny nie może rozstrzygać w kwestiach pozostawionych uznaniu administracyjnemu, a do takiej należy postanowienie w przedmiocie zwolnienia określonych składników majątku z egzekucji. Takie rozstrzygnięcie należy do kompetencji organów administracyjnych i podlega badaniu przez sądy administracyjne wyłącznie przez pryzmat tego, czy organ prawidłowo zgromadził i oceni materiał dowodowy, czy w sposób właściwy ustalił treść obowiązującej w danym zakresie normy prawnej, a także czy wyciągnięte przez organ wnioski zostały należycie uzasadnione.

Sądowej kontroli pod względem zgodności z prawem zostało poddane w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 kwietnia 2009r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 6 października 2008r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji kwoty 18.973,03 zł, kwoty 24.584,16 zł, kwoty 10.618,48 zł.

Zgodnie z art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) powoływanej dalej jako "ustawa egzekucyjna" organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela.

Z treści cytowanego przepisu wynika, że zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego zobowiązanego może nastąpić w sytuacji, gdy kumulatywnie zostaną spełnione trzy przesłanki:

1) nastąpi złożenie w tym przedmiocie wniosku przez zobowiązanego,

2) wierzyciel udzieli zgody na wnioskowane zwolnienie,

3) za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego.

Okolicznością bezsporną jest, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona druga z wymienionych przesłanek tj. zgody na zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego nie wyraził wierzyciel - Prezydent Miasta. Co prawda w aktach sprawy brak jest postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w tym zakresie, jednakże Sąd uznaje za słuszne stanowisko organu I instancji wyjaśnione w postanowieniu z dnia 6 października 2008r., że wydanie przez wierzyciela postanowienia odmawiającego zgody (lub wyrażającego zgodę) na zwolnienie z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego w przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym należy uznać za bezprzedmiotowe. Takie stanowisko akceptowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA z 23 września 2008r., sygn. akt I SA/Gd 451/08, wyrok WSA z dnia 13 maja 2009r., sygn. akt I SA/Bk 435/08), a także w piśmiennictwie (K. Sobieralski, glosa do uchwały NSA z dnia 25 czerwca 2007r., sygn. akt I FPS 4/06, OSP 2008/1/5).

Ponieważ w niniejszej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta, oczywistym jest, że skoro organ egzekucyjny odmówił zwolnienia składników majątkowych z egzekucji, to tym samym jako wierzyciel odmówił udzielenia zgody na takie zwolnienie.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie wykazały także, że po stronie wnioskodawcy nie wystąpił "ważny interes zobowiązanego". Pojęcie to należy niewątpliwie do kategorii pojęć nieostrych i w każdej sprawie musi być rozpatrywane indywidualnie. Przy czym "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji. Organy egzekucyjne prawidłowo oceniły, że okoliczności przedstawione we wniosku z dnia 17 grudnia 2004r. nie wyczerpują "ważnego interesu zobowiązanego", dającego podstawę do zastosowania zwolnienia z egzekucji, o którym mowa w art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Uzasadniając wniosek w zakresie zwolnienia z egzekucji kwoty 24.584,16 zł, która miała pochodzić z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych poprzez wskazanie na ważny interes strony i względy natury społecznej oraz okoliczności sprawy, Spółdzielnia odwołała się do regulacji art. 8 § 1 pkt 15 ustawy egzekucyjnej, która stanowi, że nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji.

W tej kwestii Sąd w całości podziela stanowisko organu egzekucyjnego, że zobowiązana Spółdzielnia kwestionując prowadzenie egzekucji do składników majątkowych wyłączonych z mocy ustawy spod egzekucji (niedopuszczalność egzekucji) powinna w tym zakresie zgłosić zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej. Jak wynika z akt sprawy Spółdzielnia w piśmie z dnia 25 października 2004r. wystąpiła z zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności objętych tytułem wykonawczym[...], lecz zarzuty te nie kwestionowały prowadzonego postępowania egzekucyjnego jako niedopuszczalnego z powodu prowadzenia egzekucji do składników majątkowych z mocy prawa wyłączonych spod egzekucji administracyjnej.

Ponadto jak wynika z akt sprawy Skarżąca była kilkakrotnie wzywana do przedłożenia wszelkich dokumentów, które potwierdzałyby, że zajęte środki pieniężne, to środki pochodzące z dotacji budżetowej i znajdowały się na specjalnie wyodrębnionym rachunku (wezwania z dnia 21 maja 2006r., z dnia 21 marca 2007r., postanowienie z dnia 4 sierpnia 2008r.). Jedynym dokumentem przedłożonym przez Spółdzielnię była standardowa umowa rachunku bankowego, z której w żaden sposób nie wynikało, że rachunek ten został utworzony dla bankowej obsługi dotacji budżetowej.

Na marginesie można jeszcze dodać, że termin "środki pochodzące z dotacji przyznawanej z budżetu państwa", o których mowa w art. 8 § 1 pkt 15 ustawy egzekucyjnej należy interpretować ściśle. Za zwolnione można uznać tylko te środki, które przyznane zostały w sposób sformalizowany jako dotacje z budżetu państwa (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2003r., sygn. akt III SA 3025/02). Dofinansowanie z PFRON nie można wprost utożsamiać z dotacjami z budżetu państwa.

W przedmiotowym wniosku "ważny interes zobowiązanego" został zakreślony w bardzo ogólny sposób (względy natury społecznej, interes pracowników będących osobami niepełnosprawnymi), a także poprzez wskazanie, że zajęcie środków pieniężnych (kwota 10.618,48 zł) spowoduje, że nie będą mogły zostać wypłacone pracownikom – osobom niepełnosprawnym wynagrodzenia i inne składniki takie jak: ryczałty samochodowe, ekwiwalenty za konserwowanie umundurowania i broni. Odmowa uwzględnienia wniosku generalnie spowoduje utratę płynności finansowej Spółdzielni i poważne problemy z utrzymaniem dotychczasowego zatrudnienia i w konsekwencji może doprowadzić do upadłości Spółdzielni.

Jednakże na poparcie swoich twierdzeń skarżąca Spółdzielnia nie przedstawiła we wniosku, ani w toku postępowania żadnych konkretnych wyliczeń i zestawień, które w sposób jednoznaczny wskazywałyby, że brak w budżecie Spółdzielni zajętych kwot wpłynie tak negatywnie na jej sytuację finansową, że będzie jej zagrażać upadłość.

Należy z całą mocą podkreślić, że to na wnioskodawcy, który zwrócił się o przedmiotowe zwolnienie spoczywał ciężar wykazania, że po jego stronie wystąpił "ważny interes" w zwolnieniu z egzekucji określonych składników majątkowych poprzez podanie konkretnych okoliczności, które czyniłyby uzasadnionym i wiarygodnym złożony wniosek.

Jak wykazało postępowanie wyjaśniające, w znacznej części oparte na dokumentach dostarczonych przez Skarżącą za pismem z dnia 20 sierpnia 2008r.,przedstawione we wniosku zagrożenia dla bytu Spółdzielni i jej pracowników, osób niepełnosprawnych, które miały uzasadniać zwolnienie zajętych środków spod egzekucji, były zdecydowanie obawami na "wyrost" i które nie sprawdziły się, o czym świadczy wyłaniająca się z tych dokumentów dobra kondycja ekonomiczna Spółdzielni. Zajęcie spornych kwot nastąpiło pod koniec 2004r. Po tym czasie Spółdzielnia wypracowała zyski w swojej działalności, które mogły być przeznaczone także na potrzeby osób niepełnosprawnych. W tej sytuacji nie można zgodzić się z autorem skargi, że zajęte środki miały być wypłacone pracownikom Spółdzielni, a wobec skierowania egzekucji do tego mienia ziściło się zagrożenie braku możności zaspokojenia podstawowych potrzeb członków Spółdzielni.

Strona skarżąca z uwagi na długi okres, w jakim toczyło się postępowanie w sprawie przed organami administracyjnymi miała czas i wszelkie możliwości wykazania, że takie zagrożenie było realne w dacie złożenia wniosku i w rzeczywistości się ziściło, poprzez przedstawienie stosownych dokumentów np. wskazujących, że brak przedmiotowych środków skutkował opóźnieniami w wypłacie wynagrodzeń, bądź w ogóle brakiem wypłat wynagrodzeń, albo zwolnieniami pracowników.

W przekonaniu Sądu nie można przy ocenie wniosku z dnia 17 grudnia 2004r. o zwolnienie z egzekucji i powołanych w nim okoliczności abstrahować – jakby tego chciała Skarżąca – od sytuacji finansowej w jakiej znalazła się Spółdzielnia w następnych latach, chociażby z tego względu, iż zasadniczym argumentem wskazującym na "ważny interes zobowiązanego" była okoliczność, że egzekucyjne zajęcie środków na rachunku bankowym spowoduje zachwianie płynności finansowej Spółdzielni, co musiałoby odbić się na jej kondycji ekonomicznej w latach następnych.

Według Sądu w opisanym wyżej stanie rzeczy uprawniona jest konstatacja, że Spółdzielnia podejmując próbę odzyskania zajętych środków posłużyła się we wniosku z dnia 17 grudnia 2004r. argumentacją, która nie koniecznie została oparta na rzetelnej i pogłębionej analizie, aktualnej na tamten czas sytuacji finansowej Spółdzielni, co spowodowało, że organ egzekucyjny nie dał wiary, że za zwolnieniem z egzekucji przedmiotowych środków pieniężnych stoi rzeczywiście ważny interes Spółdzielni.

Należy zgodzić się z autorem skargi, gdy wyjaśnia, że majątek Spółdzielni tworzą dwie grupy środków pieniężnych; pochodzących z bieżącej działalności gospodarczej oraz z funduszy przeznaczonych na rehabilitację i zaspokojenie potrzeb niepełnosprawnych jej członków. Jednakże egzekucja z tej drugiej grupy środków w świetle ustawy jest dopuszczalna, a ewentualne zwolnienie tych środków z egzekucji może nastąpić poprzez wskazanie konkretnych okoliczności ( np. odnoszących się do sytuacji osób niepełnosprawnych) uzasadniających, że zajęcie tych środków naruszy "ważny interes zobowiązanego". Jak wykazał organ egzekucyjny w oparciu o ocenę sytuacji ekonomicznej Spółdzielni ubytek tych środków nie miał istotnego wpływu na funkcjonowanie Spółdzielni.

Niezależnie od powyższych uwag należy podkreślić, że nawet w sytuacji gdyby zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 13 ust. 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny miał prawo odmówić przedmiotowego zwolnienia albowiem decyzja o zwolnieniu z egzekucji określonego składnika majątkowego ma charakter "fakultatywny", co oznacza, iż organ egzekucyjny orzeka w ramach uznania administracyjnego, które przejawia się m.in. w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia jego wniosku.

Zdaniem Sądu ani organ egzekucyjny, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyły prawa, a zatem nie zaszła przesłanka umożliwiająca uwzględnienie skargi

Ponadto Sąd stwierdził, iż organy dokonały wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnej okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 oraz 36 ustawy egzekucyjnej.

Zdaniem Sądu na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby istniała przesłanka "ważnego interesu zobowiązanego". W toku całego postępowania Skarżąca miał możliwość złożenia innych jeszcze wniosków dowodowych na poparcie swojego wniosku, czego nie uczyniła. Ani art. 7 ani art. 77 k.p.a. nie nakładają natomiast na organy niczym nieograniczonego obowiązku poszukiwania materiału dowodowego, w szczególności, gdy to strona wywodzi z określonych faktów skutki prawne. Dlatego za całkowicie chybiony należy uznać zarzut skargi, że organ egzekucyjny z urzędu powinien zbadać, czy nastąpiło naruszenie ważnego interesu zobowiązanego i nie zaistniały inne trudności po stronie Spółdzielni. Obowiązek wykazania, że takie okoliczności wystąpiły spoczywał na Stronie Skarżącej. Trzeba przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej, w przypadku gdy przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 13 października 2005r., sygn. akt II FSK 157/05 ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost, lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków.

Za nietrafny Sąd uznał również podnoszony w toku postępowania administracyjnego zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. Organ egzekucyjny szczegółowo wyjaśnił i uzasadnił powody przyjęcia, że powoływane okoliczności nie pozwalają na uznanie istnienia po stronie Spółdzielni "ważnego interesu zobowiązanego" w rozumieniu art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej.

W ocenie Sądu zasadnym będzie wskazanie na jeszcze jeden aspekt sprawy. Instytucja zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego służy zmniejszeniu uciążliwości prowadzonej egzekucji. Przez zwolnienie spod egzekucji rozumieć należy niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji w całości lub części składników majątkowych – art. 1a pkt 21 ustawy egzekucyjnej. W przypadku zatem złożenia wniosku o zwolnienie już po zakończeniu wszelkich czynności egzekucyjnych (po zajęciu i pobraniu należnych kwot wraz z kosztami egzekucyjnymi), a co miało miejsce w niniejszej sprawie, nie można mówić de facto o zmniejszeniu uciążliwości egzekucji, co potwierdza zasadność podjętego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia.

Mając na powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.