Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 949/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1 i ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt II SAB/Go 67/15 w sprawie ze skargi [A.] sp. z o.o. w Ł. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od [A.] Sp. z o.o. w Ł. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt II SAB/Go 67/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z.G. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzekł o wymierzeniu Dyrektorowi Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze grzywny w wysokości 500 zł i zasądził od Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze na rzecz skarżącej P.Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

Decyzją z dnia .lipca 2014 r. nr ... Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ś. odmówił P.Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.

Od powyższej decyzji spółka, w dniu 21 lipca 2014 r., wniosła odwołanie, które zostało przekazane przez organ I instancji Dyrektorowi Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z.G. w dniu .. lipca 2014 r. (data wpływu do organu 31 lipca 2014 r.)

Pismem z dnia 30 września 2014 r. Organ II instancji zawiadomił spółkę, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie zaś termin rozpatrzenia odwołania został przesunięty do dnia 31 października 2014 r. z uwagi na skomplikowany charakter sprawy wymagający przeprowadzenia dodatkowych ustaleń mogących mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Jednocześnie organ poinformował spółkę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji administracyjnej.

W dniu 15 października 2014 r. prezes zarządu spółki – M. D. złożył w siedzibie organu oświadczenie, że zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym, a ewentualne wnioski i zastrzeżenia złoży w formie pisemnej w terminie 7 dni. Wskazał również, że podtrzymuje stanowisko i wnioski dowodowe podniesione w odwołaniu.

W dniu 30 października 2014 r. organ wezwał do złożenia wyjaśnień w charakterze świadka: M.P., M. D., D. M. oraz P. M., wyznaczając termin przesłuchania na dzień 27 listopada 2015 r.

Zawiadomieniem z dnia 31 października 2014 r. Organ II instancji poinformował spółkę, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, wskazując jednocześnie, że termin rozpatrzenia odwołania został przesunięty do dnia 15 grudnia 2014 r. z uwagi na konieczność przesłuchania świadków.

Wnioskiem z dnia 8 listopada 2014 r. D. M. zwrócił się do organu o przesłuchanie go w ramach pomocy prawnej w organie administracji właściwym dla miejsca jego pobytu.

W piśmie z dnia 10 listopada 2014 r. o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej zwrócił się M. D.Jednocześnie wskazał, że ma skierowanie do szpitala na 20 listopada 2014 r. i nie wie, czy do 27 listopada 2014 r. dostanie wypis ze szpitala.

Pismami z dnia 21 listopada 2015 r. organ wezwał M. D. do osobistego uczestnictwa w przesłuchaniu świadków i złożenia wyjaśnień w charakterze strony w przesłuchaniu, które odbędzie się w dniu 18 grudnia 2014 r. oraz M. P. i D.M.do złożenia wyjaśnień w charakterze świadków.

W piśmie z dnia 8 grudnia 2014 r. M.D.wskazał, że w związku z chorobą nie może stawić się w wyznaczonym terminie, wobec tego prosi o wyznaczenie nowego terminu przesłuchania. Z kolei D. M., w piśmie z dnia 12 grudnia 2014 r. wniósł o przesłuchanie go w innym terminie albo w ramach pomocy prawnej w organie administracji właściwym dla jego miejsca pobytu, tj. w W..

Zawiadomieniem z dnia 15 grudnia 2014 r. organ II instancji po raz kolejny poinformował spółkę, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, wskazując jednocześnie, że termin rozpatrzenia odwołania został przesunięty do dnia 16 lutego 2015 r. z uwagi na konieczność przesłuchania świadków.

Pismami z dnia 30 grudnia 2014 r. organ zawiadomił M.D., że dnia 12 lutego 2015 r. w siedzibie Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. odbędzie się przesłuchanie świadków: D. M. oraz M. M.zaś 11 lutego 2015 r. w siedzibie biura Powiatowego ARiMR w B. A. R. oraz P. M.. Pismami z tego samego dnia organ II instancji wezwał do złożenia wyjaśnień: M. D. w charakterze strony w dniu 11 lutego 2015 r., D. M.w charakterze świadka w dniu 12 lutego 2015 r. oraz P.M. w charakterze świadka w dniu 11 lutego 2015 r.

W piśmie z dnia 1 lutego 2015 r. M. D.i poinformował organ, że ze względu na dalszą chorobę nie będzie w stanie stawić się na przesłuchaniach, w których bardzo chce uczestniczyć. Wniósł o wyznaczenie nowego terminu przesłuchań lub w celu usprawnienia i przyspieszenia postępowania o przeprowadzenie przesłuchań jego i świadków w formie pisemnej (korespondencji). Wobec powyższego organ odwołał zaplanowane przesłuchania.

Pismem z dnia 16 lutego 2015 r. organ II instancji poinformował spółkę, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, wskazując jednocześnie, że termin rozpatrzenia odwołania został przesunięty do dnia 23 kwietnia 2015 r. z uwagi na konieczność przesłuchania świadków.

W piśmie z dnia 21 marca 2015 r. M.D.ponownie poinformował organ, że ze względu na chorobę nie będzie w stanie we wskazanych terminach stawić się na przesłuchaniach, w których bardzo chce uczestniczyć. Wniósł jednocześnie o wyznaczenie nowego terminu przesłuchań. Organ nie odwołał jednak zaplanowanych przesłuchań. Wezwani świadkowie nie stawili się na wyznaczone przez organ przesłuchania.

W piśmie z dnia 20 kwietnia 2015 r. M. D.oświadczył w imieniu spółki, że mając na uwadze konieczność usprawnienia długotrwałego postępowania odwoławczego strona dołoży wszelkich starań, aby w najbliższym tygodniu przesłać pisemne oświadczenia świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania wnosząc o przeprowadzenie dowodów z tychże oświadczeń co pozwoli na cofnięcie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie pozostałych dowodów wymienionych w odwołaniu.

W dniu 23 kwietnia 2015 r. M. D.w siedzibie organu, oświadczył, że zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym, a ewentualne wnioski i zastrzeżenia złoży w formie pisemnej w terminie 7 dni.

Zawiadomieniem z tego samego dnia organ poinformował skarżącą spółkę, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, wskazując jednocześnie, że termin rozpatrzenia odwołania został przesunięty do dnia 29 maja 2015 r. z uwagi na konieczność przesłuchania świadków.

W dniu 5 maja 2015 r. wpłynęły do organu pisemne zeznania świadków oraz pismo prezesa zarządu skarżącej spółki, w którym wskazał, że stan postępowań oraz okres ich prowadzenia wskazuje, iż okoliczności podnoszone w odwołaniu można uznać za stwierdzone odebranymi dowodami z zeznań świadków oraz złożonych przez stronę i świadka oświadczeń.

Po raz kolejny o niezałatwieniu sprawy w terminie organ poinformował skarżącą w pismach z 29 maja 2015 r. i 3 lipca 2015 r. wyznaczając odpowiednio kolejne terminy rozpatrzenia odwołań na dzień 3 lipca 2015 r. i 21 sierpnia 2015 r.

W piśmie z dnia 23 lipca 2015 r. spółka wniosła do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie oraz przewlekłe prowadzenie postępowań odwoławczych, m.in. w sprawie dotyczącej odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Świebodzinie z dnia ... lipca 2014 r. nr .....

W piśmie z dnia 1 sierpnia 2015 r. skarżąca spółka podtrzymała w całości zarzuty, żądania i argumentację podniesione w odwołaniu.

Decyzją z dnia ....sierpnia 2015 r. nr ...Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Postanowieniem z dnia .... sierpnia 2015 r. nr .... Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał za nieuzasadnione zażalenie skarżącej spółki na bezczynność Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z.j G. w związku z nierozpatrzeniem przez ten organ odwołania od decyzji z dnia 21 lipca 2014 r.

W dniu 31 sierpnia 2015 r. spółka P. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. m.in. w sprawie dotyczącej odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś. o nr .... Skarżąca spółka wniosła jednocześnie o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 oraz orzeczenie o przyznaniu od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z.G. wniósł o jej oddalenie.

Sąd I instancji, wydając opisany na wstępie wyrok, stwierdził, że zainicjowane odwołaniem skarżącej z dnia 21 lipca 2014 r. postępowanie prowadzone było przez organ II instancji w sposób przewlekły. Odwołanie skarżącej spółki zostało przekazane przez organ I instancji w dniu 30 lipca 2014 r. (data wpływu do organu II instancji 31 lipca 2014 r.). Jednakże dopiero po upływie 2 miesięcy od tej daty, zatem w terminie, w którym postępowanie winno zostać zakończone, organ odwoławczy podjął pierwszą czynność w sprawie jaką było wystosowanie do spółki pisma z dnia 30 września 2014 r. informującego spółkę o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W przypadku kolejnych działań organu polegających na wzywaniu wskazanych przez skarżącą spółkę w odwołaniu świadków, a następnie na skutek pism niektórych z powołanych świadków oraz prezesa zarządu skarżącej spółki wyznaczanie nowych terminów przesłuchań oraz zakończenia sprawy zgodzić się należy z organem, iż czynności te były istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nadto, czynności te wynikały częściowo z wniosków składanych przez prezesa zarządu spółki. Jednakże w ocenie Sądu I instancji nie można pomijać okoliczności, że działania te zostały podjęte przez organ II instancji po dwumiesięcznej bierności. Z akt administracyjnych nie wynika by w tym czasie (tj. od 31 lipca do 30 września 2014 r.) zaistniały jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające organowi wezwanie wskazanych w odwołaniu skarżącej spółki świadków bądź podjęcie innych czynności mających na celu sprawne zakończenie postępowania. Przepisy k.p.a. bądź też przepisy ustaw szczególnych nie nakazują organowi, który informuje o niezałatwieniu sprawy w terminie wskazania jakie dokładnie czynności zamierza jeszcze w sprawie podjąć. Jednakże winny one wynikać z akt administracyjnych danego postępowania. W piśmie z dnia 30 września 2014 r. organ poinformował spółkę, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie z uwagi na jej skomplikowany charakter wymagający przeprowadzenia dodatkowych ustaleń mogących mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Jednakże w przypadku tego pisma zgodzić się należy ze spółką, że akta sprawy stały w sprzeczności z informacją organu, gdyż od kilku miesięcy nie było w nich śladu nawet jednej czynności z zakresu postępowania wyjaśniającego. W ocenie Sądu I instancji takie działanie organu narusza art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Narusza również wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania. Z uwagi na dwumiesięczną bierność organu w czasie prowadzonego postępowania Sąd I instancji uznał, że organ II instancji prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a przewlekłość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że organ II instancji przewlekle prowadził postępowanie w sposób rażący tylko w okresie od 31 lipca 2014 r. do 30 września 2014 r. Czynności podejmowane przez organ po tym okresie, tj. wielokrotne wezwania świadków, były istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nadto wynikały częściowo z wniosków założonych przez spółkę. Co więcej, do wielokrotnej zmiany terminu przesłuchania świadków, a tym samym dalszego odwlekania terminu załatwienia sprawy, przyczyniły się pisma prezesa zarządu spółki, w których powoływał się na chorobę oraz wnosił o wyznaczenie nowych terminów przesłuchań. Z tych też względów Sąd I instancji uznał, że kwota 500 zł grzywny jest adekwatna do stopnia zawinienia organu w przewlekłości niniejszego postępowania i jednocześnie odstąpił od zasądzenia od organu na rzecz spółki sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji albo uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania od strony przeciwnej na rzecz organu administracji publicznej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżając wyrok w całości, organ administracji zarzucił mu naruszenie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a oraz § 2 p.p.s.a. i w konsekwencji naruszenie art. 21 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz art. 12 § 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na stwierdzeniu, że organ dopuścił się przewlekłości w trwającym odwoławczym postępowaniu administracyjny w okresie od 31 lipca do 30 września 2014 r. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, a nadto że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i dodatkowo w stopniu uzasadniającym wymierzenie grzywny przez to, że organ nie działał w sprawie wnikliwie i szybko.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka P. wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów od autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

Zgodzić się trzeba ze stwierdzeniem Sądu I instancji, iż pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania nie zostało zdefiniowane ustawowo. Stanowisko doktryny i judykatury wskazuje na to, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 K.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13).

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Jednym z przepisów szczególnych w stosunku do regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego jest art. 21 ust. 4 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym odwołanie od decyzji w sprawie przyznania pomocy rozpatruje się w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Z kolei zgodnie z art. 36 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma skarżący kasacyjnie organ, iż termin zakreślony w art. 21 ust. 4 pkt 1 ustawy jest terminem ustawowym, w którym organ odwoławczy winien "rozpatrzyć odwołanie", a zatem pracownik organu powinien zapoznać się z aktami sprawy i podjąć czynności niezbędne do załatwienia sprawy. W ocenie sądu kasacyjnego postępowaniu prowadzonemu przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, zainicjowanemu odwołaniem skarżącej od decyzji z dnia ...lipca 2014 r. nr ..., nie można przypisać znamion przewlekłości. Podkreślić należy, że skarżąca spółka w odwołaniu zawarła wiele wniosków, m.in. o przesłuchanie świadków na okoliczność prowadzenia przez nią działalności rolniczej, z którymi organ musiał się zapoznać, poddać je analizie i w konsekwencji należycie przygotować do przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków. Były to wnioski istotne dla załatwienia sprawy, a zatem nie mogły zostać przez organ pominięte. Nadto sprawa dotycząca przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 dla Spółki P. nie była pojedynczą sprawą, ale była powiązana z wskazanymi innymi sprawami dotyczącymi sztucznego stworzenia warunków niezbędnych do przyznania pomocy, które w tym czasie były rozpatrywane w postępowaniu odwoławczym przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR. To niewątpliwie powodowało konieczność uprzedniego (przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy w tej sprawie) zapoznania się przez pracownika organu odwoławczego nie tylko z aktami sprawy będącej przedmiotem tej skargi kasacyjnej, ale także z aktami powiązanych z nią spraw. Fakty te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzasadniają stwierdzenia przez Sąd I instancji w tej sprawie istnienia stanu przewlekłości postępowania odwoławczego w okresie od 31 lipca do 30 września 2014 r. i to w postaci kwalifikowanej - rażącego naruszenia prawa.

Rację ma także skarżący kasacyjnie organ, iż Sądowi I instancji można zasadnie zarzucić naruszenie art. 12 § 1 k.p.a., który ustanawia zasadę ogólna wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że zgodnie z tą zasadą szybkość działania organów administracji nie jest przesłanką nadrzędną, ponieważ właściwe stosowanie się do tej zasady ogólnej powoduje konieczność uwzględnienia w postępowaniu administracyjnym w równej mierze wnikliwości działania organu. Niewątpliwie organy administracji nie mogą w imię szybkości postępowania administracyjnego rezygnować z obowiązku działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), stania na straży praworządności (art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), czy z realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w analizowanej sprawie Sąd I instancji niezasadnie uznał, iż czas trwania postępowania odwoławczego jest wiodąca przesłanką, prowadzącą wprost do uznania, że postępowanie to rażąco narusza prawo w związku z przewlekłością. Oceniając działania organu odwoławczego w tej sprawie Sąd I instancji nie poddał wnikliwej analizie takich czynników jak: charakter sprawy, jej stopień skomplikowania, postępowanie samej strony i innych organów.

Reasumując ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty pomieszczone w skardze kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a., a w konsekwencji naruszenie art. 21 ust. 4 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) i art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. polegające na niezasadnym uznaniu, że organ w tej sprawie dopuścił się przewlekłości w trwającym postępowaniu odwoławczym w okresie od 31 lipca do 30 września 2014 r. z rażącym naruszeniem prawa i dodatkowo w stopniu uzasadniającym wymierzenie grzywny przez to, że organ w tej sprawienie nie działał wnikliwie i szybko.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a, który stanowi, że: "Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona" orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.