Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 966/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2007 r. spraw ze skarg P. Sp. z o.o. w W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001 r., 2002 r. i 2005 r. 1) uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...],[...],[...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz P. Sp. z o.o. w W. kwotę 16.800 zł (szesnaście tysięcy osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

III SA/Wa 966/07

UZASADNIENIE

Trzema zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] lutego 2007 r., nr: [...],[...],[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzje Prezydenta W. z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], nr [...], nr [...], określające firmie P. Sp. z o.o. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za: 2001 r. - w kwocie [...] zł., 2002 r. - w kwocie [...] zł. oraz za 2005 r. - w kwocie [...] zł.

Postanowieniami z dnia [...] maja 2006 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowania w sprawie określenia Spółce podatku od nieruchomości za 2001, 2002 i 2005 r., dotyczącego zabudowanych nieruchomości, stanowiących własność Spółki, położonych w W. w obrębie ulic [...].

Na podstawie wypisów z KW, wypisów z rejestru gruntów wg stanu na dzień 24 listopada 2005 r. oraz ewidencji środków trwałych ustalono, że Spółka zaniżyła wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za wymienione lata. W deklaracjach Spółka wykazała: za 2001 r. podatek w wysokości [...] zł., który powinien wynosić [...] zł.; za 2002 – [...] zł., prawidłowa wysokość - [...] zł.; za 2005 – [...] zł., prawidłowa wysokość [...] zł.

Organ I instancji wskazał, że w dniu [...] grudnia 2005 r., tj. w dniu wszczęcia kontroli podatkowej Spółka złożyła korekty deklaracji podatkowych określając wysokość podatku od nieruchomości za rok 2001 w kwocie [...]zł., za 2002 r. – [...] zł.; za 2005 – [...] zł.

Wymierzając podatek, organ powołał się na uchwały Rady Gminy C. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości z dnia: 21 grudnia 2000 r., nr [...], z 15 listopada 2001 r., nr [...], z 25 listopada 2004, nr [...].

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 81b Ordynacji podatkowej uprawnienia do skorygowania deklaracji podatkowej ulegają zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej - w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą. Korekta złożona w przypadku zawieszenia uprawnienia do skorygowania deklaracji podatkowej nie wywołuje skutków prawnych.

Utrzymując w mocy decyzje organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołało się na ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz., 84 ze zm., tekst jedn. Dz. U. nr 9 z 2002 r., poz. 84 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.o.l.". Z art. 6 ust. 8 pkt 1 do 3 u.p.o.l. wynika, że osoby prawne są obowiązane: składać w terminie do dnia 15 stycznia, organowi gminy właściwemu ze względu na miejsce położenia nieruchomości, deklaracje na podatek na dany rok podatkowy i wpłacać podatek bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy za poszczególne miesiące, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

Organ odwoławczy powołał się na pismo z dnia [...] listopada 2005 r., doręczone Spółce [...] listopada 2005 r., mocą którego organ I instancji zawiadomił o podjęciu czynności sprawdzających na podstawie art. 272 Ordynacji podatkowej. W piśmie tym wskazano, że w deklaracjach Spółka ujęła do opodatkowania grunty o powierzchni [...] m2., a zgodnie z wypisem z gruntów Spółka jest właścicielem gruntów o powierzchni [...] m2 i z uwagi na to organ wezwał Spółkę do wyjaśnienia różnicy w powierzchni gruntów oraz o złożenia (jako załącznik do deklaracji) szczegółowego zestawienia budynków i budowli będących w jej posiadaniu.

Organ odwoławczy wskazał, że Spółka nie złożyła żądanych wyjaśnień, a próba przeprowadzenia kontroli w siedzibie Spółki w dniu [...] grudnia 2005 r. okazała się bezskuteczna z uwagi na nieobecność przedstawicieli Zarządu Spółki i brak możliwości nawiązania kontaktu z Zarządem Spółki przez pracownika tej Spółki.

Zgodnie z art. 274 Ordynacji podatkowej zastosowanie się wezwanego do wykonania czynności określonych w wezwaniu zapewnia traktowanie skorygowanej deklaracji podatkowej jako sporządzonej prawidłowo pod względem formalnym. Nie chroni natomiast przed postawieniem ewentualnych zarzutów materialnych, np. o zaniżeniu podstawy opodatkowania, czy obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę od powstałej zaległości podatkowej. Uwalnia natomiast od odpowiedzialności przewidzianej w kodeksie karno-skarbowym. Niezastosowanie się wezwanego do wykonania czynności określonych w wezwaniu i w wyznaczonym terminie pozwała traktować złożoną deklarację jako nierzetelną, co wywołuje skutki w zakresie określenia zobowiązania podatkowego przez organ podatkowy oraz w zakresie odpowiedzialności karnej skarbowej.

Organ powołał się na art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. Nr 240 z 2005 r., poz. 2027 z późn. zm.), zgodnie z którym przy ustalaniu podatku wiążą aktualne dane wynikające z ewidencji gruntów. Wyjaśnił ponadto, że organ podatkowy nie jest uprawniony do badania poprawności tych danych.

Na podstawie art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Klasyfikacja gruntów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków przesądza o sposobie ich opodatkowania. Nie wyklucza to jednak przeprowadzenia przeciwdowodu, który podważyłby poprawność danych z ewidencji (np. przy braku jej dostosowania do stanu faktycznego), co dopuszcza wprost art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej.

Decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez pełnomocnika Spółki, który zarzucił im:

1) błędne ustalenie stanu faktycznego,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 207 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zastosowanie i wydanie decyzji w sytuacji, gdy skarżąca złożyła korekty deklaracji podatkowych i uiściła należny podatek;

- art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie,

- art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 235 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem interesu prawnego strony i braki w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

3) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. poprzez niezastosowanie w odniesieniu do działek gruntu zajętych pod drogę publiczną - zjazdy z Mostu S.;

- art. 5 u.p.o.l. w zw. z § 1 uchwał Rady Gminy W. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości, poprzez błędne zakwalifikowanie:

a) gruntów położonych pod wodami jako gruntów związanych z działalnością gospodarczą,

b) budynku lub znacznej części budynku położonego przy ul. S. - pod działalność gospodarczą

c) korytarza i pustych lokali w budynku położonym przy ul. Z. jako lokale użytkowe przeznaczone pod działalność gospodarczą.

W związku z powyższymi zarzutami, wniesiono o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że SKO nie uwzględniło złożonych korekt deklaracji wysłanych listem poleconym [...] grudnia 2005 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem i wnioskiem o zastosowanie instytucji czynnego żalu, a także dokonanych wpłat. Korekta wpłynęła do organu w dniu [...] grudnia 2005 r. W tym też dniu organ podatkowy I instancji wszczął kontrolę podatkową, w wyniku której uznał, że powstała zaległość podatkowa. Konsekwencją tego było zaliczenie dokonanej przez skarżącą wpłaty podatku z dnia [...] grudnia 2005 r. na poczet zaległości oraz odsetek za zwłokę.

Korekta deklaracji została jednak skutecznie złożona przed wszczęciem postępowania kontrolnego, w dniu [...] grudnia 2005 r., kiedy została nadana w Urzędzie Pocztowym (art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Czynności sprawdzające prowadzone w trybie przepisów zawartych w dziale V (art. 272-280) Ordynacji podatkowej nie są tożsame z kontrolą podatkową, nie są przeszkodą do dokonania korekty deklaracji. Warunkiem skuteczności korekty dokonanej przez podatnika nie jest jednoczesna zapłata podatku. Również bez znaczenia dla sprawy jest wezwanie skarżącej do złożenia wyjaśnień w dniu [...] grudnia 2005 r.

Organ uznał, że grunty znajdujące się pod wodami, o łącznej powierzchni [...] m2., stanowiące część działki nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...], stanowią grunty, na których prowadzona jest działalność gospodarcza. Tymczasem skarżąca nie prowadzi działalności portowej, a firma ma wyłącznie charakter historyczny. Zgodnie z treścią wpisu w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dnia [...] kwietnia 2006 roku, Spółka nie prowadzi działalności portów śródlądowych. W konsekwencji powyższy grunt powinien być obciążony stawką podatku przewidzianą dla gruntów pozostałych, a nie dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą inną niż działalność rolnicza lub leśna.

Ponadto powyższa nieruchomość jest w ewidencji gruntów oznaczona symbolem Ws, jako grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi. W przypadku braku możliwości kwalifikacji powyższego gruntu jako "gruntów pozostałych", zasadne jest zakwalifikowanie go jako "grunty pod jeziorami, zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrownie wodne".

Organ podatkowy zakwalifikował jako grunt, na którym prowadzona jest działalność gospodarcza, nieruchomość położoną pomiędzy ulicami: [...], stanowiącą działki o nr [...]z obrębu ewidencyjnego [...] w części, która nie stanowi własności skarżącej. Część tych gruntów ([...] m2 w odniesieniu do działki nr [...] oraz [...] m2 odniesieniu do działki nr [...]) zajęta jest pod drogę publiczną - zjazdy z Mostu S. W grudniu 2005 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Prezydenta W. o wypłatę odszkodowania z tytułu zajęcia powyższych nieruchomości pod drogę publiczną oraz wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa powyższej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Powyższe postępowania administracyjne są obecnie w toku.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133. poz.872 z późn. zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu te za odszkodowaniem. Przejście prawa własności nieruchomości na Skarb Państwa lub odpowiednią jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło automatycznie z mocy prawa. Decyzja wojewody stwierdzająca nabycie prawa, o której wydanie wystąpiła skarżąca, ma jedynie charakter deklaratoryjny, stanowiący podstawę wpisu do księgi wieczystej. Skarżąca nie ma możliwości odzyskania prawa własności tej nieruchomości, lecz pozostaje jej jedynie roszczenie odszkodowawcze.

Ponadto zgodnie z treścią art. 2 ust. 3 pkt 4) u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają pasy drogowe wraz drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem i obsługą ruchu.

Organ błędnie zakwalifikował budynki, których właścicielem jest skarżąca, położone przy ul. [...] jako lokale użytkowych przeznaczonych pod działalność gospodarczą. Tymczasem pierwszy z nich znajduje się w bardzo złym stanie technicznym i nie nadaje się do prowadzenia w nim działalności gospodarczej. Natomiast budynek położony przy u Z. został wyremontowany i podzielony na 4 lokale mieszkalne oraz korytarz stanowiący część wspólną. Część lokali została objęta umowami najmu, natomiast lokale dotychczas nie oddane w najem i korytarz, organ podatkowy zakwalifikował jako lokale użytkowe, w których prowadzona jest działalność gospodarcza, co jest niezgodne z wykonanymi przez skarżącego pracami dostosowującymi lokale do przeznaczenia mieszkalnego. Pomimo wystąpienia do Urzędu Miasta, skarżąca dotychczas nie otrzymała dokumentacji technicznej budynku, co utrudnia ustalenie formalnego przeznaczenia poszczególnych lokali. Skarżąca podejmuje obecnie czynności przygotowawcze w celu formalnego ustalenia lub przekwalifikowania lokali w budynku przy ul. Z. na lokale mieszkalne.

W odpowiedzi na skargi SKO w W. wniosło o ich oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargi są zasadne, chociaż nie wszystkie zarzuty w nich podniesione zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że zgodnie z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej (na podstawie którego wydane stały decyzje wymiarowe), jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Tymczasem w niniejszych sprawach organ I instancji faktycznie określił wysokość zaległości podatkowych – chociaż nazwał je "zobowiązaniami podatkowymi" – i stan taki utrzymał w mocy organ odwoławczy. Z uzasadnień organu I instancji zawierających matematyczne wyliczenie podatku, wynika jednak ewidentnie, że zobowiązania podatkowe określone w sentencji decyzji mają wysokość zaległości podatkowych. Takie rozstrzygnięcia pozostają w oczywistej sprzeczności z powołanym przepisem w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.

Jak wynika z zaskarżonych decyzji, podstawą ustaleń faktycznych we wszystkich sprawach były wypisy z KW oraz wypisy z rejestru gruntów wg stanu na dzień [...] listopada 2005 r. Tymczasem sprawy te dotyczą zupełnie innych okresów, za które wysokość zobowiązań podatkowych należało ustalić odrębnie, według stanu na dzień powstania obowiązku podatkowego w każdej z nich.

Zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, przed wydaniem decyzji organ podatkowy powinien wyznaczyć stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, czego nie uczyniono w niniejszych sprawach. Z § 2 art. 200 wynika, że przepisu § 1 nie stosuje się w przypadku zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie (m. in. dotyczy to podatku od nieruchomości), jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Wyłączenie to ma zastosowanie jednak wyłącznie do osób fizycznych (art. 6 ust. 7 u.p.o.l.), gdy podatek corocznie ustalany jest w drodze decyzji. W niniejszych sprawach natomiast podatnikiem jest osoba prawna, wpłacająca podatek na podstawie samowymiaru, zaś stan faktyczny spraw jest sporny - zatem wyłączenie wynikające z art. 200 § 2 Ordynacji podatkowej nie ma tu zastosowania. W tej sytuacji pominięcie dyspozycji art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej należy uznać za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw.

Przechodząc do zarzutów Spółki sformułowanych zarówno w skargach, jak i we wcześniejszych odwołaniach, należy stwierdzić, że są one identyczne we wszystkich sprawach i dotyczą następujących zagadnień:

1) korekty deklaracji podatkowych,

2) wymiaru podatku za:

a) grunty położone pod wodami,

b) grunty zajęte pod drogi publiczne,

c) budynek przy ul. S. (w złym stanie technicznym),

d) budynek przy ul. Z.(zawierający lokale mieszkalne).

3) naruszenia przepisów postępowania.

Ad. 1)

Zgodnie z art. 274 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w razie stwierdzenia, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, organ podatkowy zwraca się do składającego deklarację o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość. Powołany przepis nie określa, w jakim terminie wezwany ma złożyć wyjaśnienia i dokonać korekty deklaracji podatkowej. Należy zatem przyjąć, że termin ten powinien być ustalony przez organ podatkowy w wezwaniu i uwzględniać czas niezbędny na wykonanie czynności tam określonych.

Zgodnie z art. 81b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej uprawnienie do skorygowania deklaracji ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej - w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą. Przepis ten nie stanowi jednak przeszkody do dokonania korekty deklaracji po wydaniu przez organ podatkowy postanowienia w przedmiocie sprawdzenia prawidłowości deklaracji, do momentu wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej (por. J. Zubrzycki w: Ordynacja podatkowa Komentarz, Wrocław 2004, s. 357-358 oraz s. 911).

O ile stanowisko organu I instancji, choć błędne, jest wyraźnie określone w tym zakresie (złożona korekta nie wywołuje skutków prawnych wobec treści art. 81b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), to pogląd organu odwoławczego nie jest do końca czytelny. SKO nie odnosi się bowiem do terminu złożenia korekty deklaracji, co podnosi skarżąca w odwołaniach, stwierdza natomiast, że niezastosowanie się wezwanego do wykonania czynności określonych w wezwaniu i w wyznaczonym terminie, pozwala traktować deklarację za nierzetelną. Dalej wyjaśnia, że możliwość uniknięcia kary z kodeksu karnego skarbowego daje tylko złożenie korekty deklaracji z jednoczesnym wpłaceniem brakującej kwoty podatku wraz z odsetkami. Zauważyć należy jednak, że w piśmie z dnia [...] listopada 2005 r. organ I instancji nie wyznaczył stronie dokładnego terminu na złożenie wyjaśnień, co oznacza, że czynności dokonane w dniu [...] grudnia 2005 r. (data nadania korekty deklaracji w urzędzie pocztowym), przed formalnym wszczęciem kontroli podatkowej, należałoby uznać za prawnie skuteczne. Jak słusznie podnosi skarżąca, zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego.

Rozpoznając ponownie sprawy organ będzie więc zobowiązany do dokonania oceny korekt deklaracji złożonych przez podatnika.

Ad. 2a)

Z uwagi na zmiany stanu prawnego, należy wyodrębnić tu dwa okresy: do 31 grudnia 2002 r. i od 1 stycznia 2003 r.

W pierwszym okresie, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegały grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym. Do tej kategorii właśnie zaliczało się grunty pod wodami stojącymi. Zgodnie z ówczesną wersją art. 5 ust. 3 za grunty związane z działalnością gospodarczą uważa się grunty zabudowane i nie zabudowane, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, których katalog otwarty zamieszczony został w dalszej części przepisu.

Od 1 stycznia 2003 r. zgodnie z art. 1a ust 1 pkt 3 grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także grunty, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Z powyższego wynika więc, że w tym konkretnym przypadku zmiana przepisów prawnych pozostaje bez wpływu na możliwość zakwalifikowania gruntów pod wodami stojącymi, które nie podlegają wyłączeniom z opodatkowania na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 (do 31 grudnia 2002 r.) jako grunty pod wodami płynącymi i kanałami żeglownymi, z wyjątkiem jezior oraz gruntów zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych, a od 1 stycznia 2003 r. - na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 2 jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi i kanałami żeglownymi, z wyjątkiem jezior oraz gruntów zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych.

Podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy, w tym znaczeniu, że obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości, bez względu na to, czy przynosi ona zysk posiadaczowi, czy też na tę nieruchomość należy ponieść nakłady w celu utrzymania jej w stanie zdatnym do użytku, a także na pewnym poziomie estetycznym (por. wyrok NSA z 9 marca 1994 r., SA/Gd 1200/93, Wspólnota 1994/35, s. 18). Podatek od nieruchomości nie nawiązuje wiec w swojej konstrukcji do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez jej wykorzystywanie. Decydujące znaczenie ma to, że podstawę opodatkowania gruntów stanowi ich powierzchnia, a nie jest ważne czy i jak intensywne jest wykorzystywanie tych nieruchomości i jakie przynosi to efekty gospodarcze. Związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza bowiem także związek pośredni służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną.

Należy zatem podzielić pogląd organów, że grunty oznaczone symbolem Ws, gdy są w posiadaniu przedsiębiorcy, powinny być opodatkowane stawką dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie również w doktrynie (por. L. Etel Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, Warszawa 2005, s. 371). Natomiast fakt, że skarżąca nie prowadzi działalności portowej, a firma ma wyłącznie charakter historyczny, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy w tym zakresie.

Ad. 2b)

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) – podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja ta jest także dokumentem rozstrzygającym o klasyfikacji gruntów. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone.

Co do zasady należy więc zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonych decyzjach, że organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie własności nieruchomości. Organ podatkowy powinien jednak uwzględnić dane wynikające z aktu notarialnego, jeżeli wynika z niego, że inna osoba jest właścicielem nieruchomości. Zmiany w ewidencji dokonywane są bowiem z dużym opóźnieniem i ścisłe trzymanie się takich danych mogłoby doprowadzić do wymierzenia podatku osobie, która sprzedała nieruchomość (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1685/93 – POP 1999/2/67). Podobna sytuacja ma miejsce, gdy strona przedstawia ewidentny dowód utraty posiadania gruntu, prowadzący do zmiany stosunków własnościowych. Jest to tym bardziej istotne, że zarówno do 31 grudnia 2002 r. (art. 5 ust. 3 u.p.o.l.), jak i po tej dacie (art. la ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.), ustawodawca mówiąc o gruntach związanych z działalnością gospodarczą, posługuje się pojęciem "posiadanie".

Ponadto organ odwoławczy w końcowej części uzasadnień zaskarżonych decyzji wprost wskazuje na możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu w tym zakresie, nie odnosząc się w ogóle do dokumentów okazanych do kontroli, na które powołuje się organ I instancji przedstawiając swoje stanowisko w związku z wniesieniem odwołań, tj.: protokołu zajęcia na drogi części gruntów, sporządzonego przez Zarząd Dróg Miejskich (zał. nr 13), opinii geodezyjnej (zał. nr 14), czy operatu szacunkowego (zał. nr 15).

W niniejszych sprawach istotne jest ustalenie kiedy nastąpiło przejęcie gruntu pod drogi publiczne i czy w związku z tym zastosowanie może tu mieć ustawa Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, na którą powołuje się skarżąca. Zgodnie z art. 73 ust. 1 i 2 nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie wypłaca gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, a Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. Skarżąca słusznie podkreśla, że decyzje w tych sprawach mają charakter deklaratoryjny, zaś przeniesienie własności następuje tu z mocy prawa w terminie określonym w ustawie.

Organ odwoławczy nie rozważył również (mimo podniesienia tej kwestii w odwołaniach), że zgodnie z art. 7 ust 1 pkt 3 w brzmieniu do 31 grudnia 2002 r. budowle dróg publicznych oraz grunty zajęte pod te drogi, wraz z pasami drogowymi, były zwolnione od podatku od nieruchomości. Podobnie, na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. począwszy od 1 stycznia 2003 r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych. Rozpoznając sprawy ponownie organ podatkowy zobowiązany będzie dokonać stosownych ustaleń w tym zakresie.

Ad. 2c)

Nie wszystkie przedmioty opodatkowania będące w posiadaniu przedsiębiorcy są opodatkowane najwyższą stawką podatku. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nie podlega tej stawce przedmiot opodatkowania, który nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.

Wystąpienie "względów technicznych" nie zwalania przedsiębiorców z obowiązku płacenia podatku od gruntów i budynków. Podlegają one opodatkowaniu, ale nie wg stawek najwyższych (nie mogą być traktowane jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej), lecz właściwych dla budynków i gruntów tzw. pozostałych.

Sytuacja taka będzie miała miejsce np. gdy organ nadzoru budowlanego wyda decyzję o opróżnieniu, bądź o wyłączeniu z użytkowania budynku ze względu na jego zły stan techniczny. Podkreślić należy jednak, że przejściowe niewykorzystywanie nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej, nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Przeprowadzenie remontów w budynkach nie oznacza pozbawienia tych budynków związku z działalnością gospodarczą w szerokim znaczeniu. Adaptacja budynków do prowadzenia zamierzonej w przyszłości działalności gospodarczej stanowi jeden z wyznaczników prowadzenia tejże działalności.

Możliwość wyłączenia budynków z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z uwagi na ich stan techniczny, pojawiła się dopiero od 1 stycznia 2003 r. W związku z czym argument o złym stanie technicznym budynku nie mógł być brany pod uwagę przy wymiarze podatku od nieruchomości za okresy wcześniejsze. Organ podatkowy nie przeanalizował jednak tej kwestii w odniesieniu do roku 2005, co będzie zobowiązany uczynić rozpatrując sprawę ponownie.

Ad. 2d)

Od 1 stycznia 2003 r. zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami. Stawiając zarzut w tym zakresie skarżąca nie potrafi jednak udowodnić stosownymi dokumentami, mieszkalnego charakteru budynku przy ul. Z. W tej sytuacji podniesiony zarzut należy uznać za bezzasadny, gdyż podstawę wymiaru podatku stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 prawa geodezyjnego i kartograficznego). Ewidencja ta ma moc dokumentu urzędowego, którego moc dowodowa nie została obalona przeciwdowodem, jak wymaga tego art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej.

Ad. 3)

Odnośnie zarzutów skarżącej dotyczących wymienionych w skargach przepisów postępowania, należy stwierdzić, że na obecnym etapie przedwczesnym jest orzekanie czy doszło do naruszenia art. 207 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i 3 Ordynacji podatkowej. Co do zasady wyjaśnić należy jedynie, że możliwe jest wydanie decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych, mimo złożenia korekt deklaracji, jeżeli organ stwierdzi, że samowymiar dokonany przez podatnika jest wadliwy.

Zasadne natomiast są zarzuty dotyczące naruszenia zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej, gdyż organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego spraw, zaś organ odwoławczy nie odniósł się wyczerpująco do zarzutów odwołań, koncentrując się wyłącznie na mocy dowodowej ewidencji gruntów i budynków. Z tego powodu uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie spełniają wymogów art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Z powyższych względów, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.