Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 173/96
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1996-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Faktura wystawiona przez nie istniejący podmiot gospodarczy nie może być podstawą do obniżenia kwoty podatku należnego na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.

TEZY

Faktura wystawiona przez nie istniejący podmiot gospodarczy nie może być podstawą do obniżenia kwoty podatku należnego na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Kontroli Skarbowej w P. przeprowadził kontrolę Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "K." w P. Ustalono, że w miesiącach od 10.1993 r. do 12.1993 r. oraz w styczniu i wrześniu 1994 r. Przedsiębiorstwo "K." zawyżyło podatek naliczony łącznie o kwotę 68.136,80 zł. Przedsiębiorstwo "K." obniżyło podatek należny o podatek naliczony zawarty w fakturach wystawionych przez nie istniejące podmioty.

Organ kontroli, powołując się na par. 17 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług stwierdził, że do wystawienia faktur obowiązani są podatnicy mający numer identyfikacyjny, a faktura dokumentująca sprzedaż winna ten numer zawierać. Uznano, że faktury wystawione przez nie istniejące firmy są sporządzone sprzecznie z przepisami i na podstawie par. 31 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

W wyniku wszczęcia na wniosek Przedsiębiorstwa "K." postępowania podatkowego Drugi Urząd Skarbowy w P. wydał decyzję wymiarową ustalającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za kontrolowane miesiące w łącznej kwocie 113.669,70 zł.

Po rozpoznaniu odwołania Przedsiębiorstwa "K." od powyższej decyzji Izba Skarbowa w P. decyzją z 31.12.1995 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

Izba Skarbowa stwierdziła, że wystawienie faktury przez podmiot nie uprawniony do jej wystawienia jest sprzeczne z par. 17 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług. Nie pozwala to na dokonanie odliczeń wynikających z art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług.

Izba Skarbowa stwierdziła również, że organy podatkowe nie mogą się kierować stanowiskiem prokuratury ani oceną, czy nabywca dokonał zakupu towarów w dobrej czy złej wierze. Według Izby Skarbowej zakwestionowane faktury wystawione przez podmioty nie zarejestrowane i nie istniejące nie spełniają wymogów określonych nie tylko powołanymi przepisami dotyczącymi podatku od towarów i usług, ale też nie spełniają wymogów określonych przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej w P. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "K." wniosło o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 4a i art. 32 ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług, a nadto naruszenie prawa procesowego przez przyjęcie ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Skarżące Przedsiębiorstwo wyjaśnia, że w swojej działalności gospodarczej miało do czynienia z licznymi dostawcami. Gdy dostawcy zgłaszali się z towarem, pracownicy Przedsiębiorstwa "K." sprawdzali dokumenty dostawcy - wpis do ewidencji, wpis do rejestru handlowego oraz wpis do rejestru NIP. Zawsze żądano przedstawienia oryginałów tych dokumentów, sporządzając ich kserokopię. Strona skarżąca twierdzi, że we wszystkich transakcjach dochowała należytej staranności. Według Przedsiębiorstwa "K." obowiązek odprowadzania podatku VAT spoczywa na wystawcy faktury - dostawcy towaru. Kupujący nie ma możliwości zapłaty dostawcy jedynie wartości towaru bez VAT i odprowadzenia VAT bezpośrednio na konto właściwego urzędu skarbowego. Gdyby przyjąć, że odpowiedzialność za uchybienia dostawcy ma ponosić kupujący, to według strony skarżącej ustawodawca musiałby to rozstrzygnąć w sposób jednoznaczny. Skoro ustawodawca nie uczynił tego, to tylko dlatego, że nie było jego zamiarem przerzucenie odpowiedzialności za wystawienie faktury na kupującego.

O trafności tego poglądu świadczą według strony skarżącej postanowienia rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dopiero par. 35 ust. 4 cyt. wyżej rozporządzenia pozwala na przerzucenie odpowiedzialności w omawianym zakresie na kupującego. Przepisy te weszły w życie 01.01.1995 r., a zaskarżona decyzja dotyczy 1994 r. Analiza art. 32 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług wskazuje, jakie dane winny być ujawnione w fakturze. Nie może budzić wątpliwości - według strony skarżącej - że w zakwestionowanych fakturach wszystkie te dane były umieszczone. Faktury od strony formalnej nie mogły budzić wątpliwości. Fakt, że faktury zostały wystawione przez podmiot nie istniejący, nie może według skarżącego niweczyć formalnej ich prawidłowości.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w P. wniosła o oddalenie skargi.

Według Izby Skarbowej wystawienie faktury przez podmiot nie uprawniony do jej wystawienia jest sprzeczne z par. 17 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. Sprzeczność ta polega na tym, że fakturę wystawił inny podmiot niż określony w tym przepisie. Ponadto zgodnie z art. 32 ustawy o podatku od towarów i usług faktura winna zawierać m.in. dane dotyczące podatnika, a bezsporne jest, że dane umieszczone w fakturze nie dotyczyły podatnika, lecz strony nie istniejącej.

W sytuacji, gdy dostawca - podmiot nie zarejestrowany podatkowo - wystawił fakturę VAT, a nie uiszczał wynikającego z tej sprzedaży podatku należnego, nabywca nie może odliczać naliczonego w tych fakturach podatku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niesporne jest, że strona skarżąca odliczyła podatek naliczony zawarty w fakturach VAT wystawionych przez nie istniejące podmioty gospodarcze.

Trzeba zauważyć, że do podstawowych warunków uprawniających podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego należy, aby faktura, z której wynika podatek naliczony, wystawiona została przez podmiot uprawniony do jej wystawienia. Wynika to bezpośrednio z par. 17 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 39 poz. 176 ze zm./.

Z niespornych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że skoro skarżące Przedsiębiorstwo odliczyło podatek naliczony z faktur wystawionych przez nie istniejące podmioty gospodarcze /a zatem nie uprawnione do wystawiania faktur/, to tym samym nie spełniło ono warunku uprawniającego do obniżenia podatku należnego i naruszyło obowiązki podatnika. Nie mają znaczenia prawnego podnoszone przez stronę skarżącą argumenty, że dokonywano transakcji w dobrej wierze, bowiem możliwość odliczenia podatku nie wiąże się ze stanem świadomości podatnika w tym zakresie lub stopniem jego winy.

Ubocznie należy zauważyć, że wobec znacznej częstotliwości transakcji zawieranych z tymi podmiotami strona skarżąca miała możliwość sprawdzenia we własnym interesie wiarygodności swoich kontrahentów przez ustalenie we właściwym urzędzie skarbowym, czy i jaki numer identyfikacyjny nadano kontrahentowi. Rejestr NIP jest jawny i uzyskanie stosownej informacji nie mogło nastręczać trudności. Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnicy są obowiązani wystawiać faktury. Osoba nie będąca podatnikiem faktury VAT nie może wystawić.

Z samej treści ustawy o podatku od towarów i usług wynika więc, że faktura określona jako faktura VAT niepochodząca od zarejestrowanego podatnika nie może wywoływać żadnych skutków prawnych. Nie może więc być podstawą do stosowania art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług. Jedynie więc braki merytoryczne faktury względnie niemożność uznania faktury VAT wywołują skutek materialny.

Z powyższych powodów nie można uznać argumentacji strony skarżącej, że dopiero par. 35 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (...) /Dz.U. nr 133 poz. 688 ze zm./ - uniemożliwił obniżenie podatku należnego oraz zwrot różnicy podatku lub zwrot podatku naliczonego. Skoro bowiem podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią prawidłowe faktury VAT, a faktura wystawiona przez podmiot nie istniejący lub nie uprawniony do wystawiania faktur nie jest fakturą VAT, brak podstaw do zastosowania art. 19 ustawy o VAT.

Z powyższych przyczyn należało skargę oddalić na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.