Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1678/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 208 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inne – umorzenie postępowania w sprawie celnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym tutaj postanowieniem z [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. , Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. z [...] r., nr [...] w przedmiocie zajęcia towaru w postaci odtwarzaczy MP4 w ilości [...]ujawnionego w dniu [...] r. w Oddziale Celnym w G. , który został nielegalnie wprowadzony na obszar celny Wspólnoty i umorzył postępowanie prowadzone wobec "A" Sp z o.o.

Jako podstawę prawną powołał art. 233 §1 pkt 2 lit. a, art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 z późn. zm. – dalej "Op"), w związku z art.73 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Prawo celne (Dz .U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.- dalej "Upc").

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] r. Spółka, działając za pośrednictwem "B", zgłosiła w Oddziale Celnym w G. do procedury dopuszczenia do obrotu importowany z Chin towar w postaci odtwarzaczy muzyki MP3 w ilości [...]. wraz z wyposażeniem.

Zgłoszenie celne, jako odpowiadające wymogom formalnym, zostało przyjęte i zarejestrowane w ewidencji OGL Oddziału Celnego w G. pod nr [...] , a następnie poddane zostało weryfikacji, w ramach której przeprowadzono częściową rewizję towaru. W trakcie przeprowadzania rewizji częściowej stwierdzono nie ujęte w zgłoszeniu celnym odtwarzacze MP4. W wyniku przeprowadzenia w dniu [...]r. całkowitej rewizji celnej towaru dokonanej w obecności przedstawiciela Spółki ustalono, iż towar nie objęty zgłoszeniem celnym to [...]odtwarzaczy MP4.

Spółka w piśmie z dnia [...] r. poinformowała, że ujawniony w wyniku rewizji towar nie był przez nią zamawiany i został nadesłany w wyniku pomyłki nadawcy przesyłki, a nadawca towaru pomylił zamówienie złożone przez Spółkę z zamówieniem innego odbiorcy.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji i określenia kwoty długu celnego w stosunku do towaru w postaci [...]odtwarzaczy MP4.

Postępowanie zakończone zostało poprzez wydanie w dniu [...] r. decyzji nr [...], którą Naczelnik Urzędu Celnego w R. stwierdził, że w dniu [...] r. powstał dług celny w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru na obszar celny Wspólnoty. Decyzja skierowana została do "A" Sp. z o.o., która uznana została za dłużnika zobowiązanego do uiszczenia kwoty długu celnego powstałego z tytułu nielegalnego wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym.

Pismem z dnia [...] r. Spółka złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Naczelnik Urzędu Celnego w R. , po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego i ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji i określenia kwoty długu celnego w stosunku do towaru w postaci [...]odtwarzaczy MP4, prowadzone wobec "A" Sp. z o.o., wszczęte postanowieniem nr [...]z dnia [...]r.

Organ pierwszej instancji stwierdził, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające doprowadziło do ustalenia, iż Spółka nie zamawiała [...]odtwarzaczy MP4, które zostały nielegalnie wprowadzone na obszar celny Wspólnoty. Wskazano, że wydruki rozrachunkowe (zobowiązania i płatności) dla kontrahenta zagranicznego "C"- dostawcy przedmiotowego towaru - nie wskazywały na dokonanie przez "A" Sp. z o.o. płatności za ten towar.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. zajął towar w postaci odtwarzaczy MP4 w ilości [...]., ujawniony w dniu [...] r. w Oddziale Celnym w G., który został nielegalnie wprowadzony na obszar celny Wspólnoty. Postanowienie skierowane zostało do "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. przy ul. [...].

Organ celny pierwszej instancji, powołując się na przepisy art. 57 rozporzą-

dzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992r., str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, roz. 2, t. 4, str. 307, z późn. zm. - dalej WKC) oraz art. 30 ust.1 Upc wskazał, iż jeżeli organy celne stwierdzą, że towary zostały wprowadzone na obszar celny Wspólnoty z naruszeniem przepisów lub zostały usunięte spod dozoru celnego, podejmują wszelkie niezbędne działania, łącznie ze sprzedażą towarów, w celu uregulowania ich sytuacji. Dalej podkreślił, że jeżeli zgodnie z przepisami Wspólnotowego Kodeksu celnego organ celny jest obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, może dokonać jego zajęcia. Zajęcie towaru może być dokonane bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami (art. 30 ust.2 Upc).

Pełnomocnik działający w imieniu Spółki złożył zażalenie zarzucając naruszenie art. 30 ust.1 Upc, poprzez wydanie postanowienia w postępowaniu, które zostało umorzone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] o nr [...] , a ponadto stosowanie po raz wtóry najbardziej rygorystycznego działania, które może podejmować organ celny. Wniósł o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zażalenia Strona wskazała, iż w dużej części zgadza się z ustalonym przez organ pierwszej instancji stanem faktycznym sprawy. Strona stwierdziła, że w tej samej dacie, co wydane postanowienie, wydana została również decyzja o takim samym numerze, zgodnie z którą Naczelnik Urzędu Celnego w R. umorzył postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji towaru w postaci [...]odtwarzaczy MP4, ujawnionego przez funkcjonariuszy celnych w trakcie rewizji przesyłki zawierającej towar zgłoszony do procedury dopuszczenia do obrotu wg zgłoszenia celnego [...] z dnia [...]r., prowadzone wobec "A" Sp. z o.o., a wszczęte postanowieniem nr [...] z dnia [...] r.

Dalej, pełnomocnik Spółki stwierdził, iż art. 30 ust.1 Upc przewiduje, ze jeżeli zgodnie z przepisami WKC organ celny jest obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, może dokonać jego zajęcia. Nadto podkreślił, że aby można było dokonać zajęcia, to w pierwszej kolejności musi istnieć podstawa do prowadzenia postępowania w sprawie uregulowania sytuacji towaru, a ponadto postępowanie to powinno się toczyć.

Spółka zaakcentowała, że zgodnie z decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w R. , postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji towaru zostało umorzone, co w jej ocenie powodowało brak podstawy do tego, aby towar podlegał zajęciu przez organ celny.

Nadto Spółka stwierdziła, że działania organów celnych naruszają zasadę współmierności sprowadzającą się do tego, iż powinny podjąć wyłącznie niezbędne działania, co w przedmiotowej sprawie oznacza, że organy celne winny wydać decyzję o uregulowaniu sytuacji towaru poprzez jego cofnięcie poza obszar Wspólnoty, a nie stosować najbardziej rygorystyczne z możliwych działań poprzez jego zajęcie.

Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] r., i umorzył postępowanie w sprawie zajęcia przedmiotowego w sprawie towaru prowadzone wobec "A" Sp. z o.o.

Organ odwoławczy zauważył, że postępowanie prowadzone wobec "A" Sp. z o.o., wszczęte postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., mającym na celu m.in. uregulowanie sytuacji towaru w postaci [...]odtwarzaczy MP4, zostało umorzone decyzją z dnia [...] r. Decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 208 §1 Op, który stanowi, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ podatkowy (celny) wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania wobec "A" Sp. z o.o. oznaczało, iż Spółka nie może być po raz kolejny stroną postępowania mającego na celu uregulowanie sytuacji przedmiotowego w sprawie towaru. Organ podkreślił, że podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania (które w takim przypadku należy umorzyć), mają miejsce wówczas, gdy w sprawie zaistnieją zdarzenia lub okoliczności powodujące, że dany podmiot nie może być stroną prowadzonego postępowania.

Organ stwierdził nadto, odnosząc się do zarzutu pełnomocnika Spółki, iż postanowienie nie zostało wydane w tym samym dniu, w którym została wydana decyzja o umorzeniu postępowania nr [...] z dnia [...] r. Oznaczone zostało również innym numerem.

Uznał za niesłuszny zarzut Spółki, iż nie istnieje podstawa do tego aby towar podlegał zajęciu przez organ celny. Wskazał, iż z akt sprawy wynika, że towar w postaci [...]odtwarzaczy MP4 został wprowadzony na obszar celny Wspólnoty z naruszeniem przepisów, w sposób nielegalny, organ celny jest więc zobowiązany na mocy art. 57 WKC podjąć wszelkie niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji towaru. Zgodnie z dyspozycją przywołanego wyżej przepisu art. 30 ust.1 Upc - w celu uregulowania sytuacji towaru organ celny może dokonać jego zajęcia. .

Organ stwierdził, biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, iż "A" Sp. z o.o. nie może być Stroną postępowania mającego na celu uregulowanie sytuacji towaru w postaci [...]odtwarzaczy MP4.

Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie w zakresie umorzenia postępowania jedynie wobec "A" Sp. z o.o. i zarzuciła obrazę prawa materialnego w postaci art. 208 § 1 Op.

Wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r., nr [...], wydanego w przedmiocie zajęcia towaru w postaci odtwarzaczy MP4 w ilości [...]sztuk, ujawnionych w dniu [...] r. w oddziale celnym w G. , który został nielegalnie wprowadzony na obszar celny Wspólnoty oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...], wydanego w przedmiocie uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...]r. i umorzenia postępowania w sprawie zajęcia towaru w postaci [...]sztuk odtwarzaczy MP4 prowadzonego wobec "A" Sp. z o.o.

Skarżąca Spółka podkreśliła, że postępowanie dotyczące odtwarzaczy MP4 w ilości [...]sztuk jest prowadzone przez organy celne od dnia [...] r., a po raz pierwszy postanowienie o zajęciu odtwarzaczy MP4 w ilości [...]sztuk zostało wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w R. w dniu [...] r., a więc po okresie ponad 4 lat prowadzonego postępowania celnego. Skarżąca stwierdziła, że w tej sytuacji trudno się zgodzić, aby wydanie postanowienia o zajęciu towaru zakwestionowanego podczas przeprowadzenia rewizji celnej przesyłki w dniu [...]r. było realizacją uprawnień organów celnych wynikających z treści art. 30 ust. 2 Upc.

Dalej Skarżąca wskazała na treść decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r. wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uregulowania sytuacji i określenia kwoty długu celnego w stosunku do towaru w postaci [...]sztuk odtwarzaczy MP4, które to postępowanie było prowadzone w stosunku do "A" Sp .zo.o. z siedzibą w S. i podkreśliła, że decyzja ta jest, zdaniem Skarżącej, ostateczna i prawomocna.

Zaakcentowała, że sens zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. obejmuje swoim zakresem wyłączenie z udziału w postępowaniu skarżącego "A" Sp. z o.o., co oznacza, iż w sytuacji uprawomocnienie się postanowienia zostanie wszczęte i przeprowadzone postępowanie, na mocy którego organy celne dokonają zajęcia towaru w postaci [...]sztuk odtwarzaczy MP4 nie powiadamiając już o tej czynności Skarżącej.

Dalej Skarżąca zwróciła uwagę, iż od daty zatrzymania towaru w postaci odtwarzaczy MP4 w ilości [...]sztuk organy celne są w posiadaniu części przesyłki adresowanej do "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. bez tytułu prawnego, tj. bez dokonanego zajęcia lub uregulowania sytuacji zakwestionowanego towaru w inny sposób. Dalej stwierdziła, że w toku postępowania były podejmowane działania w tym zakresie przez organy celne, natomiast Sąd Rejonowy w G. dwukrotnie odmówił wydania postanowienia o orzeczeniu przepadku zakwestionowanego towaru na rzecz Skarbu Państwa (wnioski dotyczyły przepadku dowodów rzeczowych oraz przepadku tytułem zabezpieczenia).

Skarżąca uznała za niesłuszne kwestionowanie przez organ interesu prawnego "A" Sp. z o.o. jako strony w postępowaniu obejmującym zakwestiono -waną partię towaru. Podkreśliła, że Spółka nabyła towar u importera a Chin, za który w całości dokonała zapłaty przelewami bankowymi w formie przedpłaty. Natomiast po ujawnieniu w drodze rewizji celnej niezgodności przesłanego towaru ze specyfikacją zamówienia zakwestionowana ilość odtwarzaczy winna być przedmiotem postępowania reklamacyjnego wobec dostawcy, co jak stwierdziła Skarżąca, zostało uniemożliwione w wyniku zajęcia i przetrzymywania towaru przez organy celne aż do chwili obecnej. Nadto Skarżąca stwierdziła, że w wyniku przewlekłego działania organów celnych poniosła szkodę, która to szkoda jest wynikiem braku podejmowania właściwych decyzji i we właściwym czasie przez funkcjonariuszy organów celnych, a zaskarżone postanowienie ma m.in. na celu uniemożliwienie Skarżącej dochodzenia swoich słusznych racji wobec osób i organów, które zawiniły zaistniałą sytuację. W ocenie Skarżącej, nie można konstruować stanu faktycznego w ten sposób, iż towar przesłany do adresata w całości lub w części zakwestionowany przez urząd celny, nie może być przedmiotem postępowania z udziałem odbiorcy przesyłki, który dokonał przedpłaty w 100% za zamówiony u dostawcy towar, a sam fakt pomyłkowego przesłania innego towaru niż zamówiony został wykazany w toku postępowania prowadzonego przez organy celne oraz sąd.

Ponadto, umorzenie postępowania karnego prowadzonego w ramach kompetencji organów celnych prowadzonego w stosunku do wiceprezesa zarządu "A" Sp. z o.o. oznaczało brak podstaw do przyjmowania czyjegokolwiek zawinionego działania oprócz oczywistej pomyłki nadawcy towaru, co wyklucza, zdaniem Skarżącej, możliwość wydania postanowienia o zajęciu towaru przez organy celne z udziałem bliżej nieokreślonych osób lub podmiotów oraz z wyłączeniem z tego postępowania "A" Sp. z o.o.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, zwracając przy tym między innymi uwagę na to, iż przywołany w podstawie prawnej postanowienia organu pierwszej instancji art. 30 ust.1 Upc ma zastosowanie wówczas, gdy zgodnie z przepisami WKC organ celny obowiązany jest podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru. Podkreślił przy tym, że postępowanie prowadzone wobec "A" Sp. z o.o., mające na celu m.in. uregulowanie sytuacji towaru w postaci [...]odtwarzaczy MP4, zostało umorzone decyzją z dnia [...] r. Decyzja ta wydana została w oparciu o art. 208 § 1 Op, który stanowi, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ podatkowy (celny) wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Stwierdził, że decyzja umarzająca z art. 208 Op nie ma charakteru decyzji merytorycznej, nie orzeka co do istoty sprawy, lecz wywołuje skutek procesowy polegający na przerwaniu stosunku procesowego pomiędzy stroną a organem. Dalej organ podkreślił, że umorzenie przez Naczelnika Urzędu Celnego w R. decyzją nr [...] z dnia [...] r. postępowania wobec "A" Sp. z o.o. oznacza, iż Spółka nie mogła być po raz kolejny stroną postępowania mającego na celu uregulowanie sytuacji towaru, obejmującego zajęcie towaru w drodze postanowienia, wydanego w trybie art. 30 ust. 1, ust .2, ust.3 Upc.

Nadto zaakcentował, iż rozstrzygnięcie postanowienia będące przedmiotem skargi było zgodne z żądaniem zawartym w zażaleniu z dnia [...] r. złożonym przez pełnomocnika Skarżącej.

Organ wskazał na brak konsekwencji Skarżącej, która oczekuje wydania takiego rozstrzygnięcia, w którym "A" Sp. z o.o. będzie i jednocześnie nie będzie stroną postępowania. Jednocześnie organ przywołał art. 133 §1 Op, który na mocy art. 73 ust.1 Upc ma zastosowanie do postępowania w sprawach celnych i podkreślił, że katalog podmiotów, które mogą być stroną w postępowaniu podatkowym (celnym) jest zamknięty. Wskazał przy tym, że stroną jest tylko ten podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w postępowaniu podatkowym (celnym).

Dalej organ podkreślił, iż stroną postępowania, w którym wydane zostało zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., była "A" Sp. z o.o. i Dyrektor Izby Celnej w K. , działając jako organ odwoławczy nie mógł wydać sugerowanego przez Skarżącego orzeczenia o "umorzeniu postępowania w ogóle", bez uwzględnienia strony postępowania.

Nadto organ zaakcentował, że przepisy postępowania administracyjnego ani ogólnego, ani szczególnego nie dają podstaw do prowadzenia postępowania, które nie dotyczyłoby indywidualnie wskazanego podmiotu - nie można prowadzić postępowania w odniesieniu do abstrakcyjnie rozumianej sprawy. Musi istnieć podmiot mający prawną pozycję strony postępowania, legitymowany do udziału w nim. W braku takiego podmiotu postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na niemożność zrealizowanego jego celu zasadniczego. W każdym stadium postępowania musi istnieć interes prawny lub obowiązek, ponieważ stanowi on podstawę legitymacji stron postępowania, w przypadku gdy interes traktowany jako prawny, będzie miał znamiona wyłącznie interesu faktycznego lub gdy odpadnie obowiązek, będziemy mieli do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania (J.Borkowski [w:j B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, s.830)

Organ podkreślił, że wyjątkiem od tej zasady jest postępowanie prowadzone na podstawie art. 82 Upc w stosunku do towarów wprowadzonych na obszar celny Wspólnoty przez osobę nieznaną. W takim przypadku organ celny wszczyna postępowanie i wydaje decyzję w stosunku do osoby nieznanej.

Nadto zauważył, iż zawarty w art. 233 Op katalog rozstrzygnięć, które mogą zapaść w postępowaniu odwoławczym jest wyczerpujący.

Organ dalej stwierdził, że przedmiotem postępowania zażaleniowego prowadzonego w związku z wniesieniem zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] r. było wyłącznie ustalenie, czy w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym podmiotem postępowania w sprawie zajęcia towaru nielegalnie wprowadzonego na obszar celny Wspólnoty w celu uregulowania jego sytuacji może być "A" Sp. z o.o.

Dyrektor Izby Celnej w K. , działając jako organ odwoławczy nie mógł zmienić rodzaju sprawy i w wydanym rozstrzygnięciu dokonać oceny czy w sprawie zajęcia towaru "w ogóle", w odniesieniu do jakiegokolwiek innego podmiotu postępowanie takie może być prowadzone. Nie mógł też wydać rozstrzygnięcia bez uwzględnienia tego, kto jest stroną postępowania "zażaleniowego".

Organ dalej stwierdził, że umorzenie postępowania wobec "A" Sp. z o.o. nie oznacza, że organ celny nie może już podjąć żadnych działań. Jak już bowiem wykazano powyżej przedmiotowy w sprawie towar został wprowadzony na obszar celny Wspólnoty z naruszeniem przepisów, w sposób nielegalny. Jego status celny jest nadal nieuregulowany.

Organ powołał 30 ust. 2 Upc stwierdzając, że zajęcie towaru może być dokonane bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami (art.30 ust.2 prawa celnego).

W celu uregulowania sytuacji towaru organ celny pierwszej instancji podejmie stosowne działania, które jednak nie będą prowadzone z udziałem "A" Sp. z o.o.

Organ podkreślił, że w wyniku postępowania wszczętego postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...]r., mającym na celu uregulowanie sytuacji towaru nielegalnie wprowadzonego na obszar celny Wspólnoty ustalono bowiem, iż "A" Sp. z o.o.:

- nie jest osobą, która dokonała nielegalnego wprowadzenia,

- nie jest osobą, która uczestniczyła we wprowadzeniu i która jednocześnie wiedziała lub powinna była wiedzieć, że wprowadzenie to jest nielegalne,

- nie jest także osobą, która na była lub posiadała taki towar i która w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziała, bądź powinna była wiedzieć, że jest to towar wprowadzony nielegalnie

Ponadto postępowanie to wykazało, iż "A" Sp. z o.o. nie zamawiała przedmiotowego w sprawie towaru i nie dokonała płatności za niego, potwierdził to też pełnomocnik Skarżącego w w/w piśmie z dnia [...] r.

Natomiast w złożonej skardze pełnomocnik Skarżącej stwierdził, iż organy celne nie mogą kwestionować interesu prawnego "A" Sp. z o.o. jako strony w postępowaniu obejmującym zakwestionowaną partię towaru ([...]. odtwarzaczy MP4) i konstruować stanu faktycznego w ten sposób, iż towar przesłany do adresata nie może być przedmiotem postępowania z udziałem odbiorcy przesyłki, który dokonał przedpłaty w 100% za zamówiony towar. W ocenie Skarżącej organy celne nie mogą dokonywać żadnych czynności wobec zatrzymanego towaru, nie powiadamiając już o tych czynnościach "A" Sp. z o.o.

Organ wskazał na swoisty dualizm w podejściu Skarżącej do posiadania prawa własności do przedmiotowego w sprawie towaru i dysponowania nim. Zauważył ponadto, że również Sąd Okręgowy w K. II Wydział Cywilny stwierdzając w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] r. o sygn. akt [...] w sprawie z powództwa "A" Sp. z o.o. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Izby Celnej w K. o zapłatę kwoty [...] z ustawowymi odsetkami za szkodę powstałą na skutek działań Urzędu Celnego polegających na przetrzymywaniu zajętego towaru ([...]MP4) bez podstawy prawnej, cyt. "powódka w zależności od tego jakie to ma znaczenie dla toczącego się postępowania, jest lub nie jest "właścicielem" kwestionowanego towaru. W postępowaniu karnym skarbowym wykazywano, że przysłany towar nie został zamówiony, w związku z czym przedstawienie go jako zamówionego, nie miało na celu wprowadzenie w błąd organów celnych i pomniejszenie należności celnych i podatkowych. (...) Natomiast dla potrzeb niniejszego postępowania Spółka ""A"" wykazuje, że zapłaciła za zatrzymany towar, a więc powinna otrzymać zwrot jego wartości".

Apelacja od wskazanego wyroku Sądu Okręgowego w K. , co podkreślił organ, została oddalona przez Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia [...] r., sygn. [...], który w uzasadnieniu wyroku wskazał cyt." Sąd Okręgowy niezwykle trafnie podkreślił w pisemnych motywach rozstrzygnięcia, że powódka zmienia swoje stanowisko w odniesieniu do zajętego towaru, w zależności od tego jakie to ma znaczenie dla toczącego się postępowania".

Z kolei wyrokiem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy K. w K. oddalił powództwo "A" Sp. z o.o. o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Izby Celnej w K. kwoty [...] zł, tytułem różnicy pomiędzy wartością przedmiotu importu objętego zgłoszeniem celnym SAD OGL nr [...], a wartością sprzedaży tego towaru oraz kwoty [...] zł stanowiącej koszty obsługi kredytu bankowego uzyskanego na dokonanie transakcji z eksporterem.

Na skutek apelacji "A" Sp. z o.o. od powyższego wyroku Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Cywilny Odwoławczy wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt oddalił apelację nie znajdując podstaw do przyjęcia w sprawie bezprawności zachowania organu celnego, które to zachowanie mogłoby doprowadzić do powstania szkody.

Odnosząc się do treści żądania Skarżącej, a mianowicie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] r. wydanego w przedmiocie zajęcia towaru w postaci odtwarzaczy MP4 w ilości [...]., ujawnionego w dniu [...] r. w Oddziale Celnym w G., który został nielegalnie wprowadzony na obszar celny Wspólnoty, organ zauważył, iż Skarżąca żąda stwierdzenia nieważności postanowienia, które wyeliminowane zostało z obrotu prawnego zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...], którym to w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. uchylone zostało w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skargę jako niezasadną należało oddalić.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270, określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.). Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawując kontrolę działalności administracji publicznej sądy stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 p.p.s.a).

Z kolei brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższe trzeba stwierdzić, że kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie jest, w ocenie składu orzekającego, zgodne z prawem.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że ocena legalności decyzji ostatecznych jakiej Sąd dokonuje z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych polega na udzieleniu odpowiedzi czy prawidłowym jest rozstrzygnięcie organu w zakresie uchylenia postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania wobec "A" Sp. z o.o.

Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi czy istotnie, jak twierdzi organ odwoławczy, postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe, co skutkowało podjęciem decyzji w trybie art. 208 Op o umorzeniu postępowania.

Organ uchylając w postępowaniu odwoławczym postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie zajęcia towaru w postaci odtwarzaczy MP4 w ilości [...]i umarzając postępowanie prowadzone wobec "A" Sp .z o.o. jako uzasadnienie faktyczne tegoż rozstrzygnięcia wskazał, że postępowanie prowadzone wobec "A" Sp. z o.o., wszczęte postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., mającym na celu m.in. uregulowanie sytuacji towaru w postaci [...]odtwarzaczy MP4, zostało umorzone decyzją z dnia [...] r. zaakcentował również, że decyzja wydana została w oparciu o przepis art.208 §1 Op, który stanowi, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ podatkowy (celny) wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania wobec "A" Sp. z o.o. oznaczało, iż Spółka nie może być po raz kolejny stroną postępowania mającego na celu uregulowanie sytuacji przedmiotowego w sprawie towaru. Organ podkreślił, że podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania (które w takim przypadku należy umorzyć), mają miejsce wówczas, gdy w sprawie zaistnieją zdarzenia lub okoliczności powodujące, że dany podmiot nie może być stroną prowadzonego postępowania.

Organ wskazał jednocześnie, iż Skarżący żąda stwierdzenia nieważności postanowienia, które wyeliminowane zostało z obrotu prawnego zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [..], którym to w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. uchylone zostało w całości.

W sprawie niniejszej skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem podjęte przez organ rozstrzygnięcie odpowiada prawu i jest zgodne z regulacją art. 208 Ordynacji podatkowej.

Słusznym bowiem wbrew zarzutom skargi jest samo rozstrzygnięcie podjęte w sprawie o umorzeniu postępowania po myśli art. 208 § 1 Op. Wskazany przepis stanowi, że: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania".

Brzmienie tego przepisu nie nasuwa żadnych wątpliwości co do tego, że w przypadku bezprzedmiotowości postępowania, umorzenie ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ musi umorzyć postępowanie. Wydanie przez organ decyzji o umorzeniu postępowania zapewnia stronie gwarancje procesowe przewidziane w postępowaniu, a zwłaszcza możliwość odwołania się do organu drugiej instancji oraz zaskarżenia decyzji ostatecznej tego organu do sądu administracyjnego (wyrok NSA z dnia 16 lipca 1982 r., SA/Wr 220/82, ONSA 1982, z. 2, poz. 72). Ogólnie można stwierdzić, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80 oraz wyrok z dnia 20 kwietnia 2001 r., III SA 102/00, "Przegląd Podatkowy" 2001, nr 9, poz. 63). Przyczyny tak pojmowanej bezprzedmiotowości postępowania mogą stanowić zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. W literaturze podkreśla się jednak, że charakter przyczyn bezprzedmiotowości nie ma znaczenia, gdyż art. 208 § 1 nakazuje umorzenie postępowania, gdy "z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe". W komentowanym przepisie chodzi więc o każdą przyczynę powodującą brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego (por. M. Mastemak, w: B. Brzeziński. M. Kalinowski, Mastemak, A. Olesińska: Ordynacja podatkowa. Komentarz, s. 688).

Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

W kontrolowanej sprawie taka bezprzedmiotowość postępowania zaistniała z uwagi na brak podstaw prawnych do orzekania w sprawie, na tle stanu faktycznego w niej zaistniałego. Organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie) kasacyjne polegające na uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania w sprawie, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie nie powinna zostać wydana żadna decyzja (postanowienie) merytoryczna. Sytuacja taka może wystąpić wtedy, gdy organ pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie mimo, że postępowanie w pierwszej instancji było bezprzedmiotowe,

Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy (celny) stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Wchodzą tutaj w grę zarówno zdarzenia faktyczne i prawne. Charakter przyczyn powodujących bezprzedmiotowość postępowania nie ma jednak znaczenia, bowiem omawiany przepis nakazuje umorzenie postępowania, gdy stało się ono "z jakiejkolwiek przyczyny" bezprzedmiotowe, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego (wyrok NSA z dnia 21.01.1999r. , sygn. akt SA/Sz 1029/97, LEX nr 36139).

Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a więc gdy nie istnieje sprawa podatkowa (celna), która mogłaby stanowić ów przedmiot. Jeśli chodzi o brak podmiot, to może być spowodowane takimi zdarzeniami, jak np. śmierć osoby fizycznej, likwidacja osoby prawnej będącej stroną postępowania. Jednak zdarzenia te prowadzą do bezprzedmiotowości postępowania tylko wtedy, gdy prawa i obowiązki będące przedmiotem przyszłego rozstrzygnięcia, są ściśle związane z danym podmiotem.

Przepisy postępowania administracyjnego ani ogólnego, ani szczególnego nie dają podstaw do prowadzenia postępowania, które nie dotyczyłoby indywidualnie wskazanego podmiotu - nie można prowadzić postępowania w odniesieniu do abstrakcyjnie rozumianej sprawy. Musi istnieć podmiot mający prawną pozycję strony postępowania, legitymowany do udziału w nim. W braku takiego podmiotu postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na niemożność zrealizowanego jego celu zasadniczego. W każdym stadium postępowania musi istnieć interes prawny lub obowiązek, ponieważ stanowi on podstawę legitymacji stron postępowania, w przypadku gdy interes traktowany jako prawny, będzie miał znamiona wyłącznie interesu faktycznego lub gdy odpadnie obowiązek, będziemy mieli do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania (J.Borkowski [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, R.mastalski, J.Zubrzycki Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, s.830)

Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest postępowanie prowadzone na podstawie art. 82 ustawy Prawo celne w stosunku do towarów wprowadzonych na obszar celny Wspólnoty przez osobę nieznaną. W takim przypadku organ celny wszczyna postępowanie i wydaje decyzję w stosunku do osoby nieznanej.

Należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy ustalił, iż umorzenie przez Naczelnika Urzędu Celnego w R. decyzją nr [...]z dnia [...]r. postępowania wobec "A" Sp. z o.o. oznacza, iż Spółka nie mogła być po raz kolejny stroną postępowania mającego na celu uregulowanie sytuacji towaru, obejmującego zajęcie towaru w drodze postanowienia, wydanego w trybie art. 30 ust. 1, ust .2, ust.3 Upc.

Sąd podkreśla, iż postępowanie w sprawie zajęcia przedmiotowego w sprawie towaru jest postępowaniem wpadkowym wobec postępowania "głównego" jakim jest postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji towaru nielegalnie wprowadzonego na obszar celny Wspólnoty. Skoro postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji towaru, prowadzone wobec "A" Sp. z o.o. zostało umorzone, to "A" Sp. z o.o. nie mogła być adresatem postanowienia o zajęciu towaru, co było powodem uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w R. i umorzeniem postępowania w sprawie zajęcia towaru prowadzonego wobec Spółki, a nie umorzenia postępowania "w ogóle", tak jak tego oczekuje Skarżący. Sąd w składzie tu obecnym podziela pogląd organu w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.