Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2507/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zapłaconych odsetek wyrównawczych oraz odmowy zwrotu odsetek od zwracanych odsetek wyrównawczych; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu odsetek od zwracanych odsetek wyrównawczych; 2. W pozostałej części skargę oddala; 3. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz S. Sp. z o.o. w W. kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego; 4. Stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2001 r. S. Sp. z o. o. z siedzibą w W., działając przez przedstawiciela A., dokumentem SAD [...]zgłosiła do odprawy celnej towar w postaci mandarynek w syropie, celem objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia załączona została m. inn. faktura h. exportera nr [...] z [...].02.2001 r. Zgłoszony towar został objęty wnioskowaną procedurą celną.

Pismem z 9 kwietnia 2001 r. strona wystąpiła do Dyrektora Urzędu Celnego w W. z wnioskiem o wznowienie postępowania dotyczącego powyższego zgłoszenia celnego z uwagi na błędne wypełnienie dokumentu SAD przez agencje celną, pomimo załączenia do zgłoszenia celnego prawidłowych dokumentów, kontrolowanych również przez funkcjonariusza celnego odprawiającego towar.

Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. uznał zgłoszenie celne z [...].02.2001 r. za nieprawidłowe w zakresie wartość celnej i długu celnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w zgłoszeniu błędnie wpisano jako walutę transakcji PTE podczas gdy prawidłową, zgodnie z załączoną do zgłoszenia fakturą eksportera, jest waluta ESP co w konsekwencji doprowadziło również do zaniżenia cła w kwocie 3.714,80 zł.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego obciążył stronę odsetkami wyrównawczymi od niedoboru cła wyliczonego w decyzji z [...].10.2001 r.

Rozpatrując odwołanie od decyzji w sprawie odsetek wyrównawczych Dyrektor Izby Celnej w W., decyzją z dnia [...].08.2002 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor stwierdził, że w sprawie nie występują - określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania - okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążenia strony odsetkami wyrównawczymi.

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 2164/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...].08.2002 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m. in., iż naliczenie odsetek wyrównawczych za cały okres, kiedy organ celny zwlekał z wydaniem decyzji stanowi przerzucenie skutków tego stanu rzeczy na stronę, co jest niezgodne z zasadą wyrażoną w art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Następnie rozpatrując, po wydaniu powyższego wyroku NSA, ponownie odwołanie strony, Dyrektor Izby Celnej w W. - Decyzją z [...].11.2004 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie.

Pismem z 18.04.2005 r. strona wniosła o zwrot zapłaconej kwoty odsetek wyrównawczych wraz z odsetkami od tej należności.

Decyzją z [...] czerwca 2005 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. orzekł o zwrocie stronie zapłaconych przez nią odsetek wyrównawczych od cła w kwocie 1.123,14 zł. oraz odmówił zwrotu odsetek od zwracanych odsetek wyrównawczych. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa [Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.], art. 246 § 4, art. 250 § 2, § 3, art. 262 ustawy z dnia 09.01.1997 r. Kodeks celny [Dz. U. z 2001 r., Nr 75 poz. 802 ze zm.] oraz art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo Celne [Dz. U. z 2004 r., Nr 68 poz. 623]. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych, którego konsekwencją było obciążenie strony obowiązkiem zapłaty odsetek wyrównawczych, nie było błędem organu celnego. Za prawidłowe złożenie wniosku o wszczęcie postępowania celnego odpowiedzialna jest strona, w niniejszej sprawie agent celny działający w imieniu importera podał w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...].02.2001 r. niewłaściwą walutę transakcji co doprowadziło do powstania niedoboru cła. W tej sytuacji zdaniem organu nie zostały spełnione przesłanki z art. 250 § 3 Kodeksu celnego, które uzasadniałyby zapłatę odsetek od zwracanej należności celnej.

Pismem z 29.06.2005 r. strona odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...].06.2005 r., w części dotyczącej odmowy zwrotu odsetek od zwróconych odsetek wyrównawczych i wniosła o zwrot tych odsetek od dnia 29.08.2002 r. do dnia zwrotu tj. 08.06.2005 r. W uzasadnieniu odwołania strona powołała się na wyrok NSA z 18.04.2003 r., uchylający decyzję Dyrektora o wymierzeniu odsetek wyrównawczych i stwierdziła, że nie może ponosić konsekwencji bezczynności organów celnych. Podała, że sama zauważyła błąd organu celnego przy odprawie celnej i złożyła wniosek do tego organu o korektę zgłoszenia celnego. Natomiast Dyrektor Urzędu Celnego wydał decyzję po upływie ponad pół roku bo w dniu [...] października 2001 r. Tym samym nieuzasadnione jest - zdaniem strony - stanowisko organu celnego odmawiające wypłaty odsetek od zwróconej należności.

Rozpatrując odwołanie strony Dyrektor Izby Celnej w W., zaskarżoną decyzją, nr [...], z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2005 r. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa a także art. 250, art. 262 i art. 262 1 ustawy z 09.01.1997 r. Kodeksu celnego. W uzasadnieniu decyzji organ celny powtórzył argumenty, zgodnie z którymi obciążenie strony obowiązkiem zapłaty odsetek wyrównawczych wynikało z działania przedstawiciela strony a nie z błędu organu celnego.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 64 § 2 i art. 250 § 3 Kodeksu celnego oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu odsetek od odsetek wyrównawczych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W., podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie Sąd uznał że, zarzuty podniesione przez Spółkę a odnoszące się do części decyzji odmawiającej zwrotu odsetek od zwracanych odsetek wyrównawczych są zasadne.

Na wstępie należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie do zwrotu należności celnych, zastosowanie mają jako właściwe - na mocy art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo Celne [Dz. U. z 2004 r., Nr 68 poz. 623] - przepisy ustawy z dnia 09.01.1997 r. Kodeks celny [Dz. U. z 2001 r., Nr 75 poz. 802 ze zm.].

Odsetki wyrównawcze od cła, uiszczone przez skarżącą a następnie zwrócone jej przez Dyrektora Izby Celnej, są należnościami celnymi przywozowymi w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 8 Kodeksu celnego.

Stosownie do art. 250 § 3 kodeksu celnego organy celne zawsze zobowiązane są do zwrotu należności celnych wraz z odsetkami gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim przypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi.

W tej sytuacji kluczowym jest stwierdzenie czy w niespornym - ustalonym w sprawie - stanie faktycznym, wystąpiły przesłanki warunkujące wypłacenie odsetek od zwracanych należności celnych. W tym celu niezbędna jest ocena postępowania organów celnych oraz zachowania skarżącej w kontekście treści art. 250 § 3 kodeksu celnego.

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek, tj. do błędu organu - skutkującego niewłaściwym ustaleniem kwoty należności [odsetek wyrównawczych] - należy przypomnieć, że w kwestii tej pogląd wyraził NSA, który wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 2164/02 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej obciążającą stronę odsetkami wyrównawczymi od cła. [k- 47-50 akt administracyjnych]. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wydanie tej decyzji nastąpiło m. in. z naruszeniem przepisu art. 222 § 4 kodeksu celnego oraz § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. NSA podkreślił, że skarżąca przekazała agencji celnej wszystkie wymagane dokumenty, które następnie zostały dołączone do zgłoszenia celnego: ,,W tej sytuacji dostrzeżony być powinien przez funkcjonariusza celnego błąd, polegający na tym, iż w polu 22 i 23 JDA SAD wpisana została przez agenta celnego niewłaściwa waluta, która spowodowała niewłaściwe określenie wartości celnej i długu celnego. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, ze funkcjonariusz w dokumencie SAD zaznaczył, iż przeprowadzona została częściowo kontrola dokumentów oraz treść zgłoszenia /pola 8,16,20,22,23,6,12,35,31,36/. Dodać w tym miejscu należy, że funkcjonariusz dokonujący kontroli miał wgląd w fakturę, będącą podstawą do określenia waluty transakcji. Tymczasem ani agencja będąca podmiotem profesjonalnym, ani organ celny nie dostrzegły przedmiotowego błędu.[...] W konsekwencji naliczenie odsetek wyrównawczych za cały okres kiedy organ celny zwlekał z wydaniem decyzji stanowi przerzucenie skutków tego stanu rzeczy na stronę." Dyrektor Izby Celnej nie podjął próby wzruszenia powyższego wyroku NSA i zwrócił odsetki wyrównawcze skarżącej.

Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę, podzielając powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdza, iż nie może budzić wątpliwości błąd organu celnego polegający na niezasadnym naliczenie odsetek wyrównawczych od których skarżąca domaga się wypłaty odsetek. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10.06.2003 r., sygn. akt I SA/Łd 36/02 [ ONSA 2004/2/77 ] zauważył: ,,Na tle art. 250 § 3 Kodeksu Celnego brak jest przesłanek, by ograniczać pojęcie błędu do pomyłki rachunkowej--. Oznacza to, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie zobowiązującej skarżącą do zapłaty odsetek wyrównawczych w sposób niezgodny z prawem jest wynikiem błędu organu celnego.

Brak jest jednocześnie podstaw do stwierdzenia, że skarżąca przyczyniła się do powstania błędu organu celnego, polegającego na niezasadnym naliczeniu odsetek wyrównawczych. Nie może o tym stanowić działanie agencji celnej jako przedstawiciela skarżącej, wypełniającej dokument SAD i zgłaszającej towar do odprawy celnej. Podkreślenia w sposób szczególny wymaga fakt, iż skarżąca przekazała agencji celnej - co zostało również zaakcentowane w wyroku NSA z 18 kwietnia 2003 r.- wszystkie wymagane prawem dokumenty, które załącza się do zgłoszenia celnego. Ich wiarygodność nie została zakwestionowana przez organy celne. Skarżąca sama dostrzegła błąd w zgłoszeniu celnym i wystąpiła o jego korektę a następnie uiściła różnicę cła, określoną w decyzji. Chybione są więc wywody organu celnego, iż do wymierzenia odsetek wyrównawczych przyczyniła się skarżąca w sytuacji gdy ich wymierzenie wynikało z błędu organu celnego [co zostało już wyjaśnione powyżej] a negatywne stanowisko skarżącej, zgłaszane w toku postępowania celnego, co do naliczania odsetek wyrównawczych nie zostało uwzględnione.

W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości a więc również w części orzekającej o zwrocie odsetek wyrównawczych, która jest korzystna dla strony. W art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określona została zasada reformationis in peius zgodnie z którą Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W tej sytuacji i wobec nie stwierdzenia uchybień skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji, uwzględnienie w całości wniosku skarżącej doprowadziłoby do naruszenia powyższej zasady procesowej. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu odsetek od zwracanych odsetek wyrównawczych a pozostałym zakresie skargę oddalił.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 134 § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 152 i art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.