Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1622/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 183, art 145 par 1 pkt 1 lit c, art 145 par, art 188, art 203 ust 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 105 par 1, art 777 par 1, 84, art 138 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 56, 37 ust. 1, 40, 42
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.) Sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 866/08 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia (...) października 2008 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia (...) października 2008 r. nr (...) oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia (...) marca 2008 r. znak: (...); 3. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz K. S. kwotę 1.230,- (jeden tysiąc dwieście trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem wydanym w dniu 20 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 866/08, oddalił skargę K. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (PWINB) z dnia (...) października 2008 r., nr (...), w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności obiektu budowlanego.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (PINB) decyzją z dnia (...) marca 2008r. nr (...), na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budynku inwentarsko-składowego zlokalizowanego na działce nr ewid. (...), położonej w W. G., gm. G. M.

W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 1980-1986 i że w tym przedziale czasowym obowiązywały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), które dają możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, jeżeli nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, zgodnie z którymi obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niegodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli zostanie stwierdzone, że obiekt, lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, jak też, gdy powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo też niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych czy użytkowych dla otoczenia. PINB stwierdził, że nie zostały w przypadku przedmiotowego budynku spełnione przesłanki z ww. artykułu.

Organ I instancji zaznaczył, że z uwagi na znaczny upływ czasu, niekompletność dokumentów archiwalnych oraz brak dokumentów planistycznych z lat 80-tych nie jest możliwe jednoznaczne określenie, czy lokalizacja obiektu nie narusza przytoczonego przepisu art. 37 prawa budowlanego. Uwzględniając jednak położenie działki na terenach zwartej zabudowy zagrodowej, podobny charakter zabudowy działek sąsiednich oraz plan zagospodarowania parceli wykonany na potrzeby pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego udzielonego mężowi właścicielki J. K. z (...) maja 1970 r. organ uznał, że nie można stwierdzić o spełnieniu się w sprawie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. Biorąc natomiast pod uwagę stan techniczny i lokalizację budynku w świetle regulacji rozporządzenia z 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. nr 17 poz. 62 ze zm.) przyjęto, że budynek inwentarsko - składowy nie stwarza żadnego niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo pogorszenia warunków zdrowotnych czy też użytkowych dla otoczenia.

Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie po rozpatrzeniu odwołania K. S. wydał (...) października 2008 r. decyzję nr (...), którą utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia (...) marca 2008 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budynku inwentarsko – składowego na działce nr (...) w W. G., stanowiącej własność M. K.

W postępowaniu odwoławczym organ II instancji przeprowadził dodatkowe wyjaśnienia w sprawie i ustalił, że działka o nr ewid. (...) w W. G. nie jest objęta aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ustalił też, że ściana budynku od strony działki sąsiedniej, przylegającej od strony północnej nie posiada żadnych otworów okiennych ani drzwiowych. Środkowa część ściany tego budynku od strony sąsiedniej działki i znajdującego się na niej murowanego budynku gospodarczego obita jest blachą. Na sąsiedniej działce nr (...) , naprzeciwko przedmiotowego budynku, znajduje się budynek gospodarczy murowany z dachem dwuspadowym, krytym eternitem oraz dobudowany do niego kurnik murowany z cegły, z dachem jednospadowym krytym eternitem. Ściana budynku gospodarczego na sąsiadującej działce od strony przedmiotowego budynku jest pełna, wykonana z pustaków Siporex o grubości 25 cm bez otworów okiennych i drzwiowych. Sporny obiekt usytuowany jest w odległości 1- 1,2 m od najbliżej położonej granicy działki od strony północnej (nr (...)) oraz w odległości 2,75 m od ściany najbliższego budynku gospodarczego na tej działce. Najbliżej umiejscowiony budynek gospodarczy położony we wschodniej części działki (...) znajduje się w odległości 3,30 - 3,40 m od spornego budynku.

PWINB po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej w terenie w oparciu o oświadczenia stron i zeznania świadków złożone przed nim jak i wcześniej przed organem I instancji ustalił, że przedmiotowy obiekt został wybudowany w latach 1980-1987 i ustalenie to jest wystarczające potrzeb i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż w tym przedziale czasowym obowiązywały jednakowe przepisy prawa materialnego oraz rozporządzenie w sprawie warunków technicznych.

Organ II instancji, wobec braku jakichkolwiek dokumentów związanych z pozwoleniem na budowę przedmiotowego obiektu oraz braku materiałów archiwalnych z okresu budowy stwierdził, że niezbędnym jest zbadanie, czy przedmiotowy budynek powstał w zgodzie z obowiązującymi w czasie jego budowy przepisami. Podzielił on stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Te ustalenia znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków : K. S. oraz Z. N. – P., które wskazują, że organ wydający pozwolenia na budowę w latach 80-tych przewidywał i dopuszczał możliwość sytuowania budynków o takim jak przedmiotowy charakterze. Tym samym więc, ustalony sposób użytkowania przedmiotowego obiektu, usytuowanego na działce z istniejącą zabudową zagrodową pozwala na stwierdzenie o nienaruszeniu przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w czasie jego powstania. Organ zwrócił także uwagę, że dla przedmiotowego terenu nie uchwalono nowych planów, które zawierałyby odmienne ustalenia od wcześniejszych, stanowiąc o innym przeznaczeniu terenu w chwili obecnej.

Zdaniem organu odwoławczego budynek inwentarsko - składowy nie powoduje też niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Jest on bowiem oddzielony od najbliższego budynku gospodarczego na sąsiedniej działce ścianą pełną, murowaną, o cechach i parametrach ściany oddzielenia pożarowego, w związku z czym spełnione są warunki przeciwpożarowe z § 14 rozporządzenia z 1980 roku. Z tych samych przyczyn organ ten uznał, że brak jest także podstaw do podejmowania decyzji w oparciu o art. 40, a także nie zachodzi potrzeba wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, przewidzianej w art. 42 prawa budowlanego. W zaistniałej sytuacji dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe, a zatem należało je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Od powyższej decyzji K. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w której wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. Skarżący zakwestionował zeznania świadków oraz zarzucił, że organ nie ustosunkował się do jego zarzutu dotyczącego nieoryginalności szeregu dokumentów, które były podstawą wydania rozstrzygnięć.

W piśmie z dnia 20 maja 2009 r. złożonym na rozprawie skarżący uzupełnił skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji PWINB naruszenie art. 37 ust. 1, art. 40 w zw. z art. 42 oraz art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że zaszły przesłanki do umorzenia postępowania, gdyż sprawa nie została rozpoznana w należyty sposób i wydanie decyzji o umorzeniu było przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 866/08, oddalił skargę K. S.

Sąd ten stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Uznał za trafne ustalenie organów, że sprawa dotyczyła budynku składowo-inwentarskiego wybudowanego w latach 1980-1987 przez M. K. oraz że mają w tej sytuacji zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Sąd uznał też za prawidłowe ustalenie organów, że przedmiotowy budynek został wybudowany bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Brak obowiązującego w czasie budowy planu zagospodarowania przestrzennego wyłącza możliwość nakazania przymusowej rozbiórki na podstawie ww. art. 37 ust. 1 pkt 1.

Jak ustalono, w Urzędzie Gminy nie zachowały się materiały archiwalne dotyczące planu zagospodarowania przestrzennego w latach 80-tych. Organy nadzoru nie miały więc możliwości dokonania oceny zgodności obiektu z tym planem. Ustalono jednak, że zarówno na przedmiotowej działce jak i na sąsiednich w okresie budowy spornego obiektu jak i wcześniej istniała zabudowa zagrodowa, a budynki na przestrzeni lat nie zmieniły ani charakteru, ani funkcji. Z zeznań świadków wynika, że właściwe organy zezwalały na taką zabudowę co było zgodne z obowiązującymi wówczas przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem Sądu organy poczyniły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Sąd stwierdził, że stan faktyczny nie uzasadniał również zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż oględziny wykazały, że budynek jest w dobrym stanie technicznym i został wybudowany zgodnie z zasadami sztuki budowlanej.

Zdaniem Sądu obszerne uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, który uzupełnił materiał dowodowy wskazuje, że nie zostały naruszone również przepisy rozporządzenia z 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Brak było w związku z tym podstaw do zastosowania art. 40 ww. ustawy z 1974 r. oraz nie doszło do naruszenia przepisu art. 42 ww. ustawy.

Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przepisu art. 56 ww. ustawy z 1974 r. gdyż artykuł ten ma fakultatywny charakter – zgodnie z jego brzmieniem terenowy organ administracji państwowej przy wykonywaniu zadań określonych ustawą może żądać dokumentacji wymienionej w tym przepisie. Ocena czy dana dokumentacja jest niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy należy do organu.

Sąd stwierdził również, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Sądu I instancji, skoro wszczęte na wniosek skarżącego postępowanie dotyczące legalności budynku stanowiącego własność M. K. nie wykazało naruszeń prawa, które mogłyby doprowadzić do rozbiórki obiektu, to postępowanie to stało się bezprzedmiotowe i prawidłowo zostało umorzone.

W skardze kasacyjnej wniesionej przez K. S. 21 lipca 2009 r. zaskarżono powyższy wyrok zarzucając mu:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że nie zachodzą w sprawie okoliczności powodujące konieczność zobowiązania inwestora do opracowania i przedłożenia dokumentacji celem legalizacji nieruchomości,

- art. 40 w zw. z art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, że w sprawie nie jest wymagane wydanie przez organ decyzji nakazującej wykonanie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami,

- art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, iż nie zachodzą przesłanki rozbiórki budynku inwentarsko – składowego zlokalizowanego na działce nr (...) w W. G. w sytuacji w której właściciel nieruchomości nie legitymuje się dokumentami na okoliczność zgodnego z przepisami jego wykonania,

2) naruszenia przepisów postępowania, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez uznanie przez WSA faktu, że w sposób należyty zebrano w sprawie materiał dowodowy – bez potrzeby zastosowania środka dowodowego z opinii biegłego z zakresu budownictwa i pożarnictwa, która byłaby dowodem najistotniejszym i niezbędnym ze względu na konieczność jednoznacznego ustalenia czy przedmiotowy obiekt wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego budowy, a więc z naruszeniem przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz rozporządzenia z 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki:

a) powoduje zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia,

b) oraz czy zachodzą okoliczności powodujące konieczność zobowiązania inwestora do opracowania i przedłożenia dokumentacji celem legalizacji nieruchomości w tym udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu budowlanego do użytku lub utrzymaniem obiektu, opracowania instrukcji eksploatacyjnej dla obiektu lub jego części, dostarczenia technicznych ekspertyz dotyczących projektu, materiałów, robót a także stanu technicznego obiektu budowlanego,

- art. 138 § pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania.

Zdaniem skarżącego WSA uchylił się od wyjaśnienia przedmiotowej kwestii czy istnieją podstawy i konieczność przeprowadzania legalizacji samowoli budowlanej czy też skąpe uzasadnienie stanu nieruchomości jest wystarczające do odstąpienia od procesu legalizacji. Sąd uznając, że w sprawie nie będzie miał zastosowania art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zaakceptował pogląd organu II instancji bez przedstawienia własnego poglądu na ten temat i bez oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący nie zgadza się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu wyroku, że wszystkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zrealizowane zostały w oparciu o zasadę prawdy obiektywnej.

Ponadto zdaniem skarżącego przeprowadzenie oceny dowodów w zakresie legalizacji samowoli budowlanej zostało spłycone do minimum a rozstrzygnięcie Sądu jest co najmniej przedwczesne.

Zdaniem skarżącego WSA nie dochował należytej staranności w wyjaśnieniu problemu zasadności niezastosowania podniesionego zarzutu z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skarżący podkreślił, że ocena techniczna przedmiotowego budynku nie została poparta żadnymi głębszymi wywodami, szczegółowym opisem jak również stosownymi dokumentami stanowiącymi bezpośredni dowód. Ocena stanu technicznego oparta została, zdaniem skarżącego, na zasadzie dowolności.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ze skargi kasacyjnej i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego w postępowaniu ze skargi kasacyjnej wg norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

M. K. wniosła 20 sierpnia 2009 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w której szczegółowo ustosunkowała się do zarzutów podniesionych przez K. S. i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako oczywiście bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, choć większość podniesionych w niej zarzutów nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły.

Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu, że Sąd I instancji niewłaściwie i z naruszeniem wskazanych przepisów prawa budowlanego ocenił, w okolicznościach faktycznych sprawy, prawidłowość przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego, a w szczególności jego zakończenie poprzez umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Nie można podzielić podniesionego w kasacji zarzutu naruszenia przepisu art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że nie zachodzą w sprawie okoliczności powodujące konieczność zobowiązania inwestora do opracowania i przedłożenia dokumentacji celem legalizacji nieruchomości. Wskazać należy, że art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie zawiera katalogu okoliczności określających, kiedy organ może lub powinien żądać przedmiotowej dokumentacji lub dokonania określonych czynności - organ ma w tym zakresie dowolność, kwestia ta jest pozostawiona jego ocenie. Ponadto, jak to wynika z akt sprawy i co zostało prawidłowo ocenione w zaskarżonym wyroku, organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie w sposób kompleksowy i wszechstronny, przy dochowaniu należytej staranności. W toku postępowania administracyjnego była przeprowadzana kilkakrotnie wizja lokalna podczas której inspektorzy mogli naocznie i w sposób bezpośredni zbadać przedmiotowy budynek pod względem technicznym, co zostało uczynione. Należy zwrócić uwagę, że inspektorzy są specjalistami z zakresu budownictwa i posiadają uprawnienia budowlane. Ocena stanu technicznego samowolnie wybudowanego budynku inwentarsko – składowego zlokalizowanego na działce nr (...) w W. G. została dokonana w oparciu o przepisy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), a więc w sposób przewidziany prawem. Stan techniczny budynku został oceniony jako dobry i nie wymagający poprawek ani napraw.

Powyższe okoliczności wskazują, że została zachowana zasada prawdy obiektywnej, a organy administracji i Sąd I instancji wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy, żądanie więc dodatkowego przedłożenia dokumentacji na podstawie art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie znajduje uzasadnienia, tym bardziej, że skarżący nie wskazał żadnych konkretnych uchybień przy dokonywaniu oceny stanu technicznego budynku.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżącego, nie legitymowanie się przez właściciela dokumentami na okoliczność zgodnego z przepisami wykonania budynku nie jest samoistną przesłanką do nakazania rozbiórki budynku na podstawie art. 37 ust. 1 ww. ustawy z 1974 r.

Art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane stanowi, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część : 1). znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2). powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Do wydania więc decyzji o nakazie rozbiórki wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej budynku konieczne jest spełnienie jednej z przesłanek określonych w ust. 1 pkt. 1) lub 2) tego przepisu. W niniejszej sprawie, jak wskazano wyżej prawidłowo przeprowadzone postępowanie legalizacyjne nie wykazało istnienia tych przesłanek. Podkreślenia wymaga także to, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnia dlaczego uważa, że sporny budynek nie spełnia wymogów bezpieczeństwa oraz dlaczego odmawia przymiotu prawidłowości ocenie sporządzonej przez organy nadzoru budowlanego, którą to ocenę podzielił WSA.

Zarzut naruszenia art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. również jest nieuzasadniony, gdyż w stosunku do budynku, który pomimo wybudowania go bez pozwolenia spełnia wymogi techniczne przewidziane prawem, jeśli nie zachodzą przesłanki z art. 37 ww. ustawy, niecelowe jest wydawanie decyzji nakazującej wykonanie robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w oparciu o art. 40 ww. ustawy.

W świetle powyższego nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uznanie przez WSA faktu, że w sposób należyty zebrano w sprawie materiał dowodowy bez potrzeby zastosowania środka dowodowego z opinii biegłego z zakresu budownictwa i pożarnictwa.

Za uzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast zarzut naruszenia przepisu art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.

| Ustosunkowując się do tego zarzutu wskazać należy, iż w przypadku zakończenia samowolnie wykonanych robót przed dniem 1 stycznia |

|1995 r. w zakresie regulacji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie stosuje się unormowanie przewidziane w Prawie budowlanym z 1974 r. – art.|

|42. Pozwolenie na użytkowanie jest bowiem jednym z etapów legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu (vide: wyroki Naczelnego Sądu |

|Administracyjnego z dnia 3 marca 1998 r. sygn. akt IV S.A. 785/97 Lex Nr 43300, 30 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV S.A. 681/97 Lex Nr 47194, |

|wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2005 r. sygn. akt VIII S.A./Wa 244/05 Lex Nr 19702). |

|W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji stwierdzenia przez organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 oraz |

|braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40, organ winien |

|zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, a nie decyzję o umorzeniu |

|postępowania, jako bezprzedmiotowego. |

|Przepisy prawa w takim stanie faktycznym obligują organ do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia – decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. |

|W sposób istotny naruszało zatem art. 105 § 1 kpa umorzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sytuacji, gdy organ ten |

|równocześnie stwierdza w uzasadnieniu decyzji, że przedmiotowy budynek został wybudowany w warunkach samowoli i dokonuje oceny przesłanek z|

|art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. dotyczących legalizacji samowoli. |

|Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem |

|jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie |

|przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. |

|Zarówno orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i doktryna prawa są w tej materii zgodne - bezprzedmiotowość postępowania |

|administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec |

|tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu|

|prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w |

|sprawie. Należy przy tym brać pod uwagę okoliczności podnoszone zarówno przez stronę, jak i przez organ z urzędu. Chodzi tu o kryterium |

|bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego|

|rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. |

|W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że z tego względu, że postępowanie |

|przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego w sprawie legalności i prawidłowości przedmiotowego obiektu wybudowanego w warunkach |

|samowoli – wykazało, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, ani też wydania decyzji nakazującej wykonanie |

|zmian czy przeróbek - zachodzi bezprzedmiotowość postępowania legalizacyjnego. |

|Nie istnieją bowiem okoliczności, które czyniłyby wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwą. |

|Zrealizowana kompetencja organów nadzoru budowlanego do prowadzenia postępowania legalizacyjnego wobec stwierdzonej samowoli budowlanej nie|

|staje się bezprzedmiotowa ( nie traci swego normatywnego i funkcjonalnego sensu ) z tego powodu, że nie zachodzą okoliczności |

|uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, ani też wydania decyzji nakazującej wykonanie zmian czy przeróbek . W takiej sytuacji nie następuje|

|bowiem ustanie przyczyny, dla której zostało wszczęte postępowanie legalizacyjne ( wybudowanie budynku bez wymaganego zezwolenia ). |

|Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 42 |

|Prawa budowlanego oraz art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. za usprawiedliwiony. |

|Naruszenie prawa materialnego, przy braku naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, było podstawą |

|zastosowania w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny przepisu art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie |

|skargi K. S. |

|Uwzględniając tę skargę Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji umarzające postępowanie legalizacyjne na |

|podstawie przepisu art. 105 § 1 k.p.a. |

|Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru budowlanego wyda decyzję merytoryczną kończącą postępowanie legalizacyjne dotyczące |

|stwierdzonej samowoli. Weźmie przy tym pod uwagę, że w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 oraz |

|braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40, organ winien |

|zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. |

|Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188, 145 § 1 a oraz art. 203 ust. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami |

|administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. |