Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 18/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 9, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 134, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 252
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant referent Adam Janas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...]r. sygn. [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2008 r. R.B. wystąpił do Wójta Gminy o wymeldowanie z jego lokalu przy ul. [...] konkubiny S.S. z córka M.S. z uwagi na fakt, iż osoby te nie zamieszkują w w/w miejscu. Wnioskodawca dodał, iż w/w osoby opuściły jego lokal dobrowolnie i obecnie przebywają w lokalu przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Wójt Gminy na postawie art. 15 ust. 2 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu S.S. wraz córką M.S. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ l wskazał przede wszystkim na przebieg postępowania administracyjnego w sprawie. Organ podał, iż wnioskodawca nabył przedmiotowy lokal w drodze przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego od rodziców (umowa nr [...] z [...] września 1979 r.). Wg oświadczenia wnioskodawcy S.S. wraz z córką M. zostały zameldowane [...] listopada 2003 r., a przedmiotowy lokal opuściły dobrowolnie w listopadzie 2008r i zamieszkały w lokalu przy ul. [...], zabierając ze sobą rzeczy i nie dopełniając obowiązku meldunkowego.

Powyższe zostało potwierdzone przez S.S.. Jednocześnie składając wyjaśnienia strona wskazała, że sporny lokal opuściła dla dobra dzieci, gdyż wnioskodawca nadużywał alkoholu i w sytuacji przymusu finansowego powróci do spornego lokalu.

W wyniku wywiadu przeprowadzonego przez funkcjonariusza Policji ustalono, że S.S. w listopadzie 2008r. z powodu przemocy psychicznej i fizycznej konkubenta była zmuszona do opuszczenia spornego lokalu i przez kilka dni przebywała w Ośrodku Wsparcia Dla Ofiar Przemocy W Rodzinie przy ul. [...]. Powyższemu jednak zaprzeczył Specjalistyczny Ośrodek Wsparcia Dla Ofiar Przemocy w Rodzinie oraz sama strona.

Mając powyższe na względzie, uznając iż nie ulega wątpliwości że S.S. wraz z córką opuściła przedmiotowy lokal, a tym samym spełnione zostały przesłanki ustawowe z art. 15 ust. 2 organ I instancji orzekł o wymeldowaniu.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S.S. wskazując, iż postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji było nierzetelne. Odwołująca podkreśliła, iż nie wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu całkowicie, a tylko sytuacja ją zmusiła do tego co potwierdzić mogą pracownicy ośrodka pomocy społecznej i członkowie Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Dodała także, iż dwójka pozostałych dzieci nadal jest zameldowana pod w/w adresem.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał na treść uzasadnienia decyzji organu I instancji dodając, iż w dniu [...] lutego 2009r. S.S. wystąpiła do Wójta z wnioskiem o przydzielenie jej lokalu mieszkalnego, ze względu na naganne zachowanie R.B.,

Ponadto dodał, iż na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej dnia [...] lutego 2009r. w Urzędzie Gminy, wnioskodawca stwierdził, że konkubina utrzymuje z nim kontakt ze względu na dzieci, które przyprowadza do niego i zostawia mu na kilka godzin.

Wojewoda wskazał, iż w dniu [...] maja 2009r. w Urzędzie Gminy S.S. złożyła pisemne oświadczenie, iż [...] maja 2009r. powróciła do spornego lokalu i zwróciła się do wnioskodawcy o wycofanie wniosku o wymeldowanie, które jest niezbędne dla córki uczęszczającej do gimnazjum w [...]. Nadal jednak będzie wynajmować lokal przy ul. [...]. Z kolei wnioskodawca stwierdził, że konkubina dnia [...] maja 2009r. tj. przed mającymi się odbyć oględzinami spornego lokalu przyszła do spornego lokalu i przygotowała jeden z pokoi, aby w nim zamieszkać. Pomieszczenie to jest w złym stanie, podłoga pokryta jest płytą pilśniową. Do tego pokoju konkubina wniosła stary tapczan, przybiła materiał na okno jako firankę i nocowała z dziećmi w tym pokoju z [...] maja 2009r. Potem opuściła lokal.

W trakcie oględzin spornego lokalu przeprowadzonych w dniu [...] maja 2009 r. na okoliczność zamieszkiwania w nim S.S. z córką M., organ ustalił, iż w/w przebywała w lokalu. Ponadto organ stwierdził, iż ściany pokoju, w którym przebywa strona są po zalaniu wody, panuje wilgoć, do okien przybite zostały gwoździem firany. W pokoju stoją dwie szafy w złym stanie, w których znajdowały się rzeczy dzieci. Dwa fotele służyły dzieciom do spania.

Wojewoda wskazał w uzasadnieniu, iż w myśl art. 6 pkt. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresom z zamiarem stałego przebywania. Aby uznać pobyt osoby za pobyt stały, osoba ta winna nie tylko fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O stałości pobytu w danym miejscu decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Organ w postępowaniu administracyjnym ustala, czy osoba objęta wnioskiem o wymeldowanie opuściła miejsce pobytu stałego i czy w wyniku faktycznego opuszczenia tego miejsca powstał obowiązek wymeldowania.

W następstwie dokonania analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, że została spełniona przesłanka wymeldowania co zadecydowało o podtrzymaniu decyzji organu I instancji. Za bezsporny uznał Wojewoda fakt, że odwołująca na stałe nie zamieszkuje w spornym lokalu. Organ za wiarygodne uznał twierdzenia odwołującej, że musiała sporny lokal opuścić ze względu na naganne zachowanie konkubenta i dla dobra dzieci, lecz jednocześnie stwierdził, że odwołująca nie chce zamieszkiwać z wnioskodawcą w spornym lokalu, a chce posiadać wyłącznie zameldowanie pod tym adresem. Zdaniem Wojewody centrum życiowe odwołującej skoncentrowane jest w lokalu, który aktualnie wynajmuje. Organ podkreślił, iż odwołująca sama podjęła decyzję o opuszczeniu lokalu i opuściła go dobrowolnie wynajmując inny lokal, w którym zamieszkuje z dziećmi. Dodatkowo organ zauważył, iż pokój w spornym lokalu, do którego odwołująca wprowadziła się przed oględzinami wymaga remontu, a znajdujące się w nim rzeczy zostały przyniesione na okres oględzin, co potwierdziło, że skarżąca w tym lokalu nie zamieszkuje na stałe. Ponadto Wojewoda wskazał, iż wnioskodawca nie uniemożliwiał odwołującej zamieszkiwania w lokalu, mogła ona korzystać z niego w każdej chwili, gdyż posiada do niego klucz. Skarżąca opuściła lokal konkubenta w listopadzie 2008r. i do chwili obecnej nie podjęła czynności umożliwiających jej powrót do lokalu i nie powróciła do niego.

Przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania jedynie wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W odniesieniu do skarżącej taka sytuacja nie zaistniała. Odnosząc się do stanowiska odwołującej wyrażonym w odwołaniu, że nie zgadza się na wymeldowanie i liczy że po jakimś czasie wróci do spornego lokalu, Wojewoda wskazał, iż nie przedstawiła ona żadnych dowodów przemawiających za jej stanowiskiem. Brak podjęcia przez skarżącą jakichkolwiek działań prawnych mających na celu powrót do tego lokalu dowodzi braku takiego zamiaru. Ponadto skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy o przydział innego lokalu, co wskazuje, że nie ma zamiaru powracać do wnioskodawcy, jak i do spornego lokalu, w którym fizycznie nie może zamieszkać ze względu na zły stan techniczny pomieszczenia.

Od powyższej skargi S.S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o uchylenie decyzji organów I i II instancji. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 7, 77 i 80 kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego bez wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz poprzez przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki do wymeldowania skarżącej ze spornego lokalu. Skarżąca zwróciła przede wszystkim uwagę, iż decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] lipca 2009 r. a w dniu [...] lipca 2009 r. miała miejsce wizja lokalna mająca na celu ustalenie czy skarżąca zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Skarżąca wskazała, iż z wizji tej wynika, iż zamieszkiwała ona w w/w lokalu, a zatem organ I instancji błędnie przeprowadził postępowanie administracyjne. Ponadto skarżąca nie zgodziła się z organem, iż nie podjęła czynności umożliwiających jej powrót do lokalu oraz, że do niego nie powróciła, gdyż ze złożonego przez nią w dniu [...] maja 2009 r. oświadczenia w Urzędzie Gminy wynika, iż powróciła ona do spornego lokalu. Zdaniem skarżącej w lokalu tym nadal pozostają jej rzeczy osobiste, a wskazany przez organ zły stan pokoju, w którym przebywa nie świadczy automatycznie, że go nie zamieszkuje. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, iż jej zamiarem wcale nie było trwałe opuszczenie spornego lokalu, ale wyprowadzenie się w celu stworzenia azylu bezpieczeństwa dla siebie i dzieci, które obawiały się same zostawać z ojcem w mieszkaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ załączył do akt sprawy protokół z wizji lokalnej przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu [...] lipca 2009 r., a dostarczony organowi II instancji dnia [...] grudnia 2009 r. w celu przedłożenia WSA. Wojewoda podał, iż w/w protokół nie znajdował się w aktach sprawy, gdy było rozpatrywane odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej p.p.s.a.).

Interpretacja art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia, wskazuje, iż zakres kognicji sądu administracyjnego i kontrola zgodności z prawem dotyczą nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji wymaga bowiem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego aktu prawnego.

Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga daną sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd rozpoznając sprawę ma prawo oraz obowiązek dokonania oceny czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy o wymeldowaniu S.S. wraz z córką M. z pobytu stałego przy ul. [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić należy przy tym, iż przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego (,,Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, wyd. LexisNexis, Warszawa).

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę decyzji organów administracji publicznej w zakresie wymeldowania stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej zwanej ustawą.

Stosownie do art. 9 ust. 2 b ww. ustawy zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i stanowi jedynie rejestrację danych o faktycznym miejscu pobytu osoby. Rejestracja pobytu danej osoby w określonej miejscowości i pod oznaczonym adresem powinna być zgodna ze stanem faktycznym, bowiem w przeciwnym razie - utrzymywanie zameldowania niezgodnego z rzeczywistością stanowiłoby fikcję meldunkową i byłoby sprzeczne z powszechnie obowiązującymi przepisami.

Podstawę prawną wymeldowania stanowi wprost art. 15 ust. 2 ustawy, na mocy którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym za pobyt stały uznaje się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy).

Istotną rolę w zakresie interpretacji cytowanego przepisu odgrywa dorobek dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych, który wskazuje, że przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00). Bez jednoczesnego zaistnienia obu tych przesłanek tj. dobrowolności i trwałości nie może być mowy o opuszczeniu przez stronę dotychczasowego miejsca zamieszkania dającego podstawę do orzeczenia przez organ o wymeldowaniu.

Poprzez pojęcie "opuszcza" należy rozumieć, dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia formalności meldunkowych, przy czym pojęcie to zawiera w sobie element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać. Zamiar ten należy natomiast rozumieć jako wolę skoncentrowania w innym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Aby jednak zachowaniu polegającym na opuszczeniu miejsca zameldowania na pobyt stały przypisać cechę dobrowolności, niezbędne jest ustalenie takiego zamiaru u osoby wymeldowanej. Zamiar ten należy rozumieć nie tylko jako wolę wewnętrzną, ale także jej zewnętrzny przejaw, dający się ocenić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Oceniając taki zamiar według kryteriów obiektywnych, nie można zatem pominąć także faktycznej możliwości realizacji woli przebywania w danym lokalu. Dlatego brak dobrowolności opuszczenia lokalu według art. 15 ust. 2 ustawy występuje również wówczas, gdy wskutek bezprawnych działań osób trzecich dana osoba nie przebywa w lokalu zameldowania, jednakże swoim zachowaniem manifestuje wolę powrotu do opuszczonego lokalu. Jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 544/07). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż bezsporną w rozpoznawanej sprawie, potwierdzoną przez strony postępowania, jest okoliczność, że skarżąca wraz z córką M. opuściły miejsce pobytu stałego przy ul. [...] w listopadzie 2008r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z treści wniosku R.B. o wymeldowanie z dnia [...] listopada 2008 r., jak również, złożonych w trakcie prowadzonego przez Wójta Gminy postępowania administracyjnego, oświadczeń skarżącej wynika też jednoznacznie, iż po opuszczenia w/w miejsca pobytu stałego skarżąca wraz z córką zamieszkały w tej samej miejscowości przy ul. [...].

Organy I i II instancji wydając zaskarżone decyzje ustaliły, iż w odniesieniu do skarżącej przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy zostały spełnione i że opuszczenie przez skarżącą wraz z córką przedmiotowego lokalu, nosząc znamiona opuszczenia trwałego i dobrowolnego, uzasadniało jej wymeldowanie.

Ponieważ celem niniejszego postępowania było dokonanie przez Sąd oceny czy ustalenia organów obu instancji były w tym zakresie prawidłowe, czy znajdują odzwierciedlenie w zebranym prawidłowo przez te organy materiale dowodowym, Sąd po dokonaniu w/w analizy, w oparciu o akta administracyjne sprawy, nie podzielił stanowiska organów obu instancji. Zdaniem Sądu dowody zgromadzone w postępowaniu, przywołane przez organy w zaskarżonych decyzjach nie pozwalają jednoznacznie uznać, iż opuszczenie spornego lokalu przez skarżącą wraz z córką bezsprzecznie miało charakter dobrowolny i trwały.

W ocenie Sądu organy obu instancji pomimo ciążącego na nich obowiązku nie wyjaśniły w stopniu wystarczającym okoliczności opuszczenia spornego lokalu przez skarżącą i jej córkę, a w szczególności czy opuszczenie to nosiło znamiona dobrowolnego i trwałego, naruszając tym samym art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

W myśl art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Organ II instancji podał w uzasadnieniu, iż skarżąca sama podjęła decyzję o opuszczeniu lokalu i opuściła go dobrowolnie wynajmując inny lokal. Jednocześnie za wiarygodne uznał organ twierdzenia skarżącej, że musiała sporny lokal opuścić ze względu na naganne zachowanie konkubenta i dla dobra dzieci. Organ stwierdził jednak, że odwołująca nie chce zamieszkiwać z wnioskodawcą w spornym lokalu, a chce posiadać wyłącznie zameldowanie pod tym adresem. Ponadto Wojewoda wskazał, iż wnioskodawca nie uniemożliwiał odwołującej zamieszkiwania w lokalu, mogła ona korzystać z niego w każdej chwili, gdyż posiada do niego klucz.

Tymczasem skarżąca w toku postępowania podkreśliła, iż nie opuściła lokalu dobrowolnie, a uczyniła to dla dobra dzieci, gdyż wnioskodawca nadużywał alkoholu. W odwołaniu wskazała ponadto, że okoliczności przez nią podane potwierdzić mogą pracownicy ośrodka pomocy społecznej i członkowie Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

W świetle powyższego Sąd uznał, iż oceniając przesłankę dobrowolności opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu organy nie zgromadziły w pełni materiału dowodowego, który pozwoliłby dokonać takiej oceny.

Zauważyć należy, iż w judykaturze wykształcił się powszechnie akceptowany pogląd, że nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, w której osoba w nim zamieszkująca zostaje do tego zmuszona, jeżeli podjęła prawem przewidziane środki w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2002r., sygn. akt II SA/Wr 1320/2001).

Jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego, bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Zwraca się nadto uwagę na konieczność podjęcia obrony prawnej przed naruszonym posiadaniem "we właściwym czasie" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3078/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2006r., sygn. akt II OSK 1244/05).

Wskazać trzeba, iż środek taki przewidziany został przez ustawodawcę w art.

344 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), na mocy którego przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza, ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem. Przyjąć należy, że wytoczenie powództwa posesoryjnego suponuje domniemanie, iż dana osoba, korzystając z przysługującego jej środka prawnego stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta.

Podkreślić należy, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego wygasa, jeżeli nie będzie dochodzona w ciągu roku od chwili dokonania naruszeń, o czym stanowi ustawodawca w art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego. Tak zatem dopiero w sytuacji, gdy dana osoba przez ponad rok nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania, świadczyć to może o woli opuszczenia przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy.

Mając na względzie powyższe rozważania uznać zatem należało, iż brak jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu i ustalenia czy opuszczenie miało charakter dobrowolnego przy orzeczeniu o wymeldowaniu przez upływem roku od opuszczenia tegoż lokalu (opuszczenie jak wynika z ustaleń organów nastąpiło w listopadzie 2008 r., a decyzja organu II instancji wydana została w październiku 2009 r.) stanowiło niewątpliwie istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 77 i 80 kpa w zw. z art. 15 ust. 2, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż okazać się mogło orzeczeniem przedwczesnym.

Za zasadne uznał zatem Sąd uzupełnienie przez organy materiału dowodowego w sprawie i przesłuchanie pracowników ośrodka pomocy społecznej, członków Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wskazanych przez skarżącą w odwołaniu bądź ewentualnie wystąpienie do Policji o przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem ustalenia okoliczności opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu i dokonanie oceny czy nosiło ono znamiona dobrowolnego.

Zdaniem Sądu nie została też dostatecznie wyjaśniona przez organy druga z przesłanek opuszczenia lokalu uzasadniająca wymeldowanie skarżącej tj. trwałość opuszczenia spornego lokalu. Jak wskazuje judykatura opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu jest to nie tylko fizyczne nie przebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związku z lokalem dotychczasowym i założenie w nowym ośrodku osobistych i majątkowych interesów. Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (por. wyrok WSA w Lublinie z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 544/07).

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca wyprowadziła się z lokalu, ale jednocześnie oględziny spornego lokalu z [...] maja 2009 r. wykazały, iż w opuszczonym lokalu znajdują się nadal rzeczy osobiste skarżącej. Ponadto w dniu oględzin skarżąca przebywała w nim. Sąd dodatkowo zwraca uwagę, iż w protokole z oględzin pracownik urzędu, który je przeprowadzał zawarł w nim stwierdzenie, że oględziny nie wyjaśniły stanu faktycznego tzn. zamieszkiwania skarżącej wobec czego dodatkowo przeprowadzone zostaną wywiady środowiskowe celem wyjaśnienia w/w okoliczności. Nie można też pominąć treści oświadczenia jakie złożyła skarżąca w toku postępowania z dnia [...] maja 2009 r., iż powraca ona do spornego lokalu.

Ponadto uzasadniając trwałość opuszczenia lokalu organ powołał się między innymi na zły stan techniczny pokoju, do którego skarżącą wprowadziła się przed oględzinami. W ocenie organu konieczność remontu tego pokoju przemawia za przyjęciem, iż skarżąca nie zamieszkuje tam na stałe. Jednocześnie jednak organ nie ustalił czy stan tego pokoju uległ pogorszeniu od czasu wyprowadzenia się skarżącej w listopadzie 2008 r. co utrudniać może powrót do tego lokalu, czy też przed wyprowadzeniem się skarżącej w/w pokój również był w stanie kwalifikującym się do remontu, a wówczas rozważania organu w tym względzie pozostają bez znaczenia dla sprawy.

Mając na uwadze powyższe zdaniem Sądu z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, że centrum życiowe skarżącej koncentruje się w wynajmowanym lokalu, oraz że nie ma ona zamiaru powrotu do opuszczonego lokalu. Za celowe uznał Sąd ponowne przeprowadzenie przez organ oględzin w/w lokalu celem zbadania faktu zamieszkiwania w nim skarżącej wraz z córką i ustalenie gdzie znajduje się jej centrum życiowe, czy znajdują się tam jej rzeczy osobiste, czy tam nocuje, z jaką częstotliwością. Ponadto dla ustalenia w/w okoliczności organy winny uzupełnić materiał dowodowy dokonując przesłuchania świadków w szczególności mieszkańców lokali sąsiadujących ze spornym lokalem.

Dodatkowo wątpliwości Sądu z punktu widzenia prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania budzi okoliczność, na którą uwagę zwróciła także skarżąca, a mianowicie, że w aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu [...] lipca 2009 r., a zatem po dacie wydania przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu. W protokole tym wpisano, iż oględziny mają na celu ustalenie faktu zamieszkiwania przez skarżącą w spornym lokalu. Z jego treści wynika, iż skarżąca w nim przebywała wraz z dziećmi.

Treść w/w protokołu nie była znana organowi II instancji i nie stanowi on elementu materiału dowodowego w oparciu o który organy zarówno I jak i II instancji wydały zaskarżone decyzje. Jednakże Sąd podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 329/07, że przeprowadzenie przez organ I instancji dowodu (...) już po zakończeniu postępowania przed organem I instancji i przekazaniu akt sprawy do organu odwoławczego bez zlecenia ze strony organu odwoławczego może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu (..) oznacza, że organ (...) winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, konieczne, jego zdaniem, do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zaniechanie przez organ (...) podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania podatkowego, powodującym wadliwość decyzji. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym.

Zatem mając powyższe na względzie, zebrany w sprawie materiał dowodowy sprawy uznać należało za niewystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, a uzasadnienie decyzji nie odzwierciedla w sposób dostateczny wyników przeprowadzonej oceny dowodów, jak również nie zawiera niezbędnych ustaleń faktycznych, co również uniemożliwia pełną kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i musiało skutkować wyeliminowaniem wadliwych decyzji z obrotu prawnego.

W konsekwencji powyższego, nie podzielając stanowiska Wojewody, iż spełnione zostały przesłanki do wymeldowania z miejsca pobytu stałego, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznać należało za naruszające przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik tejże sprawy.

Z przedstawionych powyżej względów należało, dostrzegając naruszenie w zaskarżonym orzeczeniu przepisów postępowania, z powołaniem się na dyspozycję zawartą w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r., Nr153, poz. 1270 ze zm.) uchylić wymienioną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Zgodnie z przepisem art. 152 wymienionej ustawy, Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.