Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 961/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 4, art. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...]r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją wydaną w imieniu Wójta Gminy Z. z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 27, art. 28, art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 214), odmówiono R. N. prawa do świadczenia wychowawczego na syna W. urodzonego w dniu [...]r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie.

W powołaniu na brzmienie art. 4 ust. 1 - 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej – "ustawa") organ wyjaśnił, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł miesięcznie chyba, że wniosek dotyczy dziecka niepełnosprawnego. W takim przypadku, zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1200,00 zł.

W toku postępowania ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wynosi 810,33 zł. Przekracza więc kryterium dochodowe o 10,33 zł na osobę w rodzinie określone w art. 5 ust. 3 ustawy i stanowi przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy Z. strona, zarzucając naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a., wniosła o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego i w to miejsce orzeczenie co do istoty sprawy na podstawie art 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem odwołującego, organ nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji finansowej jego rodziny, w szczególności nie odniósł się do utraty dochodu w związku z rozwiązaniem umowy o pracę odwołującego w firmie A T. A. z/s w T. w sierpniu 2014 roku, oraz w grudniu 2014 r. w firmie w B z/s w W. Nadto organ nie odniósł się do sytuacji jego żony, która od lutego 2016 r. przebywa na płatnym rocznym urlopie macierzyńskim i otrzymuje tylko 80 % dotychczasowych dochodów. W jego rodzinie nastąpiło zatem obniżenie dochodu.

Według obliczeń strony, dochód na jednego członka jego rodziny to 670 zł netto miesięcznie. Tym samym, kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wynoszące 800 zł netto miesięcznie na osobę, zostało spełnione.

Odwołujący przywołał stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt. II SA/Bd 278/08. Według odwołującego, Sąd stwierdził tam, że utratą dochodu nie jest wyłącznie utracenie całego dochodu rodziny. Pomniejszenie dochodu takiej rodziny o dochód utracony jest możliwe nie tylko w przypadku, gdy straci ona wszelkie źródła utrzymania. Utrata bowiem może polegać nie tylko na zupełnej stracie czy zaniku, ale także na ubytku. Pod pojęciem utraty dochodu kryje się więc także odpadnięcie tylko niektórych źródeł tego dochodu, o ile zostały one utracone w sposób faktyczny i bezpowrotny.

Do odwołania załączone zostały dwa zaświadczenia o zarobkach A. N. okres luty - lipiec 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji przywołano tożsame przepisy, które przedstawił organ I instancji. Wyjaśniono nadto, że dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Ponieważ postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia 27 czerwca 2016 r., organ I instancji prawidłowo ustalał dochodu rodziny na podstawie załączonej do wniosku dokumentacji za rok 2014.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na art. 7 ust. 1 cyt. ustawy nakazujący w przypadku utraty dochodu przez członka w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, nie uwzględniać dochodu utraconego. Mając tę regulację na względzie zauważyło, że dochód odwołującego za rok 2014 r. jest dochodem utraconym i wynosi 0 zł.

Po weryfikacji obliczeń organu I instancji Kolegium uznało, że błąd organu I instancji w ustaleniu dochodu rodziny odwołującego nie miał wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Dochód żony odwołującego obliczony został bowiem zasadnie. W roku bazowym 2014 uzyskała ona dochód opodatkowany podatkiem dochodowym w wysokości 43 363,20 zł. Dochód ten należało pomniejszyć o podatek należny (4856,00 zł) oraz składki na ubezpieczenie społeczne (6178,20 zł) i zdrowotne (3499,70 zł). Dochód rodziny za rok 2014 wyniósł 28 829,30 zł. Dochód miesięczny rodziny 3 osobowej równy był zatem kwocie 2 402,44 zł, a dochód na osobę w rodzinie 800,81 zł.

Kolegium wyjaśniło nadto, że zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci utrata dochodu - oznacza utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, ze zm.),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.)

Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach jak i w załączonych do odwołania dokumentach, Kolegium uznało, że w po stronie żony odwołującego nie nastąpiła utarta dochodu wymieniona w przywołanym przepisie, a miało jedynie miejsce obniżenie wynagrodzenia nie stanowiące utraty dochodu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, R. N. zarzucił naruszenie przepisów art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a., obligujących organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że organ I instancji ustalił wysokość miesięcznego dochodu na jednego członka jego rodziny jako 810,33 zł, a organ II instancji jako 800,81 zł i dlatego odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na syna skarżącego. Jednak nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji finansowej jego rodziny, w szczególności nie podał w jaki sposób ustalił wysokość dochodów. Nie odniósł się do sytuacji jego żony, która od lutego 2016 r. przebywa na płatnym rocznym urlopie macierzyńskim i otrzymuje tylko 80 % dotychczasowych dochodów.

Zdaniem skarżącego, poprzez obniżenie jej dochodu nastąpiło obniżenie dochodu na jednego członka rodziny i dochód ten w chwili obecnej wynosi średnio 670 zł na osobę. Tym samym, kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a wynoszące 800 zł netto miesięcznie na osobę jest spełnione.

Tak jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący powołał się na uzasadnienie wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 18 czerwca 2008r. sygn. akt. II SA/Bd 278/08, z którego jego zdaniem wynika, że utratą dochodów w rozumieniu ustawy jest także odpadnięcie tylko niektórych źródeł tego dochodu, a więc w jego wypadku uzyskiwanie niższego niż wcześniejsze, wynagrodzenia przez żonę.

Skarżący uznał, że potwierdzeniem jego stanowiska jest ciążący na pobierającym świadczenie obowiązek niezwłocznego informowania organu o uzyskaniu dochodu powodującego utratę świadczeń.

W odpowiedz na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w postępowaniu administracyjnym.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie. Uznał bowiem, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania zainicjowanego pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (postanowienie z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 889/16) o zgodność art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?"

W dniu 7 listopada 2018 r. w sprawie sygn. P 6/17 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie uznając, że brak wprowadzenia w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mechanizmu złotówka za złotówkę nie jest wynikiem przeoczenia ustawodawcy ale konsekwentnym zaniechaniem unormowania tej kwestii ze względu na zupełnie inne założenia i cele przedmiotowej regulacji. Zaniechanie ustawodawcze nie może być przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją, gdyż nie obejmuje go kognicja Trybunału Konstytucyjnego.

Kolejnym postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie ze względu na ustanie przyczyny jego zawieszenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne badają czy wydawane przez te organy akty prawne nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji.

Rozpoznając skargę stosownie do przyznanych uprawnień Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Kontrolowana decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dotychczas nazywanej "ustawą". Na mocy tego aktu, określonym w nim podmiotom spełniającym wymagane warunki, przyznawane jest świadczenie nazwane świadczeniem wychowawczym. Przyznanie prawa do tego świadczenia nie zostało oddane do dyskrecjonalnej decyzji właściwego organu, gdyż możliwość jego przyznania uzależniona jest od wystąpienia ściśle określonych przesłanek ustawowych, a brak którejkolwiek z nich powoduje, że świadczenie to nie może być przyznane.

Jak stanowi art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu pierwszego dziecka w rodzinie, do ukończenia przez to dziecko 18 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Stosownie do art. 58 ustawy, wchodzi ona w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 53, który nie ma zastosowania w sprawie, czyli od 1 kwietnia 2016r.

W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy. Okresem zasiłkowym jest okres 1 października do dnia 30 września roku następnego.

Na zasadach wyjątku, zgodnie z brzmieniem przepisu intertemporalnego, art. 48 ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres zasiłkowy (wyznaczony przez ustawodawcę od dnia wejścia w życie ustawy do września 2017r.), rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014.

Co do zasady zatem organ zobowiązany był w kontrolowanej sprawie dokonać obliczenia dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodów jej członków z roku kalendarzowego 2014.

Ustawodawca przewidział jednak odstępstwo od wskazanej zasady wprowadzając instytucję dochodu uzyskanego i utraconego. Sposób procedowania w przypadku "dochodu utraconego" i "dochodu uzyskanego" określony został na gruncie ustawy w jej art. 7. ust. 1, 2 i ust. 3. Zgodnie z przywołanymi przepisami w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Jak wynika z materiału przedstawionego Sądowi, obliczenie dochodu rodziny skarżącego (zarówno na poziomie organu I instancji jak i organu odwoławczego) uwzględniało instytucję dochodu utraconego z tytułu ustania zatrudnienia skarżącego w dwóch firmach wskazanych w odwołaniu. Co prawda, nie wynika to bezpośrednio z uzasadnienia decyzji organu I instancji, która zawiera w istocie wyłącznie konkluzję w zakresie wysokości dochodu członka rodziny wnioskodawcy. Domniemywać tak można natomiast na podstawie treści wyjaśniającego pisma organu, przesłanego wraz z odwołaniem. Organ wyjaśnił tam, że przy obliczeniu dochodu z 2014 r. brany był pod uwagę jedynie dochód żony wnioskodawcy, który przekroczył kryterium dochodowe o 10,33 zł.

Z tych względów niezrozumiałe jest stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego o dokonaniu przez ten organ weryfikacji dochodu rodziny. W istocie nie była to bowiem weryfikacja polegające na wprowadzeniu do obliczeń dochodu utraconego, gdyż instytucja ta uwzględniona już została w obliczeniach organu I instancji. Pojawiająca się różnica 10,33 zł w obliczeniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego (w miejsce 810,33 zł – 800,81 zł) nie została natomiast wyjaśniona.

Ustalenia stanu faktycznego, a w tym, w zakresie istotnej dla przyznania uprawnienia do świadczenia wychowawczego przesłanki w postaci spełnienie kryterium dochodowego, muszą być przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób zrozumiały dla strony. Muszą nadawać się nadto do weryfikacji przez Sąd kontrolujący działanie organu.

W decyzji organu I instancji, jak zauważa się wyżej, brak jakichkolwiek wyjaśnień co do sposób obliczenia dochodów rodziny wnioskodawcy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiono natomiast dane, które w konfrontacji z dokumentami zabranymi w aktach sprawy, nie pozwalają na jednoznaczną odpowiedź, czy są prawidłowe.

Przypięta do części II wniosku karta wypełniona w dniu 21 lipca 2016 r. zawiera informację o wysokości dochodu żony wnioskodawcy opodatkowanego podatkiem dochodowym, w wysokości 2 431 zł. Z dwóch PIT 11 z roku 2014 wynika, że łączna kwota przychodów żony wnioskodawcy wynosiła 45 865, 76 zł. Pomniejszona o kwotę kosztów uzyskania przychodów wyniosłaby 43195,76 zł i taka też kwota wynika z obu PIT 11 jako uzyskany dochód. Tymczasem Kolegium jako kwotę wyjściową do swoich obliczeń przyjmuje 43 363, 20 zł, pomniejszając ją o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Rolą prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji administracyjnej jest przedstawienie sposób działania i rozumowania organu w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości. W kontrolowanej sprawie Sąd dostrzega wątpliwości o istotnym dla sprawy charakterze. Ich przyczyną są uchybienia procesowe odpowiadające przesłance, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie doszło nie tylko do nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia decyzji organów obu instancji konsekwencją czego są daleko idące wątpliwości co do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Doszło również do uchybienia prawu materialnemu przez jego błędną wykładnię.

Jak wynika z akt administracyjnych, organy zastosowały instytucję dochodu utraconego w stosunku do dochodów osiąganych przez wnioskodawcę. Nie zastosowały natomiast tej instytucji w stosunku do dochodów jego żony. W związku z tym, dochód uzyskany w rodzinie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe.

W tej kwestii skarżący prezentował odmienne stanowisko. Powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy (sygn. akt II SA/Bd 238/08) twierdził, że zmniejszenie się pobieranego wynagrodzenia w trakcie okresu zasiłkowego jest równoznaczne z utratą dochodu w rozumieniu ustawy.

W przywoływanym przez skarżącego wyroku powiedziano jednoznacznie, że przesłanką dochodu utraconego lub uzyskanego w rozumieniu ustawy "jest natomiast to, aby zmniejszenie lub zwiększenie dochodu rodziny spowodowane było jedną z okoliczności, wymienionych w zamkniętym katalogu ujętym w treści przywołanego art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych". W taki też sposób należy odnieść się do zamkniętego katalogu zamieszczonego w art. 2 pkt 19 ustawy.

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 2 pkt 19 ustawy, utrata dochodu oznacza utratę spowodowaną min. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c). Przy interpretacji tego przepisu nie można jednak pominąć brzmienia art. 2 pkt 21 ustawy. Wykładnia prawa winna być bowiem dokonywana w sposób pozwalający nadać przepisom prawa logiczną treść.

W myśl art. 2 pkt 21 ustawy, ilekroć mowa w niej o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Jak z powyższego wynika, ustawodawca definiując na użytek ustawy pojęcie "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" nie posłużył się pojęciem "pozostawanie w stosunku pracy". Uznał za stosowne potraktować to pojęcie jako równoznaczne z "wykonywaniem pracy".

W okresie urlopu macierzyńskiego, czy rodzicielskiego, pracownik pracy nie wykonuje. Faktem jest, że w okresie korzystania z takiego rodzaju urlopu pracownik pozostaje w stosunku pracy u dotychczasowego pracodawcy. Tym niemniej oczywiste jest, że nie świadczy (nie wykonuje) pracy i nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia lecz zasiłek macierzyński, którego nie wypłaca pracodawca lecz właściwy organ ZUS.

Zauważyć trzeba, że ustawodawca w katalogu zdarzeń traktowanych jako "dochód uzyskany" zamieścił zdarzenie polegające na uzyskaniu zasiłku macierzyńskiego po utracie zatrudnienia. Doliczenie tego zasiłku do dochodów rodziny wnioskodawcy, z woli ustawodawcy, jest należytym odzwierciedleniem jego rzeczywistej sytuacji materialnej

Nieuzyskiwanie wynagrodzenia mimo trwania zatrudnienia, a w to miejsce pobieranie zasiłku macierzyńskiego stanowić może także istotną zmianę w sytuacji finansowej rodziny. Wprowadzenie zasiłku macierzyńskiego w miejsce wynagrodzenia jako utraconego, jest zatem równie konieczne. Jest także należytym odzwierciedleniem rzeczywistej sytuacji materialnej Instytucje te służą najbardziej adekwatnemu ustaleniu rzeczywistej sytuacji w rodzinie, która może się zmieniać w czasie i to zarówno in plus, jak i in minus.

Zdaniem Sądu, nieuwzględnienie takiego stanu rzeczy powoduje zafałszowanie rzeczywistej kondycji finansowej rodziny wbrew intencji ustawodawcy. Celem rozwiązań w postaci dochodu utraconego i uzyskanego jest umożliwienie bieżącej korekty stwierdzonych dochodów po to, aby jak najwierniej odzwierciedlały sytuację majątkową osób uprawnionych. Pobierania zasiłku macierzyńskiego nie tylko po utracie zatrudnienia ale także w czasie zatrudnienia spełnia ten cel.

W opinii Sądu, pominięcie w katalogu zdarzeń traktowanych jako "dochód utracony" sytuacji pobierania zasiłku macierzyńskiego w czasie zatrudnienia naruszałoby konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie tylko w aspekcie socjalno – ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji). Godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (wyrok TK dnia 15 listopada 2006r., P 23/05, OTK ZU nr 10/A/2006 poz. 151).

W kontekście przedstawionych zasad brak jest uzasadnionych podstaw do nierównego traktowania tych wnioskujących o świadczenie wychowawcze, którzy po utracie zatrudnienia korzystają z zasiłku macierzyńskiego i tych wnioskodawców, którzy pozostając w zatrudnieniu korzystają z tego rodzaju zasiłku.

W kontrolowanej sprawie obowiązkiem organu było zatem wyjaśnić, jaki wpływ na sytuację materialną rodziny wnioskodawcy miało skorzystanie przez jego żonę z urlopu macierzyńskiego.

Na podstawie art. 31 ustawy z dnia 25czerwca1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 1368) stwierdzić można, że zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego ustalonego na okres wyznaczony w art. 180 §1 pkt 1 Kodeksu pracy(20 tygodni) wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku.

Skarżący w odwołaniu, a także w skardze informował, że jego żona skorzystała z urlopu macierzyńskiego. Przedstawił nadto zestawienie jej dochodów z okresu 6 miesięcy. Jednak wskazał, że jest to urlop roczny i uzyskuje ona 80% dotychczasowo pobieranego wynagrodzenia.

Wyjaśnienia wymaga zatem, czy w istocie żona skarżącego skorzystała z urlopu macierzyńskiego, czy też z urlopu rodzicielskiego. Wtedy bowiem, zgodnie z regulacją zawartą w art. 31 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, miesięczny zasiłek macierzyński wynosiłby 80% podstawy wymiaru zasiłku za cały okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego.

W takim przypadku dochodu rodziny wnioskodawcy powinny być obliczone przy uwzględnieniu instytucji utraty dochodu.

Nie można ograniczać pojęcia "utrata dochodu" użytego w art. 2 pkt 19 ustawy tylko do sytuacji, gdy dany podmiot zaprzestaje wykonywania pracy lub innej działalności zarobkowej z tytułu całkowitej utraty zatrudnienia, a w konsekwencji tego utraty prawa do wynagrodzenia. Jako utratę dochodu należy traktować również utratę dochodu w jego dotychczasowej wysokości wywołaną zaprzestaniem wykonywania pracy w związku z przejściem na urlop rodzicielski.

Kontrolowane przez Sąd decyzje nie uwzględniały zaprezentowanej wykładni prawa, a w konsekwencji konieczne stało się usunięcie obu wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego.

W ponownym postępowaniu rolą organów będzie dokonać istotnych dla sprawy ustaleń co do sytuacji finansowej żony wnioskodawcy. Dopiero po sprawdzeniu czy wykonuje ona pracę zarobkową, czy też, jak twierdzi skarżący, pobiera zasiłek macierzyński, organ skontroluje od jakiego czasu, do kiedy i z jakiego tytułu zasiłek ten jest pobierany. Po dokonaniu niezbędnych dla sprawy ustaleń rozstrzygnie sprawę z uwzględnieniem przedstawionej powyżej interpretacji art. 2 pkt 10 ustawy.

Natomiast w przypadku, gdyby żona skarżącego nie korzystała z urlopu, o którym mowa w skardze, organ dokona powtórnego przeliczenia uzyskiwanego przez nią wynagrodzenia w roku bazowym szczegółowo wyjaśniając sposób przeprowadzenia tego działania.

Z uwagi na naruszenie zarówno przepisów procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję