Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 229/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 79a par. 1 i 2, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza D. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego P. D. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.), zwanej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza D. z dnia [...] r. odmawiającą P.D. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na J.D., na okres od 1 lipca 2019r. do 28 lutego 2021r.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że sprawa była już przedmiotem jego rozpoznania, w wyniku którego decyzją z dnia [...] września 2020 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2020 r. odmawiającą skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku wniesionej skargi na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2020r., sygn. akt II SA/Łd 921/19, uchylił tę decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że w uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020r. poz. 111), zwanej u.ś.r., prowadzącą do uznania, iż niedopuszczalne jest przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żona niepełnosprawnego ojca skarżącego nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dotyczy to jednak tylko takiej sytuacji, w której małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności. Sąd zarzucił też, że organy obu instancji nie podjęły żadnych działań, aby ustalić aktualny stan zdrowia M.D., czy z uwagi na rodzaj koniecznych czynności opiekuńczych przy mężu, rodzaju jego schorzeń i swój stan zdrowia, jest w stanie obiektywnie sprawować nad nim opiekę, ewentualnie czy jest w stanie pomoc taką finansować.

Kolegium, przywołując odpowiednie przepisy u.ś.r., stwierdziło, że istota sporu sprowadza się do prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. i w konsekwencji do oceny, czy dopuszczalna jest w świetle przepisów tej ustawy możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego synowi (skarżącemu) osoby wymagającej opieki w związku z faktycznie sprawowaną przez niego opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu ojcem, w sytuacji gdy wymagający opieki ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, a jego małżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Analiza akt doprowadziła Kolegium do ustalenia, że J. D. (ur. [...] kwietnia 1953r.), orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2018r., wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O., został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] lutego 2021r. W orzeczeniu tym wskazano, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] listopada 2013r. Żona J.D. – M.D. (ur. [...] maja 1959r.) legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim (orzeczenie z dnia [...] lipca 2008r.). Na podstawie przeprowadzonego w dniu 18 listopada 2020r. wywiadu środowiskowego ustalono, jak wywodziło Kolegium, że M. D. prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzą mąż – J. D. (67 lat) oraz syn – P.D. (31 lat). Rodzina mieszka w domu murowanym z wysokim podpiwniczeniem. J.D. ze względu na swoją niepełnosprawność zajmuje dolną część budynku (pokój z łazienką). Leczy się od lat na cukrzycę, jest po operacji przeszczepu nerki, wymaga dializ trzy razy w tygodniu. Ponadto leczy się na nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, niewydolność serca, kamicę pęcherzyka żółciowego. W związku z pogarszającym się stanem zdrowia wymaga pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego, tj. higienie osobistej, przygotowywaniu posiłków, przebieraniu. M.D. choruje na zwyrodnienie stawów kolanowych. Choroba ta uniemożliwia jej sprawowanie opieki nad mężem, co potwierdza zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2020r. Jednocześnie Kolegium dodało, że z oświadczenia złożonego przez M.D. w dniu 18 listopada 2020r. wynika, iż ze względu na stan zdrowia nie może sprawować opieki nad mężem, ale w razie konieczności pokryje jej koszty. W ocenie Kolegium, M.D., ze względu na stan zdrowia nie może osobiście sprawować opieki na mężem J.D., to jednak zobowiązała się pokrycia kosztów tej opieki, a zatem w świetle przepisów Kodeku rodzinnego i opiekuńczego, spełni swój obowiązek alimentacyjny wobec męża. W konsekwencji nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu (synowi), który jest zobowiązany w dalszej kolejności do alimentacji względem niepełnosprawnego ojca.

Skargę na tę decyzję złożył P.D., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

a) art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a) u.ś.r. i niezasadne uznanie, że syn niepełnosprawnego J.D. nie jest uprawniony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nim, pomimo, że zobowiązana w pierwszej kolejności żona niepełnosprawnego posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu lekkim, jest osobą schorowaną i nie jest w stanie takiej opieki sprawować;

b) art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że osoba niepełnosprawna pozostająca w związku małżeńskim, której małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowi negatywną przesłankę do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o przedstawione zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie na rzecz skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2019r. oraz zasadzenie zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisach, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazała, że trudno jest wymagać, aby żona osoby wymagającej opieki, przy tak niskim dochodzie (emerytura w wysokości 1.388,08 zł netto miesięcznie) pokryła koszty opieki nad mężem w sytuacji, gdy syn tę opiekę sprawuje i może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto pełnomocnik stwierdziła, że żona pobiera emeryturę i z tego tytułu nie mogłaby być beneficjentem tego świadczenia. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego podniosła, że wykorzystano niewiedzę M.D. i złożyła ona dalece niekorzystne dla siebie i całej rodziny oświadczenie, w którym zobowiązała się pokryć koszty opieki nad mężem. Zdaniem pełnomocnik, biorąc pod uwagę jej niski dochód trudno uznać, aby była ona w stanie wydatkować jeszcze koszty opieki nad swoim niepełnosprawnym mężem, które z pewnością wyniosą nie mniej niż 2.000 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1

p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy obu instancji nie wykonały wiążących wytycznych podjętego w tej sprawie uprzednio prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2020r., sygn. akt II SA/Łd 921/19, czym naruszyły art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 i § 2 oraz art. 80 k.p.a.

Sporna w tej sprawie kwestia możliwości sprawowania przez M.D., legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w stopniu lekkim, opieki nad niepełnosprawnym mężem J.D., legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym ze wskazaniem do opieki osoby trzeciej w wykonywaniu czynności dnia codziennego oraz jej możliwości finansowych zapewnienia tej opieki przez opiekunkę, była przedmiotem oceny wyroku WSA w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2020r., sygn. akt II SA/Łd 921/19. Wyrokiem tym WSA w Łodzi uchylił decyzje organów obu instancji, a w jego uzasadnieniu stwierdził, że "nie podziela natomiast dokonanej przez organy obu instancji wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzącej do uznania, że niedopuszczalne jest przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żona niepełnosprawnego ojca skarżącego nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. (...) Na podstawie Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności organ pierwszej instancji ustalił, że jego żona M.D. posiada orzeczenie z [...] lipca 2008r. o niepełnosprawności w stopniu lekkim. Wyłącznie na tej podstawie organy obu instancji stwierdziły, że żona niepełnosprawnego J.D. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczność ta, w ocenie organów obu instancji, uzasadniała odmowne załatwienie wniosku zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organy, ani sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. (...) w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dotyczy to jednak tylko takiej sytuacji, w której małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie – w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości – osoba zobowiązana w dalszej kolejności. W praktyce więc chodzi o sytuację, gdy małżonek jest w wieku lub stanie zdrowia uniemożliwiającym sprawowanie opieki, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. (...) obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego ze względu, na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych. Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. (...)". W konsekwencji WSA w Łodzi we wskazanym wyroku uznał, że organy nie zweryfikowały informacji dotyczącej orzeczenia M.D. o stopniu niepełnosprawności, jak bowiem stwierdzono w uzasadnieniu wskazanego wyroku "z akt sprawy nie wynika, aby organy administracji dysponowały orzeczeniem o niepełnosprawności M.D. Pomimo tego posiadania informacji, że orzeczenie ujawnione w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności jest z [...] lipca 2008r., a więc sprzed 11 lat, a M.D. a w dacie wydania zaskarżonej decyzji miała ukończone 60 lat, nie podjęły żadnych działań w celu ustalenia, jaki aktualnie jest jej stan zdrowia, czy z uwagi na rodzaj koniecznych czynności opiekuńczych przy mężu, rodzaju jego schorzeń i swój stan zdrowia, jest ona w stanie obiektywnie sprawować nad nim opiekę, ewentualnie czy jest w stanie pomoc taką finansować. Oceny takiej można, dokonać, opierając się na innych dowodach, które winien dostarczyć skarżący, lecz organy obu instancji nie podjęły w tym zakresie żadnych działań. (...) w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zarzucono brak podjęcia przez organ pierwszej instancji czynności mających na celu ustalenie, w jakim stanie zdrowotnym znajduje się obecnie żona J.D. oraz czy jest ona w stanie opiekować się swoim mężem. Wskazano także na stan zdrowia M.D. jako okoliczność uniemożliwiającą jej opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji zaniechały jednak jakiejkolwiek aktywności. Nie wezwano skarżącego do przedstawienia stosownych dowodów, które pozwoliłyby zweryfikować jego twierdzenia w tym zakresie. (...) podstawę ustaleń w takim wypadku mogą stanowić przykładowo wywiad środowiskowy, zaświadczenia lekarskie, zeznania, wyjaśnienia". W konkluzji WSA w Łodzi stwierdził, że "organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 i 2, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie ustalono i nie dano skarżącemu możliwości wykazania, czy ze względu na stan zdrowia M.D. jest w stanie opiekować się niepełnosprawnym mężem. Kwestia ta powinna być przedmiotem analizy w ponownie prowadzonym postępowaniu. Nie można bowiem z góry założyć, że tylko współmałżonek niepełnosprawny w stopniu znacznym, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonkiem tego wymagającym".

Ocena prawna, w tym wykładnia prawa, i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu WSA w Łodzi - w myśl art. 153 p.p.s.a. - wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten – jak podkreśla judykatura – "ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (tak wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021r., III OSK 321/21, LEX nr 3165689, wyrok NSA z dnia 24 marca 2021r., I OSK 4162/18, LEX nr 3153721, wyrok NSA z dnia 23 marca 2021r., II OSK 1352/20, LEX nr 3163684). Relacja między organem administracyjnym a sądem sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania. Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, czy zmiany istotnych okoliczności faktycznych (wyrok NSA z dnia 24 marca 2021r., I OSK 4162/18, LEX nr 3153721, wyrok NSA z dnia 23 marca 2021r., II OSK 1352/20, LEX nr 3163684).

W rozpoznawanej obecnie sprawie nie zaistniały okoliczności prawne i faktyczne skutkujące odstąpieniem od wytycznych sformułowanych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2020r., sygn. akt II SA/Łd 921/19. W konsekwencji Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie obowiązany jest respektować wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. oraz wytyczne tegoż wyroku, co wiąże się w pierwszej kolejności ze zbadaniem, czy organy obu instancji wykonały zalecenia tegoż wyroku i zastosowały się do zaprezentowanej w wyroku wykładni prawa materialnego. Kontrolując w tym aspekcie zaskarżone decyzji organów obu instancji Sąd stwierdza, że organy ponownie rozpoznając tę sprawę nie kwestionowały, że matka skarżącego – M. D., legitymująca się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w stopniu lekkim, z uwagi na obiektywne okoliczności to wyłączające, a mianowicie orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzające zły stan zdrowia oraz wiek 60 lat, nie jest w stanie sprawować osobiście opieki nad niepełnosprawnym mężem Okoliczność tę na obecnym etapie tej sprawy należy zatem uznać za wyjaśnioną i niesporną między stronami tego postępowania. Natomiast druga wskazywana we wskazanym wyroku okoliczność, a mianowicie możliwości finansowe M.D. sfinansowania opieki dla męża nadal nie została, stosownie do zaleceń tego wyroku, wyjaśniona. W tym zakresie organy obu instancji nie przeprowadziły koniecznego i wymaganego postępowania dowodowego i wyjaśniającego, wskazując przy tym niezasadnie, iż istota sporu sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. podczas gdy we wskazanym wyroku w sposób wiążący wskazano prawidłową interpretację tego przepisu, a źródłem sporu jest zastosowanie tego przepisu oraz ustalenia faktyczne. Wobec tego Sąd zauważa, że organy obu instancji, ponownie rozpoznając sprawę, ograniczyły się – co wprost wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji - jedynie do odebrania od M.D. oświadczenia, w którym stwierdziła, że "w razie konieczności pokryje koszty opieki nad niepełnosprawnym mężem". Na tym oświadczeniu oparły swoje rozstrzygnięcia, uznając je za wystarczające do przyjęcia, iż ciążący na niej w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny jest nadal aktualny. Może bowiem ten obowiązek realizować w formie pieniężnej, ponosząc koszty sprawowania opieki nad mężem, co z kolei wyłącza obowiązek alimentacyjny skarżącego jako syna J. D., ciążący na nim w dalszej kolejności, tj. wówczas gdy osoby obowiązane w pierwszej kolejności nie są w stanie tego obowiązku realizować w żadnej z form (opieki osobistej, sfinansowania opieki). Organy zaniechały jednakże zbadania, czy M.D. – z uwagi na zasoby finansowe – obiektywnie jest w stanie pokryć koszty sprawowania opieki przez osobę trzecią, np. profesjonalną opiekunkę. Nie oceniły również, czy uzyskiwany przez M. D. dochód miesięczny w wysokości 1.388,08 zł z tytułu emerytury obiektywnie i realnie gwarantuje poniesienie tych kosztów bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Jest to o tyle istotne, że M. D. jest osobą niepełnosprawną, choć w lekkim stopniu, to ponosi ona również koszty własnego leczenia. W konsekwencji wysokość jej bieżących środków pieniężnych pozostających do swobodnej dyspozycji z pewnością jest mniejsza. Uwzględniając stan zdrowia M.D., koszty jej utrzymania oraz wysokość jej dochodów miesięcznych zgodzić się należy z argumentem skargi, że trudno uznać, by była ona w stanie sfinansować koszty opieki męża. Odmienne stwierdzenie, bez zbadania sytuacji majątkowej M.D., jest przedwczesne i czyni nieuprawnionym zastosowanie prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.

Ponownie rozpoznając tę sprawę organy obu instancji obowiązane będą ustalić sytuację finansową M.D., a w konsekwencji jej obiektywną możliwość sfinansowania kosztów opieki nad niepełnosprawnym mężem. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoli ustalić, czy nadal ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, lecz w formie finansowej; a w dalszej kolejności czy obowiązek ten ciąży na skarżącym, a w razie pozytywnej oceny w tym zakresie czy spełnia on wszystkie przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Ustalenia organów i ich dogłębna ocena winny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu ponownych decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018r., poz. 265).

dc