Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 177/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 1-3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80 oraz  art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2018 r. II. przyznaje od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adw. A. B. kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych i 40/100) złotych, w tym 110,40 (słownie: sto dziesięć złotych i 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Przedmiotem skargi P. A. (dalej: skarżący) jest - wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy - decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład, organ) Oddział w B. z [...] marca 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję ZUS Oddział we W. z [...] sierpnia 2018 r., odmawiającą mu umorzenia odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Podstawę prawną tej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: K.p.a.)

w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm. - dalej: u.s.u.s.).

Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o umorzenie zaległości z tytułu składek. Powołał się na decyzję z [...] października 2017 r., mocą której - według niego - umorzono wszystkie jego zaległości składkowe. Uznał, że nie jest już dłużnikiem ZUS. Załączył dokumenty potwierdzające jego sytuację rodzinną, majątkową i zdrowotną.

ZUS ustalił, że skarżący prowadził działalność gospodarczą do 31 marca 2016 r. i nie wywiązał się z obowiązku opłacania składek, których konsekwencją są odsetki od nieopłaconych w terminie składek. Zauważył, że decyzją z [...] października 2017 r. skarżącemu umorzono należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika za osoby ubezpieczone i należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Dostrzegł, że na jego koncie pozostaje nadal (do zapłaty) zadłużenie

z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Podał, że - na dzień 28 czerwca 2018 r. (data złożenia wniosku o umorzenie) - zadłużenie wynosi 141.591,23 zł (z tytułu składek) i 109.178 zł (z tytułu odsetek).

Decyzją z [...] sierpnia 2018 r., ZUS Oddział w W. odmówił skarżącemu umorzenia odsetek od należności z tytułu składek. Dowodził, że w sytuacji skarżącego zaistniały cztery przypadki całkowitej nieściągalności składek, określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4b, 5 i 6 u.s.u.s. Podniósł, że z uwagi na fakt, że sprawa dotyczy składek za zatrudnionych pracowników, w sprawie brak jest możliwości zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s., umożliwiającego umorzenie zależności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami, jeżeli zobowiązany wykaże, że - ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną - nie jest on w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęliby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego

i jego rodziny. Argumentował, że umorzenie należności z tytułu składek jest instytucją nadzwyczajną oraz że podejmując decyzję w sprawie umorzenia organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Dowodził, że wynika z tego, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może - lecz nie musi - prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, co wynika z orzecznictwa sądów i poglądów doktryny. Motywował, że obciążające skarżącego zaległości dotyczą wyłącznie składek za pracowników

i odsetek od nich, które objęte są szczególną troską organu w zakresie ich ściągalności. Podniósł, że - podejmując rozstrzygnięcie w zakresie tych należności - Zakład winien kierować się ochroną interesu ubezpieczonych i zapewnić przekazanie do otwartych funduszy emerytalnych części składki na ubezpieczenie emerytalne wraz z odsetkami za zwłokę, traktowanymi jako rekompensata dla ubezpieczonego w przypadku, kiedy należna składka została opłacona po terminie. Uznał, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy, mimo spełnienia przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4b, 5 i 6 u.s.u.s., kierując się ochroną interesu ubezpieczonych, należało odmówić skarżącemu umorzenia odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Mając na uwadze fakt, że - zgodnie z art. 30 u.s.u.s. - do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s., traktującego o instytucji umorzenia należności składkowych (zadłużenie z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie może być przedmiotem postępowania w sprawie o umorzenie), decyzją z [...] lipca 2018 r. ZUS odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] sierpnia 2018 r., skarżący wskazał, że nie zgadza się z decyzją Zakładu, gdyż - jak wskazuje sam Zakład, zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. - w uzasadnionych przypadkach możliwe jest umorzenie wszystkich należności składkowych gdy są one całkowicie nieściągalne. Skarżący stwierdził, że spełnia wszystkie przesłanki do umorzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydając skarżoną decyzję, ZUS Oddział

w B. utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2018 r. Ustalił, że: skarżący nie jest zgłoszony z żadnego tytułu do ubezpieczeń od momentu zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej; z przedłożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z 24 lipca 2018 r. wynika, że: nie prowadzi on działalności gospodarczej, nie pobiera świadczeń, osiąga dochody

z innych źródeł, tj. z prac sezonowych, w kwocie od 100 zł do 200 zł miesięcznie, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy, gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, na utrzymaniu ma pełnoletniego syna, który uczy się w technikum, ponosi stałe miesięczne wydatki związane

z leczeniem w kwocie od 200 zł do 250 zł, posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków i zaciągniętych kredytów w łącznej kwocie około 4 mln zł (egzekucja prowadzona jest przez Komornika Sądowego), posiada mieszkanie o powierzchni 41,3 m2, które jest zabezpieczone hipoteką przez bank oraz przez innych wierzycieli, nie posiada innych ruchomości, praw majątkowych ani wierzytelności, [...] lutego 2016 r. ZUS, jako wierzyciel, wystąpił do Sądu Rejonowego [...] W. Wydziału [...] Gospodarczego d/s upadłościowych i restrukturyzacyjnych z wnioskiem

o ogłoszenie upadłości, [...] kwietnia 2016 r. Sąd wydał postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na fakt, że majątek skarżącego, jako niewypłacalnego dłużnika, nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarczy jedynie na zaspokojenie tych kosztów oraz jest obciążony hipoteką w takim stopniu, że pozostały majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Zakład dowodził, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., z zastrzeżeniem art. 30, należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Wskazał, iż przesłanki/przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i zawierają zamknięty katalog sytuacji, w których można przyjąć, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyłożył, że spełnienie którejkolwiek z przesłanek automatycznie nie powoduje podjęcia decyzji o umorzeniu należności oraz że art. 28 ust. 3 u.s.u.s. podaje jedynie warunki, w których zaległości mogą być umorzone. Wyjaśnił, że nawet zaistnienie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek nie zaś prawny obowiązek ich umorzenia. Motywował, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co stanowi, że decyzja w zakresie umorzenia przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Uchwycił, że norma art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek

w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Podsumował, że konstrukcja uznania charakteryzuje się tym, że ustawodawca, określając w hipotezie normy prawnej przesłanki podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie pozostawia organowi swobodę wyboru w zakresie wyboru spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów rozstrzygnięcia sprawy.

ZUS dostrzegł, że w przypadku skarżącego wystąpiła jedynie przesłanka wymieniona z pkt 2 art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe). Podniósł, że nie oznacza to, że powyższe skutkuje umorzeniem należności gdyż nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona została całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa, organ może odmówić ich umorzenia, co wynika z orzecznictwa sądowego. Powtórzył, że - w myśl art. 28 u.s.u.s., przy rozstrzyganiu w sprawach

o umorzenie należności z tytułu składek - Zakład dysponuje możliwością uznania administracyjnego (ma prawo odmówić umorzenia mimo zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, mimo zaistnienia ustawowych przesłanek, ZUS odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek

w części finansowanej przez ubezpieczonych. Podkreślił, że pobór odsetek za zwłokę - oprócz funkcji sankcyjnej - stanowi także rekompensatę wyrównującą straty wynikające z braku prawidłowego i zgodnego z ustawą opłacania składek. Wskazał, że ma to na celu - poza zachowaniem równego traktowania wszystkich płatników składek - również ochronę interesu ubezpieczonych, w tym zapewnienia przekazania do otwartych funduszy emerytalnych części składki na ubezpieczenie emertytalne wraz z odsetkami za zwłokę, traktowanymi jako rekompensata dla ubezpieczonego, w przypadku, gdy należna składka została opłacona po terminie. Stwierdził, że zgodnie z orzecznictwem sądowym - dokonując oceny konkretnej sprawy - Zakład musi czynić to w oparciu

o obiektywne kryteria, akceptując powszechną hierarchię wartości. Podniósł, że ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności gdyż zobowiązania

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Dodał, że należy mieć na uwadze

i to, że istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Akcentował, iż interes społeczny to obowiązek Zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Wyraził pogląd, że umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich regulowanie. W ocenie Zakładu, podjęcie decyzji o umorzeniu skarżącemu przedmiotowych należności - z uwagi na ich szczególny charakter - jest nieuprawnione.

Z uwagi na fakt, że część należności figurujących na koncie płatnika to odsetki przypadające od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, Zakład podjął decyzję o negatywnym rozpatrzeniu wniosku skarżącego w części dotyczącej umorzenia odsetek za zwłokę w łącznej kwocie 109.178 zł. Stwierdził, że: brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS; priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej a tym samym obowiązkowych składek; składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i tego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika; podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, skarżący wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami praw i ich respektowania tak, by nie dochodziło do naruszeń prawa; skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych a w konsekwencji na ogół obywateli; stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek - działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy; każdy zobowiązany winien w taki sposób układać bieg swoich interesów i podejmować takie decyzje finansowe, aby pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych; udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, gdyż skutkuje to przerzuceniem ciężarów publicznych na resztę społeczeństwa; względy społeczne wymagają, aby zobowiązanie publicznoprawne było realizowane a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany; niejednokrotnie zobowiązani, znajdujący się również w trudnej sytuacji życiowej, czy to ze względu na zdrowie, czy finanse, wywiązują się ze swoich zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty

i terminowy, chociażby w systemach spłat ratalnych, które zostały ustalone na ich wniosek a przy tym dostosowane do ich bieżącej sytuacji. Organ informował skarżącego, że decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na niego żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na nim do tej pory

i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie jego obecnej sytuacji materialnej

i osobistej. Dodał, że decyzja odmawia przyznania "przywileju", polegającego na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek i że umorzenie - w konsekwencji - oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek. Skonstatował, że zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala Zakładowi na wydanie decyzji o umorzeniu należności. ZUS zaznaczył, że w sprawie zgromadzono odpowiedni materiał dowodowy

a następnie dokonano oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 K.p.a. Podniósł, że dokonana przez organ ocena dowodów - prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącego - nie jest oceną dowolną, lecz podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 K.p.a. Uznał, że - w prowadzonym postępowaniu - Zakład zbadał sprawę (stan faktyczny) a swoją ocenę oparł na przekonujących podstawach, dając temu wyraz

w uzasadnieniu decyzji. Organ - gromadząc materiał dowodowy - z urzędu dążył do zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistych treści stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony

i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej. Reasumując, Zakład stwierdził, że - biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek - nie znalazł podstaw do zmiany decyzji z [...] sierpnia 2018 r. o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. W skardze, skarżący nie zgodził się z decyzją ZUS. Uzasadniał jak we wniosku

o umorzenie. Dodał, że [...] sierpnia 2018 r otrzymał postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który orzekł o umorzeniu w całości prowadzonego przez ZUS postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę, ZUS wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie, pełnomocnik skarżącego dodał, że: w wydanych w sprawie decyzjach występują rozbieżności co do ilości występujących w sytuacji skarżącego przesłanek całkowitej nieściągalności; uzasadnienie skarżonej decyzji nie odnosi się

w ogóle do sytuacji indywidualnej skarżącego; za odmową umorzenia należności przemawia sytuacja indywidualna skarżącego, która była podstawą umorzenia innych jego należności składkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny

i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że w sprawie wystąpiły podstawy do zakwestionowania - wyrażonego

w tej decyzji - stanowiska ZUS. Zdaniem Sądu - ponownie rozpoznając sprawę - ZUS naruszył (m.in.) regulacje art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.

Decyzja ZUS w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że - przy zaistnieniu chociażby jednej z przesłanek - Zakład może, ale nie musi, umorzyć należności składkowych. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

W przypadkach, kiedy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania administracyjnego, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego - wynikające z przepisów K.p.a. - reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. Trafnie przyjmuje Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Bydgoszczy (wyrok z 15 września 2015 r., I SA/Bd 405/15, dostępny: CBOSA), że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione,

a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać m.in., że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA

w Warszawie, w wyroku z 30 stycznia 2008 r. (V SA/Wa 2495/07, dostępny j/w),

w którym stwierdzono: "Fakultatywny charakter umorzenia nie uzasadnia odstąpienia od prowadzenia postępowania dowodowego oraz braku ustosunkowania się do zarzutów strony. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przy wydawaniu tego rodzaju decyzji organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w ten sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby

w ten sposób zrekonstruować stan faktyczny będący podstawą do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei, w myśl art. 107 § 1 zdanie pierwsze K.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia

i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności

i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,

z przytoczeniem przepisów prawa. Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu, jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. W ocenie Sądu, w sprawie ZUS (w obu instancjach) nie podał i nie wyjaśnił

w decyzji, jakiego okresu składkowego dotyczą sporne odsetki w wysokości 109.178 zł

i czy są one nadal wymagalne (czy aby np. nie uległy one przedawnieniu), tj. czy istnieje przedmiot sprawy o umorzenie. Nie wynika to także z akt sprawy. Powyższe ZUS będzie obowiązany ustalić w ponownie prowadzonym postępowaniu.

Dalej Sąd zauważa, że w art. 28 u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko

w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (ust. 2) lub na szczególnych warunkach, w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu (ust. 3a-3b). Stosownie do treści - mającego zastosowanie w sprawie - art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność składek,

o której mowa w ust. 2, zachodzi w sytuacjach określonych w pkt 1-6, tj. w przypadku, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2017 r. poz. 201, z późn. zm.);

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W decyzji z [...] sierpnia 2018 r. ZUS uznał, że w sytuacji skarżącego wystąpiły cztery przesłanki całkowitej nieściągalności, określone w pkt 2, 4b, 5 i 6. Natomiast

w - wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy - skarżonej decyzji ZUS wskazał tylko na jedną przesłankę, podaną w pkt 2. Nie wyjaśnił przy tym tych rozbieżności. Pominął np. - powołane w decyzji z [...] sierpnia 2018 r. - postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W., mocą którego umorzono prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co stanowi o zaistnieniu przesłanki z pkt 5. Powtórnie rozpoznając sprawę trzeba tym samym ustalić (uzasadnić z powołaniem się na dowody/ dokumenty), które faktycznie przesłanki całkowitej nieściągalności wystąpiły w sytuacji skarżącego.

Wreszcie Sąd dostrzegł, że uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji odwołują się jedynie do ogólnych zasad mających zastosowanie do instytucji umorzenia należności składkowych, które to uzasadnienia mogłoby stanowić element każdej decyzji odmawiającej umorzenia. Poprzestanie na tych ogólnych stwierdzeniach jest

- zdaniem Sądu - niewystarczające. Sąd stwierdził, że w uzasadnieniach decyzji

- korzystając z uznania administracyjnego - ZUS nie odniósł się do zindywidualizowanej sytuacji skarżącego, co obowiązany będzie uczynić przy ponownych rozpatrywaniu sprawy.

Powtórnie załatwiając sprawę, ZUS winien uwzględnić zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - uchylił zaskarżoną decyzję

i poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2018 r. Kwotę nieopłaconej pomocy prawnej Sąd zasądził stosownie do art. 250 § 1 w/w ustawy.

-----------------------

8