Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2783/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił Skarżącej – W. S. , wszczęcia postępowania podatkowego.

Organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] września 2012 r. o sygn. akt [...] spadek po zmarłym w dniu [...] lipca 2012 r. W.S. nabyły na podstawie ustawy jego żona W. S. oraz córki A. K. , M.W. i M.S. w ¼ części każda z nich. Powyższe postanowienie Sądu Rejonowego stało się prawomocne w dniu [...] października 2012 r.

Wnioskiem złożonym w dniu 16 maja 2013 r. Skarżąca zwróciła się o uznanie, że obowiązek podatkowy wynikający z postanowienia sądu powszechnego z dnia [...] września 2012 r. stanie się skuteczny od uprawomocnienia się postanowienia tego sądu w przedmiocie działu spadku po zmarłym lub ewentualnie o uznanie, iż obowiązek podatkowy z tytułu nabycia spadku powstał w dniu 27 października 2012 r., tj. w dniu następnym po dniu doręczenia Skarżącej odpisu postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku.

Skarżąca podniosła, że od dnia 10 grudnia 2012 r. tj. daty złożenia przez uczestniczki postępowania spadkowego wniosku do sądu rejonowego o zgodny dział spadku, nastąpiło przerwanie biegu obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn powstałego w wyniku wydania postanowienia z dnia [...] września 2012 r. do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądu dotyczącego działu spadku.

Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że w przepisach ustaw podatkowych brak jest podstawy do rozstrzygnięcia treści żądania Skarżącej w trybie postępowania podatkowego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o uchylenie w całości powyższego postanowienia.

Według Skarżącej od dnia 10 grudnia 2012 r. tj. daty złożenia przez uczestniczki postępowania spadkowego wniosku do sądu rejonowego o zgodny dział spadku, nastąpiło zawieszenie i zakończenie biegu obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn związanego z postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn związany ze spadkiem po zmarłym W. S. powstanie z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu dotyczącego działu spadku.

Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu pierwszej instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 1983 r. Nr 45, poz. 207) – dalej "u.p.s.d.". Wyjaśnił, że jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma, jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Nabycie w drodze dziedziczenia przez osoby fizyczne rzeczy i praw majątkowych znajdujących się w Polsce podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Natomiast instytucja działu spadku, do której odnosi się Skarżąca w zażaleniu, stanowi odrębne od spadkobrania zdarzenie prawne.

Organ odwoławczy podkreślił, że w pierwszej kolejności sąd powszechny wydaje postanowienie stwierdzające nabycie spadku zgodnie z art. 669 i następnymi ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296) – dalej "K.p.c.". Natomiast w odrębnym postępowaniu, gdy wystąpią o to spadkobiercy, sąd dokonuje działu spadku w myśl art. 680-689 K.p.c. W przypadku nabycia prawa do spadku, stwierdzonego prawomocnym postanowieniem sądu, spadkobierca zobowiązany jest do uiszczenia podatku, niezależnie od tego, czy później nastąpi dział spadku.

W sytuacji, gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania z chwilą przyjęcia spadku, obowiązek podatkowy powstaje w dacie uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku. Postanowienie to rozstrzyga co do istoty sprawy, zostaje w nim stwierdzone kto nabywa spadek i po kim, nie zaś czy istnieje majątek spadkowy i co wchodzi w jego skład. Ustalenie masy spadkowej nie jest obowiązkiem sądu w tym postępowaniu.

Według Dyrektora Izby Skarbowej powyższe oznacza, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 2012 r. stwierdzającym, iż spadek po zmarłym W. S. nabyła Skarżąca z córkami po ¼ części każda z nich, obowiązek podatkowy Skarżącej powstał w chwili uprawomocnienia się orzeczenia sądu, tj. w dniu [...] października 2012 r. a wszelkie prawa jakie w dacie śmierci posiadał zmarły, w tym również własność lub współwłasność rzeczy, stały się wraz z tą datą współwłasnością Skarżącej i pozostałych spadkobierców.

Skarżąca błędnie zaś utożsamia datę doręczenia orzeczenia sądu o nabyciu spadku z momentem powstania obowiązku podatkowego w tej sprawie. Również wbrew stanowisku Skarżącej, fakt złożenia przez nią do sądu powszechnego wniosku o dział spadku nie wstrzymuje, określonego w art. 4a ust. 1 pkt. 1 u.p.s.d., biegu 6 miesięcznego terminu do złożenia właściwemu miejscowo organowi podatkowemu zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu rzeczy i praw majątkowych tytułem spadku, ponieważ brak jest przepisu prawa, który by to wstrzymanie normował.

Z powyższego powodu w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej postepowanie w sprawie nie mogło być wszczęte i zgodnie z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) – dalej "O.p.", należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co też zasadnie organ pierwszej instancji uczynił.

W skardze Skarżąca wniosła o uchylenie w całości powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej.

Według Skarżącej stanowisko organu odwoławczego jest niespójne, nielogiczne i sprzeczne z art. 5 kodeksu cywilnego ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – dalej "K.c.". Uzasadnienie zawiera elementarne błędy i nie bierze pod uwagę instytucji odrzucenia spadku, co stanowi podstawę spadkobrania. Samo stwierdzenie nabycia spadku jest tylko stwierdzeniem, że prawo do danej części spadku przysługuje konkretnej osobie. Natomiast co dana osoba uczyni ze swoim prawem w przypisanym terminie jest absolutnie jej niezbywalnym uprawnieniem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Skarżącej o uznanie, że obowiązek podatkowy wynikający z postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku stanie się skuteczny od uprawomocnienia się postanowienia tego sądu w przedmiocie działu spadku po zmarłym lub ewentualnie o uznanie, iż obowiązek podatkowy z tytułu nabycia spadku powstał w dniu następnym po dniu doręczenia Skarżącej odpisu postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku.

Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Stosownie do art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium RP lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium RP, tytułem dziedziczenia. Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych (art. 5 u.p.s.d.). Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Z datą powstania obowiązku podatkowego przepisy u.p.s.d. wiążą obowiązek złożenia zeznania podatkowego na podstawie art. 17a tej ustawy, bądź złożenia zgłoszenia nabycia w oparciu o art. 4a tej ustawy.

Jak zatem wynika z powyższego, moment powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn określony jest w przepisach prawa w sposób jasny, bezsporny i w żaden sposób nie wiąże się z datą doręczenia Skarżącej odpisu postanowienia o nabyciu spadku.

Ponadto - wbrew argumentacji Skarżącej - stwierdzenie nabycia spadku nie jest tylko stwierdzeniem, że prawo do danej części spadku przysługuje konkretnej osobie, lecz jak wskazują wprost powyżej powołane przepisy określa precyzyjnie datę powstania obowiązku podatkowego i to na kim obowiązek ten ciąży.

Podkreślić należy także, iż z żadnego przepisu u.p.s.d. nie wynika możliwość przerwania lub zawieszenia biegu obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn.

Z uwagi na powyższe polemika Skarżącej ze stanowiskiem organów podatkowych w zakresie zasadności odmowy wszczęcia postępowania była całkowicie nietrafna i nie miała oparcia w przepisach prawa.

Z tej przyczyny rację należy przyznać organom podatkowym, iż skoro przepisy u.p.s.d. nie zawierają podstawy prawnej do spełnienia żądania Skarżącej, tj. stwierdzenia daty powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn lub uznania, że uległ on przerwaniu, czy zawieszeniu, to postępowanie z wniosku Skarżącej nie mogło być wszczęte. Dlatego w sprawie prawidłowo zastosowany został art. 165a O.p. i wydano postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Działanie takie znajdowało oparcie w przepisach prawa.

W zaskarżonym postanowieniu wyjaśniono przy tym Skarżącej w sposób spójny, logiczny i z odwołaniem do właściwych przepisów prawa dlaczego jej żądanie nie może zostać uwzględnione. Zaskarżone postanowienie spełnia wszystkie wymogi przewidziane w art. 217 § 1 i § 2 O.p., w tym wyczerpujące uzasadnienie.

Z uwagi zatem na powyżej przedstawioną przez Sąd argumentację zarzuty skargi nie mogły być uwzględnione.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę jako nieuzasadnioną.