Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 237/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant stażysta Ewelina Kutermankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi K.K. i P.K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 [...] nr [...] Rejonowy Zarząd Gospodarki Terenami w P. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa stanowiącej własność K. i P.K. nieruchomości położonej w P., obejmującej działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz o ustaleniu w zamian za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania w kwocie [...] zł, z jednoczesnym przekazaniem ww. kwoty do depozytu w Sądzie Rejonowym w G. z uwagi na brak adresu osób uprawnionych do odbioru.

Pismem z dnia [...] K. i P.K. zwrócili się do Sądu Rejonowego w G. Wydziału Ksiąg Wieczystych o wypłatę przedmiotowego odszkodowania. Poinformowali także, iż rozmiary działki zostały niewłaściwie wskazane i przysługuje im również odszkodowanie za różnicę w powierzchni. Następnie z wnioskiem o wypłatę odszkodowania zwrócili się w dniu [...] do Starosty Powiatu G., a pismem z dnia [...] poinformowali Prezydenta G., iż nie byli zawiadomieni o decyzji wywłaszczeniowej, nie wiedzieli też o możliwości odbioru ustalonego w roku [...] odszkodowania.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Starosta G. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie wywłaszczenia działek nr [...] i [...], podając w uzasadnieniu, iż wnioskodawcy bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Natomiast decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta odmówił uchylenia ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej albowiem jego zdaniem postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. Z kolei rozpatrujący w wyniku odwołania K. i P.K. sprawę Wojewoda Ś. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję organu I instancji, jak też postanowienie z dnia [...] stwierdzając, iż wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.) następuje tylko na żądanie strony. Zdaniem Wojewody Ś. wnioskodawcy nie złożyli jednak takiego podania i domagali się jedynie wypłaty odszkodowania a zatem tylko w tym zakresie organ I instancji winien był orzekać. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt 2SA/KA2905/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniesioną na decyzję Wojewody Ś. skargę K. i P.K.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta G. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie w sprawie żądania wypłaty nieodebranego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że brak jest podstaw prawnych do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w drodze postępowania administracyjnego albowiem jak wynika z pisma Sądu Rejonowego w G. kwota odszkodowania przyznanego decyzją z dnia [...] została złożona do depozytu sądowego, a w roku [...] przekazana na konto dochodu budżetowego. Tym samym zgłoszone przez strony żądania wiążą się z ewentualnymi roszczeniami o charakterze cywilnym.

K. i P.K. złożyli do Wojewody Ś. odwołanie od decyzji Starosty G. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu odwołujący się stwierdzili, że wbrew ich intencjom sprawa toczy się dwutorowo, odrębnie w przedmiocie wypłaty odszkodowania i odrębnie, na skutek złożonego przez strony w dniu [...] wniosku, w sprawie wznowienia postępowania wywłaszczeniowego. Wskazali nadto, że wywłaszczona w roku [...] powierzchnia nieruchomości nie została prawidłowo obliczona.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda Ś. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, że skoro ustalone na rzecz K. i P.K. odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego to świadczenie uważa się za spełnione. W konsekwencji powoduje to, iż postępowanie o wypłatę odszkodowania należy uznać za bezprzedmiotowe. Nadto organ II instancji podkreślił, że decyzja o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z [...] pozostaje nadal w obrocie prawnym, a tym samym sprawa należnego odszkodowania została ostatecznie rozstrzygnięta.

Pismem z dnia [...] K. i P.K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu II instancji podkreślając, iż domagają się uchylenia decyzji wywłaszczeniowej i ponownego wywłaszczenia przejętych działek albowiem wywłaszczona powierzchnia została błędnie obliczona. Domagają się też odszkodowania za poprawnie wywłaszczone działki.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, a nadto podkreślając, iż niedopuszczalnym jest powtórne orzekanie co do istoty w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

W trakcie rozprawy w dniu 30 listopada 2006 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę i podał, że w decyzji wywłaszczeniowej określono powierzchnię działek w sposób niewłaściwy albowiem w istocie przejęte działki były o ok. [...] m2 większe. Jednocześnie podkreślił, iż skarżący dochodzą odszkodowania za całość przejętych działek, tj. zarówno za powierzchnię ujawnioną w decyzji wywłaszczeniowej, jak też za dodatkową powierzchnię, która w wyniku błędnych ustaleń w decyzji wywłaszczeniowej nie została uwzględniona.

Pełnomocnik organu II instancji potrzymał wywody zawarte w odpowiedzi na skargę wskazując jednocześnie, że zastrzeżenia skarżących co do wykazanej w decyzji wywłaszczeniowej powierzchni działek powinny być przedmiotem odrębnego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Zważyć bowiem należy, iż decyzją nr [...] z dnia [...] Rejonowy Zarząd Gospodarki Terenami w P. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa w stanie wolnym od obciążeń stanowiącej własność P. i K.K. nieruchomości o powierzchni [...] m2 oraz o ustaleniu w zamian za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania w kwocie [...] zł, z jednoczesnym przekazaniem ww. kwoty do depozytu w Sądzie Rejonowym w G. Jak wynika z poczynionych na oryginale decyzji adnotacji i pieczątek decyzję wywieszono na tablicy Urzędu Miasta, a walor ostateczności (określony na pieczątce jako uprawomocnienie) uzyskała ona w dniu [...]. W konsekwencji zarówno Starosta G. umarzając postępowanie w sprawie wniosku o przeliczenie i wypłatę zasądzonego już w [...] odszkodowania, jak też Wojewoda Ś. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, zdaniem Sądu postąpili poprawnie. Ewentualne wydanie przez organ I instancji ponownego rozstrzygnięcia w sprawie już rozpatrzonej pozostającą w obrocie prawnym decyzją ostateczną byłoby bowiem niedopuszczalne i obligowałoby Wojewodę Ś., w myśl art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., do stwierdzenia nieważności obarczonego kwalifikowaną wadą orzeczenia. Należy w tym miejscu wskazać, że powołany przepis spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, rozciągając tę gwarancję zarówno na samą decyzję, jak też na sprawę, którą ona załatwia. Opisana konstrukcja prawna, polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), dotyczy wszystkich tych sytuacji, gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty, z których pierwsza ma charakter ostateczny – por. np. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r. , s. 386 i nast. J. Borkowski /w/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 746 i nast. Ocena czy rozpatrywana sprawa została już załatwiona co do istoty inną decyzją ostateczną i tym samym kolejne merytoryczne rozstrzygnięcie nie może już być wydane wymaga ustalenia czy podlegająca rozpoznaniu sprawa administracyjna jest, zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym, tożsama ze sprawą już w przeszłości ostatecznie rozstrzygniętą. Tożsamość ta w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie może budzić wątpliwości albowiem zaskarżona decyzja wprost stwierdza, iż prowadzone postępowanie dotyczyło cyt. “wypłaty nieodebranego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość". W konsekwencji podzielić należy pogląd orzekających w sprawie organów, iż ponowne w tej samej kwestii merytoryczne rozstrzygnięcie nie byłoby dopuszczalne. Należy w tym miejscu zauważyć, że powagi rzeczy osądzonej nie naruszałoby ewentualne powtórne wydanie decyzji merytorycznej w postępowaniu wznowieniowym lub w innym trybie nadzwyczajnym, gdyż takie rozstrzygnięcie musi zawierać w sobie orzeczenie o uchyleniu poprzedniej decyzji. W niniejszej sprawie uchylenie takie nie miało jednak miejsca albowiem do dnia wydania przez Sąd niniejszego wyroku decyzja wywłaszczeniowa z [...] nie została w żadnym trybie wzruszona i zachowuje walor ostateczności.

Należy jednak zaakcentować, iż powyższa ocena prawna, powodująca konieczność oddalenia wniesionej przez K. i P.K. skargi, odnosi się jedynie do tej części wniosku stron, która dotyczy wypłaty już ustalonego w [...] odszkodowania albowiem jedynie w tym zakresie organy administracji publicznej przeprowadziły będące obecnie przedmiotem kontroli postępowanie administracyjne. Zastrzeżenie to wydaje się konieczne albowiem jak wynika z zawartych w aktach sprawy pism K. i P.K., a także oświadczenia złożonego przed Sądem przez pełnomocnika skarżących w trakcie rozprawy w dniu 30 listopada 2006 r., składane przez strony w trakcie postępowania administracyjnego wnioski w istocie dotyczyły nie tylko odszkodowania za powierzchnię działek objętą decyzją wywłaszczeniową, która to kwestia została już w roku [...] w sposób ostateczny rozstrzygnięta, lecz także odszkodowania za powierzchnię w decyzji tej nie ujętą, która zdaniem skarżących także została przejęta przez Państwo jednak z powodu błędnych obliczeń nie uwzględniono jej jako podlegającej wywłaszczeniu. W tej części wniosek stron, który zdaniem Sądu należy rozumieć jako żądanie dokonania wywłaszczenia przejętej przez Państwo lecz nie uwzględnionej w decyzji z [...] części nieruchomości, a następnie ustalenia i wypłaty stosownego odszkodowania, jak wynika z akt sprawy nie został jeszcze przez orzekające w sprawie organy rozpatrzony i pomimo znacznego upływu czasu oczekuje dopiero na rozpoznanie. Tym samym kwestia ta nie może być rozważana w niniejszym postępowaniu sądowym albowiem jego przedmiotem jest skarga na decyzję Wojewody Ś. odnoszącą się jedynie do tej części wniosku K. i P.K., która dotyczyła żądania powtórnej wypłaty odszkodowania ustalonego decyzją wywłaszczeniową z [...].

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.