Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 526/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20, art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2168
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 24, art. 25, art. 89, art. 31 ust. 1 pkt 3, art. 33 ust. 3, art. 33 ust. 4, art. 33 ust. 6, art. 34, art. 63 ust. 2,
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 28
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant st. ref. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

VI SA/Wa 526/17

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., na podstawie art. 24 i art. 25 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. nr 119 poz. 1117 ze zm.) – (dalej p.w.p.) – w związku z art. 89 ust 1 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust 2 p.w.p. Urząd Patentowy orzekł o unieważnieniu patentu pt.: "[...]" nr [...] udzielonego na rzecz T. K. (dalej: strona, skarżący, uprawniony).

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia 21 września 2015 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: wnioskodawca) wystąpiła do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego z wnioskiem o unieważnienie ww. patentu udzielonego na rzecz T. K.. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z faktu otrzymania od uprawnionego pism z dnia 7, 13 i 16 kwietnia 2015 r. wzywających do zaprzestania naruszania spornego patentu oraz wystąpienia przez niego w dniu [...] kwietnia 2015 r. do Sądu Okręgowego w W. przeciwko wnioskodawcy z pozwem o zakazanie i zapłatę w związku z naruszeniem spornego patentu przez wnioskodawcę.

Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał przepisy art. 24, 25, 26 ustawy Prawo własności przemysłowej (dalej p.w.p.), podnosząc brak nowości i brak poziomu wynalazczego spornego patentu. Ustosunkowując się do przedłożonych materiałów uprawniony w odpowiedzi na wniosek (pismo z dnia 27 grudnia 2015 r.) stwierdził, że żaden z przeciwstawionych materiałów nie świadczy o braku zdolności patentowej spornego wynalazku. Ponadto, zarówno w odpowiedzi na wniosek, jak i w pismach z 26 marca 2018 r. oraz z 8 lipca 2016 r., zakwestionował prawidłowe umocowanie pełnomocników wnioskodawcy, twierdząc, iż nie figurują oni na liście rzeczników patentowych. Pismem z dnia 26 listopada 2016 uprawniony wniósł o odroczenie rozprawy przed UP.

Zdaniem Kolegium Orzekającego UP, nie istniały ponoszone przez uprawnionego powody do odroczenia rozprawy w dniu 28 listopada 2016 r., a także, wbrew stanowisku uprawnionego, umocowanie pełnomocników zostało uznane za prawidłowe.

Odnosząc się do zarzutu braku nowości Kolegium Orzekające stwierdziło, iż dla udowodnienia braku nowości rozwiązania muszą być spełnione łącznie trzy następujące przesłanki: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Wyjątkiem jest przypadek określony w art. 25 ust. 3 p.w.p. , w którym informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie uznaje się również za stanowiące część stanu techniki.

Kolegium Orzekające oddaliło wniosek uprawnionego z dnia 26 marca 2016 r. o zawieszenie postępowania do czasu ostatecznego rozpoznania sprawy o zabezpieczenie dowodów przed Sądem Cywilnym tj. Przed Sądem Okręgowym w W. i Sądem Okręgowym w K.. Kolegium Orzekające oddaliło wniosek uprawnionego o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków ekspertów wskazanych w piśmie z dnia 26 marca 2016 r. tj. ekspertów Urzędu Patentowego, którzy rozpatrywali przedmiotowe zgłoszenie w postępowaniu zgłoszeniowym, uznając ten wniosek za niezasadny. Ponadto, na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 r. Kolegium Orzekające oddaliło wniosek uprawnionego o dopuszczenie dowodu z przesłuchania wnioskodawcy w charakterze strony w trybie art. 86 k.p.a. Kolegium nie stwierdziło, aby pozostały do wyjaśnienia fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, których wyjaśnienie wymagałoby przesłuchania wnioskodawcy.

Podsumowując, Urząd Patentowy w swojej decyzji uznał, że sporny wynalazek nie spełniał wymogu nowości w świetle patentu pt.: [...]", chronionego z pierwszeństwem z dnia [...] października 1996 r., które jest wcześniejsze od daty zgłoszenia spornego wynalazku (dnia [...] maja 2007 r.) .

Organ wskazał, ze zakres ochrony przedmiotowego patentu został określony w zastrzeżeniu niezależnym nr 1:

"Przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw wyposażony w korpus połączony z jednej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a z drugiej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a z drugiej strony zamknięty pokrywą oraz w przesuwny trzpień zakończony nasadką posiadającą otwór przelotowy, w którym osadzony jest w suwliwie suwak zakończony tulejką gwintowaną, znamienny tym, że uchwyt (3) jest wymienny, a od wewnętrznej i/lub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze (15) i/lub (19) odpowiednio przystające do korpusu (23) typoszeregu zaworu (18) korzystnie gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)".

Organ podał, że zgodnie z art. 33 ust. 4 pwp zastrzeżenie niezależne powinno przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku, a do przedstawiania wariantów wynalazku służą zastrzeżenia zależne. W konsekwencji, zdaniem organu, cechy określone w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu jako korzystne ("gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)"), stanowią jedynie (korzystne) warianty wynalazku, które nie należą do ogółu cech zgłaszanego wynalazku.

Urząd Patentowy uznał, że sporny wynalazek nie spełniał wymogu nowości w świetle patentu pt. "[...]" nr [...], chronionego z pierwszeństwem z dnia [...] października 1996 r. - wcześniejszego od daty zgłoszenia spornego wynalazku ([...] maja 2007 r.). Organ ustalił, że ww. patent, który dotyczy również przyrządu do demontażu i montażu głowic zaworów odcinających, na Fig. 1 ujawnia przyrząd identyczny do przyrządu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu i przedstawionego na Fig. 1 spornego patentu. Jest to bowiem przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw wyposażony w korpus połączony z jednej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a z drugiej strony zamknięty pokrywą oraz w przesuwny trzpień zakończony nasadką posiadającą otwór przelotowy, w którym osadzony jest w suwliwie suwak zakończony tulejką gwintowaną, w którym uchwyt jest wymienny a od wewnętrznej i/lub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze odpowiednio przystające do korpusu zaworu. Jak stwierdził Urząd, z porównania Fig.1 spornego patentu i Fig.1 patentu PL wynika, że przyrząd ujawniony na Fig. 1 patentu [...] posiada wszystkie cechy przyrządu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu.

Organ podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem i doktryną prawa, przesłanki do unieważnienia prawa wyłącznego w zakresie określonym w zastrzeżeniu niezależnym rozciągają się na tzw. zastrzeżenia zależne. W związku z tym organ uznał za zasadny zarzut braku nowości spornego wynalazku, odstępując jednocześnie od badania zasadności zarzutu braku poziomu wynalazczego spornego patentu.

Na decyzję Urzędu Patentowego strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej, że rażąco narusza prawo, fałszuje stan faktyczny oraz prawny w sprawie.

Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji oraz przyznanie na jego rzecz kosztów postępowania.

Nadto skarżący wniósł o:

1. wstrzymanie wykonania decyzji w trybie natychmiastowej wykonalności między innymi poprzez wykreślenie zapisu w publikacji "[...]" na stronie UPRP "Wyszukiwanie proste" przez organ orzeczniczy (Departament Orzecznictwa UP RP) w rubryce "Postępowanie sporne", że "W dniu [...].09.2015 złożono wniosek o unieważnienie ([...])" dotyczący patentu nadanego przez inny organ patentowy – Departament Badań Patentowych bądź uzupełnienie zapisu w tej samej rubryce, że wnioskodawca jako pozwany o zapłatę i zaprzestania naruszania patentu nr [...] na obszarze Polski za okres od 25.05.2007 roku domaga się z tej przyczyny przyśpieszenia rozpoznania sprawy unieważnienia patentu a to wskutek powództwa wniesionego przez uprawnionego do patentu przed Sądem Okręgowym w W. sygn. akt [...] przeciwko wnioskodawcy zagranicznej korporacji [...] poprzez jej zależny podmiot "córkę" [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. i że wskutek pozytywnej decyzji na rzecz wnioskodawcy – uprawniony do patentu wniósł skargę o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji i wykreślenie szkodliwego w/w zapisu;

2. rozpoznanie sprawy w przyśpieszonym trybie na posiedzeniu niejawnym;

3. zwolnienia skarżącego w całości z kosztów postępowania sądowego, tj., oprócz wpisu sądowego także innych kosztów postępowania sądowego i na tą okoliczność przyznanie zaliczki w kwocie 1000 zł tymczasowo od Skarbu Państwa na pokrycie kosztu m. in. kolejnego wglądu w akta administracyjne w siedzibie organu lub sądu, sporządzenie profesjonalnych zarzutów do uzasadnienia decyzji organu orzeczniczego UP RP w postaci merytorycznej oceny techniczno patentowej przez zaufanego rzecznika patentowego, wglądu w sądowe akta rejestrowe wnioskodawcy i innych czynności procesowych wskazanych w uzasadnieniu;

4. udział w sprawie Prokuratora Krajowego;

5. stwierdzenie i ustalenie przez Sąd Administracyjny w orzeczeniu, że wnioskodawca wskutek złożenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego [...] spowodował szkodę uprawnionemu co najmniej na kwocie 13 235 000 zł;

6. przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K..

Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz przyznanie kosztów postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z powodu swojej nieobecności na rozprawie z dnia [...].08.2016 z powodu choroby i złej sytuacji materialnej nie mógł przedstawić na rozprawie nie tylko dalszych zarzutów o wciąż istniejących brakach formalnych uniemożliwiających merytoryczne odniesienie się do zarzutów wnioskodawcy w szczególności do dowodów w obcych nie urzędowych językach w Polsce. Skarżący zauważył, że organ w żaden sposób nie odniósł się do materiału dowodowego pochodzącego z zagranicy.

Według uprawnionego, występujące w imieniu firmy [...] Sp. z o.o. trzy osoby są niewiarygodnie uprawnione do działania na terytorium Polski, przed Urzędem Patentowym RP w imieniu tej firmy, co uniemożliwiło uprawnionemu merytoryczne oświadczenie się do zarzutów wnioskodawcy.

Skarżący zarzucił, iż "...co najmniej gołosłowne, ze strony trzech przedstawicieli Kolegium Orzekającego, jak tez bezzasadne i sprzeczne z ich uzasadnieniem w decyzji jest stwierdzenie zawarte na str. 2 przedmiotowej decyzji wiersz 8-10 od dołu (...)".

Skarżący zarzucił też "poświadczenie nieprawdy" w wierszach 5-7 na stronie 3 uzasadnienia od decyzji, wierszach 2-4 str. 3 decyzji, dotyczących odroczenia rozprawy, oraz powiadomienia o terminie rozprawy.

Pismem z dnia 17 lutego 2017 r. zatytułowanym "Uzupełnienie skargi uprawnionego" skarżący podniósł, że "Celem wynalazku według patentu nr [...] jest umożliwienie demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw szerokiej grupy typo-szeregu korpusów zaworów i zasuw tej armatury z kołnierzami gwintowanymi jak też z kołnierzami kształtowymi z otworami bez konieczności opróżniania instalacji i zamykania dopływu głównego, a więc podczas przepływu medium – pod ciśnieniem. Znany przykład według mojego patentu nr [...] posiada uchwyt zaciskowy do połączenia z bardzo wąską grupą typo-szeregu korpusów zaworów, to jest w zasadzie tego rodzaju zaworów wyłącznie z rodzaju gwintowanych zaworów, to jest w zasadzie tego rodzaju zaworów wyłącznie z rodzaju gwintowanych kołnierzy korpusów, w których średnica kołnierza korpusu zaworu jest większa od średnicy kołnierza głowicy umożliwiając na umieszczenie uszczelki z reguły typu oring (uszczelka gumowa – okrągła). Były i na razie w powszechnym zastosowaniu są zawory i zasuwy kołnierzowe o tej samej wielkości średnicy i kształtu. Przyrząd według mojego patentu [...] zapewnia połączenie tego przyrządu z szeroko grupą typo-szeregu korpusów zaworów i zasuw a także szerokiego spektrum rodzajów innej armatury między innymi jak kurki, zawory kulowe (w załączeniu przykład kulowego kurka kołnierzowego) dzięki zastosowaniu odpowiedniego uchwytu zaciskowego dostosowanego do danego kołnierza korpusu zaworu gwintowanego lub kształtowego. Powyższe rozwiązanie techniczne przyrządu nie było znane przed datą złożenia go w Urzędzie Patentowym RP oraz nie wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki jak to uznał Urząd Patentowy RP udzielając na moją rzecz patentu nr [...]."

Ponadto skarżący zakwestionował stanowisko Urzędu Patentowego, będące podstawą do unieważnienia spornego patentu, że cechy określone w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu jako korzystne tj. "gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)", należy uznać za przedstawiające (korzystne) warianty wynalazku.

Skarżący podtrzymał swoje wszystkie zarzuty i wnioski zawarte we wcześniejszych pismach procesowych.

W odpowiedzi na skargę z dnia 6 marca 2017 r. Urząd Patentowy zauważył, że T. K. w swojej skardze nie zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenia żadnego konkretnego przepisu prawa, co utrudniło Urzędowi konkretne odniesienie się do stawianych zarzutów naruszenia przepisów. Urząd Patentowy wniósł o oddalenie wszystkich zarzutów ze skargi, stwierdzając że są bezzasadne i gołosłowne, tj. nie poparte uzasadnieniem merytorycznym. Organ podkreślił w szczególności, że wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji nie wskazuje żadnej okoliczności wskazywanych w k.p.a. jako możliwych powodów stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Urząd Patentowy stwierdził, że niezrozumiały jest zarzut, jakoby uprawniony (skarżący) nie mógł skorzystać z prawa do merytorycznego odniesienia się do zarzutów wnioskodawcy. Organ zauważył, że doręczenie uprawnionemu wniosku wraz z załącznikami miało miejsce w dniu 28 września 2015 roku tj, 14 miesięcy przed zamknięciem rozprawy. Ponadto już rozprawa w dniu [...] kwietnia 2016 r. została odroczona na wniosek skarżącego, który oświadczył, że pragnie skorzystać z pomocy zawodowego pełnomocnika celem merytorycznego odniesienia się do zarzutów wnioskodawcy. Także następna rozprawa w dniu [...] sierpnia 2016 r. została odroczona na wniosek skarżącego, pomimo, iż zaświadczenie lekarskie nadesłał on w terminie późniejszym.

UP podkreślił, że zarzut nierozstrzygnięcia wielu wniosków przez organ jest gołosłowny, gdyż skarżący nie wskazał, jakie wnioski nie zostały rozstrzygnięte. Organ wskazał, że rozstrzygnął wszelkie wnioski dowodowe skarżącego na posiedzeniach niejawnych w dniach [...].04.2016, [...].08.2016 r., [...].11.2016r. Efektem były stosowne postanowienia wydane w tych datach.

Organ stwierdził, że materiały obcojęzyczne, o których była mowa w skardze, wraz z tłumaczeniami przysięgłymi, należycie uwierzytelnionymi, znajdują się w aktach przedmiotowej sprawy. Podkreślił, że obcojęzyczne materiały dowodowe nie stanowiły podstawy do unieważnienia spornego prawa.

Zdaniem Urzędu Patentowego brak było przesłanek do odroczenia rozprawy w dniu [...] listopada 2016 r., przy czym skarżący do chwili obecnej takich podstaw nie wykazał. Organ zaznaczył, że stawiennictwo strony nie jest obowiązkowe na rozprawie przed Kolegium Orzekającym działającym w sprawach spornych, co wynika wprost z art. 94 § 1 k.p.a., mającego zastosowanie w postępowaniu spornym z mocy art. 256 ust 1 pwp.

Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę zauważył także, że w świetle przedłożonych w sprawie dokumentów, w tym także oświadczenia wnioskodawcy z dnia 2 sierpnia 2016 r. potwierdzającego wszelkie czynności dokonane dotychczas w ww. sprawie przez rzeczników patentowych działających w ramach [...], bezzasadne jest stanowisko, iż strona wnosząca o unieważnienie spornego patentu nie była należycie reprezentowana.

Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Na rozprawie sądowej w dniu 13 września 2019 r. pełnomocnik z urzędu wycofał wszelkie wnioski formalne skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej - p.p.s.a.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi jest decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 2016 r., wydana na podstawie art. 24 i art. 25 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. nr 119 poz. 1117 ze zm. - dalej p.w.p.), orzekająca o unieważnieniu patentu pt.: "[...]" nr [...] udzielonego na rzecz skarżącego.

Na wstępie należy stwierdzić, że w ocenie Sądu, w toku postępowania przed Urzędem Patentowym w przedmiotowej sprawie doszło do jakichkolwiek uchybień procesowych, które mogłyby mieć wpływ na zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, zasadnie Kolegium Orzekające oddaliło wniosek uprawnionego z dnia 26 marca 2016 r. o zawieszenie postępowania do czasu ostatecznego rozpoznania sprawy o zabezpieczenie dowodów przed Sądem Cywilnym tj. Przed Sądem Okręgowym w W. i Sądem Okręgowym w K.. Sprawa toczy się pod sygn. akt: [...]. Nie zasługuje na aprobatę twierdzenie, iżby rozstrzygnięcie postępowania w sprawie o zaniechanie naruszeń spornego patentu i zasądzenie zapłaty z tego tytułu, stanowiło kwestię wymagającego wstępnego przesądzenia, czyli tzw. prejudykat w sprawie o unieważnienie patentu, o którym mowa w art. art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Kolegium Orzekające oddaliło wniosek uprawnionego o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków ekspertów wskazanych w piśmie z dnia 26 marca 2016 r. tj. ekspertów Urzędu Patentowego, którzy rozpatrywali przedmiotowe zgłoszenie w postępowaniu zgłoszeniowym, uznając ten wniosek za niezasadny. Ponadto, na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 r., Kolegium oddaliło wniosek uprawnionego o dopuszczenie dowodu z przesłuchania wnioskodawcy w charakterze strony w trybie art. 86 k.p.a., nie stwierdzając, aby pozostały do wyjaśnienia fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, których wyjaśnienie wymagałoby przeprowadzenia tego dowodu.

Należy zauważyć, że wszelkie wnioski dowodowe skarżącego zostały rozstrzygnięte. Miało to miejsce na posiedzeniach niejawnych w dniach [...].04.2016, [...].08.2016 r., [...].11.2016r., w efekcie których zapadły stosowne postanowienia.

Powyższe działania organu należy ocenić jako zgodne z prawem i dokonane z poszanowaniem interesów stron postępowania, w tym także skarżącego.

Nie może być również uznany za zasadny zarzut, aby skarżący nie mógł skorzystać z prawa do merytorycznego odniesienia się do zarzutów wnioskodawcy. Skoro doręczenie mu wniosku wraz z załącznikami nastąpiło w dniu 28 września 2015 r., to należy uznać, że miał on czas na zajęcie stanowiska (14 miesięcy do zamknięcia rozprawy). Ponadto już rozprawa w dniu [...] kwietnia 2016 r. została odroczona na wniosek skarżącego, który oświadczył, że pragnie skorzystać z pomocy zawodowego pełnomocnika celem merytorycznego odniesienia się do zarzutów wnioskodawcy. Także następna rozprawa w dniu [...] sierpnia 2016 r. została odroczona na wniosek skarżącego, pomimo iż zaświadczenie lekarskie nadesłał on w terminie późniejszym.

W myśl art. 89 ustawy - prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.):

1. Patent może zostać unieważniony w całości lub części na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że:

1) nie zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania patentu;

2) wynalazek nie został przedstawiony na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić;

3) patent został udzielony na wynalazek nieobjęty treścią zgłoszenia lub zgłoszenia pierwotnego.

Kwestia wstępną, wymagającą rozstrzygnięcia organu, było przesądzenie istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego - przesłanki ustawowej, od której uzależniona była jego legitymacja do żądania unieważnienia spornego prawa.

Urząd Patentowy badając tę kwestię zważył, że uprawniony wystosował do wnioskodawcy pisma datowane na dni: [...] kwietnia 2015 r., wzywające do zaprzestania naruszania spornego patentu, a następnie wystąpił w dniu [...] kwietnia 2015 r. do Sądu Okręgowego w W. przeciwko wnioskodawcy z pozwem o zakazanie naruszeń i zapłatę, podnosząc zarzut naruszenia spornego patentu przez wnioskodawcę.

W ocenie Sądu, tę wstępną kwestię organ rozstrzygnął prawidłowo.

Pojęcie "interes prawny", użyte w art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: m.in. wyrok NSA z 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku z 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (podobnie: m.in. wyrok NSA z 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepublik.).

W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości teza, iż źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej). Przy czym podkreśla się, że wywodzenie z tych przepisów interesu prawnego przy ubieganiu się o unieważnienie bezwzględnego prawa własności przemysłowej – prawa z patentu, konieczne jest wykazanie, dlaczego i z jakim skutkiem wpływa on na sytuację prawną wnioskodawcy. W tego rodzaju sprawach chodzi bowiem o tzw. prawo refleksowe kształtujące sytuację prawną wnioskodawcy nie wprost, lecz przez odebranie decyzją UP prawa ochronnego udzielonego wcześniej innemu podmiotowi (vide: wyrok NSA z 21 października 2013 r., sygn. akt 898/12 oraz wyrok NSA z 20 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 581/08).

Jak wskazał organ, w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawca wprowadza do obrotu zawory, w tym zawory zbliżone konstrukcją do zaworu przedmiotowego, a zatem prawa osobiste i majątkowe wnioskodawcy mogą być naruszone przez sporny patent. Przywołał przy tym konkretne akcje skarżącego pisma wzywające do zaprzestania naruszenia spornego patentu oraz powództwo przez niego wniesione i zawisłe przed sądem powszechnym. W tej sytuacji, prawidłowo wykazany interes prawny wnioskodawcy nie budzi wątpliwości.

Organ, wydając zaskarżoną decyzję, uwzględnił stawiany w we wniosku o unieważnienie spornego znaku zarzut braku nowości rozwiązania objętego patentem, z uwagi na istnienie analogicznego rozwiązania do chronionego spornym patentem w ramach innego patentu, t.j. chronionego z pierwszeństwem z dnia [...] października 1996 r. - wcześniejszego od daty zgłoszenia spornego wynalazku ([...] maja 2007 r.). patentu pt. "[...]" nr [...].

Mianowicie, jak ustalił organ, powyższy patent, który dotyczy również przyrządu do demontażu i montażu głowic zaworów odcinających, na Fig. 1 ujawnia przyrząd identyczny do przyrządu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu i przedstawionego na Fig. 1 spornego patentu. Jest to bowiem przyrząd do demontażu i montażu głowic zaworów i zasuw wyposażony w korpus połączony z jednej strony z zaworem kulowym przyrządu połączonym rozłącznie z uchwytem, a z drugiej strony zamknięty pokrywą oraz w przesuwny trzpień zakończony nasadką posiadającą otwór przelotowy, w którym osadzony jest w suwliwie suwak zakończony tulejką gwintowaną, w którym uchwyt jest wymienny a od wewnętrznej i/lub zewnętrznej strony wyposażony jest w złącze odpowiednio przystające do korpusu zaworu. Jak stwierdził Urząd, z porównania Fig.1 spornego patentu i Fig.1 patentu PL wynika, że przyrząd ujawniony na Fig. 1 patentu [...] posiada wszystkie cechy przyrządu zastrzeganego w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu.

Przepisy art. 31 ust. 1 pkt 3 p.w.p. w zw. z art. 33 ust. 31, ust. 4 i ust. 6 p.w.p. określają wymogi zgłoszenia wynalazku, wskazując, że zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu powinno obejmować m.in. zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe, które powinno być ujęte jasno, w jednym zdaniu lub równoważniku zdania.

Zgodnie z art. 33 ust. 4 p.w.p. oprócz zastrzeżenia niezależnego lub zastrzeżeń niezależnych, które powinny przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku bądź kilku wynalazków, ujętych zgodnie z art. 34 w jednym zgłoszeniu, w zgłoszeniu może występować odpowiednia liczba zastrzeżeń zależnych dla przedstawienia wariantów wynalazku lub sprecyzowania cech wymienionych w zastrzeżeniu niezależnym lub innym zastrzeżeniu zależnym. W ustępie 6 art. 33 p.w.p. ustawodawca wskazał wymogi dotyczące rysunków dołączonych do zgłoszenia, niezbędnych do zrozumienia wynalazku.

Zgodnie z art. 63 ust. 2 p.w.p. zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.

Z przytoczonego przepisu wynika wprost, że zakres przedmiotowy patentu wyznaczają zastrzeżenia patentowe. Budowę, funkcje i rodzaje zastrzeżeń patentowych określają przepisy powołane wyżej. Zastrzeżenie niezależne obejmuje ogół cech wynalazku. Takie zastrzeżenie w istocie definiuje przedmiot zgłoszenia. Funkcją zastrzeżenia patentowego jest bowiem wyznaczenie zakresu ochrony przez podanie znamiennych cech wynalazku, które to cechy mają odróżnić wynalazek od wcześniejszego stanu techniki, jak również powinny odpowiadać technicznemu wkładowi zgłoszonego wynalazku do istniejącego stanu techniki.

W doktrynie wskazuje się, że to zastrzeżenie ma zdefiniować wynalazek i to ono decyduje ostatecznie o zakresie udzielonej uprawnionemu przez Urząd Patentowy ochrony (zob. B. Czachórska-Jones (w:) System prawa własności intelektualnej, t. 3, s. 258; A. Szajkowski (w:) Komentarz, s. 98). Zastrzeżenia patentowe stanowią zatem jeden z najistotniejszych elementów dokumentacji wynalazku i po udzieleniu patentu definiują zakres udzielonego prawa wyłącznego. Doktryna wskazuje również, że dopuszczalne jest rozszerzenie zakresu ochrony wynikającej z zastrzeżeń patentowych o elementy zawarte w opisie patentowym, o tyle, o ile w toku wykładni zastrzeżeń patentowych, właśnie w oparciu o elementy opisu, dojdzie do rozszerzającej interpretacji zastrzeżeń, które były sformułowane niejednoznacznie i wymagały wykładni (zob. P. Kostański (w:) Prawo własności przemysłowej. Komentarz, C.H. Beck 2010, s. 335). Należy w tym miejscu podkreślić, iż w doktrynie w kwestii wykładni zastrzeżeń patentowych wskazuje się, że pierwszoplanowe znaczenie ma interpretacja językowa zastrzeżeń patentowych. Nie jest przy tym możliwe odejście od językowego brzmienia zastrzeżeń w takim stopniu, który doprowadziłby do objęcia ochroną rozwiązania nieujawnionego w dacie pierwszeństwa (zob. K. Szczepanowska-Kozłowska, Przedmiotowy zakres ochrony patentowej na gruncie ustawy – Prawo własności przemysłowej, (w:) Księga pamiątkowa z okazji 85-lecia ochrony własności przemysłowej w Polsce, pod red. E. Wikło, Warszawa 2003, s. 158). Pozostaje to w zgodzie z ogólną zasadą nieobejmowania wyłącznością patentową rozwiązań, których nie przedstawiono w zgłoszeniu. O ile co do zasady wykładnia zastrzeżeń patentowych jest dopuszczalna, jeżeli jest konieczna i prowadzi do precyzyjnego określenia zakresu udzielonego prawa wyłącznego, o tyle nie może ona prowadzić do jego rozszerzenia wbrew jasnej literalnej treści zastrzeżenia patentowego i to w części znamiennej.

Tak więc, w ocenie Sądu, organ w aktualnie rozpoznawanej sprawie dokonał właściwej analizy spornego patentu pod kątem występowania cechy nowości, dochodząc do zasadnego przekonania o skutecznym przeciwstawieniu kwestionowanemu rozwiązaniu konkretnego rozwiązania o identycznych cechach.

Za zasadne należy uznać w szczególności stanowisko organu, który przyjął, że cechy określone w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu jako korzystne ("gwintowe lub kształtowe od wewnętrznej strony i kołnierzowe od zewnętrznej strony uchwytu (3)"), stanowią jedynie (korzystne) warianty wynalazku, które nie należą do ogółu cech zgłaszanego wynalazku i nie mogą stanowić o cechach odróżniających go w sposób istotny od przeciwstawionego patentu [...]. Wynika to, zdaniem Sądu, wprost z literalnego brzmienia przywołanej części opisu. Cechy "korzystne" nie są to cechy niezbędne, lecz możliwe do zastosowania z pozytywnym skutkiem warianty zastrzeżonego rozwiązania.

Ogólnie biorąc, zdaniem Sądu, określenia typu: korzystnie, takie jak, wybrane z grupy, często stosowane w zastrzeżeniach patentowych, definiują określone postacie wynalazku jako szczególnie korzystne (optymalne) rozwiązania. Ich istotą nie jest jednak - co do zasady - sprecyzowanie zakresu ochrony danego rozwiązania technicznego.

Wobec powyższego, w świetle obowiązującego prawa, zarzut braku tożsamości porównywanych rozwiązań technicznych (podniesiony w piśmie skarżącego uzupełniającym skargę) należało uznać za bezzasadny.

Kwestię istotnej z punktu widzenia prawa materialnego w rozpoznawanej sprawie przesłanki nowości regulują przepisy art. 24 i 25 p.w.p.

Przepis art. 24 p.w.p. stanowi, że patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.

Zgodnie z art. 25 ust. 1p.w.p., wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Zgodnie z ust. 2 ww. przepisu, przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. W niniejszej sprawie jednak zasadnicze znaczenie ma ust. 3 powyższego przepisu, przewidujący, że za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. Sporne prawo zostało bowiem unieważnione na podstawie patentu pt. "[...], chronionego z pierwszeństwem od dnia [...] października 1996 r.

Zdaniem Sądu, prawidłowo organ odczytał treść i zakres zastrzeżeń patentowych, zgodnie z opisem spornego wynalazku. Prawidłowo uznał, że odpowiadają one rozwiązaniu objętemu wcześniej udzieloną ochroną.

Z tych względów należy uznać stanowisko organu prowadzące do konkluzji o braku cechy nowości spornego patentu, niezbędnej dla utrzymania jego ochrony, za uzasadnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co w świetle art. 151 p.p.s.a. skutkuje oddaleniem skargi.