Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 677/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31, art. 33
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 156 par. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta G. (dalej: "Burmistrz") wszczął w dniu [...] lipca 2014 r., na wniosek K. i K. G.(dalej: "wnioskodawcy"), postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości wnioskodawców położonej w G. przy ul. W., składającej się z działek o nr [...],[...] i [...] z nieruchomościami sąsiednimi, tj. z działkami nr [...] i [...], stanowiącymi wówczas własność A. K., a od chwili jej śmierci w dniu [...] października 2016 r., pozostającymi we współwłasności jej spadkobierców (tj. D. K., K. K., J. D. L., D. M., T. M. i R. Z.) oraz z działką nr [...], stanowiącą uprzednio współwłasność J. i R. P. – przy czym R. P. zmarł przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego, zaś J. P.

w jego trakcie (tj. dnia [...] czerwca 2017 r.); stronami postępowania rozgraniczeniowego w tym zakresie były: D. P. – zarządca masy spadkowej po zmarłym J. P. oraz radca prawny A. S.-W. – kurator spadku po zmarłym R. P..

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Burmistrz orzekł o:

(1) umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego działki nr 745 z działkami wnioskodawców o nr [...] i nr [...] oraz o (2) rozgraniczeniu działek wnioskodawców nr [...] i nr [...] z działkami nr [...] i nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano: w zakresie pkt 1, że w dniu [...] października 2020 r. została zawarta ugoda przed geodetą, posiadająca na mocy art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2020, poz. 2052 ze zm.; dalej: "P.g.k.") moc ugody sądowej, w związku z czym dalsze prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe; w zakresie pkt 2, że w dniu [...] października 2020 r. nastąpiło ustalenie przebiegu granicy między działkami, na podstawie dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, w związku z czym zaistniały przesłanki do wydania decyzji rozgraniczeniowej, zgodnie z art. 33 P.g.k.

T. M. wniosła odwołanie od pkt 1 ww. decyzji oraz żądanie przekazania sprawy dotyczącej rozgraniczenia działek opisanych w pkt 2 decyzji do sądu powszechnego. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Burmistrz przekazał sprawę rozgraniczenia działek wnioskodawców nr [...] i nr [...] z działkami nr [...] i nr [...], do Sądu Rejonowego w G.. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt

I Ns 41/21.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej: "SKO") uchyliło w całości ww. decyzję Burmistrza

i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując

w uzasadnieniu tego aktu, że połączenie dwóch rozstrzygnięć, tj. umorzenia postępowania rozgraniczeniowego na skutek ugody zawartej przed geodetą oraz rozgraniczenia nieruchomości w odniesieniu do działek, nie objętych ww. ugodą, stanowi naruszenie procedur prawnych. Ponadto SKO stwierdziło, że w obu

ww. sprawach występują różne strony postępowania.

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Burmistrz umorzył postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone względem nieruchomości oznaczonej nr [...] z działkami wnioskodawców o nr [...] i nr [...] ze względu na zawartą dnia [...] października 2020 r. ugodę przed geodetą, posiadającą moc ugody sądowej. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r. T. M. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, jednakże SKO postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. odmówiło wszczęcia postępowania nieważnościowego ze względu na brak posiadania przez T. M. przymiotu strony. Postanowieniem z dnia

[...] sierpnia 2021 r. nr [...], wydanym na skutek żądania ponownego rozpoznania sprawy, SKO utrzymało w mocy ww. postanowienie. Skarga T. M. wywiedziona na to postanowienie do sądu administracyjnego została oddalona wyrokiem z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 343/22. Wyrok ten jest prawomocny.

Odrębną decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Burmistrz orzekł o rozgraniczeniu działek wnioskodawców nr [...] i nr [...] z działkami nr [...]

i nr [...], wskazując, że w dniu [...] października 2020 r. nastąpiło ustalenie przebiegu granicy między ww. działkami, na podstawie dokumentacji znajdującej się

w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, w związku z czym zaistniały przesłanki do wydania decyzji rozgraniczeniowej na podstawie art. 31 i art. 33 P.g.k. Na skutek żądania T. M. o przekazanie sprawy sądowi powszechnemu, Burmistrz pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. przekazał sprawę rozgraniczenia

ww. działek do Sądu Rejonowego w G.. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I Ns 195/21.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r., sprecyzowanym pismem z dnia [...] lipca

2021 r., T. M. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza z powodu rażącego naruszenia przepisów prawa, tj. na podstawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a także z powodu zaistnienia przesłanek

z art. 156 § 1 pkt 4 i 7 k.p.a.

Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2021 r. SKO poinformowało o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r., na wniosek T. M., zaś decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r.

nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W jej uzasadnieniu SKO wskazało, że decyzja Burmistrza, której nieważności domaga się skarżąca, została wydana na podstawie art. 31 i art. 33 P.g.k., które zostały

w sprawie zastosowane w sposób prawidłowy. Decyzja zapadła bowiem na podstawie dokumentacji rozgraniczeniowej przedmiotowych nieruchomości, która została sporządzona zgodnie z przepisami P.g.k. przez uprawnionego geodetę oraz na podstawie dowodów i dokumentów. Dokumentacja ta zaś została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego. Ponadto SKO wskazało, że chybiony jest zarzut wnioskodawczyni o naruszeniu przepisów o właściwości organu (przesłanka

z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).

T. M. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2021 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza

z dnia [...] czerwca 2021 r. Skarga nie zawiera uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę, wskazując, że decyzja Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r. została wydana na skutek uchylenia przez SKO poprzedniej decyzji Burmistrza z dnia

[...] stycznia 2021 r. W ocenie pełnomocnika skarżącej Burmistrz, przekazując w dniu [...] lutego 2021 r. Sądowi Rejonowemu w G. do rozpoznania sprawę rozgraniczenia potwierdził, że brak jest podstaw do wydania decyzji w trybie art. 33 ust. 1 P.g.k., w związku z czym wydanie decyzji rozgraniczeniowej, po uchyleniu przez SKO poprzedniej decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. było nieuzasadnione. Burmistrz powinien był natomiast wydać decyzję umarzającą postępowanie na podstawie art. 34 ust. 2 P.g.k. SKO nie zbadało natomiast w sposób należyty wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r., bezpodstawnie uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa.

W trakcie rozprawy w dniu [...] kwietnia 2022 r. sąd postanowił zwrócić się do Sądu Rejonowego w G. o nadesłanie akt sprawy dotyczącej przedmiotowego rozgraniczenia oraz odroczyć rozprawę. W odpowiedzi na prośbę o nadesłanie akt sprawy dotyczącej rozgraniczenia Sąd Rejonowy poinformował, że akta sprawy I Ns 41/21 zostały dołączone do akt sprawy I Ns 195/21 (k. 159).

Pismem procesowym z dnia [...] sierpnia 2022 r. nowy pełnomocnik skarżącej poparł skargę. Wskazał, że postępowanie rozgraniczeniowe toczące się obecnie przed sądem powszechnym zostało poprzedzone decyzją Burmistrza z dnia

[...] stycznia 2021 r. W konsekwencji zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2021 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r. wydanej w przedmiocie rozgraniczenia na skutek uprzedniego uchylenia przez SKO decyzji Burmistrza

z [...] stycznia 2021 r.

W odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2022 r. na ww. pismo SKO wskazało, że decyzją z dnia [...] marca 2021 r. SKO uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] stycznia 2021 r. umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...], natomiast zaskarżona decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2021 r. dotyczy decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r. wydanej w przedmiocie rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...] z działkami nr [...] i nr [...]. W związku z powyższym wniosek pełnomocnika skarżącej jest nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja została wydana w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, będącym nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Przesłanki, których zaistnienie obliguje właściwy organ administracji publicznej do stwierdzenia nieważności decyzji zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Należą do nich: 1) wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) wydanie decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) trwała niewykonalność decyzji w dniu jej wydania; 6) wydanie decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą oraz 7) wydanie decyzji zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji, zaś orzekający w tym trybie organ administracji publicznej, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia (w dacie wydania kontrolowanej w owym trybie decyzji) przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie wchodząc przy tym w istotę sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Nie rozpoznaje się bowiem wówczas sprawy w jej całokształcie oraz w jej podstawowym przedmiocie, gdyż postępowanie nadzwyczajne nie stanowi kontynuacji postępowania zwykłego, lecz swoisty rodzaj sprawowanego nad nim nadzoru. W postępowaniu nieważnościowym organ orzeka wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, zaś nie jest władny rozstrzygać o jakichkolwiek innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wydanie 8, s. 727, teza 8 do art. 156 Kpa). Tym samym, w ramach postępowania nieważnościowego, organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli nieważnościowej (por. m.in.: wyroki NSA z 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1617/12, z 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1822/11, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwanej: "CBOSA"). Przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja, a nie sprawa, zaś jego celem jest ustalenie, czy dotknięta jest ona jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Wedle jednolitego orzecznictwa i poglądów doktryny, z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 k.p.a. wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji, nie mogą być interpretowane rozszerzająco (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r., III OSK 281/21, Lex

nr 3150449).

Powyższe uwagi znajdują odpowiednie przełożenie w postępowaniu przed sądem administracyjnym, który kontrolując decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym, ocenia jedynie, czy organ zasadnie stwierdził wystąpienie lub niewystąpienie przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a zatem nie dokonuje wszechstronnej kontroli merytorycznej sprawy. W wyniku tak zawężonej kontroli, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja SKO, odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r. o rozgraniczeniu działek wnioskodawców nr [...] i nr [...] z działkami nr [...] i nr [...], których jednym ze współwłaścicieli jest skarżąca T. M., nie odpowiada prawu.

Kontrolowane postępowanie nieważnościowe było prowadzone na wniosek skarżącej, która powołała w nim przesłanki nieważności sprecyzowane w art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 7 k.p.a. (tj. rażące naruszenie przepisów prawa, skierowanie jej do osoby niebędącej stroną w sprawie oraz posiadanie przez decyzję wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa). Skarżąca nie umotywowała ww. przesłanek nieważnościowych, wskazując jedynie na: niedochowanie terminu w załatwieniu sprawy, wadliwy wybór czynności geodezyjnych oraz toczące się postępowanie

o zmianę właścicieli działki nr [...] (objętej ugodą geodezyjną, a tym samym ww. decyzją o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego). W związku zaś z tym, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy nie jest ona obarczona którąkolwiek z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji organ administracji nie jest związany zarzutami zawartymi we wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji i nawet w przypadku stwierdzenia, że podniesione przez wnioskodawcę zarzuty są niezasadne, obowiązany jest zbadać z urzędu, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. m.in. wyrok NSA

z 27 października 1999 r., IV SA 1715/97; wyrok NSA z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97 - CBOSA). W przypadku, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania nieważnościowego występuje strona, fakt ten nie zwalnia więc organu od przeprowadzenia kontroli kwestionowanej decyzji w pełnym zakresie, tj. pod względem występowania każdej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. (por. m.in.: wyroki NSA: z 11 kwietnia 2001 r., IV SA 645/99 i z 17 listopada 2006 r., I OSK 41/06, CBOSA).

Tymczasem SKO przeanalizowało jedynie wystąpienie dwóch przesłanek nieważnościowych, sformułowanych w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości oraz wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, nie stwierdzając wskutek tego podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r. W obu przypadkach SKO powołało się na art. 33 ust. 1 P.g.k., określający z jednej strony organ właściwy do wydania decyzji rozgraniczeniowej (jaką jest decyzja Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r.), z drugiej zaś przesłanki jej wydania. Przepis ten stanowi, że: wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Jakkolwiek zgodzić się należy z SKO, że przepis ten precyzuje co do zasady właściwość organu uprawnionego do wydania decyzji rozgraniczeniowej, a także

w korelacji z ust. 2 tego artykułu, podstawy jej wydania, to jednak uwadze SKO umknął całokształt okoliczności prawnych poprzedzających wydanie przez Burmistrza decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r., skutkujących brakiem procesowej możliwości zastosowania przez ten organ art. 33 P.g.k. i finalnie prowadzących do dyskwalifikacji tej decyzji z obrotu prawnego, jako wydanej bez podstawy prawnej.

SKO nie dostrzegło bowiem, że w chwili wydania przez Burmistrza ww. decyzji, administracyjny etap postępowania rozgraniczeniowego był już zakończony. Na skutek bowiem żądania przez T. M. przekazania sprawy do sądu powszechnego, złożonego po wydaniu przez Burmistrza rozstrzygnięcia

o rozgraniczeniu zawartego w pkt [...] decyzji z dnia 29 stycznia 2021 r., sprawa rozgraniczenia działek wnioskodawców nr [...]i nr [...] z działkami nr [...] i nr [...], została przekazana dnia [...] lutego 2021 r. przez Burmistrza do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w G., który w dniu [...] czerwca 2021 r. prowadził już postępowanie sądowe o rozgraniczenie ww. nieruchomości. Oznacza to, że w chwili wydania przez Burmistrza decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. kwestia rozgraniczenia podlegała wyłącznej kognicji sądu powszechnego, co uniemożliwiało wydanie przez Burmistrza ww. decyzji administracyjnej.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że sprawa o rozgraniczenie prowadzona jest w dwuetapowym postępowaniu obejmującym obligatoryjny etap administracyjny oraz fakultatywny etap sądowy. Przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego powoduje, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Nie można bowiem przyjmować, że w sprawie, w której została otwarta droga sądowa i o rozgraniczeniu może orzec sąd, mogą pozostawać w mocy skutki wcześniej wydanej decyzji administracyjnej. Istnienie przesłanki procesowej w postaci drogi sądowej w sprawie o rozgraniczenie, będące wynikiem zgłoszenia żądania przekazania sprawy sądowi, wyłącza dokonanie w takiej sprawie rozgraniczenia w trybie administracyjnym. Do stwierdzenia takiego skutku żądania przekazania sprawy sądowi, nie jest konieczne istnienie przepisu ustawowego potwierdzającego utratę bytu prawnego przez decyzję administracyjną. Utrata przez nią skutków prawnych jest wynikiem zamknięcia etapu postępowania administracyjnego w związku ze złożeniem przez stronę żądania przekazania sprawy sądowi. Sprawa o rozgraniczenie, w której po zakończeniu fazy administracyjnej była już otwarta droga sądowa i sąd powszechny stał się właściwy do jej rozpoznania, nie może ponownie wracać do fazy administracyjnej, niezależnie od sposobu jej zakończenia w postępowaniu sądowym. Sprawa cywilna prowadzona w postępowaniu sądowym może się zakończyć tylko w ramach tego postępowania (tak SN w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 30 października 2014 r., III CZP 48/14, OSNC 2015/3/27). Przytoczone wyżej stanowisko SN zostało

w całości podzielone w orzecznictwie NSA i sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z 7 maja 2015 r., I OSK 2153/13; z 9 maja 2018 r., I OSK 1501/16, czy wyrok WSA w Rzeszowie z 29 kwietnia 2020 r., II SA/Rz 194/20, CBOSA); również sąd orzekający przychyla się do tego stanowiska.

Błędne jest zatem wnioskowanie SKO, że decyzja Burmistrza z dnia

[...] czerwca 2021 r. zapadła na skutek uchylenia i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji Burmistrza z dnia [...] stycznia 2021 r., na mocy decyzji kasatoryjnej SKO z dnia [...] marca 2021 r. Jakkolwiek decyzja ta mogła wywrzeć kasacyjne skutki prawne względem rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego w odniesieniu do działki nr [...] i działek nr [...] i nr [...]- zawartego w pkt 1 decyzji Burmistrza z dnia [...]stycznia 2021 r., (od którego to rozstrzygnięcia przysługiwało odwołanie), to jednak skutków takich nie można przypisać rozstrzygnięciu o rozgraniczeniu, zawartemu w pkt 2 ww. decyzji, od którego odwołanie nie przysługiwało. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 3 P.g.k. strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy na mocy decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Przepis ten uniemożliwia skuteczne wniesienie odwołania od decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości i rozpoznanie tego środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji (vide: wyrok SN z 9 czerwca 1999 r., III RN 15/99, Lex nr37098, wyrok NSA z 29 września 1999 r., II SA 1580/99, Lex

nr 46210; postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2010 r., I OZ 212/10, CBOSA).

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że unormowany ww. przepisem jednoinstancyjny tryb, stanowi wyjątek od zasady dwuinstancyjności wyrażonej

w art. 78 Konstytucji RP, wedle którego każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w I instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Ograniczenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), wprowadzone przez przepisy szczególne, wiąże się zwykle z uprawnieniem do uruchomienia w miejsce odwołania, innego środka zaskarżenia albo rozpatrzenie owej sprawy przed sądem powszechnym. Drugą

z tych opcji dopuszcza art. 33 ust. 3 P.g.k., stanowiący ustawowo unormowany wyjątek od zasady dwuinstancyjności.

Powyższe oznacza, że etap postępowania administracyjnego w sprawie

o rozgraniczenie nieruchomości, kończy się decyzją organu I instancji, zaś dalsze kwestionowanie ustalenia przebiegu granicy jest możliwe wyłącznie na drodze postępowania przed sądem powszechnym, inicjowanego na skutek skutecznego wniesienia żądania, o którym mowa w art. 33 ust. 3 P.g.k. Takie zaś żądanie zostało złożone przez T. M. po wydaniu przez Burmistrza rozstrzygnięcia

o rozgraniczeniu zawartego w pkt 2 decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r., wskutek czego sprawa ta, dnia [...] lutego 2021 r. została przekazana Sądowi Rejonowemu

w G. i tam zarejestrowana pod sygn. akt I Ns 41/21. Od tego momentu przedmiotowa sprawa podlega kognicji sądu powszechnego i niemożliwy jest jej powrót do etapu administracyjnego. Z chwilą zaś przekazania sprawy

o rozgraniczenie do sądu powszechnego, uprzednio prowadzone postępowanie administracyjne nie wywołuje skutków prawnych, zaś decyzja Burmistrza

o rozgraniczeniu wydana dnia [...] stycznia 2021 r. na mocy art. 33 ust. 1 P.g.k.

(w zakresie pkt 2 tej decyzji), utraciła moc prawną i przestała obowiązywać (vide: postanowienie SN z 31 sierpnia 1963 r., III CR 136/63, OSNCP 1964/10/203).

W chwili wydania przez SKO decyzji kasatoryjnej (tj. dnia [...] marca 2021 r.) nie istniał zatem przedmiot zaskarżenia dotyczący rozgraniczenia, do którego rozstrzygnięcie kasacyjne mogłoby się w ogóle odnosić.

Powyższe okoliczności prawne nie zostały jednak dostrzeżone przez Burmistrza, który mimo uprzedniego przekazania sądowi powszechnemu sprawy rozgraniczenia działek wnioskodawców nr [...] i nr [...] z działkami nr [...]i nr [...],

a więc mimo toczącego się w tym zakresie postępowania sądowego, w dniu

[...]czerwca 2021 r. wydał (kolejną) decyzję o rozgraniczeniu ww. nieruchomości.

W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja jest wydana bez podstawy prawnej

w sytuacji gdy, z przepisów prawa materialnego wynika, że załatwienie sprawy ma nastąpić w innej formie niż decyzja administracyjna (por. m.in. wyrok NSA

z 6 października 1999 r., IV SA 2546/98, CBOSA). W związku zaś ze skutecznym przekazaniem sprawy sądowi powszechnemu, sprawa rozgraniczenia ww. działek, powinna zostać rozpoznana wyrokiem sądowym, a nie decyzją administracyjną.

W konsekwencji decyzja Burmistrza z dnia [...] czerwca 2021 r. została wydana bez podstawy prawnej, czego SKO nie dostrzegło w toku postępowania nieważnościowego, naruszając tym samym art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Co istotne, SKO w ogóle nie poddało pod rozwagę kwestii wydania przedmiotowej decyzji bez podstawy prawnej, podobnie jak kwestii wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w pkt 3-7 ww. przepisu, a tym samym nie rozpoznało istoty postępowania nieważnościowego. Uchybienie to SKO naprawi w ponownie prowadzonym postępowaniu nieważnościowym, w którym uwzględni analizę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu.

Naruszenie to jest o tyle istotne, że pozostawienie w obrocie prawnym ww. decyzji Burmistrza, może wywoływać pewien fikcyjny dualizm, tj. sugerować, że przed sądem powszechnym toczą się obecnie dwa postępowania rozgraniczeniowe dotyczące tych samych nieruchomości. Wszak na skutek wydania ww. decyzji T. M. złożyła kolejne żądanie przekazania sprawy sądowi powszechnemu, co nastąpiło dnia [...] czerwca 2021 r., kiedy to Burmistrz ponownie przekazał sprawę rozgraniczenia tych samych nieruchomości Sądowi Rejonowemu

w G. (sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I Ns 195/21). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że owe ponowne przekazanie tej samej sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu, nie może wywoływać żadnych skutków prawnych, w tym wobec zakończonego uprzednio administracyjnego etapu rozgraniczenia tych nieruchomości, a także względem toczącego się dotychczas postępowania sądowego. Uprawnienie skarżącej do skierowania sprawy

o rozgraniczenie sądowi powszechnemu, zawarte w art. 33 ust. 3 P.g.k., zostało bowiem przez nią "skonsumowane" skutecznym złożeniem żądania o przekazanie sprawy sądowi powszechnemu, na skutek wydania przez Burmistrza rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. W wyniku przekazania dnia

[...] lutego 2021 r. sprawy o rozgraniczenie sądowi powszechnemu, jej tryb administracyjny został definitywnie zakończony i nie może być w jakiejkolwiek formie kontynuowany.

W tym stanie rzeczy sąd stwierdził istotne naruszenie przez SKO przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskutek czego uchylił zaskarżoną decyzję działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a., o czym orzeczono w wyroku.