Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1276/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-08-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Żadne z wyżej wymienionych
Powołane przepisy: article: art. 165,  art. 246  par. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Wydziału I Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w upadłości układowej z/s w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za styczeń 2012 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 21 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1276/13 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 21 października 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania A Sp. z o.o. z/s w N. obecnie w upadłości układowej (dalej jako: skarżąca, spółka lub strona) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca złożyła w ustawowym terminie zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. o sygn. akt II FZ 1480/13 oddalił zażalenie na ww. postanowienie Sądu pierwszej instancji. Nieprawomocnym obecnie postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r., tut. Sąd odrzucił skargę spółki, z uwagi na jej nieopłacenie.

Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła w ustawowym terminie skargę kasacyjną na ww. postanowienie Sądu przesyłając w załączeniu kopię sentencji postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. Sądu Rejonowego dla K.– [...] sygn. akt [...] o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, składając niemalże tożsamy - co do treści - wniosek, z tym złożonym za pierwszym razem. Wynikało z niego, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł (poprzednio do kwoty 6.523.878,31 zł).

Na wezwanie referendarza z dnia 16 maja 2014 r. o przedłożenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2013 r. także za luty, marzec, kwiecień 2014 r. oraz wydruków historii posiadanych rachunków bankowych za tożsame miesiące, strona nadesłała jedynie historię rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie strona polemizowała z orzeczeniem referendarza zarzucając naruszenie art. 165 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że okoliczności sprawy zmieniły się zasadniczo bowiem w dniu 11 lutego 2014 r. Sąd ogłosił upadłość spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do istoty sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Należy również mieć na uwadze, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r. II OZ 318/08, LEX nr 479111).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że rozpatrywany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym już (drugim) wnioskiem w tym przedmiocie w tej samej sprawie. Skoro jak już wyżej wskazano postanowienie w kwestii prawa pomocy jest prawomocne, to zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Oznacza to tyle, że aktualny wniosek skarżącej z dnia [...] maja 2014 r. należało potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu. Regulacja prawna odnosząca się do tego typu sytuacji znajduje się w art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - a do takiej kategorii należy zaliczyć postanowienia w przedmiocie prawa pomocy - mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z powyższego przepisu wynika, że dopuszczalnym jest wielokrotne składanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności (w szczególności sytuacji finansowej strony) mających wpływ na tę ocenę. Zdaniem Sądu te natomiast nie zostały wykazane. W istocie skarżąca nie wykazała bowiem, by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Ponad okoliczności wskazane we wcześniejszym wniosku o zwolnienie od kosztów, ze złożonych dokumentów wynika, że zwiększeniu uległa kwota zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki z 6.523.878,31 zł do 6.697.100,67 zł oraz, że spółka znajduje się w stanie upadłości układowej. Nadto strona pomimo skutecznego wezwania w trybie 255 p.p.s.a. nie nadesłała wszystkich żądanych od niej dokumentów. Bowiem poza wydrukami historii rachunków bankowych nie nadesłała żadnych dokumentów umożliwiających zbadanie jej aktualnej kondycji finansowej (bilansu, rachunku zysków i strat za 2013 r. oraz za miesiące luty, marze i kwiecień 2014 r.). Skarżąca nie skorzystała także z możliwości dołączenia do sprzeciwu żądanych od niej dokumentów.

Odnosząc się natomiast do faktu ogłoszenia upadłości Spółki z możliwością zawarcia układu, który to fakt w ocenie strony ma kluczowe znaczenie dla uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku, to w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r. faktycznie co do spółki została ogłoszona upadłość, ale z możliwością zawarcia układu. Oznacza to, że spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności ponieważ nie została ona pozbawiona możliwości zarządu swym majątkiem. Podkreślić należy, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu stwarza możliwość kontynuowania działalności i nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia Spółki od ponoszenia kosztów sądowych. Sądowi również wiadome jest, że w postępowaniu upadłościowym spółka zaprezentowała propozycje układowe, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności, która to działalność powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2127/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 10 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.) - dalej w skrócie: u.p.u.n., przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 u.p.u.n.

Nie jest także istotna okoliczność zwiększenia o ok. 173.000 zł kwoty zabezpieczenia na rachunkach bankowych spółki. Stwierdzić bowiem należy za Sądem kasacyjnym, który orzekał w przedmiocie zażalenia od ww. postanowienia z dnia 21 października 2013 r., że fakt zabezpieczenia rachunku bankowego (z uwagi na charakter prawny tego środka) nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, gdyż tego typu blokada do oznaczonej wysokości na rachunku nie oznacza niemożności korzystania z rachunku przez spółkę.

Konkludując, jak wyżej wskazano, aby można było zmienić rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, strona winna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia o odmowie jej przyznania uległa pogorszeniu. Spółka nie wykazała jednak na tyle istotnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o zmianie na gorsze jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie. Zatem, obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności) nie uzasadnia w żaden sposób zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy uwzględnieniu faktu, że spółka prowadzi szereg postępowań sądowych i znajduje się w upadłości układowej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu