Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 4104/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5d, art. 23 ust. 1 pkt 38
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Alina Rzepecka, Protokolant Aleksandra Kramek, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 1441/13 w sprawie ze skargi M. W. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2013 r. nr IBPBII/2/415-352/13/MW w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz M. W. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 1441/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi M.W. (dalej jako "Skarżący"), uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów (organ upoważniony - Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach) z dnia 28 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej podał, że jest osobą fizyczną, udziałowcem zagranicznej spółki z siedzibą w kraju członkowskim Unii Europejskiej, będącej odpowiednikiem polskiej spółki z o.o. (dalej jako "Spółka"). Udziały w Spółce Skarżący nabył w drodze wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci akcji spółki akcyjnej z siedzibą w Polsce (dalej jako "S.A."). Aport został przeprowadzony w formie wymiany udziałów.

S.A. powstała w drodze przekształcenia spółki jawnej z siedzibą w Polsce (dalej jako "sp. j."). Majątek sp. j. odpowiadał wartości jej kapitałów, powiększonej o wypracowany w trakcie roku obrotowego i zatrzymany w sp. j. zysk. Z uwagi na fakt, że na dzień przekształcenia majątek sp. j. miał wartość niższą niż określona w planie przekształcenia, wspólnicy sp. j. wnieśli dodatkowo dopłatę gotówkową na pokrycie akcji S.A.

Obecnie Skarżący planuje restrukturyzację struktury kapitałowej prowadzonej działalności. W związku z tym rozważa sprzedaż wszystkich lub części udziałów Spółki na rzecz podmiotów trzecich. Możliwe, że transakcja sprzedaży przyjmie również postać sprzedaży udziałów na rzecz Spółki w celu ich umorzenia. Restrukturyzacja może też przybrać postać procesu przeprowadzonego na podstawie prawa kraju siedziby Spółki, którego przebieg i skutki będą odpowiadały uregulowanej ustawą z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037, z późn. zm.) - powoływaną dalej jako "K.s.h.", instytucji przymusowego umorzenia wszystkich lub części posiadanych udziałów w sp. z o.o. Możliwe jest także, iż w ramach planowanej restrukturyzacji zostanie przeprowadzony proces na podstawie prawa kraju siedziby Spółki, którego przebieg i skutki będą odpowiadały uregulowanej w K.s.h. instytucji likwidacji sp. z o.o.

W związku z powyższym Skarżący zadał następujące pytanie, będące przedmiotem zaskarżonej interpretacji.

Czy w przypadku uzyskania przez Skarżącego przychodu z przymusowego umorzenia udziałów w Spółce, nabytych przez niego za aport w postaci akcji S.A. powstałej w drodze przekształcenia sp. j., koszt uzyskania przychodu należy ustalić zgodnie z art. 24 ust. 5d w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.f.", tj. w wartości równej sumie majątku przekształconej sp. j. oraz dokonanej przez jej wspólników dopłaty gotówkowej (która to wartość odpowiada wartości nominalnej akcji S.A. przekazanych następnie przez Skarżącego w ramach wymiany udziałów w zamian za otrzymane udziały w Spółce)?

Przedstawiając swoje stanowisko w sprawie Skarżący stwierdził, że w przypadku uzyskania przez niego przychodu z przymusowego umorzenia udziałów w Spółce, koszt uzyskania przychodu należy ustalić w sposób wskazany w pytaniu. Skarżący przytoczył treść art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. oraz podniósł, że ani wskazany w powołanym przepisie art. 22 ust. 1ł, ani art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f nie znajdą zastosowania w opisanym zdarzeniu przyszłym. Na tej podstawie Skarżący wywiódł, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.

Skarżący przyjął, że w przypadku nabycia akcji S.A. w drodze przekształcenia sp. j., wartość majątku sp. j. przekazanego na pokrycie tych akcji oraz wniesioną dopłatę gotówkową należy uznać za "wydatek" w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Wartość ta (równa wartości nominalnej akcji S.A.) będzie więc kosztem uzyskania przychodu z umorzenia udziałów w Spółce, nabytych w zamian za akcje S.A. w drodze wymiany udziałów. Zdaniem Skarżącego, przemawia za tym również brzmienie poprzedniej regulacji dotyczącej zasad opodatkowania przychodu/dochodu z tytułu umorzenia - obowiązującej do dnia 31 grudnia 2004 r. i zmienionej ustawą z dnia 18 listopada 2004 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 254, poz. 2533). Wówczas bowiem przepisy jednoznacznie odnosiły się do zasadności rozpoznania kosztu nabycia bez jednoznacznego wskazania - poza pewnymi wyjątkami - przepisu określającego sposób poniesienia takiego kosztu.

We wskazanej na wstępie interpretacji Minister Finansów stwierdził, że przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową nie jest traktowane jak likwidacja spółki osobowej i powstanie nowego podmiotu (spółki kapitałowej), a jedynie jako proces zmierzający do zmiany formy prawnej prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zaznaczył, że w przypadku przekształcenia, wspólnik spółki osobowej nie wnosi do spółki kapitałowej żadnego aportu - jest tym samym podmiotem, który zmienił jedynie formę prawną działalności, nie zaś dwoma odrębnymi podmiotami - likwidowaną spółką osobową oraz nowopowstałą spółką kapitałową. Dlatego też nie dochodzi do objęcia udziałów/akcji spółki kapitałowej w zamian za aport i nie powstaje przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.

Odnosząc się do stanowiska Skarżącego dotyczącego sposobu ustalenia kosztów uzyskania przychodu z tytułu przymusowego umorzenia udziałów zagranicznej spółki będącej odpowiednikiem polskiej sp. z o.o., Minister Finansów przywołał treść art. 199 K.s.h. normującego umorzenie udziałów w spółce. Podkreślił, że sposób obliczenia dochodu osoby fizycznej z tytułu umorzenia udziałów został uregulowany w art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f., po czym przytoczył treść powoływanych w tym przepisie - art. 22 ust. 1f oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Na tej podstawie Minister Finansów przyjął, że rację ma Skarżący twierdząc, iż w rozpatrywanym stanie faktycznym nie znajdzie zastosowania zarówno art. 22 ust. 1ł, jak i art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f., lecz art. 23 ust. 1 pkt 38 tej ustawy. Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie koszty należy rozpatrywać w odniesieniu do akcji S.A. powstałej w wyniku przekształcenia sp. j.

Minister Finansów podał, że skoro przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową nie wywołuje skutków podatkowych, ponieważ zmieniana jest jedynie forma prawna prowadzonej działalności, to w konsekwencji zachowując sukcesję należy uznać, że przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodu z tytułu przymusowego umorzenia udziałów w spółce kapitałowej otrzymanych w wyniku przekształcenia spółki osobowej należy wziąć pod uwagę "koszt historyczny", tzn. wartość wydatków poniesionych na wkład w spółce przekształcanej, czyli spółce osobowej. To jest, w ocenie Ministra Finansów, rzeczywiste i realne uszczuplenie jakie miało miejsce w przedstawionej sprawie. Przekształcenie nie miało bowiem nic wspólnego z wydatkami ani po stronie spółki osobowej, ani jej wspólników. Skoro zatem samo przekształcenie - co do zasady - nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu, to zdaniem Ministra Finansów, nie może skutkować określeniem kosztów podlegających odliczeniu. Na tym polega neutralność podatkowa przekształcenia. Dodał, że powoływanie się na okoliczność, iż przekształcenie jest kontynuacją działalności tego samego podmiotu oznacza innymi słowy, że posiadanie akcji w spółce przekształconej zastąpiło posiadanie wkładu w spółce osobowej - jest to nadal jednak to samo posiadanie. Aby więc ustalić faktycznie poniesione wydatki na nabycie (objęcie) akcji należy cofnąć się do momentu, w którym miało początek owe posiadanie, a więc do pokrywania wkładu w spółce osobowej.

Konkludując Minister Finansów stwierdził, że w przypadku uzyskania przychodu z tytułu przymusowego umorzenia udziałów Spółki, objętych w zamian za akcje S.A. powstałej w drodze przekształcenia sp. j., koszty uzyskania przychodu ustalić należy zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Kosztem tym nie będzie jednak wartość majątku przekształconej sp. j., lecz wydatki poniesione przez Skarżącego na wkład w sp. j. Minister Finansów zgodził się natomiast ze stanowiskiem, że do kosztów uzyskania przychodu można zaliczyć dopłatę wniesioną przy przekształceniu spółki jawnej w spółkę akcyjną.

W skardze złożonej na powyższą interpretację Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5d oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.

Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał na wstępie, że dla ustalenia kosztów uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów nabytych w drodze wymiany udziałów, o której mowa w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., będzie miał zastosowanie art. 24 ust. 5d tej ustawy. Podkreślił również, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest interpretacja art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. do którego to przepisu, w zakresie ustalenia kosztów uzyskania przychodu z umorzenia udziałów lub akcji, odsyła art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f.

Sąd przytoczył treść art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., po czym uznał, że zawarta w nim regulacja dokonuje przesunięcia w czasie - do chwili zbycia udziałów lub akcji w spółce kapitałowej (tu umorzenia) - zaliczenia kosztów poniesionych na ich nabycie. Zdaniem Sądu, dla potrzeb rozpoznawanej sprawy przepis ten oznacza, że wydatki poniesione na akcje w spółce akcyjnej stanowią koszty uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z przymusowego umorzenia udziałów w spółce zagranicznej - otrzymane w wyniku wymiany udziałów. Sąd podał przy tym, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "wydatki na objęcie lub nabycie papierów wartościowych". Nie wymienił także, chociażby przykładowo, wydatków, które mogą być zaliczone do tej kategorii kosztów. Wyjaśnił, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż przez wydatki na nabycie udziałów (akcji), innych papierów wartościowych, o jakich mowa w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., należy rozumieć dokonane przez podatnika wydatki bezpośrednio związane z nabyciem udziałów (akcji), innych papierów wartościowych.

Sąd doszedł do wniosku, że stanowisko prezentowane w zaskarżonej interpretacji, zgodnie z którym przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów z tytułu przymusowego umorzenia udziałów nabytych w drodze wymiany udziałów za akcje S.A. powstałej w drodze przekształcenia sp. j. należy wziąć pod uwagę koszt pierwotny tzw. "historyczny", czyli wartość wydatków poniesionych przez Skarżącego na wkłady w spółce przekształcanej, nie znajduje uzasadnienia w powołanych wyżej przepisach prawa. Dodał, że o ile zgodzić się trzeba, iż przekształcenie spółki jawnej w spółkę akcyjną nie wywołuje skutków podatkowych, to nie sposób zrozumieć, dlaczego według Ministra Finansów sukcesja ma tak daleko idące znaczenie, że jej konsekwencją ma być uznanie za koszt uzyskania przychodu wydatków poniesionych "historycznie" na wkłady wspólnika w nieistniejącej już spółce jawnej. Wobec powyższego Sąd przyjął, że nieprawidłowe jest ustalenie kosztów uzyskania przychodu w odniesieniu do tego momentu, kiedy Skarżący nabywał wkłady w sp. j. W szczególności nie da się tego wyinterpretować z literalnego brzmienia art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., w którym mowa jest o "wydatku na nabycie lub objęcia akcji".

W ocenie Sądu, w razie przeniesienia całego majątku spółki jawnej na majątek spółki akcyjnej, koszt uzyskania przychodu wyznacza kwota wartości bilansowej spółki jawnej z uwzględnieniem konkretnych proporcji wspólnika w udziałach w spółce jawnej i w spółce akcyjnej. Za majątek przekształcanej spółki jawnej wspólnik objął (nabył) bowiem akcje w spółce akcyjnej. Sąd zaznaczył, że stosownie do przepisów K.s.h normujących powstanie spółki akcyjnej, wartość nominalna objętych przez wspólnika akcji jest odzwierciedleniem wartości wniesionego wkładu. Sąd stanął zatem na stanowisku, że kosztem uzyskania przychodu w rozpoznawanej sprawie będzie wartość majątku sp. j. z dnia ustania jej bytu prawnego wraz z dopłatą gotówkową - odpowiadająca jednocześnie wartości nominalnej obejmowanych w zamian za ten majątek akcji w S.A.

W skardze kasacyjnej Minister Finansów, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5d w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, kosztem uzyskania przychodów w przypadku przymusowego umorzenia udziałów zagranicznej spółki kapitałowej, objętych w zamian za akcje polskiej spółki akcyjnej (wymiana udziałów) powstałej w drodze przekształcenia spółki jawnej, będzie wartość majątku przekształconej spółki jawnej z dnia ustania jej bytu prawnego wraz z dopłatą gotówkową - odpowiadająca jednocześnie wartości nominalnej obejmowanych w zamian za ten majątek akcji w spółce akcyjnej.

W ocenie Ministra Finansów, kosztem uzyskania przychodu z tytułu przymusowego umorzenia udziałów zagranicznej spółki kapitałowej, objętych w zamian za akcje polskiej spółki akcyjnej (wymiana udziałów) powstałej w drodze przekształcenia spółki jawnej będzie koszt pierwotny, tzw. "historyczny", czyli wartość wydatków, jakie faktycznie Skarżący poniósł na wkład w spółce przekształcanej, tj. w spółce jawnej oraz dopłata wniesiona przy przekształcaniu spółki jawnej w spółkę akcyjną.

Na tej podstawie Minister Finansów wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Finansów podniósł ponadto, że nie sposób zgodzić się z Sądem, że w zaskarżonej interpretacji nie przedstawił on żadnej argumentacji przemawiającej za zaprezentowanym przez niego stanowiskiem. Podkreślił, że przeprowadził logiczny wywód przywołując przepisy Ordynacji podatkowej, K.s.h. oraz u.p.d.o.f.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzanie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 P.p.s.a., co oznacza związanie granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tzn. na naruszeniu przepisów prawa materialnego - art. 24 ust. 5d w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię.

Tytułem przypomnienia należy wskazać, że Minister Finansów zaprezentował pogląd, że w przypadku uzyskania przez Skarżącego przychodu z tytułu przymusowego umorzenia udziałów w Spółce objętych w zamian za akcje S.A. (wymiana udziałów) powstałej w drodze przekształcenia sp. j. koszty uzyskania przychodu ustalić należy zgodnie z art. 24 ust. 5d w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Kosztem tym nie będzie jednak wartość majątku przekształconej sp. j., lecz wydatki poniesione przez Skarżącego na wkład w sp. j. Według Ministra Finansów, skoro przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową nie wywołuje skutków podatkowych, ponieważ zmienia się jedynie forma prawna prowadzonej działalności, to w konsekwencji zachowując sukcesję należy uznać, że przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów objętych w zamian za akcje S.A. otrzymane w wyniku przekształcenia spółki osobowej należy wziąć pod uwagę "koszt historyczny", tzn. wartość wydatków poniesionych na wkład w spółce przekształcanej czyli spółce osobowej.

Według Skarżącego natomiast, w przypadku uzyskania przez niego przychodu z tytułu umorzenia udziałów w Spółce nabytych w zamian za aport w postaci akcji S.A. (wymiana udziałów) powstałej w wyniku przekształcenia sp. j. - podstawą do ustalenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku umorzenia tych udziałów będzie wartość bilansowa majątku sp. j. wraz z dopłatą gotówkową - odpowiadająca nominalnej wartości akcji S.A. Minister Finansów zgodził się ze Skarżącym jedynie w części dotyczącej dopłaty. Stanowisko Skarżącego zostało zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji.

Z powyższego zatem wynika, że obie strony sporu - Minister Finansów i Skarżący - zgodnie twierdzą, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., niemniej jednak na gruncie tego przepisu prezentują zupełnie odmienne stanowisko.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowanego przez Ministra Finansów poglądu nie da się wywieść z treści powołanych przepisów. Bez wątpienia przekształcenie spółki jawnej w spółkę akcyjną nie wywołuje skutków podatkowych. Nie sposób jednak zrozumieć, jak zauważył to trafnie Sąd pierwszej instancji, dlaczego według Ministra Finansów sukcesja ma tak daleko idące znaczenie, że jej konsekwencją ma być uznanie za koszt uzyskania przychodu przy zbyciu akcji (udziałów) wydatków poniesionych na wkłady w spółce jawnej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla potrzeb ustalenia kosztów uzyskania przychodu przy umorzeniu udziałów nie ma znaczenia owa sukcesja, którą Minister Finansów wywiódł z przepisów K.s.h. i Ordynacji podatkowej. W tym miejscu zwrócić trzeba uwagę, że w przypadku przekształcenia jednej spółki w inną spółkę prawa handlowego o sukcesji można mówić tylko na gruncie przepisów prawa podatkowego (art. 93a § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej), natomiast w zakresie praw i obowiązków cywilnoprawnych obowiązuje zasada kontynuacji (dodać trzeba, że zasada ta ma warunkowy charakter, ponieważ obowiązuje tylko pod warunkiem uczestnictwa wspólników w przekształceniu). Zasada ta wynika z art. 553 § 1 K.s.h., który stanowi, że spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Zapis ten należy rozumieć w ten sposób, że spółka przekształcona nie wstępuje w prawa i obowiązki, ale jest cały czas podmiotem tych praw i obowiązków. W przypadku kontynuacji nie ma poprzednika

i następcy prawnego, ale istnieje ta sama spółka w zmienionej formie. Innym skutkiem zasady kontynuacji jest to, że wszelkie prawa i obowiązki wynikające z praw rzeczowych i obligacyjnych pozostają przy spółce przekształconej. Zmiana formy następuje z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru i z tym momentem spółka przekształcana przestaje istnieć (art. 552 K.s.h.). Wspólnicy spółki przekształcanej uczestniczący w przekształceniu stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej (art. 553 § 3 K.s.h.).

Odnosząc powyższe do tła niniejszej sprawy zauważyć należy, że w momencie umorzenia udziałów Spółki, sp. j. nie będzie istniała, tym samym wartość wydatków, jakie zostały poniesione na wkłady w sp. j. pozostaje bez znaczenia (tych wkładów już nie będzie). Istotna jest wartość majątku sp. j. na dzień jej przekształcenia w S.A.

Przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. normujący kwestie związane z zaliczeniem wydatków na nabycie udziałów stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodu wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych, albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e.

Z treści powołanego przepisu zatem wynika, w zakresie mającym znaczenie

w niniejszej sprawie, że wydatki poniesione na akcje w S.A. stanowią koszty uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z umorzenia udziałów

w Spółce otrzymanych w wyniku wymiany udziałów.

Jak słusznie zauważono w zaskarżonym wyroku, ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "wydatki na objęcie lub nabycie papierów wartościowych". Nie wymienił również, chociażby przykładowo, wydatków mogących być zaliczonymi do tej kategorii kosztów. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez wydatki na nabycie udziałów (akcji), innych papierów wartościowych, o jakich mowa w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., należy rozumieć dokonane przez podatnika wydatki bezpośrednio związane z nabyciem udziałów (akcji), innych papierów wartościowych, w szczególności zaś cenę nabycia, opłaty notarialne, prowizje biura maklerskiego, itp. (zob. wyroki NSA z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2259/14 i II FSK 2260/14).

Koniecznym jest również zwrócenie uwagi, że treść art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. czasowo wyłącza z kosztów uzyskania przychodów określone wydatki, przy czym uznaje je za koszty uzyskania przychodów w okresie późniejszym, tj. w dacie odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e.

Innymi słowy, w odniesieniu do tej sprawy, wydatki poniesione na akcje w S.A. będą stanowić koszty uzyskania przychodów przy ustalaniu dochodu z umorzenia udziałów w Spółce (otrzymanych w wyniku wymiany udziałów).

Wbrew temu co twierdzi Minister Finansów, ustawodawca nie łączy przedmiotowych wydatków z tzw. okresem historycznym, co oznaczałoby, że przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów należy wziąć pod uwagę wartość wydatków poniesionych przez Skarżącego na wkłady w spółce przekształcanej (sp. j.).

Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażane jest stanowisko, że art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. w odniesieniu do kosztów uzyskania przychodów, np. z odpłatnego zbycia akcji nie nakazuje odnieść ich do pierwotnie poniesionych wydatków (zob. obok powołanych powyżej, również wyroki NSA z dnia: 26 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 3224/13 oraz 11 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 3118/13).

W niniejszej sprawie, przy ocenie rozważanego problemu ma również istotne znaczenia okoliczność na którą zwrócił uwagę Skarżący w skardze. Mianowicie, odwołując się do treści art. 555 i art. 306 K.s.h., wskazał, że przekazanie majątku sp. j. na pokrycie akcji S.A. było dla niego, wbrew twierdzeniom Ministra Finansów, realnym uszczupleniem majątkowym. Jak bowiem podkreślał, majątek sp. j. tworzyła suma wkładu do tej spółki oraz zysków wypracowanych przez nią. Zyski te podlegały już opodatkowaniu na poziomie Skarżącego jako wspólnika sp. j. Niemożliwość zaliczenia wartości tego majątku do kosztów uzyskania przychodów powodowałaby zatem de facto konieczność "podwójnego" ponoszenia ciężaru podatkowego przez niego jako wspólnika sp. j. Raz bowiem zysk został opodatkowany na poziomie wspólników sp. j.; drugi raz zaś wspólnicy tej spółki ponieśliby zwiększony ciężar podatkowy poprzez niemożność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów realnie poniesionych wydatków - w postaci rozdysponowania majątku raz już opodatkowanego podatkiem dochodowym, którym mieli prawo dysponować bez żadnego dalszego opodatkowania.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny w ślad za argumentami przedstawionymi powyżej stwierdza, że jako nieprawidłowe należy uznać postulowane przez Ministra Finansów ustalenie kosztów uzyskania przychodu w odniesieniu do tego momentu, kiedy Skarżący nabywał wkłady w sp. j. Jak wykazano bowiem powyżej, poglądu tego w szczególności nie da się wyinterpretować z literalnego brzmienia art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., w którym mowa jest o "wydatku na nabycie lub objęcie akcji".

Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w razie przeniesienia całego majątku sp. j. na majątek S.A. koszt uzyskania przychodu wyznacza kwota wartości bilansowej sp. j., z uwzględnieniem konkretnych proporcji wspólnika w udziałach w sp. j. i w S.A. Za majątek przekształcanej sp. j. wspólnik objął (nabył) bowiem akcje w S.A. Innymi słowy, podzielić trzeba zapatrywanie Skarżącego, że kosztem uzyskania przychodu w badanej sprawie będzie wartość majątku sp. j. z dnia ustania jej bytu prawnego wraz z dopłatą gotówkową - odpowiadająca jednocześnie wartości nominalnej obejmowanych w zamian za ten majątek akcji w S.A.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznając podniesione zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne - na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 tej ustawy.