Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2898/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1; art. 29 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant ref. staż. Kamil Mazański, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] z siedzibą w [...] jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2017 r. nr [...], wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki nośnika reklamowego, w następującym stanie sprawy:

3 listopada 2017 r. przedstawiciel PINB [...] dokonał z urzędu czynności kontrolnych nośnika reklamowego znajdującego się na dachu budynku położonego przy [...] w [...], z czego został sporządzony protokół nr [...]. W ich trakcie ustalono, że przedmiotowe urządzenie reklamowe składa się ze stalowej konstrukcji przytwierdzonej do stropodachu ww. budynku, na której zainstalowana jest tablica ekspozycyjna o wymiarach ok. 4,00 x 12,00 m. Tablica ta jest podświetlana od dołu trzema lampami.

W dniu 2 stycznia 2017 r. do organu powiatowego wpłynęło pismo Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z 27 grudnia 2016 r. wraz z załącznikami, z których wynika, że [...] sierpnia 2005 r. [...] Sp. z o.o. dokonała zgłoszenia zamiaru ustawienia urządzenia reklamowego z tablicą o wymiarach 4,00 x 12,00 m na dachu budynku przy [...] w [...], w stosunku do którego Prezydent [...] decyzją z [...] września 2005 r. nr [...] wniósł sprzeciw. Dalej, przy piśmie z 1 lutego 2017 r. przekazano do organu powiatowego kopię umowy dzierżawy zawartej [...] maja 2005 r. pomiędzy Wspólnotą Mieszkaniową [...] w [...] i [...] Sp. z o.o. w [...] wraz z aneksem nr 1 z [...] października 2005 r. do tej umowy. Umowa ta dotyczy części połaci dachowej budynku przy [...] w [...] w celu zamontowania urządzenia reklamowego o powierzchni ekspozycyjnej jednego ekranu ok. 4 m x 12 m. Jak wskazano w ww. piśmie, umowa ta nadal obowiązuje.

W dniu 16 maja 2017 r. przedstawiciel PINB [...] dokonał ponownych oględzin przedmiotowego nośnika reklamowego, w których uczestniczył przedstawiciel [...] Sp. z o.o., który to nie okazał żadnych dokumentów związanych z inwestycją. W sporządzonym na tę okoliczność protokole nr [...] potwierdzono dotychczasowe ustalenia faktyczne.

Pismem z 23 maja 2017 r. organ powiatowy zawiadomił Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...] i [...] Sp. z o.o. o wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego ww. nośnika reklamowego.

Przy piśmie z 14 lipca 2017 r. Wydział Architektury i Budownictwa [...] przekazał do organu powiatowego załączniki do zgłoszenia z [...] sierpnia 2005 r. (w tym projekt budowlany).

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy, PINB [...] decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332; dalej: Prawo budowlane), nakazał [...] Sp. z o.o. w [...] rozbiórkę nośnika reklamowego w postaci podświetlanej trzema lampami na wysięgnikach tablicy reklamowej o wymiarach 4 m x 12 m, zamocowanej do konstrukcji stalowej, wybudowanej na dachu budynku mieszkalnego wielorodzinnego, usytuowanego na działce ew. nr [...] w obrębie [...], przy [...] w [...]. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że objęty postępowaniem nośnik reklamowy został wykonany w warunkach samowoli budowlanej, jako że wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, a z uwagi na jego niezgodność z obowiązującym na tym terenie planem miejscowym dla rejonu Parku [...], nie podlega legalizacji. Organ wskazał przy tym na § 5 ust. 2 pkt 7 lit. h tego planu – z [...] listopada 2010 r.

Od powyższej decyzji odwołała się Spółka [...], reprezentowana przez radcę prawnego M. Z..

Decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] [...] WINB po rozpatrzeniu wskazanego odwołania, utrzymał w mocy decyzję PINB [...] z [...] lipca 2017 r. nr [...].

W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji stwierdził, że organ powiatowy dokonał prawidłowej interpretacji przepisów ustawy Prawo budowlane, kwalifikując przedmiotowe urządzenie reklamowe do kategorii obiektów wymagających pozwolenia na budowę. Wskazał przy tym na zgłoszenie z [...] sierpnia 2005 r. dokonane przez skarżącą a dotyczące nośnika reklamowego o wymiarach 4 m x 12 m ustawionego na dachu budynku przy [...] w [...], dołączony do niego projekt techniczny, jak i na decyzję Prezydent [...] z [...] września 2005 r. wnoszącą sprzeciw do tego zgłoszenia, która to (zgodnie z uzyskaną informacją) jest ostateczna.

Dalej, organ ten zauważył, że w myśl przepisów ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania ww. zgłoszenia, zasadą było, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Wyjątki od tej zasady, wymienione w art. 29-31 ustawy Prawo budowlane, powinny być w związku z tym interpretowane ściśle. Jednym z tych wyjątków było wykonywanie robót budowlanych, polegających na instalowaniu i remoncie tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym (art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego), które wymagały jedynie zgłoszenia. Natomiast pozwolenia na budowę na zasadach ogólnych wymagała budowa wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, które w myśl art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane jest budowlą. Budowa tego rodzaju obiektu wymagała pozwolenia na budowę, bowiem nie korzystała ze zwolnienia wskazanego w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego.

Wskazał, że z dołączonego do zgłoszenia projektu budowlanego wynika, że urządzenie reklamowe miało się składać ze stalowej konstrukcji wsporczej, osadzonej na słupkach (filarach) stalowo-żelbetowych, opartych i kotwionych do wieńców stropowych ścian zewnętrznej i wewnętrznej IV piętra. Oparcie belek stalowych miało być zapewnione za pośrednictwem blach zakotwionych w stropie konstrukcji budynku w miejscu ścian konstrukcyjnych. A zatem nie ulega wątpliwości, że konstrukcja wsporcza została tak zaprojektowana, aby stanowić skuteczne oparcie dla czynników atmosferycznych i dopiero po jej wykonaniu mógł nastąpić montaż podświetlanej tablicy ekspozycyjnej o wymiarach 4,00 x 12,00 m. Zważywszy na wymiary i ciężar przedmiotowego urządzenia reklamowego oraz jego ustawienie w określonym miejscu (za pomocą urządzeń budowlanych typu dźwig) stanowi roboty budowlane (budowę) wymagające pozwolenia na budowę. W wyniku tych prac budowlanych powstał "od podstaw" w określonym miejscu obiekt budowlany trwale związany z dachem, który powinien spełniać wymagania zawarte w art. 5 ustawy Prawo budowlane, dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji oraz bezpieczeństwa użytkowania obiektu budowlanego. Z powyższych względów nie można zgodzić się z oceną, że organ powiatowy dokonał błędnej wykładni art. 3 pkt 3 i art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo budowlane. Przedmiotowy nośnik reklamowy, w skład którego wchodzi znacznych rozmiarów i znacznego ciężaru konstrukcja wsporcza, stanowiąca wraz z zainstalowaną do tej konstrukcji tablicą budowlaną techniczno-użytkową całość, nie może zostać zaliczony do kategorii urządzeń reklamowych, o jakich jest mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego.

Organ odniósł się nadto do informacji zawartej w ww. zgłoszeniu z 2005 r., wskazującej na to, że mający powstać nośnik reklamowy ma być urządzeniem tymczasowym. Biorąc pod uwagę art. 3 pkt 5 i art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego w brzmieniu wówczas obowiązującym, stwierdził, że budowa tymczasowych obiektów budowlanych bez czasowego ograniczenia ich funkcjonowania wymaga pozwolenia na budowę.

W tych okolicznościach uznał, że kwalifikacja przedmiotowego nośnika reklamowego usytuowanego na dachu budynku dokonana przez organ powiatowy jest trafna i prawidłowa.

Dodał, że wykonane roboty budowlane nie mogą być potraktowane jako instalacja, gdyż swym zakresem znacznie przekraczają pojęcie " instalacji", o jakim jest mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Podkreślił, że w celu wykonania instalacji, trzeba było najpierw wybudować konstrukcję wsporczą, stanowiącą oparcie dla omawianego urządzenia reklamowego. Oznacza to, że dopiero po wykonaniu konstrukcji wsporczej mógł nastąpić montaż tablicy reklamowej. Wielkość, masa urządzenia reklamowego, sposób jego posadowienia, który musi być odporny na czynniki zewnętrzne, a także konieczność uprzedniego zbudowania konstrukcji wsporczej wskazują, że realizacja przedmiotowego nośnika reklamowego znacznie wykracza poza pojęcie instalacji.

[...] WINB podzielił także ocenę PINB [...] wskazującą na brak możliwości przystąpienia do legalizacji przedmiotowego nośnika, z uwagi na niezgodność z obowiązującym planem miejscowym. Zauważył, za organem I instancji, że przepis § 5 ust. 2 pkt 7 lit. h miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Parku [...], zatwierdzonego uchwałą Rady [...] nr [...] z [...] listopada 2010 r. zakazuje umieszczania powyżej ścian budynków nośników reklamy systemowych tablicowych typu city light poster, format średni, format standard, format wielki; zgodnie zaś z § 2 ust. 1 ww. planu nośnik reklamowy formatu wielkiego to nośnik reklamy o powierzchni ekspozycyjnej od 18,00 do 48,00 m2. Nośnik reklamowy będący przedmiotem niniejszego postępowania posiada natomiast powierzchnię ekspozycyjną wynoszącą 48,00 m2. Wobec powyższego przedmiotowy nośnik reklamowy nie spełnia wymogów stawianych przez obowiązujące przepisy planistyczne. Organ dodał, że wskazana ocena planu, znajduje potwierdzenie w piśmie Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z [...] grudnia 2016 r., w którym zawarto zbieżny pogląd. W piśmie tym organ administracji architektoniczno-budowlanej wprost wskazał, że sporny nośnik reklamowy nie jest zgodny z przepisami planistycznymi.

[...] WINB zauważył przy tym, że w świetle przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane dopuszczalność legalizacji obiektów budowlanych zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej została przez ustawodawcę uzależniona od dwóch warunków: od zgodności konkretnej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz od nienaruszenia przepisów, w tym techniczno-budowlanych. W przypadku nie spełnienia którejkolwiek z tych przesłanek obowiązkiem organu administracyjnego orzekającego w sprawie jest wydanie nakazu rozbiórki. Jedynie w sytuacji łącznego spełnienia przesłanek z ust. 2 art. 48 ustawy Prawo budowlane możliwe jest wdrożenie procedury legalizacyjnej w stosunku do obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej. W omawianym przypadku jeden z ustawowych warunków nie jest spełniony, co zostało wykazane powyżej. Wobec tego orzeczony przez organ powiatowy nakaz rozbiórki należy uznać za prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze do Sądu na decyzję [...] WINB z [...] października 2017 r. nr [...], skarżąca – Spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także – zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

-art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej wykładni dowodu 1/ w postaci decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...].09.2005 r. o sprzeciwie do zgłoszonego zamiaru instalacji urządzenia reklamowego oraz dowodu w postaci pisma - zgłoszenia zamiaru dokonania ww. robót budowlanych z [...].08.2005 r. poprzez całkowite pominięcie faktu, że przedmiotowa decyzja o sprzeciwie została wydana po upływie ustawowego terminu 30 dni od dnia dokonania zgłoszenia ww. zamiaru wykonania robót budowlanych przez skarżącą, przez co była bezprzedmiotowa i nieskuteczna, a ponadto poprzez 2/ niedokonanie oceny i wykładni dowodu w postaci umowy dzierżawy powierzchni pod ten nośnik reklamowy z [...].05.2005 r. ze Wspólnotą Mieszkaniową [...], z której wynika, że prawo skarżącej do umieszczenia nośnika reklamowego w tej lokalizacji nie jest nieograniczone w czasie, a co za tym idzie, nośnik ten ma siłą rzeczy charakter tymczasowy, gdyż skarżąca będzie musiała go zdemontować w przypadku wypowiedzenia tej umowy przez Wspólnotę, a także przez 3/ wadliwą ocenę dowodu w postaci zgłoszenia robót budowlanych z [...].08.2017 r., a konkretnie wadliwą wykładnie użytego tam przez skarżącą pojęcia "urządzenia tymczasowego i rozbieralnego", które nie oznaczało w żadnym razie zgłoszenia obiektu tymczasowego na jedynie 120 dni w trybie art. 29 ust. 2 pkt 12 Prawa budowlanego, lecz wskazywało jedynie na cechy techniczne obiektu w rozumieniu art. 3 ust. 5 Prawa budowlanego, tj. na jego przenośność, rozbieralność i przeznaczenie do użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej;

-art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z [...].07.2017 r, w sytuacji, gdy należało tę decyzję uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w szczególności należało dokonać niezbędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego co do następujących okoliczności: czy nośnik reklamowy zainstalowany przez skarżącą jest zgodny z treścią dokonanego zgłoszenia, gdyż okoliczność ta jest rozstrzygająca, aby można było ustalić, czy w przedmiotowej sprawie doszło do samowoli budowlanej,

-art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że przedmiotowy nośnik reklamowy zainstalowany na dachu budynku przy [...] w [...] jest nośnikiem reklamowym wolnostojącym trwale związanym z gruntem w rozumieniu tego przepisu, dla którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, podczas gdy zgodnie z orzecznictwem (por. wyrok WSA w Kielcach z 06.05.2013 sygn. akt II SA/Ke 185/13, wyrok WSA w Poznaniu z 26.11.2010 sygn. akt II SA/Po 637/10), przez pojęcie "wolnostojący" rozumieć należy samodzielność i suwerenność konstrukcji obiektu, to jest jego fizyczne oddzielenie od innych obiektów budowlanych, co w przypadku przedmiotowego nośnika reklamowego nie ma miejsca, ponieważ jest on usytuowany na dachu budynku, a zatem jest nierozdzielnie związany z budynkiem, na którym jest zainstalowany, a ponadto nie jest związany bezpośrednio "z gruntem", o czym wyraźnie mówią przesłanki tego przepisu, bo stoi na dachu, a nie na ziemi (gruncie), a zatem zastosowanie tego przepisu wobec tego nośnika reklamowego było nieuzasadnione, stoi również w sprzeczności z dotychczasową jednolitą linią orzeczniczą [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, który uznaje jednolicie (także w decyzjach wydawanych w 2016 r. i obecnie) art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane za właściwą podstawę prawną instalowania tablic i urządzeń reklamowych na dachach budynków i nie wymaga dla takich tablic i urządzeń reklamowych uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, a zatem nośnik ten nie stanowi samowoli budowlanej;

-art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie i uznanie, że montaż tablicy reklamowej na dachu budynku nie mieści się w pojęciu regulowanego przez ten przepis "instalowania tablic i urządzeń reklamowych", które skutkuje zwolnieniem takich tablic i urządzeń od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i umożliwiającym ich instalację w oparciu o tzw. zgłoszenie robót budowlanych, jak to miało miejsce w przypadku przedmiotowej tablicy reklamowej na dachu budynku przy [...], mimo że pojęcie "instalowanie" jest przez ustawodawcę używane w Prawie budowlanym zawsze w sposób zakładający związek instalowanego elementu (urządzenia) z istniejącym już obiektem np. instalowanie krat na obiektach budowlanych, instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych (art. 29 ust. 2 pkt 14 i 15 Pr.bud.), przez co biorąc pod uwagę treść ustępu 1 i 2 art. 29 Pr.bud., a także przepis art. 30 ust. 1 pkt 3 Pr.bud., odnoszący się do "instalowania", zakres pojęcia "budowy" oraz "instalowania" jest różny, a w konsekwencji "instalowanie" należy sytuować w ramach robót budowlanych innych niż budowa, oznaczających przymocowanie (połączenie, przyłączenie) urządzenia instalowanego do innego obiektu w sposób pozwalający na jego odinstalowanie bez uszkodzenia bądź naruszenia struktury obiektu podstawowego oraz obiektu instalowanego, a przepisy te nie przewidują żadnych ograniczeń, co do wysokości i gabarytów instalowanych urządzeń;

-art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że nośnik reklamowy funkcjonujący w danej lokalizacji od 10 lat nie stanowi obiektu tymczasowego ze względu na długi okres czasu, podczas gdy zawarta w ww. przepisie definicja obiektu tymczasowego nie zawiera takiego ograniczenia czasowego;

-art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sprawie i nakazanie od razu rozbiórki całego nośnika reklamowego położonego na dachu budynku przy [...] jako zbudowanego bez pozwolenia na budowę i sprzecznego z aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla tego rejonu w sytuacji, gdy nośnik ten został wybudowany na podstawie ważnego zgłoszenia robót budowlanych i nie stwierdzono odstępstw od projektu technicznego objętego tym zgłoszeniem, a zatem nie doszło do samowoli budowlanej;

-§ 5 ust. 2 pkt 7 lit. f i h w związku z § 2 ust. 1 pkt 11 i pkt 23 uchwały Rady [...] nr [...] z [...].11.2010 r. - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla rejonu Parku [...] przez ich niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. ustalenie, że przepisy te ustanawiają ograniczenia wielkościowe dla nośników reklamowych lokowanych na dachach budynków skutkujące nakazem rozbiórki nośnika reklamowego o większej powierzchni, podczas gdy przepisy te nie statuują zakazu ani ograniczeń wielkościowych w zakresie wznoszenia nośników reklamowych na dachach budynków, za wyjątkiem drobnych obiektów handlu i usług, do których zgodnie z zawartą w ww. przepisach definicją legalną budynek przy [...] nie należy, bo jest to budynek wielorodzinny;

-art. 35 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 27 marca 2003 r. (Dz.U. z 2016 poz. 778 ze zm.) przez uznanie, że nośnik reklamowy na dachu budynku przy [...] w [...] podlega rozbiórce w całości ze względu na to, że jest niezgodny z § 5 ust. 2 pkt 7 lit. h uchwały Rady [...] nr [...] z [...].11.2010 r. - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla rejonu Parku [...] w sytuacji, gdy zgodnie z ww. przepisem uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nawet jeśli zmienia przeznaczenie danego terenu, to nie wpływa na legalność dotychczasowego sposobu jego zagospodarowania, chyba że w planie tym uchwalono inny tymczasowy sposób zagospodarowania terenu, zatem ten miejscowy plan działając jedynie ze skutkiem na przyszłość, a nie wobec istniejących już przed jego wejściem w życie legalnych tablic i urządzeń reklamowych nie eliminował legalności nośnika reklamowego wzniesionego zgodnie z treścią zgłoszenia robót budowlanych na dachu budynku przy [...] w [...] na długo przed uchwaleniem przedmiotowego planu miejscowego.

W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] WINB z [...] października 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu powiatowego z [...] lipca 2017 r. nakazującą rozbiórkę nośnika reklamowego składającego się z podświetlanej tablicy ekspozycyjnej o wymiarach 4 m x 12 m, przymocowanej do konstrukcji stalowej, zrealizowanego na dachu budynku przy [...] w [...]. Nakazując rozbiórkę tego nośnika po pierwsze uznano, że został on zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, po drugie przyjęto, że wobec zapisów obowiązującego na tym terenie planu miejscowego – brak jest możliwości wdrożenia procedury legalizacyjnej. Te zaś okoliczności uzasadniają zastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

Ocena ta, zdaniem Sądu, jest prawidłowa; oparta na wyczerpująco ustalonych okolicznościach faktycznych, a także na właściwych przepisach Prawa budowlanego, i właściwej ich interpretacji. Dlatego też Sąd nie podzielił żadnego z zarzutów podniesionego w skardze, zgadzając się z organami nadzoru budowlanego tak co do kwalifikacji objętego postępowaniem nośnika reklamowego, oceny znaczenia w tej sprawie zgłoszenia robót budowlanych dokonanego przez skarżącą w 2005 r., jak również – wykładni przepisów prawa miejscowego.

Rozwijając tę ocenę zauważyć w szczególności trzeba, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło nośnika reklamowego posadowionego na dachu budynku, na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy [...] w [...]. Bezspornym jest, że inwestorem i właścicielem tego nośnika jest skarżąca – Spółka [...] (v. m. in. pismo administratora budynku z 1 lutego 2017 r. i załączona do niego kopia umowy dzierżawy z [...] maja 2005 r. wraz z aneksem). W trakcie czynności kontrolnych dotyczących tego nośnika, pełnomocnik Spółki nie okazał żadnej dokumentacji dotyczącej tego nośnika, natomiast organ powiatowy ustalił, że skarżąca [...] sierpnia 2005 r. dokonała zgłoszenia zamiaru ustawienia urządzenia reklamowego o wymiarach 12 m x 4 m na dachu ww. budynku, w stosunku do którego Prezydent [...] decyzją z [...] września 2005 r. nr [...] wniósł sprzeciw. Decyzja ta jest ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym, a z jej treści wynika, że powodem wniesienia sprzeciwu było uznanie, że inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Na podstawie załączonego do wskazanego zgłoszenia projektu oraz ustaleń poczynionych w trakcie oględzin (v m. in. dokumentacja zdjęciowa), można stwierdzić, że objęty postępowaniem nośnik został wykonany w oparciu tenże projekt, załączony do zgłoszenia z 2005 r. Choć skarżąca w skardze formułując zarzuty podniosła, że nie poczyniono pełnych ustaleń w tym zakresie, to jednak Sąd tej oceny nie podziela i zauważa, że sama skarżąca w swojej argumentacji nie jest konsekwentna, bowiem wskazując na naruszenie w sprawie zapisów planu miejscowego czy art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego – stanowczo twierdzi, że nośnik wykonała na podstawie ww. zgłoszenia i zgodnie z tym zgłoszeniem. Zatem, zdaniem Sądu, objęty postępowaniem nośnik wykonano w oparciu o zgłoszenie z 2005 r., do którego następnie organ wniósł sprzeciw.

Rację mają więc organy nadzoru budowlanego wskazując, że wymienione zgłoszenie nie może świadczyć o legalności ww. inwestycji. Jak stanowił bowiem obowiązujący w dacie dokonania tego zgłoszenia art. 30 ust. 5 zd. 2 Prawa budowlanego, do wykonywania robót budowlanych można było przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Zatem, wniesienie sprzeciwu przez właściwy organ – uniemożliwiało przystąpienie do realizacji robót na podstawie dokonanego zgłoszenia, a naruszenie tego przepisu, (także i teraz) stanowi wyraz samowoli budowlanej. Dodać przy tym należy, wobec zarzutu skargi, że żadnego znaczenia prawnego w sprawie nie ma to, czy sprzeciw od zgłoszenia skarżącej organ wniósł z zachowaniem terminu 30 dni, czy z jego naruszeniem w sytuacji, gdy decyzja o sprzeciwie jest ostateczna – nie została w żadnym z trybów Kodeksu zakwestionowana; pozostaje więc w obrocie prawnym i wywołuje jako taka określone skutki prawne – w tym przypadku negatywne dla skarżącej, która to nie może w takich okolicznościach skutecznie powołać się na zgłoszenie z [...] sierpnia 2005 r. i wywodzić na jego podstawie o legalności inwestycji. Sąd dodaje przy tym, że to nie do skarżącej należy stwierdzenie, że sprzeciw wniesiono po terminie; dopiero rozstrzygnięcie organu wskazujące na to uchybienie i eliminujące z tego powodu wydany sprzeciw, uprawniałoby skarżącą do powoływania się na taką okoliczność. Tu taka sytuacja nie miała jednak miejsca.

Sąd zgadza się jednocześnie z organami nadzoru budowlanego co do kwalifikacji zrealizowanego nośnika reklamowego, i nie stwierdza, aby dokonując oceny w tym zakresie – błędnie zinterpretowano art. 3 pkt 3 czy art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego.

Zgodnie z tym ostatnim (w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji ww. nośnika), pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Z powyższego wynika, że ww. roboty -instalacja tablic i urządzeń reklamowych- nie zostały objęte obowiązkiem uzyskania ostatecznego pozwolenia na budowę, a jedynie obowiązkiem dokonania zgłoszenia. Odstępstwo to, od zasady wyrażonej w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, ma charakter wyjątku, a wobec tego nie może być też interpretowane rozszerzająco. Przy czym, co do zasady – wniesienie budowli, przez którą ustawa (uznawała i uznaje nadal) urządzenie reklamowe wolno stojące i trwale związane z gruntem (v. art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego), wymagało/wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Kryterium rozróżnienia pomiędzy budową budowli – tj. urządzenia reklamowego a instalowaniem tablicy lub urządzenia reklamowego stanowią cechy tego urządzenia i sposób jego posadowienia.

Jak zauważa się w orzecznictwie, w wyniku czynności instalowania ma powstać nowe urządzenie reklamowe; zakres jednak prac, jakie winny być wykonane przy realizacji tego urządzenia zawsze będzie wynikał z konkretnej ściśle zindywidualizowanej sytuacji, którą będzie z kolei kreowała wielkość tegoż urządzenia, jak i miejsce jego posadowienia. "Inne będą bowiem prace wykonywane przy realizacji urządzenia wolnostojącego o wadze kilku kilogramów, a inne o wadze kilku ton, inne przy urządzeniu o wysokości jednego metra, a inne przy urządzeniu o wysokości kilkunastu metrów. (...) Wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa są wyznacznikami tego, czy może to być obiekt wolnostojący trwale związany z gruntem, czy też wolnostojący nie trwale związany z gruntem, czy też instalowany na innym obiekcie budowlanym. Dokonując kwalifikacji prawnej, czy dane urządzenie reklamowe wymaga pozwolenia na budowę, czy jedynie zgłoszenia, powinno brać się pod uwagę również przepis art. 5 Prawa budowlanego, w świetle którego nie jest obojętna jego wielkość i cechy konstrukcyjne" (v. wyrok NSA z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1034/09). W konsekwencji (jak wskazał NSA w cyt. wyroku), "dla przyjęcia, czy dokonane zgłoszenie wyczerpuje dyspozycję art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b., istotne znaczenie ma zakres prac poprzedzających wykonanie robót budowlanych polegających na montażu urządzenia reklamowego poprzez ustalenie, czy planowane prace nie mieszczą się w zakresie robót budowlanych dla realizacji których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę (...)".

Podzielając w całości to stanowisko i przenosząc je grunt niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że przedmiotowa inwestycja nie polegała tylko na instalowaniu urządzenia; inwestycja ta obejmowała większy zakres prac, a to prowadziło do obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, bo ww. art. 29 ust. 2 pkt 6 nie znajdował w tym przypadku zastosowania. Wskazał na to organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie akcentując wymiar i ciężar urządzenia reklamowego, jego ustawienie w określonym miejscu za pomocą urządzeń budowlanych (typu dźwig), ale też wskazując na jego elementy – w tym stalową konstrukcję wsporczą, osadzoną na słupkach stalowo-żelbetowych, opartych i kotwionych do wieńców stropowych ścian zewnętrznej i wewnętrznej IV piętra, zwracając przy tym uwagę, że najpierw inwestycja wymagała mocowania konstrukcji, po czym dopiero mógł nastąpić montaż podświetlanej tablicy reklamowej o wymiarach 4 m x 12 m.

Z tych też powodów Sąd nie znajduje podstaw by zarzucić organom orzekającym w sprawie błędne uznanie, że dotyczy ona nośnika reklamowego wolno stojącego trwale związanego z gruntem/podłożem, wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę. Sąd stwierdza przy tym, że dla dokonania takiej oceny żadnego znaczenia prawnego w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma fakt, że wskazany nośnik, jako że może być łatwo zdemontowany i przeniesiony w inne miejsce, ma charakter tymczasowy – ze względów powyżej już przedstawionych. Nadto, prawidłowo także organ II instancji wskazał w tym kontekście, że w przypadku tymczasowych obiektów budowlanych, których okres użytkowania ma być dłuższy niż 120 dni (czy 180 dni w obecnym stanie prawnym), konieczne jest na ich realizację uzyskanie pozwolenia na budowę.

Sąd nie stwierdził tym samym, aby w sprawie doszło do wadliwego uruchomienia trybu uregulowanego w art. 48 Prawa budowlanego (skoro inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, a takiego nie uzyskano, co więcej – zrealizowano tę inwestycję, pomimo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia), a także – aby wadliwie na jego podstawie orzeczono nakaz rozbiórki.

Zważyć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W myśl ust. 2, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, w celu zalegalizowania inwestycji, stosując dalej art. 49 tej ustawy.

Rację ma więc organ odwoławczy podnosząc w niniejszej sprawie, że dopuszczalność legalizacji obiektów budowlanych wykonanych w warunkach samowoli budowlanej została uzależniona od spełnienia dwóch (określonych w cyt. ust. 2) warunków, w tym: stwierdzenia zgodności tej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a to w przypadku obowiązywania planu miejscowego oznacza brak sprzeczności z ustaleniami tego planu. Rację mają także organy orzekające w niniejszej sprawie wskazując, że ta przesłanka w tym przypadku nie jest spełniona, dlatego też nie było możliwe uruchomienie procedury legalizacyjnej i należało orzec na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

I tak, Sąd stwierdza, że budynek, na którym wykonano przedmiotowy nośnik reklamowy położony jest na terenie objętym ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Parku [...] (uchwała Nr [...] Rady [...] z [...] października 2010 r., Dz. Urz. Woj. [...]. z 2010 r., Nr [...], poz. [...] ze zm.). Plan ten, w rozdziale 2 "Ustalenia ogólne" w § 5 ust. 2 pkt 7 ustala zasady w zakresie rozmieszczenia nośników reklamowych. W ppkt h dotyczącym lokalizacji reklamy i informacji wizualnej poza obrysem ścian (nie dotyczy reklam remontowo-budowlanych), zakazuje umieszczania powyżej ścian budynków nośników reklamy systemowych tablicowych typu city light poster, format średni, format standard, format wielki, wskazując jednocześnie na maksymalną wysokość innych reklam dopuszczonych do umieszczania powyżej ścian. Biorąc pod uwagę pozostałe ustalenia planu dotyczące lokalizacji reklam (w tym powoływany przez skarżącą ppkt f), można stwierdzić, że uchwałodawca używa różnej terminologii, posługując się raz pojęciem poza obrysem ścian, innym razem: na dachu, czy powyżej ściany. Niezależnie od tego, Sąd stwierdza, że przytoczony powyżej zapis § 5 ust. 2 pkt 7 lit. g planu miejscowego nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a należy go odczytywać jako zakaz umieszczania określonego rodzaju reklam zarówno na dachu budynku, jak i na jego elewacji - w sposób wychodzący ponad dach. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zakaz ten dotyczy przedmiotowego w sprawie nośnika, posiadającego zgodnie z ustaleniami tego planu format wielki. W tych warunkach, legalizacja tego nośnika nie była możliwa, a organ I instancji miał obowiązek wydać decyzję na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

W kontekście zarzutu skargi, Sąd zauważa przy tym, że organy nadzoru budowlanego – dla ustalenia samowoli budowlanej prawidłowo wzięły pod uwagę stan prawny w jakim inwestycja ta była realizowana, natomiast przystępując do usunięcia tej samowoli – musiały kierować się obowiązującymi przepisami prawa, w tym prawa miejscowego. Stąd też uwzględnienie w tej sprawie planu miejscowego z 2010 r. było w pełni prawidłowe.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.