Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 161/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: aer. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M.C. kwotę 250 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 4 listopada 2009 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] Wojewoda w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 9a w zw. z art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] odmawiającej wyżej wymienionemu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej poprzednio część działek nr 7735/1 i 7736 - obecnie stanowiącej działkę nr 2704/77 o powierzchni 429 m2 (powstałą

w wyniku podziału działki nr 2704/28), położonej w K. przy ul. P. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, że decyzją Starosty z dnia [...] września 2004 r., nr [...] utrzymaną następnie w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] odmówiono M. C. zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Obydwa wskazane rozstrzygnięcia zostały uchylone, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 92/05 celem ustalenia dokładnej daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości oraz wyjaśnienia zwrotu jakiej części działki nr 2704/28 domaga się wnioskodawca, jak też w celu dołączenia do akt sprawy kompletnej decyzji Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] listopada 1977 r. wraz z załącznikami ustalającymi miejsce i warunki realizacji inwestycji.

Wydana w wyniku ponownie prowadzonego postępowania decyzja Starosty z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] powtórnie odmawiająca zwrotu przedmiotowej nieruchomości została uchylona przez Wojewodę decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...]. Skarga na tę ostatnią decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie dnia 13 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 505/07.

W toku postępowania ustalono, że wniosek M. C. z dnia 18 października 1985 r. do Prezydenta Miasta dotyczył odsprzedaży parceli leżącej w pasie działek nr 7735/1 i 7736 wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla mieszkaniowego. O zwrot nieruchomości położonych w K. przy ul. M. oznaczonej, jako działki nr 7735 i 7736 M. C. zwrócił się do Prezydenta Miasta w dniu 1 września 1993 r. Wniosek ten (poparty przez pozostałych spadkobierców poprzedniego właściciela nieruchomości – B. C.) został załatwiony decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...] o zwrocie nieruchomości oznaczonej, jako działka nr 7749/28

o powierzchni 0,1152 ha, położona w K. przy ul. M. W dniu 2 czerwca 1995 r. do Urzędu Rejonowego wpłynął następny wniosek M. C. dotyczący zwrotu innej części działek nr 7735/1 oraz 7736, nie objętych podjazdami do garaży. Decyzją z dnia [...] września 2004 r., nr [...] orzeczono o zwrocie działek nr 2704/23 o powierzchni 591 m2 oraz nr 2704/24

o powierzchni 71 m2 położonych w K. przy ul. P. Akt ten został utrzymany w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] , zaś skarga na nią została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 168/05.

Organ I instancji przyjął, że zakres roszczenia stanowiącego przedmiot obecnie prowadzonego postępowania został określony przez wnioskodawcę w załączniku graficznym dołączonym do wniosku z dnia 15 stycznia 1998 r. W postępowaniu ustalono, że działki nr 7735/1 i nr 7736 stanowiące własność B. C. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa decyzją Wiceprezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 1978 r., nr [...] celem przekazania Spółdzielni Mieszkaniowej w K. pod realizację spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego przy ul. M. II etap, zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] listopada 1997 r., nr [...] i z dnia [...] stycznia 1978 r., nr [...]. Decyzja wywłaszczeniowo-odszkodowawcza stała się ostateczna w dniu 4 września 1978 r.

Spadek po B. C. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K.

z dnia 29 kwietnia 1988 r., sygn. akt [...] nabyli M. C., L. C., J. C., S. M., R. C. i U. G.

W dniu 22 grudnia 1995 r. (akt notarialny Rep. [...] Nr [...]) spadkobiercy wyżej wymienionego zrzekli się na rzecz M. C. prawa żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Motywując rozstrzygnięcie Starosta wskazał na treść art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz podniósł, że nieruchomość wywłaszczona na podstawie wskazanej wyżej decyzji przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego w K. przy ul. M. (II etap). Inwestycja miała polegać na realizacji parkingu dwukondygnacyjnego z łącznikiem komunikacyjnym (drogą). Parking nie został wybudowany, zaś nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot przeznaczona została pod drogę dojazdową do garaży, plac manewrowy, zaś jej nieznaczna część pod garaże. Garaże wybudowano na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] października 1992 r., nr [...] udzielającej Spółdzielni pozwolenia na budowę 22 boksów garażowych zgodnie z przedłożonym aneksem planu realizacyjnego oraz na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 1997 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni pozwolenia na dobudowę 4 boksów garażowych. Przejęcie na majątek Spółdzielni wybudowanych garaży nastąpiło 31 maja 1994 r. oraz 29 października 1999 r. Jednocześnie realizowano uzbrojenie terenu - kanalizację deszczową, linie kablowe zasilania energetycznego, drogi dojazdowe.

W ocenie organu pierwszej instancji, charakter istniejącego na spornych działkach zagospodarowania terenu jest jakościowo jednorodny z charakterem zagospodarowania planowanego do realizacji; w obydwu przypadkach chodzi bowiem o infrastrukturę osiedlową. Tak garaż jak i parking to obiekty o tej samej funkcji w postaci zabezpieczenia potrzeb mieszkańców osiedla w zakresie komunikacji. W świetle powyższego uznać należy, że nieruchomość, której dotyczy sprawa nie stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Stwierdzenie to jednak traci znaczenie w sytuacji, gdy uwzględni się fakt, że garaże oraz drogi dojazdowe zostały wybudowane po upływie 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.

W chwili obecnej właścicielem przedmiotowej nieruchomości objętej KW Nr [...] jest Gmina [...]. Wyrokiem z dnia 23 lutego 1996 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. zobowiązał Gminę [...] do złożenia oświadczenia woli o oddaniu działki nr 7749/32 o powierzchni 68 945 m2 położonej w K. w wieczyste użytkowanie [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Orzeczenie to zostało jednakże uchylone przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 25 września 1998 r., sygn. akt [...]. W dniu 20 lutego 2003r. przed Sądem Rejonowym w K. Gmina [...] zawarła z [...] Spółdzielnią Mieszkaniową ugodę na mocy której oddała Spółdzielni w wieczyste użytkowanie działki o łącznej powierzchni 59042 m2, które wpisano do KW [...]. Działka nr 2704/28 pozostała w KW [...], w której

w 2004 r. wpisano ostrzeżenie o toczącym się z wniosku M. C. postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości m. in. części działki nr 2704/28.

W celu wydzielenia działek objętych roszczeniem o zwrot zlecono dokonanie podziału działki nr 2704/28. Projekt podziału został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2007 r., nr [...]. Z oświadczeń Spółdzielni oraz użytkowników garaży wynika, że były one budowane ze środków własnych tych ostatnich oraz, że posiadają oni spółdzielcze własnościowe prawo do tych garaży.

Starosta argumentując odmowę zwrotu żądanej nieruchomości wskazał na art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący o wygaśnięciu trwałego zarządu oraz prawa użytkowania z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna, zwracając uwagę, iż przepis ten dotyczy tylko prawa użytkowania. Oznacza to równocześnie, że inne ograniczone prawa rzeczowe nie wygasają. Zdaniem Starosty, nie może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi nieruchomość, która nie znajduje się w faktycznym władaniu Skarbu Państwa lub Gminy. Ponadto własnościowe prawo do garaży nie może istnieć na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej. Zwrot takiej nieruchomości uniemożliwiłby korzystanie z garaży.

Po rozpatrzeniu odwołania M. C. od wymienionej na wstępie decyzji Starosty o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr 2704/77, położonej w K. przy ul. P., Wojewoda uznał, że odpowiada ona prawu.

W motywach swojego stanowiska powtórzył w istocie argumentację, którą przedstawiono w uzasadnieniu decyzji podjętej w pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, iż Starosta nie ustosunkował się do złożonego przez składającego odwołanie na rozprawie w dniu 6 września 2004 r. wniosku organ podniósł, że jest on nieuzasadniony. Wniosek dotyczył pozostawienia dla użytkowników garaży niezbędnej szerokości placu manewrowego od zachodniego frontu bram garażowych wynoszącego 7 m. Tego rodzaju żądanie nie mogło zostać uwzględnione, bowiem roszczenie zwrotu obejmuje część działek oznaczonych poprzednio nr 7735/1 oraz 7736, które obecnie wchodzą w skład działki nr 2704/28, a więc cały plac manewrowy po zachodniej stronie garaży. Nadto w samym odwołaniu M. C. podkreślił, że zakres wniosku od początku postępowania jest jednakowy i dotyczy całości nieruchomości gruntowych oznaczonych w chwili wywłaszczenia numerami 7735/1 i 7736.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. C. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2008 r. Podniósł, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Zakładana droga-łącznik komunikacyjny, jak też miejsca parkingowe nie istnieją. Powstały natomiast garaże. Nie można tym samym twierdzić o nieznacznej modyfikacji zaplanowanej inwestycji, tylko o znacznym odstępstwie od celu, na który wywłaszczono nieruchomość gruntową nr 7735/1 i 7736. Zwrócił uwagę, iż w decyzji wywłaszczeniowej zaznaczono, że wywłaszczone nieruchomości są niezbędne dla Skarbu Państwa celem oddania ich w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej w K. Bezsporne tymczasem, w jego ocenie jest, że przed zabudowaniem w 1993 r. działek nr 7735/1 i 773 garażami, działki te nie zostały przekazane w takie użytkowanie, a stan ten trwa zresztą do dzisiejszego dnia. Nadto, [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa nie będąc użytkownikiem wieczystym terenu, nie była również jego dysponentem na cele budowlane, zatem każda budowla wzniesiona przez Spółdzielnię na tym terenie jest nielegalna i "nie może być powoływana jako dowód w postępowaniu". Skoro zatem nie istniały warunki prawne do prawidłowego, zgodnego z decyzją wywłaszczeniową oraz planem realizacyjnym zagospodarowania terenu (brak wpisów w księdze wieczystej o wieczystym użytkowaniu), nie można twierdzić o zgodności sposobu zagospodarowania z celem wywłaszczenia. Brak jest także podstaw do twierdzenia o spółdzielczym własnościowym prawie członków Spółdzielni do garaży, skoro Spółdzielnia nie dysponuje gruntem na cele budowlane

w miejscu, gdzie powstały garaże.

Skarżący podkreślił, że garaże wzniesiono w 1993 r. a zatem po 15 latach od chwili, w której decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna. Zarzucił niewypełnienie obowiązku wynikającego z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczącego zawiadomienia byłego właściciela o zmianie sposobu wykorzystania wywłaszczonego terenu oraz możliwości żądania jego zwrotu. Zwrócił uwagę, iż dniem złożenia pierwszego wniosku o zwrot jest 18 października 1985 r. Zakres wniosku od początku postępowania jest jednakowy i dotyczy całości nieruchomości gruntowych oznaczonych w chwili wywłaszczenia numerami 7735/1 i 7736. Dokonywane podziały tych działek zmusiły go do ponawiania i dookreślania wniosku, te zaś pisma precyzujące były błędnie traktowane przez organy jako nowe wnioski. Składający skargę nie zgodził się też

z argumentacją organów odwołującą się do art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nieruchomość oznaczona nr 2704/77 jest bowiem własnością Gminy [...] i nie została przekazana w użytkowanie wieczyste ani też jakikolwiek zarząd [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, o czym świadczą zapisy w KW nr [...]. Wybudowanie garaży przez Spółdzielnię było niezgodne z prawem, gdyż nie posiadała ona i nie posiada nadal prawa do wykorzystania przedmiotowego terenu na cele budowlane. Z tego też powodu pozwolenie na budowę garaży jest obarczone poważną wadą skutkującą jego nieważnością. Zdaniem składającego skargę, nie powstało ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości gruntowej, bowiem proces budowy znajdujących się na niej garaży jest od początku obarczony poważnymi wadami. Do powstania takiego prawa niezbędna jest umowa między uprawnionym, a właścicielem, a w konsekwencji odpowiedni zapis w księdze wieczystej. Zarówno umowy, jak też stosownego wpisu brak. Skarżący podniósł także, iż art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do każdej formy użytkowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt (decyzja, postanowienie) wydany został z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, sąd, w zależności od stopnia tego naruszenia, eliminuje taki akt z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) lub stwierdzenie jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przeciwnym wypadku skarga podlega oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.). Nadto wskazać należy na art. 134 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że ocenia sprawę w jej całokształcie.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w takim właśnie zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawo narusza.

M. C. domagał się zwrotu wywłaszczonej jego poprzednikowi prawnemu części działki nr 7749/40 położonej w K.

Sprawa zwrotu tejże nieruchomości była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 92/05 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...]

i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] września 2004 r., nr [...], którymi odmówiono M. C. zwrotu opisanej nieruchomości. W uzasadnieniu swojego wyroku Sąd nakazał organom ustalenie dokładnej daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, wyjaśnienia zwrotu jakiej części działki nr 2704/28 domaga się wnioskodawca, jak też dołączenie do akt sprawy kompletnej decyzji Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] listopada 1977 r. wraz z załącznikami ustalającymi miejsce i warunki realizacji inwestycji.

Prowadząc na nowo postępowanie administracyjne organy ustaliły, że M. C. wnioskiem z dnia 15 stycznia 1998 r. domagał się zwrotu wywłaszczonej jego poprzednikowi prawnemu części działki nr 7749/40 położonej w K. na załączonym do wniosku planie oznaczonej kolorem pomarańczowym, stanowiącej następnie część działki nr 2704/28, którą dla potrzeb niniejszego postępowania w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].09.2007 r. o podziale działki nr 2704/28 (k-19 t. II akt administracyjnych) oznaczono nr 2704/77.

Zasługuje na aprobatę ustalenie organów, że wniosek M. C. pochodzi

z dnia 15.01.1998 r. Powoływany przez niego wniosek z 18.10.1985 r. kierowany do Prezydenta Miasta dotyczył odsprzedaży nieruchomości leżących w pasie działek nr 7735/1/i 7736, a nie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Kolejne złożone przez niego wnioski

o zwrot nieruchomości były rozpoznawane przez organy i wydawano decyzje o zwrocie części działek 7735/1 i 7736, jednak jednoznaczne wskazanie, iż skarżący domaga się zwrotu działki oznaczonej obecnie nr 2704/77 nastąpiło dopiero wnioskiem z dnia 15.01.1998 r. W tym zakresie wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 92/05 zostały zrealizowane. Do akt sprawy dołączono decyzję Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] listopada 1977 r. wraz z załącznikami ustalającymi miejsce i warunki realizacji inwestycji.

Organ II instancji po obszernym przywołaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treści uzasadnienia organu I instancji uznał, że odwołanie M. C. nie może zostać uwzględnione z uwagi na treść art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Przepis ten wskazuje, że w przypadku nieruchomości oddanej w trwały zarząd lub obciążonej wieczystym użytkowaniem prawa te na tej nieruchomości wygasają z dniem, z którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Skoro na objętej postępowaniem działce wybudowano garaże, będące przedmiotem spółdzielczego własnościowego prawa do garażu, a spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym to skoro nie wymieniono go w art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wygasa ono. Ponieważ spółdzielcze prawo własnościowe do garaży nie może istnieć na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej nieruchomość nie może zostać zwrócona.

Co do zarzutu nieustosunkowania się do możliwości zwrotu przez organ takiej części działki nr 2704/77, która nie jest niezbędna do obsługi komunikacyjnej garaży organ uznał, że skoro M. C., jako przedmiot swojego wniosku wskazuje całą działkę 2704/77 to nie może zwrócić mu jej części.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że przesłanki stanowiące podstawę do wydania decyzji o ewentualnym zwrocie nieruchomości określa przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowi on, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu określa przepis art. 137 u.g.n. Przewiduje on zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli :

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Badając przesłanki zbędności nieruchomości organ I instancji stwierdził - nie precyzując dat - iż prace związane z realizacją celu wywłaszczenia zostały rozpoczęte przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna i były one realizowane sukcesywnie. Organ II instancji pomijając te kwestie skupił się jedynie na niemożności zwrotu działki z uwagi na brzmienie przepisu art. 138 ust. 1 u.g.n. Taka postawa organów powoduje, że kontrolowana decyzja w zakresie przesłanki zbędności dla celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu wymyka się spod kontroli Sądu.

Odnosząc się natomiast do stanowiącego podstawę odmowy uwzględnienia wniosku M. C. przepisu art. 138 ust. 1 u.g.n. zgodzić należy się z organami, że przepis ten nie przewiduje jaki skutek wywoła ewentualne orzeczenie o zwrocie nieruchomości na której znajdują się obiekty, w którym lokale objęte są ograniczonym prawem rzeczowym, jakim jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Przyczyna takiego stanu rzeczy jest prosta. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu może zostać ustanowione na gruncie stanowiącym własność spółdzielni ewentualnie pozostającym w jej użytkowaniu wieczystym. W takiej sytuacji możliwość uwzględnienia roszczenia o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. wyklucza przepis art. 229 tej ustawy ewentualnie fakt, że objęta żądaniem nieruchomość nie jest własnością Skarbu Państwa lub gminy ale na nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy ustanowiono wieczyste użytkowanie. W kontrolowanej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca. Poza sporem pozostaje, że na działce nr 2704/48, a więc także na powstałej z niej działce nr 2704/77 nie ustanowiono na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej użytkowania wieczystego, ani działka ta nie stanowi jej własności. Działka ta stanowi własność Gminy [...]. W takiej sytuacji rodzi się wątpliwość, co do ewentualnej ważności ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. W tej materii organy nie poczyniły żadnych ustaleń, jak też nie pouczyły strony o możliwości zwrócenia się do sądu powszechnego ze stosownym powództwem.

Sąd nie aprobuje również stanowiska prezentowanego przez organy, że fakt żądania przez skarżącego zwrotu całości działki nr 2704/77 wyklucza możliwość uwzględnienia jego wniosku w części. W przypadku przyjęcia nawet, że z uwagi na brzmienie art. 138 ust. 1 u.g.n. wykluczona jest możliwość uwzględnienia w całości wniosku obowiązkiem organów było dokonanie oceny wskazywanej przez M. C. możliwości zwrócenia mu tej części działki, która nie jest konieczna do obsługi tych garaży. Możliwość taką przewiduje przecież przepis art. 137 u.g.n.

Podkreślić trzeba, że garaże w nieznacznej części znajdują się na działce 2704/77, a działka ta w znacznej części służy do obsługi tych garaży. Jednak Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko organów, że wykonana na spornej działce droga dojazdowa do garaży i plac manewrowy i w nieznacznej części garaże są jakościowo jednorodne z charakterem zagospodarowania planowanego do realizacji w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 1978 r. (parking dwukondygnacyjny z łącznikiem komunikacyjnym). Stanowią one bowiem infrastrukturę osiedla mieszkaniowego.

Ponownie rozpatrując sprawę obowiązkiem organów będzie w pierwszej kolejności uzupełnienie materiału dowodowego sprawy poprzez zażądanie od Spółdzielni dokumentów potwierdzających fakt ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do garaży wybudowanych od strony działki 2704/77. Następnie stwierdzić należy, czy ustanowienie tego prawa jest skutecznie prawnie. W tym zakresie organ może pouczyć skarżącego o możliwości kwestionowania skuteczności ustanowienia tego prawa w drodze stosownego postępowania przed sądem powszechnym. Stosownie do poczynionych ustaleń na wypadek ustalenia, że ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu jest skutecznie prawnie organ przyjmie, że podlega ono ochronie tak jak prawo własności

i rozważy możliwość uwzględnienia wniosku w części dotyczącej działki zbędnej do obsługi garaży. Na wypadek ustalenia, że ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nie jest skutecznie prawnie organ rozważy możliwość uwzględnienia wniosku

w całości. Oczywistym jest, że po dokonaniu ustaleń w kwestii spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu kryterium oceny możliwości zwrotu nieruchomości będą przesłanki określone w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., przy czym organy muszą w sposób precyzyjny określić, kiedy rozpoczęto na przedmiotowej działce realizację celu wywłaszczenia i kiedy cel ten został zrealizowany.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.