Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1194/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 12 lit. a, art. 18, art. 33 par. 1 pkt 1 i 6, art. 54, art. 76 par. 1, art. 76a
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6, art. 15
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

﻿Sygn. akt III SA/Wa 1194/16 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Nowecki sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżąca, Spółka pod firmą K. SA z siedzibą w K. pismem z 20 stycznia 2015 roku wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności - Wójta Gminy M., dokonane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego (NUS) w 16 zawiadomieniem z 31 grudnia 2014 roku i wniosła o uchylenie przedmiotowego zajęcia. .

Skarżąca wyjaśniła w uzasadnieniu swojego pisma, że egzekucją objęte zostały jej zaległości z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2009 rok. Wskazała, że ślad za przesłanymi tytułami wykonawczymi wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego pismo z 19 grudnia 2014 roku, w którym poinformował, że na koncie Wierzyciela to jest Gminy M. znajdują się środki pieniężne Skarżącej wyegzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących podatku od nieruchomości za rok 2008. Wierzyciel wyjaśnił również, że środki te powinny zostać zwrócone dłużnikowi, czyli Skarżącej. W konsekwencji możliwe było w ocenie Wierzyciela zajęcie u zobowiązanego dłużnika w tej wierzytelności.

Skarżąca wskazała że powyższe pismo Wójta do NUS nie pozostawia wątpliwości, że Skarżąca posiada nadpłatę w podatku od nieruchomości należnym Gminie M. za 2008 rok. Nadpłata ta powinna zostać rozdysponowane przez organ podatkowy stosownie do treści art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazany przepis nie pozostawia wątpliwości, co do działań, jakie ex lege powinien podjąć organ podatkowy w przypadku stwierdzenia istnienia przysługującej podatnikowi nadpłatę. Jednocześnie, wśród przyznanych organowi instrumentów nie zostały wskazane możliwe skierowanie egzekucji nadpłaty w celu zaspokojenia innych zobowiązań podatkowych przysługujących temu samemu organowi podatkowemu od tego samego podatnika. Organ podatkowy wyposażony został jedynie w prawo zaliczenia przysługującej podatnikowi nadpłaty na poczet ciążących na nim zaległych i bieżących zobowiązań podatkowych. Realizacja tego prawa następuje w drodze rozstrzygnięcia administracyjnego, nie zaś w wyniku skierowanych do nadpłaty czynności egzekucyjnych. Wskazuje na to wprost art. 76a § 1 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej, przewidujący, że w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Niewątpliwie też przyznanie organowi podatkowemu wskazanych instrumentów prawnych wyklucza możliwość podejmowania działań egzekucyjnych. Skoro organ został wyposażony w możliwość zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych i bieżących zobowiązań podatkowych w trybie poza egzekucyjnym, to nie jest możliwe prowadzenie egzekucji administracyjnej, która zmierzałaby do zaspokojenie zaległości podatkowych podatnika przez zajęcie przysługującej mu nadpłaty, jeżeli zarówno zaległość jak i nadpłata pozostaje we właściwości tego samego organu podatkowego.

Postanowieniem z [...] lutego 2015 roku Dyrektor Izby Skarbowej w K. (DIS) oddalił skargę wniesioną przez Skarżącą.

W uzasadnieniu wyjaśnił w, że skarga składana w trybie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej. Organ nadzoru dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organy egzekucyjne w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W związku z powyższym, w ocenie DIS argumenty podniesione przez Skarżącą w skardze z 20 stycznia 2015 roku nie mogą być ocenione w niniejszym postępowaniu. Organ wyjaśnił, że sporne zajęcia wierzytelności dokonane zostało na podstawie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie w ocenie DIS nie wystąpiły uchybienia formalne w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego inną wierzytelność pieniężną odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 roku w sprawie wzoru dokumentów stosowanych do egzekucji należności pieniężnych (Dy. U. z 2014 r., poz. 655). Zajęcie zostało podpisane przez uprawnionego do takich działań pracownika egzekucji innego i doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności, jaki zobowiązanemu. Wobec powyższego organ nadzoru, analizując czynności organu egzekucyjnego podejmowane przy dokonaniu zajęcia wierzytelności na podstawie powyższego zawiadomienia, nie stwierdził uchybień formalnoprawnych.

Odnosząc się do treści skargi z 20 stycznia 2015 roku organ nadzoru zauważył, że podniesione w niej argumenty zostały już oceniane przez wierzyciela, który postanowieniem z [...] stycznia 2015 roku oddalił zarzuty wniesione przez skarżącą.

Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem Skarżąca wniosła zażalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w skardze. Podkreśliła, że z treści przywołanego przez nią pisma Wójta do NUS bezsprzecznie wynika, że zarówno wierzyciel jak też organ egzekucyjny mieli świadomość tego, że z jednej strony ciążyły na niej zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości należnym za 2009 rok, z drugiej zaś przysługiwała jej nadpłata w podatku od nieruchomości należnym za 2008 rok.

Skarżąca podkreśliła po raz kolejny, że równoczesne istnienie zaległości nadpłaty nie uprawnia organu do żądania zajęcia tej ostatniej tryb egzekucji administracyjnej, lecz ex lege, zaliczenie na poczet zaległych zobowiązań podatkowych.

Postanowieniem z [...] stycznia 2016 roku Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wskazał, że analiza akt sprawy wskazuje, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w artykule 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji, a dotyczące stosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności, zostały przez organ egzekucyjny spełnione.

Odnosząc się do pozostałych argumentów podniesionych przez Skarżącą organ wyjaśnił, że nie miały one wpływu do oceny prawidłowości zaskarżonej czynności, bowiem kwestie, do których się odnoszą nie podlegają badaniu w trybie określonym w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji.

Minister wskazał, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną nie jest możliwe skuteczne podnoszenie zagadnień, które stanowią podstawy do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego zatem okoliczności, które Skarżąca powołała w treści skargi na czynność egzekucyjną, nie mogą stanowić przedmiot rozpoznania w tym trybie. Minister podzielił stanowisko organu nadzoru, że skarga z 20 stycznia 2015 roku w części dotyczącej kwestii związanych z powstaniem egzekwowanego obowiązku i zasadnością wystawienia tytułu wykonawczego oraz prowadzenie egzekucji, nie podlega ocenie ani organu egzekucyjnego, ani organ nadzoru. Minister zauważył, że kluczowa dla Skarżącej kwestia dotycząca istnienia obowiązku podlegającego egzekucji oraz prawidłowości działań wierzyciela były przedmiotem stosownego postępowania w przewidzianym do tego trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji, na podstawie którego Skarżąca wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę, zarzucając w niej organowi naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 76 § 1 i art. 76a Ordynacji podatkowej oraz przepisów postępowania to jest art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji w związku z art. 6 i art. 15 k.p.a. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała że w niniejszej sprawie zarzut podniesiony przez nią w skardze na czynność egzekucyjną, a następnie w zażalenie na postanowienie w przedmiocie oddalenia, nie dotyczył bezpośrednio kwestii nieistnienia egzekwowanego obowiązku, ale niedopuszczalności dokonania czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności zobowiązanego o zwrot nadpłaty wobec niej dłużnika będącego zarazem wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w. Zarzut ten nie odnosi się, więc do treści tytułu wykonawczego, jak np. zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, ale wyłącznie do dokonania określonej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu konkretnej wierzytelności zobowiązanego. Innymi słowy zarówno w skardze, jaki w zażaleniu Skarżąca nie podnosi kwestii wadliwości samego tytułu wykonawczego, ale wyłącznie wadliwość czynności egzekucyjnej dokonanej na podstawie tego tytułu wykonawczego - nieprawidłowości, którą Skarżąca zwalcza niniejszym postępowaniu i która miała miejsce już po wystawieniu tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – powoływana dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Treść powyższego przepisu upoważniała zatem sąd do rozpoznania niniejszej sprawy w postępowaniu uproszczonym.

Skarga jest niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Na wstępie podkreślić należy, że niniejsza sprawa zainicjowana została przez Skarżącą skargą na czynność egzekucyjną organu polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2008 r.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie ustawa zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku od nieruchomości - art. 89 ustawy egzekucyjnej) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w tym przypadku - egzekucji z rachunku wierzytelności - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 ustawy egzekucyjnej). Skarga, o której mowa w art. 54 ustawy egzekucyjnej służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym.

W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.

Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie egzekucyjnej mających prowadzić – w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 ustawy egzekucyjnej skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego.

W skardze na czynności egzekucyjne Skarżąca kwestionuje zasadność zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku od nieruchomości. Argumentacja podnoszona przez Skarżącą w toku postępowania wskazuje, że w jej ocenie z uwagi na fakt, że zajęta wierzytelność dotyczyła podatku od nieruchomości za 2008 r., zaś egzekwowana należność obejmowała podatek od nieruchomości za 2009 r. organ podatkowy winien wydać stosowne postanowienie o zaliczeniu nadpłaty na poczet obecnych zaległości, co eliminowałoby konieczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie sądu podzielić należy stanowisko wyrażone przez organy obu instancji w niniejszej sprawie, zgodnie z którym okoliczności wskazywane przez Skarżącą nie mogą być rozpoznawane w ramach postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną. W ocenie sądu stanowisko Skarżącej zmierza do wykazania, że egzekwowana należność nie istnieje, co odpowiada treści art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, ewentualnie do wykazania, że zastosowany środek egzekucyjny w okolicznościach tej konkretnej sprawy jest niedopuszczalny (art. 33 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej). Oznacza to, że argumenty Skarżącej winny być przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu, niż w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną.

Skarżąca podnosiła w skardze, że wierzyciel nie wydał stosownego postanowienia o zaliczeniu nadpłaty. Sąd wyjaśnia, że kwestia nie mogła mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy wywołanej wniesieniem skargi na czynność egzekucyjną. Problematyka związana z ewentualną bezczynnością organów podatkowych czy też zaniechaniem wykonania przez nich ich obowiązków nie może być podstawą do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie skargi na czynność egzekucyjną nie naruszyły również art. 76 § 1 i art. 76a Ordynacji podatkowej. Przepisy te mogły być zastosowane a co za tym idzie naruszone jedynie przez organ podatkowy. Ani organ egzekucyjny ani organ nadzoru nie mają możliwości zastosowania tychże przepisów i wydania odpowiedniego postanowienia o zaliczeniu nadpłaty. Organy te nie zostały również wyposażone w kompetencje pozwalające im na ocenę w ramach postępowania wywołanego skargą na czynność egzekucyjną czy wierzyciel postąpił prawidłowo nie wydając postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej.

Mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi dotyczące charakteru skargi z art. 54 ustawy egzekucyjnej, stwierdzić należy, że Skarżąca nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi uczyniła w większości zarzuty, o których mowa w art. 33 tej ustawy. Ustawa przewiduje bowiem inne środki prawne, w ramach których tego rodzaju zarzuty mogą być rozpatrzone, a w związku z tym rozpatrzenie ich na podstawie art. 54 § 1 ustawy oznaczałoby wadliwość takiego rozstrzygnięcia.

Prawidłowo zatem postąpił Minister nie uwzględniając w ramach niniejszego postępowania zarzutów stanowiących przesłanki uruchomienia innych środków ochrony prawnej zobowiązanej, ograniczając się jedynie do zbadania prawidłowości czynności polegającej na zajęciu wierzytelności.

W ocenie Sądu, słuszne jest również stanowisko organów nadzoru, że czynności egzekucyjne związane z zajęciem wierzytelności Skarżącej dokonane zostały zgodnie z prawem.

Reasumując, stwierdzić należy, iż w świetle powyższego słusznie organy rozpoznające niniejszą sprawę uznały, iż czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, to jest art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 6 i art. 15 k.p.a. sąd uznaje za niezasadne. Skarga Skarżącej rozpoznana została w ramach postępowania dwuinstancyjnego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 i 120 p.p.s.a. skargę oddalił