Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 693/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 134 par. 2, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a), art. 153, art. 158, art. 170, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Dnia 22 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant asystent sędziego Daria Przybylska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej K. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ak.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 693/19

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 25 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 9 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2134) – zwanej dalej: "p.p.w.d." – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...], [...], orzekającej o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze na dziecko K.P. w wysokości 500 zł m-cznie za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. oraz orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko K.P. za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 3559,50 zł wraz z odsetkami za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania zaskarżonej decyzji w kwocie - 446,67 zł, co łącznie stanowi kwotę 4006,17 zł.

Kolegium w pierwszej kolejności przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że 1 czerwca 2016 r. wpłynął do organu l instancji wniosek K.P. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: K.P. i L.P.

Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...]sierpnia 2016 r., znak: [...], ustalono K.P. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko L.P. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz świadczenia wychowawczego na dziecko K.P. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. uznając, że spełnione zostały kryteria określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W dniu 21 września 2017 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęło zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach z dnia 20 września 2017 r., z treści którego wynika, iż wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie w firmie A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. od 12 grudnia 2016 r. oraz za miesiąc styczeń 2017 r. osiągnęła wynagrodzenie netto w wysokości 2.588,85 zł. Powyższa okoliczność stanowiła podstawę do ponownego przeliczenia dochodu rodziny K.P.

Po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny K.P. decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...] grudnia 2017 r., znak: [...], orzeczono o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko K.P. za okres od 1 lutego 2017 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 4000,00 zł wraz z odsetkami ustawowi za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania ww. decyzji w kwocie 151,03 zł.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] lutego 2018 r., znak: [...].

Na mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] grudnia 2017 r., znak: [...], w miesiącu maju 2018 r. z bieżącej wypłaty świadczeń dokonano potrącenia kwoty 1000,00 zł (kwota główna 940,50 zł i odsetki 59,50 zł).

Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję z [...] lutego 2018 r., nr [...], który wyrokiem z 17 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 543/18, uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] grudnia 2017 r., znak: [...].

Realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, pismem z 25 stycznia 2019 r. organ l instancji wezwał K.P. do dostarczenia zaświadczenia z firmy A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. oraz zaświadczenia z firmy B Sp. z o.o. sp. k. w W..

W dniu 20 lutego 2019 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęły zaświadczenia o wysokości dochodu z tytułu podjęcia zatrudnienia przez K.P. w firmie B Sp. z o.o. sp. k. w W. Agencja Pracy Tymczasowej na okres od 1 listopada 2016 r. do 11 grudnia 2016 r. oraz w firmie A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. w okresie od 12 grudnia 2016 r. Zgodnie z powyższymi dokumentami wynagrodzenie netto wnioskodawczyni za miesiąc grudzień 2016 r. (tj. miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) wyniosło łącznie 3318,14 zł. Powyższa okoliczność stanowiła podstawę do ponownego przeliczenia dochodu rodziny wnioskodawczyni.

Następnie organ II instancji odwołał się do treści art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 19 lit. c), pkt 20 lit. c), art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a p.p.w.d. i stwierdził, że fakt podjęcia przez stronę zatrudnienia w firmie B Sp. z o.o. sp. k. w W. Agencja Pracy Tymczasowej w okresie od 1 listopada 2016 r., gdzie strona wykonywała pracę tymczasową na rzecz firmy A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 11 grudnia 2016 r., a następnie podjęcie od dnia 12 grudnia 2016 r. zatrudnienia w firmie A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł., stanowi podstawę do zastosowania instytucji dochodu uzyskanego za miesiąc grudzień 2016 r., zgodnie z art. 7 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W wyniku ponownego przeliczenia dochodu rodziny strony za 2014 rok ustalono, że: 1. łączny dochód rodziny osiągnięty w 2014 r. wyniósł: 2.828,58 zł (dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągnięty przez K.P.); 2. dochód utracony w 2014 roku wyniósł - 2.828,58 zł (utrata przez stronę zatrudnienia); 3. dochód uzyskany w grudniu 2016 r. wyniósł - 3.318,14 zł (uzyskanie przez K.P. zatrudnienia od 1 listopada 2016 r.); 4. miesięczny dochód rodziny po zastosowaniu instytucji dochodu utraconego i uzyskanego wyniósł 3.318,14 zł; 5. ilość osób w rodzinie: 3; 6. miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 1.106,05 zł (3.318,14 zł : 3 osoby), czyli przekracza ustawowy próg dochodowy 800,00 zł wynikający z art. 5 ust. 3 p.p.w.d.

Dalej Kolegium przytoczyło treść art. 18 ust. 6 p.p.w.d. i stwierdziło, że świadczenie wychowawcze na dziecko K.P. nie przysługuje wnioskodawczyni od 1 stycznia 2017 r.

Organ odwoławczy uznał, że o przypadkach, w których nie przysługuje świadczenie wychowawcze, jak również o obowiązku niezwłocznego poinformowania tutejszego organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń strona była pouczona we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. W świetle powyższych ustaleń K.P. nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze na dziecko K.P. za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. i jest zobowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Po uwzględnieniu dokonanego w dniu 9 maja 2018 r. potrącenia z bieżąco wypłacanych wnioskodawczyni świadczeń kwoty 1000,00 zł (kwota główna 940,50 zł, odsetki 59,50 zł), aktualnie kwota nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko K.P. wynosi 3559,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w wysokości 446,67 zł, co łącznie stanowi 4006,17 zł.

Zdaniem Kolegium, wbrew twierdzeniom pełnomocnika wnioskodawczyni organ l instancji prawidłowo uznał za dochód uzyskany dochód za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. W okresie zasiłkowym, który jest przedmiotem rozważań organu odwoławczego tj. do 30 września 2017 r. K.P. zatrudnienia nie utraciła.

Organ II instancji nadmienił także, że ze świadectwa pracy z 7 sierpnia 2017 r. w firmie B Sp. z o.o. sp. k. w W. Agencja Pracy Tymczasowej wynika wyraźnie, że w okresie zatrudnienia pracownik wykonywał pracę tymczasową na rzecz: od 1 listopada 2016 r. do 11 grudnia 2016 r. - A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. oraz od 1 grudnia 2016 do dnia 11 grudnia 2016 r. - A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł., a później kontynuowała zatrudnienie w A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. (świadectwo pracy z 19 marca 2018 r.). K.P. była zatrudniona w A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. do 18 marca 2017 r. (czyli dochód był uzyskiwany w okresie, na który jest ustalane lub weryfikowane prawo do świadczenia wychowawczego). Podkreślono ponadto, że obowiązkiem wnioskodawczyni było poinformować organ l instancji o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, o czym wnioskodawczyni została poinformowana w decyzji przyznającej świadczenie.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła K.P., zarzucając obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na wynik sprawy:

1. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z uwagi na niezawiadomienie strony o możliwości końcowego zaznajomienia się z materiałami postępowania zachodziła podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wydania orzeczenia reformatoryjnego, w sytuacji spełnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości;

3. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania administracyjnego wzięcia należytego udziału w sprawie zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, w szczególności poprzez niepoinformowanie skarżącej o zakończeniu postępowania oraz uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

4. 7 i 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania organów administracji publicznej tj. wydanie przez organ niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy było możliwe rozstrzygnięcie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony;

5. art. 77 i 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności, naruszeniem słusznego interesu skarżącej, nienależytym wyjaśnieniu okoliczności sprawy wskutek niedostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności nieprawidłowego ustalenia dochodu rodziny, a w konsekwencji uznanie, iż w sprawie zaistniały okoliczności powodujące ustanie świadczenia wychowawczego na rzecz K.P.

Zaskarżonej decyzji zarzucono ponadto naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego błędną wykładnię skutkującą ustaleniem, że poprzez uzyskanie dochodu rozumie się także wzrost miesięcznego dochodu w sytuacji, w której w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało miejsce uzyskanie dochodu w rozumieniu niniejszego przepisu;

2. art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego bezzasadne zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i uznanie za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze na rzecz K.P. w sytuacji, w której skarżąca nie została pouczona o braku prawa do jego pobierania.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania według norm przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że specyfika instytucji na gruncie art. 7 ust. 3 p.p.w.d. wymaga, aby do jej interpretacji stosować wyłącznie wykładnie celowościową. Przyjęcie przeciwnego stanowiska, w związku z literalnym brzmieniem art. 7 ust. 3 p.p.w.d., a w szczególności "[...] powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu [...]" może prowadzić do licznych nadużyć po stronie organu. Hipotetyczna, acz bardzo prawdopodobna sytuacja, w której rodzic prowadzi własną działalność gospodarczą i uzyskuje dochody w nieregularnych wysokościach i nieregularnych odstępach czasu, przy przyjęciu literalnej wykładni powoływanego przepisu i ograniczeniu się wyłącznie do ustalenia dochodu osiągniętego w jednym miesiącu, spowoduje błędną ocenę sytuacji majątkowej danej rodziny. W następstwie dojdzie do nieuzasadnionej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego i konieczności zwrotu uzyskanego już świadczenia.

W ocenie skarżącej uznać zatem należy, iż przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze literalnej wykładni przepisu art. 7 ust. 3 p.p.w.d. spowodowało niezasadne uznanie przez organ, iż w niniejszym okolicznościach faktycznych wystąpiła przesłanka zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącej uzasadniająca wydanie decyzji o uznaniu za nienależne pobrane świadczenie na rzecz dziecka K.P. i o jego zwrocie.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem i poglądami doktryny dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpływa na prawo do świadczenia wychowawczego, natomiast uzyskany na okres dłuższy, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania. Ustawodawca zakłada doliczenie wyłącznie dochodu długotrwale uzyskiwanego. Dochód uzyskany jednorazowo (np. zapomoga oraz odprawa po śmierci członka rodziny) nie wpłynie na prawo do świadczenia wychowawczego. Ma to być bowiem dochód uzyskiwany w dalszym ciągu.

W ocenie skarżącej, organ winien dokonać również analizy dochodu uzyskiwanego przez skarżąca w późniejszym okresie, w szczególności w kontekście ustalenia, czy uzyskiwany dochód jest dochodem stałym, który ewentualnie w ostatecznym rozrachunku mógłby pozbawić skarżącą prawa do świadczenia rodzinnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Organ II instancji wskazał, że w okresie zasiłkowym, który jest przedmiotem rozważań, tj. do 30 września 2017 r. K.P. zatrudnienia nie utraciła. Ze świadectwa pracy z 7 sierpnia 2017 r. B Sp. z o.o. sp. k. w W. wynika wyraźnie, iż w okresie zatrudnienia pracownik wykonywał pracę tymczasową na rzecz dnia od 1 listopada 2016 r. do 11 grudnia 2016 r. - A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł., a później strona kontynuowała zatrudnienie w A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. (świadectwo pracy z 19 marca 2018 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono zasad postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu, który uzasadnia ich uchylenie.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji oraz orzekający aktualnie Wojewódzki Sąd Administracyjny są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 543/18. Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w prawomocnym orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

Przez ocenę prawną, o której mowa w przywołanym przepisie, powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 153, WK 2018). W orzecznictwie podkreśla się, że rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych m.in. z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1350/12 czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 332/13, CBOSA).

Co więcej, zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis tej regulacji polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 153, WK 2018).

W konsekwencji ocena prawna zawarta w powyższym wyroku oraz wynikające z jego uzasadnienia wskazania co do dalszego postępowania mają istotne znaczenie dla zakresu kontroli zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji.

We wspomnianym wyroku z 17 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 543/18 tut. Sąd podkreślił, że organ I instancji zupełnie pominął okoliczność, że w listopadzie 2016 r. skarżąca podjęła pracę w B Sp. z o.o. sp. k. w W., gdzie świadczyła pracę tymczasową na rzecz A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł.

Sąd stwierdził nadto, że organy dokonując ponownego przeliczenia dochodu nie mogły się ograniczać tylko do ustalenia dochodu osiągniętego w styczniu 2017 r., ale powinny ustalić dochód także w pozostałych miesiącach, na które przyznano świadczenie wychowawcze.

Określając natomiast wskazania co do dalszego postępowania sąd jednoznacznie podkreślił, że organy powinny wyjaśnić, jakie dochody osiągnęła strona w związku z zatrudnieniem przez B Sp. z o.o. sp. k. w W. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 11 grudnia 2016 r. oraz w kolejnych okresach, na które przyznano prawo do świadczenia wychowawczego. Zdaniem sądu, dopiero wtedy będzie możliwa merytoryczna ocena dochodu rodziny skarżącej na podstawie art. 7 ust. 3 p.p.w.d., zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Jak wynika z omawianego wyroku zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji było uznanie, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez organy obydwu instancji z naruszeniem obowiązku wymagającego zebrania, a następnie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszono bowiem podstawowe zasady postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W związku z tym sąd wydał wyrok w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W konsekwencji powyższego uznać należało, że sądowi chodziło o rzetelne ustalenie, jakie dochody skarżąca uzyskała w 2016 r. i 2017 r. Zatem po zebraniu przez organ administracji wszystkich wymaganych informacji należało dojść do wniosku, że intencją sądu była konieczność uwzględnienia faktu, że chociaż skarżąca od listopada 2016 r. podjęła pracę w B Sp. z o.o. sp. k. w W., to jednak faktyczne świadczyła ją na rzecz A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. Tym samym należało uwzględnić dochód uzyskany w A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł., ale nie za styczeń 2017 r., lecz za grudzień 2016 r. Natomiast ze wskazań sądu wcale nie wynikało, że należy uwzględnić dochód uzyskany przez skarżącą w grudniu 2016 r. łącznie, tj. zarówno od jednego, jak i od drugiego pracodawcy.

Jak wynika natomiast z akt sprawy dochód netto osiągnięty w grudniu 2016 r. w A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. (zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach z 15 lutego 2019 r.) wynosił 2145,21 zł. Do tego dochodu należało doliczyć dochód rodziny z 2014 r. w kwocie 235,72 zł, co w sumie daje 2380,93 zł miesięcznego dochodu na rodzinę i 793,64 zł na osobę. To oznacza, że skarżąca nie przekroczyła kryterium dochodowego, a więc nie pobrała nienależnie świadczenia wychowawczego.

Poprzednio, tj. w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] lutego 2018 r., nr [...], organ przyjął wynagrodzenie skarżącej netto w kwocie 2588,85 zł, ale na podstawie zaświadczenia o zarobkach w A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. za styczeń 2017 r. (pismo z 20 września 2017 r.). Organ, a w związku z tym również sąd, nie dysponował wtedy zaświadczeniem o zarobkach w A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. w grudniu 2016 r., które było niższe o przeszło 400 zł.

I to właśnie w tym kierunku sąd chciał, aby organy rozstrzygnęły sprawę. Innymi słowy sądowi chodziło o rzetelne ustalenie, jakie dochody skarżąca uzyskała w 2016 r. i 2017 r., a następnie właściwe zastosowanie art. 7 ust. 3 p.p.w.d.

W niniejszej sprawie organy co prawda uzupełniły braki w materiale dowodowym, jednakże błędnie zastosowały przepisy prawa materialnego, czego skutkiem było nieprawidłowe przeliczenie dochodu skarżącej w związku z podjęciem zatrudnienia, a w konsekwencji tego nieuprawnione uznanie, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze na dziecko K.P. za okres od 1 stycznia do 30 września 2017 r.

Pamiętać również należy, że zawarte w ww. prawomocnym wyroku oceny i zalecenia nie mogą w dalszym postępowaniu administracyjnym prowadzić do wydania aktu lub podjęcia czynności pogarszającej sytuację skarżącej w stosunku do tej, która wynikała z poprzednio zaskarżonego aktu. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zakazu reformationis in peius. Zgodnie bowiem z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 października 2019 r., II OSK 2810/17 skutek w postaci naruszenia zakazu reformationis in peius może wywołać ocena prawna czy też wskazania sądu administracyjnego, które implikowałyby wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia w sposób oczywisty niekorzystnego dla strony, która wniosła skargę.

W konsekwencji należy uznać, że nie jest dopuszczalna taka wykładnia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wynikających z wyroku z 17 października 2018 r., która prowadzi do tego, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są jeszcze bardziej niekorzystne dla skarżącej niż poprzednio. Organy uznały bowiem, że skarżąca pobrała świadczenie nienależnie już od stycznia 2017 r., a nie do lutego

2017 r., jak miało to miejsce w poprzednio kontrolowanych przez sąd decyzjach. Tym samym organy dokonały błędnej interpretacji wyroku sądu, skutkującej naruszeniem zakazu orzekania na niekorzyść strony.

Nadmienić również należy, że w sytuacji, gdy organ poweźmie wątpliwości co do treści wyroku, ma prawo złożyć stosowny wniosek o dokonanie wykładni orzeczenia sądu, na podstawie art. 158 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie organ nie złożył wniosku o wyjaśnienie wątpliwości co do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 543/18, zatem skutki jego wadliwej interpretacji spoczywają na organie.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku.

O zasądzeniu od organu na rzecz skarżącej o zwrocie kosztów postępowania w kwocie 480 zł, obejmującej koszty zastępstwa prawnego w osobie adwokata ustanowionego z wyboru, orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym wyroku w związku z prawomocnym wyrokiem z 17 października 2018 r., a w szczególności dokona prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, z uwzględnieniem faktu, że jedynym dochodem uzyskanym, który należy brać pod uwagę w przedmiotowej sprawie jest dochód uzyskany przez skarżącą w grudniu 2016 r. w A Sp. z o.o. w W. Oddział w Ł. w kwocie 2145,21 zł.

k.ż.