Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 432/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1, art. 4, art. 28 ust 1, art. 29
journal: Dz.U. 1946 nr 49 poz 279
law: Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G.. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata [...] wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększone o należną stawkę podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej.


UZASADNIENIE

J.G. wniosła w dniu [...] roku ustnie do protokołu wniosek do Starostwa Powiatowego w M. o wydanie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania nr [...] dotyczącego działki rolnej o powierzchni 7 ha w P., gmina P. jako następcy prawnemu po matce C.D. na podstawie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po D. Sądu Rejonowego w M. z dnia [...].

Decyzją [...] Starosta Powiatu M. na podstawie art. 31 i art. 35 dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym, i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska /Dz. U. Nr 49 póz. 279 z późn. zm./ - odmówił J.G. wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania nadanego przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego w M. dotyczącego działki o pow. 7 ha położonej w P. jako następcy prawnemu C.D..

W uzasadnieniu decyzji podał, że C. D. wraz z trojgiem dzieci -oprócz skarżącej uczestnikami postępowania T. P. i M. D. została przesiedlona z D. pow. S. do P. Gm. P.. Aktem nadania nr [...] wydanym przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego w M. na podstawie art. 25, 33 i 36 dekretu z dnia 6 września 1947 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska nadano C.D. gospodarstwo rolne w tym prawo do wspólnego korzystania z zabudowań na okres lat 5.

Ze złożonych zeznań J.G. wynika, że gospodarstwo to zostało matce zabrane przed 7 listopada 1950 roku.

Skarżącej nie są znane żadne dokumenty na tę okoliczność Po tej dacie zarówno matka jak i sama skarżąca rozpoczęły pracę w Państwowym Gospodarstwie Rolnym - Zespół M. Gospodarstwo Rolne w P.. C. D. wraz z dziećmi jeszcze przez kilka lat zamieszkiwała w przyznanych jej budynkach a później wyprowadziła się, lecz skarżąca nie zna daty. Ona sama wyprowadziła się z P. w 1954 roku. Odmawiając wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania -organ l instancji w uzasadnieniu przywołał art. 31 dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska /Dz. U. Nr 49 póz. 279/ zwany dalej dekretem z 1946 roku, z którego to wynika, iż przeniesienie prawa własności nadanego gospodarstwa na nabywcę następuje w drodze orzeczenia zwanego orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania. W całym okresie posiadania gospodarstwa przez C. D. nie otrzymała orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w przedmiocie własności gospodarstwa, a z mocy art. 28 ust. 1 dekretu zobowiązana była do jego prowadzenia. Po dacie 7 listopada 1950 roku jak sama skarżąca pisze matce przedmiotowe gospodarstwo zostało odebrane. Taką możliwość dawał przepis art. 29 w/w dekretu. Organ zaznacza, że dekret pozwalał na wydanie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania tylko osobom, które gospodarowały na nadanych działkach co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Niezależnie od powyższego art. 2 ust.1 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych /Dz. U. Nr 46 póz. 3407 zwany dalej dekretem z 1951 roku osoby, które posiadają gospodarstwo rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny żyjących we wspólnocie gospodarczej, a do dnia wejścia w życie w/w dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. W przedmiotowej sprawie jak stwierdził organ do nabycia własności z mocy prawa nie doszło bowiem już w dniu 7 listopada 1950 roku matka skarżącej nie posiadała tego gospodarstwa. A dekret z 1951 roku wszedł w życie w dniu 7 września 1951 roku.

Od tej decyzji odwołanie wniosła J.G.. Zarzuciła sposób prowadzenia postępowania administracyjnego przez organ l instancji, bowiem kilkakrotnie musiała składać wyjaśnienia, a na jej pytania odpowiadano wymijająco. Zarzuciła także oczywistą niesprawiedliwość organów Państwa, które najpierw odebrały matce skarżącej ziemię położoną w D. powiat S. w 1946 roku, a następnie nadane jej aktem nadania gospodarstwo rolne o pow. 7 ha odebrano na ziemiach zachodnich.

Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 27, art. 28 ust. 1 i art. 31 dekretu z dnia 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska /Dz. U. Nr 49 poz.279/ - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, iż akt nadania nr 1927 z dnia 15 listopada 1947 roku Powiatowej Komisji Osadnictwa Rolnego w M. z mocy w/w dekretu z 1946 roku oznaczał, że C. D. była posiadaczem gospodarstwa rolnego i zobowiązywał ją do osobistego prowadzenia tego gospodarstwa przy pomocy członków rodziny pozostających we wspólnocie. Jak ustalił organ l instancji na podstawie twierdzeń samej skarżącej od 1950 roku gospodarstwo to zostało jej odebrane, a ona sama podjęła pracę w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w P.. A zatem nie było podstaw ani w tamtych latach ani obecnie na wydanie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, tym bardziej, że uwłaszczenie na podstawie dekretu z 1951 roku także nie miało zastosowania do matki skarżącej wobec braku posiadania tego gospodarstwa w dacie jego wejścia w życie.

Jednocześnie organ II instancji poucza skarżącą o możliwości dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za wywłaszczenie w akcji "Wisła" na terenie powiatu S.ego przed sądem powszechnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca prosi Sąd o ponowne rozpoznanie jej sprawy w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Podnosi iż jest osobą schorowaną i wiekową. Ma poczucie wielkiej krzywdy, która spotkała jej matkę i jej rodzinę ze strony Państwa Polskiego, bowiem dwukrotnie spotkała ich niesprawiedliwość. Ma niewielką emeryturę i świadomość, że nie będzie uprawiać tego gospodarstwa, lecz może uzyskać stosowne odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. wniosło ojej oddalenie i podtrzymało swoje argumenty podane w uzasadnieniu decyzji organu II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Zarzuty podniesione w skardze nie mogą być uznane za skuteczne. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji jedynie pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, z późn. zm.). Sąd nie może zatem oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, zatem z punktu widzenia jej legalności stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż na podstawie art. 1 i 4 dekretu z 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, póz. 279 ze zm.), wydano osadnikom w drodze decyzji administracyjnych akty nadania gospodarstw rolnych (działek). Akt nadania uprawniał do objęcia gospodarstwa w posiadanie celem korzystania i pobierania z niego bezpłatnie pożytków, ale nie przenosił własności. Prawa wynikające z aktu nadania miały charakter osobisty, niezbywalny i niedziedziczny. Przeniesienie prawa własności nadanego gospodarstwa (działki) następowało w drodze orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Osadnicy, którzy otrzymali tego rodzaju akty nadania a nie otrzymali orzeczenia

o wykonaniu aktu nadania czyli nie nabyli ich własności, zostali następnie uwłaszczeni na mocy dekretu z 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 46, póz. 340 ze zm.). Uwłaszczenie to nastąpiło ex legę, polegało na przekształceniu dotychczasowego posiadania w prawo własności i objęło osoby, które w dniu wejścia w życie dekretu posiadały gospodarstwo rolne i prowadziły je osobiście lub przez członków rodzin, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej.

Zgodnie z art. 29 dekretu z dnia z 6 września 1946 roku o ustroju rolnym

i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska osoba, która otrzymała akt nadania, może do czasu wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania zrzec się nadanego jej gospodarstwa (działki), z obowiązkiem przekazania go właściwej władzy administracji ogólnej jako władzy ziemskiej.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż jak słusznie ustaliły organy obu instancji aktem nadania nr 1927 z dnia 15 listopada 1947 roku Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w M. nadała matce skarżącej C.D. działkę rolną o powierzchni ogólnej 7 ha położoną w P.. Zgodnie z treścią wskazanego wyżej aktu nadania osadnik C. D. była zobowiązana do osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przy pomocy członków rodziny żyjących z nią we wspólnocie gospodarczej. Zgodnie z art. 28 ust. 1 wskazanego wyżej dekretu z 6 września 1946 roku o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska warunkiem uwłaszczenia osadnika było prowadzenie nadanego gospodarstwa rolnego. Do dnia 1950 roku C. D. użytkowała tą działkę rolną wraz z dziećmi, po tej dacie C. D. wraz z córką J.G. podjęły pracę w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w P. a nadana matce skarżącej działka rolna została odebrana. Wersję tę przed Sądem potwierdziła sama skarżąca.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż dniu ogłoszenia dekretu z dnia

6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych czyli w dniu jego wejścia w życie 7 września 1951 roku C. D. - matka skarżącej nie posiadała już nadanej działki rolnej.

W związku z tym organy obu instancji słusznie ustaliły, iż C. D. oraz jej dzieci nie nabyły na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 roku, własności przedmiotowego gospodarstwa. Nadmienić przy tym należy, iż jak słusznie zauważył organ II instancji brak jest podstawy prawnej do twierdzenia, iż każda osoba posiadająca akt nadania powinna otrzymać orzeczenie o wykonaniu aktu nadania, przenoszące nań własność nieruchomości rolnych znajdujących się w jego posiadaniu. W świetle cytowanych powyżej przepisów dekretu z dnia 6 września 1951 roku konieczną przesłanką uwłaszczenia nadanego gospodarstwa rolnego było posiadanie i prowadzenie tego gospodarstwa rolnego w dniu wejście w życie dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Skoro rodzina C.D. w dniu wejścia dekretu nie posiadała i tym bardziej nie uprawiała nadanej działki rolnej to jej córka J.G. nie może żądać wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania.

Wskazać przy tym należy, iż z akt sprawy nie wynika co było powodem odebrania C.D. przedmiotowego gospodarstwa. Nie ulega wątpliwości, iż taką przyczyną stosownie do art. 29 dekretu z 1946 roku, mogło być zrzeczenie się przez matkę skarżącej nadanej działki. Przyczyna odebrania przedmiotowej działki rolnej pozostaje jednak poza zakresem rozpoznania niniejszej sprawy, a nie posiadanie przez matkę skarżącej tejże działki rolnej w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 6 września 1951 roku czyni skargę J.G. niezasadną. Tę okoliczność skarżąca jeszcze raz potwierdziła na rozprawie przed sądem.

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii odszkodowania za utraconą działkę rolną stwierdzić należy, iż jak słusznie zauważył organ II instancji odszkodowanie jest instytucją prawa cywilnego, którą należy dochodzić przed sądem powszechnym, zgodnie z przepisami zawartymi w kodeksie postępowania cywilnego gdyż brak jest przepisów szczególnych uprawniających w postępowaniu administracyjnym do dochodzenia odszkodowania za utracone w ramach akcji "Wisła" nieruchomości ziemskie.

Z wskazanych wyżej względów skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja podjęta została po prawidłowo przeprowadzonej analizie materiału dowodowego, a dokonana ocena prawna stanu faktycznego jest zgodna z obowiązującymi przepisami.

W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest uchybień, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, skarga podlega oddaleniu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, zm. Dz. U. z 2004 r. Nr 162, póz. 1692).

O kosztach Sąd orzekł na podstawie § 18 ust 1 pkt c w zw. z § 2 ust 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 póz. 1348 z późn. zm.).