Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 152/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi G. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2018 r. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] października 2018 r. Komisja Egzaminacyjna [...] stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2018 r. (dalej "Komisja [...] stopnia") utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Warszawie (dalej "Komisja Egzaminacyjna") z [...] kwietnia 2018 r., którą ustalono, że G. S. (dalej "Skarżący") uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały wskazano art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870, z późn. zm. dalej "urp") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 (ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm. dalej "k.p.a.").

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.

Skarżący w dniach [...] marca 2018 r. przystąpił do egzaminu radcowskiego. Z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dobrą, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę niedostateczną. Zgodnie z treścią art. 368 ust. 1 urp Komisja wskazała, że zdający uzyskał wynik negatywny gdyż – pozytywny wynik egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Jak wynika z akt sprawy, zadanie egzaminacyjne z prawa cywilnego polegało na sporządzeniu apelacji albo - w przypadku braku podstaw prawnych do wniesienia apelacji opinii prawnej, z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony. Jak podaje organ w stanie faktycznym sprawy uzasadnione było wniesienie apelacji w imieniu uczestniczki postępowania. Postanowienie powinno być zaskarżone w części odnoszącej się do punktów od 2 do 7. Wartość przedmiotu zaskarżenia powinna uwzględniać zarówno niesłuszne przyjęcie przez sąd nierównych udziałów, jak i odmowę rozliczenia nakładu poniesionego przez uczestniczkę postępowania na majątek wspólny stron i wynosić 500 000 złotych a zdający powinien zwrócić uwagę, że sąd niesłusznie zastosował art. 43 § 2 k.r.o., przyjmując, że udziały byłych małżonków w majątku wspólnym nie są równe. W stanie faktycznym sprawy nie zachodziły przesłanki uzasadniające przyjęcie, że wnioskodawca w większym stopniu przyczynił się do powstania tego majątku. Zdający powinien również zwrócić uwagę na bezzasadne oddalenie żądania uczestniczki postępowania rozliczenia nakładu poniesionego z majątku osobistego P. K. na majątek wspólny stron, naruszając art. 233 § 1 kpc przez odmówienie wiarygodności zeznaniom świadków. Zdający powinien też zwrócić uwagę na konieczność zwaloryzowania nakładu poniesionego przez P. K..

W części egzaminu z zakresu prawa cywilnego egzaminatorzy ocenili pracę Skarżącego jednolicie na ocenę niedostateczną. Pierwszy z egzaminatorów uznał, że zostały zachowane wymogi formalne apelacji poza nieprawidłowym wskazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia. Odnośnie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji wskazał, że zdający prawidłowo zauważył, iż sąd niesłusznie zastosował art. 43 k.r.o. (jednak bez wskazania paragrafu) przyjmując, że udziały by łych małżonków w majątku wspólnym nie są równe oraz, że sąd nie zastosował art. 45 (bez wskazania paragrafu) k.r.o. oraz art. 33 pkt 2 k.r.o.

W ocenie egzaminatora nieprawidłowo pominięto zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przez odmowę wiarygodności zeznaniom świadków oraz błędną ocenę zeznań. W zakresie prawidłowości zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony, egzaminator wskazał, że nieprawidłowo zaskarżono postanowienie również w części odnoszącej się do pkt 1, nie zwaloryzowano kwoty 200.000 złotych na dzień dokonywania podziału majątku, nie dokonano ostatecznego rozliczenia stron oraz złożono błędny wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem egzaminatora sporządzona apelacja nie uwzględnia interesu uczestniczki, gdyż nie zabezpiecza go zarzut naruszenia art. 14 pkt 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów.

Drugi egzaminator (radca prawny) oceniając spełnienie warunków formalnych uznał, że osoba egzaminowana sporządziła apelację bez uwzględnienia, w stopniu uzasadniającym uzyskanie oceny chociażby dostatecznej, warunków formalnych wymaganych dla spełnienia założeń określonych w zadaniu egzaminacyjnym.

W zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji radca prawny uznał, że zdający w sposób niedostateczny posługiwał się przepisami kodeksu cywilnego, kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz innymi przepisami prawa, nie uwzględniając w sposób wystarczający dla uzyskania oceny chociażby dostatecznej, wskazane w opisie istotnych zagadnień elementy, w szczególności przepisy dotyczące sporządzania apelacji, wniosków apelacyjnych; zaskarżania postanowienia sądu I instancji czy sposobu dokonywania podziału majątku wraz z obliczaniem i wskazaniem kwoty spłaty czy waloryzacji nakładu na majątek wspólny. Zdający nie uwzględnił w wystarczający sposób zasad dokonywania sądowego podziału majątku wspólnego z uwzględnieniem upływu czasu. Zdający wielokrotnie nie uwzględniał niezbędnych przepisów prawa procesowego oraz założeń egzaminacyjnych. Zdaniem egzaminatora sporządzona apelacja uwzględnia tylko niektóre uregulowania wprowadzone w zadaniu egzaminacyjnym dla uwzględnienia interesu reprezentowanego podmiotu.

W ramach zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki zdający mieli obowiązek sporządzić opinię prawną, w której należało zwrócić uwagę na następujące problemy:

a) radca prawny, po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla J. L., nie skontaktował się z klientem i nie powiadomił klienta o tym fakcie, przez co naruszył § 20 pkt 2 Regulaminu, nakładający obowiązek niezwłocznego wykonania wymienionych czynności,

b) po zapoznaniu się z aktami sprawy, w której radca prawny został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu i uświadomieniu sobie w związku z tym, że przeciwnikiem jego klienta jest L. B., któremu udzielił wcześniej porady prawnej dotyczącej spornego w sprawie czynszu najmu, radca prawny był zobowiązany do niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie go z obowiązku świadczenia pomocy prawnej z urzędu z uwagi na konflikt interesów, czego nie uczynił, naruszając tym samym § 21 ust. 1 Regulaminu, zgodnie z którym, w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających zwolnienie z obowiązku świadczenia pomocy prawnej z urzędu, radca prawny powinien niezwłocznie wystąpić o zwolnienie go do właściwego organu, jednocześnie zawiadamiając o tym wystąpieniu osobę, dla której został ustanowiony i informując ją, że do czasu zwolnienia będzie podejmował w sprawie czynności niecierpiące zwłoki,

c) radca prawny nie zapewnił klientowi możliwości realnego, osobistego kontaktu, bowiem dopiero po wydaniu wyroku w sprawie i otrzymaniu jego pisemnego uzasadnienia wskazał klientowi dane kontaktowe, pod którymi jednak nie był dostępny w terminie zakreślonym do wniesienia apelacji, co stanowiło uchybienie powinności określonej w § 22 Regulaminu (tj. zapewnienia klientowi możliwości kontaktu w tym osobistego, poprzez wskazanie kontaktowego numeru telefonu i czasu, w którym zazwyczaj jest dostępny oraz umożliwienia osobistego kontaktu w miejscu zapewniającym poufność),

d) niepoinformowanie klienta o terminie rozprawy, a następnie przesłanie klientowi tylko odpisu wyroku bez uzasadnienia, z lakoniczną informacją o niecelowości apelacji, jest zachowaniem nierzetelnym, niezgodnym z dobrymi obyczajami - a zatem sprzecznym z art. 6 KERP,

e ) z uwagi na zakaz świadczenia pomocy prawnej przez radcę prawnego w sytuacji wystąpienia konfliktu interesów, radca prawny R. O. nie powinien reprezentować pozwanego J. L. w sprawie o zapłatę czynszu najmu na rzecz L. B., ponieważ wcześniej udzielił w tej kwestii porady prawnej powodowi L. B.; takie zachowanie narusza zakaz wynikający z art. 28 ust. 3 KERP; przepis ten stanowi, że radca prawny nie może być pełnomocnikiem klienta, którego interesy są sprzeczne z interesami osób, na rzecz których radca prawny uprzednio wykonywał czynności zawodowe w tej samej sprawie lub w sprawie z nią związanej,

f) radca prawny, po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braku formalnego apelacji, powinien, w stanie faktycznym przedstawionym w zadaniu, niezwłocznie skontaktować się z klientem, poinformować go o wezwaniu i skutkach nieuzupełnienia braku oraz ustalić dalszy tok działania, a w przypadku braku możliwości kontaktu z klientem, powinien usunąć wskazany w wezwaniu brak formalny; tymczasem radca prawny niezasadnie ograniczył się do poinformowania Sądu o braku kontaktu z klientem i prośby o wysłanie wezwania przez Sąd bezpośrednio do J. L.; postępowanie takie naruszało § 23 pkt 1 Regulaminu, nakazujący pełnomocnikowi z urzędu reprezentowanie strony w postępowaniu cywilnym do czasu jego prawomocnego zakończenia, zachowania wskazane powyżej w podpunktach a, c i f stanowiły jednocześnie naruszenie art. 6 KERP, nakazującego radcy prawnemu wykonywanie czynności zawodowych rzetelnie, uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami.

W zakresie zadania dotyczącego zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki egzaminatorzy ocenili niejednolicie przygotowane przez zdającego rozwiązanie. Pierwszy z egzaminatorów wystawił ocenę dostateczną, stwierdzając, że wymogi formalne zostały zachowane. W zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji egzaminator wskazał, że zauważono, że radca prawny:

- po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu nie skontaktował się z klientem i nie powiadomił klienta o tym fakcie;

- po zapoznaniu się z aktami sprawy był zobowiązany do niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie go z obowiązku świadczenia pomocy prawnej z urzędu z uwagi na konflikt interesów;

- nie zapewnił klientowi możliwości realnego, osobistego kontaktu;

- po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braku formalnego apelacji, powinien, niezwłocznie skontaktować się z klientem, poinformować go o wezwaniu i skutkach nieuzupełnienia braku oraz ustalić czy dalszy tok działania, a w przypadku braku możliwości kontaktu z klientem, powinien usunąć wskazany w wezwaniu brak formalny.

Dalej egzaminator wskazał, że nie zauważono, że:

- nie poinformował klienta o terminie rozprawy, a następnie przesłał mu tylko odpis wyroku bez uzasadnienia, z lakoniczną informacją o niecelowości apelacji;

- z uwagi na zakaz świadczenia pomocy prawnej przez radcę prawnego w sytuacji wystąpienia konfliktu interesów, nie powinien reprezentować pozwanego w sprawie o zapłatę czynszu najmu;

- nie wykonywał czynności rzetelnie, uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami.

Dokonując oceny, w zakresie kryterium poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego, egzaminator stwierdził, że wykazano się dostateczną znajomością zasad wykonywania zawodu i zasad etyki. Egzaminator nie miał uwag odnośnie języka, stylu i staranności pracy.

Drugi z egzaminatorów radca prawny wystawił ocenę niedostateczną, wskazując, że osoba egzaminowana sporządziła opinię bez zachowania w sposób dostateczny istotnych warunków formalnych wymaganych dla spełnienia założeń określonych w zadaniu egzaminacyjnym. Egzaminator podniósł, że zdający niedostatecznie wywiązał się z obowiązku znajomości i zastosowania niezbędnych przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (KERP), ustawy o radcach prawnych. Zdaniem egzaminatora praca została sporządzona nieodpowiednio pod względem redakcyjnym.

Skarżący złożył odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia nie zgadzając się z dokonaną negatywną oceną jego pracy. Poniósł zarzuty naruszenia art. 36(5) ust. 2 i 3 urp oraz przepisów postępowania, które szczegółowo uzasadnił w treści odwołania.

Skarżoną uchwałą z [...] października 2018 r. Komisja Egzaminacyjna [...] stopnia stwierdziła, że Skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p. organ wskazał, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje tylko ten zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących negatywnej oceny zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki organ stwierdził, że sporządzona opinia prawna dotknięta jest błędami, ale nie takimi które całkowicie dyskwalifikowałyby jego pracę.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem egzaminatora - radcy prawnego, że skarzący niedostatecznie wywiązał się z obowiązku znajomości i zastosowania niezbędnych przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i ustawy o radcach prawnych ani z tym, że zakres zadania egzaminacyjnego został rozstrzygnięty w sposób niedostateczny i że w pracy niedostatecznie ujęto uregulowania zabezpieczające przestrzeganie zasad wykonywania zawodu radcy prawnego oraz zasad etyki.

Organ zaznaczył, że skarżący dostrzegł w swojej pracy egzaminacyjnej większość naruszeń przez radcę prawnego Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego i tak wskazał on, że radca prawny po ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu powinien niezwłocznie zawiadomić o swoim ustanowieniu osobę, dla której został ustanowiony i skontaktować się z nią. Trafnie też podniósł, że radca prawny nie dopełniając tego obowiązku naruszył §20 pkt 2 Regulaminu. Zgodnie ze stanowiskiem organu odwołujący zasadnie wskazał, że radca prawny naruszył §21 Regulaminu, ponieważ po uświadomieniu sobie, że udzielał porady prawnej przeciwnikowi swojego klienta powinien niezwłocznie wystąpić o zwolnienie z obowiązku świadczenia pomocy prawnej klientowi, trafnie także wskazał na naruszenie przez radcę prawnego §22 Regulaminu, nie zapewniając klientowi możliwości kontaktu ze sobą.

Komisja egzaminacyjna [...] stopnia wskazała ponadto, że walorem pracy skarżącego jest również wskazanie, że radca prawny naruszył §23 pkt 1 Regulaminu i art. 12 ust. 1 KERP, ponieważ po wezwaniu przez sąd do uzupełnienia braków formalnych radca prawny powinien niezwłocznie skontaktować się z klientem, a w razie braku możliwości kontaktu złożyć odpis apelacji zgodnie z wezwaniem sądu.

Reasumując organ wskazał, że powyższe błędy nie mogą przesądzać o ocenie niedostatecznej zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, gdyż skarżący wykazał się znajomością Kodeksu Etyki Radcy Prawnego oraz Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego przynajmniej na poziomie dostatecznym. Umiejętnie przepisy zinterpretował oraz prawidłowo jej zastosował. Zaproponował też poprawny sposób rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

Mając to na uwadze, Komisja stwierdziła, że rozwiązanie z piątej części egzaminu radcowskiego, z zadania z zakresu zasady wykonywania zawodu lub z zasad etyki spełnia minimalne wymogi pozwalających uznać, że odwołujący wykazał się w zakresie tej części egzaminu wiedzą prawniczą i umiejętnością jej stosowania, niezbędną do samodzielnego i poprawnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Z tych też względów organ uznał, że zasadna jest zmiana oceny cząstkowej z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki na ocenę dostateczną.

Jednocześnie organ odwoławczy utrzymał w mocy stanowisko Komisji Egzaminacyjnej I stopnia w zakresie negatywnej oceny egzaminu skarżącego z zakresu prawa cywilnego, uznając że popełnione błędy, a zwłaszcza ich znaczenie dla zapewnienia interesu reprezentowanej przez skarżącego strony postępowania nie pozwalają na wystawienie oceny pozytywnej. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ szczegółowo wskazał i omówił popełnione przez skarżącego błędy.

Podsumowując organ podniósł, że skoro ostatecznie Skarżący otrzymał ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa cywilnego, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 366 ust. 1 ustawy, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Pismem z dnia 12 grudnia 2019 roku G. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na podwyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej [...] Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości z [...] października 2018 r .

W skardze zarzucił:

a) naruszenie art. 138 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji / uchwały o treści sprzecznej ze wskazanym przepisem – zaskarżona uchwała "utrzymuje w mocy zaskarżoną uchwałę" (str. 1 uchwały) i zmienia jednocześnie ocenę cząstkową z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub etyki (str. 17 uchwały) – będącą nieodłącznym elementem tej utrzymanej w mocy uchwały;

b) naruszenie art. 365 ust. 3 ustawy o radcach prawnych – poprzez jego nie uwzględnienie w istniejącym stanie faktycznym, gdyż egzaminator Komisji [...] Stopnia - radca prawny nie sporządził uzasadnienia do wystawionej oceny w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego (art. 107 § 1 pkt 6 kpa). W tym stanie rzeczy uzasadnione było przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 kpa, czego Komisja [...] Stopnia nie zrobiła;

c) naruszenie art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez wystawienie oceny negatywnej za pracę z prawa cywilnego, pomimo, że praca ta spełnia wskazane w tym przepisie przesłanki tj. zachowane zostały wymogi formalne, zastosowane zostały właściwe przepisy prawa i zdający wykazał się umiejętnością ich interpretacji, a zaproponowane rozstrzygnięcie sprawy uwzględnia interes reprezentowanej strony;

d) naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego : zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz zasadę rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a kpa).

Skarżący wniósł o uchylenie częściowe uchwał Komisji [...] i [...] stopnia w zakresie wystawienia oceny niedostatecznej z prawa cywilnego na podstawie art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązanie organu do wydania nowej uchwały zgodnej z obowiązującym prawem w tym zakresie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały rozwinięte.

Komisja Egzaminacyjna [...] stopnia w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sądowo -administracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu radcowskiego, sprawowana jest - pod względem zgodności z prawem - wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj.: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I GSK 1421/05, www.orzeczenia.nas.gov.pl).

Rola sądu administracyjnego sprowadza się więc do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, CBOSA, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy oraz rozpatrując ją w świetle przedmiotowych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania egzaminacyjnego nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany

w przepisach art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz.U.2018.84 j.t.) wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 365 ustawy

o radcach prawnych.

Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 366 ust. 1).

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 489/11 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne

w rozumieniu tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Jednocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wypowiadał się w sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu zawodowego (radcowskiego, adwokackiego), w tym również w kwestii oceny pracy

z części od pierwszej do piątej takiego egzaminu. Przykładowo w wyroku z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1959/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m. in. że:

- uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego nie jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego, lecz należy ją zakwalifikować do grupy decyzji związanych;

- nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) - d) ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną;

- dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Z kolei w wyrokach z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1037/12 oraz z 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1340/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że gdy proponowane rozwiązanie nie zabezpiecza interesu strony reprezentowanej przez zdającego egzamin, to nawet poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, nieuwzględniające interesu strony, którą zgodnie

z zadaniem zdający egzamin reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (wszystkie wymienione wyroki dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, powyższe poglądy podziela.

W rozpoznawanej sprawie Komisja Egzaminacyjna [...] stopnia podtrzymała oceny egzaminatorów czemu dała wyraz uzasadniając swoją uchwałę i wykazując nietrafność podniesionych przez Skarżącego zarzutów. Komisja [...] stopnia opisała uchybienia popełnione przez Skarżącego, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną.

Przede wszystkim oceniając sporządzoną apelację organ podkreślił, że mimo, iż spełnia ona większość wymogów formalnych przewidzianych tak dla pisma procesowego jak i dla apelacji to błędem formalnym pracy jest wskazanie niewłaściwej wysokości przedmiotu zaskarżenia, która co prawda nie ma wpływu na wysokość opłaty, która jest stała, jednakże świadczy o braku umiejętności zdającego określenia właściwej wartości przedmiotu sporu. Organ wskazał także na brak zarzutu naruszenia art. 233 § 1 kpc w pracy skarżącego, mogący spowodować negatywne skutki dla reprezentowanej strony. Ponadto nie wskazał dokładnie na czym polegały naruszenia wynikające z art. 33 pkt 2 k.r.o oraz nie przedstawił propozycji ostatecznych rozliczeń między stronami. Organ uznał za duży błąd i brak uwzględnienia interesu uczestniczki – brak zarzutów odnoszących się do przyznania spornej nieruchomości wnioskodawcy. Błędy w ocenie organu należało uznać za istotne a ich wagi i znaczenia nie równoważą te elementy zadania, które zostały przez zdającego wykonane prawidłowo i świadczą o braku należytego przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Nie dokonując oceny pracy Skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji [...] stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji (pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu

o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z prawa cywilnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych skargi, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji a także poprawności zaproponowanego przez osobę zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony.

Podkreślić trzeba, że istota i charakter egzaminu zawodowego wymagają aby zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie zawierał błędów. Natomiast treść zarzutów skargi wskazuje, że Skarżący usiłuje pomniejszać błędy swojej pracy wytknięte przez egzaminatorów i poparte przez Komisję [...] stopnia wynajdując powody, dla których dostrzeżone błędy tymi błędami w istocie nie są. W ocenie Sądu ten sposób myślenia pomija fakt, że skoro zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska Skarżącego, że w sposób należyty zabezpieczył interesy klienta.

Sąd zwraca uwagę, że w zadaniu egzaminacyjnym zawarty był problem, którego dostrzeżenie i prawidłowe rozwiązanie należało do Skarżącego. Przyszły radca prawny musi znać i rozumieć przepisy, którymi się będzie posługiwał, a także musi umieć dostrzec problemy prawne wynikające na tle konkretnej sytuacji faktycznej i umieć zaproponować właściwy sposób ich rozwiązania.

Należy podkreślić, że prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej, wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny, świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami, występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej Skarżącego zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę.

W konsekwencji, wadliwość rozwiązania przez Skarżącego zadania uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego. W rozpatrywanej sprawie analiza pracy Skarżącego została uzasadniona w sposób wystarczający przez organy i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Powołane wyżej okoliczności świadczą o tym, że Skarżący nie potrafił zastosować posiadanej przez siebie wiedzy prawniczej w praktyce, a to jest wymagane w przypadku osoby, która w przyszłości ma wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Ponadto samo sporządzenie apelacji, która spełnia podstawowe wymogi formalne nie mogło zostać uznane za wystarczające.

W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego ani przepisów prawa materialnego.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.