Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 420/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1,
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Donata Starosta Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 4 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 04 maja 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania K. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z [...] marca 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu [...] marca 2021 r. K. S. (dalej jako "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") złożyła wniosek (datowany na [...] marca 2021 r.) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem, L. S..

Prezydent Miasta G. (dalej jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem. Rozstrzygnięcie to SKO utrzymało w mocy decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...]

Na skutek skargi złożonej przez wnioskodawczynię, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 25 listopada 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 858/21 uchylił ww. decyzję SKO z [...] lipca 2021 r. i decyzję Prezydenta Miasta z [...] maja 2021 r.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] marca 2022 r. Prezydent Miasta – wskazując w podstawie prawnej na art. 17 ust. 1, 1a, 1b, i 5 oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1162, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.ś.r.") – ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego "z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, wnioskowany na L. S.". W uzasadnieniu jako powód odmowy organ wskazał niespełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r.

W odwołaniu od tej decyzji K. S., reprezentowana przez r.pr. M. J. – zarzuciwszy:

1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, przez:

a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

b) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia – opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. rzeczywistego zakresu opieki skarżącej nad ojcem oraz przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez córkę dorosłej osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony

– wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta z [...] marca 2022 r. i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej.

Utrzymując w mocy ww. decyzję organu I instancji – przywołaną na wstępie decyzją z 04 maja 2022 r. – SKO wyjaśniło w uzasadnieniu, że z treści znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia z [...] kwietnia 2012 r. wynika, że ojciec skarżącej posiada znaczny stopień niepełnosprawności, orzeczenie zostało wydane na stałe, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2012 r. W związku z tym SKO – przywoławszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych – stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Dalej SKO wyjaśniło, że w celu dokładnego rozpatrzenia sprawy zlecono – zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po 858/21 – aktualny wywiad środowiskowy dotyczący ustalenia dokładnego charakteru i zakresu sprawowanej opieki. Z treści tego wywiadu, przeprowadzonego [...] lutego 2022 r. wynika, że ojciec skarżącej (rozwodnik) zamieszkuje w S. , natomiast skarżąca zamieszkuje w G.. Skarżąca przy tym nie potrafiła wymienić, na co choruje ojciec, który podczas wywiadu wielokrotnie ją upominał, wskazywał, co ma mówić oraz gdzie mieszka. Skarżąca nie pracuje zawodowo od 2018 r., mieszka razem z matką rencistką. Sprawuje opiekę nad ojcem w zależności od jego potrzeb. Ojciec mieszka sam, sprawy urzędowe załatwia sobie sam. Z treści oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca nie uczy się i nie pobiera alimentów. Jest na utrzymaniu matki, z którą mieszka. Odwiedza ojca codziennie, opiekuje się ojcem w zależności od potrzeb. Z tabeli opatrzonej datą [...] lutego 2022 r. opisującej czynności wykonywane podczas opieki wynika, że codziennie mierzy ciśnienie, poziom cukru, podaje insulinę, przygotowuje i podaje lekarstwa oraz posiłki, sprząta, pierze i prasuje. Kilka razy w tygodniu robi zakupy, pomaga w ćwiczeniach fizycznych i wykonuje przelewy. Pracownik socjalny anonimowo przeprowadził wywiad z sąsiadką, która poinformowała, że nie zna skarżącej, a jej ojciec jest osobą poruszającą się samodzielnie, w pełni sprawny ruchowo, samodzielnie jeździ samochodem. Sąsiedzi ze zdziwieniem przyjęli zapytanie o jego niesamodzielność.

Na tle tych ustaleń faktycznych, SKO jako powód utrzymania w mocy decyzji organu I instancji podało niespełnienie przesłanki opisanej w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem znacznym stopniu niepełnosprawności (...). Organ II instancji podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania; nie może ono być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Z okoliczności sprawy musi wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w wymiarze wykluczającym możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Przygotowywanie odzieży, ubieranie, przyrządzanie posiłków, wspólne wizyty lekarskie, nabywanie i podawanie leków, sprzątanie, pranie, zakupy czy wspólne spacery są często wykonywane w ramach pomocy świadczonej przez członków rodziny i nie muszą uniemożliwiać pracy zarobkowej. W ocenie SKO zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad ojcem. Organ II instancji zaznaczył, że nie neguje faktu świadczenia przez skarżącą opieki nad ojcem, jednakże nie wiąże się ona z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, K. S., reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika – zarzuciwszy:

1. dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaną przez nią opieką nad ojcem, podczas gdy w sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje;

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia i aktualnego stanu zdrowia – opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

2. naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez "nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącą nad ojcem, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony"

– wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązanie tych organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań wyrażonych w orzeczeniu Sądu, "zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych" oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi jej autorka rozwinęła i umotywowała podniesione zarzuty, posiłkując się szeroko argumentacją z odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.").

Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 04 maja 2022 r. ([...]) – utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z [...] marca 2022 r. [...]) o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem – Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615; w skrócie "u.ś.r."), na czele z jej art. 17 ust. 1 pkt 4.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji."

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaznacza się, że: "Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19, CBOSA). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, CBOSA)" [zob. wyrok WSA z 13.06.2022 r., III SA/Kr 295/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"].

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, trzeba jeszcze zaznaczyć, że została ona wydana w sprawie, w której uprzednio zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 listopada 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 858/21 (dalej też jako "Wyrok WSA"), który zawierał w swym uzasadnieniu określone oceny prawne oraz wskazania co do dalszego postępowania.

Jest to o tyle istotne, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przy tym przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2021, uw. 3 i 5 do art. 153). W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są co do zasady związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 p.p.s.a. zmiany stanu prawnego powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2021, uw. 9 do art. 15).

Zdaniem Sądu taka właśnie sytuacja – dezaktualizacji przynajmniej części ocen i wytycznych zawartych w Wyroku WSA – wystąpiła w niniejszej sprawie. Godzi się bowiem zauważyć, że w istotnym zakresie ogniskowały się one wokół wyrażonego w tym wyroku przez WSA poglądu, że przyjęte przez organ założenie, iż nauka w trybie weekendowym, i to w systemie on-line – którą ówcześnie skarżąca pobierała w Szkole P. w G., od stycznia 2021 r. (z przewidywanym terminem zakończenia nauki w styczniu 2023 r.; k. 20 akt adm. I inst.) – wyklucza rezygnację z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie może być wystarczające dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli nie znajduje poparcia we wnikliwszej ocenie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem WSA, w tej sprawie stanowisko, że nauka w trybie weekendowym, w systemie on-line wyklucza rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie znajdowała potwierdzenia w materiale dowodowym. Jeżeli organy dysponowały ustaleniami, że w badanej sprawie system kształcenia, w którym uczestniczy skarżąca, wyklucza rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem, to ustalenia organów w tym zakresie powinny zostać udokumentowane w aktach sprawy. Tymczasem – co wytknął WSA – z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynikało chociażby, w jakim stopniu obowiązki szkolne angażują skarżącą (w konsekwencji czy można wykluczyć sprawowanie przez nią stałej i długotrwałej opieki nad ojcem). Dopiero przeprowadzenie takich ustaleń – jak wskazał dalej WSA – może pozwolić na wyprowadzenie prawidłowych wniosków co do tego, czy w zastanej sytuacji faktycznej świadczenie stałej lub długotrwałej opieki przez skarżącą jest rzeczywiście wykluczone lub że rzeczywistą motywacją do niepodejmowania przez nią pracy jest kontynuacja nauki, a nie wola sprawowania opieki. W konsekwencji WSA poruczył organom, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględniły uwagi zawarte w Wyroku WSA i uzupełniły w niezbędnym zakresie zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonały jego ponownej oceny – w celu rozstrzygnięcia, czy zostały w niniejszej sprawie spełnione wszystkie ustawowe przesłanki przyznania wnioskowanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu w niniejszym składzie tak sformułowane wytyczne uległy dezaktualizacji w zakresie, w jakim dotyczyły powinności zbadania i oceny przez organy, w jakim stopniu obowiązki szkolne angażują skarżącą i czy w konsekwencji wykluczają sprawowanie przez nią stałej i długotrwałej opieki nad ojcem. Albowiem, ponownie rozpoznając sprawę po Wyroku WSA, organ I instancji ustalił – na podstawie zalegającego w aktach sprawy oświadczenia skarżącej (opatrzonego dwiema datami: odręczną "[...].03.2022 r" i odciśniętą mechanicznie "2022-03-[...]") – że skarżąca nie kontynuuje już nauki.

Podobnie za nieaktualne należało uznać również niektóre spośród ustaleń faktycznych przyjętych w Wyroku WSA – jak te, że:

- "L. S. jest osobą leżącą i wymagającą stałej opieki" (s. 7 uzasadnienia, k. 16 akt adm. II inst.) – skoro sama skarżąca w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym [...] lutego 2022 r. stwierdziła, że opiekuje się ojcem "w zależności od jego potrzeb" oraz że ojciec "samodzielnie załatwia swoje sprawy, np. urzędowe";

- K. S. (ur. [...]) w chwili składania wniosku miała 21 lat i dotąd nie pracowała" (s. 7 uzasadnienia, k. 16 akt adm. II inst.) – skoro skarżąca w swym oświadczeniu złożonym [...] marca 2022 r., w pkt VIII ("Ostatni okres zatrudnienia / ubezpieczenia społecznego – podać datę do kiedy i gdzie") podała: październik 2019–kwiecień 2020 [...] - sklep obuwniczy.

Z pewnością aktualne pozostaje natomiast stwierdzenie zawarte w Wyroku WSA, że w kontrolowanej sprawie istota sporu sprowadza się do istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad ojcem.

W tym względzie Sąd w niniejszym składzie podziela jednak stanowisko organów obu instancji, wyrażone po powtórnym rozpoznaniu sprawy (po Wyroku WSA), że wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze i pomoc ojcu nie stanowią przeszkody uniemożliwiającej podjęcie lub wykonywanie pracy zawodowej, a w konsekwencji – że, wbrew deklaracjom skarżącej, rezygnacja lub niepodejmowanie przez nią zatrudnienia nie pozostają w wymaganym na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r., ścisłym i bezpośrednim związku z sprawowaniem przez skarżącą opieki nad ojcem.

Należy podkreślić, że odmienne stanowisko strony skarżącej opiera się wyłącznie na jej deklaracjach i oświadczeniach, które w dodatku w wielu istotnych punktach są wewnętrznie sprzeczne, i już z tego powodu niewiarygodne.

Dość powiedzieć, że w oświadczeniu z [...] lutego 2022 r. (wpływ do organu: [...] marca 2022 r.) skarżąca podała, że nie pracuje zawodowo od 2018 r., podczas gdy w innym, złożonym tego samego dnia (tj. opatrzonym samą prezentatą "[...].03.2022") oświadczeniu wyszczególniła ww. zatrudnienie w "[...] - sklep obuwniczy", obejmujące okres od października 2019 r. do kwietnia 2020 r.

Jeśli zaś idzie o sam zakres sprawowanej opieki nad ojcem, to we wspomnianym oświadczeniu z [...] lutego 2022 r. skarżąca podała, że: opiekuje się ojcem "w zależności od jego potrzeby, np. do lekarza"; "zdarza się, w zależności od stanu zdrowia ojca, że ojciec sam załatwia swoje sprawy, np. w gminie"; "ojciec mieszka samodzielnie". Z kolei sama skarżąca, jak podaje w ww. oświadczeniu, mieszka w G. z matką, jednak, jak dalej deklaruje: "jestem u ojca codziennie (...). W nocy ojciec jest pod moją opieką"; "do ojca przywozi mnie rodzina". Powyższe jest niezgodne z wyjaśnieniami zawartymi w kolejnym oświadczeniu – opatrzonym dwiema datami: odręczną "[...].03.2022 r" i odciśniętą mechanicznie "2022-03-[...]" – w którym czytamy m.in.: "Dojeżdżam do taty samochodem"; "Gdy tata się źle czuje zostaję u niego na noc, średnio 4 dni w tyg." Wszystko to zaś wykazuje szereg niespójności z zalegającym w aktach sprawy wykazem czynności wykonywanych przez skarżącą podczas opieki nad ojcem (opatrzonym datą [...] lutego 2022 r.), z którego wynika m.in., że ojciec czyta książki i pisma urzędowe "bez zrozumienia", a także że "leży cały czas w łóżku", a mimo to skarżąca codziennie go ubiera. I choć w ww. oświadczeniach deklarowała, że zostaje o ojca na noc, to w wykazie czynności w rubrykach "Pobudka" oraz "Czuwanie podczas snu" wpisała odpowiedź "nie". Poza tym w oświadczeniu opatrzonym prezentatą "[...].03.2022" skarżąca wpisała "tak" w rubryce "Zamieszkuję wspólnie z osobą nad którą sprawuje opiekę", co pozostaje w jawnej sprzeczności z bezspornym ustaleniem, że skarżąca mieszka z matką w G., a ojciec w S. .

Jednakże najmocniejszych bodaj podstaw do zakwestionowania, jako niewiarygodnych, twierdzeń skarżącej, iż sprawowana przez nią opieka nad ojcem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, dostarczają ustalenia i obserwacje poczynione przez pracownika socjalnego w toku rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą, w obecności jej ojca, w dniu [...] lutego 2022 r. Z protokołu tego wywiadu wynika m.in., że skarżąca "gubiła się w tematyce" sprawowanej nad ojcem opieki, zaś ojciec, używając wulgaryzmów, wielokrotnie przerywał rozmowę, upominając skarżącą, co ma mówić, gdzie mieszka i jak wygląda opieka, którą zapewnia. Nie bez znaczenia dla oceny wiarygodności twierdzeń strony skarżącej jest także fakt, odnotowany w protokole wywiadu, że wobec zdenerwowania okazanego przez ojca w momencie stwierdzenia przez skarżącą, iż "ojciec samodzielnie załatwia swoje sprawy np. urzędowe", że "jest osobą zorientowaną w swoich sprawach" i "mieszka samodzielnie", skarżąca próbowała zmienić oświadczenie, stwierdzając, że nie pracuje ze względu na opiekę nad ojcem. Zarazem jednak skarżąca nie potrafiła określić schorzeń ojca. Poza tym pracownik socjalny, anonimowo, usłyszał od sąsiadki ojca wyrazy zdziwienia wobec stwierdzenia, że ten jest osobą wymagającą opieki, oraz deklarację, że sąsiedzi nie znają jego córki (skarżącej).

Już to, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, że wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji należycie przeprowadziły w rozpoznawanej sprawie postępowanie wyjaśniające, prawidłowo zinterpretowały przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. i doszły do prawidłowych wniosków. Wobec wewnętrznie sprzecznych oświadczeń skarżącej oraz sposobu zachowania się jej ojca podczas wywiadu środowiskowego, a zwłaszcza prób wpływania przezeń na wyjaśnienia córki, wysoce wątpliwe jest nie tylko sprawowanie przez skarżącą całodobowej opieki nad Ojcem, ale nawet w mniejszym wymiarze, który wszakże uniemożliwiały jej podjęcie aktywności zawodowej. Zdaniem Sądu, w świetle materiałów zebranych w aktach sprawy oraz wskazań doświadczenia życiowego nie wydaje się wiarygodne w szczególności, by Skarżąca – mieszkając z matką, ale spędzając jakoby noce u ojca, u którego ponoć bywa codziennie i do którego przywozi ją rodzina – pomagała się ojcu ubierać, choć ojciec "cały czas leży"; bywała u ojca codziennie, jednak nie była znana sąsiadom ojca; rzeczywiście sprawowała opiekę nad ojcem codziennie, nie znając jego schorzeń, itd.

Ponadto w kontekście wyliczanych przez skarżącą, i jakoby przez nią wykonywanych, czynności w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, Sąd zaznacza, iż podziela utrwalone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w sposób ewidentny musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Oznacza to, że bezsprzecznie powinien zachodzić bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go, a sprawowaną opieką. Zarazem takie czynności, jak przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków, pomoc przy kąpieli, czy także umawianie lub towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, załatwianiu spraw urzędowych, itp. nie mogą być uznane za czynności wymagającej pełnej dyspozycyjności skarżącej. Nie absorbują one na tyle, by należało zapewnić podopiecznemu ciągłej (całodziennej) obecności czy też nieustającego nadzoru ze strony skarżącej. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego i nie mogą usprawiedliwiać powstrzymywania się od (niepodejmowania czy rezygnacji z) wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki (por. wyrok WSA z 31.05.2022 r., IV SA/Wr 752/21, CBOSA).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.