Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 441/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 121e ust,.3 i 13
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie utraty prawa do uposażenia za cały okres zwolnienia lekarskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] lutego 2021 r. numer [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. na rzecz skarżącego M. R. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Policji w B. (dalej: Komendant Wojewódzki) decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w B. (dalej: Komendant Miejski) z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], stwierdzającą utratę prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego, tj. od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 grudnia 2020 r. przez posterunkowego w stanie spoczynku M. R. wobec stwierdzenia, że zwolnienie lekarskie wykorzystano w sposób nieprawidłowy.

Decyzja Komendanta Wojewódzkiego wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Policjant M. R. przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 28 grudnia 2020 r. wystawionym przez lekarza psychiatrę. W dniu [...] grudnia 2020 r. o godzinie 4.42 wykonał on połączenie telefoniczne na stanowisko kierowania Komendy Miejskiej Policji w B. i poprosił dyżurnego jednostki o pomoc. Wskazał, że potrzebuje karetki pogotowia na ulicę [...], bowiem jego kolega upadł i uderzył się w potylicę i stracił przytomność. Ponadto wyjaśnił, że dzwonił do Centrum Powiadamiania Ratunkowego i nie chcą przyjąć od niego zgłoszenia. Wobec dalszych pytań dyżurnego, poinformował, że kolega jest nietrzeźwy, a karetka która miała przyjechać na miejsce nie dotarła. Niecierpliwiąc się, rozmowę z policjantem na stanowisku kierowania zakończył kierując w jego stronę wulgaryzmy. Następnie dyżurny jednostki w rozmowie z dyspozytorem pogotowia ustalił, że do przedmiotowego zdarzenia skierowano już dwie karetki pogotowia, ponieważ zgłaszający nie był w stanie podać adresu. Będąc wulgarnym oraz podając się za ratownika medycznego wpierw podał adres B., ul. [...], a następnie kolejny – B., ul. [...] W związku z powyższym na miejsce został skierowany patrol z Oddziału Prewencji Policji w B. Pod drugi z adresów pojechał patrol z Wydziału Patrolowo -Interwencyjnego Komendy Miejskiej Policji w B. Po ustaleniu, iż M. R. jest funkcjonariuszem Policji, o całym zajściu poinformowano przełożonego policjanta, tj. Zastępcę Naczelnika Wydziału Patrolowo - Interwencyjnego KMP w B. - nadkom. A. T., który przybył na miejsce interwencji. Z funkcjonariuszem przeprowadzono rozmowę, podczas której oświadczył on, iż spotkał się ze znajomymi, z którymi spożywał alkohol. W związku z tym dokonano sprawdzenia jego stanu trzeźwości. Uzyskany wynik to 0,95 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Po rozmowie w czasie której nie zaprzeczał, że rozmawiał z dyżurnym w sposób wulgarny i go obraził, odjechał taksówką do miejsca zamieszkania.

Dalej organ wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2021 r. w godzinach 14.30.-15.00, upoważniona do przeprowadzania kontroli podinsp. R. G. - Zastępca Naczelnika Wydziału Kadr Komendy Miejskiej Policji w B. dokonała kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez M. R. Uzyskując informację od przełożonego policjanta, iż może przebywać on pod adresem: B., ul. [...], udała się pod wskazany adres, jednakże nikogo tam nie zastała. W związku z tym pojechała pod adres wskazany na druku zwolnienia lekarskiego, tj. B. ul. [...], gdzie również nikogo nie zastała. W związku z tym podjęła próbę skontaktowania się z wymienionym policjantem. W rozmowie ustaliła, iż M. R. przebywa w W. i robi świąteczne zakupy dla rodziny. Kontrolująca przypomniała funkcjonariuszowi, iż przebywa on na zwolnieniu lekarskim i nie może swobodnie go wykorzystywać, na co policjant odparł, iż ma "chodzone zwolnienie" i że z W. wróci jutro.

W tym stanie sprawy sporządzone zostały protokoły kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, o których mowa w art. 121e ust. 10 ustawy o Policji, w których uznano, iż M. R. nieprawidłowo wykorzystał czasową niezdolność do służby z powodu choroby wynikającej z zaświadczenia lekarskiego wystawionego na druku ZUS [...] na okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 grudnia 2020 r. Organ uznał, iż w przypadku funkcjonariusza Policji przebywającego na zwolnieniu lekarskim nie może być mowy o spożywaniu alkoholu a czasu trwania zwolnienia lekarskiego nie można traktować na równi z urlopem wypoczynkowym bądź innym dniom wolnym od służby. Wymieniony zapoznał się z protokołami i nie wniósł żadnych uwag. W związku z powyższym przeprowadzono postępowanie administracyjne w przedmiocie utraty prawa do uposażenia za cały okres przebywania na zwolnieniu lekarskim.

Po przeprowadzeniu postępowania Komendant Miejski decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], stwierdził utratę prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego, tj. od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 grudnia 2020 r. przez post. w stanie spoczynku M. R. wobec stwierdzenia, że zwolnienie lekarskie wykorzystano w sposób nieprawidłowy.

W uzasadnieniu decyzji organ precyzyjnie opisał stan faktyczny oraz wskazał i omówił podstawę prawną swego rozstrzygnięcia. W jego ocenie ujawnione okoliczności w przedmiotowej sprawie nie pozostawiają wątpliwości, że zwolnienie lekarskie w okresie 1-28 grudnia 2020 r. zostało wykorzystane przez posterunkowego M. R. w nienależyty sposób.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. R., w którym przede wszystkim podniósł, że sprawa winna być umorzona, gdyż został on zwolniony z Policji z dniem [...] grudnia 2020 r., a więc decyzja została wydana do osoby, która nie była już funkcjonariuszem Policji.

Po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Miejskiego z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię. Wyjaśnił też, że analizując przedmiotową sprawę, biorąc pod uwagę przeprowadzone kontrole oraz dowody stwierdzić należy, iż organ I instancji słusznie uznał, iż M. R. wykorzystał zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego przeznaczeniem. W rozpoznawanej sprawie należało zatem wyciągnąć konsekwencje prawne w stosunku do osoby nadużywającej prawa do świadczenia pieniężnego w czasie zwolnienia lekarskiego, wynikające z art. 121e ust. 3 ustawy o Policji.

Organ odniósł się też do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i stwierdził, że są one niezasadne. W szczególności stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Art. 106 ust. 3 wymienionej ustawy stanowi natomiast, że prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Natomiast zgodnie z art. 121e ustawy, jeżeli policjant przebywający na zwolnieniu lekarskim będzie wykorzystywał je nieprawidłowo traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia lekarskiego. Zdaniem więc organu, jak słusznie uznał Komendant Główny Policji a później zaakceptował to sąd do którego sprawa trafiła (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27.10.2015 r. sygn. akt II SA/Wa 471/15), uposażenie zasadnicze funkcjonariuszy jest płatne miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym każdego miesiąca i dlatego w pewnych sytuacjach skutki finansowe powstałe po dacie pobrania przez policjanta uposażenia będą dotykać uposażenia już pobranego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. M. R. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2020 r. Postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia utraty prawa do uposażenia zostało jednak wszczęte jeszcze gdy wymieniony był funkcjonariuszem Policji. Zwolnienie ze służby jakkolwiek znosi prawo byłego policjanta do uposażenia, to nie może jednocześnie znosić skutków prawnych pewnych zdarzeń, które miały miejsce jeszcze przed datą zwolnienia, również tych finansowych. Uposażenie zasadnicze pobrane za okres niejako nieusprawiedliwionej nieobecności w służbie jest świadczeniem nienależnym, podlegającym zwrotowi. Dlatego też z tego powodu można mówić o wykonalności zaskarżonej decyzji, jako podstawie prawnej do dochodzenia wymienionego roszczenia.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł M. R., w której zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:

a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Komendanta Miejskiego w sytuacji, gdy brak było podstawy prawnej i faktycznej uzasadniającej wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia;

b) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy zachodziła podstawa prawna do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie, albowiem skarżący nie posiadał statusu strony warunkującego wydanie decyzji rozstrzygającej w przedmiocie uposażenia funkcjonariusza Policji za okres poprzedzający jego zwolnienie ze służby;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 100, art. 106 ust. 3, art. 121e ust. 10, 13 i 14 ustawy o Policji w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz wydaniu decyzji w obu instancjach w dniach [...] lutego 2021 r. oraz [...] kwietnia 2021 r. w stosunku do skarżącego, który nie pełnił służby jako funkcjonariusz Policji od dnia [...] grudnia 2020 r., a co za tym idzie nie mógł być adresatem decyzji w przedmiocie utraty prawa do uposażenia za cały okres zwolnienia lekarskiego, gdyż stroną postępowania administracyjnego dotyczącego uposażenia może być wyłącznie funkcjonariusz Policji pełniący służbę w dacie wydania aktu administracyjnego, nie zaś wszczęcia postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego, umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że kwestionuje uprawnienie organów do wydania decyzji o utracie prawa do uposażenia za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 grudnia 2020 r. Poza sporem jest, że M. R. w dniu [...] grudnia 2020 r. zwrócił się pisemnym raportem do Komendanta Miejskiego z prośbą o zwolnienie go ze służby w Policji z dniem [...] grudnia 2020 r. na co uzyskał zgodę. Prawomocnym rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Miejskiego z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżący został zwolniony ze służby z dniem [...] grudnia 2020 r. Postępowanie prowadzone było zatem do skarżącego, który nie był już policjantem. Tymczasem prawidłowe zastosowanie przepisów ustawy o Policji w zakresie rozstrzygania o nabyciu, zmiany wysokości i utracie prawa do uposażenia funkcjonariusza Policji winno skutkować umorzeniem postępowania wszczętego w stosunku do skarżącego. Przepisami ustawy mającymi zastosowanie w pierwszej kolejności są art. 99 ust. 1, art. 100, art. 106 ust. 3 ustawy o Policji.

W ocenie skarżącego, jeżeli organ administracji nie jest uprawniony do kształtowania wysokości wynagrodzenia funkcjonariusza po zwolnieniu go ze służby (powołał się na wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 850/16), to tym bardziej nie jest uprawniony do orzekania o utracie prawa do uposażenia w ogóle ze względu na nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. W takiej sytuacji bowiem organ nie orzeka już o uposażeniu, jego wysokości lub utracie w stosunku do funkcjonariusza będącego stroną stosunku administracyjnego, lecz wydaje decyzję w stosunku do byłego funkcjonariusza, czego ustawa nie przewiduje. Tym samym wszczęte postępowanie powinno zostać umorzone ze względu na jego bezprzedmiotowość w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania wiąże się z brakiem możliwości ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego ze względu na brak przepisów prawa, stanowiących podstawę prawną do wydania merytorycznej decyzji lub brak przedmiotu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie po zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji brak było przedmiotu postępowania administracyjnego, bowiem uposażenie jako zasadniczy element wynagrodzenia przysługuje tylko policjantowi pozostającemu na służbie.

Skarżący nie zgodził się tez z organem, że za prawnie relewantny dla możliwości wydania decyzji merytorycznej był moment wszczęcia przedmiotowego postępowania, to jest w dniu kiedy skarżący był jeszcze funkcjonariuszem Policji. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1735/10, skarżący wskazał, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego wyrażaną zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie jest to, że organ administracji wydaje decyzję, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie jej wydania. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wiążą z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy. Miarodajny w tym zakresie jest stan obowiązujący w dacie wydania decyzji - wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt V SA 283/00. W konsekwencji odpadnięcie któregoś ze wskazanych elementów stosunku administracyjnoprawnego sprawia, że niemożliwa jest konkretyzacja tego stosunku w drodze decyzji.

Zdaniem więc skarżącego organy orzekające w sprawie powinny wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny, który istniał w dniu wydania decyzji i przyjąć ten dzień jako prawnie relewantny z punktu widzenia zastosowania norm prawa materialnego. Jeżeli w dniu wydania decyzji skarżący nie był już funkcjonariuszem Policji, to nie mogło się toczyć w stosunku do niego postępowanie administracyjne w oparciu o 121e ustawy o Policji, brak było też w konsekwencji podstawy prawnej do wydania decyzji. Zgodnie z treścią art. 121e ust. 12 i 13 ustawy o Policji na podstawie ustaleń zawartych w protokole kontroli w sprawie sposobu korzystania ze zwolnienia lekarskiego przełożony w razie dostrzeżenia nieprawidłowości stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4. Protokół przedstawia się policjantowi w celu wniesienia do niego ewentualnych uwag. Powołany zakres ustawy odnosi się zatem do funkcjonariusza policji, który pełni służbę w dacie wydania decyzji. Z literalnego brzmienia art. 121e ust. 14 ustawy wynika z kolei, że prawo od wniesienia odwołania od decyzji wydanej na podstawie art. 121e ust. 13 przysługuje wyłącznie policjantowi. W powiązaniu z art. 121e ust. 3 ustawy należy więc stwierdzić, że określone w decyzji administracyjnej nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego skutkuje utratą przez policjanta prawa do uposażenia za cały okres zwolnienia. Przy czym ustawa nie przewiduje możliwości wydania decyzji w stosunku do byłego policjanta, albowiem w takim przypadku z oczywistych względów nie sposób mówić o utracie uposażenia należnego wyłącznie funkcjonariuszom pozostającym na służbie. Dlatego też ustawa - jak już wyżej wskazano -przewiduje możliwość złożenia odwołania od decyzji o utracie prawa do uposażenia wyłącznie przez policjanta. Osoba, która nie pozostaje w stosunku pracy jako policjant nie dysponuje prawem do złożenia odwołania od decyzji. Jednocześnie organ administracji nie posiada podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w stosunku do osoby, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Na koniec skarżący wskazał, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w żadnym razie nie znosiłoby skutków prawnych zdarzeń, które miały miejsce jeszcze przed datą zwolnienia, również tych finansowych. Właściwymi w kwestiach uposażenia są organy wskazane w art. 32 ustawy. W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., (III PZP 1/05, Legalis), stwierdzono, że wprawdzie należne funkcjonariuszowi służb mundurowych uposażenie z tytułu świadczonej przezeń służby ma swą podstawę w publicznoprawnym (administracyjnoprawnym) stosunku służbowym, ale przez to nie traci ono charakteru wierzytelności pieniężnej, do jakiej z tytułu pełnionej służby nabywa prawo funkcjonariusz publiczny wobec Państwa (art. 33 KC), reprezentowanego w danym wypadku przez właściwego przełożonego. Właściwe zatem w sprawach roszczeń policjanta z tytułu prawa do uposażenia lub innych świadczeń oraz należności pieniężnych, o których mowa w rozdziale 9 ustawy o Policji, są sądy powszechne (postanowienie NSA z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 1293/14). Wobec powyższego zwolnienie ze służby funkcjonariusza Policji w żadnym razie nie powoduje zniesienia skutków i konsekwencji finansowych w zakresie pobranego wynagrodzenia, które mogą być prawnie dochodzone w opisanym wyżej zakresie, a jedynie uniemożliwiają prowadzenie postępowania i wydanie decyzji administracyjnej w stosunku do osoby, które nie posiada już statusu strony postępowania ustawy o Policji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa dotyczy uposażenia, które skarżący pobrał z góry w dniu [...] grudnia 2020 r. w chwili gdy pozostawał funkcjonariuszem Policji. Zdaniem organu fakt zwolnienia skarżącego ze służby, w tym konkretnym przypadku, nie ma wpływu na wydanie decyzji o utracie uposażenia, bowiem skarżący w wyniku zwolnienia go ze służby w przedmiotowym przypadku nie traci przymiotu strony postępowania. Przedmiotowa sprawa ma charakter administracyjnoprawny. Przedmiotowe postępowanie dotyczy kontroli działalności administracji publicznej, mieszczących się w granicach kognicji sądów administracyjnych określonych w treści art. 3 ustawy z dnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.). Jedynie w drodze decyzji organ może stwierdzić utratę prawa do uposażenia za wskazany okres czasu. Dopiero uprawomocnienie się decyzji stwierdzającej utratę prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego umożliwi organowi dochodzenie roszczenia od byłego funkcjonariusza w sposób przywołany przez pełnomocnika skarżącego.

W ocenie organu, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące jego ekwiwalentem. Zagadnienia związane z uposażeniem policjanta i jego prawem do innych świadczeń pieniężnych związanych ze służbą, do których należy m.in. prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy, mieści się w pojęciu spraw osobowych. Kwestię właściwości organów w sprawach osobowych reguluje art. 32 ust. 1 ustawy o Policji. Do mianowania policjanta na stanowiska służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, Komendant CBSP, Komendant BSWP, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy). Policji oraz komendanci szkół policyjnych. Organ właściwy do mianowania funkcjonariusza pozostaje właściwy do ustalenia w formie decyzji administracyjne/ jego uposażenia oraz podejmowania innych decyzji związanych z uposażeniem. Od decyzji, o których mowa w ust. 1, policjantowi służy odwołanie do wyższego przełożonego (art. 32 ust. 2 ustawy o Policji). Wobec braku innych uregulowań te same organy w tej samej formie właściwe są również do rozstrzygania w przedmiocie innych świadczeń finansowych funkcjonariuszy Policji.

Na koniec organ przyznał rację skarżącemu, że utrata prawa do uposażenia powiązana jest z wierzytelnością pieniężną. Niemniej jednak, aby dochodzić wierzytelności pieniężnej z tytułu utraty prawa do uposażenia w drodze powództwa, niezbędnym jest uprawomocnienie decyzji w tym przedmiocie. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację w której bez formalnego zakończenia postępowania administracyjnego, organ wystąpi z powództwem o zapłatę wypłaconego w dniu [...] grudnia 2020 r. uposażenia, bez jednoczesnego stwierdzenia utraty do jego prawa. Źródłem dochodzenia ewentualnego roszczenia może być prawomocna decyzja. W przeciwnym wypadku sąd powszechny oddaliłby powództwo ze względu na brak podstawy prawnej do dochodzenia roszczenia. Tym bardziej, że sąd powszechny nie wchodzi w kompetencje sądów administracyjnych poprzez dokonywanie kontroli działalności administracji publicznej związanej z wydawanymi decyzjami administracyjnymi. Aby więc roszczenie o zapłatę mogło powstać, początkowo musi zaistnieć administracyjno-prawna podstawa roszczenia, natomiast sam spór związany z jego wykonaniem należy zakwalifikować jako sprawę cywilną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Komendanta Miejskiego z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], stwierdzającą utratę prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego, tj. od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 28 grudnia 2020 r. przez posterunkowego w stanie spoczynku M. R. wobec stwierdzenia, że zwolnienie lekarskie wykorzystano w sposób nieprawidłowy.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 360; dalej: ustawa), a w szczególności art. 121e ust. 3, zgodnie z którym, jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, policjant traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 121e ust. 3 i ust. 13 ustawy, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. miało wpływ na wynik sprawy.

Sąd podziela stanowiska skarżącego i organu, że przedmiotowa sprawa ma charakter administracyjnoprawny oraz że utrata prawa do uposażenia powiązana jest z wierzytelnością pieniężną, której można dochodzić przed sądami powszechnymi. Sąd przyznaje także rację organowi, że z racji na stwierdzone zachowania skarżącego była podstawa do prowadzenia wobec niego postępowania w przedmiocie stwierdzenia utraty prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego, gdyż zwolnienie to wykorzystywane było w sposób nieprawidłowy. W skardze w zasadzie strona skarżąca stanowiska organów w tym przedmiocie nie podważa. Spór w sprawie dotyczy jednak innej kwestii, a mianowicie, czy mimo wszczęcia przedmiotowego postępowania w okresie, gdy skarżący był jeszcze policjantem, mogło się ono toczyć i zakończyć wydaniem decyzji na podstawie art. 121e ust. 3 i ust. 13 ustawy w czasie, gdy skarżący już policjantem nie był, gdyż z Policji został zwolniony.

W ocenie Sądu rację ma skarżący.

Przypadki utraty przez policjanta prawa do uposażenia zostały wymienione w przepisach art. 121e ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 6. We wszystkich tych przypadkach jednoznacznie mowa jest o policjancie. Z przeprowadzanej kontroli sporządzane są protokoły, które przedstawia się policjantowi w celu wniesienia przez niego ewentualnych uwag, a wniesienie uwag policjant potwierdza własnoręcznym podpisem (art. 121e ust. 12 ustawy). Na podstawie ustaleń zawartych w protokole przełożony stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4 (art. 121e ust. 13 ustawy), zaś od decyzji, o której mowa w ust. 13, policjantowi służy odwołanie do wyższego przełożonego (art. 121e ust. 14 ustawy).

Jak z powyższego zatem widać, z analizy przepisu art. 121e ustawy wynika, że wszystkie wskazane tam postępowania i decyzje kierowane są do policjantów, czyli do funkcjonariuszy Policji pozostających w służbie w Policji. Przepis ten operuje sformułowaniami "policjant" i jego "przełożony", co w ocenie Sądu oznacza, że relacja ta występuje tylko w okresie, gdy oba te podmioty są funkcjonariuszami Policji. W chwili odejścia ze służby dotychczasowy policjant przestaje być policjantem zaś jego dotychczasowy przełożony przestaje być jego przełożonym. Zdaniem Sądu regulacja powyższa jest nieprzypadkowa, gdyż tam, gdzie o uposażeniu policjanta organy rozstrzygają już po zwolnieniu go ze służby, ustawodawca dał temu czytelny wyraz. Otóż zgodnie z art. 125 ust. 2 ustawy, w razie umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, policjant otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki tego uposażenia, wprowadzone w okresie zawieszenia, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu policjanta ze służby, z zastrzeżeniem przepisu ust. 3. Także w art. 117 ust. 1 i 3 ustawy mowa jest o świadczeniu pieniężnym w wysokości odpowiadającej uposażaniu zasadniczemu wypłacanemu policjantowi zwolnionemu ze służby. W ustawie o Policji brak jest natomiast przepisu, który dawałby podstawę do stosowania regulacji z art. 121e ustawy do policjantów, którzy zostali zwolnieni ze służby.

Zgodnie z art. 100 ustawy uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Przepis ten zawiera definicję pojęcia uposażenia policjanta. W rozumieniu art. 99 ust. 1 ustawy, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Ustęp 2 wskazanego przepisu stanowi zaś, że z tytułu pełnienia służby policjant otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Norma ta dotyczy policjanta pełniącego służbę w Policji. Natomiast z art. 106 ust. 3 ustawy wynika, że prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Zatem możliwość kształtowania przez organy Policji wynagrodzenia funkcjonariusza zakreślają ramy czasowe wskazane w art. 99 ust. 1 i art. 106 ust. 3 ustawy o Policji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 850/16). Powyższa reguła ma także zastosowanie do dodatków do uposażenia. Jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1121/14 prawo do dodatków do uposażenia istnieje jedynie w okresie, w jakim stronie przysługuje prawo do samego uposażenia. Stąd w sytuacji, gdy skarżący na dzień złożenia badanego wniosku nie był już funkcjonariuszem Policji w służbie czynnej, to nie przysługiwało mu uprawnienie zarówno do uposażenia, jak i do dodatków do niego. W ocenie niniejszego składu Sądu powyższa zasada działa w dwie strony, to znaczy wtedy gdy o uposażenie lub o dodatki do uposażenia występuje policjant (były policjant), jak i wtedy gdy w tym przedmiocie orzeka organ.

Sąd nie podziela stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, w którym powołał się on na wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 524/20, z uzasadnienia którego wynika m.in., że "organ właściwy do mianowania funkcjonariusza pozostaje właściwy do ustalenia w formie decyzji administracyjnej jego uposażenia oraz podejmowania innych decyzji związanych z uposażeniem. Wobec braku innych uregulowań te same organy w tej samej formie właściwe są również do rozstrzygania w przedmiocie świadczeń finansowych funkcjonariuszy Policji". Przede wszystkim w przywołanej sprawie jej przedmiot stanowiła wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Zgodnie więc z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy, policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3. Powyższe oznacza, że po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące jego ekwiwalentem. Zauważenia więc wymaga, że w przywołanej sprawie prawo do urlopu powstało w okresie, gdy policjant był policjantem, a wraz z jego odejściem ze służby przekształciło się ono w ekwiwalent pieniężny. W sytuacji zaś niniejszej sprawy, do czasu gdy skarżący pozostawał policjantem, nie zapadła decyzja o stwierdzeniu utraty przez niego prawa do uposażenia za nieprawidłowo wykorzystywane zwolnienie lekarskie.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] grudnia 2020 r., zaś wraz z prawomocnym zwolnieniem skarżącego ze służby w dniu [...] grudnia 2020 r., winno być umorzone, gdyż stało się bezprzedmiotowe z uwagi na formalny brak możliwości orzekania przez organy związany z treścią art. 106 ust. 3 ustawy. Także czynności podjęte przez organy po dniu 30 grudnia 2020 r. naruszyły przepisy art. 121e ust. 13 i 14 ustawy, gdyż mogły one być skierowane tylko do policjanta pozostającego w służbie, a skarżący w tym czasie był już z tej służby zwolniony.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 sentencji.

Na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 2 sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na zasądzone koszty składają się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.