Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 599/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi P. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].04.2020 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. (dalej także: organ administracji) postępowania w sprawie z wniosku P. S. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Jak wynika z akt sprawy 5 marca 2018 r. do Wojewody D. wpłynął wniosek P. S. (dalej: Strona, Skarżący), obywatela Ukrainy, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski w celu podjęcia pracy w A (załącznik nr 1 do wniosku). Do wniosku Strona dołączyła ponadto: kserokopię paszportu, kserokopię wizy, kserokopię karty pobytu, kserokopię zaświadczenia o niekaralności, potwierdzenie uiszczenia opłaty za wniosek oraz fotografie.

W dniu 5 listopada 2018 r. wpłynęły do organu administracji: nowy załącznik nr 1 do wniosku, w którym jako podmiot powierzający pracę wskazano B oraz umowa o pracę.

W dniu 5 grudnia 2018 r. wpłynęło do organu administracji ponaglenie z 4 grudnia 2018 r. w związku z przewlekłością i bezczynnością organu oraz pełnomocnictwo dla A. W. –S.

Pismem z 28 stycznia 2019 r. organ administracji przekazał ponaglenie do Urzędy do Spraw Cudzoziemców. Także pismem z 28 stycznia 2019 r. wezwał Stronę do dołączenia załącznika nr 1 do wniosku wypełnionego w części III "Oświadczenie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi" oraz do uzupełnienia formularza wniosku na pobyt czasowy w części A pkt 18, części C pkt III lit.a oraz w pkt VII. Na dokonanie tych czynności wyznaczono termin 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Brak w aktach dowodu doręczenia wezwania Stronie.

Braki wniosku, wskazane w ww. piśmie, Strona uzupełniła 8 lutego 2019 r. (data wpływu do organu administracji).

Pismem z 9 kwietnia 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 10.04.2019 r.) pełnomocnik Strony wniósł o udzielenia informacji o sprawie. W dniu 24 maja 2019 r. wpłynęła do organy administracji umowa o prace oraz ZUS P ZUA.

Po rozpoznaniu ponaglenia Strony z 5 grudnia 2018 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z 24 września 2019 r. uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpoznania wniosku Strona do 23 grudnia 2019 r.

Pismami z 12 września, 21 i 29 października 2019 r. pełnomocnik strony zawracał się o niezwłoczne wydanie decyzji w sprawie, wskazując na złożenie kompletu dokumentów.

Pismem z 13 stycznia 2020 r. pełnomocnik Strony wniósł ponownie ponaglenia na niezałatwienie wniosku Stronu z 5 marca 2018 r. W dniu 5 lutego 2020 r. wpłynęło do organu administracji wezwanie do wydania decyzji. W dniu 6 marca 2020 r. do organu administracji wpłynęło pismo Strony wypowiadające pełnomocnictwo firmie C na prowadzenie sprawy dotyczącej pobytu czasowego Strony.

Pismem z 9 marca 2020 r. organ administracji, działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. : Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.), wystąpił do: Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w P. Oddział Zamiejscowy we W. oraz do Komendy N. Oddziału Straży Granicznej w K.O. o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt Strony stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ponadto także pismem z 9 marca 2020 r. wezwał Stronę ponownie do uzupełnienia dokumentów, tym razem o uzupełnienie dokumentów dotyczących potwierdzenia posiadania zapewnionego miejsca zamieszkania na terytorium Polski oraz poinformował Stronę, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 9 czerwca 2020 r.

Także pismem z 9 marca 2020 r. przekazano ponaglenie Strony z 13 stycznia 2020 r. do Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie Strony z 13 stycznia 2020 r. postanowieniem z 14 kwietnia 2020 r. uznał za uzasadnione i wyznaczył nowy termin rozpoznania sprawy na 9 czerwca 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., która wpłynęła od Wojewody D. 23 kwietnia 2020 r., Skarżący, zarzucając naruszenie art.6, art. 7, art. 7a art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym, wniósł o:

- zobowiązanie Wojewody D. do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;

- dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;

- przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w podstawie art. 149 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 §7 tej ustawy;

- zasądzenie od organu administracji na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.

Do skargi dołączono pełnomocnictwo dla radcy prawnego R. W., udzielone 21 stycznia 2020 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że od momentu złożenie wniosku przez Stronę upłynęły dwa lata. Gdyby organ administracji działał zgodnie z terminami wskazanymi w K.p.a. postępowanie winno być już zakończone. Ponieważ w sprawie nie podjęto żadnych czynności przez ponad 9 miesięcy od złożenia wniosku Strona wniosła ponaglenie. Po ponad 2 miesiącach od złożenia ponaglenia Strona otrzymał wezwanie do uzupełnienia wniosku. Mimo uzupełnienia wniosku nadal postępowania nie zakończono, mimo licznych wniosków pełnomocnika Strony, a także mimo uznania ponaglenia Strony za uzasadnione przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i mimo upływu wyznaczonego przez niego terminu zakończenia postępowania (23.12.2019 r.). Strona złożyła ponowne ponaglenie a następnie skargę do Sądu. Zdaniem Skarżącego organ administracji rażąco przekraczał terminy, nie informował Strony o przyczynach przekroczenia terminów. Strona od wielu miesięcy była ignorowana przez Wojewodę D. Naruszenie norm prawnych dotyczących terminów rozpoznania sprawy przez organ winno się wiązać, zdaniem Strony, z nałożeniem na organ obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej, która z jednej strony będzie stanowiła swoistą "karę" dla organu, a z drugiej strony będzie rekompensatą dla Skarżącego za naruszenie jego praw w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę. Fakt znacznej ilości spraw jakie prowadzi Wojewoda nie może być usprawiedliwieniem tak poważnego opóźnienia w załatwieniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że wątpliwości budzi istnienie umocowania dla radcy prawnego R. W., bowiem 6 marca 2020 r. do organu administracji wpłynęło pismo Strony, z tego samego dnia, informujące o wypowiedzeniu pełnomocnictwa firmie C, a na dołączonym do skargi pełnomocnictwie dla radcy prawnego R. W. z 21 stycznia 2020 r. widnieje adres do korespondencji tożsamy z adresem C sp. z o.o. Ponadto także w tej samej skardze wskazano adres firmy jako adres dla doręczeń. Skarga została sporządzona na papierze firmowym spółki. Jednocześnie organ administracji stwierdził, że w sprawie brak podstaw do uznania, że miała miejsce przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa ponieważ przekroczenie terminów rozpoznania spraw wynika z ogromnej ilości spraw tego rodzaju, a nie opieszałości czy bezczynności pracowników organu.

Wskazywał też, że zasądzenie sumy pieniężnej winno być przewidziane dla szczególnie drastycznych przypadków, co nie miał miejsca w niniejszej sprawie, a ponadto wysokość przyznanych kwot winna być miarkowana.

W aktach administracyjny znajdują się też dokumenty dotyczące postępowania prowadzonego przez organ administracji po wniesieniu skargi. W szczególności: umowa najmu lokalu mieszkalnego złożona przez Skarżącego 5 maja 2020 r. w ramach uzupełnienia wniosku oraz decyzja Wojewody D. z 26 maja 2020 r., którą udzielono Skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do 25 stycznia 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Wyjaśnić też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Niniejsza sprawa, ze względu na jej przedmiot (przelękłość) została rozpoznana przez Sąd w tym trybie.

W rozpatrywanej sprawie Skarżący przed wniesieniem skargi z 23 kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 23.04.2020 r.) wniósł ponaglenie – pismo z 13 stycznia 2020 r. Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc, stosownie do art. 52 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 §1 K.p.a., dopuszczalna i nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie.

Zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału

w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z przewlekłością postępowania.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że 5 marca 2018 r. wpłynął do organu administracji wniosek Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1 i sprawa nie została zakończona do dnia wniesienia skargi do Sądu, tj. do 23 kwietnia 2020 r. Wniosek Strony w zakresie spełnienia wymogów formalnych został oceniony dopiero 28 stycznia 2019 r. Dopiero bowiem, po wniesieniu przez Stronę pierwszego ponaglenia (pismo z dnia 5.12.2018 r.) organ administracji pismami z 28 stycznia 2019 r. wezwał Stronę do uzupełnienia braków wniosku i przekazał ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Oznacza to, że przez ponad dziesięć miesięcy od dnia złożenia wniosku organ administracji nie podejmował żadnych czynności w sprawie, a Strona nie miała informacji, czy w sprawie toczy się postępowanie i kiedy się zakończy. Dopiero wniesienie ponaglenie spowodowało podjęcie przez Wojewodę D. pierwszych wstępnych czynności w sprawie. Już 8 lutego 2019 r. Skarżący uzupełnił braki wniosku wskazane w piśmie z 28 stycznia 2019 r. Po kolejnych 13 miesiącach i kolejnym ponagleniu (pismo z dnia 13.01.2020 r.), pismem z 9 marca 2020 r., organu administracji podjął dalsze czynności w sprawie, tj. wystąpił o informacje o Stronie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Należy podkreślić, że czynności te winny być podejmowane niezwłocznie po wniesieniu przez Stronę wniosku o pobyt czasowy. Celem tych czynności jest bowiem uzyskanie informacji o cudzoziemcu przebywającym w Polsce. Ponadto także pismem z 9 marca 2020 r. organ administracji wezwał Stronę ponownie do uzupełnienia braków wniosku, tym razem przez złożenie dokumentu potwierdzającego posiadanie zapewnionego miejsca zamieszania. Analiza wezwań wskazuje, że organ administracji nie dokonał kompleksowej weryfikacji dokumentów złożonych przez Stronę wraz z wnioskiem i nie ustalił jakie jeszcze dokumenty są konieczne do zakończenia postępowania, w konsekwencji takie działanie organu było przyczyną nieuzasadnionego wydłużenia postępowania.

Należy podkreślić, że organ administracji nie podejmował żadnych czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania w wyznaczonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na 23 grudnia 2019 r. terminie zakończenia postępowania (postanowienie z dnia 24.09.2019 r.). Konieczne było kolejne ponaglenie Strony (pismo z dnia 13.02.2020 r.), wniesione po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, aby podjęte zostały rutynowe czynności w sprawie.

Organ administracji, nie podejmując żadnych czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania najpierw przez ponad 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku (5.03.2018 r.) do 28 stycznia 2019 r., a następnie przez kolejne 13 miesiące od uzupełnieniu wniosku po pierwszym z wezwań (tj. od 8.02. 2019 r.) do dnia podjęcia dalszych czynności w sprawie (tj. do 9.03.2020 r.) naruszył przepisy art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. Sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych zatem postępowanie winno być zakończone, uwzględniając konieczność pozyskania informacji o Stronie stosownie do przepisów art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w terminie trzech miesięcy. Prowadząc to postępowanie przez okres od dnia 5 marca 2018 r. do 30 marca 2020 r. (w dniu 31.03.2020 r. wszedł w życie art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374), tj. ponad 24 miesiące Wojewoda D. naruszył wskazane wyżej przepisy K.p.a. Organ administracji naruszył też przepisy art. 36 K.p.a., bowiem pierwszą informację o przewidywanym terminie zakończenia postępowania Strona od Wojewody otrzymała w piśmie z 9 marca 2020 r. Termin wyznaczono na 9 czerwca 2020 r. Przy czym wyznaczonego na 23 grudnia 2019 r. przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców terminu zakończenia postępowania Wojewoda nie dochował, podobnie jak terminu wyznaczonego na 9 marca 2020 r. Wojewoda nie wywiązał się też z terminu przekazania ponagleń Stronu w terminie 7 dni do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, naruszając tym samym art. 37 §4 K.p.a. Uwzględniając powyżej opisane uchybienia, Sąd stwierdził, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego

uzasadnienia.

W ocenie Sądu tak rozumiane rażące naruszenie prawa wystąpiło w niniejszej sprawie. Wojewoda D. po wpływie wniosku Strony nie podejmował żadnych czynności w sprawie przez ponad 10 miesięcy, wzywając Stronę do uzupełniania wniosku nie analizował posiadanych już dokumentów, co skutkowało kolejnym wezwaniem. Takie działanie organu skutkowało przewlekłością postępowania. W ustawowym terminie organ nie podjął nawet czynności w zakresie pozyskania informacji o Stronie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, te czynności podjął dopiero 9 marca 2020 r., tj. po wniesieniu przez Stronę dwóch ponagleń, upływie terminu wyznaczonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako termin zakończenia postępowania (23.12.2019 r.) i uzupełnieniu braków wniosku o dokumenty wymienione w pierwszym wezwaniu. Wojewoda nie informował też Strony we właściwym czasie o terminie zakończenia postępowania i przyczynach zwłoki. Jednocześnie należy przypomnieć, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, na które powołuje się organ administracji w odpowiedzi na skargę, nie stanowi okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. W niniejszej sprawie występuje także całkowity brak koncentracji podejmowanych przez organ administracji działań. Wojewoda przed wezwaniem Strony do dokonania określonych czynności w ramach postępowania, nie analizuje jakie są niezbędne dokumenty do zakończenia postępowania, skutkiem czego jest konieczność ponownego wezwania o kolejne dokumenty. Nie występuje też jednocześnie z pierwszym wezwaniem, w trybie art. 109 ust. ustawy o cudzoziemcach, o informacje o Stronie, co przedłuża postępowania o kolejne 60 dni związane z oczekiwaniem na takie informacje. Wskazane okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że organ administracji w sposób rażący naruszył przepisy art. 8 § 1 art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 K.p.a. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z ww. przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło się w pkt II sentencji wyroku.

Z uwagi na wydanie przez Wojewodę D. decyzji w sprawie wniosku Strony o zezwolenia na pobyt czasowy i pracę Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania organu do podjęcia rozstrzygnięcia (pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej), w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu na terytorium Polski.

Skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazał, że przyznana kwota będzie stanowić rekompensatę za naruszenie jego prawa w postępowaniu przez Wojewodę oraz swoistą karę dla organu administracji. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że rekompensata taka jest Stronie należna. Tak długi okres rozpoznawanie wniosku Strony o zezwolenia na pobyt czasowy, brak reakcji organu administracji na składane przez Stronę dokumenty, niewywiązanie się z terminu zakończenia postępiania wyznaczonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, niewątpliwie były dla Strony przyczyną stresu i przekonania, że mimo podejmowania wszelkich wymaganych przez prawo działań nie jest możliwe uzyskanie stanowiska organu administracji w wymaganej prawem formie w rozsądnym czasie. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (2.000 zł), na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy, co znalazło wyraz w pkt IV sentencji wyroku.

Sąd nie podziela, wyrażonych w odpowiedzi na skargę, wątpliwości co do skuteczności pełnomocnictwa złożonego do akt sądowych przez radcę prawnego R. W. (pełnomocnictwo udzielone w dniu 21.01.2020 r., poświadczone za zgodność z oryginałem w dniu 23.04.2020 r. i złożone wraz ze skargą), w kontekście pisma z 6 marca 2020 r. Należy wyjaśnić, że pełnomocnikiem osoby fizycznej przez sądem może być osoba fizyczna – art. 35 §1 p.p.s.a. (podobnie jak przed organem administracji art. 33 § 1 K.p.a.). Pismem z 6 marca 2020 r. Skarżący wypowiedział pełnomocnictwo spółce z o.o., a nie osobom fizycznym, którym wcześniej takiego pełnomocnictwa udzielił (na etapie postępowania administracyjnego pełnomocnictwo dla A. W.-S. udzielone 30.11.2018 r. znajdujące się w aktach administracyjnych i pełnomocnictwo dla radcy prawnego R. W.). Strona wyrażając wolę wypowiedzenia pełnomocnictwa spółce nie mogła skutecznie wypowiedzieć pełnomocnictwa ww. osobom fizycznym, w tym radcy prawnemu R.W. Co respektował organ administracji doręczając decyzję z 26.05.2020 r. pełnomocnikowi Strony. Niezrozumiałe są zatem wątpliwości co do skuteczności pełnomocnictwa dla ww. radcy prawego do działania w imieniu Strony w postępowaniu przez tut. Sądem.

Końcowo należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) okres objęty badaniem Sądu nie obejmuje bowiem okresu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.

O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kwotę 597 zł składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.