Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1863/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.4,6,7,8 w zw. z art.75
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant: st. asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2207/13 w sprawie ze skargi G.G. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 30 września 2013 r. nr 865/Pers w przedmiocie ustalenia grupy uposażenia uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2014 r. o sygn. akt II SA/Wa 2207/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G.G. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 30 września 2013 r. nr 865/Pers w przedmiocie ustalenia grupy uposażenia.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (dalej jako Szef Sztabu) decyzją z dnia 30 września 2013 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 19 lipca 2013 r. nr 510/Pers. ustalającą por. G.G., wyznaczonemu rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 30 grudnia 2011 r. nr 268 (pkt 13) na stanowisko służbowe referenta prawnego w I pułku saperów, od dnia 1 stycznia 2012 r. na czas zajmowania tego stanowiska, uposażenie zasadnicze w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U:12.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Szef Sztabu wskazał, iż Dowódca Wojsk Lądowych ostatecznym rozkazem personalnym z dnia 30 grudnia 2011 r. nr 268 wyznaczył por. G.G. na stanowisko służbowe referenta prawnego w I pułku saperów w [..] od dnia 1 stycznia 2012 r. i przyznał grupę uposażenia U:12. W dniu 11 marca 2013 r. por. G.G. wystąpił do Szefa Sztabu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego rozkazu personalnego w części dotyczącej przyznanej grupy uposażenia z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa. Szef Sztabu decyzją z dnia 25 kwietnia 2013 r. nr 233/Pers. stwierdził nieważność rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 30 grudnia 2011 r. w zakresie grupy uposażenia U:12.

W wyniku powyższego Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia 19 lipca 2013 r. ustalił por. G.G., wyznaczonemu rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 30 grudnia 2011 r. na stanowisko służbowe referenta prawnego w I pułku saperów, od dnia 1 stycznia 2012 r. na czas zajmowania tego stanowiska uposażenie zasadnicze w stawce przewidzianej dla grupy uposażenia U:12.

Oficer wniósł odwołanie od decyzji z dnia 19 lipca 2013 r. podnosząc, iż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nierozpoznanie całości materiału dowodowego. Nadto zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 22 w zw. z art. 75 i art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.; dalej jako ustawa o radcach prawnych), poprzez ich niezastosowanie przy określaniu grupy uposażenia na stanowisku referenta prawnego w I pułku saperów w [..].

Szef Sztabu uznał zarzuty odwołania za niezasadne i rozstrzygnięciem z dnia 30 września 2013 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż radca prawny por. G.G., wpisany na listę radców prawnych w OIRP we Wrocławiu pod numerem 2202 został wyznaczony na stanowisko referenta prawnego /BF017000100040/ w I pułku saperów, które zgodnie z etatem tej jednostki wojskowej nr BFO17/0 zaszeregowane jest do stopnia etatowego porucznika oraz grupy uposażenia U:12. Kwalifikacje wymagane do spełnienia dla tego stanowiska ustalone zostały na poziomie studiów wyższych. Jest to stanowisko specjalistyczne, do którego zakresu należą czynności pomocy prawnej, co wynika z zakresu obowiązków referenta prawnego /BFO1 7000100040/, niemniej jednak nie jest wymagane prawo wykonywania zawodu radcy prawnego. Zakres obowiązków referenta prawnego w swojej istocie jest zbliżony do obowiązków radcy prawnego i po części znajduje również swoje odzwierciedlenie w art. 4 ust. 1 art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy o radcach prawnych. Jednakże zakres obowiązków referenta prawnego w zakresie w jakim pokrywa się z pojęciem świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu ww. przepisów ustawy o radcach prawnych nie jest zastrzeżone tylko dla zawodu radcy prawnego. Bowiem z przepisu art. 87 § 2 k.p.c. wynika, iż zastępstwo procesowe osoby prawnej jaką jest Skarb Państwa, którego statio fisti jest każda jednostka wojskowa, nie wymaga działania poprzez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W zakresie obowiązków referenta prawnego nie znajdują się zadania objęte tzw. przymusem adwokacko - radcowskim, takie jak np. przewidziane w art. 871 § 1 k.p.c. lub art. 175 § 1 k.p.a. Tym samym stanowisko służbowe referenta prawnego w I pułku saperów w swojej istocie jak i założeniu nie jest stanowiskiem przewidzianym dla radcy prawnego, o czym świadczy zarówno przypisana do tego stanowiska specjalność wojskowa - referent prawny oraz wymagane wykształcenie - wyższe, bez wymogu posiadania prawa wykonywania zawodu radcy prawnego.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż wysokość uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych na poszczególnych stanowiskach służbowych jest ustalana zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 78 ust.1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.; dalej jako wojskowa ustawa pragmatyczna), na podstawie grupy uposażenia wskazanej w wewnętrznym dokumencie organizacyjnym, jakim jest etat jednostki wojskowej. Z tego też względu określenia wysokości uposażenia zasadniczego można dokonać w oparciu o zapisy w etacie jednostki wojskowej, wskazując na wysokość uposażenia zasadniczego dla stanowiska służbowego referenta prawnego. Zgodnie z etatem I pułku specjalnego nr BF/017/0, stanowisko służbowe referenta prawnego zostało zaszeregowane do stopnia etatowego porucznika i grupy uposażenia U:12. Żądana przez oficera w odwołaniu grupa uposażenia U:15B przypisana została, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 marca 2004 roku w sprawie określenia grup uposażenia (Dz. U. z 2004 r. Nr 50, poz. 487 ze zm.), do stopnia etatowego podpułkownika. Stąd też grupa uposażenia U:15B nie odpowiada stopniowi etatowemu porucznika, do którego zaszeregowano stanowisko służbowe referenta prawnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Szef Sztabu stwierdził, iż przyznanie oficerowi uposażenia wyższego od grupy U:12 byłoby niezgodne z powołanymi powyżej przepisami oraz etatem I pułku saperów. Wbrew stanowisku odwołującego się, w sprawie bezsprzeczne jest, że oficer nie zajmował w I pułku stanowiska radcy prawnego, lecz referenta prawnego, na którym nie są wykonywane czynności zastrzeżone dla zawodu radcy prawnego. Natomiast sam fakt posiadania tytułu zawodowego radcy prawnego nie stwarza uprawnień do otrzymywania uposażenia należnego radcy prawnemu w sytuacji, gdy na danym stanowisku nie są wymagane uprawniania radcowskie.

W świetle powyższych wywodów organ uznał, iż w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania przytoczony przez skarżącego w odwołaniu art. 224 w zw. z art. 75 i art. 8 ust. 5 ustawy o radcach prawnych. Przepisy te mają zastosowanie do osób wykonujących zawód radcy prawnego, nie dotyczą natomiast osób zajmujących stanowisko referenta prawnego, pomimo posiadanego przez nich prawa wykonywania zawodu radcy prawnego.

Z tych samych względów organ odwoławczy za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Stwierdził, iż organ I instancji wydający decyzję przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Dlatego też należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja Szefa Sztabu z dnia 30 września 2013 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez G.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Szef Sztabu wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że rozważenia wymaga kwestia, czy wobec uzyskania przez skarżącego uprawnień radcy prawnego w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej i wykonywania obowiązków referenta prawnego, którego zakres zbiega się z niektórymi czynnościami przypisanymi do kompetencji radcy prawego, winien mieć w sprawie zastosowanie przepis gwarancyjny z art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu, radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Jeżeli prawo do dodatków uzależnione jest od wymogu kierowania zespołem pracowników, wymogu tego nie stosuje się do radcy prawnego.

Dokonując analizy tego przepisu Sąd I instancji zauważył, iż składa się on z dwóch części. Pierwsza z nich przewiduje, że radca prawny ma prawo do wynagrodzenia określonego w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagrodzeniu pracowników obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Regulacja ta włącza radcę prawnego w system wynagradzania obowiązujący w zatrudniającym go zakładzie pracy. Druga część tego przepisu stanowi normę gwarancyjną dla radcy prawnego, że jego wynagrodzenie nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Sądową wykładnię tego przepisu można uznać za utrwaloną. Przepisy płacowe, a takim jest art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych należy interpretować ściśle, z wyłączeniem wykładni rozszerzającej, ścieśniającej lub analogii (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1967 r., II PR 151/67, OSNCP z 1968 r. nr 3, poz. 40; także uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 września 1966 r., III PZP 20/66, OSNCP z 1967 r. nr 3, poz. 44; uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1972 r., III PZP 39/71, OSNCP z 1972 r. nr 7-8, poz. 123, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1999 r., I PKN 74/99, OSNAPiUS z 2000 r. nr 15, poz. 211).

Zdaniem Sądu I instancji, kluczowe znaczenie w sprawie ma to, że ów przepis gwarancyjny jest stosowany do radcy prawnego wykonującego zawód na podstawie stosunku pracy. Przepis art. 8 ust. 1 ustawy o radcach pranych wyjaśnia, iż radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółkach wymienionych w pkt 1 – 3 tego ustępu. Zaś przez "stosunek pracy", "zatrudnienie", "wynagrodzenie", należy rozumieć odpowiednio "stosunek służbowy", "pełnienie służby" i "uposażenie" (art. 8 ust. 5). Zatem ustawodawca wprost uzależnia wysokość przysługującego radcy prawnemu wynagrodzenia (odpowiednio uposażenia) od wykonywania zawodu radcy prawnego na podstawie stosunku pracy (odpowiednio stosunku służbowego). Wykonywanie zawodu prawnego w ramach stosunku pracy będzie miało miejsce wówczas, gdy równorzędne strony tego stosunku (pracodawca i pracownik – radca prawny) ustalą, iż właśnie taki charakter będzie miała praca wykonywana przez pracobiorcę, a wyraz tego konsensusu będzie odzwierciedlony w umowie o pracę. Innymi słowy określenie rodzaju wykonywanej przez pracownika pracy, zajmowanego stanowiska, jest niezbędnym elementem stosunku pracy, jak też i wynagrodzenia przysługującego za wykonywaną pracę. Analogicznie rzecz się ma z wykonywaniem zawodu radcy prawnego przez żołnierza zawodowego, z tym że stosunek administracyjnoprawny charakteryzuje się inną pozycją "pracobiorcy". Zgoda żołnierza zawodowego jest wymagana dla nawiązania stosunku służbowego i tylko na tym etapie pozycje stron są równorzędne. Natomiast już wyznaczenie żołnierza na stanowisko służbowe związane jest z potrzebami Sił Zbrojnych, a żołnierz zawodowy, który został wyznaczony na konkretne stanowisko służbowe ma obowiązek stanowisko to objąć. Zatem tylko objęcie stanowiska radcy prawnego istniejącego w stanie etatowym jednostki może być utożsamiane z wykonywaniem zawodu radcy prawnego przez żołnierza zawodowego w ramach stosunku służbowego.

Dalej Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie wykonuje zawodu radcy prawnego w I pułku saperskim na postawie stosunku służbowego. Na podstawie stosunku służbowego wykonuje obowiązki referenta prawnego, albowiem na to stanowisko został wyznaczony, zgodnie z potrzebami służby i w ramach stanu etatowego jednostki w której służy. Wobec powyższego przepis gwarancyjny – art. 224 ustawy o radcach prawnych nie ma w sprawie zastosowania.

Sąd dodał, iż zdobycie uprawnień radcy prawnego w trakcie pozostawania w stosunku służbowym nie uprawnia do uzyskania uposażenia przysługującego radcy prawnemu wykonującemu zawód w Siłach Zbrojnych. Przeciwne, stanowisko pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 35 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, iż żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych. Zatem to nie zdobyte kwalifikacje przez żołnierza zawodowego, lecz potrzeby Sił Zbrojnych są wyznacznikiem umiejscowienia go w strukturze organizacyjnej armii i związanego z tym uposażenia.

W ocenie Sądu I instancji, powyższej oceny nie może także zmienić fakt, iż dowódca I pułku saperów zawarł ze skarżącym, na podstawie art. 224 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, umowę cywilnoprawną o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Okoliczność ta może budzić zastrzeżenia w kontekście obarczania skarżącego obowiązkami ponadnormatywnymi, za które otrzymuje on gratyfikację pieniężną. Sąd zaznaczył, iż zawarcie przedmiotowej umowy cywilnoprawnej jest możliwe tylko za obopólną zgodną stron. Zatem skarżący ma prawo odmówić wykonywania obowiązków wykraczających poza zakres przypisany do zajmowanego stanowiska służbowego. Nie zaś żądać przyznania grupy uposażenia nieprzyporządkowanej do zajmowanego stanowiska służbowego.

Sąd I instancji zauważył również, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca zawarł rozwiązania wprost regulujące sytuację radców prawnych pełniących służbę w Siłach Zbrojnych. W art. 78 ust. 1a i 1b wojskowej ustawy pragmatycznej dodanym przez art. 1 pkt 46 ustawy z dnia 11 października 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1355) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 5 grudnia 2013 r. wskazał, iż w przypadku gdy w jednostce wojskowej nie występuje stanowisko służbowe głównego specjalisty, stanowisko radcy prawnego, uwzględniając przepis art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, ze zm.), zaszeregowuje się do stanowiska służbowego o stopniu etatowym o jeden stopień niższym od stanowiska zastępcy dowódcy tej jednostki w najwyższej grupie uposażenia przewidzianej dla tego stopnia, nie wyżej jednak, niż do stanowiska o stopniu etatowym i grupie uposażenia przewidzianej dla stanowiska służbowego głównego specjalisty w urzędzie Ministra Obrony Narodowej. Przepisu ust. 1a nie stosuje się do stanowisk służbowych zajmowanych przez żołnierzy zawodowych posiadających uprawnienia radcy prawnego, na których nie jest wymagane posiadanie takiego uprawnienia.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył G.G., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj.

1) art. 4, 6, 7, 8, art. 224 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.) poprzez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu, iż skarżący nie wykonuje w resorcie obrony narodowej zawodu radcy prawnego, a co za tym idzie nie przysługuje mu uposażenie według grupy U:16A, ewentualnie U:15B - należne radcy prawnemu, a także naruszenie art. 35 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) poprzez ich błędne zastosowanie tj. pomijające treść i znaczenie przywołanych przepisów o radcach prawnych, które nie dość, że mają "charakter gwarancyjny", to jeszcze stanowią przepis szczególny w stosunku do przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, i jako takie wyłączają ich stosowanie (w kwestii uposażenia).

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotony wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sadów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. wzw. z art. 7, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez uwzględnienia okoliczności, iż skarżący jest radcą prawnym wykonującym w resorcie obrony narodowej zawód radcy prawnego i jako takiemu przysługuje mu uposażenie radcy prawnego przypisane do grupy uposażenia U:16A ewentualnie U:15B;

2) art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sadów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 10 i art. 11 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, a ponadto decyzja organu II instancji nie wyjaśniała przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy przejawiające się w tym, iż organ nie wyjaśnił dlaczego diametralnie zmienił swoje stanowisko przy wydawaniu decyzji z dnia 25 kwietnia 2013 r. - gdzie uznał iż przyznanie skarżącemu grupy U:12 rażąco narusza prawo, a w decyzji z dnia 30 września 2013 r. - uznającej, iż przyznanie grupy uposażenia U:12 nastąpiło zgodnie z przepisami;

3) art. 106 § 3 P.p.s.a. polegające na niedopuszczeniu dowodów w postaci wyciągu z decyzji nr Z - 9/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 sierpnia 2013 r. w sprawie wprowadzenia "Tabeli zaszeregowania do stopni etatowych typowych stanowisk służbowych żołnierzy zawodowych w resorcie obrony narodowej" - w zakresie zaszeregowania stanowiska "Głównego specjalisty" do stopnia etatowego pułkownika (Tabela nr 1), oraz poprzedzającej ją decyzji obowiązującej na dzień 1 stycznia 2012 r., które to decyzje wyraźnie wskazywały, iż stanowisko głównego specjalisty funkcjonuje w strukturze organizacyjnej Sił Zbrojnych oraz jest zaszeregowane do stopnia etatowego pułkownika i grupy uposażenia U:16A, i właśnie taka grupa uposażenia winna być przyznana skarżącemu.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach kasacji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego usprawiedliwione okazały się zarzuty dotyczące naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania, opisane w pkt. 1 i 2 skargi kasacyjnej. Natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej w chwili obecnej są przedwczesne.

Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że skarżący jest radcą prawnym wyznaczonym rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Lądowych na stanowisko referenta prawnego.

Stosownie do art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 10, poz. 65, ze zm.) radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej lub komandytowej, przy czym wspólnikami w spółkach cywilnej, jawnej i partnerskiej oraz komplementariuszami w spółce komandytowej mogą być wyłącznie radcowie prawni lub radcowie prawni i adwokaci, a wyłącznym przedmiotem działalności takich spółek jest świadczenie pomocy prawnej. Ilekroć w ustawie jest mowa o "stosunku pracy", "zatrudnieniu", "wynagrodzeniu", rozumie się przez to również odpowiednio "stosunek służbowy", "pełnienie służby" i "uposażenie".

Zgodnie natomiast z art. 75 ustawy o radcach prawnych stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych i aplikantów radcowskich będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariuszami Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej w zakresie nieokreślonym ustawą określają przepisy odrębnych ustaw. Taka ustawą jest ustawa z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U z 2010r. Nr. 90, poz. 593 ze zm. ), określana dalej jako ustawa pragmatyczna. W myśl jej art. 78 ust. 1 wysokość uposażenia zasadniczego żołnierza zawodowego jest uzależniona od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe. W tym miejscu należy dodać, że w przypadku referenta prawnego stanowisko to zostało zaszeregowane do 12 grupy uposażenia zasadniczego.

Czyniąc niniejsze rozważania nie można pominąć art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, stanowiącego że radca prawny wykonujący zawód na podstawie stosunku pracy ma prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w układzie zbiorowym pracy lub w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Jeżeli prawo do dodatków uzależnione jest od wymogu kierowania zespołem pracowników, wymogu tego nie stosuje się do radcy prawnego.

Kwestia uposażenia radcy prawnego została jednoznacznie uregulowana w art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, co oznacza że w tej materii nie znajdują zastosowania, tak jak przyjął to Sąd I instancji przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w tym art. 78 ust. 1 ustawy.

Trzeba przypomnieć, że uchwalenie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych było rezultatem wieloletnich dążeń radców prawnych do jednolitego określenia ich statusu zawodowego, bez względu na podmiot zatrudniający, a ponadto do podniesienia prestiżu tego zawodu przez odpowiednie usytuowanie stanowiska radcy prawnego w strukturze zakładu pracy i stworzenie gwarancji wykonywania obsługi prawnej za godziwym wynagrodzeniem (odpowiadającym swoją wysokością randze wykonywanego zawodu). Ustawa ta - zgodnie z jej art. 1 ust. 1 - określiła zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz zasady organizacji i działania samorządu radców prawnych. Uregulowania ustawy nie tworzą pełnego i zamkniętego systemu określenia pozycji prawnej radcy prawnego. Dotyczą "zasad" i to takich, które są swoiste i istotne dla "wykonywania zawodu" oraz dla "działania samorządu". Zakres ustawy o radcach prawnych powinien stanowić podstawową przesłankę interpretacji jej przepisów szczegółowych. W każdym z tych przepisów określona została pewna zasada, która radcy prawnemu poddanemu reżimowi prawnemu prawa pracy ma gwarantować zakres uprawnień, który musi uwzględniać pracodawca. Są to instytucjonalne zabezpieczenia pozycji prawnej pracownika będącego radcą prawnym, których nie zapewnia powszechne ustawodawstwo pracy (wyroki z dna 26 marca 1998 r. sygn. I PKN 3/98 OSNP 1999/6/200 i z dnia 10 stycznia 2003 r. sygn. I PK 58/2002 M.Prawn. 2004/2/90). Skoro art. 8 ust.5 stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o "stosunku pracy", zatrudnieniu", "wynagrodzeniu", rozumie się przez to również odpowiednio "stosunek służbowy", "pełnienie służby" i "uposażenie", a w myśl art. 75 przepisy odrębnych ustaw określają stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych będących funkcjonariuszami służb mundurowych jedynie w zakresie nieokreślonym ustawą o radcach prawnych, to zagwarantowane tym aktem prawnym instytucjonalne zabezpieczenia pozycji prawnej radcy prawnego należy odnosić również do osób wykonujących ten zawód w ramach między innymi zawodowej służby wojskowej.

Z powyższego wynika, że art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych ma zastosowanie w pełnym zakresie do omawianej kategorii radców prawnych, gdyż żaden akt prawny dotyczący zawodowej służby wojskowej nie wyłączył ani nie ograniczył wspomnianej regulacji. Takich wyłączeń czy ograniczeń nie można zaś domniemywać. W orzecznictwie i w piśmiennictwie powszechnie akcentuje się, że niedopuszczalne jest domniemanie między innymi przepisu statuującego, wykluczającego czy ograniczającego uprawnienia finansowe jednostki. Przyjmuje się ponadto, że przepisy dotyczące kwestii płacowych w ogóle muszą być interpretowane w sposób ścisły. Obowiązek ścisłej wykładni norm płacowych wyłącza bowiem nie tylko ich rozszerzającą wykładnię czy możliwość stosowania analogii. Nie może mieć miejsca również wykładnia ścieśniająca, mająca sprowadzać się de facto do ochrony wyłącznie interesów jednej ze stron stosunku służbowego, a bez uwzględnienia szczególnego statusu radców prawnych (samodzielność stanowiska, wykonywanie zawodu zaufania publicznego, zamiar ustawodawcy do jednolitego określenia statusu zawodowego radcy prawnego bez względu na zatrudniający go podmiot) i przyznanych z tego tytułu gwarancji do kształtowania odpowiedniego poziomu wynagrodzenia. Przepis o charakterze gwarancyjnym nie może być wykładany zawężająco, w sposób negujący istotę i sens zawartej w nim gwarancji oraz ochronny charakter danej normy (wyrok SN z 21 maja 1999r r. I PKN 74/99 OSNP 2000/14/584). Jeżeli zatem ustawodawca zamierza na odmiennych zasadach ukształtować uprawnienia finansowe określonej grupy osób, to powinien to uczynić wyraźnym przepisem Nie można w tym zakresie w drodze wykładni przypisywać ustawodawcy intencji, których on sam wprost nie wyraził.

W rozpoznawanej sprawie zarówno organy administracji publicznej jak i Sąd I instancji stanęły na stanowisku, że skarżący nie wykonywał zawodu radcy prawnego, bowiem został wyznaczony na stanowisko referenta prawnego. Bez znaczenia w sprawie ich zdaniem pozostaje też treść umowy zawartej w dniu 19 października 2012r. pomiędzy jednostką wojskową, a skarżącym.

Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

W sprawie należy odpowiedzieć na pytanie jakie czynności i w jakim charakterze wykonywał skarżący.

Ze wspomnianej umowy wynika, że skarżący pomimo wyznaczenia na stanowisko referenta prawnego w istocie wykonywał obowiązki radcy prawnego. Tylko bowiem radcy prawnemu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie o jakim mowa w art. 224 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Z akt administracyjnych sprawy wynika też , że pełnomocnictwa udzielane G.G. przez dowódcę jednostki wojskowej dotyczyły reprezentacji jednostki przez radcę prawnego, a nie referenta prawnego. ( k. 21 i 22 ).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd I instancji zupełnie pominął istotną w sprawie okoliczność jaką jest wydanie przez Szefa Sztabu Generalnego WP decyzji z dnia 25 kwietnia 2013r. stwierdzającej nieważność wcześniejszej decyzji identycznie określającej grupę uposażenia należną skarżącemu. W uzasadnieniu w/wym. decyzji organ nadzoru stwierdził, że skarżący mimo wyznaczenia na stanowisko referenta prawnego w istocie wykonywał obowiązki radcy prawnego i dlatego znajduje do niego zastosowanie art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Ustalenie dla skarżącego grupy uposażenia U 12 zostało ocenione jako rażąco naruszające prawo, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia 30 grudnia 2011r. w zakresie grupy uposażenia U 12. Obecnie ten sam organ pomimo, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji w zakresie przyznania skarżącemu grupy U 12 pozostaje w obrocie prawnym, utrzymał w mocy decyzję rozstrzygającą w identyczny sposób o grupie uposażenia przyznanej skarżącemu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 grudnia 2011r. powinien zostać wzięty pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Nie można bowiem akceptować sytuacji w której bez wykazania istotnej zmiany okoliczności faktycznych, czy zmiany przepisów prawa ocena w zakresie przyznania skarżącemu określonej grupy uposażenia zasadniczego wyrażona przez ten sam organ będzie diametralnie różna.

Powyższe uzasadniało uwzględnienie skargi kasacyjnej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji wypowie się, czy skarżący niezależnie od stanowiska na jakie został wyznaczony, w istocie wykonywał obowiązki radcy prawnego, a w razie pozytywnej odpowiedzi oceni, czy przyznanie mu grupy uposażenia U 12 spełnia wymogi art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. oraz art. 203 pkt. 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.