Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 719/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 2 art. 145 par. 1 pkt 5 w zw. z art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Z wynika akt administracyjnych sprawy, Z. K. wnioskiem z dnia

31 października 2017 r. (wpływ do organu 6 listopada 2017 r.) zwrócił się

do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej także "Organ") o umorzenie składki za czwarty kwartał 2017 r. z uwagi na wystąpienie klęski (deszczu nawalnego) w jego gospodarstwie rolnym w sierpniu 2017 r. Organ po rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia 24 stycznia 2018 r., znak: [...], umorzył składkę na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 4 października do 4 grudnia 2017 r. w kwocie [...]zł w ramach programu pomocowego [...]

W dniu 25 stycznia 2018 r. do Organu wpłynął wniosek Zobowiązanego

o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz ubezpieczenie zdrowotne, za pierwszy, drugi, trzeci i czwarty kwartał 2018 r. Zobowiązany, odpowiadając na wezwanie Organu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, przedłożył formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc

w rolnictwie lub rybołówstwie inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie wraz z kserokopią decyzji z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...] wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. z siedzibą w B. o przyznaniu pomocy

w kwocie [...]zł.

Postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 59 ust. 3, art. 36, art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 roku, poz. 2336 – zwanej dalej: "u.s.r.") oraz art. 83a, ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1778 – w skrócie "u.s.u.s.") w związku

z art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257 – zwanej dalej: "K.p.a."), Organ z urzędu wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 24 stycznia 2018 r. znak: [...]. W uzasadnieniu Organ wskazał, że Rolnik składając wniosek o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników za czwarty kwartał, oświadczył, iż nie posiada polisy ubezpieczeniowej na uprawy, wobec czego kwota pomocy została pomniejszona o 50% i wyliczona do pułapu [...] zł. Z uwagi na brak informacji o otrzymaniu przez zobowiązanego pomocy w dniu 15 grudnia 2017 r., decyzja

[...] r. została wydana bez uwzględnienia kwoty pomocy z ARiMR. Następnie Organ dodał, że z uwagi na nowe ustalenia wynikające z uzyskanej

w późniejszym czasie dokumentacji, Organ wznowił postępowanie.

Prezes KRUS, decyzją z dnia 6 września 2019 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 59 ust. 3 w związku z art. 36 i art. 52 u.s.r., art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz rozporządzenia Komisji (UE) Nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (DZ. Urz. UE L 193/1), a także Uchwałą Rady Ministrów Nr 129/2017

z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie ustanowienia programu pomocy dla rolników

i producentów rolnych, którzy ponieśli szkody w gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej spowodowane przez huragan, grad lub deszcz nawalny

w sierpniu 2017 r., art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu

w sprawach dotyczących pomocy publicznej (DZ. U. z 2016 r. poz. 1808), uchylił decyzję z dnia 24 stycznia 2018 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za czwarty kwartał 2017 roku. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 24 stycznia 2018 r. decyzją znak: [...], zgodnie z wnioskiem rolnika, umorzono składkę

na ubezpieczenie społeczne rolników za czwarty kwartał 2017 roku w kwocie [...]zł,

w ramach programu pomocowego [...]

Dalej, Organ wskazał, że w protokole nr DN [...] z dnia 11 października 2017 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego stwierdzono szkody poniesione przez rolnika w 43,65% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym, co spowodowało obniżenie dochodu

w wysokości [...] zł. Rolnik prowadził gospodarstwo o profilu produkcji roślinnej. Zgodnie z protokołem oszacowania strat z dnia 11 października 2017 r. deszcz nawalny, który wystąpił latem 2017 r. spowodował zniszczenie upraw na areale

[...] ha.

W dalszej części uzasadnienia, Organ wskazał, że Rolnik w dniu

15 listopada 2017 r. złożył formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się

o pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie inną niż pomoc de minimis w rolnictwie

i rybołówstwie, na podstawie którego stwierdzono, że z uwagi na poniesione straty spowodowane przez deszcz nawalny w sierpniu 2017 r. do dnia 15 listopada 2017 r. nie otrzymał żadnej pomocy finansowej.

Następnie organ powołując się na art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., Uchwałę Rady Ministrów nr 129/2017 z dnia 28 sierpnia 2017 r., stwierdził, że na tej podstawie w dniu 24 stycznia 2017 r., na mocy decyzji znak [...], umorzono składkę

na ubezpieczenie społeczne rolników za czwarty kwartał 2017 r. w kwocie [...]zł,

w ramach programu pomocowego [...]).

Organ wskazał dalej, że w dniu 5 lutego 2018 r. wpłynęło podanie Rolnika

o umorzenie składek za cały 2018 rok. Załącznikiem do ww. podania był formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie inną niż pomoc de minimis w rolnictwie i rybołówstwie, na podstawie którego stwierdzono, że z uwagi na poniesione straty spowodowane przez deszcz nawalny

w sierpniu 2017 r. rolnik otrzymał pomoc w wysokości [...] zł. Na potwierdzenie uzyskanej pomocy przedstawił decyzję z ARiMR z dnia 15 grudnia 2017 r. znak [...], którą przekroczył kwotę pomocy zgodnie

z art. 25 ust. 6 rozporządzenia nr [...].

Końcowo Organ wskazał, że: "Z uwagi na ujawnienie nowych istotnych dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie o umorzenie składek

za czwarty kwartał 2017 roku, tj. decyzji ARiMR z dnia 15-12-2017 r. nr [...], na podstawie której ustalił, że została przekroczona kwota limitu z programu pomocowego [...]) uchyla decyzję z dnia 24-01-2017 r. nr [...] o umorzeniu IV kw. 2017 r.".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję, znak: [...], Z. K. wskazał, że przytoczone przez organ argumenty są nieprawdziwe, tendencyjne. Podniósł, że Organ zarzucił Mu oszustwo, zatajenie otrzymanej pomocy.

Skarżący wyjaśnił, że informację o braku otrzymaniu jakiejkolwiek pomocy złożył na dzień 15 listopada 2017 r., a pomoc otrzymał 15 grudnia 2017 r., więc na dzień składania wniosku nie miał wiedzy o tym, że w przyszłości otrzyma jakąkolwiek pomoc, co organ potwierdził w decyzji.

Ponadto, Skarżący wyjaśnił, że uprawy opisane w protokole były ubezpieczone

w ramach polisy [...], gdyż ubezpieczyciel w danym roku ograniczał się tylko do stałych klientów ze względu na ograniczenia w limicie środków

w ramach dofinansowania z budżetu Państwa. Było to akceptowane przez pracownika KRUS (p. [...]). Ponadto gospodarstwo skarżącego nieprzerwanie od kilku lat objęte było ubezpieczeniem (polisy w załączeniu).

Skarżący wskazał, że aktualnie organ stwierdził, iż pomoc powinna być pomniejszona o 50 % ze względu na brak ubezpieczenia. Następnie, wskazał na kolejną nieścisłość, mianowicie: organ stwierdził, że pomoc dla gospodarstwa Skarżącego przekroczyła 80 % kwoty obniżenia dochodu. Zdaniem Skarżącego, w jego przypadku pomoc ta wyniosła dokładnie 69 %.

Skarżący wniósł o zmianę decyzji, znak: [...], która została podjęta z uchybieniem prawa, a nacechowana była jedynie niskimi pobudkami urzędnika. Według Skarżącego, uchylenie wcześniej podjętej decyzji to dowód,

że urzędnicy KRUS P. nie kierują się przepisami prawa przy podejmowaniu decyzji, a jedynie negatywnymi emocjami i antypatią do swoich klientów - rolników.

Do skargi Strona załączyła kserokopie polis.

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Organ poinformował także, że przy rozpatrywaniu skargi przeprowadził analizę dołączonych do niej dowodów i stwierdził, że walor nowego dowodu posiada jedynie polisa dotycząca ubezpieczenia gospodarstwa rolnego za okres od 16 lutego 2018 r. do 15 lutego 2019 r., lecz nie powoduje ona zmiany zaskarżonej decyzji, która dotyczy umorzenia składki za czwarty kwartał 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – w skrócie "P.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga

w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast przepis art. 145 § 1 P.p.s.a. przewiduje, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przywołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skargę należało uwzględnić, jednakże z przyczyn innych niż w niej wskazanych.

W wyniku kontroli co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z dnia 6 września 2018 r., Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że decyzja ta została wydana w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania przewidzianych przepisami K.p.a, tj. w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.

Podkreślić zatem należy, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych, przewidzianej w art. 16 K.p.a. Zasada trwałości decyzji administracyjnych jest związana z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych, stanowiącą element konstrukcji demokratycznego państwa prawnego. Zasada zaś ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym oraz zapewnia ochronę praw podmiotowych zarówno publicznych, jak i prywatnych. Ochroną objęte są prawa nabyte w drodze decyzji przyznających świadczenia oraz prawa nabyte in abstracto zgodnie z ustawą, przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie (wyrok TK z 22 czerwca 1999 r., K. 5/99, OTK 1999, nr 5, poz. 100).

Zwrócić należy przy tym uwagę na linię orzeczniczą co do podstawy wznowienia postepowania zakończonego decyzją ostateczną. Na przykład: "Błędna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego w żadnym wypadku nie jest podstawą do wznowienia postępowania" (wyrok NSA z 10 lutego 1998 r., I SA 1164/97, LEX nr 44633). Również przeoczenie określonej okoliczności, wynikającej z akt sprawy, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania – nie jest to nowa okoliczność dla organu wydającego decyzję (wyrok NSA z 10 lutego 1999 r., III SA 5019/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 62). Uogólniając, sam fakt zaniedbań lub nieprawidłowego wykonywania obowiązków przez pracowników organu administracji nie stanowi przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 do wznowienia postępowania (teza druga wyroku NSA z 28 kwietnia 1999 r., IV SA 693/97, LEX nr 48156). Zaniedbania i nieprawidłowości mogą jednak prowadzić do sytuacji, w której będą istnieć okoliczności faktyczne sprawy nieznane organowi prowadzącemu postępowanie i które będą mogły stanowić podstawę do wznowienia postępowania (wyrok NSA z 27 stycznia 1984 r., SA/Wr 649/83, ONSA 1984, nr 1, poz. 7; wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., III SA 1226/97, LEX nr 35503; wyrok NSA z 10 lutego 1999 r., I SA/Lu 19/98, LEX nr 38139; wyrok NSA z 16 grudnia 1999 r., V SA 863/99, LEX nr 50136. Odmienny pogląd – przywiązujący znaczenie do przyczyn nieznajomości tych okoliczności przez organ administracji – sformułowano w wyroku NSA z 10 lutego 1999 r., III SA 5019/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 62).

Procedura nadzwyczajnego trybu, jaki Organ odwoławczy zastosował w niniejszej sprawie, została uregulowana w art. 145-152 K.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte którąkolwiek z wad kwalifikowanych wyliczonych w art. 145 § 1 K.p.a.

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie administracyjnym poglądem, postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest

to kontynuacja postępowania zwykłego i nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania wznowieniowego we wszystkich aspektach sprawy rozstrzygniętej co do meritum ostateczną decyzją. Toczy się bowiem ono tylko w zakresie oceny

czy zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 K.p.a. (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt

II SA/Bk 144/18, dostępny na stronie internetowej www. orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem, czy ostateczna decyzja została dotknięta ustawową wadą (przewidzianą przez ustawodawcę), która uzasadnia np. uchylenie tej decyzji podjęcie rozstrzygnięcia, co miało miejsce w badanej sprawie, czego jednakże Organ nie wyartykułował w zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji uniemożliwiło Sądowi jej zweryfikowanie co do zgodności z prawem.

Granice rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania wyznacza

art. 149 § 2 K.p.a., według którego postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego brak przy tym, występującego w innych procedurach, zastrzeżenia, że rozpoznanie sprawy po wznowieniu postępowania winno mieścić się

w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 P.p.s.a.,

art. 412 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

– Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.). Nie wynika z tego jednak, że w postępowaniu administracyjnym takiego ograniczenia nie ma. W ocenie Sądu, również po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, rozpoznanie sprawy winno zawierać się w granicach zakreślonych stwierdzonymi podstawami wznowienia.

W orzecznictwie wskazuje się, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. Wszczynając postępowanie

w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego w pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, bada, czy istnieją ustawowe przesłanki wznowienia wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. Spełnienie wskazanego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w drugiej fazie stanowi podstawę

do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 K.p.a.) lub wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia - art. 149 § 3 K.p.a. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 51/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 133/1, wszystkie wyroki dostępne na stronie internetowej www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, która może zakończyć się wyłącznie jednym

z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 K.p.a. Na podstawie tego przepisu organ może wydać decyzję kończącą postępowanie wznowieniowe, a mianowicie: odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a (art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.), albo uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i orzec na nowo co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.), albo stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdy występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 K.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 K.p.a.).

Z regulacji prawnej zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - wskazanej w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji - wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 17 grudnia 1997 r., sygn. akt III SA 77/97, przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Po drugie: istnienie "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie: "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jak z powyższego zatem widać, dowód musi istnieć w dniu wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności występujących w rozpoznawanej sprawie, wskazać należy, że nie budzi wątpliwości, iż decyzja z dnia 24 stycznia 2018 r. znak: [...], jest decyzją ostateczną, a w sytuacji stwierdzenia przez organ, że wyszedł na jaw nowy dowód (decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. z dnia 15 grudnia 2017 r. o przyznaniu pomocy) uprawnione było wznowienie z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną.

W rozpoznawanej sprawie, organ po zasadnym wydaniu postanowienia z dnia 5 marca 2018 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie, nie zbadał jednak szczegółowo, czy wyszły na jaw nowe, istotne dowody (lub nowe istotne okoliczności) i czy istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej. W zaskarżonej decyzji Organ w zakresie wznowienia postępowania ograniczył się do wskazania jedynie w podstawie prawnej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, tj. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. W uzasadnieniu zaś zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie odniósł się do tej istotnej dla badanej sprawy okoliczności, a więc ujawnionej wady ostatecznej decyzji przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., która uzasadniałby jej uchylenie, ani też nie przytoczył treści powołanych przepisów regulujących procedurę wznowienia postępowania w celu zasadności ich zastosowania. Końcowo jedynie Organ wskazał, że: "Z uwagi na ujawnienie nowych istotnych dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie o umorzenie składek za czwarty kwartał 2017 roku, tj. decyzji ARiMR z dnia 15-12-2017 r. nr [...], na podstawie której ustalił, że została przekroczona kwota limitu z programu pomocowego [...]) uchyla decyzję z dnia 24-01-2017 r. nr [...] o umorzeniu IV kw. 2017 r.", co jednak nie było wystarczające do uchylenia ostatecznej decyzji.

W tej sytuacji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, przy czym przede wszystkim ze względu na to, że organ całkowicie zaniechał zbadania (ustalenia), czy wystąpiły ustawowe przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzja z dnia 24 stycznia 2018 r. W przypadku stwierdzenia przez organ, że wystąpiła jedna z ww. ustawowych przesłanek wznowieniowych, organ zobowiązany był zbadać, czy – stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - dany dowód jest nowym dowodem, tj. nieznanym wcześniej organowi, czy istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej, a jeśli tak, to czy jest on na tyle istotny, że uzasadnia wznowienie postępowania. To samo dotyczy "nowych okoliczności faktycznych". Dopiero w konsekwencji zbadania, czy wystąpiła ustawowa przesłanka (wada), Organ był uprawniony rozstrzygnąć o losach decyzji ostatecznej z dnia 24 stycznia 2018 r., stosownie do rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 K.p.a.

Zauważyć również należy, że Organ uchylając decyzję z dnia 24 stycznia 2018 r., dopuścił się kolejnego błędu, a mianowicie, nie rozstrzygnął jednocześnie co do istoty sprawy administracyjnej i nie orzekł tym samym w przedmiocie wniosku Skarżącego o umorzenie należności, chociaż jako podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji wskazał m.in. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

Przepis art. 151 K.p.a. określa rodzaje decyzji kończących postępowanie

we wznowionym postępowaniu. Zgodnie z art. 151 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw

do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw

do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Jak już wyżej wskazano, wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną w celu ustalenia, czy któraś

z wad, wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a., nie wpłynęła na treść decyzji. Właściwy organ wydaje z urzędu lub na żądanie strony (organizacji społecznej uczestniczącej w postępowaniu na prawach strony, prokuratora, rzecznika) postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie po przeprowadzeniu wznowionego postępowania wydaje rozstrzygnięcie w sprawie dotychczasowej decyzji (ostatecznej). Powołana regulacja prawna adresowana jest do organu orzekającego

w postępowaniu wznowionym w pierwszej instancji i wyznacza jego zakres decyzyjny, przy czym podstawową kompetencją tego organu jest uchylenie decyzji dotychczasowej i orzeczenie co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.).

Stwierdzić zatem należy, że we wznowionym postępowaniu, decyzja organu pierwszej instancji, wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., powinna zawierać rozstrzygnięcie składające się z dwóch elementów, z których jeden - eliminuje z obrotu prawnego dotychczasową decyzję (uchyla), drugi zaś - ponownie rozstrzyga sprawę

co do jej istoty. W rozpoznawanej sprawie, Organ pomimo uchylenia decyzji z dnia

24 stycznia 2018 r., nie orzekł merytorycznie co do wniosku Skarżącego z dnia

6 listopada 2017 r.

W decyzji, którą organ podjął w niniejszej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., należało po uchyleniu decyzji z dnia

24 stycznia 2018 r. orzec także co do istoty sprawy wznowionej. W sprawie niniejszej wiązało się to z rozstrzygnięciem wniosku Skarżącego z dnia 6 listopada 2017 r. w przedmiocie umorzenia należności za czwarty kwartał 2017 roku.

W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji jest jednym

z elementów najistotniejszych każdej decyzji administracyjnej, wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w danych okolicznościach faktycznych i przy uwzględnieniu zebranego materiału dowodowego. Ma zawsze charakter rozstrzygnięcia przesądzającego o istocie sprawy.

W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracyjnego załatwiająca sprawę w tej formie. Natomiast w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymogów.

Sąd rozstrzygając skargę na decyzję, która nie dosyć, że nie wyjaśnia, czy wystąpiła ustawowa wada uzasadniająca uchylenie ostatecznej decyzji, nie zawiera także rozstrzygnięcia co do istoty sprawy - nie może ocenić tej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżona decyzji. Z tego też powodu Sąd odstąpił od badania zasadności pozostałych zarzutów skargi albowiem byłoby to w tej sytuacji przedwczesne. Organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę, winien mieć zatem na uwadze także zarzuty skargi i odpowiednio do nich się ustosunkować.

Końcowo podkreślić należy, że stanowisko organu zawarte w sentencji merytorycznego rozstrzygnięcia musi znaleźć pełny wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji, co oznacza, że musi spełniać warunki, stosownie do art. 107 K.p.a. Motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący (art. 11 K.p.a.), aby możliwe było zweryfikowanie zajętego przez organ stanowiska. Uzasadnienie jest niezwykle istotnym składnikiem decyzji, jego bowiem zadaniem jest wyjaśnienie merytorycznego rozstrzygnięcia, stanowiącego istotną część decyzji. Strona ma bowiem prawo znać argumenty i przesłanki podejmowania decyzji, gdyż w przeciwnym przypadku pozbawiona jest możliwości obrony swoich słusznych interesów. Uzasadnienie faktyczne musi wyjaśniać okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji, uwzględniając przy tym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, a także stanowi wyraz zrealizowania przez organ wynikającej z art. 11 K.p.a. zasady przekonywania. Poza tym uzasadnienie decyzji powinno być tak wyartykułowane by poddawało się kontroli.

Tych wszystkich elementów zabrakło w zaskarżonej decyzji, co stanowiło naruszenie ww. przepisów postępowania.

Sumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem przepisów art. 149 § 2 K.p.a., art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i jako wadliwa została uchylona w celu wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Rozpoznając zatem ponownie sprawę Organ - z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej Sądu, stosownie do art. 153 P.p.s.a. - winien rozważyć wskazane wyżej okoliczności i w ponownie wydanej decyzji wypowiedzieć się, czy decyzja z dnia 24.01.2018 r., znak: [...], jest dotknięta wadą wznowieniową uzasadniającą jej uchylenie, przy czym organ wydając decyzję kończącą postępowanie wznowieniowe, w zależności od sposobu jego zakończenia zobowiązany jest uwzględnić wymogi określone przepisami prawa (art. 151 K.p.a., art. 107 Kp.a.)

Sąd zwraca przy tym uwagę, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, stosowne sugestie co do wydania poprawnej decyzji pełnomocnik Organu zawarł w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r., wskazując, że: "Z uwagi na nowe ustalenia organu wynikające z uzyskanej w późniejszym czasie decyzji ARiMR z dn. 15.12.2017 r. organ powinien wyeliminować z obrotu decyzję z dn. 24.01.2018 r. po uprzednim wznowieniu postępowania, przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz wydaniu decyzji uchylającej decyzję dotychczasową na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wydać nowe rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w drodze decyzji o odmowie umorzenia składki za IV kw. z uwagi na przekroczenie limitu pomocy publicznej".

Nadto, Sąd zwraca także uwagę, że akta administracyjne powinny być prowadzone zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 66a K.p.a., a więc przede wszystkim w sposób chronologiczny i oddzielnie dla każdej sprawy, tj. odrębnie

dla sprawy z wniosku o umorzenie składek dotyczących 2017 roku i odrębnie dla sprawy z wniosku o umorzenie składek za 2018 rok, ponieważ każdy wniosek zainicjował inną sprawę administracyjną (inny zakres żądania). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że akta sprawy są prowadzone wspólnie dla obu

ww. wniosków. Podnieść również należy, że do głównych akt administracyjnych nie powinna być załączona wewnętrzna korespondencja pracownika prowadzącego daną sprawę, nie stanowi ona bowiem merytorycznej dokumentacji sprawy, w związku z czym winna znajdować się w podręcznych aktach sprawy. Natomiast do głównych akt administracyjnych dołączono m.in. opinie prawne sporządzone przez pełnomocnika Organu, zawierające wskazania co do dalszego toku postępowania, pisma służbowe pracownika Organu zawierające wypowiedzi i oceny nie dotyczące meritum sprawy. Zatem, wskazanym wyżej obowiązkom Organ zobowiązany będzie dochować przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z dnia 6 września 2019 r., znak: [...], jako naruszającej przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wszystkie powołane wyżej orzeczenia dostępne są na stronie internetowej www. orzeczenia.nsa.gov.pl