Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 762/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 719/13 w sprawie ze skargi K. Ś. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 719/13, oddalił skargę K. Ś. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto Rzeszów prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną

ul. P., położonej w Rzeszowie, obręb [...] , oznaczonej jako działka nr 46/6 o pow. 0,0135 ha.

K. Ś. i Józef Ś. oraz Gmina Miasto Rzeszów wnieśli od powyższej decyzji odwołania do Ministra Infrastruktury.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na brak wyjaśnienia przesłanki zajętości i władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością oraz błędne stwierdzenie nabycia nieruchomości przez Gminę Miasto Rzeszów zamiast przez Skarb Państwa.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] stwierdził, że Skarb Państwa nie nabył z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności części nieruchomości położonej w Rzeszowie, obręb [...] , oznaczonej jako działka nr A/6 o pow. 0,0135 ha, zajętej pod drogę publiczną - ul. P. z uwagi na brak zaistnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego nad nieruchomością.

Pismem z dnia 25 marca 2010 r. Prezydent Miasta Rzeszowa w imieniu Gminy Miasta Rzeszów wniósł odwołanie od decyzji Wojewody Podkarpackiego

z dnia 10 marca 2011 r., kwestionując ustalenia organu oraz wnioskując

o przeprowadzenie dowodów z dokumentów archiwalnych oraz ze świadków - byłych pracowników Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich na okoliczność wykonywania władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2011 r.

i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w Rzeszowie oznaczonej jako działka nr A/6 o pow. 0,0135 ha, zajętej pod drogę publiczną ul. P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1820/11, po rozpatrzeniu skargi K. Ś., uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], wskazując, iż organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z pominięciem odwołania Gminy Miasta Rzeszów oraz nie wyjaśnił w prowadzonym postępowaniu statusu Prezydenta Miasta Rzeszowa.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] umorzył postępowanie z odwołania Gminy Miasta Rzeszów od decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 10 marca 2011 r., wskazując na brak przymiotu strony dla Gminy Miasta Rzeszów.

Rozpatrując zaś odwołanie Prezydenta Miasta Rzeszowa - zarządcy drogi krajowej - ul. P., decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w Rzeszowie, obręb [...] , oznaczonej jako działka nr A/6 o pow. 0,0135 ha, zajętej pod drogę publiczną - ul. P. i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności tej nieruchomości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż jest związany treścią

i wytycznymi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2012 r., w którym stwierdzono, że Prezydent Miasta Rzeszowa - miasta na prawach powiatu, jako zarządca wszystkich dróg publicznych oprócz autostrad i dróg ekspresowych, posiada legitymację do występowania w niniejszym postępowaniu jako strona postępowania. Organ wskazał również, że w wyroku tym za bezsporne uznano to, iż w sprawie chodzi o regulację stanu prawnego nieruchomości zajętej pod drogę krajową, ponieważ ul. P. w Rzeszowie w dniu 31 grudnia

1998 r. i obecnie położona jest w ciągu drogi krajowej nr 9. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zauważył, że zgodnie z art. 20 pkt 17 ustawy

z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych o drogach publicznych (t. j. Dz. U.

z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) do zarządcy drogi należy w szczególności nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości. Skoro tak, to Prezydent Miasta Rzeszowa - miasta na prawach powiatu - jako zarządca drogi krajowej

w granicach administracyjnych Miasta Rzeszowa był uprawniony do występowania w imieniu Skarbu Państwa o stwierdzenie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – dalej jako ustawa Przepisy wprowadzające, nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr A/6, zajętej pod drogę publiczną - ul. P..

Dokonując natomiast oceny zaskarżonej decyzji Wojewody Podkarpackiego

z dnia 10 marca 2011 r., organ w pierwszej kolejności wskazał na wywłaszczeniowy charakter przepisu art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, zauważając, że dotyczy on sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ustalił, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynikało, że działka nr B/3 o pow. 0,4289 ha, objęta księgą wieczystą KW nr [...] - stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność J. Ś. i K. Ś. Działka ta w wyniku modernizacji ewidencji gruntów zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr A o pow. 0,4320 ha, która podzielona została na działki nr A/1 i nr A/2. Następnie działka nr A/2 podzielona została na działki nr A/3 i nr A/4, a działkę nr A/3 podzielono na działki nr A/5 i nr A/6. W ocenie organu oznaczało to, że przedmiotowa nieruchomość w dniu

31 grudnia 1998 r. nie była własnością Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. Organ wskazał również, że ulica P. zgodnie z uchwałą Nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r., Nr 3, poz. 16 ze zm.) i załącznikiem do uchwały - wchodziła w skład drogi krajowej relacji Radom- Iłża - Ostrowiec Świętokrzyski- Opatów - Lipnik- Klimontów - Łoniów – Nagnajów -Majdan Królewski - Kolbuszowa - Głogów Małopolski - Rzeszów - Babica - Lutcza - Domaradz - Miejsce Piastowe - Dukla - Barwinek - granica państwa. Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych

i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071) oraz załącznikiem Nr 1 do rozporządzenia droga nr 9 relacji Radom- Iłża - Ostrowiec Świętokrzyski - Opatów - Lipnik- Klimontów - Łoniów - Nagnajów - Majdan Królewski - Kolbuszowa - Głogów Małopolski - Rzeszów - Babica - Lutcza - Domaradz - Miejsce Piastowe - Dukla - Barwinek - granica państwa ustalona została jako droga krajowa. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że na dzień 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość w całości znajdowała się w pasie drogowym drogi krajowej ul. P. Organ odwoławczy wskazał również, że z treści pisma Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 22 czerwca 2012 r. wynikało, iż działka nr A/6 na dzień 1 stycznia 1999 r. położona była w granicach administracyjnych Miasta Rzeszowa - miasta na prawach powiatu. Ponadto zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje się kopia mapy zasadniczej przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] z naniesioną granicą pasa drogowego oraz pieczęcią informującą, iż przebieg granicy pasa drogowego ul. P. jest zgodny ze stanem faktycznym w terenie na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz mapą

z projektem podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr A/3, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 lutego 2009 r. pod nr [...]. Z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że działka nr A/6 znajdowała się w granicach pasa drogowego ul. P. na dzień 31 grudnia 1998 r. Powyższe, zdaniem organu, oznacza, że w sprawie zaistniała przesłanka zajętości nieruchomości pod pas drogowy w dniu 31 grudnia 1998 r. Odnosząc się do kwestii władztwa publicznoprawnego, Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zauważył, że udokumentowanie władania oznacza wykazanie, że na nieruchomości były wykonywane prace m.in. związane z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Organ wskazał, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy umowy - zlecenia nr [...] z dnia 1 października 1996 r. zawartej pomiędzy Wojewódzką Dyrekcją Dróg Miejskich w Rzeszowie a Miejskim Przedsiębiorstwem Dróg i Mostów Spółka z o.o. w Rzeszowie i aneksu nr 4 z dnia 5 października 1998 r. do ww. umowy dotyczącej zimowego utrzymania dróg krajowych Miasta Rzeszowa wynika, iż nad ul. P., a tym samym nad przedmiotową nieruchomością, sprawowane było władztwo publicznoprawne przed oraz w dniu 31 grudnia 1998 r. Zdaniem organu bieżące utrzymanie działki nr A/3 przez właścicieli nieruchomości nie wykluczało władania publicznego Skarbu Państwa.

Na powyższą decyzję K. Ś. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wszechstronny zgromadzonego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co spowodowało błędne ustalenia, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała w publicznoprawnym władaniu Skarbu Państwa, podczas gdy zebrany materiał dowodowy wskazywał, że Miejski Zarząd Dróg w Rzeszowie nie wykonywał na działce nr A/6 żadnych czynności, które wskazywałyby na faktyczne władanie przedmiotową działką;

2. uznanie, że Prezydent Miasta Rzeszowa jest legitymowany do złożenia odwołania w sytuacji, gdy zarządcą przedmiotowej nieruchomości jest jej właściciel,

tj. Województwo Podkarpackie;

3. brak przeprowadzenia przez organy obu instancji dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność faktycznego sprawowania władztwa nad przedmiotową nieruchomością;

4. brak wykazania na dzień 31 grudnia 1998 r. granic zajętości działki nr A/6,

a w szczególności jej umiejscowienia w pasie drogi krajowej relacji Radom-Barwinek;

5. naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Skarb Państwa nabył prawo własności przedmiotowej nieruchomości w sytuacji, gdy przedmiotowa działka nie pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. w faktycznym władaniu w/w osoby prawnej.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że, wbrew ustaleniom organu odwoławczego, stanowisko Wojewody Podkarpackiego zawarte w decyzji z dnia 10 marca 2011 r. jest słuszne i w pełni uzasadnione, a pogląd, iż o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej w powyższej dacie, jest słuszny. W ocenie skarżącej przedłożona do akt sprawy dokumentacja nie obrazuje stanu zajęcia nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną. Skarżąca podkreśliła, że organ winien zgromadzić dokumenty potwierdzające faktyczne sprawowanie władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością, aby wykazać, że wykonywano prace związane m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Dowodem stanowiącym podstawę do wykazania spełnienia przesłanki władztwa mogą być m. in. umowy zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r., dotyczące urządzania, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi, rachunki i faktury za wykonanie prac zlecanych przez zarząd drogi, dowody z zeznań świadków, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych na nieruchomości prac na dzień 31 grudnia 1998 r., a także dowód z zeznań właściciela nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich. K. Ś. zwróciła również uwagę na to, że wnioskodawcą wydania deklaratywnej decyzji w przedmiocie nabycia prawa własności na dzień 1 stycznia 1999 r. była Gmina Miasta Rzeszów czyli podmiot, który znajduje się obecnie w sporze cywilnoprawnym z nią i jej mężem. Zaznaczyła, że pierwszy raz zarzut dotyczący nabycia prawa własności przedmiotowej działki na mocy art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające pojawił się w związku

z postępowaniem cywilnym o odszkodowanie za bezumowne korzystanie

z nieruchomości prowadzonym przed Sądem Okręgowym w Rzeszowie. Zdaniem skarżącej art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające nie wyłącza roszczenia tych osób o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przed dniem

1 stycznia 1999 r. Skarżąca zauważyła, że nie kwestionowała tego, że część dawnej działki o nr A/3 była zajęta pod drogę. Jednak prawo własności przysługujące jej

w stosunku do przedmiotowej działki zostało ograniczone. Z działki nie można było korzystać, jak również rozporządzać nią w sposób, w jaki może to czynić właściciel. Zdaniem skarżącej organy obu instancji nie zbadały, jaki był rzeczywisty sposób wykonywania władztwa nad przedmiotową nieruchomością. Ponadto nie udowodniły, że na przedmiotowej nieruchomości były wykonywane prace związane

z utrzymaniem drogi, konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Samo przedłożenie umowy zlecenia nr 96/96 z dnia 1 października 1996 r. zawartej pomiędzy Wojewódzką Dyrekcją Dróg Miejskich w Rzeszowie a Miejskim Przedsiębiorstwem Dróg i Mostów Spółka z.o.o. w przedmiocie zimowego utrzymania dróg krajowych Miasta Rzeszowa nie czyni zadość obowiązkowi wykazania władania przedmiotową nieruchomością. Powyższa umowa nie jest dokumentem o charakterze urzędowym, a ponadto nie wynika z niej, że działka nr A/6 była faktycznie odśnieżana. Skarżąca wskazała, że przedstawiła w tym zakresie stosowne wnioski dowodowe w postaci świadków oraz oświadczeń. Dowód z przesłuchania w/w świadków nie został przeprowadzony. Ponadto wskazała, że oświadczenia świadków wskazują, że takie czynności jak koszenie trawy, odśnieżanie oraz wykonywanie prac związanych z utrzymywaniem czystości na przedmiotowym obszarze były wykonywane przez uczestniczkę bądź inne osoby na jej prośbę. Gdyby nie wykonywała tych prac, nie mogłaby korzystać ze swojej nieruchomości. Działki nigdy nie odśnieżano oraz nie wykonywano na jej terenie żadnych prac, aż do roku 2010. Na dawnej części działki nr A/3 objętej niniejszym postępowaniem Miejski Zarząd Dróg w Rzeszowie nie wykonywał żadnych czynności, o których mowa powyżej. Prace remontowe rozpoczęły się dopiero w 2010 r., a we wniosku o wydanie decyzji o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa drogi wojewódzkiej połączenie ulicy przemysłowej z ulicą P." w wykazie działek widnieje jedynie działka nr A/3. Skarżąca zauważyła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, że pojęcie władania na gruncie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające może być różnie rozumiane, tj. jako faktyczne władztwo nad rzeczą lub jako wykonywanie zarządu drogą w sposób określony ustawą o drogach publicznych. Strona zauważyła również, że uwadze organu administracyjnego umknął fakt, że działka o nr A/6 została wyodrębniona dopiero w roku 2009 r. w dwa lata po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej. W jej ocenie nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że działka nr A/6 znajdowała się w całości w granicach pasa drogowego ul. P. na dzień 31 grudnia 1998 r. Na dzień 31 grudnia

1998 r. istniała jedna działka o numerze B/3. Działka o nr A/3 miała niegdyś powierzchnię 4,52 ha. K. Ś. zauważyła również, że kwestia podwójnego upoważnienia do reprezentowania zarówno Gminy, jak i Prezydenta Miasta nie została wyjaśniona w sposób dostateczny. Organ administracyjny postąpił więc prawidłowo, wydając w dniu [...] stycznia 2013 r. decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego z odwołania Gminy Miasta Rzeszów. Z uwagi na fakt, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot nieuprawniony, decyzja, jej zdaniem, jest słuszna. Tym samym w związku z brakiem legitymacji czynnej po stronie Gminy jako bezzasadną uznać należy zaskarżoną decyzję. Skarżąca zauważyła również, że organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny kwestii podniesionej w wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a mianowicie wątpliwości wynikających z pisma Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia 7 kwietnia 2009 r.,

w którym stwierdzono, że działka nr A/6 nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków Miasta Rzeszowa. Skarżąca podniosła, że w decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. organ stwierdził, że z treści księgi wieczystej wynika, iż obecnie tytuł prawnorzeczowy do działki nr A/3, z której wydziela się działka nr A/6, przysługuje Województwu Podkarpackiemu i to on jest obecnie zarządcą drogi. Dodała, że Sąd rozpatrując skargę, nie może pominąć kwestii, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., która stała się ostateczna w dniu 4 czerwca 2010 r., to Wojewoda Podkarpacki zezwolił Prezydentowi Miasta Rzeszowa na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa drogi Wojewódzkiej połączenie ul. P. z ul. P. wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi", obejmując liniami rozgraniczającymi m. in. działkę nr A/3. Faktycznym zarządcą tej drogi jest jej właściciel, to jest Województwo Podkarpackie. Zatem trudno jest zaakceptować pogląd, że to Prezydent Miasta jako zarządca nieruchomości posiada legitymację czynną do zaskarżenia przedmiotowej decyzji Wojewody Podkarpackiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym wyżej wyrokiem oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że istota sporu w tej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że wystąpiły przesłanki ustawowe do uznania, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr A/6 przeszła na własność Skarbu Państwa z dniem 1 stycznia 1999 r.

Sąd I instancji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 73 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że określone w nim grunty stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przesłanki te, to władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami zajętymi pod drogi publiczne – nie stanowiącymi ich własności i faktyczne zajęcie tych gruntów pod drogi, istniejące w tej dacie. Przepis art. 73 nie zawiera definicji drogi publicznej. WSA w Warszawie wskazał, że w związku z tym należy w tym względzie posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.) i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. Sąd I instancji podał, że w rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. By zyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej. Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.

WSA w Warszawie wskazał, że w niniejszej sprawie kwestią sporną jest właśnie status nieruchomości oznaczonej jako działka nr A/6. Skarżąca uważa, że, wbrew ustaleniom organu drugiej instancji, działka ta nie była zajęta pod drogę publiczną, a skoro nie było na niej wykonywane władztwo publicznoprawne, brak było podstaw do uznania, iż z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa.

W ocenie Sądu powyższy zarzut należy uznać za chybiony, bowiem dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy i ustalenia poczynione przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jednoznacznie potwierdzają, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła drogę publiczną.

Sąd I instancji stwierdził, że bezsporne jest, iż działka nr B/3 (oznaczenie przed podziałem) o pow. 0,4289 ha, objęta księgą wieczystą KW nr [...] - stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność J. Ś. i K. Ś.. W ocenie Sądu I instancji okolicznością bezsporną jest również to, że przedmiotowa działka została zajęta pod część ulicy P. zgodnie z uchwałą Nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych i załącznikiem do uchwały - wchodziła w skład drogi krajowej relacji Radom- Iłża - Ostrowiec Świętokrzyski - Opatów - Lipnik- Klimontów - Łoniów – Nagnajów - Majdan Królewski - Kolbuszowa - Głogów Małopolski - Rzeszów - Babica - Lutcza - Domaradz - Miejsce Piastowe - Dukla - Barwinek - granica państwa. Ponadto zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych

i wojewódzkich oraz załącznikiem Nr 1 do rozporządzenia droga nr 9 relacji Radom- Iłża - Ostrowiec Świętokrzyski - Opatów - Lipnik- Klimontów - Łoniów - Nagnajów - Majdan Królewski - Kolbuszowa - Głogów Małopolski - Rzeszów - Babica - Lutcza - Domaradz - Miejsce Piastowe - Dukla - Barwinek - granica państwa ustalona została jako droga krajowa. Zdaniem Sądu I instancji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej słusznie zauważył, że fakt zajęcia działki nr A/6 pod drogę krajową wynika również ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej, to jest kopii mapy zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] oraz mapy z projektem podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr A/3, które wyraźnie potwierdzają, iż powyższa nieruchomość znajdowała się w granicach pasa drogowego ul. P. na dzień 31 grudnia 1998 r. Powyższe oznacza, w ocenie Sądu I instancji, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r., nie była własnością Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego.

Odnosząc się do kwestii faktycznego władztwa sprawowanego nad nieruchomością, WSA w Warszawie wskazał, że w aktach sprawy znajduje się umowa zlecenia z dnia 1 października 1996 r. nr [...] zawarta pomiędzy Wojewódzką Dyrekcją Dróg Miejskich w Rzeszowie a Miejskim Przedsiębiorstwem Dróg i Mostów Spółka z o.o. w Rzeszowie i aneks nr 4 z dnia 5 października 1999 r., do umowy dotyczącej zimowego utrzymania dróg krajowych Miasta Rzeszowa. Choć, jak słusznie, zdaniem Sądu I instancji, zauważyła skarżąca, nie są to dokumenty

o charakterze urzędowym, to jednak potwierdzają władanie Wojewódzkiej Dyrekcji Dróg Miejskich w Rzeszowie co do działki nr A/6 w dacie 31 grudnia 1998 r., (§ 4 umowy). W ocenie WSA w Warszawie nie można nie zauważyć, że w myśl przepisu art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd I instancji zauważył również, że fakt sprawowania władztwa publicznoprawnego na nieruchomości potwierdziła sama skarżąca, gdyż w treści pozwu o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie przez Skarb Państwa z nieruchomości, złożonego w Sądzie Rejonowym w Rzeszowie w dniu 30 maja 2008 r., przyznała, że działka nr A/3 powstała

z podziału działki nr B/3, została od dnia 1985 r., zajęta przez Skarb Państwa

i przeznaczona pod modernizację ul. P..

Sąd I instancji zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie akcentuje się, że ustawodawca nie związał skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. Przepisy wprowadzające z jej posiadaniem opartym wyłącznie na jakiejkolwiek umowie, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej.

Zdaniem Sądu I instancji powyższe okoliczności wskazują, iż stanowisko Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej co do faktycznego sprawowania władztwa publicznoprawnego nad działką nr A/6 jest słuszne i nie narusza prawa.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego legitymacji Prezydenta Miasta Rzeszowa do występowania w imieniu Skarbu Państwa z wnioskiem o stwierdzenie nabycia nieruchomości na jego rzecz, Sąd I instancji wskazał, że kwestia ta została przesądzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 526/13, w którym Sąd uznał, iż Gmina Miasta Rzeszów została wyposażona w status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., tym samym brak było podstaw prawnych do kwestionowania jej uprawnień do podmiotu, który nie posiadał legitymacji prawnej do udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2011 r.

Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że skoro przedmiotowa działka, stanowiąca w dniu 31 grudnia 1998 r. własność osób fizycznych, zajęta była w tej dacie pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu publicznoprawnym, to stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające stała się ona z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła K. Ś. reprezentowana przez adwokata. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że zaskarża ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 pkt a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli nad organami administracji publicznej oraz oddalenie skargi K. Ś., w sytuacji gdy decyzja ta została wydana

z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.: art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r., polegającym na nieprawidłowym przyjęciu, że Skarb Państwa nabył prawo własności nieruchomości działki nr A/6 obr. [...] położonej w Rzeszowie, w sytuacji gdy powyższa działka nie pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. w faktycznym władaniu Skarbu Państwa, a ponadto działka ta wchodziła w skład działki

o numerze A/3, która to działka została w całości wywłaszczona na mocy decyzji Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] czerwca 2007 r. utrzymanej

w mocy decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., albowiem gdyby część działki o numerze A/3 była w rzeczywistości we władaniu Skarbu Państwa, nie byłoby konieczności wydawania decyzji wywłaszczeniowej;

2) art. 145 § 1 pkt 1 pkt c) P.p.s.a poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi K. Ś., w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieprzeprowadzenie zgłoszonych wniosków dowodowych, w tym z przesłuchania świadków, którzy sprawowali na zlecenie skarżącej faktyczne władztwo nad przedmiotową działką;

- brak wykazania na dzień 31 grudnia 1998 r. granic zajętości części działki o numerze A/3 (dzisiaj A/6). Organ administracyjny nie zdołał wykazać ponad wszelką wątpliwość, że przedmiotowa działka znajdowała się w pasie drogi krajowej relacji Radom-Barwinek;

- całkowitym pominięciu faktu wydania w dniu [...] czerwca 2007 r. decyzji wywłaszczeniowej w stosunku do działki nr A/3 obejmującej dzisiejszą działkę o numerze A/6.

Wskazane uchybienia doprowadziły, zdaniem autora skargi kasacyjnej, do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na uznaniu, że działkę o numerze A/6 nabył z mocy prawa Skarb Państwa.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie podniosła, że oddalając skargę Sąd I instancji oparł się wyłącznie na jednym dowodzie, tj. umowie zlecenia z dnia

1 października 1996 r. pomiędzy Wojewódzką Dyrekcją Dróg Miejskich w Rzeszowie a Miejskim Przedsiębiorstwem Dróg i Mostów Sp. z o.o. w Rzeszowie. Sąd I instancji pominął jednak całkowicie fakt braku przeprowadzenia dowodu z zawnioskowanych zeznań świadków na okoliczność tego, kto faktycznie sprawował władztwo nad przedmiotową nieruchomością. Sąd nie odniósł się również w swoim uzasadnieniu do kwestii wywłaszczenia spornej nieruchomości.

Skarżąca kasacyjnie wskazała, że gdyby Gmina rzeczywiście sprawowała władztwo nad przedmiotową częścią o pow. 1 ara, to nie byłoby konieczności wszczynania postępowania wywłaszczeniowego. Kwestia nabycia przedmiotowej nieruchomości z mocy samego prawa, zdaniem skarżącej kasacyjnie, powstała wyłącznie dla potrzeb postępowania o odszkodowanie za bezumowne korzystanie

z nieruchomości.

Ponadto skarżąca kasacyjnie podniosła, że bezsporne jest, iż na dzień 31 grudnia 1998 r. istniejąca działka o numerze B/3, a później A i następne po podziałach, nie znajdowała się w wykazie nieruchomości będących w zarządzie MZD w Rzeszowie. Teren ten nie był nigdy odśnieżany. Do roku 2009 Państwo Ś. opłacali podatek od przedmiotowej nieruchomości. Z dokumentów przedłożonych przez stronę przeciwną nie wynika, zdaniem skarżącej kasacyjnie, że w dniu 31 grudnia 1998 r. nad nieruchomością oznaczoną jako działka nr A/6 sprawowane było władztwo faktyczne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie

z brzmieniem art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał niniejszą skargę kasacyjną, będąc związanym jej zarzutami i wnioskami.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone

w art. 174 P.p.s.a. Są nimi naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona

w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a., zatem w pierwszej kolejności rozważeniu podlega podstawa uchybień formalnych. W ocenie NSA Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne niniejszej sprawy i w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wykazał wypełnienie przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w stosunku do działki ewidencyjnej nr A/6 o pow. 0,0135 ha, z obrębu [...] , zajętej pod ulicę P. w Rzeszowie. Zasadnie też uznał sprawę za wyjaśnioną przez organy w świetle istnienia przesłanek zawartych we wskazanym przepisie prawa materialnego.

Odnosząc się do kwestii granic zajęcia nieruchomości nr A/3 pod drogę publiczną, przypomnieć należy, iż w orzecznictwie sądowadministracyjnym przyjmuje się, że w przypadku dróg publicznych od dawna istniejących granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnia z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym. W art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych zawarta jest legalna definicja pasa drogowego. Pod tym pojęciem należy rozumieć grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym zlokalizowane są droga oraz obiekty budowlane, urządzenia techniczne związane

z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane

z potrzebami zarządzania drogą. Pojęcie pasa drogowego jest więc pojęciem szerszym od drogi.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż organy prawidłowo wyznaczyły pas drogowy oznaczony jako działka ewidencyjna nr A/6. Wyznaczenie przebiegu linii rozgraniczającej, wydzielającej z działki nr A/3 działkę nr A/6 miało swoje uzasadnienie faktyczne i prawne. Na działce nr A/6 była urządzona skarpa i zieleń przydrożna, jak wynika z pisma Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni w Rzeszowie z dnia 2 marca 2009 r. Na kopii mapy zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem 3028/09 zaznaczony został przebieg granic pasa drogowego ulicy P. zgodny ze stanem faktycznym na dzień 31 grudnia 1998 r., jak słusznie podkreślił Sąd I instancji. Tak ustalony przebieg granicy pasa drogowego stanowił podstawę do wydzielenia działki nr A/6 z działki nr A/3 z obrębu [...] . Jak wynika z pisma Miejskiego Zarządu Dróg w Rzeszowie z dnia 29 września 2010 r., ustalając granicę faktycznego zajęcia części działki nr A/3, przyjęto za podstawę prawną przepis

art. 34 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym odległość granicy pasa drogowego od zewnętrznej krawędzi wykopu nasypu, rowu lub innych urządzeń wymienionych w art. 4 pkt 1 i 2 ustawy, powinna wynosić co najmniej 0,75 m.

W świetle powyższego nie można podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, iż w postępowaniu nie wykazano "granic zajętości części działki o numerze A/3 (dzisiaj A/6)" na dzień 31 grudnia 1998 r.

Decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] czerwca 2007 r. wydana w stosunku do działki nr A/3 nie miała, wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wywłaszczenie nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr ew. A/3 nastąpiło w związku z zamierzoną przebudową ulicy P. polegającą na połączeniu tej ulicy z ulicą Przemysłową. W ocenie NSA wskazana przebudowa ulicy P. pozostaje bez wpływu na istniejący na dzień 31 grudnia 1998 r. stan faktyczny, stanowiący podstawę do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę reformującą administrację publiczną. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. nie jest zasadny.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, że w myśl art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy samego prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, za odszkodowaniem. Przesłankami, od których kumulatywnego spełnienia uzależniony jest skutek przejścia prawa własności z mocy samego prawa na Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, są zatem: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie tym gruntem w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego oraz brak tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do nieruchomości zajętej pod drogę. Sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten winien mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. Natomiast do spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny jakiegokolwiek tytułu do nieruchomości. Chodzi bowiem o faktyczne władztwo. W świetle omawianej regulacji podstawowe znaczenie ma jedynie to, czy Skarb Państwa lub gmina przez swoje jednostki organizacyjne w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę wykonywały faktyczne czynności, takie jak np. utrzymywanie nawierzchni, naprawa, remont, odśnieżanie, związane z zarządzaniem drogą publiczną. Ustawodawca skutki nabycia własności nieruchomości z mocy prawa odniósł bowiem do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej (tak w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt P 5/99). Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że w dniu 31 grudnia 1998 r. na objętej postępowaniem nieruchomości urządzona była ul. P., która zaliczona została uchwałą Nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. do kategorii dróg krajowych. W dniu 1 stycznia 1999 r. ulica P. również posiadała status drogi krajowej, jak wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie wykazu dróg krajowych. Ponadto Skarb Państwa sprawował również władztwo nad tą nieruchomością, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty: umowa dotycząca zimowego utrzymania ulicy P. z dnia 1 października 1996 r. zawarta pomiędzy Wojewódzką Dyrekcją Dróg Miejskich w Rzeszowie działającą jako zleceniodawca a Miejskim Przedsiębiorstwem Dróg i Mostów Sp. z o.o. w Rzeszowie, będącym zleceniobiorcą, oraz aneks do tej umowy z dnia 5 października 1998 r.

Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie zostały wypełnione wszystkie przesłanki uregulowane w przepisie art. 73 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. w stosunku do działki ewidencyjnej nr A/6 o pow. 0,0135 ha,

z obrębu [...] , zajętej pod ulicę P.. Nie ma tutaj znaczenia, czy droga publiczna została urządzona na całości, czy też na części nieruchomości stanowiącej działkę o nr ewidencyjnym A. Dla zastosowania przepisu art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną dana nieruchomość (lub jej część) musi pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie będąc jednak ich własnością, jak również musi być na tej nieruchomości (lub na jej części) urządzona droga publiczna. Tylko wówczas można stwierdzić, że z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomość taka lub jej część stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. W razie przejścia prawa własności części nieruchomości, dochodzi do jej wydzielenia i wpisów w odpowiednich ewidencjach i księgach wieczystych. Brak wcześniejszego wydzielenia działki nie jest przeszkodą do nabycia własności w tym trybie, bo kwestie ewidencyjne, podziałowe, czy wieczystoksięgowe mają w tym przypadku charakter następczy. W myśl art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia prawa własności jest ostateczna decyzja wojewody. Natomiast wedle brzmienia art. 73

ust. 3a tej ustawy, jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zatem zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę K. Ś., a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nietrafne.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.