Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 179/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 81
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: § 12 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska Cezary Pryca (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 28 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Ke 385/06 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 22 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 28 grudnia 2006 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 385/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę J. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] maja 2006 r., nr [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] marca 2006 r. w przedmiocie renty strukturalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. rozstrzygnął sprawę w następującym stanie faktycznym. W wyniku weryfikacji wniosku J. J. z [...] czerwca 2005 r. i przedstawionych w tej sprawie dokumentów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. [...] sierpnia 2005 r., wydał postanowienie o spełnieniu przez wnioskodawcę niezbędnych warunków do uzyskania renty strukturalnej określonych w § 4 pkt 1 – 3, pkt 6 i 7, § 11 i § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191, dalej: rozporządzenie RM).

W dniu [...] grudnia 2005 r. J. J. zmienił swój wniosek ujawniając fakt przekazania córce większej niż zadeklarowana powierzchni. Wnioskodawca wykazał fakt przekazania działek nr 53, 79, 286 i 323/2 o pow. 2,77 ha aktem notarialnym z 31 października 2005 r. oraz działek nr 46/4 i 47/4 o pow. 0,25 ha aktem notarialnym z 30 listopada 2005 r., przy czym te dwie ostatnie działki J. i K. J. nabyli tym samym aktem od J. Z.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] marca 2006 r. stwierdził, że z dniem 30 listopada 2005 r. wnioskodawca nabył uprawnienie do renty strukturalnej bowiem zostały spłonione wszystkie warunki zawarte w § 4 pkt 1-7 rozporządzenia RM. Renta została przyznana na okres 10 lat, tj. od listopada 2005 r. do października 2015 r. w wysokości 1181,42 zł, co stanowiło 210 % najniższej emerytury.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. uznał, że zasadne było przyznanie J. J. renty strukturalnej w podstawowej wysokości, określonej w § 12 ust. 1 rozporządzenia RM. Nie było podstaw do zwiększenia wysokości tej renty o 50 % kwoty najniższej emerytury za przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych, zgodnie bowiem z § 12 ust. 3 tego rozporządzenia, zwiększenie o którym mowa dotyczy użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, jeżeli przeniesienie posiadania tych użytków na wnioskodawcę nastąpiło na podstawie umowy zawartej z datą pewną nie później niż na 2 lata przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną.

Organ podał, że K. i J. J. 31 października 2005 r. przekazali córce tylko 2,77 ha, przestając być w ten sposób właścicielami gospodarstwa rolnego. W wyniku nabycia użytków rolnych o pow. 0,25 ha 30 listopada 2005 r. nie stali się natomiast właścicielami gospodarstwa rolnego w rozumieniu § 4 pkt 4 rozporządzenia RM, z uwagi na zbyt małą powierzchnię nabytych użytków. Dlatego ta powierzchnia nie może być uwzględniona przy wyliczaniu renty strukturalnej. Twierdzenie wnioskodawcy, że działki nr 46/4 i 47/4 o łącznej pow. 0,25 ha użytkował od 2001 r. na postawie ustnej umowy są w ocenie organu niewiarygodne, ponieważ J. Z. składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich na te działki w latach 2004 i 2005, co świadczy o faktycznym użytkowaniu tych działek przez niego, a nie przez J. J.

W skardze na powyższą decyzję J. J. zarzucił, że organ nie wyjaśnił czy zmiana przepisów rozporządzenia RM z 27 października 2005 r. dotyczy rolników, którzy złożyli wstępny wniosek, a nie przekazali gruntów, czy rolników, którzy złożyli wstępny wniosek i przekazali część gruntów na starych zasadach, a część już po wejściu w życie zmian, czy też rolników, którzy po wejściu w życie zmian złożyli wstępny wniosek.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wskazał, że w dacie wydawania decyzji przez organ I jak i II instancji obowiązywało powołane rozporządzenie RM, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Rady Ministrów z 5 października 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 211 poz. 1759). Rozporządzenie zmieniające weszło w życie po upływie 14 dni od dnia jego ogłoszenia, tj. 11 listopada 2005 r. (§ 2 rozporządzenia zmieniającego). Nie zawiera ono żadnych przepisów przejściowych a z tego wynika, że znowelizowane przepisy od 11 listopada 2005 r. mają zastosowanie do wszystkich postępowań dotyczących przyznania rent strukturalnych bez względu na datę złożenia "wstępnego" wniosku o przyznanie renty strukturalnej, czy datę przekazania części lub całości gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego producenta rolnego. Wśród znowelizowanych 5 października 2005 r. przepisów znalazł się również § 12 ust. 3 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych. Zgodnie z jego obowiązującym od 11 listopada 2005 r. brzmieniem, zwiększenia o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3 (tj. m. in. wykazywane w niniejszej sprawie przez skarżącego zwiększenie wysokości renty strukturalnej o 50 % kwoty najniższej emerytury za przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych, w przypadku przeniesienia własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego), nie dotyczą użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, nabytych przez wnioskodawcę na podstawie umowy zawartej w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną, chyba że użytki te pozostawały w posiadaniu wnioskodawcy w okresie dłuższym niż 2 lata przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną na podstawie czynności prawnej z datą pewną lub umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub Agencją Nieruchomości Rolnych.

Sąd wskazał, że celem nowelizacji było wyeliminowanie możliwości zwiększania wysokości renty strukturalnej przez wnioskodawców, którzy objęli w posiadanie użytki rolne bezpośrednio przed złożeniem wniosku o rentę strukturalną właśnie po to, aby uzyskać większą rentę.

Ponieważ w przepisach dotyczących rent strukturalnych nie ma ustawowej definicji umowy z datą pewną, dla wyjaśnienia tego pojęcia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 81 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nie uczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna).

Sąd stwierdził, że ujawnione w sprawie umowy notarialne, spełniające wymóg umowy z datą pewną, dotyczące działek nr 46/4 i 47/4 położonych w K. I, gmina G., nie dowodzą faktu przeniesienia posiadania tych działek nie później niż na 2 lata przed dniem złożenia wniosku ([...] czerwca 2005 r.) i faktu ich posiadania co najmniej przez okres tych 2 lat.

Oświadczenie J. i K. J. z 10 czerwca 2006 r. (k. 47 akt administracyjnych), mimo jego potwierdzenia przez sołtysa wsi K. I oraz J. Z. i sąsiadów, również nie świadczy o spełnieniu wymogu z § 12 ust. 3 rozporządzenia RM. Wynika z niego bowiem, że skarżący z żoną użytkowali działki nr 46 i 47/1 od 2001 r. ale na podstawie umowy ustnej, co wyklucza możliwość wykazania daty pewnej tej czynności w sposób, o jakim mowa w art. 81 § 2 pkt 2 k.c.

Ponadto w ocenie Sądu twierdzenie skarżącego o posiadaniu przez niego od 2001 r. działek nr 46/4 i 47/4 położonych w K. I, jest sprzeczne z faktem złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na te działki przez J. Z.. Tłumaczenie w skardze tego faktu pomyłką, co do powierzchni działek wykazanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jest niewiarygodne, ponieważ we wnioskach o przyznanie płatności, który są składane według wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz. U. Nr 52, poz. 523 ze zm.), konieczne jest wskazanie numeru ewidencyjnego i powierzchni każdej z działek, której wniosek o płatność dotyczy.

W ocenie Sądu wskazana przez skarżącego nieścisłość pomiędzy ustaleniami organów obu instancji co do daty zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego stanowi oczywistą omyłkę, nie mającą wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

W skardze kasacyjnej J. J. zaskarżył w całości powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej :p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 81 k.c., polegającą na przyjęciu, że oświadczenie J. i K. J. z 10 czerwca 2006 r. (k. 47 akt administracyjnych), mimo jego potwierdzenia przez sołtysa wsi K. I oraz J. Z. i sąsiadów, że skarżący z żoną użytkowali działki nr 46 i 47/1 od roku 2001, ale na podstawie umowy ustnej, wyklucza możliwość wykazania daty pewnej tej czynności w sposób, o jakim mowa w art. 81 § 2 pkt 2 k.c., podczas gdy data pewna nie wyłącza według uregulowania zawartego w art. 81 k.c. dopuszczalności dowodzenia, że oświadczenie woli zostało złożone wcześniej lub że czynność prawna dwustronna została dokonana w rzeczywistości przed tą datą.

W ocenie skarżącego Sąd bezzasadnie przyjął, że skoro skarżący z żoną użytkowali działki nr 46 i 47/1 od 2001 roku ale na podstawie umowy ustnej, to wyklucza to możliwość wykazania daty pewnej tej czynności w sposób, o jakim mowa w art. 81 § 2 pkt 2 k.c. Nadto, że żaden z przedłożonych dokumentów nie jest dokumentem urzędowym stwierdzającym zawarcie tej umowy, co by mogło wykazać datę pewną tej umowy w sposób wskazany w art. 81 § 2 pkt 1 k.c., jak również, że data zawarcia tej umowy nie została poświadczona urzędowo, o czym mowa w art. 81 § 1 k.c.

Zdaniem skarżącego Sąd dokonał błędnej wykładni tego przepisu prawa. Ponieważ w dacie objęcia przedmiotowych działek w posiadanie nie obowiązywał art. 12 ust. 1 rozporządzenia RM skarżący nie mógł przewidzieć, że kiedykolwiek w przyszłości zaistnieje taka sytuacja, w której konieczne będzie wykazanie daty pewnej w sposób przedstawiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd nie uwzględnił argumentów wnioskodawcy w tej mierze a nadto dokonał wykładni art. 81 k.c. w sposób wybiórczy. Data pewna nie wyłącza bowiem, według uregulowania zawartego w tym przepisie, dopuszczalności dowodzenia, że oświadczenie woli zostało złożone wcześniej lub że czynność prawna dwustronna została dokonana w rzeczywistości przed tą datą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym − zdaniem skarżącego − uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego-wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie podkreślenia wymaga to, iż zgłoszony w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 81 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 16/64 poz. 93 ze zmianami) należy uznać za całkowicie bezzasadny. Ponadto należy podkreślić, iż uwzględniając treść przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. oraz mając na uwadze treść samej skargi kasacyjnej oczywistym jest, że strona skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji publicznej i przyjętych przez Sąd I instancji, jako podstawa faktyczna orzekania w sprawie. Tym samym ocena zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego dokonywana jest przy uwzględnieniu niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy.

Poza sporem powinna pozostawać okoliczność, iż orzekając w konkretnej sprawie administracyjnej, organy administracji publicznej są zobligowane do uwzględniania zmian w stanie prawnym mających wpływ na wynik tego postępowania. W związku z powyższym należy uznać, iż zasadnie Sąd I instancji przyjął, że decyzje administracyjne wydane w rozpatrywanej sprawie winny zapaść przy uwzględnieniu treści § 12 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 114/04 poz. 1191 ze zmianami), w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 października 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 211/05 poz. 1759). Z treści powołanego przepisu § 12 ust. 3 rozporządzenia wynika, że zwiększenie wysokości renty strukturalnej dotyczy użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, jeżeli przeniesienie posiadania tych użytków na wnioskodawcę nastąpiło na podstawie umowy zawartej z datą pewną nie później niż 2 lata przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną. Oznacza to, że wskazane wyżej użytki rolne muszą wchodzić w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, przeniesienie posiadania tych użytków rolnych na wnioskodawcę musi nastąpić na podstawie umowy zawartej z datą pewną i umowa ta musi być zawarta nie później niż 2 lata przed dniem złożenia wniosku o rentę strukturalną. W oparciu o niekwestionowane ustalenia faktyczne Sąd I instancji uznał, że organy administracji publicznej zasadnie ustaliły, iż strona składająca skargę kasacyjną nie wykazała, aby spełniła warunki, o których mowa w powołanym wyżej przepisie prawa. Trafnie Sąd I instancji przyjął, iż organy administracji publicznej miały podstawy aby stwierdzić, że akt notarialny z 30 listopada 2005 r. dotyczący działek gruntu o powierzchni 0,25 hektara jest dokumentem urzędowym z datą pewną (art. 81 § 1 k.c.) stwierdzającym kiedy ta czynność prawna została dokonana. Wskazuje, że określone w nim skutki prawne powstały z datą oznaczoną w akcie notarialnym. Natomiast sytuacja określona w art. 81 § 2 pkt 2 k.c. odnosi się do wzmianki znajdującej się na dokumencie obejmującym czynność prawną, a więc np. na umowie dotyczącej przeniesienia posiadania użytków rolnych. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż strona skarżąca takiego dokumentu (obejmującego dwustronną czynność prawną) zawierającego opisaną w ustawie wzmiankę nie przedstawiła.

W tym stanie rzeczy zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia normy art. 81 k.c. należy uznać za całkowicie bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.