Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 673/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2021 r. sprawy ze skargi B. Z. i W. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. Z. i W. Z., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nieruchomość położona w [...], przy ul. [...], ozn. hip. "[...]v działy [...],[...],[...].[...],[...] dz. [...] z działu [...] bloku [...]", część wchodząca w skład działki ewidencyjnej nr [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z treścią art. 7 tego dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste). Gmina miała obowiązek uwzględnienia takich wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało pogodzić się z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu [...] listopada 1948 r., czyli z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu [...][...]. Termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu upływał w dniu 25 maja 1949 r.

Z materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] grudnia 1949 r. A. B. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do działki przedmiotowego gruntu, a więc po terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie Nr [...] Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w [...] stwierdzające, że według stanu na dzień [...]listopada 1949 r. przedmiotowa nieruchomość [...] była własnością A. B..

W dniu [...] grudnia 1949 r. wpłynął również wniosek A. B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1950 r. Zarząd Miejski w [...] [...] odmówił A. B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o prawo własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Pozostał do rozpatrzenia wniosek A. B. z dnia [...] grudnia 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 dekretu. Następstwo prawne po byłej właścicielce niniejszej nieruchomości, A. M. z domu B., na mocy testamentu nabyli B. i W. małżonkowie Z., którzy przedłożyli odpowiednie odpisy orzeczeń sądowych. Obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowi części działek ewidencyjnych: nr [...] będącej drogą publiczną powiatową - [...] oraz nr [...] częściowo obejmującej budynki znajdujące się na posesji o adresie ul. [...] - [...].

Rozpoznając wniosek z dnia [...] grudnia 1949 r., organ I instancji odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], części wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] m2 stanowiącej własność Skarbu Państwa (pkt [...] decyzji) oraz w pkt [...] postanowił o rozpoznaniu wniosku do pozostałej części ww. nieruchomości, stanowiącej działkę ew. nr [...] o powierzchni [...] m2 odrębną decyzją.

W całości nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, B. i W. Z. wnieśli odwołanie. W uzasadnieniu zarzucili organowi I instancji naruszanie art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie daty ukazania się Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...] Urzędu [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r., zawierającego ogłoszenie o objęciu w posiadanie przez Gminę [...] gruntu przedmiotowej nieruchomości, co zdaniem odwołujących doprowadziło do błędnego ustalenia, że wniosek z dnia [...] grudnia 1949 r. złożony został z przekroczeniem terminu wymienionego w art. 7 ust. 2 dekretu.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Wojewoda stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowi przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Przepis ów wyznacza kryteria, których spełnienie nakłada na organ rozpatrujący wniosek byłych właścicieli nieruchomości obowiązek wydania decyzji przyznającej prawo użytkowania wieczystego. Organ II instancji podkreślił, że warunkiem uwzględnienia wniosku dekretowego jest kumulatywne spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 7 dekrecie o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, czyli złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę oraz korzystanie z gruntu dające się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego).

Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda stanął na stanowisku, że termin sześciomiesięczny przewidziany do złożenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego nie jest terminem dla dokonania czynności procesowej, lecz terminem na wyrażenie woli przez uprawnione osoby w przedmiocie uzyskania praw do nieruchomości o charakterze podmiotowym. Termin ten służył umożliwieniu byłym właścicielom nieruchomości [...] zgłoszenie roszczenia o ustanowienie do utraconych z mocy prawa gruntów praw pozwalających na dalsze korzystanie z tych nieruchomości. W przypadku wyznaczenia dekretowego (jako ustawowego) terminu do zgłoszenia omawianego roszczenia, upływ takiego terminu powoduje nieskuteczność dochodzenia roszczenia, skoro na jego zgłoszenie wyznaczony został konkretny termin. Skoro więc nieskuteczność dochodzenia roszczenia jest wynikiem upływu wyznaczonego dekretowo terminu, to znaczy, że termin ten przybiera charakter prawnomaterialny, wykluczający jego przywrócenie. Nie można bowiem przywrócić takiego terminu, którego upływ wywołuje skutek wynikający z woli ustawodawcy w postaci pozbawienia możliwości dochodzenia roszczenia majątkowego.

W rozpatrywanej sprawie wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości pozostaje w wersji oryginalnej w aktach własnościowych tej nieruchomości. Wniosek dawnej właścicielki przedmiotowej nieruchomości wpłynął do Urzędu Miejskiego wraz z podaniem o przywrócenie terminu do jego złożenia oraz wraz ze świadectwem hipotecznym z dnia [...] listopada 1949 r. Urzędu Grodzkiego w [...] Oddziału [...] w dniu [...] grudnia 1949 r., o czym świadczy data prezentaty umieszczona u dołu podania w sprawie przywrócenia terminu. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1950 r. organ odmówił wnioskodawczyni przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego. Przedmiotowa nieruchomość objęta została w posiadanie Gminy w dniu [...] listopada 1948 r., a zatem termin do złożenia przedmiotowego wniosku upłynął z dniem [...] maja 1949 r. Na poparcie zasadności swojego stanowiska organ II instancji powołał aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych oraz treść rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy oraz rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy.

Wojewoda wyjaśnił, że z wersji elektronicznej Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...] Urzędu [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1948 r. (http://mbc. [...].pl) wynika, że "grunty położone na obszarze ograniczonym zachodnim brzegiem [...] oraz południową, zachodnią i północną granicą miasta, a nieobjęte dotychczas w posiadanie gminy [...] w trybie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy i rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy, zostały z dniem ogłoszenia objęte w posiadanie przez [...]", ogłoszenie to zostało podpisane przez Wiceprezydenta [...] S. S.. Organ II instancji uznał, że biorąc pod uwagę omówioną regulację prawną dotyczącą trybu objęcia nieruchomości [...] w posiadanie gminy [...], jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu był fakt zamieszczenia ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu [...], co w niniejszej sprawie nastąpiło. Warunkiem koniecznym nie było natomiast zamieszczenie ogłoszenia w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w [...] oraz jego rozplakatowanie, co wynika nie tylko z treści § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. ale też z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro zatem Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu [...] Urzędu [...] nr [...] dotyczący m.in. przedmiotowej nieruchomości wydany został w dniu [...] listopada 1948 r., należy uznać za prawidłowe ustalenie poczynione przez organ I instancji, zgodnie z którym wniosek w trybie art. 7 ust. 2 dekretu winien zostać złożony przez dawnego właściciela do dnia [...] maja 1949 r., jeśli miał być uznany za spełniający kryteria terminu zawartego w tym przepisie. Skore wniosek A. B. wpłynął do Zarządu [...] w [...] w dniu [...] grudnia 1949 r., należy zgodzić się z ustaleniem organu I instancji, że został on złożony po upływie zawitego i nieprzywracalnego terminu zawartego w art. 7 ust. 2 dekretu. W tej sytuacji organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie jedna z obligatoryjnych przesłanek ustanowienia prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] nie została spełniona, zatem prawidłowo odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu.

Ze względu na podniesione w odwołaniu zarzuty Wojewoda dodatkowo wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego nie należy do kompetencji ani obowiązku organów rozpatrywanie kwestii prawidłowości objęcia przez gminę [...] w posiadanie gruntu nieruchomości [...], w tym ze względu na podane w odwołaniu kryterium możliwości zapoznania się właściciela nieruchomości z treścią ogłoszenia o objęciu w posiadanie. Ponadto czynności podejmowane w trybie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy i rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy miały miejsce w latach 40 ubiegłego wieku, co znacznie utrudnia ich weryfikację w postępowaniu prowadzonym około 70 lat po ich dokonaniu. Próby podważenia prawidłowości czynności związanych z ogłoszeniem o objęciu gruntu w posiadanie przez [...], także pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniach, winny mieć miejsce na etapie po powzięciu wiadomości o ich dokonaniu, ewentualnie na etapie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego, które w niniejszej sprawie nastąpiło na mocy orzeczenia administracyjnego Zarządu [...] w [...] z dnia [...] lutego 1950 r.

Podsumowując, Wojewoda uznał, że przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło zgodnie z przepisami art. 7 ust. i i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a także przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

Na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli B. i W. Z.. W jej uzasadnieniu zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, czyli:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1,. w zw. z art. 107 § 3 kpa - organ dokonał wyłącznie pozornego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także pozornego rozpoznania odwołania skarżących poprzez pominięcie istoty sporu co do stanu faktycznego sprawy, tj. rzeczywistej daty publikacji "Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...][...]" nr [...], która to okoliczność (data publikacji) była konsekwentnie przez skarżących kwestionowana - powyższe skutkowało naruszeniem przepisów o uzasadnieniu faktycznym decyzji, jako że organ nie wskazał, z jakiego powodu ustalił datę [...] listopada 1948 r. za datę wiążącą (poza argumentami legalnymi, lecz z pominięciem stanu faktycznego), podczas gdy w myśl obowiązującej zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym na organie prowadzącym postępowanie spoczywał obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś naruszenie tych obowiązków doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji skutkowało to niewłaściwym zastosowaniem przepisów ustawy,

- art. 80 kpa - poprzez dokonanie oczywiście wadliwej oceny dowodów w sprawie, która przerodziła się w samowolę organu, poprzez dokonanie tej oceny w sposób wybiórczy oraz bez uwzględnienia kontekstu historyczno-politycznego, co doprowadziło do wypaczenia istoty stosowanych przepisów,

- art. 8 w zw. z art. 11 kpa - poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie jego uczestników do działań organu, a także odstąpienie od wyjaśnienia zasadności przesłanek, na których organ oparł zaskarżoną decyzję - ograniczając swoje działania do teoretycznej wykładni przepisów prawa, bez ich realnej subsumcji, a w konsekwencji przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji w sposób ogólnikowy, bez odniesienia do zaistniałego stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżących oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej: dekret, dekret warszawski). Przepis ten stanowi, że dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Przepisy powołanego dekretu nie przewidują żadnych wyjątków od zasady terminowego złożenia wniosku. Istotny jest wyłącznie fakt złożenia wniosku przez podmiot uprawniony w rozumieniu art. 7 dekretu w terminie określonym w tym przepisie. Nie ma natomiast doniosłości prawnej przyczyna niedochowania tego terminu. Początkiem biegu terminu jest dzień ogłoszenia o objęciu gruntu w posiadanie.

Jak wynika z akt sprawy wniosek przeddekretowej właścicielki przedmiotowej nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, został przez nią złożony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia w dniu [...] grudnia 1949 r.,o czym świadczy data prezentaty umieszczonej u dołu podania w sprawie przywrócenia terminu. Po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego organ orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1950 r. odmówił wnioskodawczyni przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego. Z treści tego orzeczenia wynika, że przedmiotowa nieruchomość została "objęta w posiadanie Gminy dnia [...] listopada 1948 r. a zatym termin do złożenia wniosku upłynął [...] maja 1949 r."

W rozpatrywanej sprawie zarzuty skarżących sprowadzają się do podważania stanowiska organów obu instancji, z którego wynika, że dotychczasowa właścicielka przedmiotowego gruntu nie dotrzymała terminu wynikającego z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, czego konsekwencją było nieuwzględnienie obecnie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej własności czasowej).

Jak natomiast wynika z akt sprawy, przedmiotowe grunty zostały objęte w posiadanie przez gminę w czasie obowiązywania rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. Ministra Odbudowy wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). Rozporządzenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia, tj. z dniem 10 lutego 1948 r. W § 1 stanowiło, że obejmowanie w posiadanie przez gminę [...] gruntów na obszarze tej gminy, nieobjętych dotychczas w posiadanie na podstawie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. następuje w drodze ogłoszeń Zarządu [...][...], podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego, zgodnie natomiast z § 3 tego rozporządzenia - grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu [...], w którym zamieszczono ogłoszenie. Rozporządzenie to w § 2 pkt 2 upraszczało także w stosunku do uchylanego rozporządzenia sposób określenia nieruchomości obejmowanej w posiadanie przez gminę - według nowej regulacji wystarczyło oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie. Sąd podziela aktualny nadal pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w składzie Siedmiu Sędziów z dnia 11 czerwca 2001 r. sygn. akt OSA 3/01, zgodnie z którym "Skutek prawny, polegający na tym, że grunty na określonym obszarze Warszawy zostały objęte w posiadanie przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, następował z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego [...], stosownie do przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę [...]". Oznacza to, że początkiem biegu terminu jest dzień ogłoszenia we wskazanym publikatorze o objęciu gruntu w posiadanie.

Ogłoszenie Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 1948 r. o objęciu gruntów w posiadanie przez gminę [...] zostało opublikowane w nr [...] Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...][...]. Ten numer dziennika opublikowany został [...] listopada 1948 r. Ogłoszenie to obejmowało wszystkie grunty na obszarze [...] [...], nieobjęte wcześniej przez gminę w posiadanie. W ogłoszeniu przytoczono przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotyczące składania wniosków dekretowych. Opublikowanie tego ogłoszenia oznaczało, stosownie do § 3 ww. rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r., rozpoczęcie biegu 6-miesięcznego terminu, określonego w art. 7 ust. 1 dekretu, do zgłoszenia wniosku o przyznanie własności czasowej danej nieruchomości, który w rozpatrywanej sprawie minął w dniu 25 maja 1949 r.

Podkreślić także należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wskazany w dekrecie sześciomiesięczny termin był terminem zawitym prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, a złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej po upływie tego terminu stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej, bez względu na przyczynę uchybienia terminu. Zatem niezłożenie wniosku dekretowego lub też jego złożenie z uchybieniem wskazanego terminu skutkowało wygaśnięciem roszczeń o ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy. O charakterze prawnym terminu określonego w art. 7 dekretu jednoznacznie przesądziła uchwała podjęta w składzie 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96 wskazująca, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu (art. 58-60). W uchwale tej wyjaśniono, że terminem zawitym jest termin, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem realizację praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Takiego stwierdzenia nie zawiera art. 7 ust. 1 dekretu, choć zakreśla dotychczasowemu właścicielowi termin zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne, ale tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Pogląd o wygaśnięciu uprawnień z upływem terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu i brakiem możliwości jego przywrócenia prezentowany był jeszcze przed powyższą uchwałą (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 kwietnia 1985 r. sygn. akt IV SA 1091/96, z dnia 3 lutego 1995 r. sygn. akt IV SA 832/93) i aktualny jest obecnie, czego wyrazem mogą być przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1087/04; z dnia 4 lutego 2005 r. sygn. akt I OSK 133/05; z dnia 30 października 2009 r. sygn. akt I OSK 85/09; z dnia 21 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1227/09; z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 366/12; z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1544/11.

Skarżąca obecnie kwestionuje fakt przekroczenia terminu do wniesienia wniosku dekretowego, choć w chwili składania tego wniosku, jak wynika z jego treści, przeddekretowa właścicielka przedmiotowej nieruchomości bez wątpienia miała świadomość przekroczenia terminu. Wynika to również z samego faktu złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca oczekiwała od organu udowodnienia faktu, że numer [...] Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...][...] z 1948 r. faktycznie ukazał się dnia [...] listopada 1948 r. Jednak skarżąca nie wskazała przy tym żadnych dowodów lub choćby okoliczności, które mogłyby podważać datę publikacji owego numeru Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...][...], poza swoją deklaracją braku zaufania do organów Rzeczypospolitej Polskiej w okresie rządów komunistycznych. Zarzuty skarżącej w tym zakresie należy uznać za całkowicie niezasadne, gołosłowne i pozbawione podstaw zarówno prawnych, jak i faktycznych.

Sposób określania początku biegu terminu do złożenia wniosku dekretowego w sposób jasny wynikał wprost z przywołanego § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy. Nie ma podstaw do kwestionowania, że dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu [...] o którym mowa w tym przepisie jest data wskazana w tej publikacji urzędowej. Skoro brak jest informacji o sprostowaniu tej daty lub innego potwierdzenia, że wskazana w tym Dzienniku data była błędna, organ nie miał podstaw do poddawania go w wątpliwość i prowadzenia w tym zakresie postępowania. Sądowi znane są nieliczne przypadki antydatowania aktów prawnych wydawanych w latach 1944-1989 r. Nie oznacza to jednak, że bez jakichkolwiek dowodów lub okoliczności, które mogłyby wskazywać na antydatowanie konkretnego aktu prawnego, organy mają obowiązek potwierdzania faktycznej datypublikacji każdego aktu wydanego w tym okresie. Niezależnie od omówionych powyżej kwestii prawnych, podnoszone przez skarżącą wątpliwości nie mają żadnych podstaw faktycznych. W Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu [...] [...] publikowane były nie tylko ogłoszenia o objęciu w posiadanie gruntów dekretowych. Publikowano w nim także inne akty prawne i ogłoszenia, często dotyczące spraw bieżących. Wydawnictwo to jest dostępne w wielu bibliotekach, w tym on-line. W roku 1948 ukazało się [...] numerów Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...][...], a w 1949 roku przed dniem złożenia wniosku dekretowego kolejne [...] numery. Poprzedniczka prawa skarżącej złożyła wniosek dekretowy ponad rok i miesiąc po opublikowaniu ogłoszenia o objęciu przedmiotowego gruntu w posiadanie. Forma tego ogłoszenia nie pozostawiała przy tym wątpliwości, że dotyczy ono całości nieobjętych wcześniej gruntów [...][...]. Sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku dekretowego nie był terminem krótkim. Został on przekroczony o ponad 7 miesięcy. Sugestia, że komunistyczne władze skutecznie ukrywały przed poprzedniczką prawną skarżącej fakt ukazania się właśnie numeru [...] Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...] [...] (i zapewne kolejnych [...] jego numerów) aż do grudnia 1949 r. lub choćby do czerwca 1949 r. albo też faktycznie opublikowały je dopiero po tej dacie, nie może być traktowana inaczej niż jako całkowicie bezpodstawna. Przy tym hipotetyczne opóźnienie faktycznej publikacji i dystrybucji konkretnego numeru Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...][...] można by rozważać jako istotne jedynie dla biegu terminów porównywalnych z takim hipotetycznym opóźnieniem. Na marginesie jedynie wypada nadmienić, że ze względu na obszar gruntów objętych ogłoszeniem Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 1948 r. o objęciu gruntów w posiadanie przez gminę [...], zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywały już wiele spraw dotyczących wniosków dekretowych co do nieruchomości objętych w posiadanie przez gminę na skutek ukazania się tego ogłoszenia. W wydanych wyrokach sądy nie zakwestionowały daty publikacji nr [...] Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu [...][...] z 1948 r. i przyjmowały dzień [...] listopada 1948 r. jako początek biegu sześciomiesięcznego terminu na złożenie wniosku dekretowego.

W rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości, że wniosek dekretowy został złożony z uchybieniem terminu, czego skutkiem jest wygaśnięcie roszczenia o ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy, co stanowi wystarczającą okoliczność do wydania decyzji odmownej.

Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzją Prezydenta [...] zostało przeprowadzone prawidłowo, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym i przepisów powołanych w skardze. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. W zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organy przedstawiły swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organów, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.