Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2692/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 1 i 2, par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 2351
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk /spr./ Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w Tychach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 697/12 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w Tychach na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 22 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/GL 697/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w Tychach na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 22 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia 7 maja 2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tychach (dalej: PPIS) stwierdził u J.N. chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, wymienioną w pozycji 19.4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Wydanie decyzji poprzedzone było oceną narażenia zawodowego za lata 1977-1999, sporządzoną przez PPIS, z której wynikało, iż strona wykonywała prace obciążające barki w latach 1992-1993, 1993,1994,1994-1998,1998-1999,1999-2007 i 2010. W trakcie postępowania wyjaśniającego uzyskano orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia 2 marca 2012r., którym to chorobę wyżej wymienioną rozpoznano. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultacje ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej, w tym MRI barku prawego, a także wykazane narażenie zawodowe organ uznał, iż istnieją podstawy do wykazania, z przeważającym prawdopodobieństwem, związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

Organ nie uwzględniony wniosku pracodawcy - [...]Sp. z o.o. w Tychach dotyczącego uzupełnienia materiału dowodowego przez zebranie i dołączenie do akt sprawy dokumentacji medycznej J. N. z lat 1972-1998 i uzupełnienia orzeczenia lekarskiego o wymagane uzasadnienie, przy uwzględnieniu uzupełnionej dokumentacji medycznej i kart oceny narażenia zawodowego sporządzonych u wszystkich pracodawców oraz wystąpienia do jednostki orzeczniczej o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego treść wskazanych dowodów i przeprowadzenie stosownych badań, mających na celu wyeliminowanie pozazawodowych przyczyn jej schorzenia. W ocenie organu żądanie to nie miało zmierzało do sprawy istotnego znaczenia i zmierzało wyłącznie do przedłużenia postępowania.

W odwołaniu [...]Sp. z o.o. w Tychach podniosła zarzut naruszenia prawa procesowego, w tym art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i naruszenia prawa materialnego, w tym § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej mimo tego, że nie ustalono bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem jej etiologii zawodowej oraz § 6 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie sporządzone na podstawie niepełnego materiału dowodowego.

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z dnia 22 czerwca 2012 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zostały spełnione wymogi dotyczące uznania schorzenia strony za chorobę zawodową. W okresie aktywności zawodowej pracowała ona w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Lekarze specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach orzeczeniem lekarskim stwierdzili rozpoznanie wymieniowej wyżej choroby zawodowej. Rozpoznana u J. N. choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Ustawodawca bowiem zezwolił w art. 2351 k.p. na ustalenie nie tylko bezspornego ale także "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku pracy szkodliwymi czynnikami, a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową.

Odnosząc się do wniosku Spółki o wystąpienie do jednostki orzeczniczej I stopnia o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego wyjaśnił, iż uznał to orzeczenie za uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie go za podstawę decyzji. Organ nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie choroby zawodowej z okresie aktywności zawodowej J.i N.iej na stanowisku szwaczki potwierdza fakt wykonywania przez nią pracy zawodowej stwarzającej ryzyko powstania przewlekłego okołostawowego zapalenia barku.

W skardze [...]Sp. z o.o. w Tychach zarzuciła organowi naruszenie art. 7, 77 § 1, 78, 80 k.p.a. i art. 235¹ kodeksu pracy oraz § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, argumentując jak w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę ŚWPIS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako p.p.s.a. ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wskazał, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W pozycji 19.4 załącznika do rozporządzenia RM z 2009 r. zawierającego wykaz chorób zawodowych znajduje się: "Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku". Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym został określony na 1 rok.

Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania ("orzeczenie lekarskie"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, we wskazanym zakresie, do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pracownika lub byłego pracownika. Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w przedmiotowej sprawie, z zachowaniem wskazanego wyżej trybu postępowania, stwierdzono wymieniona wyżej chorobę zawodową u J. N. Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnej placówki medycznej. Wskazał, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć.

Organy administracji ustaliły, iż J. N. wykonywała pracę w "narażeniu zawodowym" w latach 1992-1999, 1999-2008 i 2010. Spółka nie kwestionowała samego narażenia zawodowego, natomiast zwracała uwagę, iż nie wyjaśniono w trakcie prowadzonego postępowania okoliczności związanych m.in. z narażeniem w poprzednich miejscach pracy. Ustalono też w sposób nie budzący wątpliwości, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". W ocenie Sądu I instancji zarzuty podnoszone w skardze, które w istocie rzeczy nakierowane były na próbę wykazania, iż schorzenie J. N. mogło być spowodowane innymi przyczynami niż warunki pracy (narażenie zawodowe) w [...]Sp. z o.o. w Tychach, ewentualnie warunkami pracy u innych pracodawców, nie znajdują uzasadnienia. Przedmiot postępowania prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej, a w szczególności istotne dla sprawy okoliczności (fakty prawotwórcze), konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej określa przepis art. 2351 Kodeksu pracy. Okolicznościami tymi są: rozpoznanie u strony jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, stwierdzenie wykonywania pracy w "narażeniu zawodowym" oraz wykazanie związku przyczynowego miedzy warunkami pracy a schorzeniem spełniającym wymogi choroby zawodowej, przy czym wykazanie to może polegać na tym że w sposób bezsporny warunki pracy były przyczyną choroby zawodowej, bądź też zachodzi "wysokie prawdopodobieństwo" takiego związku. Wskazany przepis nie wymaga, aby w trakcie postępowania wyjaśniającego należało ustalać u którego z pracodawców występowało narażenie zawodowe stanowiące przyczynę choroby zawodowej, jak również i tego czy inne, pozazawodowe czynniki mogły przyczynić się do powstania takiej choroby.

Sąd I instancji stwierdził też że nie doszło do naruszenia prawa procesowego, w tym art. 7 i 77 k.p.a., bowiem stan faktyczny sprawy w odniesieniu do faktów prawotwórczych decydujących o stwierdzeni choroby zawodowej, określonych w art. 235¹ k.p. został ustalony prawidłowo, jak również prawidłowo organ odwoławczy zastosował do niego wskazana normę prawa materialnego

W skardze kasacyjnej [...]Sp. z o.o. z/s w Tychach zaskarżyła w całości powyższy wyrok i zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię, tj.:

1) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...), poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

2) § 8 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia poprzez niepodjęcie działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego i niezwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na jego podstawie;

3) art. 2351 k.p. poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, iż dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały.

Skarżąca zarzuciła Sądowi również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 62 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w pozostałych zakładach pracy;

2) art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 i 231 k.p.a. przez ich niezastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów;

3) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;

4) art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...) oraz art. 7, art. 10, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 art. 80 i art. 84 k.p.a.;

5) art. 135 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. niezastosowanie przewidzianych ustawą środków, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie - w wypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 193 w związku z art. 135 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. - wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarżąca kasacyjnie formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół wykładni art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej ,,k.p."), § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm., dalej "rozporządzenie"), których błędna interpretacja i wadliwe zastosowanie, w ocenie kasatora, doprowadziło do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Z treści normatywnej postanowień art. 235¹ k.p. wynika, że są dwa alternatywne sposoby stwierdzenia, w wyniku oceny warunków pracy, czy choroba zawodowa spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, ("narażenie zawodowe"). Użyta w dyspozycji powyższego przepisu alternatywa: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem", wskazuje na pewną dyskrecjonalność organów inspekcji sanitarnej prowadzących postępowanie w przedmiocie ustalenia przyczyn choroby zawodowej, nieoznaczającą jednak jakiejkolwiek dowolności. W konkretnym przypadku stwierdzenie przez organ z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego powstaniem choroby zawodowej, niekoniecznie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem. W wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. II OSK 748/12 (LEX nr 1216762) NSA stwierdził, że z punktu widzenia art. 235¹ k.p. "nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością".

W myśl art. 235² k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu wykonawczym z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje byłego pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W § 6 ust. 2 zostały wymienione czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Należy zwrócić uwagę, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego właściwy organ, tj. w I instancji właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, a w II - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wydaje na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia.

Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1). Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W przypadku zaś jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów poprzez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia.

Podzielić trzeba też stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii braku takiego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W tym względzie przede wszystkim podkreślić należało, iż wbrew odmiennym wywodom strony skarżącej postępowanie w sprawie choroby zawodowej nie jest nakierowane na ustalenie stanu zdrowia pracownika ani nieograniczone badania stanu jego zdrowia, ale ma na celu jedynie stwierdzenie, czy choroba strony wymieniona w wykazie ma zawodową etiologię. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że pracownik zapadł na chorobę, o której mowa w załączniku do rozporządzenia, to jedynym obowiązkiem organu pozostaje ustalenie istnienia związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem, a warunkami pracy, w jakich strona ją wykonywała, ustalając jednocześnie stopień prawdopodobieństwa wystąpienia tego związku.

W przedmiotowej sprawie, z zachowaniem wskazanego wyżej trybu postępowania, stwierdzenie wystąpienia u J. N. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku, wymienionej w pozycji 19.4 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., zostało poprzedzone poddaniem jej badaniom lekarskim w uprawnionej jednostce orzeczniczej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach -Poradnia Chorób Zawodowych w Sosnowcu orzeczeniem lekarskim nr 224/12 z dnia 2 marca 2012 r. rozpoznał u J. N. chorobę zawodową określoną w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych. Dokonując oceny całości dokumentacji medycznej w oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultacje ortopedyczną, MRI barku prawego, a także wykazane narażenie zawodowe lekarze specjaliści stwierdzili, że "istnieją podstawy do wykazania, z przeważającym prawdopodobieństwem, związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem przewlekłym zapaleniem okołostawowym barku". O etologii zawodowej tej choroby świadczy wieloletni okres pracy związanej z monotypią ruchów i znaczącym przeciążeniem barków oraz zgłaszane od 5 lat bóle prawego barku.

Wobec powyższych okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Organ sanitarny II instancji miał prawo stwierdzić, że materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest bowiem uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. I SA 1801/00, LEX nr 77663). Dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że podczas zatrudnienia w [...]Sp. z o.o. w Tychach i jej poprzedniczki prawnej ( 1994 - 2010) na stanowisku szwaczki, J. N. wykonywała pracę stwarzającą ryzyko powstania choroby – wykonywane czynności zawodowe obciążały barki, miały cechy monotypii i powtarzalności wykonywanych ruchów. Organy administracji są związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika lub byłego pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich.

Oceniając zarzuty błędnej, zdaniem skarżącej Spółki, oceny Sądu pierwszej instancji o zgodności z przepisami prowadzonego przez organy administracyjne postępowania, stwierdzić trzeba, iż w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie podniesiono żadnych takich okoliczności sprawy, które by pozwalały na zakwestionowanie oceny przyjętej w skarżonym wyroku. Za dowolne i pozbawione zasadności należało uznać twierdzenia strony skarżącej dotyczące sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącego wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym. Błędy te skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnosiła do braku informacji, czy lekarze orzecznicy zapoznali się z wnioskowaną przez nią dokumentacją medyczną z całego okresu zatrudnienia pracownicy (z lat 1972- 2007), jednakże w żaden sposób nie wykazując, czy brak ten miał wpływ na treść tego orzeczenia poprzez wskazanie na odpowiednie dokumenty i wynikające z nich wątpliwości, co do oceny wyrażonej w skarżonych orzeczeniach lekarskich. Dopiero, bowiem takie zarzuty mogły poddać w wątpliwość prawidłowość dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny sprawy. Wobec spełnienia przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 235¹ k.p. organy były zobowiązane do podjęcia takich jak kontrolowane w sprawie rozstrzygnięć, a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Nie można też przyjąć, że brak dokumentacji medycznej z całego okresu zatrudnienia J. N. oraz ocen narażenia zawodowego z pozostałych zakładów pracy, miał istotny wpływ na wynik sprawy i wydane w sprawie orzeczenie lekarskie. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie mogą skutecznie poddać w wątpliwość wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego.

W ocenie NSA orzeczenie lekarskie, którym dysponowały organy obu instancji, zawierają elementy merytorycznie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazują, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z przeważającym prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym). Trzeba podkreślić, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje tylko obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy.

W tym miejscu należy wskazać na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. I SA 1200/98, LEX nr 45833). Zatem podstawowym - choć nie jedynym - warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywna opinia lekarska wydana w trybie ww. rozporządzenia. Wprawdzie istnieje kontrola czy możliwość podważenia takich opinii, ale w ograniczonym zakresie. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji organ jest związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. W przypadku, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, [w:] CBOSA). W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala, bezspornie, albo z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną, niż zawodowa etiologię choroby.

Skoro w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie zawiera elementy merytorycznie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym) – zgodnie z treścią art. 235¹ k.p., nie było podstaw do wydania decyzji, która byłaby sprzeczna z rozpoznaniem zawartym w orzeczeniu, spełniającym wymogi proceduralne i wyjaśniającym w sposób zrozumiały dla organów i stron poczynione rozpoznanie. Twierdzenie skarżącej Spółki dotyczące nieprzeprowadzenia wobec zainteresowanej dodatkowych badań w toku postępowania i niewydania uzupełniającego orzeczenia nie stanowi o wadliwości wydanego w dniu 2 marca 2012 r. orzeczenia, albowiem odnosi się do merytorycznych kwestii, co do których ani Sąd ani organ nie mogą się wypowiadać. To lekarz ma wiedzę specjalistyczną w zakresie rozpoznania choroby zawodowej i to on decyduje o tym, jakie badania są niezbędne, w jakim zakresie i jak mają zostać przeprowadzone.

Należy także stwierdzić, że z wywodów Sądu Wojewódzkiego nie wynika, iż wystarczające do uznania choroby zawodowej jest samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, prawidłowe rozumienie wywodów Sądu Wojewódzkiego prowadzi do takiej konstatacji, że nie jest wymagane udowodnienie, że warunki takie ją ( chorobę zawodową) spowodowały, ponieważ zgodnie z art. 235¹ k.p., wystarczające jest, stwierdzenie z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana tymi warunkami. Taki wysokie prawdopodobieństwo w niniejszej sprawie zostało wykazane.

Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy, a także § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Nie można także podzielić zarzutu skargi, naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 62 pkt 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz ocen narażenia zawodowego w pozostałych zakładach pracy zatrudniających J.ę N.ą. Zgodnie z art. 62 pkt 1 p.p.s.a. przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Treść wskazanego przepisu reguluje wstępny etap przygotowania sprawy, określa czynności przewodniczącego wydziału lub wyznaczonego sędziego podejmowane w celu nadania biegu wniesionej skardze. Skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów, o których mowa w tym przepisie ma na celu umożliwienie rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej na jednym posiedzeniu bez konieczności jej odraczania na rozprawie przez wyznaczony przez przewodniczącego skład orzekający. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób przyjąć, by na etapie kompletowania akt przed wyznaczeniem rozprawy doszło do naruszenia art. 62 pkt 1 p.p.s.a., bowiem z analizy akt sądowych wynika, że Sąd pierwszej instancji orzekał na podstawie nadesłanych przez organ akt administracyjnych, dokumentujących przebieg postępowania w niniejszej sprawie.

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 i art. 231 k.p.c. Zgodnie z przyjętą formułą postępowania przez sądami administracyjnymi podstawą ich orzekania są akta sprawy administracyjnej wraz z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Wynika to m.in. ze wskazanej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, tzn. rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji. Zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny jest, więc ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracyjnej, jaką jest ocena zaskarżonego aktu lub czynności zgodnie z kryterium legalności. Celem postępowania dowodowego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena czy organu ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (R. Hauser., M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, Wyd. Beck, Warszawa 2011, s. 448). W orzecznictwie przyjmuje się, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., ma jedynie charakter uzupełniający i ograniczony do sytuacji wymienionych w tym przepisie. Użyty we wskazanym przepisie zwrot "może" wskazuje, iż przeprowadzenie dowodów uzupełniających zależy od uznania sądu. Niedopuszczalnym jest zatem kwestionowanie za pomocą tego przepisu poczynionych ustaleń faktycznych w sprawie, bowiem kompetencje sądu obejmują jedynie dokonanie oceny postępowania wyjaśniającego organów administracji i na tej podstawie – oddalenie skargi bądź jej uwzględnienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ administracyjny. Dopuszczenie wniosku dowodowego wymaga co najmniej przekonania sądu o wystąpieniu istotnej wątpliwości co do określonego faktu mieszczącego się w granicach rozpatrywanej sprawy i wskazania konkretnego dokumentu, który miałby być przedmiotem oceny sądu. Skoro w rozpatrywanej sprawie nie było istotnych wątpliwości wymagających zastosowania dyspozycji tego przepisu, nie można było przyjąć, aby Sąd dopuścił się naruszenia określonych w zarzucie przepisów poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy skonstatować, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż stan faktyczny sprawy odzwierciedla przeprowadzone przez organy postępowanie, które w konsekwencji doprowadziło do prawidłowego ustalenia, że warunki pracy zawodowej wykonywanej przez J.ę N.ą w negatywny sposób wpłynęły na jej zdrowie, przyczyniając się do wystąpienia choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie mogły zatem podważyć zasadności zaskarżonego wyroku zarzuty kasacji naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. należy podkreślić, że przesłanką zastosowania unormowania zawartego w tym przepisie jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zatem dopiero stwierdzenie przez sąd administracyjny podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji odwoławczej daje mu przewidzianą w art. 135 p.p.s.a. możliwość stosowania zawartych w tej ustawie środków w celu usunięcia naruszenia prawa. W przypadku, gdy skarga została przez Sąd zasadnie oddalona, co nastąpiło w sprawie niniejszej, przepis ten nie znajduje zastosowania.

Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.