Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 667/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-01-03 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego

SENTENCJA

Kraków, dnia 3 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego


UZASADNIENIE

W dniu 25 listopada 2016 r. M.B. złożyła do Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw.

Wnioskodawczyni oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe jest osobą ubogą i osiąga bardzo niskie dochody. Wskazała, że wiele lat pozostawała bez stałej pracy. Podała, iż w szeregu prowadzonych przed tutejszym Sądem sprawach musiała opłacić wpisy sądowe co znacznie uszczupliło jej bieżący budżet. Aktualnie wnioskodawczyni wskazała na koszty energii elektrycznej [...]zł, telefon [...] zł, bilet miesięczny [...] zł, opłata za odpady [...] zł, opłata za wodę [...] zł, leki [...] zł i badania [...] zł, IV rata podatku od nieruchomości [...] zł, opłaty na poczcie, koszty xero [...] zł. Skarżąca dołączyła do wniosku szereg faktur i decyzji wymiarowych, a także zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę w celu dochodzenia należności w łącznej kwocie [...] zł.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r. oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz wskazał, że przedmiotowy wniosek skarżącej jest jej kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek został rozpoznany ostatecznie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2016r., którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza WSA z dnia 22 lipca 2016r. oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia pełnomocnika. Ponieważ postanowienie to stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Analizując aktualnie przedstawioną sytuację skarżącej – nie uległa ona zmianie w stosunku do poprzednio ocenianej przez sąd.

W sprzeciwie od tego postanowienia referendarza sądowego, skarżąca wskazała, iż Sąd bezpodstawnie odmówił jej przyznania prawa pomocy analizując dokumenty przedłożone do innych spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i należało utrzymać je w mocy.

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a." - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Dokonując analizy kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie sąd uznał, że skarżąca nie należy do osób, które obiektywnie nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Sąd w całości podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia konieczności przyznania jej prawa pomocy. Obecnie skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł . Jej wydatki konieczne zamykają się kwotą około [...] zł ( opłaty za media, wykup lekarstw i podatek od nieruchomości). Pozostałe zadeklarowane przez skarżącą wydatki nie mają charakteru koniecznych. Szczególnie wydatki na zakup tuszu, papieru do drukarki czy usług kserograficznych. Podkreślić należy, że sytuacja materialna skarżącej nie zmieniła się w sposób istotny, a wymagane zobowiązania były do przewidzenia, bo wynikały z wcześniejszych działań i rozporządzeń samej skarżącej. Skarżąca, jak każdy obywatel, musi mieć świadomość, że wdając się w spór sądowy ponosi ryzyko, że w razie przegranej będzie zobowiązana do ponoszenia kosztów z tego tytułu. Sąd nie zaprzecza, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednak stoi na stanowisku, że nie można twierdzić, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. W kontekście licznych postępowań wszczynanych przez skarżącą warto zacytować pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z 1 października 2012 r., sygn. akt II FZ 591/12, w którym trafnie wskazano, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych zmusza każdą stronę inicjującą postępowanie sądowe do zastanowienia się nad celowością składania nieracjonalnych i bezprzedmiotowych skarg, a w konsekwencji ponoszonych kosztów.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W związku z powyższym, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.