Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 196/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART.66 UST.1 PKT 1 LIT.E
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: ART.151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.97,395 par.2, art.750, art.794 par.1, art.846, art.848, art.850-852, art. 861 par.1, art.871 par.1,art. 734 par.1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, I Oddział w [...], pismem z dnia 29 października 2014 r., wystąpił do [...] OW NFZ z wnioskiem o rozpatrzenia sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Z. S. zwanej dalej "Ubezpieczoną", z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, nazwanych umowami o dzieło zawartymi z J. C., które w trakcie przeprowadzonej u płatnika składek kontroli zostały zakwalifikowane zgodnie z opinią organu rentowego jako umowy starannego działania, do których zgodnie z kodeksem cywilnym mają zastosowanie przepisy dotyczące zlecenia, na rzecz powyższego płatnika składek tj. E. w okresie od dnia 1 września 2011 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Do ww. wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych dołączył kserokopie następującej dokumentacji:

- protokół kontroli przeprowadzonej u płatnika składek z dnia [...] czerwca 2014 r.,

- umowy o dzieło z dnia 01.01.2012 r., z dnia 01.04.2012 r., z dnia 01.07.2012 r.,

z dnia 01.10.2012 r., zawarte pomiędzy Ubezpieczoną a płatnikiem składek wraz z rachunkami potwierdzającymi wykonanie umów,

- PIT-11 za 2012 r. dotyczący Ubezpieczonej,

- zastrzeżenia płatnika składek wniesione do protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2014 r.,

- informacja o sposobie rozpatrzenia wniesionych przez płatnika składek zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2014 r.

Decyzją nr [...], w dniu [...] stycznia 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po analizie zgromadzonych w toku postępowania dokumentów stwierdził, że Ubezpieczona podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu, zawartych i wykonywanych na rzecz firmy E. w okresie od stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.

Na powyższą decyzję płatnik składek, wniósł w dniu 13 lutego 2015 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej odwołanie, podnosząc że m.in. sporna umowa jak

i inne tego typu umowy są niewątpliwie umowami o dzieło a ich treścią było każdorazowo wykonanie dzieła w postaci odnotowania określonej ilości cen w formie spisu z natury, tworzącego bazę danych. Odwołujący tłumaczył, że określony w umowach przedmiot dzieła ("odnotowanie cen") nie odpowiadał faktycznemu zakresowi prac jakie wykonywali Ubezpieczeni w ramach zawartych umów..

Decyzją z dnia [...] października 2018r nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.), zwanej dalej "k.p.a", w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), w związku odwołaniem J. C. - od decyzji nr [...], wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] stycznia 2015 r. stwierdzającej, że Z. S. podlegała w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika składek: E., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że z treści zawartych przez strony umów wynika, że Ubezpieczona zobowiązana była do wykonania pracy polegającej na:

- odnotowaniu 2385 cen (umowa zawarta w dniu 1 stycznia 2012 r., na okres do 31.03.2012 r.),

- odnotowaniu 2148 cen (umowa zawarta w dniu 1 kwietnia 2012 r., na okres do 30.06.2012 r.),

- odnotowaniu 2067 cen (umowa zawarta w dniu I lipca 2012 r., na okres do 30.09.2012 r.),

- odnotowaniu 1460 cen (umowa zawarta w dniu 1 października 2012 r., na okres do 31.12.2012 r.).

Zgodnie z postanowieniami ww. umów Ubezpieczona miała pełną swobodę co do sposobu oraz tempa wykonywanej pracy. Ubezpieczona miała możliwość powierzenia prac osobie trzeciej po uzyskaniu zgody płatnika składek. Ubezpieczonej za wypełnienie powierzonych obowiązków przysługiwało wynagrodzenie.

Ponadto z treści spornych umów wynika m.in., że wyplata należności następowała po wystawieniu rachunku dla zamawiającego i odbiorze dzieła,

w trakcie którego oceniano terminowość i prawidłowość wykonania. Zgodnie

z załączonymi rachunkami do ww. umów, Ubezpieczonej zostało wypłacone wynagrodzenie, zgodnie z ich treścią.

Z treści protokołu kontroli przeprowadzonej u płatnika składek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że płatnik składek nie dokonał zgłoszenia Ubezpieczonej do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych, które w opinii organu rentowego są umowami o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy Kodeksu Cywilnego dotyczące zlecenia.

Ubezpieczona pismem z dnia 25 listopada 2014 r., potwierdziła fakt wykonywania na rzecz płatnika składek pracy. Ubezpieczona zwróciła uwagę na m.in. następujące kwestie związane z realizacją umów:

- przekazywanie przez płatnika składek mailowo lub telefonicznie warunków, które miały obowiązywać przy realizacji powierzonych zadań;

- przeprowadzanie spisu z natury, stworzenie na jego podstawie bazy danych utrwalonej na plikach komputerowych w formie EXCEL (niematerialny rezultat pracy) i elektroniczne przekazanie jej płatnikowi składek;

- w tworzonym spisie uwzględniano takie cechy towarów jak: cena. rodzaj promocji, obecność w gazetce promocyjnej, obecność w sprzedaży;

- płatnik składek przekazywał do wykonania dzieło częściami i także częściami było zwracane;

- każda baza danych podlegała procedurze odbioru, celem stwierdzenia czy dzieło posiada wady fizyczne - uchybienia powodowały zatrzymanie wypłaty wynagrodzenia.

Płatnik składek pismem z dnia 15 grudnia 2014 r., potwierdził, że w 2012 roku zamawiał (jako firma E. - działalność gospodarcza osoby fizycznej) u Ubezpieczonej wykonanie spisów z natury na terenie hurtowni i sklepów oraz przetworzenie zebranych podczas tych spisów informacji w elektronicznej bazy danych, które stanowiły rezultaty jej pracy. Ubezpieczona nad wykonaniem umów pracowała samodzielnie (najpierw w hurtowni lub w sklepie a później w swoim domu) oraz bez nadzoru - bez obecności jakichkolwiek osób reprezentujących płatnika składek. Wykonanie pracy wymagało przeprowadzenia spisu z natury, stworzenia na jego podstawie bazy danych zapisanej w plikach komputerowych w formacie Excel i przekazania tej bazy płatnikowi składek za pośrednictwem poczty elektronicznej. Jedynym kryterium uznania pracy za wykonaną i jej rozliczenia było właściwe jakościowo, terminowe i pełne osiągnięcie tego rezultatu bez względu na to ile czasu Ubezpieczona zużyła dla jego osiągnięcia, jaką metodologię pracy zastosowała, jakie trudności napotkała, jakie koszty poniosła. "Spis z natury będący podstawą do stworzenia bazy danych obejmował przeważnie odnotowanie takich cech wskazanych towarów jak: ich cena, rodzaj promocji jakim są objęte, obecność w gazetce promocyjnej, obecność towaru w sprzedaży oraz inne informacje. Informacje te Wykonawca czerpał z: etykiet cenowych przy towarach, z plakatów i wywieszek promocyjnych, za pomocą skanerów kodów kreskowych wyświetlających ceny,

z gazetek promocyjnych, od personelu hurtowni lub sklepu. W przypadku gdy dla danego towaru podano kilka różnych cen Wykonawca odnotowywał cenę najniższą odnotowując przy zakupie jakie liczby sztuk ona obowiązuje. W przypadku gdy trzeba było odnotować cenę najtańszego produktu w danej klasie produktów (np. najtańszy cukier 1kg) Wykonawca odnotowywał także nazwę producenta i markę tego najtańszego produktu. W przypadku gdy cena towaru w gazetce promocyjnej była inna niż na etykiecie przy towarze Wykonawca odnotowywał ten fakt". Wykonawca przekazywał zamówione dzieło częściami, także częściowo wypłacano wynagrodzenie. Wykonawcy nie przysługiwał zwrot kosztów poniesionych w związku z realizacją powierzonej pracy. Przygotowana baza danych podlegała procedurze odbioru w celu sprawdzenia jej jakości oraz stwierdzenia istnienia wad fizycznych, które były powodem zwrotu bazy danych do poprawy przez Wykonawcę. Należność za wykonaną pracę wypłacana była poprzez wskazanie podstaw dla jej ustalenia.

Zdaniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, wykonywanie przez Ubezpieczoną spornych umów było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci określonych w treści umowy "odnotowanych cen" oraz wykonania pozostałych innych czynności, które szczegółowy opisały strony w toku postępowania, wykonywanych na rzecz płatnika składek: E.. Innymi słowy zawarte umowy były w istocie umowami o świadczenie usług.

Zdaniem organu wykonywanie spornych umów przez Ubezpieczoną było ciągiem czynności powtarzalnych, nie charakteryzujących się oryginalnością ani innowacyjnością ale mieszczących się w zakresie działań, które podejmuje się ze starannością i należytością, charakterystycznych dla umów zlecenia.

W opinii Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, czynności wykonywane przez Ubezpieczoną w żaden sposób nie zmierzają do powstania nowego bądź zmodyfikowanego w sposób stanowiący o jego indywidualnym charakterze, samoistnego dzieła. Spisy z natury dokonywane przez Ubezpieczoną były w istocie efektem jej starannego działania, które dokładnie opisuje w odwołaniu pełnomocnik składek. Okoliczności jakie podaje odwołujący podkreślając szereg trudności wynikających z charakteru pracy tym bardziej przemawiają za zakwalifikowaniem jej jako umowy starannego działania. Także fakt, że płatnik składek wyznaczał dokładne wytyczne co do realizacji umów, oraz jego znajomość poszczególnych czynności Wykonawców umów świadczą o charakterze umowy zlecenia, gdzie istotny jest trud włożony w wykonywaną pracę.

W przedmiotowej sprawie Ubezpieczona wykonując swoje obowiązki miała kierować się ściśle określonymi i obowiązującymi wytycznymi w zakresie zleconych

i wykonywanych czynności tj. m.in. odnalezienie danego produktu, spisanie cech produktu, wykonanie spisu, uzgodnienie szczegółów, wykonanie bazy danych itp. Czynności te wymagały starannego działania i wiedzy, skrupulatności a ich wyniki nie były zależne przede wszystkim od wykonawcy ale od przestrzegania ustalonych reguł i określonych parametrów. Praca Ubezpieczonej polegała głownie na stosowaniu się do przekazanych wytycznych. Z powodzeniem mogła ją wykonywać każda osoba po odpowiednim przeszkoleniu. Ubezpieczona w ramach wykonywanych czynności prowadzących do powstania bazy danych ze spisem z natury była zobowiązana do kierowania się ustalonymi zasadami a nie własną oryginalną koncepcją działania, która w końcowym efekcie doprowadziłaby do powstania twórczego dzieła. Gdyby Ubezpieczona nie postępowała zgodnie ze wskazówkami płatnika składek nie wykonałby zleconej pracy. Co jednak w tym kontekście ważniejsze powstałe w wyniku pracy Ubezpieczonej bazy danych nie charakteryzowały się innowacyjnością czy nowatorskim charakterem, lecz były typowe dla tego typu pracy, którą jak wskazuje sam odwołujący wykonywały także różne inne osoby.

Oceny charakteru przedmiotowych umów nie zmienia także okoliczność, że Ubezpieczona zobowiązana była do wykonania ww. umów samodzielnie oraz zgodnie z zapotrzebowaniem płatnika składek. Ponadto, wkład w postaci posiadanego doświadczenia, zaangażowania i wysiłku intelektualnego, wymaganego przy każdej pracy umysłowej, jest elementem obowiązku starannego działania.

W niniejszym przypadku odpowiedzialność za wady wobec osób trzecich nie spoczywała na Ubezpieczonej. Ubezpieczona nie ponosiła bezpośrednio odpowiedzialności za wykonywaną pracę w sposób odmienny, niż każda inna osoba wykonująca dowolną pracę, która odpowiada w jakimś stopniu za jej efekty (jakość). Dla przykładu pracownik na produkcji odpowiada wewnętrznie wobec swojego pracodawcy za jakość wytoczonej na tokarce rzeczy, zleceniobiorca i wykonujący w jego imieniu kierowca przewóz, odpowiada za przewiezienie w stanie niepogorszonym przewożonych materiałów wobec przewoźnika, u którego jest zatrudniony lub wykonuje umowę zlecenia itd. Natomiast za całość zamówionej rzeczy odpowiada pracodawca lub zleceniodawca.

Odnosząc się do wniosków dowodowych wskazanych przez odwołującego organ zauważył należy, że opisują one szczegółowo charakter pracy wykonywanej przez Ubezpieczoną oraz dokumentują przebieg reklamacji, weryfikacji dokonywanych przez płatnika składek. Organ rozpatrujący odwołanie na podstawie przekazanych dowodów przeanalizował dokładnie na czym polegała praca Ubezpieczonej w ramach zawartych umów z płatnikiem składek i stwierdził, że czynności te są charakterystyczne dla umów zlecenia. Ponadto pełnomocnik płatnika składek przestawił w treści odwołania szereg wyroków, które w jego opinii potwierdzają jego zdanie co do charakteru analizowanych umów. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zapoznał się z treścią powołanych rozstrzygnięć i wziął pod uwagę ustalania Sądów. Jednakże organ II instancji w oparciu o aktualne przepisy prawa oraz przytaczane orzecznictwo nie podziela stanowiska zawartego

w powołanych wyrokach.

W niniejszej sprawie nie przeprowadzono dowodów na okoliczność zgodnego zamiaru stron i celu umowy o dzieło zawartej przez Zainteresowanego i płatnika składek bowiem zgodny zamiar stron i cel każdej umowy jest organowi znany już na podstawie zgromadzonej dokumentacji. Ponadto organ nie kwestionuje zgodnego zamiaru stron podpisania umów o dzieło. Ewentualne dalsze badanie tej kwestii potwierdziłoby jedynie ten fakt, iż strony świadomie i zgodnie zawarli umowy o dzieło, czego konsekwencją było niezgłoszenie Ubezpieczonej do ubezpieczenia zdrowotnego oraz nieopłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Odnosząc się do zarzutów o naruszeniu art. 7 oraz 77 k.p.a. organ zauważył, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży owej praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 § ł k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zostały podjęte odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.

Pismem z dnia 25 grudnia 2018 r. J. C. wniósł do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucają naruszenie:

1.art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 7 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz jego dowolną ocenę, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez NFZ, że umowy zawarte pomiędzy zamawiającym a wykonawcą były umowami o świadczenie usług nie uregulowanych innymi przepisami (dalej "umowy zlecenia"), podczas gdy zawierane umowy dotyczyły wykonania i dostarczenia w określonym terminie konkretnych, elektronicznych, sprawdzalnych baz danych, a w konsekwencji stanowiły umowy o dzieło w rozumieniu kodeksu cywilnego i tym samym wykonawca nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt I lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;

2. art. 627 - 646 k.c. polegające na błędnym uznaniu, że umowy zawarte przez zamawiającego z wykonawcą stanowiły umowy zlecenia, a tym samym podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, podczas gdy przedmiotowe umowy spełniają wszystkie ustawowe przesłanki zakwalifikowania ich jako umowy o dzieło

w rozumieniu kodeksu cywilnego oraz nie spełniają takowych przesłanek jakie nakłada prawo na umowy zlecenia;

3. art. 742 k.c. w związku z art. 734 k.c. poprzez jego niezastosowanie

i w konsekwencji błędne uznanie, że umowy zawierane przez zamawiającego

z wykonawcą, które nie przewidywały zwrotu wydatków ponoszonych przez wykonawcę w związku z wykonywaniem przez nich umów z zamawiającym, to umowy zlecenia, podczas gdy zgodnie z art. 742 k.c., w umowach zlecenia, dający zlecenie zobowiązany jest do zwrotu wydatków ponoszonych przez przyjmujących zlecenie w związku z wykonaniem umowy zlecenia;

4. art. 638 § 1 k.c. w związku z art. 556¹ § 1 k.c. przez ich błędną wykładnię

i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że błąd w elektronicznej bazie danych zawierającej informacje o cenach i promocjach towarów nie jest jej wadą fizyczną, podczas gdy wadą fizyczną dzieła jest brak cechy, które dzieło powinno mieć wedle uzgodnień stron, a cechą taką była zgodność z rzeczywistością zawartych w bazie informacji o cenach i promocjach;

5. art. 628 § 1 i § 2 k.c. w związku z art. 627 k.c. przez ich błędną wykładnię

i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że dzieło musi mieć autorski i oryginalny charakter, i że do jego wykonania musi prowadzić oryginalna koncepcja działania, podczas gdy z przepisów tych wynika, że dzieło nie musi posiadać takich cech;

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie również poprzedzającej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Swoje stanowisko skarżący uzupełnił swoje stanowisko w piśmie procesowym z dnia 9 kwietnia 2019r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odwołanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając

w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwaną dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) stwierdza, że w działaniu organów orzekających w sprawie nie dopatrzył się nieprawidłowości, w tym - w zakresie zarzutów podniesionych w skardze - które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Sąd uznał, że organy obu instancji zebrały wystarczający materiał dowodowy, w oparciu o który, wbrew zarzutom skargi, poczyniły właściwe ustalenia faktyczne

i przeprowadziły wnikliwą analizę stanu prawnego, dochodząc do prawidłowej konkluzji, że sporne umowy, zawarte przez Skarżącego z Uczestniczką postępowania nie były umowami o dzieło, lecz umowami o świadczenie usług, do których - zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia.

W rozpatrywanej sprawie problem sprowadza się do oceny prawnego charakteru spornych umów zawartych między Skarżącym, jako płatnikiem składek, a Uczestniczką postępowania i rozstrzygnięcia, czy umowy te - jak twierdzi Skarżący - są umowami o dzieło, co w konsekwencji nie dawało podstawy do objęcia Uczestniczki postępowania obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, czy też jest - zgodnie z poglądami organów NFZ i ZUS - umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia, a których zawarcie i wykonywanie dawało podstawę do objęcia Uczestniczki postępowania obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Natomiast na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Z kolei według art. 13 pkt 2 s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast w myśl art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

W orzecznictwie i w literaturze został ugruntowany pogląd, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umową o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. Decydująca okazuje się treść zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy.

Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia, czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło – "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu k.c., jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei umowa zlecenia jest umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty.

W literaturze przedmiotu zwraca się też uwagę, że co prawda ustawodawca wielokrotnie posługuje się pojęciem "usługa" w kodeksie cywilnym np. w art. 97, 395 § 2, art. 750, 7646, 794 § 1, art. 846, 848, 850-852, 861 § 1, art. 871 § 1 k.c., to jednak, jak zauważył L. O., pojęcia tego nie definiuje i nie używa w tym samym znaczeniu. Z kolei definicje zamieszczane w innych ustawach nie mogą często być wprost przejęte do kodeksu cywilnego. (vide: Adrian Niewęgłowski, Wyniki prac badawczych w obrocie cywilnoprawnym - Wałachowska M. (red.)monografia LEX 2015 Umowy cywilnoprawne w ubezpieczeniach społecznych). W cytowanym opracowaniu uznano, że wykonywanie prac badawczych na podstawie umowy stanowi działanie mieszczące się w pojęciu świadczenia usług, zaś wykonana w tym zakresie dokumentacja techniczna jedynie ucieleśnia wynik tych badań.

Idąc tym tokiem rozumowania i zważywszy na cechy odróżniające umowę zlecenia i umowę o dzieło Sąd podziela stanowisko Prezesa NFZ , że czynności faktyczne, polegające na "odnotowaniu cen" nie wymagały indywidualizacji, a tylko starannego działania. Wprawdzie czynności wykonywane przez Uczestniczkę prowadziły do powstania określonego skutku w postaci powstania spisu cen w określonej w umowie ilości, jednak rezultat pracy był uzależniony wyłącznie od starannego działania wykonawcy umowy. Ponadto wykonywane w ramach spornych umów czynności nie mają cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy. Uczestniczka nie odpowiadała bezpośrednio wobec podmiotów trzecich za rezultat bowiem nie wynika to z treści zawartych umów ze Skarżącym. Zatem słusznie organ uznał, że brała udział jedynie w pracach przygotowawczych, które nie miały za cel osiągnięcie rezultatu i tylko w takim zakresie odpowiadała za staranne wypełnianie swoich obowiązków.

W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć, że to właśnie Skarżący zawarł z firmą E. S.A. umowę o współpracy, dotyczącą tworzenia baz danych obejmujących spisy cen konkretnych produktów. Szczegółowy opis tej umowy skarżący zawarł w odwołaniu, a zatem w tym miejscu nie ma potrzeby ich ponownego przytaczania. Ponadto umowa ta znajduje się w aktach administracyjnych. W tym świetle rola Uczestniczki " zatrudnionej " przez Skarżącego sprowadzała się do roli podwykonawcy tej umowy tzw. głównej pomiędzy E. S.A. a Skarżącym.

Należy też zwrócić uwagę, że łączny okres umów zawartych przez Skarżącego z Uczestniczką wynosił 12 miesięcy. Zdaniem Sądu tak długi okres trwania zobowiązania potwierdza stanowisko organu i przemawia za uznaniem spornych umów jako umów usługowych. Można zatem powiedzieć, że czynności faktyczne wykonywane przez Uczestniczkę nie były jednorazowe ale powtarzalne w dłuższym okresie czasu, co w tym aspekcie nadaje im charakter podobny do zatrudnienia.

Wbrew zarzutom skargi z treści spornych umów nie wynika, aby Uczestniczka miała za zadanie stworzenie bazy danych. Umowy te są krótkie i zawierają w większości podstawowe essentialia negotii, a mianowicie treść zobowiązania, cenę i termin wykonania usługi. Natomiast, z akt sprawy wynika, że to dopiero Skarżący wykorzystując pracę podwykonawców, takie bazy wykonywał dla firmy E., do czego zobowiązywała go umowa o współpracy.

Jak słusznie podkreślił organ powstałe w wyniku tej pracy Uczestniczki spisy cen nie charakteryzowały się innowacyjnością, czy nowatorskim charakterem, lecz były typowe dla tego rodzaju pracy, którą - jak wskazuje sam płatnik składek, wykonywały też różne inne osoby. Przeciwnie, praca Ubezpieczonej polegała właśnie na obowiązku stosowania się do przekazanych jej wytycznych a nie na własnej, oryginalnej koncepcji prowadzącej do powstania dzieła. Prezes NFZ trafnie zauważył, że gdyby Ubezpieczona nie postępowała zgodnie ze wskazówkami płatnika składek, nie wykonałaby zleconej jej pracy.

Reasumując, w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie jej stanu faktycznego, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a ich argumentacja jest jasna

i wyczerpująca.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.s.a.a, orzekł jak w sentencji wyroku.