Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 453/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
article: art. 147 par. 1, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 23 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant asyst. sędz. Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Brzezinach na uchwałę Rady Gminy Dmosin z dnia 19 marca 2013 r. nr XXI/177/13 w przedmiocie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dmosin 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 4 ust. 1 w części dotyczącej usunięcia z obiektów budowlanych sopli lodowych i nawisów śnieżnych znajdujących się nad chodnikami, § 4 ust. 5, § 5 ust. 1 i 3, § 15 pkt 2 i 3, § 18, § 21 ust. 6, § 25 ust. 1 i 2; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w zakresie opisanym w pkt 1 do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS


UZASADNIENIE

Uchwałą nr XXI/177/13 z dnia 19 marca 2013 r. Rada Gminy Dmosin na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) – przywoływanej dalej w skrócie jako "u.s.g." oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r.

o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.) – przywoływanej dalej w skrócie jako "u.c.p.g.", uchwaliła Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dmosin.

Skargę na powyższą uchwałę wywiódł Prokurator Rejonowy w Brzezinach zarzucając jej istotne naruszenie przepisów prawa - § 135 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki Prawodawczej (Dz.U. z 2002 r. nr 100, poz. 908) w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 u.c.p.g. poprzez zamieszczenie w § 4 pkt 1, § 5 ust. 1, § 5 ust. 3, § 15 ust. 2, § 15 ust. 3, § 18 przepisów regulujących sprawy wykraczające poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 1 i 2 u.c.p.g.

W jej uzasadnieniu strona skarżąca wyjaśniła, że w dniu 24 lutego 2015 r. Rada Gminy Dmosin podjęła uchwałę nr V/28/15 zmieniającą uchwałę nr XXI /l77/13 wydaną w dniu 19 marca 2013 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Dmosin.

Dalej Prokurator podniósł, że w Regulaminie w zapisie § 5 ust. 1 wskazano, iż mycie pojazdów mechanicznych, poza myjniami może odbywać się wyłącznie na własnej posesji przy użyciu czystej wody nie zawierającej innych substancji chemicznych lub przy użyciu substancji myjących ulegających biodegradacji. Zdaniem skarżącego uzależnienie mycia pojazdów przy użyciu czystej wody lub z dodatkiem substancji powyżej wskazanych jest zbyt daleko idące.

Również zbyt daleko idące jest przyjęcie w § 5 ust. 3, iż naprawa pojazdów samochodowych poza warsztatami samochodowymi może odbywać się wyłącznie

w zakresie obejmującym drobne naprawy własnych samochodów oraz pod warunkiem między innymi: niepowodowania uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości oraz negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym emisji hałasu i spalin oraz zabezpieczenia przed przedostawaniem się płynów samochodowych do środowiska. Unormowanie to zawiera nieuprawnioną modyfikację regulacji ustawowej poprzez użycie niedookreślonego pojęcia - warsztatu samochodowego oraz drobnych napraw. Nadto dopuszczalność napraw jest uzależniona od niepowodowania uciążliwości dla właścicieli nieruchomości sąsiednich nieruchomości oraz negatywnego oddziaływania na środowisko, co nie tylko wkracza w regulację prawa sąsiedzkiego, ale wprowadza warunek niepowodowania uciążliwości oraz negatywnego oddziaływania na środowisko, który jest zbyt ogólny, aby adresaci normy mogli go zachować.

W § 15 ust. 2 i ust. 3 wskazano między innymi, iż zabrania się spalania odpadów komunalnych w pojemnikach przeznaczonych do zbiórki, na powierzchni ziemi oraz

w instalacjach grzewczych budynków, a także wywożenia i wysypywania odpadów

w miejscach do tego nie przeznaczonych.

Powyższe zapisy stanowią naruszenie upoważnienia zwartego w ustawie, ponieważ Rada Gminy w Dmosinie wykroczyła poza katalog zagadnień, który zostały przez ustawodawcę szczegółowo określony w u.c.p.g. Wskazane zakazy wynikają z innych aktów prawnych, takich jak ustawa o odpadach. Nadto podkreślono, iż art. 4 ust. 1 i 2 u.c.p.g. nie zezwala na wprowadzanie zakazów, a jedynie określenie warunków.

W § 18 przyjęto zapis, iż do obowiązków właściciela lub posiadacza zwierzęcia, należy poddanie padłych zwierząt domowych i gospodarskich utylizacji w zakładzie specjalizującym się w tym zakresie. Wskazany obowiązek został wprowadzony

z przekroczeniem legitymacji ustawowej.

Zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy uregulowane w regulaminie muszą dotyczyć jedynie kwestii, które zostały wymienione w art. 4 ust. 2 pkt 1 - 8 u.c.p.g. Wyliczenie wskazane w art. 4 ma charakter wyczerpujący, co oznacza, iż uchwała rady miejskiej czy gminy, nie może zawierać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4.

Zdaniem Prokuratora wskazane powyżej istotne wady uchwały, wynikające

z przekroczenia delegacji ustawowej, uniemożliwiałyby - gdyby je wyeliminowano -zastosowanie pozostałej części uchwały. Okoliczność ta skutkuje uznaniem, iż zasadny jest wniosek o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały.

Odpowiadając na skargę Rada Gminy Dmosin wskazała, że odpowiedź została przyjęta uchwałą Rady Gminy Dmosin z dnia 24 lutego 2015 r. nr V/28/15 i wniosła

o oddalenie skargi, w której jest sformułowany wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Gminy w całości oraz o oddalenie skargi także w zakresie objętym zarzutem istotnego naruszenia prawa zarzutów dotyczących § 4 pkt 1, § 5 ust. 1, § 5 ust. 3, § 15 ust. 2, § 15 ust. 3. W zakresie, w jakim skarga dotyczy § 18 regulaminu, Rada pozostawiła ocenę zasadności skargi do uznania sądu.

W jej uzasadnieniu Rada wyjaśniła, że wniosek skargi o stwierdzenie nieważności całej uchwały nie znajduje uzasadnienia, a zatem skarga nie powinna zostać uwzględniona przez sąd.

Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi także w takiej sytuacji, gdy sąd przyjmie, że wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały nie dotyczy tej uchwały jako całości, ale odnosi się wyłącznie do przepisów wskazanych w petitum skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi Rada podniosła, że w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej brak jest § 135, a zatem skarżącemu zapewne chodziło o § 135 załącznika do rozporządzenia.

Jeśli chodzi o pierwszy z zarzutów skargi dotyczący § 4 pkt 1 regulaminu, to strona skarżąca - w ocenie organu - w żaden sposób nie wyjaśniła, czy rzeczywiście reguluje on sprawy wykraczające poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 4 ust. 1 i 2 u.c.p.g.

Następnym kwestionowanym zapisem jest regulacja z § 5 ust. 1 regulaminu, co do którego skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że w jego ocenie zapis "uzależnienie, do mycia pojazdów przy użyciu czystej wody lub z dodatkiem substancji powyżej wskazanych, jest zbyt daleko idące".

Następnie organ wskazał, że w odniesieniu do regulacji § 5 ust. 3 regulaminu skarga nie zawiera w ogóle żadnego konkretnego zarzutu poza oceną, że jest to regulacja "zbyt daleko idąca", a także wskazania, że użyte w tej regulacji pojęcia "warsztat samochodowy" i "drobne naprawy", są niedookreślone. Zarzut, że kwestionowany zapis regulaminu wkracza w regulację prawa sąsiedzkiego jest całkowicie pozbawiony podstaw. Brzmienie powyższego przepisu - w ocenie Rady Gminy - mieści się

w granicach delegacji ustawowej dla organu stanowiącego Gminy, określonej

w przepisie art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. Przepis ten upoważnia radę do określenia wymagań obejmujących mycie i naprawy pojazdów poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Rada posiada w tym zakresie swobodę i zarzuty podniesione w skardze w istocie kwestionują nie legalność, ale celowość przyjętych rozwiązań. Jednak ani Prokurator, ani sąd administracyjny nie są uprawnieni do oceny celowości przyjętego rozwiązania, jeżeli przepisy prawa nie wprowadzają w tym zakresie jakichś kryteriów. Zagrożenie zanieczyszczeniem niosą nie tylko detergenty używane do mycia, ale także środki, takie jak smary i oleje, które przy myciu mogą być wypłukiwane. Według Rady Gminy tak sformułowana ocena oraz zarzuty nie powinny prowadzić do stwierdzenia nieważności w/w zapisu regulaminu.

Jeśli chodzi o zapisy § 15 ust. 2 i ust. 3 organ wyjaśnił, że intencją wprowadzenia tych regulacji, które przede wszystkim posiadają charakter informacyjny, był zamiar dotarcia do wszystkich mieszkańców Gminy z informacją prawną oraz utrwalenia w ich świadomości regulacji dotyczących gospodarowania odpadami.

W sytuacji, gdy zdecydowana większość obywateli nie dociera do regulacji ustawowych, wprowadzenie do regulaminu - jako aktu rozpowszechnianego na terenie Gminy poprzez ogłoszenie, a także w czasie zebrań wiejskich - ma istotny walor kształtowania świadomości prawnej.

Za trafny Rada uznała zarzut dotyczący postanowień zawartych w § 18 regulaminu. Organ stanowiący Gminy Dmosin, uchwalając w tym zakresie przepisy prawa miejscowego, wykroczył poza delegację ustawową zawartą w art. 4 ust. 1 i 2 u.c.p.g., bądź uregulował zagadnienia będące przedmiotem regulacji prawnej zawartej

w ustawach szczególnych.

Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku prokurator poparła skargę

i sprecyzowała ostatecznie jej zakres domagając się stwierdzenia nieważności uchwały jedynie w części dotyczącej § 5 ust. 1 i 3, § 15 pkt 2 i 3 oraz § 18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Ustawa

o samorządzie gminnym w art. 91 ust. 4 posługuje się określeniem "nieistotnego naruszenia prawa" i wówczas w takim przypadku wykluczone jest stwierdzanie nieważności uchwały organu gminy.

Jednocześnie - stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie kontroli sądu poddana została uchwała nr XXI/177/13 Rady Gminy Dmosin z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dmosin, która bezspornie jest aktem prawa miejscowego.

Akty prawa miejscowego w rozumieniu art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Ustanawianie aktów prawa miejscowego należy do kompetencji organów samorządu terytorialnego, które czynią to wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. W świetle art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Oznacza to, że materia uregulowana wydanym aktem normatywnym powinna wynikać

z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa

i obowiązki ich adresatów, a więc nie są wydawane w celu wykonania ustawy, tak ja ma to miejsce w przypadku rozporządzenia w myśl art. 92 Konstytucji RP. Uwzględniając hierarchiczność źródeł prawa akty tego typu mają charakter zależny od źródeł prawa wyższego rzędu, czego konsekwencją jest stanowisko, że nie mogą normować materii uregulowanych aktami wyższego rzędu, a nadto nie mogą wykraczać poza zakres delegacji ustawowej.

Według art. 40 ust. 1 u.s.g. gmina na podstawie upoważnień ustawowych ma prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Niewątpliwie takie upoważnienie ustawowe zostało zawarte przez ustawodawcę

w art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku

w gminach, który stanowi podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały.

W myśl art. 4. u.c.p.g. Rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości

i porządku na terenie gminy, zwany dalej "regulaminem"; regulamin jest aktem prawa miejscowego (ust. 1). Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości

i porządku na terenie gminy dotyczące:

1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:

a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych przeterminowanych leków i chemikaliów, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego

i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, odpadów budowlanych

i rozbiórkowych oraz zużytych opon, a także odpadów zielonych,

b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,

c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;

2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:

a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,

b) liczby osób korzystających z tych pojemników;

3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;

4) (uchylony);

5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;

6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;

7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych

z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;

8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.

Biorąc pod uwagę poczynione na wstępie rozważania nie budzi wątpliwości, że regulamin utrzymania czystości i porządku nie może wykraczać poza materie przewidziane w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. Przepis ten stanowi bowiem delegację ustawową dla wydania aktu prawa niższej rangi, ściśle określając zakres spraw, które mogą być przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Nie daje on prawa radzie gminy ani do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w przywołanym przepisie, ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej.

Regulacja ta ma charakter wyczerpujący, co należy rozumieć w ten sposób, że uchwalając na jego podstawie regulamin czystości i porządku, rada powinna zawrzeć

w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych

w ustawie zagadnień. Wskazując zakres zagadnień mających być objętych regulaminem czystości i porządku, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej nie posłużył się sformułowaniem "w szczególności", "może określić", ale sformułowaniem "regulamin określa", co prowadzi do wniosku, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej.

Takie też stanowisko ugruntowało się w orzecznictwie sądów administracyjnych. Warto tu zwrócić uwagę na wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 2012/12 (Lex nr 1291950), 14 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 2058/11 (Lex nr 1152130), 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 170/10 (Lex nr 597353), Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Poznaniu z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 748/13 (Lex nr 1414568), 3 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 507/13 (Lex nr 1382963), w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 238/13 (Lex nr 1316984).

Skoro zatem w regulaminie mogą znaleźć się tylko takie postanowienia, których przedmiot mieści się w zakresie wyznaczonym przez omawiany przepis, to wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. przesądzają

o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności

z zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części.

W rozpoznawanej sprawie sąd dokonując kontroli legalności uchwały w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Dmosin podzielił stanowisko Prokuratora, a nadto - z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. - uznał, że Rada Gminy Dmosin w zakresie wskazanym w punkcie 1-szym sentencji wyroku naruszyła w sposób istotny delegację ustawową zakreśloną granicami art. 4 ust. 2 u.c.p.g., co obligowało sąd do stwierdzenia w części nieważności zaskarżonej uchwały.

I tak - stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g. - regulamin może precyzować wyłącznie szczegółowe zasady dotyczące uprzątania błota, śniegu, lodu

i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, zaś przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. zobowiązuje właścicieli wyłącznie do uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości. Przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.

Nie tracąc z pola widzenia brzmienia przywołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. sąd stwierdził przekroczeniu delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g. w § 4 ust. 1 uchwały w części dotyczącej nałożenia na właścicieli nieruchomości obowiązku usunięcia z obiektów budowlanych sopli lodowych i nawisów śnieżnych znajdujących się nad chodnikami.

Prezentowany pogląd podzielany jest również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Krakowie z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1459/14, Olsztynie z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 368/13, Bydgoszczy z dnia 29 października 2008 r. sygn. II SA/Bd 633/08, Poznaniu z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. IV SA/Po 784/13, Łodzi z dnia: 17 marca

2015 r. sygn. akt II SA/Łd 1196/14, 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 225/15 oraz 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 176/15 – dostępne na stronie internetowej pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wprawdzie ustawa uprawnia radę gminy do określania zasad utrzymania czystości

i porządku przez uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, to jednak należy podkreślić, że dachy (okapy, rynny) nie stanowią części nieruchomości służących do użytku publicznego nawet wówczas, jeżeli usytuowane są nad terenami powszechnie dostępnymi (por. wyroki WSA w: Gliwicach z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1198/13 oraz Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Go 869/13 – orzeczenia dostępne jw.). Poza tym wydaje się, że kwestia ta w wystarczającym stopniu uregulowana jest w art. 61 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

(t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury (...),

w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Również z przekroczeniem delegacji ustawowej wynikającej z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz 5 ust. 1 u.c.p.g. jest - w ocenie sądu - regulacja zawarta w § 4 ust. 5 regulaminu, którym ustalono, że władający nieruchomością zobowiązany jest do utrzymania piaskownic w należytym stanie sanitarnym, w szczególności poprzez wymianę piachu jeden raz przed okresem ich wzmożonego korzystania oraz dwa razy w ciągu tego okresu ( por. np. wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 9 lipca 2014r. sygn. II SA/Gl 258/14; w Krakowie z dnia 5 listopada 2013r. sygn. II SA/Kr 946/13 i we Wrocławiu z dnia 4 września 2013r. sygn. II SA/Wr 289/13 – orzeczenia dostępne j/w.).

Z kolei treść § 5 ust. 1 i ust. 3 regulaminu, że mycie pojazdów samochodowych poza myjniami może odbywać się wyłącznie na własnej posesji przy użyciu czystej wody niezawierającej innych substancji chemicznych, lub przy użyciu substancji myjących ulegających biodegradacji przy jednoczesnym zabezpieczeniu przed spływem zużytej wody na tereny sąsiednich posesji lub na tereny publiczne,

a nadto, że naprawa pojazdów samochodowych poza warsztatami samochodowymi może odbywać się wyłącznie w zakresie obejmującym drobne naprawy własnych samochodów pod warunkami zawartymi w punktach 1-3, czyli niepowodowania uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości oraz negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym emisji hałasu i spalin, gromadzenia powstających odpadów

w urządzeniach do tego przeznaczonych i zabezpieczenia przed przedostawaniem się płynów samochodowych do środowiska, także stanowi wyjście poza zakres delegacji ustawowej.

Regulacja ta zawiera ponadto nieuprawnioną modyfikację unormowania ustawowego poprzez użycie niedookreślonego pojęcia - drobnych napraw, jak również wkracza

w zakres unormowań prawa sąsiedzkiego - art. 144 k.c.

Rada Gminy Dmosin dopuściła się również naruszenia przepisów art. 4 ust. 2 u.c.p.g. poprzez wprowadzenie do zaskarżonego regulaminu § 15 pkt 2 i 3, który zabrania na terenie tej gminy spalania odpadów komunalnych w pojemnikach przeznaczonych do zbiórki, na powierzchni ziemi oraz w instalacjach grzewczych budynków, a także wywożenia i wysypywania odpadów w miejscach do tego nie przeznczonych. Biorąc pod uwagę nawet słuszne intencje, które kierowały Radą Gminy do wprowadzenia takich regulacji, należy stwierdzić, że kwestia ta jest uregulowana w dostatecznym zakresie przez ustawę z 14 grudnia 2012r. o odpadach ( Dz. U. 2013.21 ).

Ponadto, w ocenie sądu, ustawowa delegacja wynikająca z przepisu art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. uprawnia radę gminy jedynie do określenia w regulaminie wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących m.in. obowiązek osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. W tej sytuacji nałożenie w § 18 regulaminu na właściciela lub posiadacza zwierzęcia obowiązku poddania padłych zwierząt domowych

i gospodarskich utylizacji w zakładzie specjalizującym się w tym zakresie, jak również

w § 21 ust. 6 - na osoby utrzymujące psy - obowiązku przechowywania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie szczepień przeciwko wściekliźnie wykracza poza delegację ustawową. Dodatkowo należy podnieść, iż zasady postępowania z padłymi zwierzętami zostały uregulowane w sposób wyczerpujący przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

- tekst jedn. Dz.U. z 2008r. nr 213, poz. 1342 ze zm.( por.np. wyrok WSA sygn. II SA/Łd 184/15 – opublik. j/w ).

Na zakończenie należy odnieść się jeszcze do unormowania zawartego w § 25 ust. 1

i 2 regulaminu. Zgodnie z nim w celu zapobiegania powstawaniu chorób zakaźnych przenoszonych na ludzi i zwierzęta przez szczury i myszy w przypadku ich występowania na posesjach zobowiązuje się właścicieli nieruchomości do przeprowadzenia deratyzacji na terenie posesji. Właściciele nieruchomości przeprowadzają deratyzację miejsc oraz pomieszczeń nieruchomości, w szczególności takich jak: węzły ciepłownicze i przyłącza, korytarze, pomieszczenia piwniczne, wiaty śmietnikowe, pomieszczenia produkcyjne ( fermy hodowlane, miejsca uboju zwierząt, masarnie, piekarnie ) i ich magazyny.

Ponownie abstrahując od intencji, którymi kierowała się Rada Gminy wprowadzając powyższą regulację, należy podnieść, że przepis art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g. nakłada na radę gminy obowiązek wyznaczenia obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzenia. Warunkowi temu nie odpowiadają wskazane wyżej zapisy regulaminu, a to przede wszystkim z tego względu, że norma kompetencyjna nie obejmuje upoważnienia do określenia podmiotów zobligowanych do przeprowadzenia deratyzacji - w tym wypadku właścicieli nieruchomości.

Podsumowując, sąd mając na względzie zakres i wagę stwierdzonych naruszeń prawa, którym przypisać należy cechę istotności, uznał, że uchwała w zaskarżonej części dotknięta jest wadą nieważności.

Przy czym podkreślić należy, iż uchylenie niektórych zapisów zaskarżonej uchwały, co nastąpiło uchwałą Rady Gminy Dmosin nr V/28/15 z dnia 24 lutego 2015r., nie wykluczało możliwości stwierdzenia nieważności zapisów także w części wyeliminowanej z uwagi na skutki stwierdzenia nieważności, które są ex tunc, czyli od momentu uchwalenia zaskarżonej uchwały.

Wobec powyższego sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.

Natomiast w punkcie drugim sentencji wyroku sąd w trybie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w zakresie opisanym

w punkcie 1, do dnia uprawomocnienia się wyroku.

ds