Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 763/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 21 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi J.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza na rzecz J.C. od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 763/03

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § l pkt 1 k.p.a. o oraz art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm. ) po rozpoznaniu wniosku J.C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną Nr [...] z dnia [...]" o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J.C. uprawnień kombatanckich. Decyzja ta została w dniu [...] utrzymana w mocy przez Kierownika Urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 5 marca 2002 r. uchylił obie decyzje Kierownika Urzędu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził między innymi : "Na walkę z oddziałami UPA skarżący wskazywał od chwili ubiegania się o uprawnienia kombatanckie to jest od 1977 roku. J.C. konsekwentnie twierdził, iż uczestniczył w walkach z oddziałami UPA, wchodząc w skład kompanii operacyjnej (życiorys i deklaracja ZBoWiD z 1977 roku, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśnienie złożone na rozprawie przed NSA)". W dniu [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał ponownie decyzję o pozbawieniu J.C. uprawnień kombatanckich. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ administracji stwierdził, że J.C. ubiega się o przywrócenie uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walce z UPA podczas służby w Milicji Obywatelskiej. W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej wyżej ustawy: "Za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu. W judykaturze utrwalił się podgląd, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu przepisów art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W uzasadnieniu podnoszono ponadto, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, iż "Funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, który na mocy rozkazów został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami UPA i podlegał w tej walce dowództwu Wojska Polskiego, nie traci uprawnień kombatanckich, ze względu na treść art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach" - wyrok SN z 12 czerwca 2000 r., III RN 132/00. Jak wynika z kopii akt personalnych nadesłanych przez Komendę Wojewódzką Policji w Ł. J.C. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej od lutego 1946 roku do października 1949 r. na terenie Ł. i P. W aktach brak jest jakiejkolwiek wzmianki o udziale w walce z UPA jak również o podporządkowaniu w okresie służby jednostkom Wojska Polskiego. Wyżej wymieniony od lipca 1946 r. pełnił służbę w kompanii operacyjnej w Ł., a następnie w plutonie operacyjnym przy Komendzie Powiatowej w P. Brak jest również wzmianki o pełnieniu służby poza Ł. i P. Pomimo wezwania w piśmie z dnia 30 września 2002 r. J.C. nie przedstawił dowodów potwierdzających jego udział w walkach z UPA pod rozkazami jednostek Wojska Polskiego ani dowodów na jakąkolwiek inną działalność, która mogłaby być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich z innego tytułu. Organ administracji przyjął więc, że J.C. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy "Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 i w art. 2 oraz w art.4".

Powyższą decyzję zaskarżył do Sądu J.C. wnosząc o jej uchylenie w całości. Wskazał, iż był wprawdzie funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej, jednak walczył również z oddziałami UPA i był podporządkowany jednostkom Wojska Polskiego. Zarzucił organowi administracji niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł także, że organ nie wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie jego teczki osobowej, której jemu samemu nie chciano udostępnić.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi właściwy w sprawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271) zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r" o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm. ) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W art. 1 ust. 2 pkt 6 tej samej ustawy uznano za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Wherwolfu. Nie można uznać jednak, iż Milicja Obywatelska, w której pełnił służbę skarżący, była zmilitaryzowaną służbą państwową, bowiem przeciwko takiej interpretacji przemawia utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 11 stycznia 2002, III RN 177/00, OSNAPU 2002, nr 9, poz. 201 przyjęto, że Milicja Obywatelska była formacją służby bezpieczeństwa publicznego. W wyroku zaś z 14 marca 2002 r., III RN 14/01, uznano, że Milicja Obywatelska była prawnopubliczną formacją służby Bezpieczeństwa Publicznego, podlegającą kierownikowi tego resortu, z zadaniami dotyczącymi ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia oraz mienia społecznego. Charakter służby nie podporządkowanej Ministrowi Obrony Narodowej i jakkolwiek charakteryzowała ją dyspozycyjność, posiadanie broni palnej, to te czynniki nie wystarczają, aby uznać ją za zmilitaryzowaną służbę państwową.

Żadna działalność w trakcie służby w Milicji Obywatelskiej, także walka z grupami Wehrwolfu czy oddziałami UPA - niezależnie od tego, że w aktach administracyjnych nic na temat udziału skarżącego w takich walkach nie ma, nie mogą stanowić podstawy dla pozostawienia skarżącemu uprawnień kombatanckich. Jedynie udział w walkach z UPA lub Wehrwolfem przez milicjanta w specjalnej grupie operacyjnej pod dowództwem Wojska Polskiego powoduje, że milicjant nie traci uprawnień kombatanckich - wyrok SN z 29 sierpnia 2001, III RN 132/00, OSNAPU 2002, nr 5, poz. 101. W wyniku analizy akt osobowych skarżącego nadesłanych przez KW Policji w Ł. Kierownikowi Urzędu, ustalono, że nie ma w nich żadnego dowodu udziału nie tylko pod dowództwem oficerów Wojska Polskiego, ale jakiegokolwiek udziału w walkach podczas służby w MO, również w walkach z UPA. Z akt tych wynika, za to, że skarżący został dyscyplinarnie zwolniony z służby w MO z powodu przynależności do "Hitlerjugend". Zauważyć należy, iż art. 21 ust o 1 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która kolaborowała z hitlerowskim okupantem. Nie może jednak ulegać wątpliwości, że sama notatka z służbowa nawet nie opatrzona pieczęcią nagłówkową, sporządzona w wyniku przejrzenia akt osobowych skarżącego nie może być wystarczającym dowodem potwierdzającym tą okoliczność.

Dodać trzeba, iż bezpodstawny jest zarzut skarżącego dotyczący niezażądania przez Kierownik Urzędu akt skarżącego z Instytutu Pamięci Narodowej. Akta te, sygn. arch. [...] Komenda Wojewódzka Policji nadesłała organowi administracji w dniu 30 sierpnia 2002 r. za zgodą Komendanta Głównego Policji z dnia 22 sierpnia 2002 r. W dniu 4 września akta te zostały zwrócone do Komendy Wojewódzkiej Policji w Ł., która, jak wynika z pisma Komendy adresowanego do skarżącego przekazała je Instytutowi Pamięci Narodowej.

Zauważyć trzeba jednak, że organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy niezbędny do załatwienia sprawy. Wśród dostępnych organowi środków dowodowych znajduje się dowód z zeznań świadków, dowód z oświadczenia strony, a także dowód o charakterze uzupełniającym - dowód z przesłuchania strony. Żadnego z tych środków dowodowych nie wyłącza ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego. Skarżący, już w deklaracji ZBoWiD podnosił, że walczył z UPA. W piśmie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia 10 października 2002, podnosi, że wraz z całą grupą osób znajdujących się na kursie szeregowych w lutym 1946 r. został skierowany do R. do walki z bandami UPA. Do tych okoliczności organ administracji zupełnie się nie ustosunkował, co należało do jego obowiązków, zwłaszcza w kontekście wyroku NSA z 5 marca 2002 r., II SA/Łd 1832/99. Powinien też w tym zakresie zażądać materiałów archiwalnych, ewentualnie zaś przesłuchać świadków na tą okoliczność, a w razie ich braku przesłuchać stronę, przy uwzględnieniu faktu, iż ten ostatni środek dowodowy charakteryzuje się pewnymi mankamentami z punktu widzenia zapewnienia zasady prawdy obiektywnej.

Mając na uwadze podniesione wyżej argumenty na podstawie art.145 § l pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm. ) w zw. z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.