Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 62/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt. 3, art. 51 ust. 4 i 6
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008r. sprawy ze skargi Z. I. i W. I. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...]r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent J. udzielił J. S. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wraz z warsztatem samochodowym w przyziemiu na działce nr [...] obręb [...].

Następnie kolejną decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...] udzielono inwestorowi pozwolenia na użytkowanie części budynku o pow. [...] m2, obejmującego [...].

W dniu [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. postanowieniem nr [...], podjętym w trybie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), wstrzymał dalsze prowadzenie robót, związanych z budową budynku mieszkalnego z warsztatem samochodowym w przyziemiu, stwierdzając istotne odstępstwa od udzielonego pozwolenia na budowę, polegające na nadbudowie jednej kondygnacji w części budynku, zmianie lokalizacji i kształtu lukarn, zmianach funkcji pomieszczeń i przystosowaniu poddasza do prowadzenia działalności jako sali bankietowej.

Po rozpatrzeniu zażalenia J. S. postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji.

Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ nadzoru budowlanego I instancji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 i 7 Prawa budowlanego nałożył na J. S. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany dotychczas wykonanych robót budowlanych – w terminie do dnia [...] r.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania W. I. i Z. I. na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...].

Z kolei organ I instancji decyzją z dnia [...] r. [...] na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego wraz z warsztatem samochodowym w przyziemiu. Po rozpatrzeniu odwołania Z. I. i W. I., decyzją z dnia [...] r. nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Następnie w dniu [...] r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta J. z dnia [...] r. o pozwoleniu na budowę, orzekł o uchyleniu tej decyzji i stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] r. z powodu jej wydania bez uzgodnienia z organem ochrony środowiska. Jednakże wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt VII/Wa 687/05 uchylono decyzje obydwu instancji.

Z kolei Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] w wyniku wznowienia postępowania odmówił uchylenia decyzji Prezydenta J. z dnia [...] r. o pozwoleniu na użytkowanie części budynku.

Jednakże Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o uchyleniu tej decyzji i umorzeniu postępowania organu I instancji z powodu naruszenia właściwości organów.

Natomiast Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. kolejną decyzją z dnia [...] r. nr [...] zatwierdził uzupełniony projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego wraz z warsztatem samochodowym w przyziemiu, bowiem inwestor przedłożył wymagane dokumenty, a wykonane roboty nie naruszają obowiązujących przepisów i norm (art. 54 ust. 4 Prawa budowlanego).

Po rozpatrzeniu odwołania Z. I. i W. I., decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego udzielił J. S. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, związanych z realizacją budynku mieszkalnego z warsztatem samochodowym w przyziemiu w oparciu o zatwierdzony wcześniej projekt budowlany zamienny.

Odwołania od decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie uwzględnił na mocy decyzji z dnia [...] r. nr [...].

Następnie prawomocnym wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 357/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję WINB z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję PINB w J. z dnia [...] r. o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, bowiem niespełnienie wymogów takiego projektu podlegało usunięciu na podstawie wezwania organu.

Z kolei Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta J. z dnia [...] – w części dotyczącej pozwolenia na budowę warsztatu samochodowego oraz o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w pozostałej części.

Po rozpatrzeniu odwołania J. S. decyzja ta została utrzymana w mocy na podstawie decyzji GINB z dnia [...] r. nr [...].

Skarga na decyzję ostateczną została oddalona na mocy prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1875/06. Następnie prawomocnym wyrokiem z dnia 31 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 949/05 WSA w Gliwicach uchylił decyzję WINB z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] r. w przedmiocie zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego. W motywach sąd administracyjny wskazał na prawidłowość prowadzenia postępowania w przedmiocie istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, uznając że późniejsze stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę nie ma wpływu na bieg tego postępowania.

Sąd uznał też, że skoro odstępstwa dotyczyły tylko części mieszkalnej budynku (w tym poddasza), a nie dotyczyły warsztatu samochodowego, inwestor nie miał obowiązku dołączenia do wniosku o zatwierdzenie projektu zamiennego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Jednakże wadliwość wydanych decyzji polegała na braku równoczesnego udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, które w niniejszej sprawie nie zostały zakończone, a także braku sprawdzenia zgodności projektu budowlanego zamiennego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy w razie braku planu, którą inwestor winien dołączyć do projektu zamiennego.

Kolejnym prawomocnym wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 39/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaś decyzję WINB z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] r. w przedmiocie wznowienia robót budowlanych.

W motywach sąd administracyjny wskazał, iż brak podstaw do wydania oddzielnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, polecając aby przed wydaniem decyzji zatwierdzającej zamienny projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót, organ nadzoru budowlanego ustalił zakres robót, którego dotyczy rozstrzygnięcie i zamieścił informację o tym w sentencji decyzji. W przypadku gdyby zakres tych robót dotyczył także warsztatu samochodowego z lakiernią, polecono wezwanie inwestora do przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a następnie należało w oparciu o art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego sprawdzić zgodność projektu budowlanego zamiennego z wymaganiami określonymi w tej decyzji.

Z kolei w dniu [...] r. decyzją nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. udzielił J. S. pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń warsztatu w podziemiu i na części I piętra.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. decyzją z dnia [...] r. nr [...], umorzył postępowanie, wszczęte w dniu [...] r. w sprawie zmian, dotyczących warsztatu na parterze budynku oraz pomieszczeń pomocniczych, położonych w części piętra budynku, bowiem w tym zakresie inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie.

Wreszcie, decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ ten działając na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), zatwierdził projekt budowlany zamienny – w zakresie części mieszkalnej budynku mieszkalnego wraz z warsztatem samochodowym w przyziemiu i udzielił J. S. pozwolenia na wznowienie robót w zakresie części mieszkalnej. W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego wyjaśnił, że na część budynku, obejmującą warsztat samochodowy w przyziemiu oraz pomieszczenia pomocnicze i biurowe, położone na części I piętra budynku, inwestor uzyskał już decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Stąd też rozstrzygnięciem należało objąć jedynie nieukończona część kondygnacji I piętra i poddasze, które służą do celów mieszkalnych i gospodarczych, związanych z budynkiem mieszkalnym.

W odwołaniu od decyzji Z. I. i W. I. wnieśli o jej uchylenie z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego i materialnego. Odwołujący się zarzucili w pierwszym rzędzie, iż nie zostali powiadomieni o wszczęciu niniejszego postępowania, zaś podjęta decyzja nie uwzględnia wyroków z dnia 4 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 39/06 i z dnia 31 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 949/05, a także decyzji GINB z dnia [...] r. o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę – w części dotyczącej warsztatu samochodowego. Odwołujący się wskazali też, że sprawa warsztatu nie jest zamknięta, gdyż wnieśli odwołanie od decyzji z dnia [...] r. o umorzeniu w tym zakresie postępowania jak i od decyzji tego organu z dnia [...] r. nr [...] o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń w przyziemiu i na części I piętra. W szczególności zaś, obowiązek wyegzekwowania projektu budowlanego zamiennego, obejmującego całą inwestycję oraz złożenia decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, wynika z wytycznych zawartych w wyroku II SA/Gl 39/06.

Uwzględniając odwołanie, decyzją z dnia [...] r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Uprzednio wydaną decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ odwoławczy uchylił też decyzję PINB z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. nr[...] organ I instancji powtórnie umorzył postępowanie w sprawie zmian przy realizacji budynku – w części dotyczącej warsztatu na parterze i pomieszczeń pomocniczych na części I piętra, dla których ostatecznymi decyzjami z dnia [...] r. i z dnia [...] udzielono pozwolenia na użytkowanie.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji ponownie zatwierdził zaś projekt budowlany zamienny budowy budynku mieszkalnego z warsztatem samochodowym w przyziemiu – w części dotyczącej mieszkania oraz udzielił J. S. pozwolenia na wznowienie robót w części, dotyczącej mieszkania.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał art. 51 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane. W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego wyjaśnił, iż na inwestorze nie ciąży obowiązek dołączenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ani też decyzji o warunkach zabudowy, skoro budynek jest już wybudowany i częściowo użytkowany zgodnie z prawem, zaś decyzja dotyczy tylko części mieszkalnej.

W odwołaniu od decyzji Z. I. i W. I. zanegowali dopuszczalność rozdzielenia postępowania, dotyczącego jednego obiektu, dla którego została też wydana jedna decyzja o warunkach zabudowy, określająca jego przeznaczenie jako budynek mieszkalny z możliwością uzupełnienia funkcją usługową warsztatu samochodowego w przyziemiu oraz jedna decyzja o pozwoleniu na budowę. Ponowili też zarzuty co do pominięcia wytycznych zawartych w wyrokach WSA w Gliwicach z dnia 31 lipca 2006 r. i 4 sierpnia 2006 r. co do wymogów projektu budowlanego zamiennego, obejmującego całość inwestycji. Ich zdaniem, skoro zmiany dotyczą sposobu użytkowania, jak również rozbudowy o jedną kondygnację, niezbędne było uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na brak planu miejscowego.

Wreszcie, odwołujący się wskazali na wzajemną sprzeczność decyzji co do określenia zakresu robót.

Odrębne odwołanie zostało też wniesione przez Z. I. i W. I. od decyzji PINB z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania, które to odwołanie nie zostało uwzględnione na mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...].

Natomiast w wyniku odwołania od decyzji PINB z dnia [...] r. decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu niedostosowania się do wskazań, zawartych w decyzji organu II instancji z dnia [...] r. oraz niezawarcia w rozstrzygnięciu nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Kolejną decyzją PINB z dnia [...] r. nr [...] , zatwierdzono projekt budowlany zamienny w części dotyczącej mieszkania i udzielono J. S. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w tym zakresie – z przyczyn wskazanych w poprzedniej decyzji. Jednakże wskutek odwołania Z. I. i W. I., decyzją dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu niewykonania wskazań, zawartych w poprzednich decyzjach.

Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane, zatwierdził projekt budowlany zamienny budowy budynku mieszkalnego z warsztatem samochodowym w przyziemiu – w zakresie części związanej z funkcją mieszkalną i udzielił J. S. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych w tym zakresie. Organ I instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko o braku obowiązku przedłożenia decyzji środowiskowej i decyzji o warunkach zabudowy, wyjaśniając że postępowanie dotyczy wyłącznie części mieszkalnej, jako że postępowanie w pozostałym zakresie umorzono decyzją z dnia [...] r. Podano też, że stan inwestycji uległ na korzyść w stosunku do udzielonego pozwolenia na budowę, bowiem zwiększona została powierzchnia mieszkalna.

W odwołaniu od decyzji Z. I. i W. I. zarzucili rażące naruszenie art. 79, art. 77, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 46, ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia

27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska oraz art. 3 ust. 2a, art. 35 ust. 1 pkt 1 lub art. 71 ust. 2 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane.

W uzasadnieniu odwołujący się ponowili dotychczasowe zarzuty i wskazali na bezprawność udzielenia inwestorowi pozwolenia na użytkowanie części obiektu na podstawie decyzji z dnia [...] r., a następnie umorzenia postępowania na podstawie decyzji z dnia [...] r. Zarzucili wreszcie pominięcie wytycznych zawartych w wyroku z dnia 4 sierpnia 2006 r.

Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, inwestor wykonał bowiem nałożony na niego obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Skoro na część inwestycji udzielono pozwolenia na użytkowanie, projektem zamiennym objęta została jedynie część mieszkalna, co nie wymagało decyzji środowiskowej, zaś zatwierdzona zmiana polegała na wykonaniu jednej dodatkowej kondygnacji w części budynku. Tego rodzaju zmiana w ocenie organu odwoławczego, nie narusza też przepisów z zakresu zagospodarowania przestrzennego, jak i warunków technicznych. Stąd też odwołania nie uwzględniono.

W skardze do sądu administracyjnego Z. I. i W. I. wnieśli o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, ponawiając zarzuty naruszenia prawa, zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący podnieśli, że organ odwoławczy nie odniósł się do ich argumentacji, a w szczególności pominięto wytyczne zawarte w wyrokach z dnia

31 lipca 2006 r. i z dnia 4 sierpnia 2006 r., rozdzielając prowadzone postępowanie, aczkolwiek decyzja o pozwoleniu na budowę w części obejmującej warsztat, została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonej decyzji.

W kolejnym piśmie z dnia [...] r. skarżący podtrzymali dotychczasowe zarzuty, zaś w piśmie z dnia [...] r. wskazali dodatkowo, że skoro budowa została już zakończona, co wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, brak było podstaw do udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Nadto skarżący zarzucili, że do projektu nie dołączono decyzji o warunkach zabudowy.

Uczestnik postępowania J. S. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga musiała odnieść skutek.

W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, iż decyzja z art. 51 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), winna zawierać rozstrzygnięcie o nałożeniu obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Tymczasem decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nie zawiera takiego rozstrzygnięcia, a jedynie w uzasadnieniu organ ten przytoczył treść powyższego przepisu, co nie spełnia ustawowego wymogu zawarcia obligatoryjnego elementu orzeczenia w rozumieniu art. 104 § 1 kpa.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu zmian wynikających z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Oznacza to konieczność przedłożenia przez inwestora nowych (kolejnych) dokumentów, dotyczących wymogów projektu budowlanego, wymienionych w art. 34 ust. 1-3 ustawy, jedynie w zakresie dokonanych zmian (odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego).

W świetle wiążących wytycznych, zawartych w wyroku z dnia 31 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 949/05, inwestor nie był zatem zobligowany do dołączenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jako że zmiany (odstępstwa) dotyczyły jedynie części mieszkalnej i polegały na nadbudowie jednej kondygnacji i zmianie funkcji części pomieszczeń na cele działalności gospodarczej jako sala bankietowa.

W wyroku tym przesądzono, że projekt budowlany zamienny podlega sprawdzeniu w zakresie zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy, którą w czasie braku planu inwestor winien dołączyć do projektu zamiennego nawet, gdy roboty już zrealizowano. Tymczasem powinnościom tym organy nadzoru budowlanego uchybiły. W przedstawionych aktach postępowania administracyjnego brak też projektu zamiennego. Co prawda, wytyczne Sądu w sprawie II SA/Gl 949/05 nie wiązałyby, gdyby nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych lub prawnych, jednak do tego rodzaju kwestii nie nawiązano przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Mianowicie, nie wiadomo, czy inwestor zrezygnował z zamiaru przeznaczenia części obiektu na cele działalności gospodarczej (sala bankietowa). Nie dokonano też analizy zakresu zmian, polegających na nadbudowie jednej kondygnacji w części budynku, co wobec odstępstwa od udzielonego pozwolenia wymagało badania w aspekcie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dodać należy, że możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji już zrealizowanych wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06

(Dz. U. Nr 247, poz. 1844).

W wyroku z dnia 31 lipca 2006 r. podobnie jak w sprawie II SA/Gl 39/06, przesądzono też kwestię, że stwierdzenie w części nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a mianowicie co do warsztatu samochodowego z lakiernią, nie ma wpływu na bieg postępowania w sprawie odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Stanowisko to nie zmienia postaci rzeczy, że wobec stwierdzenia nieważności w części decyzji o pozwoleniu na budowę, która to część obiektu nie była objęta odstępstwami od udzielonego pozwolenia, inwestor nie legitymuje się w żadnym zakresie dokumentem, który mógłby stanowić podstawę do użytkowania tej części obiektu. Zatem i ten zakres robót winien podlegać legalizacji, jako że nie są zgodne z prawem. O ile roboty te wykonano w okresie ważności pozwolenia na budowę, należy je traktować jako inny przypadek w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wymagający wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Bez uprzedniej legalizacji robót, których dotyczyła prawomocna decyzja o stwierdzeniu w części decyzji o pozwoleniu na budowę, nie jest też dopuszczalne wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i udzielenie pozwolenia na wznowienie robót w części mieszkalnej budynku, położonej na wyższych kondygnacjach, niż warsztat samochodowy.

Należy też podnieść, iż prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 3 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 611/07 uchylono decyzje organów obydwu instancji w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie robót budowlanych przy realizacji warsztatu samochodowego, przesądzając kwestię, że decyzje o pozwoleniu na użytkowanie tej części obiektu podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie wznowienia z urzędu postępowania. Skoro jednak wdrożono uprzednio postępowanie o stwierdzenie nieważności obu decyzji z dnia [...] r. i z dnia [...] r., sąd wskazał na konieczność zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania nieważnościowego.

W niniejszej sprawie przywołany wyrok oznacza, że odpadła okoliczność, na którą powołały się organy obydwu instancji w postaci umorzenia postępowania co do części obiektu, przeznaczonej na warsztat samochodowy, co uzasadniało objęciem decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych jedynie co do części mieszkalnej budynku (art. 145 § 1 pkt 8 kpa).

Stwierdzić też należy, że projekt budowlany zamienny musi obejmować całość robót budowlanych, w tym dotyczyć robót już wykonanych. W niniejszym postępowaniu istotne trudności rodzi fakt, że wskutek wydania decyzji z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, organ administracji architektoniczno-budowlanej zobligowany jest do uchylenia w całości decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 36a ust. 2).

Nie wiadomo zaś, czy i kiedy została wydana decyzja z art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, skoro doszło do wydania decyzji o stwierdzeniu w części nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Taki stan rzeczy zgodnie z literalną wykładnią art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, prowadziłoby do potrzeby prowadzenia w różnych trybach dwóch postępowań w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Jest też oczywiste, że najpierw musi dojść do legalizacji niższych kondygnacji budynku (przyziemia). Nie można wszak udzielać pozwolenia na wznowienie robót budowlanych na wyższych kondygnacjach, skoro hipotetycznie może zapaść decyzja o rozbiórce części obiektu niżej położonego. Przy takim rozumowaniu inwestor nie byłby też w stanie doprowadzić do zgodności z prawem części warsztatowej budynku, bowiem przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, był brak uzgodnienia inwestycji jako mogącej pogorszyć stan środowiska z organami ochrony środowiska. Tymczasem w obecnym stanie prawnym, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w trybie art. 46 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) dotyczyć może jedynie decyzji zatwierdzającej projekt (także zamienny) i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jak to już stwierdzono w sprawie II SA/Gl 39/06. Stąd też wykładnia celowościowa winna prowadzić do wniosku, że postępowaniem legalizacyjnym należy objąć całość robót budowlanych, skoro chodzi o jeden budynek.

Z tych wszystkich względów decyzje organów obydwu instancji nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata ([...] zł) oraz opłaty skarbowe od pełnomocników ([...]) czyli łącznie [...] zł rozstrzygnięto na wniosek skarżących po myśli art. 200, art. 205 i art. 209 cyt. ustawy.

Skoro dotychczasowe postępowanie zgodnie z postanowieniem z dnia

[...] r. o wstrzymaniu robót budowlanych, prowadzone było jedynie w zakresie istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, a już w jego toku doszło do stwierdzenia nieważności w części decyzji o pozwoleniu na budowę, przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wdrożyć postępowanie co do całości już wykonanych i projektowanych robót budowlanych – po uprzednim wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie części warsztatowej obiektu.

W takim stanie rzeczy projekt budowlany zamienny winien zawierać także decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach – zgodnie ze stanowiskiem, zawartym w sprawie II SA/Gl 39/06. W celu legalizacji budowy (zmiany przeznaczenia obiektu i nadbudowy kondygnacji) niezbędne jest wyegzekwowanie decyzji o warunkach zabudowy, dotyczącej zmian przy realizacji inwestycji, o ile na tym terenie brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (wyrok z dnia 31 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 949/05).

Projekt budowlany zamienny podlegać winien sprawdzeniom zgodnie z wymogami art. 35 Prawa budowlanego, zaś ewentualne braki podlegają uzupełnieniu w wyznaczonym terminie po wezwaniu inwestora w trybie ust. 3 tego przepisu. Należy też ustalić, czy budowa obiektu została zakończona, bo wówczas brak podstaw do udzielenia inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót – przy równoczesnym zatwierdzeniu projektu zamiennego.

Wreszcie, decyzja winna zawierać rozstrzygnięcie o nałożeniu obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie i niezbędne jest określenie rodzaju budynku zgodnie z nomenklaturą ustawy – przy uwzględnieniu definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego z art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego.