Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 388/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 80, art. 11, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1, 2, 7
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 7 ust. 1, art. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 60 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 26 ust. 1, art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2017r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) - zwanej dalej kpa oraz na podstawie art. 29 ust. 1, 2, 7 Ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512) — zwanej dalej ustawą o Agencji, art. 49 ust. 1 Ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 308), art. 80 ust. 1, 2, 3 Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego, dla sektora wina (Dz. U. UE L.2009.316.65) - zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2016r. o ustaleniu B.S. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 51.990,59 zł.

Powyższą decyzję wydano na podstawie następującego stanu faktycznego:

W dniu 15.05.2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR - zwanego dalej Biurem Powiatowym ARiMR - wpłynął wniosek B.S. o przyznanie płatności na rok 2014. Wnioskodawca zadeklarował, iż ubiega się o przyznanie płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej, zwanej dalej płatnością JPO, do powierzchni 58,12 ha. W wyniku weryfikacji w/w wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, iż na działce rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...] powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej (3,00 ha) i wynosi 2,59 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 0,41 ha. W związku z powyższym ustaleniem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zastosował art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 stanowiący, iż bez uszczerbku dla obniżek lub wykluczeń zgodnie z art. 58 i 60 niniejszego rozporządzenia, w przypadku wniosków o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcje 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla przedmiotowej grupy upraw (58,12 ha - 0,41 ha = 57,71 ha).

W oparciu o powyższe ustalenia i przepisy prawa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...].01.2015 r. wydał B.S. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Powyższą decyzją przyznano B.S. płatność JPO na rok 2014 w wysokości 51 990,59 zł do powierzchni 57,71 ha.

Pismem nr [...] z dnia [...].12.016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił B.S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].01.2015 r.

Powodem wszczęcia przedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego było stwierdzenie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nieprawidłowości w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...], na której B.S. zadeklarował działkę rolną E. Przedmiotowe nieprawidłowości zostały stwierdzone w wyniku dokonanej aktualizacji danych zawartych w systemie identyfikacji działek rolnych, przeprowadzonej na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 16.06.2014 r. Wskazać należy, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu wydania decyzji nr [...] był w posiadaniu zdjęć lotniczych działek zgłoszonych do płatności, jednakże nie dokonano stosownej interpretacji tego materiału (brak wyznaczenia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru). Powyższe ustalenie wynika z faktu, że na części zadeklarowanej do płatności powierzchni znajdują się tereny gęsto zadrzewione, tj. obszary, które nie kwalifikują się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w myśl przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.).

Wyjaśnić należy, iż w wyniku przeprowadzenia wspomnianej interpretacji materiału uzyskanego ze zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 16.06.2014 r., w odniesieniu do działek zadeklarowanych we wniosku przez B.S., dokonano aktualizacji maksymalnego obszaru kwalifikującego się do płatności, o którym mowa w art. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W oparciu o zaktualizowane dane Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że w przypadku działki ewidencyjnej nr [...], na której B.S. zadeklarował działkę rolną E, zgłoszono powierzchnię, które ze względu na swój charakter (zalesienia/zadrzewienia) nie kwalifikuje się do płatności, z związku z powyższym działka rolna E położona na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni deklarowanej 41,41 ha jest większa od maksymalnej powierzchni PEG (26,17 ha) o 15,24 ha.

Wobec powyższego organ I instancji ustalił, że Strona zawyżyła powierzchnię kwalifikującą się do płatności o 15,65 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie 36,85%:

W konsekwencji powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, że w omawianej sprawie zastosowanie ma art. 58 akapit drugi Rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, który stanowi, iż jeśli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% zatwierdzonego obszaru lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku. Z uwagi na powyższe w zakresie jednolitej płatności obszarowej, w związku ze stwierdzeniem przedeklarowania na poziomie 36,85%, płatność nie powinna być przyznana.

Powyższe oznacza, że kwota odpowiadająca kwocie płatności wypłaconej za powierzchnię, na której stwierdzona została nieprawidłowość skutkuje powstaniem obowiązku zwrotu całości pobranych płatności przyznanych B.S. decyzją nr [...] z dnia [...].01.2015 r. tj. 51 990,59 zł.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w przypadku dokonania nienależnie pobranych płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. W przypadku rozpatrywanej sprawy powstał obowiązek zwrotu dotyczący kwoty płatności JPO w wysokości 51 990,59 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe w dniu [...].12.2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał B.S. decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W/w decyzją Pan B.S. został zobowiązany do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności JPO, w wysokości 51 990,59 zł.

W uzasadnieniu decyzji nr [...] organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 5 lutego z 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 z późn. zm.) - zwanej dalej Ustawą OB 2015 - Kierownik Biura Powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (...)

oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013, tj. gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Kurs wymiany euro na dzień 30.09.2014 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wynosi 4,1776 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 417,76 zł. Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy (o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla schematów pomocowych. W rozpatrywanej sprawie na kwotę nienależnie pobranych płatności składa się kwota płatności w wysokości 51 990,59 zł z tytułu płatności JPO.

Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że w odniesieniu do płatności JPO w/w kwota przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. W związku z powyższym w zaistniałej sytuacji nie zaszły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności określone w art. 49 ustawy OB 2015.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał ponadto, że zgodnie z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

– płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

– błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotnie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy odpłatności.

W kontekście powyższych przepisów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż błąd w deklaracji nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez Stronę, bowiem wyłączenia powierzchni z płatności wynikają z działań Strony, a w związku z tym Strona była świadoma zmniejszenia powierzchni kwalifikującej się do płatności. W związku z tym organ I instancji stwierdził brak spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, co umożliwiłoby zniesienie obowiązku zwrotu przez B.S. nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył B.S., Odwołanie zostało wniesione zgodnie z art. 129 §

2 Kpa. Uzasadniając swoje odwołanie Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1 ze zm.), poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że wypełnione zostały przesłanki warunkujące żądanie zwrotu wypłaconego świadczenia (1. Płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy 2. Błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika) podczas gdy skarżący nie mógł wykryć ewentualnego błędu w zakresie powierzchni działki rolnej E;

2. niezastosowanie wytycznych sprecyzowanych w § 3 ust. 3 oraz w § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211 z późn. zm.);

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

3. art. 7 kpa oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, 1529, z 2013r. poz. 311, z 2014 r. poz. 240) poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, w tym nie uwzględnienia danych wskazujących na poprawność pomiarów podanych przez odwołującego, wynikających m.in. z dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej wykonanej na potrzeby programu rolnośrodowiskowego PRO W 2007-2013;

4. 4) art. 3 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, 1529, z 2013 r. poz. 311, z 2014 r. poz. 240) poprzez nienależyte i niewyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

5. art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału, co w rezultacie doprowadziło do rozstrzygnięcia na podstawie niekompletnego materiału dowodowego;

6. art. 8 kpa poprzez nieprzeprowadzenie rzetelnej kontroli administracyjnej z wykorzystaniem wszystkich możliwych sposobów kontroli na terenie działki rolnej oznaczonej nr [...] oraz bezkrytyczne i dowolne przyjęcie, iż skarżący mógł w zwykłych okolicznościach wykryć błąd Agencji stanowiący podstawę otrzymanej płatności;

7. art. 8 kpa sprowadzające się do lakonicznego uzasadnienia kwestionowanego rozstrzygnięcia;

8. art. 11 kpa poprzez niezrozumiałe wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, w szczególności w zakresie twierdzeń, iż odwołujący mógł w zwykłych okolicznościach wykryć, iż pozostaje w błędzie co do wielkości gruntu na jaki przysługują dopłaty;

9. art. 80 kpa przez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym;

10. § 4 pkt. 1 oraz § 5 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm w zw. z art. 107 kpa, poprzez nieuzasadnione ich niezastosowanie, co w rezultacie doprowadziło do stwierdzenia, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza działki o numerze [...], kwalifikująca się do płatności w ramach wsparcia środowiskowego wynosi jedynie 26,17 ha.

Mając na względzie powyższe zarzuty, na zasadzie art. 138 § 2 kpa strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Ewentualnie z ostrożności procesowej strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania celem dokonania przez ten organ dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie opartych na kompletnym i wyczerpującym materiale dowodowym, a w szczególności uwzględniającym uwarunkowania terenowe dotyczące położenia działki (w zakresie obszarów Natura 2000) oraz wytyczne zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku w sprawie minimalnych norm.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR - w wyniku przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie rozstrzygniętej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...].12.2016 r. stwierdził, iż w/w decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przytoczył przepisy mającego jego zdaniem zastosowanie w sprawie oraz wskazał, iż w przedmiotowej sprawie stronie w dniu [...].02.2015 r. na rachunek bankowy zostały przekazane środki finansowe w łącznej kwocie 51 990,59 zł. Następnie Dyrektor przywołał stan faktyczny ustalony przez organ I instancji oraz stwierdził, iż obszar kwalifikujący się do płatności na rok 2014, ustalony w trakcie ponownej weryfikacji wniosku w oparciu o zaktualizowane dane w systemie ewidencji działek rolnych, okazał się być mniejszy niż ten, do którego wypłacono B.S. płatności na mocy decyzji z dnia [...].01.2015 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Wskazać w tym miejscu należy, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu wydania decyzji nr [...] był w posiadaniu zdjęć lotniczych działek zgłoszonych do płatności, jednakże nie dokonano stosownej interpretacji tego materiału (brak wyznaczenia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru). W konsekwencji powyższego organ I instancji nie miał przesłanek do tego, by sprawę rozstrzygnąć w sposób niezgodny z deklaracją zawartą we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, tym bardziej, iż w wyniku weryfikacji w/w wniosku stwierdzono, iż różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną (dotyczy działki rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...]) wyniosła 0,41 ha, co oznaczało, iż płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej tj. 57,71 ha. Tym samym różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną skutkowała przyznaniem płatności do powierzchni stwierdzonej. Jednakże, jak wynika z przywołanych okoliczności, tj. dokonania po wydaniu decyzji pełnej interpretacji zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 16.06.2014 r., z których bezsprzecznie wynika fakt nieużytkowania części gruntów objętych wnioskiem w opinii organu I instancji rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nr [...] było nieadekwatne do stanu rzeczywistego istniejącego w 2014r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR w świetle przywołanych w decyzji przepisów prawa wskazał, iż weryfikacja powierzchni zgłoszonych we wniosku, uprawniających do płatności następuje na podstawie wszelkich metod zmierzających do poprawnej analizy danych w ramach tzw. kontroli administracyjnej. Ta kontrola odbywa się w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS, której podstawę stanowi art. 17 rozporządzenia nr 73/2009. Baza LPIS, której obowiązek tworzenia wynika z uregulowań prawa wspólnotowego jak i z ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, (ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tj. Dz. U. z 2015r., poz. 807) stanowi system pozwalający na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (powierzchni PEG). Organ podkreślił, iż dostępna w systemie "IACSplus" ortofotomapa cyfrowa tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Zgodnie z wytyczną Komisji Europejskiej JRC IPSC/G03/P/WDE/wde D(2009)(11164) z 2009 roku, w wyniku kontroli administracyjnych, przeprowadzanych zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy. Maksymalną powierzchnię referencyjną (powierzchnia PEG) określoną w systemie LPIS dla danej działki referencyjnej stanowią grunty rolne spełniające kryteria określone w art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Zatem kontrole administracyjne prowadzone są tylko i wyłącznie w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wyznaczone na podstawie ortofotomapy oraz materiał graficzny, na którym rolnik zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej. Z powyższych względów ortofotomapa jest jedynym prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności, a Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454 ze zm.)5 nie stanowi alternatywnej dla ortofotomapy podstawy ich weryfikacji.

Wskazać w tym miejscu należy, iż powierzchnia PEG określa obszar, na którym prowadzona jest produkcja rolnicza i do tej powierzchni przyznawane są płatności. Powyższe reguluje art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawy OB 2012 stanowiący, iż rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha (powierzchnia wynikająca z załącznika VII Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009), wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. W związku z powyższym płatności przyznawane są do powierzchni działki rolnej, której definicja zawarta jest w art. 2 pkt 1 Ustawy OB 2012.

O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą m.in. pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników.

W przypadku działek deklarowanych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez B.S. stwierdzono obszar działek rolnych mniejszy o 15,65 ha niż obszar deklarowany we wniosku z dnia [...].04.2014 r., a wynika to z jak już wskazano z zakwestionowania części obszaru działki ewidencyjnej nr [...] i działki [...]. Jednocześnie wskazano, iż na mocy decyzji nr [...] obszar, do którego przyznano płatność JPO wyniósł 57,71 ha i wynikał z pomniejszenia powierzchni działki rolnej "A" położonej na działce ewidencyjnej nr [...] o 0,41 ha.

Odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania z dnia [...].01.2017 r. od decyzji nr [...], organ odwoławczy stwierdził, iż nie zawiera ono argumentów mających wpływ na wynik niniejszego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji należy wskazać, iż nie zostały przedstawione przez Stronę okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do odstąpienia od żądania zwrotu nadmiernie pobranych płatności.

W piśmie odwoławczym strona podniosła, iż organ I instancji naruszył art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. W opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR argument wskazany przez stronę jest całkowicie nietrafny. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż powierzchnię działek rolnych użytkowanych rolniczo, rodzaj uprawy oraz status poszczególnych działek producent deklaruje z własnej inicjatywy i własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku potwierdza prawdziwość danych, tym samym na nim spoczywa obowiązek podania danych zgodnie ze stanem faktycznym. Ponadto Rolnik składający wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych w sekcji VIII Oświadczenia i zobowiązania wniosku składa podpis oświadczając, iż zna zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych. Popełnienie przez rolników błędów we wnioskach, także nieumyślnych, polegających na zawyżeniu powierzchni, czy też wskazaniu niewłaściwej grupy upraw powoduje, że rozstrzygnięcie zostanie podjęte zostaje w zakresie wyrażonym we wniosku, a tym samym - jak w niniejszej sprawie - zastosowanie mają przepisy o sankcjach za nieprawidłowości stwierdzone przez właściwy organ. W opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR to obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo, zgodnej ze stanem faktycznym w roku składania wniosku w niniejszym przypadku w roku 2014. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazuje, iż Strona deklarując powierzchnię działki rolnej E położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w wysokości 41,41 ha nie dopełniła obowiązku zadeklarowania powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo, zgodnej ze stanem faktycznym w roku składania wniosku tj. 2014.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR potwierdza ponadto prawidłowość rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pod kątem wystąpienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Skargę na decyzję organu II instancji złożył B.S., który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

– art. 7 k.p.a, art. 8 k.p.a. oraz 11 k.p.a. w związku z art. 77§1 k.p.a. oraz z art. 75 §1 k.p.a i 80 k.p.a, poprzez oparcie stanu faktycznego sprawy wyłącznie na fotografiach satelitarnych (ortofotomapach) nieruchomości, zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości, tym samym nieprzeprowadzenie rzetelnej kontroli administracyjnej z wykorzystaniem wszystkich możliwych sposobów kontroli na terenie działki ewidencyjnej nr [...] oraz nr [...] zarówno co do ustalenia wielkości ich obszaru jak i istnienia na nich zadrzewień, co w rezultacie miało istotny wpływ na wynik postępowania i doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia na podstawie niekompletnego materiału dowodowego oraz spowodowało znaczne ograniczenie prawa do obrony skarżącego;

– art. 80 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na: przyjęciu, iż obszar działki rolnej podlegający wyłączeniu jest porośnięty drzewostanem w liczbie przekraczającej 50 sztuk na 1 ha, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego taki wniosek nie wypływa, nie została również wskazana zarówno przez organ I jak i II instancji żadna metoda określająca sposób wyliczenia powyższego, co skutkowało przyjęciem, iż grunt nie kwalifikuje się do przyznania płatności, sprzecznym z zasadami logiki przyjęciu, iż skarżący w dacie składania wniosku mógł w zwykłych okolicznościach wykryć błąd organu polegający na niewłaściwym obliczeniu wielkości działki rolnej objętej dofinansowaniem, w sytuacji gdy, to organ w dacie wydawania decyzji o przyznaniu świadczenia dysponował szeregiem dokumentów zarówno tych przedstawionych przez skarżącego, jak i zdjęciami - ortofotomapami,

– art. 5 ust. 3 Rozporządzenie Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8) , poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, iż spełnione zostają wszystkie przesłanki uchylające obowiązek zwrotu kwot pobranych przez skarżącego;

– § 1 ust. 1 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. ze zm., poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, iż nie zachodzą w stosunku do skarżącego wyjątki o których mowa w §4 w/w rozporządzenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

– art. 26 ust. 1 w związku z art 32 ust 1. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dła rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dła sektora wina (Dz.U.UE.L z dnia 2 grudnia 2009 r., Nr 316, str. 65 dalej: rozporządzenie nr 1122/2009) w zw. z art 7 k.p.a, art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. oraz 103 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie w konsekwencji niewydanie raportu kontroli, co do którego strona mogłaby się wypowiedzieć i złożyć ewentualne wnioski dowodowe, co miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszyło prawo do obrony skarżącego,

– art. 138 §1 pkt. 1 i art. 107 §3 w związku z art. 140 k.p.a. i braku ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu.

W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi orz powołana w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] marca 2017 roku utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 przez B.S.. Nadmienić należy, że sporna płatność została skarżącemu przyznana decyzją ostateczną Kierownika BP ARiMR z dnia [...] stycznia 2015 roku w łącznej wysokości 51.990,59 zł, która została przekazana na jego rachunek w dniu [...] lutego 2015 roku.

Stosownie do treści art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm. - znajdującej zastosowanie w sprawie o przyznanie skarżącemu jednolitej płatności bezpośredniej za 2014 rok na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - Dz.U. z 2015 poz. 1551 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z powołanych przepisów art. 7 ust. 1 pkt 2 i pkt 2a ustawy o płatnościach wynika zatem, że jednolita płatność obszarowa jest przyznawana do powierzchni faktycznie użytkowanej w celu rolniczym.

Postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych jest wszczynane na wniosek producenta rolnego (art. 18 ust. 1 cyt. ustawy), przy czym złożone wnioski podlegają kontroli, m.in. w zakresie zgodności danych w nich zawartych dotyczących zadeklarowanych działek ewidencyjnych i rolnych, z bazami danych.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że według art. 25 ust.2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podobnie jak według art.12 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia nr 1122/2009, Agencja przesyła formularz (wniosku) oraz materiał graficzny, o którym mowa w art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 rolnikowi, który złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych w poprzednim roku. W myśl ust. 3 powołanego artykułu "W przypadku, o którym mowa w ust. 2, rolnik składa kolejny wniosek o przyznanie płatności obszarowych na formularzu przesłanym przez Agencję i dołącza do niego przesłany przez Agencję materiał graficzny. Powyższe wynika z zawartego w art. 20 rozporządzenia nr 1122/2009, zalecenia uproszczenie procedur, polegające m. in. na korzystaniu przez organy z posiadanych danych.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiło ustalenie przez organ w trakcie przeprowadzenia kontroli administracyjnej mającej miejsce już po wydaniu decyzji o przyznaniu skarżącemu jednolitej płatności obszarowej, iż miało miejsce "przedeklarowanie" powierzchni tj. powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności przez skarżącego była większa, niż faktycznie użytkowana rolniczo i kwalifikująca się do przyznania płatności. Powyższa nieprawidłowość dotyczyła działki ewidencyjnej nr [...], na której B.S. zadeklarował działkę rolną E o powierzchni 41, 41 ha, gdy na obszarze tej działki (oznaczonej jako E) w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że powierzchnię 15,65 ha jest gęsto zadrzewiona/zalesiona (w ilości znacznie przekraczającej dopuszczalną ilość 50 drzew na jeden hektar ). Powierzchnia ta winna być wyłączona z płatności. Zgodnie bowiem z paragrafem 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2014 r., poz. 1372) grunty rolne, o których mowa w paragrafie 1, które kwalifikują się do przyznania płatności nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem;

– drzew i krzewów niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję rolną,

– grunty, o których mowa w paragrafie 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk.

Zdaniem Sądu zasadnie organy obu instancji ustaliły w oparciu o dostępne ortofotomapy przedstawiające stan działki o numerze geodezyjnym [...] na czerwiec 2014 roku, iż na zaznaczonym do przyznania płatności obszarze jako działka E występują obszary nieużytkowane rolniczo, tj. zwarte zadrzewnie w ilości znacznie przekraczającej 50 sztuk drzew na 1 hektar o powierzchni przekraczającej 15 hektarów. Tereny te znajdowały się w zachodniej części działki nr [...] oraz w jej południowej części tj. na wysokości wspólnej granicy działek nr [...] i nr [...], co znajduje potwierdzenie w dołączonych do akt fotomapach. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zadrzewione tereny obejmują tą cześć działki, która została zaznaczona przez B.S. na załączniku do wniosku jako kwalifikujące się do płatności. Uzasadnia to zdaniem Sądu stanowisko organów, że na tym obszarze w roku 2014 nie była prowadzona przez skarżącego działalność rolnicza w rozumieniu ar. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy. Konsekwencją powyższych ustaleń dokonanych w trakcie kontroli administracyjnej, było stwierdzenie przez organy, że skarżący zawyżył powierzchnię kwalifikującą się do płatności łącznie o 15,65 ha (15,24 ha z działki rolnej oznaczonej jako E oraz 0,41 ha z działki rolnej A), co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie 36,85%. To z kolei uzasadnia zastosowanie art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, że jeśli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, lecz nie więcej niż 50 powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku. Mając na uwadze, że stronie wypłacono sporną płatność za 2014 rok, skutkuje to powstaniem po jej stronie obowiązku zwrotu całości pobranej JPO za 2014 rok.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że decyzja odpowiada prawu, a złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na podniesione w skardze zarzuty w sprawie niniejszej decydujące znaczenia ma prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, w wyniku którego ustalona została rozbieżność pomiędzy wielkością powierzchni wskazanej we wniosku o przyznanie płatności, a wielkością powierzchni kwalifikowanej, stwierdzonej na podstawie przeprowadzonej kontroli.

Przed przystąpieniem do oceny prawnej przeprowadzonego postępowania w kwestii wiążących organy regulacji prawnych, kształtujących prawidłowy przebieg postępowania zmierzającego do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR z uwagi na podniesione zarzuty w skardze stwierdzić należy, że sprawa dotycząca ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności nie jest sprawą dotycząca przyznania pomocy, wobec czego powinna toczyć się według reguł wyznaczonych przez Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o ARiMR nie ustanawia bowiem żadnych odstępstw od zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Pogląd taki został zaprezentowany m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2017 roku , II GSK 4751/16.

Konsekwencją powyższego stanowiska jest przyjęcie, że w postępowaniu prowadzonym w celu wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ winien stosować się m.in. do reguł określonych w art. 7 i art. 77 paragraf 1 k.p.a., dokonać niebudzących wątpliwości ustaleń dotyczących przesłanek zaistnienie, których rodzi po stronie rolnika powstaniem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, po uprzednim zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a wydane rozstrzygnięcie powinno być w sposób należyty i przekonywujący uzasadnione zgodnie z zasadami zawartym w art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Na organie ciąży obowiązek wykazania, iż wypłacone stronie płatności miały charakter nienależny lub nadmierny w całości lub w części. Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy dokonały istotnych do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ustaleń w postępowaniu w którym zrealizowano reguły określone, w szczególności określone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Pokreślić należy, iż skontrolowanie i ustalenie rzeczywistej powierzchni spornych działki oznaczonej we wniosku jako działka E nastąpiło w trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przy wykorzystaniu ortofotomapy cyfrowej, czyli zdjęcia powierzchni ziemi wykonanego z samolotu lub satelity i przetworzonego do postaci metrycznej, które jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskiwane są w trybie 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629), a po wykonaniu podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ortofotomapy cyfrowe wykonane są w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych, tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych i stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania. Stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1229/15). Należy również wskazać na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 kwietnia 2014 r., C-485/12 w sprawie Maatschap T. van Oosterom en A. van Oosterom-Boelhouwer przeciwko Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, w którym Trybunał nie zakwestionował możliwości weryfikacji danych zawartych we wniosku wyłącznie w oparciu o dane informatyczne oparte na zdjęciach lotniczych. W uzasadnieniu Trybunał stwierdził, że fotointerpretacja obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych również może służyć do ustalenia powierzchni kwalifikującej się do pomocy w ramach kontroli administracyjnych. Ze względu na złożoność zintegrowanego systemu i na fakt, że kontrole administracyjne w odróżnieniu od kontroli na miejscu, które mogą być przeprowadzone za pomocą prób kontrolnych, muszą dotyczyć wszystkich wniosków o pomoc, korzystanie ze środków technicznych i odpowiednich metod kontrolnych jest bowiem niezbędne, aby móc skutecznie rozpatrywać dużą liczbę wniosków. Stąd trafnie w orzecznictwie przyjmuje się, że ustalenia powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomap jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Pomiar na podstawie ortofotomap jest aktualny i precyzyjny. Dlatego też dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych na podstawie ortofotomapy konieczne jest wskazanie przez rolnika konkretnych i racjonalnych zastrzeżeń oraz dowodów. To strona zobowiązana jest zatem do przeprowadzenia pomiarów i przedłożenia organowi stosownych dowodów podważających ortofotomapę (wyrok NSA z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 681/11, wyrok NSA z 12 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 128/12, www.orzeczenia.nsagov.pl).

Zdaniem Sądu takich dowodów, ani uzasadnionych zastrzeżeń skarżący nie podniósł na etapie postępowania administracyjnego, ani też nie przedstawił konkretnych dowodów podważających ustalenia organów poczynione w oparciu o system ortofotomap. W rozpoznawanej sprawie organ zweryfikował powierzchnię działek zgłoszonych do płatności, wykorzystując wyżej wspomniany system informacji geograficznej. Nie ma podstaw do zakwestionowania tych urzędowych ustaleń w sytuacji, gdy wnioskujący o płatność, a obecnie zobowiązany do jej zwrotu nie przeciwstawił żadnych innych miarodajnych dowodów, które mogłyby wskazywać, że powierzchnie działek kwalifikujących się do płatności, a w szczególności działki E, rzeczywiście odpowiada powierzchni określonej we wniosku o płatność. Za taki dowód nie może być uznanie twierdzenie strony, że materiał na którym opierał się organ może nie spełniał określonych wymagań jakościowych, mógł nastąpić błędny odczyt z uwagi na spadek kontrastu zdjęć, wstąpił błąd osoby obsługującej sprzęt czy też użyto sprzętu nie odpowiedniej jakości. Twierdzenia te są li tylko rozważaniami teoretycznymi nie potwierdzonymi żadnymi dowodami. Skarżący takich dowodów nie przytoczył ani w toku całego postępowania administracyjnego toczącego się od grudnia 2016 roku , ani też w przedłożonej do Sądu skardze. Skoro organ dokonał istotnych do sprawy ustaleń w oparciu o tak obiektywny dowód jakim są ortofotomapy, nie był zobowiązany do przeprowadzenia innych dowodów potwierdzających te ustalenia zwłaszcza gdy strona nie zakwestionowała tych ustaleń poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych. Realizacja zasady prawdy obiektywnej nie wymaga od organów przeprowadzenia dowodów na potwierdzenie faktów już wykazanych innymi wiarygodnymi dowodami.

Sąd uznał również za nieuzasadniony zarzut dotyczący naruszenia przez organy art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasad wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L. 25 z 28.01.2011, str. 8) poprzez jego niezastosowanie. Podnosząc ten zarzut skarżący stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki uchylające obowiązek zwrotu przez niego kwot nienależnie pobranych płatności za rok 2014. Na wstępie wskazać należy, że przesłanki uchylające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności odnośnie jednolitej płatności obszarowej zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasad wzajemnej zgodności , modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora win (Dz.U. UE L.2009.316.65.) tj. w art. 80 ust. 3. W skardze podniesiono, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, a błąd w zakresie powierzchni działki E, nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez skarżącego. Zgodnie z przywołanym przepisem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Przyjmuje się, że muszą zaistnieć obie powyższe przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia na beneficjenta obowiązku zwrotu uprzednio przyznanej i wypłaconej płatności. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy przepisu stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Wydanie decyzji w przedmiocie przyznania skarżącemu płatności na rok 2014 (z dnia [...] stycznia 2015 roku), nastąpiło bez analizy posiadanych w chwili jej wydania przez organ Agencji nowych, aktualnych zdjęć lotniczych działek objętych płatnościami, które zostały wykonane w czerwcu 2014 roku. Należy więc przyjąć, iż zaistniał błąd organów Agencji. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że błąd organu zachodzi, gdy jest on wynikiem nieprzeanalizowania dostępnych mu ortofotomap (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 sierpnia 2014r., sygn. akt I SA/Bk, wyrok WSA w Oplu z dnia 20 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Op 406/13). Z kolei kwestia błędu i jego charakteru jako możliwego do wykrycia przez rolnika w zwykłych okolicznościach, o jakich mowa w art. 80 ust. 3 cytowanego rozporządzenia, w sytuacji "przedeklarowania" powierzchni działek rolnych wiąże się z zagadnieniem odpowiedzialności za merytoryczną treść wniosku o przyznanie płatności. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 roku w sprawie II GSK 609/09, że za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik. Powinien on – jako beneficjent - być najlepiej zorientowany co do zakresu w jakim grunt jest użytkowany rolniczo, czy odpowiada on normom kwalifikującym go do przyznania danej płatności. Nie zmienia tego fakt przekazania przez ARiMR spersonalizowanego wniosku, z którego wynika maksymalny obszar powierzchni kwalifikowanej(PEG). Jest to bowiem jedynie dokument pomocniczy przy wypełnianiu wniosku. Nadto z uwagi na termin jego przekazywania (styczeń), jest on przygotowywany na podstawie wcześniejszych danych. Tym samym z zasady może różnić co do stanu faktycznego dotyczącego danego roku. Obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo, zgodnie ze stanem faktycznym w danym roku. Czy błąd mógł zostać wykryty przez beneficjenta należy oceniać według stanu na chwile płatności (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 lipca 2015 roku C – 864/13).

Gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, a taki charakter ma błąd organu polegający w niniejszej sprawie na niezweryfikowaniu powierzchni deklarowanych działek w sytuacji posiadania w dniu wydawania decyzji w przedmiocie przyznania płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje tylko wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności, a beneficjent pomocy nie miał możliwości wykrycia błędu. Upływ więc terminu 12 miesięcy od dokonania płatności do powiadomienia o decyzji o zwrocie w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego sprawia, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania , pod warunkiem , że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, tj. zaistnienia błędu organu oraz niemożliwości jego wykrycia przez beneficjenta. Nie jest wystarczające stwierdzenie błędu organu co do stanu rzeczywistego i upływ 12 miesięcy od wydania decyzji ustalającej wysokość przyznanej płatności. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący mógł wykryć błąd w złożonym wniosku co do powierzchni działki o nr [...] oznaczonej jako E, spełniającej warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej. "Przedeklarowanie" dotyczyło powierzchni 15,24 ha, co stanowiło ponad 36 % powierzchni zadeklarowanej we wniosku czyli ponad 1/3 powierzchni. Przyczyną odmowy przyznania płatności było jak wykazał zgromadzony materiał dowodowy istniejące zadrzewienie. Zdaniem Sądu nawet powierzchowna lustracja działki przed wypełnieniem wniosku o przyznanie płatności w celu ustalenia faktycznej powierzchni kwalifikującej się do przyznania danej płatności z uwagi na rodzaj wyłączenia (zadrzewienie) oraz powierzchni (ponad 15 ha na ogólną zadeklarowaną we wniosku powierzchnię 41,41 ha) umożliwiało wykrycie przez skarżącego tego błędu nawet przy zachowaniu minimum wymaganej staranności.

Skoro w niniejszej sprawie skarżący mógł wykryć błąd dotyczący "przedeklarowania" powierzchni działki nr [...], brak było podstaw do zastosowania instytucji określonej w art. 80 ust. 3 powołanego rozporządzenia.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 26 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 dotyczący nie doręczenia skarżącemu raportu z kontroli, co do którego strona mogłaby się wypowiedzieć i złożyć ewentualne wnioski dowodowe, co miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszyło jej prawo czynnego udziału w postępowaniu. Wskazać należy, jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, że wskazane rozporządzenie w art. 26 ust. 1 rozróżnia kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. W art. 28 rozporządzenia wskazano, iż kontrole administracyjne pozwalają na wykrycie nieprawidłowości za pomocą narzędzi informatycznych. Natomiast art. 36 rozporządzenia mówi o sporządzaniu sprawozdania z kontroli przeprowadzanej na miejscu i obowiązku doręczenia sporządzonego z takiej kontroli sprawozdania rolnikowi w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Z powyższej regulacji nie wynika konieczność sporządzania sprawozdania z kontroli administracyjnej i obowiązek jego doręczenia rolnikowi. Nadmienić w tym miejscu należy, że skarżący otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności oraz pouczenie w trybie art. 10 § 1 k.p.a.

Dokonana przez organy zarówno I jak i II instancji ocena zgromadzonego materiału dowodowego spełnia kryterium swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. jest bezzasadny. Organy wskazały na dowody, na których się oparły ustalenia faktów istotnych do rozstrzygnięcia sprawy. Dokumenty, na które się powołały, poddały ocenie, która została oparta na zasadach logicznego myślenia i całokształcie zebranego materiału. Fakt otrzymania przez stronę skarżącą jednolitej płatności obszarowej za rok 2014 został potwierdzony decyzją wydaną w tym przedmiocie w dniu [...] stycznia 2015 roku i poleceniem przelewu określonej w tej decyzji kwoty na konto strony. Skarżący powyższych ustaleń nie kwestionował w toku postępowania. Natomiast ustalenia dotyczące "przedeklarowania" między powierzchnią deklarowaną do powyższej płatności przez skarżącego we wniosku złożonym w maju 2014, a powierzchnią działek rolnych faktycznie odpowiadającej kryteriom przyznania tej płatności organ ustalił w oparciu o dowód z pomiarów dokonanych za pomocą tzw. ortofotomapy. Wszystkie podniesione w skardze zarzuty zmierzają faktycznie do podważenia ustaleń dokonanych przez organy w oparciu o powyższy dowód, do obalenia jego wiarygodności. Jak już wyżej wskazano dowód z fotomapy jest dowodem obiektywnym. Organy II instancji opisał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sposób odczytywania informacji zawartych na dostępnych fotomapach. Podkreślił szczegółowość dostępnych fotomap. Dokładność jednego piksela odpowiadająca powierzchni 0,25 m2 stanowi zdaniem Sądu gwarancję prawidłowości ustaleń czynionych w oparciu o ten materiał. Wbrew twierdzeniom strony wyklucza ona możliwość błędnego uznania danego terenu za zalesiony poprzez uznanie za drzewa innej znajdującej się na obszarze podlegającym analizie roślinności, a w szczególności jak podnosi skarżący w skardze z roślinnością, której wystąpienie jest związane z brakiem wykonania koszenia w danym roku.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione i zarazem istotne do rozstrzygnięcia sprawy, wskazał dowody w oparciu o które dokonał tych ustaleń oraz powody, z których innym odmówił wiarygodności. Nadto w uzasadnieniu przedstawił podstawę prawną wydanej decyzji z przytoczeniem przepisów prawnych. Należy podkreślić, iż w uzasadnieniu organ jednoznacznie wskazał, że podstawą przyjęcia, iż w niniejszej sprawie nastąpiło "przedeklarowanie" powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo z uwagi na zalesienie części obszarów działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Przedstawił sposób dokonywania ustaleń w oparciu o fotomapy.

Wbrew twierdzeniom skarżącego brak jest również podstawy do przyjęcia, iż organy w toku postępowania naruszyły wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania. W szczególności w uzasadnieniu przedstawiono motywy podjętej decyzji. Fakt reprezentowania przez stronę odmiennej oceny sprawy nie może sam przez się skutkować przyjęciem naruszenia powyższej zasady. Nie może również powyższego stanowiska uzasadniać przyznanie stronie spornej płatności i jej wypłatę a następnie wszczęcie po kilkunastu miesiącach postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej płatności. Przedstawione powyższej regulacje prawne taką możliwość przewidują. Jest to związane między innymi z faktycznym brakiem możliwości poddania wszystkich wniosków o przyznanie płatności kontroli przez organy, zwłaszcza w zakresie ustalenia faktycznego sposobu użytkowania gruntów. W stanowiącej przedmiot skargi uzasadnieniu decyzji organ przedstawił zarówno okoliczności faktyczne jak i prawne uzasadniające nałożenie na stronę obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Brak podstaw do uwzględnienia zarzuty dotyczącego naruszenia przez organy § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku w sprawie w sprawie minimalnych norm. Zarzut ten został już podniesiony przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy szczegółowo ustosunkował się do powyższego zarzutu uznając go za nieuzasadniony na stronach 19-20 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dokonując analizy sposobu zagospodarowania zgłoszonych do płatności organ wykazał, że nie zachodzą przesłanki określone w § 4 powołanego rozporządzenia "usprawiedliwiające" występowanie drzew i krzewów, nie skutkujące wyłączeniem danego obszaru z płatności.

Mając powyższe na uwadze, uznając, iż skarga nie jest uzasadniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.