Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1310/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 272 par 3; art. 145 par 3;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3 ust. 1; art. 7;
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
article: art. 91 ust. 3; art. 90;
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1; art. 140 ab ust. 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 41 ust. 2 pkt 1;
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Dorota Pawłowska Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi J. L. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 664/16 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 664/16; II. zmienia prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 664/16 w ten sposób, że: 1. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne. 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. L. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego ("GITD") w decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J. w [...] ("strona", "skarżący"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii IV.

W dniu [...] sierpnia 2015 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki S. o nr rej. [...] oraz trzyosiowej naczepy marki C. o nr rej. [...], którym kierował skarżący, wykonujący krajowy przejazd drogowy na trasie [...] - [...] - [...] z ładunkiem oleju w butelkach umieszczonych na paletach.

Z ustaleń poczynionych w toku postępowania oraz zawartych w aktach sprawy wynika, iż:

- nacisk pojedynczej osi napędowej kontrolowanego pojazdu członowego wyniósł 10,4 tony,

- droga, po której poruszał się pojazd, to droga krajowa nr [...], która została zaklasyfikowana jako droga o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10,0 ton zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 802) w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton.

Skarga na powyższą decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ("WSA") w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 664/16.

Pismem z dnia 10 czerwca 2019 r., nadanym w polskiej placówce operatora wyznaczonego w dniu 14 czerwca 2019 r., J. L., powołując się na art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", złożył skargę do tut. Sądu o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 664/16, w sprawie skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu z dnia [...] lutego 2016 r, nr [...].

Podstawę wznowienia skarżący wywiódł z naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zobowiązań wynikających z art. 3 i 7 dyrektywy Rady nr 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.235.59) - zwanej dalej "dyrektywą nr 96/53/WE", w związku z punktem 3.1 i 3.4 załącznika nr I do tej dyrektywy. Zdaniem skarżącego, który powołał się na wyrok TSUE z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17, wprowadzanie ograniczeń dla swobodnego ruchu pojazdów o maksymalnym nacisku na oś napędową wynoszącym 11,5 tony stanowi naruszenie prawa unijnego.

Pismem z dnia 28 czerwca 2019 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI z dnia 25 czerwca 2019 r., GITD został wezwany do nadesłania akt administracyjnych w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na wezwanie organ nadesłał akta, jednocześnie informując, iż strona pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r., nadanym w polskiej placówce operatora wyznaczonego w dniu 19 kwietnia 2019 r., skierowała wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją GITD z dnia [...] lutego 2016 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] i jest on przedmiotem postępowania toczącego się przed Głównym Inspektorem Transportu Drogowego, zarejestrowanego pod sygnaturą [...]. Organ nadesłał postanowienie z dnia [...] maja 2019 r. o wznowieniu na wniosek strony postępowania w przedmiotowej sprawie.

WSA w Warszawie, postanowieniem z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1310/19, zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a., a postanowieniem z dnia 17 marca 2020 r. postanowił o jego podjęciu w związku z wydaniem przez GITD decyzji z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie odmowy uchylenia - po wznowieniu - decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie i opiera się na ustawowo zdefiniowanej i uzasadnionej zarazem przesłance, to jest art. 272 § 3 p.p.s.a. Na tej podstawie można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2017 r., I FPS 1/16 przyjęto, że podstawą wznowienia w rozumieniu tego przepisu może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania. Uchwała ta należy do abstrakcyjnych, wiąże wszystkie sądy administracyjne. Wobec tego, chociaż wyrok TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 nie został wydany w sprawie zainicjowanej indywidualnej skarżącego, z powodu wydania tego wyroku TSUE przysługuje skarżącemu w tej sprawie prawo wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

Z tego powodu Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i kierując się treścią wspomnianego wyroku TSUE przyjął, że w pierwotnie rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej doszło do wadliwego pominięcia zastosowania art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tej dyrektywy z pierwszeństwem przed przepisami prawa krajowego.

Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w związku z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia) pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu.

Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki nałożone na sądy krajowe w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa prawa unijnego. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.

Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym TSUE stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE L 235 z 17 września 1996 r., s. 59 ze zm.) niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim.

TSUE w przywołanym wyroku stwierdził, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE.

Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:

- w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,

- w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;

pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I.

Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:

a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów;

b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE). W świetle wyroku TSUE nie ma podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika nr I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 562/17).

Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów poniżej 11,5 tony, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 tony nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 5.000 zł. Skarżący nie naruszył norm nacisków na oś wynikających z przywołanych przepisów dyrektywy; w wyniku ważenia stwierdzono bowiem, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wynosił 10,4 tony. W tych warunkach nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej było nieuprawnione. Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego. Uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy stosowały prawo unijne, do nałożenia kary by nie doszło. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że brak było podstaw do kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego - wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 145 § 3 p.p.s.a. uzasadniająca umorzenie postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowe i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. zmienił prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r. r. w ten sposób, że uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 276 p.p.s.a.

W pkt ll ppkt 3 wyroku uwzględniono w ww. zakresie kwotę 200 zł tytułem wpisu sądowego uiszczonego w sprawie, której skarga o wznowienie dotyczyła. W pkt lll wyroku uwzględniono zaś kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania, kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym ustalonego na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265 ze zm.) oraz kwotę 17 zł uiszczoną tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.