Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 195/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 279, art. 280, art. 285 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2022 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie z dnia 13 grudnia 2021 r. nr 1/SD-UD/2021 w przedmiocie stypendium doktoranckie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie z dnia 18 listopada 2021 r. nr 10/SD/2021, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 grudnia 2021 r. nr 1/SD-UD/2021 Rektor Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie (dalej: organ administracji), utrzymał w mocy decyzję własną z 18 listopada 2021 r. nr [...] przyznającą I. R. (dalej: skarżąca, strona) stypendium doktoranckie na okres od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r. w wysokości 1470 zł miesięcznie.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 29 września 2021 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie stypendium doktoranckiego na Wydziale [...] na rok akademicki 2021/2022 (6 rok studiów doktoranckich).

Decyzją z 18 listopada 2021 r. organ administracji uwzględnił wniosek

i przyznał skarżącej stypendium doktoranckie na okres od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r. w wysokości 1470 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 279, art. 280 i art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669, dalej: Przepisy wprowadzające) w zw. z art. 200 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2183, dalej k.p.a.). Organ nie sporządził uzasadnienia decyzji uznając, że spełnia ona żądanie wnioskodawcy w pełnym zakresie.

Pismem z 6 grudnia 2021 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (w tym na wydany w jej sprawie wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3422/21, dotyczący wysokości przyznanego stypendium za rok akademicki 2019/2020) wskazała, że organ dokonując błędnej wykładni obowiązujących przepisów prawa przyznał jej stypendium w zaniżonej wysokości. Organ ustalając wysokość stypendium zastosował bowiem wadliwe przepisy jako podstawę jego obliczenia, co skutkowało przyznaniem stypendium w kwocie 1470 zł zamiast kwoty 1923 zł, która to kwota stanowi 60% aktualnego wynagrodzenia asystenta obliczonego według zasad przewidzianych przepisem art. 137 ust. 1 nowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w związku z wydanym na podstawie ust. 2 tego artykułu rozporządzeniem wykonawczym z 2018 r., określającym kwotę stanowiącą punkt wyjścia do obliczeń na 6410 zł. Oznacza to, że minimalne wynagrodzenie asystenta wynosi 50% tej kwoty, czyli 3 205 zł. Zgodnie zatem z art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej kwota stypendium doktoranckiego wynosi 60% z 3 205 zł, czyli 1 923 zł. Skarżąca zwróciła również uwagę na wyroki WSA w Krakowie, w których sąd podzielił jej stanowisko co do błędnej wykładni i zastosowania wskazanych przepisów.

Zaskarżoną decyzją z 13 grudnia 2021 r. organ administracji utrzymał w mocy decyzję własną z 18 listopada 2021 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał mające w spawie zastosowanie przepisy prawa, w szczególności art. 279 ust. 1 Przepisów wprowadzających, który stanowi, że studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Natomiast na podstawie art. 285 tej ustawy uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, czyli ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, (...) (ust. 2). Na podstawie wskazanego wyżej art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej zostało wydane rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 11 grudnia 2013 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1571), które w tabeli A stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia określa minimalną stawkę wynagrodzenia zasadniczego asystenta od 2015 r. w wysokości 2 450,00 zł. Zatem stypendium doktoranckie w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta wynosi nie mniej niż 1 470 zł miesięcznie.

Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i wskazanych wyroków organ nie podzielił przedstawionej w nich wykładni art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających. W jego ocenie doktoranci, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2019/2020 mają nadal prawo starania się i otrzymywania stypendium doktoranckiego, mimo że art. 200 starej ustawy został uchylony. W tym samym przepisie przejściowym ustawodawca wskazał na konieczność wypłacania stypendium w wysokości ustalanej na podstawie przepisów uprzednio obowiązującego rozporządzenia. Przyjęcie bezzasadności brzmienia przepisu przejściowego skutkować musiałoby konstatacją, że takie stypendium nie może być przyznane. Tymczasem intencją ustawodawcy było rozdzielenie kształcenia doktorantów w Szkole Doktorskiej na podstawie nowej ustawy od kształcenia doktorantów, którzy rozpoczęli takie kształcenie na studiach doktoranckich przed rokiem akademickim 2019/2020 z obowiązkiem stosowania odpowiednich przepisów do poszczególnych doktorantów. Z puntu widzenia racjonalności ustawodawcy logicznym jest, że takie kształcenie odbywa się na zasadach dotychczasowych z odesłaniem do możliwości stosowania określonych w tym czasie przepisów. Stanowisko powyższe jest zgodne z wyjaśnieniami zamieszczonymi na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zakładce dotyczącej kształcenia doktorantów, gdzie wskazano, że w przypadku doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 wysokość takiego stypendium doktoranckiego wynosi nie mniej niż 60 % minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta zgodnie z przepisami obowiązującymi przed 1 października 2018 r., tj. nie mniej niż 1 470 zł. Tożsama wykładnia została przedstawiona w uzasadnieniu do projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w którym stwierdza się, że "w przypadku doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 wsparcie finansowe w postaci stypendiów doktoranckich, zwiększeń stypendium doktoranckiego i świadczeń pomocy materialnej będzie oparte na dotychczasowych zasadach. Wyjątkiem będzie wyłącznie możliwość ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych doktorantów i zastąpienie jej przez prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców".

Organ podkreślił jednocześnie, że nie podziela argumentacji zawartej w powołanych przez skarżącą wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych jak i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt III OSK 3422/21. Zdaniem organu orzeczenia te nie mają wprost zastosowania w tej indywidualnej sprawie i jako takie nie mogą być ipso iure stosowane wprost do innych postępowań. Nie posiadają one mocy zasady prawnej, a tym samym ich stosowanie wprost w przedmiotowej sprawie byłoby nieuprawnione. Nadto wskazał, że w dwóch innych postępowaniach, w których organ był stroną, a dotyczących przedmiotowej kwestii tj. w wyroku z dnia 16 kwietnia 2021 r. III OSK 3808/21 oraz w wyroku z dnia 1 lipca 2021 r. III OSK 3552/21 - Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone wyroki oraz oddalił skargi doktorantów, uznając w całości za zasadną argumentację organu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegające na:

- błędnej wykładni zapisów art. 285 ust. 1 Przepisy wprowadzające, wykładni przyjmującej, że przepis ten nakazuje zastosowanie art. 151 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz. U. z 2016, poz. 2063) do ustalenia wysokości minimalnego stypendium przyznawanego słuchaczom stacjonarnych studiów doktoranckich, podczas gdy poprawne odczytanie dyspozycji tego artykułu ujawnia, że przywołane rozporządzenie służy jedynie sprecyzowania instytucji "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta",

- błędnej wykładni i odmowie zastosowania art. 137 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także przepisów rozporządzenia wykonawczego z 2018 r - rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1838), polegające na przyjęciu, że normy tych przepisów nie mogą być zastosowane dla określenia wysokości wynagrodzenia asystenta, które w dalszej kolejności jest wykorzystywane dla określenia minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego udzielanego po 1 października 2018 r., podczas gdy ww. normy należało zastosować,

- naruszenie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP doprowadzając do różnego traktowania grup charakteryzujących się tę samą cechą relewantną, tu uczestników studiów doktoranckich. Nie można bowiem uznać, że sam rok rozpoczęcia studiów - rok akademicki 2019/2020 lub wcześniejszy - znosi wspólną charakterystykę tychże grup.

Odnosząc się do powołanych przez organ wyroków NSA: sygn. III OSK 3808/21 oraz III OSK 3552/21 podniosła, że argumentacja NSA dotyczyła głównie porównywania doktorantów studiujących na "starych zasadach" z doktorantami Szkoły Doktorskiej i sprowadzała się do wykazywania odmiennych regulacji prawnych skutkujących rozróżnieniem w wysokościach stypendium doktoranckiego. Tymczasem celem skarżącej nie jest chęć zrównania wysokości stypendium doktoranckiego do wysokości stypendium osiąganego przez uczestników Szkoły Doktorskiej, a jedynie wykazanie, że organ łamie konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, dyskryminując grupę doktorantów, którzy zaczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, gdyż stanowią oni jedyną grupę, której "wynagrodzenie" nie ulega zmianom niezależnie od zmian wynagrodzeń profesorów (oraz wszystkich pracowników naukowych, doktorantów Szkół Doktorskich

i studentów). Tym samym doktoranci, którzy zaczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mają utrudniony dostęp do wykształcenia, gdyż ze względu na zmiany w gospodarce (np. wzrost inflacji), siła nabywcza wynikająca z zamrożonej (na poziomie wynagrodzeń z lat 2017-2018) wysokości stypendium doktoranckiego jest coraz mniejsza w stosunku do wysokości stypendiów i wynagrodzeń liczonych zgodnie z aktualnie obowiązującym minimalnym wynagrodzeniem zasadniczym profesora.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2325 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. po. 329, zwanej dalej p.p.s.a.).

Na wstępie Sąd zauważa, że w analogicznym stanie faktycznym, dotyczącym stypendium doktoranckiego za inny okres tj. od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r., tożsamy problem prawny był przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Wskazać należy, że wyrokiem z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 100/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę skarżącej i uchylił decyzję Rektora Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie z dnia 13 grudnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 13 listopada 2019 r. nr [...] w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego w kwocie 1 470 zł miesięcznie za okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt. III OSK 3422/21 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez organ. Sąd w składzie niniejszym podziela w pełni stanowisko zawarte w ww. wyrokach, a zaprezentowaną tam argumentację przyjmuje jako swoją.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja uznaniowa organu uczelni - Rektora - przyznająca skarżącej stypendium doktoranckie. Kwestią sporną między stronami jest ustalona wysokość tego stypendium na rok akademicki 2021/2022. Zdaniem organu przyznano je w prawidłowej wysokości 1 470 zł a zdaniem skarżącej kwota ta jest zaniżona, gdyż w tym roku akademickim nie odpowiada ono 60 % wynagrodzenia asystenta obliczonego według zasad przewidzianych przepisem art. 137 ust. 1 nowej ustawy (Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce) stypendium winno wynosić 1 923 zł.

Bezspornie podstawą do wydania zaskarżonej decyzji był art. 285 ust. 1 i 2 Przepisów wprowadzających, stanowiący że uczestnicy studiów stacjonarnych doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej (Prawo o szkolnictwie wyższym), w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy.

Art. 200 ust. 1 uchylanej ustawy przewidywał, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Natomiast przepisy wydane na podstawi art. 151 ust. 1 tej ustawy, określały podstawy do jego wyliczenia.

Wykładnia językowa art. 285 Przepisów wprowadzających, z uwzględnieniem całości tekstu tej ustawy, a także przy przyjęciu założenia racjonalności ustawodawcy i uzasadnienia projektu ustawy musi prowadzić do wniosku, że odesłanie do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej, nie jest równoznaczne z koniecznością zastosowania przepisów dotychczasowych w pełnym zakresie. Odesłanie dotyczy zasad przyznawania stypendiów (art. 283, art. 284), które nie może być niższe niż pobierane dotychczas (1 470 zł), bo tyle w dacie wnoszenia ustawy i jej uchwalania wynosiło stypendium doktoranckie liczone wg aktualnego wynagrodzenia asystenta. Ustawodawca utrzymał także w mocy regulaminy ustalone przez uczelnie na podstawie uchylanej ustawy. W Regulaminie wysokość stypendium nie została także określona kwotowo.

Dodatkowo ustawodawca w art. 285 Przepisów wprowadzających nie nakazał, jak w przypadku wielu innych przepisów tej samej ustawy, stosowania przepisów dotychczasowych, tj. art. 200 ust. 1 i 2 ustawy uchylanej oraz przepisów rozporządzenia wydanego na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. W art. 285 ust. 1 odwołał się do dotychczasowego art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej wyłącznie dla określenia stypendium, którego regulacja dotyczy i jego minimalnej wielkości określonej w stosunku % do wynagrodzenia asystenta ustalonego na podstawie przepisów wykonawczych do uchylanej ustawy. Przepisy wprowadzające uchwalono 3 lipca 2018 r., w tej samej dacie ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz.1669). Ustawa weszła w życie z dniem 1 października 2018 r. z wyjątkami (art. 350). Wskazać też należy na art. 329, art. 336 czy art. 349 tej ustawy. Pierwszy zrównuje do roku 2023 szkołę doktorancką ze studiami doktoranckimi, drugi wskazuje w przypadku stypendiów doktoranckich stosować odpowiednio przepisy ustaw zmienianych w art. 79, art. 109 i art. 153, w brzmieniu dotychczasowym. W art. 349 wskazano Przepisy wykonawcze wydane na podstawie uchylonej ustawy, które pozostają w mocy. Nie ma wśród nich rozporządzenia wydanego na podstawie art. 151 ustawy uchylonej.

Przepis art. 285 ust. 1 i 2 ustawy nie nakazał stosowania przepisów dotychczasowych, gdyż jest samodzielną podstawą prawną do przyznawania stypendium doktoranckiego w okresie od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2023 (art. 279). Treści tego przepisu nie wolno zatem odczytywać, w sposób jaki uczynił to organ. Nie jest on bowiem prostym odesłaniem do przepisów dotychczasowych. To, że przepis ten odwołuje się do stypendium, o "którym mowa" w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, czy do wynagrodzenia zasadniczego asystenta, "o którym mowa" w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy, nie jest równoznaczne z tym, że przepisy te nadal pozostają w mocy i należy je stosować. Przeczy bowiem temu przepis art. 169 pkt 3 i art. 349 Przepisów wprowadzających oraz przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz.U. z 2018 poz. 1838). Również art. 1 Przepisów wprowadzających stanowi o terminach wejścia w życie jej poszczególnych przepisów, później niż 1 października 2018 r.

Podobnie art. 273 ust. 1 stanowił samodzielną podstawę prawną do przyznania w roku akademickim 2018/2019 stypendium doktoranckiego "na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym" (ale nie dotychczasowej wysokości).

Zdaniem Sądu, zarzuty skargi co do nieprawidłowej wykładni ww. przepisu są więc zasadne i winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W ocenie Sądu, ustawodawca ustanowił regułę wiążącą wysokość stypendium doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem 2019/2020 z wynagrodzeniem zasadniczym asystenta, o "którym" mowa (nie - "o której", gdyby chodziło o wysokość) w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. W nowej ustawie pojęcie to nie jest wykorzystywane, natomiast ustawa ta punktem odniesienia dla wyznaczania kwot wynagrodzenia uczyniła "wynagrodzenie profesora", które zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy nowej należy rozumieć jako "wynagrodzenie zasadnicze dla profesora w uczelni publicznej" określone w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 tej ustawy. Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie z 2018 r. a nie z 2013 r. wydane na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. Odwołanie zatem do 60% wynagrodzeni asystenta nie jest przypadkowe. Można go ustalić na podstawie obu rozporządzeń, z tym, że rozporządzenie z

2013 r. nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż zastąpiło go rozporządzenie z 2016 r., które obowiązywało do 1 października 2018 r.

Konsekwentnie, zdaniem Sądu, nie można przyjąć, że aż do ukończenia studiów, minimalna wysokość stypendium doktorantów, który rozpoczęli studia przed rokiem 2019/2020 będzie wynosić 1 470 zł, tj. wysokość ustaloną na podstawie derogowanego już przepisu rozporządzenia, niezależnie od wysokości wynagrodzenia zasadniczego uzyskiwanego aktualnie przez asystenta. Takie rozumienie tego przepisu, szczególnie w przypadku wzrostu wynagrodzenia asystenta jest niezgodne nie tylko z jego wykładnią językową (przecież wysokość przedmiotowego stypendium doktoranckiego nie może być niższa niż 60 % wynagrodzenia zasadniczego asystenta), ale także z pozostałymi metodami wykładni, w tym systemowej czy Zasad techniki prawodawczej.

Wykładnia systemowa nie pozwala na stwierdzenie, że w zakresie wysokości stypendium stosować należy dawne przepisy wykonawcze (stare rozporządzenie), wydane na podstawie upoważnienia ustawowego ustawy uchylanej - art. 151 ust. 1 starej ustawy, gdy inne świadczenia podlegają aktualizacji.

Według Zasad techniki prawodawczej (§ 30) ustawodawca powinien określić, czy i w jakim zakresie utrzymuje się w mocy przepisy wykonawcze wydane na podstawie dotychczasowych przepisów upoważniających. Jak wskazano wyżej w art. 249 spornych przepisów wykonawczych nie utrzymano w mocy.

Z § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz.U. z 2018 poz. 1838; tj. nowego rozporządzenia) wynika, że po pierwsze, rozporządzenie to wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r., po drugie z przypisów zamieszczonych z kolei pod tekstem tego rozporządzenia wynika, że było ono poprzedzone rozporządzeniem z 2016 r. (stare rozporządzenie), które traci moc z dniem 1 października 2018 r. na podstawie art. 169 pkt 3 ustawy wprowadzającej.

Z powyższego wynika, że przepisy wykonawcze, wydane na podstawie art. 151 ust. 1 starej ustawy z dniem 1 października 2018 r. utraciły swoją moc obowiązującą, która nie została "przedłużona" postanowieniami art. 349 ustawy wprowadzającej. Art. 470 ustawy zmienianej stanowi jedynie, że: "Ustawa wchodzi w życie w terminie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce." Nie znajduje uzasadnienia stanowisko, że tylko stypendia doktorantów sprzed 2019 r. podlegają zamrożeniu w sytuacji, gdy na gruncie nowej ustawy o szkolnictwie wyższym, wszystkie kwoty stypendiów i wynagrodzeń, są zawsze zrelatywizowane do aktualnego wynagrodzenia profesora, co implikuje równomierne zmiany tych świadczeń, w zależności od aktualnych nakładów na szkolnictwo wyższe i w efekcie, równe traktowanie wszystkich zainteresowanych grup objętych ustawą. Przyjęta przez organ wykładnia byłaby dyskryminująca dla wskazanych doktorantów a nie taki był cel przepisów intertemporalnych a art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP takie nierówne traktowanie uczestników studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem 2019/2020 w zakresie zasad obliczania przysługującego im stypendium doktoranckiego (w porównaniu np. ze stypendiami studentów, którzy rozpoczęli studia także przed rokiem 2019/2020 przysługującymi im od 1 października 2019 r. - art. 92 ust. 3 nowej ustawy) nie da się pogodzić z poczuciem sprawiedliwości społecznej, czy zasadą równości wobec prawa.

Jak podkreślono w wyroku NSA z 15 czerwca 2021 r. III OSK 3422/21 wynikające z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP prawo do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia tworzy konstytucyjne prawo podmiotowe – prawo do równego dostępu do wyrównania przez państwo szans edukacyjnych (por. wyrok TK z 13 listopada 2007 r., sygn. akt P 42/06; OTK-A 2007, nr 10, poz. 123). W ocenie bowiem Trybunału Konstytucyjnego "art. 70 ust. 4 Konstytucji nakazuje władzy publicznej zapewnić obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia w ramach poszczególnych szczebli nauczania. Instrumentem wspierającym urzeczywistnienie tego zadania jest, obok innych rozwiązań, pomoc finansowa dla uczniów i studentów w postaci systemu stypendialnego. Artykuł 70 ust. 4 Konstytucji nie określa form i zakresu udzielanej pomocy materialnej, toteż wybór i szczegółowe ukształtowanie systemu pomocy należy do ustawodawcy. Stypendia naukowe, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, mieszczą się w zakresie przedmiotowym art. 70 ust. 4 Konstytucji, ale - zważywszy na ich dominujący motywacyjny charakter - ustawodawca korzysta z szerszej swobody przy określaniu ich kształtu normatywnego. Jeżeli jednak ustawodawca decyduje się na określony kształt stypendium motywacyjnego, to jest on związany art. 70 ust. 4 Konstytucji, a zatem musi mieć na uwadze nakaz powszechnego i równego dostępu do nauki (także w szkole wyższej), postrzegany jako szczegółowa manifestacja ogólnej zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji)". Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, począwszy od orzeczenia z dnia 9 marca 1988 r., sygn. akt U 7/87 (OTK w 1988 r., poz. 1), że równość wobec prawa oznacza, iż "wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo", a ewentualne odstępstwa od tej zasady są dopuszczalne tylko w uzasadnionych wypadkach (...). Grupę tych podmiotów, których sytuacja jest podobna, tworzą zatem wszyscy doktoranci - doktoranci, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, jak i doktoranci, którzy rozpoczną naukę później. Cechą relewantną ich łączącą jest to, że wszyscy oni mają prawo do stypendium będącego postacią zapewniania przez władze publiczne dostępu do nauki. Doktoranci, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 lub wcześniej w stosunku do pozostałych byliby traktowani gorzej niż inni doktoranci, gdyż ich stypendia nie podlegałyby waloryzacji, jak pozostałych doktorantów o tej samej cesze relewantnej. Przyjęcie więc innej wykładni niż przedstawiona byłby naruszeniem konstytucyjnej zasady równego traktowania – art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu prawidłową wykładnią art. 285 ust. 1 Przepisów wprowadzających stanowi zatem ta, która przy przyznawaniu stypendium doktoranckiego uwzględnia aktualne minimalne wynagrodzenia zasadniczego asystenta (wg zawartych w rozporządzeniu z 2016 r. elementów składających się na to wynagrodzenie, do którego odsyła przepis). Podwyższenie wynagrodzenia skutkuje podwyższeniem stypendium.

Podsumowując stwierdzić należy, że z dniem 1 października 2018 r. weszła w życie ustawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenie wykonawcze do niej, a zaskarżona decyzja została wydana 13 grudnia 2021 r., to organ wydający decyzję powinien zastosować, dokonując wykładni art. 285 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające jako podstawę obliczenia wysokości stypendium doktoranckiego wynagrodzenie zasadnicze asystenta obowiązujące w dniu wydania decyzji jako organ I instancji i w roku akademickim 2021/2022.

Podkreślić należy, że Sąd w pełni podzielił pogląd przedstawiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 26 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 58/17 oraz w zdaniu odrębnym do wyroku z tego samego dnia sygn. akt III SA/Kr 57/19 oraz w zdaniu odrębnym do wyroku z dnia 10 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 222/19 czy wyroku 10 lipca 2019 r. III SA/Kr 342/19, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 10 listopada 2020 r., sygn. III SA/Lu 244/20 i z 30 lipca 2020 r., sygn. III SA/Lu 243/20. (wyroki publ. na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 tej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzje ją poprzedzającą oraz zasadził zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 200 zł (uiszczony wpis).