Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 793/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27, art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 793/16

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania R. B., od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta K., z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] odmawiającej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami w okresie zasiłkowym 2012/2013 na rzecz osoby uprawnionej - małoletniej – B. K. zam. K. ul. [...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Podaniem z dnia 12 grudnia 2014 r. R. B. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie długu alimentacyjnego z tytułu wypłaconych w okresie świadczeniowym 2012/2013 świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Prośbę swoją uzasadnił tym, że wychowuje niepełnosprawnego syna po [...] i [...]. Wszystkie pieniądze są wydawane na jego rehabilitację i życie. Wiąże się to także z zakupem urządzeń i przedmiotów rehabilitacyjnych. Wnioskodawca wskazał, że sam też leczy się na kręgosłup i ma orzeczenie o niepełnosprawności.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego R. B. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez dziecko K. B. reprezentowaną przez matkę Panią U. B. w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w kwocie odpowiednio po 500,00 miesięcznie. Określił, że łączna kwota należności do zwrotu wynosi 6000,00 zł plus odsetki ustawowe w kwocie 1557.92 zł, które naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty.

Po rozpatrzeniu odwołania R. B. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławczego w S. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] zaskarżoną decyzje utrzymało w mocy.

Kierownik GOPS w K. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] odmówił R. B. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń w okresie zasiłkowym 2012/2013 na rzecz osoby uprawnionej małoletniej K. B. zam. K. ul. [...];

Powyższą decyzję R. B. zaskarżył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] orzekło o uchyleniu o jej uchyleniu w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji rozpoznając sprawę w niedostateczny sposób wyjaśnił sytuację zdrowotną, zawodową i dochodową rodziny Wnioskodawcy. Nie ustosunkował się też m.in. do sprawowanej przez jego żonę J. B. opieki nad członkiem rodziny. Dokładne przeanalizowanie sytuacji dłużnika i jego rodziny mogło mieć bowiem istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji podejmowanej w ramach uznania administracyjnego.

Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta K., decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami w okresie zasiłkowym 2012/2013 na rzecz małoletniej B. K.

W ramach postępowania wyjaśniającego organ I instancji wnioskiem z dnia 26 listopada 2015 r. zwrócił się do ośrodka pomocy społecznej, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania R. B., o przeprowadzenie szczegółowego wywiadu środowiskowego, ustalenie czy małżonkowie są zarejestrowani w Urzędzie Pracy jako bezrobotni lub poszukujący pracy, a także ustalenie faktycznego stanu zadłużenia rodziny.

Z ustaleń wywiadu przeprowadzonego przez pracownika socjalnego z R. B. w dniu 8 grudnia 2015 r. wynika, że rodzina dłużnika składa się z trzech osób: małżonkowie i syn D. (I. [...]), członkowie rodziny prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z oświadczeniem R. B. na leki syna wydaje ok. [...] zł miesięcznie. R. B. (I. [...]) - posiada wykształcenie [...] jest bierny zawodowo w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnych dzieckiem D. - ma z tego tytułu przyznane świadczenie pielęgnacyjne, nie jest zarejestrowany w UP. R.B. choruje przewlekle - ma ustalony [...] stopień niepełnosprawności do dnia 31 sierpnia 2016 r. (symbol niepełnosprawności [...] - naruszenie sprawności organizmu - choroba [...]).

Żona dłużnika J. B. (I. [...]) posiada wykształcenie [...], jest zdrowa, nie pracuje zawodowo, podejmuje prace dorywcze, nie jest zarejestrowania w UP jako osoba bezrobotna, jest zgłoszona do ubezpieczenia w KRUS przez teściową, którą wspiera usługowo, bowiem ze względu na stan zdrowia wymaga ona stałej pomocy, teściowa w zamian pomaga rodzinie rzeczowo i w formie żywności.

Syn D. jest niepełnosprawny, wymaga stałej opieki i rehabilitacji.

Sytuacja finansowa rodziny jest trudna, a źródło jej utrzymania stanowi: zasiłek pielęgnacyjny - [...] zł, świadczenie pielęgnacyjne - do 31 grudnia 2015 r. - [...] zł (a od stycznia 2016 r. - [...] zł), zasiłek rodzinny - [...] zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego do 5 roku życia - [...] zł, dochód z pracy dorywczej Pani J. B. - [...] zł (w listopadzie 2015 r ). Łączny dochód trzyosobowej rodziny, wg stanu na dzień przeprowadzania wywiadu wyniósł [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Po dniu 1 stycznia 2016 r. - [...] zł, tj. [...] zł na osobę. Dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium rodziny do świadczeń z pomocy społecznej,

Rodzina dłużnika powinna ponosić koszty utrzymania mieszkania (czynsz - ok. [...] zł, energia elektryczna - [...] zł – za listopad 2015 r.) i [...] zł - za styczeń 2016 r.), gaz -[...] zł - za październik 2015 r.), jednak tego nie czyni ze względu na trudną sytuację finansową. Opłaty za mieszkanie reguluje siostra dłużnika M. B., która również zamieszkuje w tym lokalu mieszkalnym. Rodzina nie ma przyznanego dodatku mieszkaniowego.

Organ wskazał iż z udzielonych informacji przez dłużnika alimentacyjnego wynika, że z posiadane środki finansowe z trudnością wystarczają na zakup żywności oraz zaspokojenie bieżących potrzeb. Z powodu stanu zdrowia dziecka ponoszone są dodatkowo koszty zakupu m.in. na leków i środków higienicznych. Zadłużenie mieszkania wynosi ok. [...] zł, natomiast łączne zadłużenie w bankowe - ok. [...] Zł.

Po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału w sprawie organ I instancji stwierdził, że sytuacja rodziny jest trudna, jednak R. B. powinien zapewnić środki utrzymania jako ojciec zarówno dla syna D. B. jak i dla córki K. B. W ocenie organu rodzice niepełnosprawnego D. powinni bardziej starać się o polepszenie sytuacji finansowej rodziny i nie ma konieczności by obydwoje rodzice opiekowali się jednym dzieckiem. Sytuacja dłużnika nie jest na tyle dramatycznie zła, na tle innych rodzin, które również muszą również zapewnić wszystkie niezbędne potrzeby życiowe (mieszkanie, żywność, odzież) i uzyskują przy tym znacznie niższe dochody lub niejednokrotnie nie osiągają ich wcale. Nie są to sytuacje bez wyjścia. Legitymowanie się stosownym orzeczeniem nie jest powodem do umorzenia należności. Stopnie niepełnosprawności są zróżnicowane w zależności od przewidywanego okresu trwania danej choroby. Nawet posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (równoznacznego z całkowitą niezdolnością do pracy) nie może skutkować umorzeniem należności. R. B., mając [...] stopień niepełnosprawności do 31 sierpnia 2016 r., jest jednak zdolny do wykonywania pracy i powinien dołożyć wszelkich starań aby podjąć zatrudnienie, a tym samym poprawić sytuację materialną rodziny i niepełnosprawnego syna. Zgodnie z art. 27 ust.1 i 1a ustawy od pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany od zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodowa i rodzinną. W tym miejscu organ I instancji wyjaśnił, że dłużnik na rzecz wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie zasiłkowym 2008/2009 dokonał wpłat na sumę [...] zł, w okresie zasiłkowym 2009/2010 na sumę [...] zł, w okresie zasiłkowym 2010/2011 na sumę [...] zł. Ostatnia wpłata miała miejsce w dniu 20 lipca 2012 r. w wys. [...] zł . Na poczet świadczeń wypłaconych okresie świadczeniowym 2012/2013 do chwili obecnej nie wpłynęła żadna wpłata, a ogólne zadłużenie dłużnika wynosi obecnie [...] zł. Stosownie do treści art. 30 ust. 2 ustawy użyty w nim zwrot "może" oznacza, że umorzenie należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie jest obligatoryjne, dlatego też w ocenie organu powstanie zadłużenia jest następstwem zaniechania, które polegało na nie wywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec córki, ustanowionego wyrokiem Sądu Rejonowego w Sygn. akt [...] dnia [...] czerwca 2008 r. w wysokości [...] zł na rzecz córki. Organ podkreślił, że obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców. Wynika to z faktu, iż alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie, czy też edukację. Dobro dzieci jest wartością najwyższą podlegającą konstytucyjnej ochronie ze strony Państwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania R. B., od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta K., z dnia 18 stycznia 2016 r. – zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Organ II instancji wyjaśnił dodatkowo, że syn D. B. (I. [...]), który pozostaje na utrzymaniu małż. B. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] zaliczającym go do osób niepełnosprawnych - niepełnosprawność o symbolu [...] - od urodzenia. W orzeczeniu tym zostały zawarte wskazania dotyczące: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że Prezydent Miasta W. przyznał R. B. świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem D. Świadczenie to do 31 grudnia 2015 r. skarżący pobierał w wysokości [...] zł , natomiast na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 października 2019 r. przysługuje ono już w wysokości [...] zł. Nadto dłużnik alimentacyjny, jako przedstawiciel ustawowy syna D., na podstawie odrębnej decyzji Prezydenta Miasta W. Nr [...] ma przyznany na okres od 1 października 2014 r. do 31 października 2019 r. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Z danych wywiadu rodzinnego przeprowadzonego w dniu 8 grudnia 2015 r. wynika również, że rodzina korzysta ze świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2015/2016 w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł miesięcznie i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wieku do ukończenia 5 lat w kwocie [...] zł miesięcznie.

Organ II instancji podkreślił, że żona odwołującego – J. B. jest osobą zdrową (podczas wywiadów nie sygnalizowano chorób przewlekłych) i zdolną do pracy, nie jest jednak zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna, podejmuje jedynie prace (zgodnie z danymi wywiadu rodzinnego z dnia 8 grudnia 2015 r. w miesiącu listopadzie 2015 r. osiągnęła dochód w kwocie [...] zł). J. B. z wykształcenia jest [...] i jest zgłoszona do ubezpieczenia w KRUS przez teściową. Zgodnie z twierdzeniami dłużnika (zawartymi w wywiadzie z dnia 8 grudnia 2015 r.) J. B. wspiera usługowo teściową, których wymaga ze względu na stan zdrowia, a w zamian za to otrzymuje pomoc rzeczową i żywnościową. Wcześniej poszukiwała pracy ale bez powodzenia.

Z wyjaśnień dłużnika udzielonych w trakcie przeprowadzania wywiadu wynika, a na leki dla syna D. przeznaczane ok. [...] zł miesięcznie. Z uwagi na trudną sytuację rodzina nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, a ciężar ten spadł na siostrę, tj. M. B. (I. [...]), z która również zamieszkuje w tym lokalu. M. B. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

Z powyższych danych wynika, że dłużnik wraz z rodziną utrzymuje się ze świadczeń pochodzących zabezpieczenia publicznego, których łączna wysokość na dzień podejmowania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji i rozpoznawania sprawy w trybie odwoławczym stanowi kwotę - [...] zł. Dochód ten w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi miesięcznie - [...] zł.

Organ wskazał, że dochód rodziny nie jest wysoki, jednak przekracza ustawowe kryterium dochodowe, kwalifikujące ją do świadczeń udzielanych na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Organ ustalił, że syn skarżącego D. z uwagi na swoją niepełnosprawność wymaga stałej opieki i rehabilitacji. Chłopiec korzysta z wózka inwalidzkiego, który został zakupiony przez rodzinę w październiku 2014 r. za kwotę [...] zł. (z częściową refundacją z NFZ i PCPR - łącznie [...] zł). Z przedłożonej przez stronę odwołującą kopii faktury VAT nr [...] i zawartych na niej dopisków wynika, że na dzień 23 września 2015 r. pozostało do zapłaty jeszcze [...] zł. Płatność za wózek jest wnoszona w systemie ratalnym. R. B. w związku z przewlekłą chorobą [...], z tytułu której legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim, poddaje się systematycznej rehabilitacji i pozostaje pod opieką poradni specjalistycznej.

Organ II instancji podkreśli iż z uwagi na okoliczność, iż skarżący zrezygnował z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem D. i z tego tytułu do dnia 31 października 2019 r ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w ocenie Kolegium twierdzenia organu I instancji o możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia w celu polepszenia sytuacji finansowej należy uznać za niezasadne. Warunkiem do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest właśnie niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zdaniem organu odwoławczego istotne zastrzeżenia budzi natomiast sytuacja zawodowa J. B. - żony dłużnika, która z kolei jest osobą młodą, zdrową i zdolną do podjęcia zatrudnienia.

Organ odwoławczy wskazał, że przedłożonych akt wynika jednak, że nie wykazuje ze swej strony żadnej udokumentowanej aktywności w kierunku uzyskania pracy i tym samym polepszenia sytuacji finansowej swojej rodziny. Nie jest nawet zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna poszukująca pracy Taka postawa ma niewątpliwie istotny wpływ na podnoszoną przez Odwołującego trudną sytuację jego rodziny. Odwołujący w toku postępowania wskazywał na okoliczność, że żona od czasu do czasu jeździ do teściowej i wspierają usługowo, bowiem z uwagi na stan zdrowia potrzebuje takiej pomocy.

W ocenie Kolegium potrzeba udzielania takiej pomocy nie może istotnej przeszkody w podjęciu zatrudnienia. Matka skarżącego , z uwagi na podnoszony zły stan może, bowiem skorzystać z usług opiekuńczych realizowanych przez właściwy, ze względu na miejsce jej zamieszkania, ośrodek pomocy społecznej w ramach art. 50 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym żona skarżącego , jako osoba zdolna do pracy, mogłaby podjąć zatrudnienie, które przysporzyłoby jednocześnie dodatkowego dochodu całej rodzinie. Okoliczność , że w przeszłości podejmowała próby znalezienia pracy (będąc z wykształcenia [...]) bez rezultatu nie stoi na przeszkodzie w dalszym i bardziej aktywnym poszukiwaniu tej pracy, np. poprzez zarejestrowania się w Urzędzie Pracy i skorzystania z ewentualnych jego ofert.

Organ odwoławczy dokonując analizy sytuacji dochodowej i życiowej skarżącego, pod kątem możliwości umorzenia wnioskowanych przez niego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wskazał, że należy mieć na względzie fakt, że wprawdzie skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim opiekującą się niepełnosprawnym synem, żona natomiast nie posiada żadnego legalnego zatrudnienia (przy jednoczesnym braku dowodu potwierdzającego jej status jako osoby bezrobotnej), to jednak sytuacja finansowa tej rodziny jest stabilna. Główne jej źródło dochodu stanowią comiesięczne świadczenia wypłacane ze środków publicznych. Sytuacja dochodowa rodziny jest trudna, ale taka sytuacja, zdaniem Kolegium, powinna przede wszystkim motywować żonę skarżącego do podjęcia bardziej efektywnych działań w kierunku uzyskania zatrudnienia. Brak legalnego zatrudnienia w przypadku J. B. w chwili obecnej należy uznać za, tzw. sytuacją przejściową, która w każdej chwili może ulec zmianie. Na tym etapie postępowania trudno jest bowiem przesądzić, że nie uzyska pracy w okresie późniejszym. Podejmowanie prac dorywczych również nie stanowi przeszkody w poszukiwaniu właściwego zatrudnienia, dającego stabilizację finansową rodzinie.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. B.

Skarżący w skardze wyjaśnił, że tak duże alimenty zostały ustalone na rzecz córki w wyniku kłamstw byłej żony dotyczących wysokości zarobków, jakie miał osiągać w okresie ustalania obowiązku alimentacyjnego przez Sąd. Wielokrotnie próbował obniżyć alimenty, ale nie przyniosło to żadnego skutku, bowiem Sąd w S. i M. niesprawiedliwie oceniał jego możliwości finansowe. Przez pierwsze lata, tj. od roku 2007 r płacił alimenty, ale w tym też okresie zachorował, a choroba uniemożliwiała jemu dalszą pracę w zawodzie [...]. Skarżący podaje, że nie miał i nie ma możliwości płacenia tak dużych alimentów. Sprzedał działkę za [...] zł, a jednak dług rósł. Kiedy urodził się niepełnosprawny syn ([...]), możliwości spłacenia długu spadły do minimum i nie ma w tym jego złej woli.

Skarżący wskazał, ze jego żona chce podjąć pracę, ale w [...] nie dostaje się stałej pensji, a tylko prowizję [...] (co daje ok. [...] zł na tydzień). Ponoszone dodatkowo wydatki na dojazd do pracy tylko powodowały starty a brak klientów w [...] oznacz brak pensji. Skarżący wyjaśnia, że żona szuka pracy w innych branżach i uczęszcza na kursy, aby podnieść swoje kwalifikacje zawodowe. Sam zajmuje się niepełnosprawnym synem, który ma [...] lata i jest dzieckiem leżącym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie i podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona pod kątem jej zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowana decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Na wstępie należy przypomnieć, ze wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, do czego w sposób wyraźny obliguje organ administracji art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, oraz jej analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, co wynika także z art. 25 wskazanej ustawy. Organ administracji powinien zatem nie tylko poczynić ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwić sprawę, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ właściwy wierzyciela powinien więc rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, stała się decyzja wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 859 z późn. zm.), dalej: upoua. Jak wynika z art. 27 upoua, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ ten wydaje decyzję w przedmiocie oddania tych kwot po zakończeniu każdego okresu świadczeniowego, bądź też po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W art. 30 upoua ustawodawca złagodził częściowo stanowczość tej regulacji poprzez przyznanie organom administracji publicznej prawa do umorzenia w całości lub w części zaległości, odroczenia terminu ich spłaty bądź też rozłożenia ich na raty, jeżeli wniosek w tej mierze złoży dłużnik alimentacyjny, a ponadto przemawia za tym jego sytuacja dochodowa i rodzinna.

Powołana wyżej norma prawna nie pozostawia wątpliwości, iż decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 upoua zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było zbadanie i rozpatrzenie, w kontekście przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 upoua, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy istnieją podstawy do umorzenia wobec skarżącego należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wydanie decyzji o umorzeniu należności alimentacyjnych musi być więc poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji. Decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne.

Kontrola sądu administracyjnego prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności.

Podkreślić przy tym ponownie należy, iż wprawdzie sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy może, co do zasady stanowić przesłankę umorzenia przez organ właściwy wierzyciela tego rodzaju należności, jednakże wybór rozstrzygnięcia po dokonaniu jej analizy, należy ostatecznie do organu administracji, który w rozpatrywanej sprawie przedstawił swoje stanowisko w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) oraz w sposób wyczerpujący i logiczny.

Sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego została należycie wyjaśniona, a uzasadnienie decyzji organów odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji, odzwierciedlające ustalenia jak i rozważania organu, pozwalała wnioskować o zachowaniu przez organy granic uznania administracyjnego.

Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i wbrew stanowisku skarżącego, dokonały prawidłowej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organy obu instancji dokonały analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego oraz jak słusznie przyjął organ odwoławczy, że oceniając możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy mieć na względzie fakt, że wprawdzie żona skarżącego nie pracuje zawodowo ale jest osobą zdrową i zdolną do podjęcia pracy. Ma wykształcenie [...], jest [...]. Na rynku pracy poszukiwani są pracownicy w tym zawodzie. Obiektywnie żona skarżącego ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej, pozwalającej na zwiększenie dochodu rodziny i tym samym umożliwienie spłaty zaległości alimentacyjnych przez jej męża.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy żona skarżącego , jako osoba zdolna do pracy, mogłaby podjąć zatrudnienie, które przysporzyłoby jednocześnie dodatkowego dochodu całej rodzinie. Okoliczność, że w przeszłości podejmowała próby znalezienia pracy (będąc z wykształcenia [...]) bez rezultatu nie stoi na przeszkodzie w dalszym i bardziej aktywnym poszukiwaniu tej pracy, np. poprzez zarejestrowania się w Urzędzie Pracy i skorzystania z ewentualnych jego ofert.

Nie można wykluczyć, ze zona skarżącego w najbliższej przyszłości podejmie pracę. Jak słusznie ocenił organ jest całkowicie wystarczające aby jedna osoba zajmowała się niepełnosprawnym synem D., a zajmuje się nim skarżący który z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne.

Ponadto, umorzenie przedmiotowych należności prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużnika na wszystkich podatników, co jest sprzeczne z interesem społecznym.

Jak ustalił organ I instancji skarżący na rzecz wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie zasiłkowym 2008/2009 dokonał wpłat na sumę [...] zł, w okresie zasiłkowym 2009/2010 na sumę [...] zł, w okresie zasiłkowym 2010/2011 na sumę [...] zł. Ostatnia wpłata miała miejsce w dniu 20 lipca 2012 r. w wys. [...] zł .

Oznacza to że przez cztery lata skarżący nie dokonał żadnej nawet drobnej wpłaty na rzecz wypłaconych alimentów. Oznacza to, ze przez te lata nie łożył w żadnym zakresie na utrzymanie córki.

Jak ustalił organ dłużnik wraz z rodziną utrzymuje się ze świadczeń pochodzących zabezpieczenia publicznego, których łączna wysokość na dzień podejmowania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji i rozpoznawania sprawy w trybie odwoławczym stanowi kwotę - [...] zł. Dochód ten w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi miesięcznie – [...] zł.

Sytuacja skarżącego jest trudna, ale stabilna i nie jest to sytuacja bez wyjścia a powinna jak zauważył organ przede wszystkim motywować żonę skarżącego do podjęcia bardziej efektywnych działań w kierunku uzyskania zatrudnienia.

Sytuacja skarżącego w światle ustaleń organu nie może zostać uznana za sytuację wyjątkową, a ponadto prowadziłoby to do dodatkowego premiowania nagannego, sprzecznego z normami, działania dłużnika polegającego na całkowitym zaniechaniu przez ostanie cztery lata przyczynienia się ojca do utrzymania córki.

Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy.

W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby takie szczególne okoliczności miały miejsce.

Wprawdzie skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim opiekującą się niepełnosprawnym synem, żona natomiast nie posiada żadnego legalnego zatrudnienia (przy jednoczesnym braku dowodu potwierdzającego jej status jako osoby bezrobotnej), ale obiektywnie ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej, pozwalającej na zwiększenie dochodu rodziny.

Należy podkreślić że skarżący ma obowiązek alimentacyjny wobec wszystkich dzieci. Skarżący musi ponosić niewątpliwie duże koszty związane z chorobą syna, jednakże ta sytuacja ta nie zwalnia go z obowiązku łożenia na utrzymanie córki.

W okolicznościach sprawy Sąd uznał, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.