Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 387/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 35, 33, 27 ust. 1, 28 ust. 1,2,
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 104 par. 1, art. 7,8,77 par. 1, 80,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A. C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia

24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2018 r., poz.1382 – j.t. ze zm.), dalej jako "u.e.l.", oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 – j.t. ze zm.), dalej jako "k.p.a.", Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu K. C., dalej jako "skarżący", z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w S..

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ wskazał, że postępowanie

w sprawie zakończonej decyzją zostało wszczęte na wniosek A. C., z którego wynika, że skarżący pod adresem tym nie mieszka od dnia 10 sierpnia 2017 r., pomiędzy nim i wnioskodawczynią toczy się postępowanie o rozwód oraz postępowanie karne, w toku którego zastosowano wobec niego środek zapobiegawczy w postaci zakazu zbliżania się do rodziny. Dalej organ podał, że z wyjaśnień wnioskodawczyni, złożonych w dniu 5 marca 2018 r. wynika, że w marcu 2017 r., zgodnie z sugestią pracownika socjalnego, opuściła mieszkanie w związku z zachowaniem skarżącego wobec niej i dzieci. O tym, że skarżący również opuścił mieszkanie, na skutek zastosowanych wobec niego środków zapobiegawczych, dowiedziała się na rozprawie o rozwód i we wrześniu 2017 r. ponownie zamieszkała z dziećmi w lokalu przy ul. [...]. Jednocześnie wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Organ wskazał, że z oświadczeń składanych przez A. C. w toku postępowania wynika, iż w lokalu mieszka wraz z trójką małoletnich dzieci oraz obecnym partnerem, skarżący w mieszkaniu nie przebywa, nie ma tam również jego rzeczy osobistych. Ponadto z oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że od września 2017 r. sama ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania i spłatę kredytu.

Prezydent wskazał, że ze złożonych przez K. C. wyjaśnień wynika, iż lokal przy ul. [...] w S. opuścił dobrowolnie w dniu

[...] w związku z wydanym przez Prokuraturę Rejonową [...] tymczasowym nakazem opuszczenia tego lokalu, który dotyczył okresu trzymiesięcznego - do [...] Dotychczas nie otrzymał kolejnego nakazu opuszczenia lokalu, natomiast nadal obowiązuje wydany przez prokuraturę zakaz zbliżania się do żony i dzieci na odległość mniejszą niż 50 metrów. Z dalszych wyjaśnień skarżącego wynika, że nie zamierza powrócić do lokalu przy ul. [...] w S. dopóki nie pokończą się sprawy toczące się w prokuraturze i w sądzie, a swój powrót uzależnia od rozstrzygnięcia tychże spraw. Skarżący oświadczył następnie, że zamierza powrócić do powyższego lokalu po zakończeniu sprawy rozwodowej i dodał, że opuszczając przedmiotowy lokal pozostawił w nim wszystkie swoje rzeczy osobiste, tj. ubrania, obuwie, przybory toaletowe, nadto nie posiada obecnie kluczy do tego lokalu, gdyż żona wymieniła zamki w drzwiach i nie udostępniła mu kluczy, ale o ich wydanie nie zwracał się do żony. Dalej zeznał, że wielokrotnie zwracał się do żony pisemnie o zwrot jego rzeczy osobistych, ale nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Od czasu opuszczenia powyższego lokalu uiszcza wyłącznie opłaty za Internet i telewizję, spłacił zaległości za prąd, uiszcza raty kredytu za remont kuchni.

Z zeznań skarżącego wynika, że po opuszczeniu miejsca stałego zameldowania jego centrum życiowe było zlokalizowane w lokalu przy ul. [...] w S., następnie wynajął lokal przy ul. [...] w S. i tam było zlokalizowane jego centrum życiowe.

Organ wyjaśnił także, że w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono kontrolę dyscypliny meldunkowej i ustalono, że skarżący w lokalu nie przebywa, wnioskodawczyni okazała reklamówkę, w której znajdują się jego rzeczy osobiste pozostawione w mieszkaniu.

K. C. złożył w toku postępowania pisma, w których wskazywał,

że sprzeciwia się wymeldowaniu go z lokalu mieszkalnego przy ul. [...]

i domagał się przeprowadzenia dowodów na okoliczność, iż próbował uzyskać dostęp do lokalu.

Organ pierwszej instancji uznał, że z dowodów zebranych w toku postępowania wynika bezspornie, że skarżący opuścił lokal mieszkalny, realizując postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] w S. z dnia [...] sygn. akt PR 1 [...], nakazujące natychmiastowe, okresowe opuszczenie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S. i ustalające czas trwania zakazu przebywania w powyższym lokalu na okres 2 miesięcy, tj. do dnia [...] Nakaz ten miał charakter czasowy i trwał od chwili uprawomocnienia postanowienia wydanego w tym przedmiocie, tj. do dnia [...] Z kolei wydany wówczas również przez wspomnianą Prokuraturę wobec wyżej wymienionego zakaz kontaktowania się z wnioskodawczynią oraz dziećmi i zbliżania się do wyżej wymienionych na odległość mniejszą niż 50 metrów nie został przez Sąd Rejonowy [...] w S. uchylony, w związku z czym nadal obowiązuje.

W ocenie organu pierwszej instancji jest również faktem bezspornym,

że od czasu opuszczenia spornego lokalu, skarżący swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokaja poza tym lokalem. Ze zgodnych oświadczeń stron wynika również,

że skarżący nie posiada kluczy do mieszkania. Poza sporem pozostaje także okoliczność, iż obecnie toczą się: postępowanie z pozwu A. C. o rozwód,

w którym wnosi również o eksmisję skarżącego z lokalu przy ul. [...]

w S., postępowanie karne przeciwko skarżącemu prowadzone pod sygn. akt

[...] oraz postępowanie cywilne z pozwu skarżącego o wydanie lokalu, prowadzone pod sygn. akt II C [...], przy czym skarżący deklaruje, że zamierza do mieszkania powrócić po zakończeniu się tych postępowań.

Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ wyjaśnił, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jako takie nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, ani nie przesądza o ich utracie. Analogicznie jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w danym miejscu. Przyczyny opuszczenia lokalu, w szczególności ustalenie dotyczące rozumienia dobrowolności tego działania, nie są w sprawie przesądzające.

Organ podkreślił, że ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie jest wymagane w każdej sprawie o wymeldowanie. Dla przyjęcia podstaw uzasadniających wydanie decyzji o wymeldowaniu wymagane jest jedynie: opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Jeżeli osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa. Na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się więc przymusowe opuszczenie lokalu, następujące na skutek wykonania prawem nakazanych czynności. W tej konkretnej sprawie zakaz zbliżania się do domowników co do zasady wiąże się

z opuszczeniem miejsca pobytu stałego i potwierdza wystąpienie przesłanki związanej z ustaniem pobytu, a brak dobrowolności w takiej sytuacji opuszczenia miejsca pobytu stałego, nie stanowi – w ocenie organu, przeszkody do wymeldowania.

Prezydent Miasta S. zwrócił uwagę na to, że skarżącego nadal obowiązuje zakaz kontaktowania się z żoną i dziećmi zamieszkującymi w lokalu przy

ul. [...] w S. oraz zakaz zbliżania się do wyżej wymienionych na odległość nie mniejszą niż 50 metrów. Dokonując oceny tej okoliczności uznał, że skoro na skutek zastosowania odpowiednich norm prawa rodzinnego i karnego doszło do sytuacji, w której sprawca został odizolowany od członków jego rodziny, to również w dziedzinie prawa administracyjnego wymagana jest konsekwencja w tym przedmiocie. Zdaniem organu istniały przesłanki do tego, aby uznać, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały. Wskazuje na to dość długi okres czasu, jaki upłynął od opuszczenia lokalu przez skarżącego, bowiem od [...] a więc od przeszło roku, nie przebywa on pod adresem stałego zameldowania.

Organ miał na względzie oświadczenia skarżącego, z których wynika, że po zakończeniu toczących się postępowań zamierza on powrócić do spornego lokalu, jednak uznał, że nie można obecnie określić, jak długo będą toczyć się te sprawy i jakie zapadną w nich rozstrzygnięcia. W tej sytuacji, zdaniem organu, opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącego można zatem traktować jako mającego charakter trwały. Przy czym organ wyjaśnił, że opuszczenia lokalu mającego charakter trwały, nie można utożsamiać z opuszczeniem lokalu na zawsze. Wymeldowanie nie ma bowiem charakteru nieodwracalnego i gdy skarżący ponownie zamieszka w spornym lokalu, będzie miał nie tylko prawo, ale i obowiązek się w nim zameldować. Jednocześnie Prezydent podkreślił, że wymeldowanie nie wpływa na tytuł prawny do lokalu.

Organ nie podzielił argumentacji skarżącego, jakoby wymiana zamków

w drzwiach przez żonę i uniemożliwienie mu przez to dostępu do lokalu, miało świadczyć o tym, że opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne. Z akt sprawy wynika bowiem, że wyżej wymieniony wyprowadził się

z powyższego lokalu w dniu [...] na skutek wydanego nakazu opuszczenia lokalu, natomiast wnioskodawczyni ponownie zamieszkała w tym lokalu wraz z dziećmi dopiero we wrześniu 2017 r. Wymiana zamków w drzwiach była związana z faktem, iż nie mogła się dostać do mieszkania z powodu wcześniejszej ich wymiany przez skarżącego.

W świetle powyższych okoliczności organ uznał, że dalsze zameldowanie skarżącego w lokalu przy ul. [...] w S. byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej, bowiem zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności). Wobec tego dane, dotyczące pobytu osób, widniejące w ewidencji winny odpowiadać rzeczywistości, tj. odzwierciedlać stan aktualnie istniejący.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. do Wojewody, zarzucając jej:

1) naruszenie art. 80 k.p.a. i 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się

w braku logicznego wiązania faktów i w niezrozumieniu wynikających z nich treści, a także w braku wszechstronności i bezzasadnym pomijaniu dowodów, których uwzględnienie doprowadziłoby do wysnucia odmiennych wniosków, konsekwencją czego jest wadliwa ocena materiału dowodowego zebranego

w sprawie i dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności błędne przyjęcie, iż skarżący opuścił miejsce pobytu stałego, a co za tym idzie winien zostać wymeldowany,

co stanowi rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz stoi

w sprzeczności z nakazem wzbudzania zaufania przez organ,

2) naruszenie art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 2 u.e.l., poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu obywatela, który nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny.

Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, poprzez odmowę wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w S..

Skarżący podniósł, że organ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, bowiem nie dokonał ich wszechstronnej oceny, a nadto niewłaściwie ocenił znaczenie i wartość dowodów. W jego ocenie organ, wydając przedmiotową decyzję, zaangażował się w spór rodzinny pomiędzy skarżącym a jego małżonką, legitymizując sytuację, w której wnioskodawczyni, przy użyciu organu, rozpoczęła kolejny front prawnej krucjaty przeciwko skarżącemu.

Podniósł, że w niedługim czasie najpewniej wnioskodawczym podejmie starania o zameldowanie w przedmiotowym lokalu swojego kochanka, czemu jak sądzi skarżący organ nie będzie się sprzeciwiać, pomimo iż przebywa on w lokalu wbrew woli skarżącego i pomimo wezwań do opuszczenia lokalu. Tym samym hipotetycznie może dojść do sytuacji, w której osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu, doświadcza trudności administracyjnych ze strony organu, w przeciwieństwie do osoby bezumownie z niego korzystającej.

Skarżący nie zaprzeczył temu, iż nie przebywa obecnie w lokalu przy

ul. [...] w S.. Podniósł jednak, że został spełniony element wolicjonalny, a więc związany z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący nie opuścił lokalu, do którego posiada tytuł prawny, dobrowolnie. Został bowiem objęty trzymiesięcznym prokuratorskim nakazem opuszczenia lokalu - okres ten minął w październiku 2017 r.

Podkreślił, że nie zerwał związków z dotychczasowym lokalem, nie urządził także swego trwałego centrum życiowego w żadnym innym miejscu. W toku sprawy wielokrotnie zmieniały się adresy skarżącego: ul. [...], ul. [...], ul. [...]. Dodał, że nie zapadł dotąd żaden, nawet nieprawomocny, wyrok ograniczający skarżącemu prawo do lokalu, zarówno w rozumieniu karnistycznym, jak

i cywilistycznym, wskazując, że aktywnie uczestniczy w wytaczanych przeciwko niemu postępowaniach, zmierzając tym samym do odzyskania posiadania.

Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia

[...] uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o odmowie wymeldowania K. C. z pobytu stałego z lokalu położonego w S. przy ul. [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy odwołując się do art. 35 u.e.l., wyjaśnił, że stan faktyczny, o którym mowa w treści tego przepisu zachodzi wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu opuści odpowiednio dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełni obowiązku wymeldowania się.

Organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, iż o opuszczeniu lokalu w rozumieniu ww. przepisu możemy mówić jedynie wtedy, gdy miało ono rzeczywiście miejsce i gdy było dobrowolne. Rezygnacja z lokalu winna nastąpić w sposób wyraźny, zarówno poprzez złożenie stosownego oświadczenia, jak również poprzez odpowiednie zachowanie się, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby zerwania wszelkich związków

z dotychczasowym miejscem zamieszkania.

Do wydania decyzji o wymeldowaniu K. C. z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania konieczne było zatem ustalenie, że opuścił on przedmiotowy lokal w sposób trwały i dobrowolny.

W ocenie organu odwoławczego fakt zastosowania wobec skarżącego środków zapobiegawczych w toku postępowania karnego ma istotne znaczenie w badanej sprawie. Niewątpliwie te środki mają charakter przejściowy, a ich stosowanie nie jest od skarżącego zależne. Dokonując oceny tej okoliczności, Wojewoda zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został między innymi pogląd, iż fakt np. odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym przez osobę, wobec której toczy się postępowanie o jej wymeldowanie, nie pozwala zakwalifikować związanej z tym nieobecności osoby w lokalu, jako opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

W ocenie organu drugiej instancji, fakt zastosowania wobec osoby środka zapobiegawczego w postaci nakazania opuszczenia miejsca pobytu stałego na pewien okres czasu oraz zakazu zbliżania się do określonej osoby należy oceniać analogicznie jak fakt zatrzymania osoby przez Policję i następnie osadzenie tej osoby w zakładzie karnym. W obu przypadkach mamy do czynienia z przejściowym, niewynikającym z woli osoby stanem rzeczy polegającym na przebywaniu poza miejscem zameldowania.

Zdaniem organu odwoławczego, w świetle przytoczonego stanowiska judykatury, nie było podstaw do uznania, że w okresie od sierpnia 2017 r. do chwili obecnej nie zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie, że skarżący spełnił przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy

o ewidencji ludności. Stanowisko, jakie przyjął w tym zakresie organ gminy, jest niewłaściwe.

Organ podkreślił, że skarżący opuścił wprawdzie przedmiotowy lokal, lecz uczynił to na skutek nakazu prokuratora, a zatem w sposób niedobrowolny i nie mieszka w tym lokalu, ale tylko dlatego, że nie może do niego powrócić, ponieważ w przedmiotowym lokalu mieszka wnioskodawczyni, a skarżący ma zakaz zbliżania się do tej osoby na odległość mniejszą niż 50 metrów. Bezspornym zatem jest, że jeżeli skarżący naruszy ten zakaz, to mógłby z tego powodu ponieść określone konsekwencje prawne. Faktem jednak jest, że skarżący nie utracił zamiaru powrotu do miejsca jego stałego zameldowania, co – zdaniem organu odwoławczego, oznacza, że orzekanie o jego wymeldowaniu w chwili obecnej jest przedwczesne.

Skargę na decyzję Wojewody, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła A. C., dalej jako: "skarżąca", reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego – art. 35 u.e.l., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwą subsumpcję, skutkującą odmową wymeldowania K. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy

ul. [...] w S., podczas gdy przesłanką wymeldowania

z pobytu stałego na podstawie w/w przepisu jest opuszczenie miejsca stałego pobytu i nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się, co miało miejsce

w niniejszej sytuacji;

2) mające istoty wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania,

a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77§ 1 z zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami prawidłowego rozumowania oraz sprzecznej z treścią przeprowadzonych dowodów w sprawie, jak również sprzecznej z interesem społecznym poprzez uznanie, że K. C. nie opuścił miejsca pobytu stałego, a jego nieobecność w lokalu ma charakter przejściowy, podczas gdy prawidłowa analiza całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosków odmiennych, jak również deklarowany przez K. C. w pismach procesowych zamiar pobytu stałego lokalu jest sprzeczny z treścią jego przesłuchania i z obiektywną możliwością realizacji jego deklarowanej woli.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej, wydana przez organ pierwszej instancji decyzja była właściwa, a organ ten prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Podkreśliła, że w obliczu szeregu toczących się pomiędzy nią i skarżącym postępowań, orzeczonych wobec niego środków zapobiegawczych oraz silnego konfliktu, wspólne zamieszkanie jest niemożliwe. Dalsze zameldowanie skarżącego w spornym lokalu byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej, co jest niekorzystne również w kontekście społecznym.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 11 lipca 2019 r., uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi i dopuszczenie dowodu z szeregu dokumentów na okoliczność tego, że czynił starania w celu odzyskania dostępu do mieszkania oraz prowokowania przez skarżącą kolejnych postępowań w celu ograniczenia mu dostępu do nieruchomości. Podkreślił, że nigdy nie była jego zamiarem zmiana miejsca pobytu, a konieczność opuszczenia mieszkania została spowodowana bezprawnymi działaniami skarżącej, która w mieszkaniu, bez jego zgody, osiedliła innego mężczyznę. Sąd oddalił wnioski dowodowe uczestnika, jako nieistotne dla rozstrzygnięcia.

Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie. Dodatkowo pełnomocnik uczestnika postępowania podał, że w sprawie karnej nie zapadł żaden wyrok, obowiązuje zakaz zbliżania się uczestnika do skarżącej i dzieci, nie ma nakazu natychmiastowego, okresowego opuszczenia lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, bowiem dokonana przez sąd, według kryterium zgodności z prawem, kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawo

w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody, którą organ ten orzekł o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta S. i odmówił wymeldowania K. C. z lokalu położonego przy ul. [...] uznając, że w świetle okoliczności sprawy było ono przedwczesne.

Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 u.e.l., obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Zgodnie z art. 33 tej ustawy, obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Z kolei z art. 35 u.e.l. wynika, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela, lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W świetle przepisów ustawy obowiązek meldunkowy ma charakter porządkujący i powinien odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, a więc zameldowanie na pobyt stały powinno stanowić potwierdzenie przebywania pod oznaczonym adresem z zamiarem skoncentrowania tam interesów życiowych. Z kolei wymeldowanie powinno być konsekwencją opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania z zamiarem zerwania z nim dotychczasowych więzi i przeniesienia centrum życiowego w inne miejsce.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12, z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 802/17).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego szeroko komentowana jest także przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego. Konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła, winna być, w ocenie NSA, badana i oceniana w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie, czy też na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Sąd ten wskazał także, że ocena, czy dobrowolność owa wystąpiła, pozbawiona jest natomiast uzasadnienia, jeśli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych osób, lecz wskutek własnych bezprawnych działań została zatrzymana przez organy ścigania i opuszczenie przez nią lokalu jest konsekwencją wywołanego przez jej działania aresztowania i odbywania kary pozbawienia wolności. W przypadku zatem zmiany miejsca pobytu spowodowanej pobytem w zakładzie karnym nie wymaga się dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, co jest zrozumiałe, gdyż zmianie tej nie towarzyszy dobrowolność. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania, gdyż opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności. (por. np. wyroki NSA z dnia 26 września 2007 r., II OSK 1251/06; z dnia 18 września 2009 r., II OSK 1396/08; z dnia 15 grudnia 2012 r., II OSK 2143/10; z dnia 19 lutego 2013 r., II OSK 1976/11; z dnia 11 kwietnia 2013 r., II OSK 2407/11; z dnia 29 lipca 2014 r., II OSK 394/13, z dnia 10 grudnia 2014 r., II OSK 1236/13).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że uczestnik postępowania opuścił lokal mieszkalny w dniu [...] w związku z zastosowaniem wobec niego środków zapobiegawczych w postaci natychmiastowego okresowego opuszczenia lokalu oraz zakazu zbliżania się do skarżącej i dzieci. Nie ulega zatem wątpliwości, że opuszczenie lokalu przez uczestnika, w świetle powyższych okoliczności nie miało charakteru dobrowolnego, było bowiem skutkiem decyzji procesowych podjętych w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym, które na dzień orzekania – jak wynika z oświadczenia pełnomocnika uczestnika, nie zostało zakończone.

Okolicznością niekwestionowaną jest, iż w dalszym ciągu uczestnik jest objęty zakazem zbliżania się do skarżącej i dzieci, co oznacza, że pomimo upadku nakazu natychmiastowego okresowego opuszczenia lokalu, w dalszym ciągu nie może on przebywać w miejscach, w których przebywa jego żona i dzieci, co czyni niemożliwym wspólne zamieszkanie uczestnika i jego rodziny. Stan taki trwa od dnia [...] to jest od opuszczenia przez K. C. wspólnego mieszkania. Co prawda K. C. deklaruje, że w dalszym ciągu posiada tytuł prawny do lokalu i chciałby w nim zamieszkać, jednak z przyczyn wskazanych wyżej nie jest to możliwe. Brak jest również w chwili obecnej możliwości określenia, czy, a jeżeli tak, to kiedy ustaną przyczyny uniemożliwiające uczestnikowi zamieszkanie w lokalu.

W ocenie sądu zachodziły zatem przesłanki do tego, aby uznać, że aktualnie związki uczestnika z lokalem ustały – nie mieszka pod adresem stałego zameldowania, nie posiada w nim rzeczy osobistych, co wynika z poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń i nie ma możliwości w nim przebywania, z uwagi na zastosowane środki zapobiegawcze. Oznacza to, że – jak trafnie uznał organ pierwszej instancji, ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 35 u.e.l., warunkujące wymeldowanie z pobytu stałego.

Oceny tej nie zmienia podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż zamierza korzystać z lokalu pod nieobecność skarżącej i dzieci, a także że ma zamiar powrócić do mieszkania po zakończeniu toczących się postępowań. Podkreślenia wymaga, iż o zameldowaniu na pobyt stały nie przesądza posiadanie tytułu prawnego do lokalu, czy też zamiar przebywania pod określonym adresem, ale faktyczne zamieszkanie połączone z koncentracją w określonym miejscu interesów życiowych. Ma rację organ odwoławczy, że sytuacja uczestnika ma charakter przejściowy, jednak nie ulega wątpliwości, iż jej ostateczne uregulowanie jest odsunięte w czasie i uzależnione od wyniku toczących się postępowań sądowych.

Wymeldowanie z pobytu stałego stanowi więc w badanej sprawie potwierdzenie określonego stanu rzeczy i doprowadzenie do zgodności tego stanu z danymi widniejącymi w ewidencji. Jednocześnie czynność ta nie pozbawia uczestnika prawa do lokalu, bowiem zameldowanie bądź wymeldowanie nie narusza istniejących stosunków własnościowych. Nie ma również, jak zauważył Prezydent Miasta S., charakteru ostatecznego i nieodwracalnego, bowiem w przypadku zmiany stanu faktycznego uczestnik będzie mógł ponownie zameldować się na pobyt stały w lokalu, z którego został wymeldowany.

Sąd nie podzielił wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu,

iż sytuacja skarżącego jest zbliżona do sytuacji osoby osadzonej w zakładzie karnym. Istnieje szereg sytuacji, w których osoba zameldowana w lokalu na pobyt stały w nim okresowo nie przebywa z przyczyn od niej niezależnych, jak na przykład przebywanie w zakładzie karnym, czy wykonywanie pracy zawodowej poza miejscem stałego zameldowania, czasowy wyjazd za granicę itp. Jednak w sytuacjach tych powrót do lokalu mieszkalnego jest uzależniony od samego zameldowanego, który np. po zakończeniu odbywania kary, powrocie z delegacji czy zza granicy ma pełną możliwość decydowania o tym, czy zamieszka w lokalu, w którym jest na stałe zameldowany. Tymczasem w badanej sprawie sytuacji taka nie zachodzi, bowiem powrót do miejsca stałego zameldowania i w nim zamieszkanie nie jest uzależniony od woli uczestnika. Przeciwnie okoliczności związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi, których jest stroną, ten powrót do lokalu czynią niemożliwym.

Bez znaczenia przy tym pozostają twierdzenia skarżącego, iż opuszczenie lokalu zostało spowodowane bezprawnymi działaniami skarżącej, która w lokalu zamierza – po jego wymeldowaniu osiedlić i zameldować inną osobę. Podkreślenia bowiem jeszcze raz wymaga, że zainicjowane przez skarżącą postępowanie karne, które zaowocowało zastosowaniem względem uczestnika postępowania środków zapobiegawczych, jest w toku, a prawnokarna ocena słuszności stawianych mu zarzutów zostanie dokonana przez sąd. Uczestnik natomiast miał możliwość zaskarżenia wydanego w toku postępowania przygotowawczego postanowienia w przedmiocie środków zapobiegawczych. Skoro – jak wynika z akt postępowania, zakaz zbliżania się do żony i dzieci pozostaje w obiegu prawnym, to obowiązkiem uczestnika jest jego przestrzeganie. Okoliczność zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym innych osób, czy też zamiaru zameldowania w nim innej osoby pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem kwestie te nie mają wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wymeldowanie, co podkreślił również organ, nie ogranicza prawa uczestnika do lokalu i możliwości decydowania o ewentualnym przebywaniu w nim innych osób, czego uczestnik jest świadomy, bowiem – jak wynika z akt sprawy, doprowadził do skutecznego usunięcia osoby przebywającej w lokalu bez jego zgody.

Z tych względów sąd uznał, że stanowisko organu odwoławczego, wyrażone

w zaskarżonej decyzji jest wadliwe, a dokonana przez ten organ, w okolicznościach niniejszej sprawy błędna wykładnia art. 35 u.e.l., co stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r.

poz. 1302 – j.t. ze zm.). O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200

w związku z art. 205 § 2 przywołanej ustawy.