Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 703/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1,  art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. B. K. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2020 r. stanowiącym zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego skarżący wskazał, iż nie jest abonentem w rozumieniu ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. Wskazał także na brak dokonania rejestracji odbiornika i brak nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Podniósł również kwestię braku doręczenia upomnienia i przedawnienia świadczenia okresowego oraz wniósł o udostępnienie pełne dokumentacji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

2.2. Postanowieniem z dnia [...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w B. (dalej: organ pierwszej instancji) działając jako wierzyciel oddaliła wyżej wskazane zarzuty, tj.

- zarzut nieistnienia obowiązku,

- zarzut braku wymagalności obowiązku,

- zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części,

- zarzut braku doręczenia upomnienia.

2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego na ww. postanowienie wydane w pierwszej instancji, organ drugiej instancji zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, uchylił w całości postanowienie z dnia [...] i oddalił wszystkie wniesione zarzuty.

W uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji zastosował nieobowiązujące przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie musi zawierać i odnosić się do obwiązującego przepisu prawa, gdyż zostało wszczęte po wejściu w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), stąd też konieczne stało się uchylenie postanowienia z dnia [...] w całości i ponowne orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy.

Dalej wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 - u.o.a.). Ustawa ta jest aktualnym aktem prawnym, regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu opłat abonamentowych. Nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., bowiem obowiązująca wcześniej ustawa, tj. ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805) i wydane w celu jej wykonania rozporządzenia, także nakładały na użytkowników odbiorników obowiązek ich rejestracji, wnoszenia opłat za korzystanie z nich oraz zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizację danych adresowych, wyrejestrowania odbiorników, zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych).

Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a., opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne musi je zarejestrować i uiszczać abonament (jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony).

Bezsporny w sprawie jest fakt, że skarżący dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] L. oraz, że po zgłoszeniu rejestracji wydana została mu książeczka opłat stanowiąca dowód zarejestrowania używanych odbiorników. Dowodem na powyższe jest kserokopia "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z dnia [...] 1997 r, oraz odcinka "Z" z książeczki radiofonicznej numer [...] z dnia [...] 2004 r.

Powyższe stanowi dowód na okoliczność, iż skarżący został zarejestrowany w bazie danych o abonentach na podstawie podanych przez niego danych i posiada status abonenta jak również, że korzystał z odbiorników i wnosił opłaty abonamentowe oraz dopełnił formalności związanych z aktualizacją adresu zamieszkania.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr. 187 z 2007 r. poz. 1342) przyporządkowany został skarżącemu jako użytkownikowi odbiorników indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Dowodem na to jest duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia [...] 2008 r. Wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. spowodowało zmianę technologii realizacji usługi radiofonicznej. Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, które zostały wycofane z użytku, indywidualnych numerów identyfikacyjnych.

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie anulowało wcześniej zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Tym samym użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat.

Nadto Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem wysłania oraz doręczenia zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną.

Wyłącznie podjęcie działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat z tytułu opłat abonamentowych. Wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników. Wobec powyższego zarzut nieistnienia obowiązku należało oddalić.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku organ wskazał, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego O braku wymagalności obowiązku decyduje inna kategoria zdarzeń wskazuje na to treść art. 33 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. – u.p.e.a.) i należą do nich takie okoliczności jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Tym innym powodem braku wymagalności może być wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd. Także wydanie nieostatecznej decyzji w sprawie nie powoduje braku wymagalności obowiązku. Wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia nie pociągają za sobą braku wymagalności egzekwowanego obowiązku.

Stwierdzono, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały żadne z przedstawionych okoliczności, zatem zarzut braku wymagalności należało oddalić.

Dalej podano, że należności z tytułu opłat abonamentu rtv są w należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Zgodnie z art. 70 § 4 ustawy z dnia z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm. – o.p.), bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Biorąc pod uwagę fakt, iż organ egzekucyjny zastosował skuteczny środek egzekucyjny w 2020 r., tj. zawiadomieniem z dnia [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, zawiadomienie o zajęciu oraz odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem należność wskazana w przedmiotowym tytule wykonawczym nie uległa przedawnieniu.

Wobec powyższego zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części również należało oddalić.

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia wskazano, iż wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a.. obowiązek przesłano w dniu [...] (za potwierdzeniem odbioru), na adres zameldowania skarżącego, upomnienie UPZ [...]. Upomnienie uznano za doręczone z dniem [...] w myśl art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.- k.p.a.). Wobec powyższego zarzut braku doręczenia upomnienia należało oddalić.

3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu:

- rażące przekroczenia terminu na załatwienie sprawy (wydanie przedmiotowego postanowienia) przez co wierzyciel naruszył przepisy art. 35 k.p.a.

- wydanie przedmiotowego postanowienia na niekorzyść strony odwołującej się, przez co wierzyciel naruszył przepis art. 139 k.p.a.,

- wydanie niniejszego postanowienia przez samego wierzyciela, przez co wierzyciel naruszył przepisy art. 23 § 1 w powiązaniu z art. 17 § 1 oraz § 3 pkt 1 u.p.e.a.,

- brak obiektywnego rozpatrzenia zażalenia co do istoty sprawy - organ odwoławczy w osobie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej nie miał interesu prawnego ani jakiejkolwiek motywacji w rozpoznaniu istoty sprawy zaskarżonego postanowienia wydanego przez samego siebie, tym bardziej ewentualnego uznania stanowiska drugiej strony.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu wskazano, że wierzyciel wydając przedmiotowe postanowienie nie wywiązał się z terminów narzuconych przez prawodawcę. Wierzyciel odebrał zażalenie w dniu [...] 2020 r., natomiast nadał przesyłkę z przedmiotowym postanowieniem w dniu [...] 2021 r. - daje to 75 dni, tzn. ponad 2,5 miesiąca od odebrania przesyłki.

Wierzyciel jako organ odwoławczy wydał postanowienie na niekorzyść skarżącego jako strony odwołującej się, poprzez celowe uchylenie postanowienia i wydanie przedmiotowego postanowienia z przywołaniem nowego orzecznictwa. Skarżący stoi na stanowisku, że zgodnie z regulacją art. 139 k.p.a. narusza to jego prawa poprzez działanie na jego niekorzyść. Skarżący zaznacza, że w treści zażalenia nie zgłaszał zarzutów w tym zakresie.

Dalej skarżący podniósł, że wskazanie Dyrektora COF jako organu odwoławczego wydaje się być bardzo kontrowersyjne, skoro on sam był autorem postanowienia w pierwszej instancji. Dyrektor COF nie miał interesu prawnego ani jakiejkolwiek motywacji w rozpoznaniu istoty sprawy zaskarżonego postanowienia wydanego przez samego siebie, tym bardziej ewentualnego uznania stanowiska drugiej strony.

Dalej podano, że wierzyciel nie wyjaśnił wątpliwości zobowiązanego co do przywołanego pisma z dnia 1 września 2020 r. znak [...].

W zakresie nieistnienia obowiązku skarżący wskazał, że wysnute przez organ domniemanie, że był on posiadaczem sprawnych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i miał z tego tytułu obowiązek rejestracji jest całkowicie bezpodstawne. Wierzyciel nigdy nie dowiódł, ani też nie próbował dowieść takiego faktu. Zaprzeczył, abym dokonał zgłoszenia w celu rejestracji odbiornika w trybie określonym Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Z kolei dotychczasowy dowód zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej wygasł w dniu [...] 2008 r. - zgodnie z regulacją § 5 ust. 1 rozporządzenia i w wyniku zaniedbania przez operatora publicznego skutecznego wywiązania się z obowiązku wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia. Kolejny raz zaprzeczył jakoby został powiadomiony o nadaniu numeru identyfikacyjnego.

Ponowił postawiony zarzut braku wymagalności obowiązku. Podkreślił, że nie zaistniała przywołana przez wierzyciela cecha obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku.

Dalej podał, że postawienie przez wierzyciela analogi do obciążeń podatkowych jest bezpodstawne i zobowiązany traktuje je jako nadużycie. Ustawa nie zawiera jednoznacznego uregulowania charakteru opłat. Ustawa przywołuje ordynację podatkową jedynie w postępowaniu naliczenia odsetek za zwłokę w zapłacie, nie zakłada stosowania ordynacji w innym zakresie. Skoro opłata abonamentowa jest typowym świadczeniem okresowym, płatnym co miesiąc, to należy przyjąć, że okres przedawnienia jest określony zgodnie z regulacją art. 118 kodeksu cywilnego na 3 lata. Należności sprzed stycznia 2017 r., nawet gdyby były należne, są więc przedawnione.

Odnośnie zarzutu braku uprzedniego dostarczenia zobowiązanemu upomnienia wierzyciel w treści przedmiotowego postanowienia oraz w załączonych do niego dokumentach, przedstawił dowody na zasadność zarzutów skarżącego. Przesłane przez wierzyciela przy postanowieniu, upomnienie z dnia [...] jest adresowane na nazwisko skarżącego, ale na adres ul. [...], [...] L.. Pod tym adresem skarżący nie zamieszkuje już od kilkunastu lat. Poczta Polska była o tym fakcie skutecznie powiadomiona, czego dowodem jest rejestracja książeczki opłaty abonamentowej na adres ul. [...], [...] J.. Także cała korespondencja między stronami prowadzona od października 2015 r. była kierowana na poprawny adres ul. [...], [...] J.. Poprawność adresu potwierdza bezproblemowe odbieranie korespondencji. Także przedmiotowe postanowienie wysłane zostało na właściwy adres i skutecznie odebrane. Zobowiązany wypełnił obowiązek nałożony regulacją art. 41 § 1 k.p.a. o zmianie swojego adresu z [...], [...] L., nie zaistniały więc przesłanka zaniedbania do skorzystania przez wierzyciela z regulacji art. 41 § 2 k.p.a., a ewidentny błąd wierzyciela w adresowaniu przesyłki nie może przynieść skutku prawnego. Zaznaczył, że nigdy, w żadnym czasie od daty 14 września 2004 r. nie powiadamiał wierzyciela o zmianie adresu zamieszkania lub korespondencji z ul. [...], [...] J. na inny adres. Podniósł, że Poczta Polska S.A. popełniła błąd i wysłała upomnienie na niewłaściwy adres, pod którym nie przebywam od lat.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga w części jest zasadna, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

5. Na wstępie przypomnieć należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, pkt 4, tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, pkt 5 - wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części oraz pkt 6 - brak wymagalności obowiązku.

W ocenie Sądu zasadny okazał się być zarzut brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, pozostałe zarzuty są niezasadne.

6. Co do pierwszego z podniesionych zarzutów twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący w dniu [...] 1997 r. dokonał rejestracji odbiornika RTV używanego pod adresem L. ul. [...], w wyniku której wydana została książeczka radiofoniczna nr [...], która służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Powyższe potwierdza widniejący w aktach sprawy wniosek o rejestrację odbiornika z dnia [...] 1997 r.

W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika, sam skarżący również na taki dowód nie wskazuje.

W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.

Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., I SA/Gl 236/13 - CBOSA.

Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r.

Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.

Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.

Nie należy zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu. Strona skarżąca stara się przypisać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a mianowicie utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.

Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16).

Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą [...] 2008 r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącego do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV, a nie dokonał jego wyrejestrowania.

Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.

7. Zdaniem Sądu nie doszło również do przedawnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych wskazanych w tytule wykonawczym z dnia [...], tj. opłat za okres od stycznia 2015 r. do lutego 2020 r. Rację ma bowiem organ wskazując, że do zaległości w opłatach abonamentowych, odnośnie terminu przedawnienia zaległości, zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia należy stwierdzić, że abonament RTV jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy. Abonament jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym w przypadku, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (Zobowiązania podatkowe), stosuje się również do opłat, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zatem do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie między innymi art. 70 § 1 o.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (zob. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1208/12). Ponadto wywody Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest Ordynacja podatkowa. W rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. O zajęciu z jednoczesnym doręczeniem tytułu wykonawczego, zobowiązany został poinformowany w dniu [...].

8. Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku, wskazać należy, że również nie jest on zasadny. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa staje się wymagalny, jeżeli dana osoba – zobowiązany – znalazła się w sytuacji określonej w hipotezie normy prawa nakładającej obowiązek (por. komentarz do art. 33 u.p.e.a. Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX). W niniejszej sprawie - jak wyżej wywiedziono - skarżący znalazł się w sytuacji, o której mowa w art. 2 u.o.a., na mocy którego za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych zobowiązany był uiszczania opłat abonamentowych.

9. Sąd uznał jednakże, odnosząc się do zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., iż zarzut ten jest zasadny.

Jak bowiem wynika z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Z kolei przepisy szczególne regulujące prowadzenie egzekucji administracyjnej zostały zawarte w rozporządzeniu wykonawczym z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Rozporządzenie to zostało wydane m.in. na podstawie delegacji zawartej w art. 15 § 5 u.p.e.a., upoważniającej ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Działając na podstawie tej właśnie delegacji Minister Finansów w § 2 rozporządzenia wykonawczego zawarł katalog zwolnień z doręczenia upomnienia. Żadna z sytuacji tam wymienionych w niniejszej sprawie nie miała miejsca, zatem doręczenie upomnienia były niezbędne.

W niniejszej sprawie skierowano do zobowiązanego upomnienie dotyczące opłat abonamentowych od stycznia 2015 r. do lutego 2020 r. tj. opłat objętych tytułem wykonawczym wystawionym w niniejszej sprawie, na nieprawidłowy adres. Skarżący, albowiem w dniu 14 września 2004 r. poinformował Pocztę Polską o zmianie swojego adresu zamieszkania na: [...] J. ul. [...]. Dodowem powyższego jest widniejący w aktach sprawy odcinek "Z". Zatem niewłaściwym było skierowanie w dniu [...] upomnienia na adres skarżącego, pierwotnie wskazany we wniosku o rejestrację odbiornika z dnia [...] 1997 r.

Godzi się w tym miejscu wskazać, że powyższa konstatacja nie dotyczy opłat abonamentowych dotyczących okresu od stycznia do września 2015 r., albowiem upomnienie z dnia [...] dotyczące składek za okres od 1 stycznia 2010 r. do września 2015 r. zostało skutecznie doręczone skarżącemu, o czym świadczy jego pismo z dnia 16 października 2015 r., będące reakcją na powyższe upomnienie.

Zatem zasadny okazuje się być zarzut niedoręczenia upomnienia dotyczącego opłat abonamentowych za okres od października 2015 r. do lutego 2020 r. Z tego względu zaskarżone postanowienie oraz postanowienie wydane w pierwszej instancji zostały uchylone.

10. W trakcie dalszego postępowania, organ winien mieć na uwadze fakt, że upomnienie ma z jednej strony walor informacyjny i perswazyjny, przypomina bowiem zobowiązanemu o konieczności wykonania nałożonego na niego obowiązku oraz wskazuje na konsekwencje niewykonania obowiązku – wszczęcie egzekucji administracyjnej. Z drugiej jednak strony doręczenie upomnienia, o ile jest ono wymagane – tak jak w niniejszej sprawie, wywołuje doniosły skutek prawny, ponieważ jest warunkiem dopuszczalności prowadzenia egzekucji.

11. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.). Na zasądzoną kwotę złożył się wpis od skargi 100 zł.