Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 53/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11, art 134 § 1, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 2, ust. 3-5, art. 89 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 363/18 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia (..)r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od (...) na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 363/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 lutego 2018 r. nr 330000-IAGW-92884-190/2014/KA w przedmiocie kary pieniężnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 18 lipca 2011 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Częstochowie przeprowadzili kontrolę w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach w lokalu "N." w Z. Podczas tych czynności ujawniono elektroniczne urządzenia do gier, włączone i gotowe do gry o nazwie Terminal internetowy Internet@ typu info kiosk oznaczone: nr 1 oraz A., nr 2 oraz B., nr 3 oraz C. Przeprowadzone na tych urządzeniach gry kontrolne wypełniły ustawowe definicje gier na automatach, wymagały zakredytowania. Grający uzyskiwał wygrane rzeczowe w postaci możliwości kontynuowania gry lub rozpoczęcia nowej gry, grający nie miał żadnego wpływu na przebieg gry. Gry dostępne w urządzeniach były odzwierciedleniem gier na automatach bębnowych i miały charakter losowy. Do akt sprawy dołączono opinię biegłego sądowego Remigiusz R. z 24 kwietnia 2012 r., który stwierdził, że wszystkie terminale są urządzeniami elektronicznymi umożliwiającymi rozgrywanie gier o charakterze losowym.

Kontrolującym nie okazano zezwolenia na urządzanie gier na automatach, regulaminu gier oraz poświadczenia rejestracji urządzeń. Okazano natomiast umowę najmu lokalu z 1 marca 2010 r. zawartą pomiędzy A. N. jako właścicielką i wynajmującą oraz J. Z. jako najemcą. Zgodnie z umową najemca będzie użytkował lokal dla potrzeb własnej działalności gospodarczej, a koszty jego eksploatacji obciążą najemcę. Okazano również umowę dzierżawy terminali internetowych zawartą 2 lipca 2011r. w Z. pomiędzy H. – H.1 w W.- wynajmującym i N. w Z. reprezentowanym przez J. Z. (skarżący, skarżący kasacyjnie), na jeden rok. Przedmiotem umowy była dzierżawa 5 sztuk terminali internetowych.

W związku z ustaleniami kontrolnymi, postanowieniem z 9 lutego 2012 r., Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia stronie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, zakończone decyzją z 13 października 2014 r. wymierzającą stronie karę pieniężną w wysokości 36.000 zł.

W odwołaniu od decyzji skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania w sprawie.

Decyzją z 14 lutego 2018r. nr 330000-IAGW.92884-190/217/AK Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Częstochowie z 13 października 2014 r. nr 333000-UAGR-9288-12/2012/MCH. Organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dał podstawę do stwierdzenia, że strona urządzała gry na automacie poza kasynem gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Podczas kontroli funkcjonariusze ustalili przebieg gry na "kioskach internetowych", należących do grupy urządzeń elektronicznych, które były włączone i gotowe do gry. Gry te mają charakter losowy i nie są zależne od umiejętności i sprawności grającego.

W skardze z 12 marca 2018 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, strona przedstawiła zarzuty i domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i stwierdził, że nie naruszył przepisów prawa wskazanych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Odnosząc się do kwestii właściwości miejscowej i rzeczowej organu odwoławczego WSA wskazał, że do 28 lutego 2017 r. organem właściwym w sprawie nakładania kar m. in. za prowadzenie gier na automatach poza kasynem gry, w świetle art. 90 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do tego dnia, był naczelnik urzędu celnego, na obszarze którego urządzana była gra na automacie. Odwołanie od decyzji wymierzającej karę rozpoznawał właściwy dla organu I instancji Dyrektor Izby Celnej. W świetle znowelizowanego od 1 marca 2017 r. art. 90 u.g.h. karę pieniężną nakłada (z wyjątkami obowiązującymi od 1 kwietnia 2017 r., nie mającymi znaczenia dla sprawy), w drodze decyzji naczelnik urzędu celno-skarbowego, na którego obszarze urządzana jest gra hazardowa lub (od 1 kwietnia 2017 r.) znajduje się niezarejestrowany automat.

Oceniając kwestię podstawy materialnoprawnej wydanej decyzji, Sąd I instancji stwierdził, że organ I instancji orzekał na podstawie art.1, art. 2 ust. 5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 23a, art. 32 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r. Decyzje bowiem wydał 13 października 2014 r., zaś samo naruszenie prawa zostało ujawnione 18 lipca 2011 r. Natomiast organ odwoławczy orzekał już po 1 kwietnia 2017 r., kiedy brzmienie przede wszystkim art. 2 i 89 u.g.h. uległo istotnej zmianie. Z dniem 1 kwietnia 2017 r. art. 89 u.g.h. został zmieniony przez art. 1 pkt 67 ustawy z 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017, poz. 88 – dalej: "ustawa nowelizującą"), zmieniającej ustawę z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Ustawodawca nie przewidział okresu przejściowego dla spraw dotychczas prowadzonych na postawie art. 89 u.g.h. (w brzmieniu sprzed 1 kwietnia 2017 r.)

Zdaniem Sądu I instancji, ocena zachowania podmiotu urządzającego gry hazardowe z naruszeniem prawa winna odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w okresie objętym kontrolą, kiedy ujawniono delikt administracyjny, zgodnie z zasadą tempus regit actum.

W konsekwencji WSA przyjął, że Dyrektor IAS, co wynika z omówienia w uzasadnieniu materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji w jej brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r., prawidłowo zastosował w sprawie obowiązujące w dacie stwierdzenia naruszenia prawa przez spółkę regulacje art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. stanowiące, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry oraz że wysokość tej kary wynosi 12.000 zł od każdego automatu.

W ocenie Sądu I instancji, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, przestrzegając zasad postępowania dowodowego, ustalono okoliczności uzasadniające zastosowanie sankcji administracyjnej. Ustalenia potwierdza również opinia biegłego sądowego, nawet jeśli w części nie zawiera kategorycznych stwierdzeń.

Sąd I instancji nie dopatrzył się błędu subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod normę art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r. Zaś konsekwencja wypełnienia hipotezy tej normy prawnej było zastosowanie sankcji w postaci kary pieniężnej opisanej w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. W konsekwencji brak podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy.

WSA wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów, w oparciu o art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), 16 maja 2016 r. podjął uchwałę w sprawie o sygnaturze II GPS 1/16. W orzeczeniu tym jednoznacznie przesądzono o legalności nakładania kary na podmioty urządzające gry na automatach poza kasynami gry, a także o zasadności stosowania w tym przypadku art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W przytoczonej, abstrakcyjnej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie rozstrzygnięto wątpliwości dotyczące stosowania ustawy o grach hazardowych i nakładania kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry, a z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznający skargę jest związany uchwałą. Warto ponadto zauważyć, że w wyroku z 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że notyfikacja tzw. przepisów technicznych, o której mowa w dyrektywie 98/34/WE oraz w rozporządzeniu w sprawie notyfikacji nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego i stwierdził, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 w związku z art. 7 oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Sąd I instancji odniósł się do zarzutu braku notyfikacji i wskazał na art. 8 ustawy z 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych, z którego wynika, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. W związku z powyższym zmiany dokonane w ustawie o grach hazardowych poddano procedurze notyfikacyjnej dla podmiotu prowadzącego działalność w postaci gier na automatach poza kasynem gry, który został poddany kontroli po dniu wejścia w życie notyfikowanej ustawy o grach hazardowych (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) powoduje, że kwestia notyfikacji i techniczności przepisów stała bezzasadna.

WSA wskazał na odrębność postępowań karnych i podatkowych, co ma swoje odzwierciedlenie w treści art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości automatycznego związania sądu administracyjnego wyrokiem wydanym w postępowaniu karnym, który nie ma takiego charakteru. Zasadnie organ odwoławczy wskazał (k. 7 odpowiedzi na skargę), że art. 29a u.g.h., dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy z 26 maja 2011 r. zmieniający ustawę z dniem 14 lipca 2011r. (Dz.U. nr 134, poz. 779), nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na krąg adresatów tej normy.

W ocenie Sądu I instancji w sprawie nie doszło również do naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania, a organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób dostateczny odniósł się do argumentów odwołania.

Od przedmiotowego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tzn.:

a. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1), art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a. - przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w tym niedostateczne wyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów (t.j. do zarzutu 1, 2 ust. 2, oraz zarzutów 3, 4, 6), argumentów i okoliczności podniesionych przez skarżącego w skardze, a także przez zastępowanie samodzielnych ustaleń sądu I instancji ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektora KAS w Katowicach.

b. art. 145 § 1 lit. c) i § 2 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie (niezastosowanie w tym przypadku) oraz art. 3 § 1, art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 122, art. 199 § 1 a, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 i § 3, art. 188, art. 191, art. 199a § 1 oraz art. 139 § 3 w zw. z art. 235 ustawy Ordynacja podatkowa przez nieprawidłowo wykonaną kontrolę sądowo-administracyjną (polegającą na niedopatrzeniu się uchybień w postępowaniu dowodowym pomimo naruszeń przez organy podatkowe przepisów postępowania podatkowego), w szczególności dotyczy to:

- analizy przyczyn rozstrzygnięcia Sądu Karnego który wyrokiem z dnia 15 lipca 2016 r. w sprawie VII Ka 493/15 prawomocnie uniewinnił J. Z. w sprawie z zarzutu opartego o art. 107 § 1 k.k.s. dotyczącej przedmiotowych (tych samych) automatów (oskarżonego przez Urząd Celny w Częstochowie o to, że w dniach 2-18 lipca 2011 w lokalu N. w Z. [....] urządzał gry mające cechy losowości w których występują wygrane rzeczowe na urządzeniach/terminalach internetowych lnternet@ oznaczone (...) – nr 1, (...)-nr 2, (...)- nr 3, w której to sprawie Sąd Rejonowy (co Sąd Okręgowy podzielił) ustalił, iż J. Z. nie urządzał gier na automatach (więc nie realizował również dyspozycji art. 89 ust. 1 u.g.h.),

- ograniczenia się do lakonicznego stwierdzenia, że "... ustalenia co do urządzenia nr 2 D136G, jako identycznego z pozostałymi nie budzą wątpliwości" podczas gdy w skardze zarzucono nieprawidłowe ustalenie, iż dowodem na okoliczność, że na terminalach rozgrywane były gry jest opinia biegłego, a tymczasem nie podjęto nawet próby analizy tej opinii, pomijając istotne stwierdzenie biegłego, iż żadnego z urządzeń nie uruchomił i nie udało mu się przeprowadzić własnego eksperymentu i badania, co więcej wprost stwierdził, że nie jest w stanie odpowiedzieć na wszystkie pytania postawione w tezie dla biegłego. Ponadto w czasie kontroli inspektorzy celni w żaden sposób nie uruchomili ani nie sprawdzili działania terminala D1(...), a mimo to biegły na ostatniej stronie opinii odwołał się do eksperymentu, którego wszak nie udało się przeprowadzić. Opinię swą wydał uogólniając, iż gry udostępniane przez aplikację gaminator.exe odwołując się do swego doświadczenia, a nie do realnej w chwili opiniowania możliwości połączenia się z tymi grami za pośrednictwem tego właśnie urządzenia. Nie wiadomo, czy aplikacja faktycznie łączyła z takimi samymi grami o których biegły wspominał odwołując się do doświadczenia - Sąd uchylił się od faktycznego merytorycznego rozpoznania tego zarzutu,

- pominięcie zarzutu długotrwałości postępowania odwoławczego w czasie którego zapadało prawomocne orzeczenie uniewinniające J. Z.,

c. art. 134 § 1 p.p.s.a., przez nieprzeprowadzenie kompleksowej kontroli legalności i prawidłowości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach lecz ograniczenie się tylko do niektórych jej aspektów, co doprowadziło do powielenia błędnego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy,

d. art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 11 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i faktyczny brak merytorycznego odniesienia się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci wyroku Sądu karnego z dnia 15 lipca 2016 r. w sprawie VII Ka 493/15 wraz z uzasadnieniem.

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:

Naruszenie art. 145 § 1 lit. a) i § 2 p.p.s.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie (niezastosowanie w tym przypadku) art. 2 ust. 5 u.g.h. przez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na podzieleniu prawidłowości uznania, iż w przepisie tym element losowości należy oceniać podmiotowo (z pozycji gracza), podczas gdy przepis ten w sposób literalny odnosi się do gry (przesłanka przedmiotowa) natomiast sama gra określona w tym wypadku algorytmem nie jest losowa. Gdyby ustawodawca chciał losowość upodmiotowić nadałby przepisowi inne brzmienie, nawiązujące do uczestnika gry.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zarządzeniem z 12 kwietnia 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), o czym poinformowano pełnomocników stron.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty procesowe, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., FSK 618.04; ONSAiWSA z 2005 r. Nr 6, poz. 120.).

Odnośnie do pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać trzeba, że wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. WSA ocenił stanowisko skarżącego nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r., II FSK 2204/11). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., FSK 2633/04, wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). Okoliczność, że strona skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zatem takie stanowisko WSA nie mogło być skutecznie zwalczane przez podniesienie zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Ponadto skarżący kasacyjnie tym zarzutem usiłuje zwalczyć prawidłowość przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy.

Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu.

Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. W drugim zaś przypadku istotne jest to, że "strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd I instancji" (zob. wyrok NSA z 22 maja 2014 r., I OSK 782/13). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył Sąd I instancji (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06, wyrok NSA z 19 czerwca 2013 r., I OSK 1353/12; wyrok NSA z 15 marca 2013 r., I OSK 1033/12). Ten wymóg został wprawdzie dopełniony przez autora skargi kasacyjnej przez powiązanie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. (w przypadku zarzutu z pkt 1.a skargi kasacyjnej) z przepisami z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1), jednakże nie można uznać tego zarzutu za zasadny.

Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. jest przepisem ustrojowym normującym zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i jako taki co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Może być on skutecznie wskazany jako naruszenie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej w powiązaniu z konkretnie oznaczonymi przepisami p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 11 maja 2012 r., I OSK 70/12, LEX nr 1166069; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009 r., II FSK 1660/07, wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., II FSK 103/08, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2010 r., I GSK 445/10; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., II GSK 1185/11, LEX nr 1083277; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., FSK 576/07, LEX nr 475570). Ponadto, skoro przepis art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., jako przepis ustrojowy, a nie procesowy wskazuje w § 2 podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne, to przepis ten mógłby stanowić samodzielną i skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli. Zarzucając naruszenie tego przepisu strona powinna zatem bądź to wskazać konkretny przepis prawa, który powinien uwzględnić, a czego nie zrobił Sąd I instancji dokonując kontroli legalności działania organów administracji, bądź ewentualnie przepis wskazujący inne kryterium kontroli (wykraczające poza zgodność z prawem). Wykazując naruszenie tego przepisu strona może wywodzić, że Sąd I instancji niezasadnie wyszedł poza kryterium kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (tzn. wskazać, że nie zaistniał przypadek, w którym "ustawy stanowią inaczej"). Na żaden z tych sposobów naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. nie wskazano.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a § 2 wskazuje, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 3 p.p.s.a. w istocie nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa wyłącznie zakres postępowania sądowoadministracyjnego i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego bez powiązania z innymi przepisami procesowymi (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07; wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087; postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850). Przepis ten ma charakter ustrojowy, określając w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem: do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. W orzecznictwie NSA wielokrotnie sygnalizowano, że przepis art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 cyt. ustawy nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087).

W przypadku zaś zarzutu podniesionego w pkt 1.c skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie powiązano z żadnym innym przepisem p.p.s.a., dlatego uwzględniając powyższe uwagi tak sformułowany zarzut nie może być uznany za zasadny.

Wbrew zarzutowi określonemu w pkt 1.b tiret drugie skargi kasacyjnej, WSA prawidłowo zaakceptował ustalenia organów. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja wymierzająca skarżącemu karę pieniężną wydana została w oparciu o eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych. Z ich ustaleń wynika, że urządzenia, które były włączone i gotowe do gry należą do grupy urządzeń elektronicznych, których działanie ma charakter losowy i nie jest zależne od umiejętności i sprawności grających, gdyż ustawienia wyświetlanych bębnów z różnymi symbolami figur po rozegraniu każdej z gier odbywa się losowo i gracz nie ma wpływu na ich ustawienie. Przeprowadzony eksperyment dał organom podstawę do ustalenia, że gry na kontrolowanych urządzeniach miały charakter losowy i były organizowane w celach komercyjnych. Biegły z zakresu informatyki, komunikacji i automatów do gier R. R. w swej opinii potwierdził losowy charakter gier na przedmiotowych urządzeniach. Wskazane ustalenia są wystarczające do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie przepisów u.g.h.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w pkt 1.b tiret pierwsze oraz pkt 1.d skargi kasacyjnej należy na wstępie przypomnieć, że na podstawie art. 11 p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Z przepisu tego wynika, że sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku zapadłego w postępowaniu karnym, ale dotyczy to tylko wyroku skazującego. Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku", zgodnie z art. 11 p.p.s.a., rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Takiego związania nie ma w odniesieniu do wyroków uniewinniających, orzeczeń umarzających postępowanie i postanowień. Orzeczenie wydane w postępowaniu karnym, na które powołuje się skarżący kasacyjnie, a dotyczące postępowania karnoskarbowego prowadzonego w związku z działalnością strony w kontrolowanym lokalu, nie wiązało organów administracyjnych w niniejszej sprawie. Zauważyć trzeba, że postępowanie o przestępstwo karnoskarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. i prowadzone w jego zakresie postępowanie dowodowe oraz postępowanie administracyjne, prowadzone z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, są odrębnymi sprawami, których wyniki nie zależą od siebie nawzajem (por. wyroki NSA: z 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GSK 353/17, z 2 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GSK 801/17, z 8 czerwca 2018 r. sygn. akt II GSK 3120/17). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, odpowiedzialność na podstawie art. 89 u.g.h. ma charakter obiektywny i jest oderwana od winy, której stwierdzenie jest z kolei konieczne do wymierzenia kary za popełnienie czynu zabronionego z art. 107 § 1 k.k.s. (zob. np. wyrok NSA z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4522/16). Z tych względów nie można uznać za zasadne zarzuty określone w wyżej przywołanych punktach.

Za nieuzasadnione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej (pkt 2. skargi kasacyjnej), na gruncie których skarżący zmierza do wykazania braku prawidłowości stanowiska organów administracji, a co za tym idzie stanowiska Sądu I instancji, odnośnie do prawnej kwalifikacji gier urządzanych na spornych automatach.

Odwołując się w tej mierze do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2018 r., w sprawie II GSK 4234/17 i zawartego w jego uzasadnieniu przeglądu stanowisk należy podnieść, że w orzecznictwie sądowym na tle art. 2 ust. 1 u.g.h. pojęcie "losowości" użyte w kontekście gier hazardowych, wiązane jest z zależnością wyniku gry w szczególności od przypadku rozumianego jako zdarzenie lub zjawisko, których nie da się przewidzieć. Przyjmuje się, że wystąpienie "przypadku" oznacza, iż wynik gry jest nieprzewidywalny z punktu widzenia grającego i nie zależy wyłącznie od jego możliwości czy umiejętności. Losowość gier jest rozumiana, jako niemożliwość przewidzenia rezultatu gry w normalnych warunkach. Do zakwalifikowania gry do gier losowych wystarczy stwierdzenie wystąpienia w grze elementu losowości wpływającego bezpośrednio na wynik gry (vide wyrok z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1202/14, wyrok z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1852/13, wyrok z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt 4298/16).

Powyższe koresponduje ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, który w swym orzecznictwie przyjmuje, że całkowita lub częściowa losowość jest zasadniczą cechą charakterystyczną dla gier hazardowych, a pojęcia "losowości" nie należy utożsamiać tylko z przypadkiem, gra ma bowiem charakter losowy, gdy dla gracza jej wynik jest nieprzewidywalny, a więc nie jest możliwy do przewidzenia i nie istnieje strategia umożliwiająca polepszenie wyniku bez złamania zasad gry, nieprzewidywalność tę należy oceniać przez pryzmat warunków standardowych, w jakich znajduje się grający, nie zaś przez pryzmat warunków szczególnych, atypowych (vide wyrok SN z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt V KK 420/11). Ponadto, w wyroku z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 3754/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepis art. 2 ust. 1 zd. pierwsze u.g.h. należy tak wykładać, że w sytuacji, gdy wynik jakiegokolwiek etapu przedsięwzięcia jest przypadkowy, a więc niezależny od woli (wiedzy, zręczności) uczestnika gry, to należy przyjąć, że etap ten ma wpływ na ostateczny wynik gry, co przesądza o jej losowym charakterze. Ten sposób interpretacji - przy założeniu konsekwentnego stosowania terminologii w ramach tego samego aktu prawnego przez racjonalnego ustawodawcę - odnieść można do pojęć użytych w art. 2 ust. 3-5 u.g.h., z tym zastrzeżeniem, że dla kwalifikacji gry jako "gry na automatach" w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. nie jest konieczne, by gra była "grą losową", czy miała "charakter losowy". Wystarczy bowiem, że gra "zawiera element losowości". Ze względu na wysokie ryzyko i łatwość uzależnień, omawiana regulacja ustawy o grach hazardowych ustanawia podwyższony poziom ochrony, który nie uzależnia kwalifikacji gry i służącego do jej prowadzenia urządzenia od wyjaśnienia relacji pomiędzy występowaniem w grze elementu losowości a wynikiem gry (vide wyrok z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4298/16).

Skoro więc z ustaleń stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, że sporne urządzenia służyły urządzaniu gier zawierających element losowości (art. 2 ust. 3 u.g.h.), to bez znaczenia dla wymiaru kary na podstawie art. 89 tej ustawy pozostaje okoliczność, czy spełniały również przesłanki z art. 2 ust. 4 i ust. 5 u.g.h.

W związku z powyższym NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a.