Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2524/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 133 § 1, art 134 § 1, art 141 § 4, art 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora [..]Uniwersytetu Medycznego w [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 360/13 w sprawie ze skargi J.A.S.M. na decyzję Rektora [..]Uniwersytetu Medycznego w [..] z dnia 27 lutego 2013 r. nr [..]/2013 w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od J.A.S.M. na rzecz Rektora [..]Uniwersytetu Medycznego w [..]kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 360/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [..], po rozpoznaniu skargi J. A. S.-M. na decyzję Rektora [..] Uniwersytetu Medycznego w [..] z dnia 27 lutego 2013 r., nr 443/2013 w przedmiocie skreślenia z listy studentów, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego [..] Uniwersytetu Medycznego z dnia 7 stycznia 2013 r., nr [..], oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia 7 stycznia 2013 r. znak [..]Dziekan Wydziału Lekarskiego [..] Uniwersytetu Medycznego orzekł o skreśleniu J. A. S. - M. z listy studentów I roku ([..]).

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz § 24 pkt 3, § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów [..] Uniwersytetu Medycznego (tekst jednolity: załącznik do uchwały nr 14/2012 Senatu [..] Uniwersytetu Medycznego z dnia 26 marca 2012 r.) w zw. z § 40 ust. 1 pkt 13 Statutu [..] Uniwersytetu Medycznego (tekst jednolity: załącznik nr 1 do uchwały nr 1/2012 Senatu [..] Uniwersytetu Medycznego z dnia 30 stycznia 2012 r.).

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją Dziekana Wydziału Lekarskiego [..] Uniwersytetu Medycznego z dnia 18 października 2012 r. ww. nie otrzymał zgody na odpłatny wpis warunkowy na II rok studiów w roku akademickim 2012/2013. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Rektora [..] Uniwersytetu Medycznego z dnia 27 listopada 2012 r.

Z kolei decyzją z dnia 29 października 2012 r. Dziekan Wydziału Lekarskiego odmówił ww. udzielenia zezwolenia na odpłatne powtarzanie I roku studiów w roku akademickim 2012/2013. Przedmiotowa decyzja została następnie utrzymana w mocy decyzją Rektora [..] Uniwersytetu Medycznego wydaną w dniu 28 grudnia 2012 r.

Organ odwołując się do treści art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 24 pkt 3 i § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów [..] Uniwersytetu Medycznego podniósł, że w związku z ponownym nieuzyskaniem zaliczenia roku studiów, nieuzyskaniem warunkowego wpisu na następny rok oraz nieuzyskaniem zezwolenia na powtarzanie roku należało skreślić ww. studenta z listy studentów. Organ zauważył, że student po raz kolejny (to jest w następstwie wcześniejszej zgody Dziekana na powtarzanie roku) nie zaliczył przedmiotu [..], będącego przedmiotem wiodącym na jego roku. Ta okoliczność stanowiła zaś podstawę odmowy wyrażenia zgody na warunkowe zezwolenie na podjęcie studiów na II roku. Zdaniem organu, okoliczności wskazane we wniosku studenta (tj. nieuzyskanie zgody na egzamin komisyjny z przedmiotu [..]; problemy z interpretacją i tłumaczeniem pytań dotyczące egzaminu z przedmiotu [..]; okoliczności związane z toczącym się względem studenta postępowaniem dyscyplinarnym; wychowanie dziecka) nie mogły być uznane za "sytuację zdrowotną lub socjalną" i nie uzasadniały udzielenia warunku. W ocenie Dziekana Wydziału Lekarskiego wszelkie przywoływane przez studenta powody, jak i próby podważania przebiegu egzaminu, stanowią jedynie próbę usprawiedliwienia niezaliczenia roku studiów.

W odwołaniu od ww. decyzji J. A. S. – M. wniósł o uchylenie wydanej decyzji i umorzenie postępowania w całości lub zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez orzeczenie o braku podstaw do skreślenia z listy studentów. W odwołaniu zawarto również ewentualne żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 10 § 1 i art. 61 § 4 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak zawiadomienia strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów;

- naruszenie art. 10 § 1 i art. 81 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak umożliwienia odwołującemu się zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i ustosunkowaniem się do niego przed wydaniem zaskarżonej decyzji;

- naruszenie § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów [..] Uniwersytetu Medycznego poprzez niezasadne przyjęcie, że wystąpiły przesłanki umożliwiające skreślenie odwołującego z listy studentów;

- naruszenie art. 107 § 1 i § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia dokonanej przez organ pierwszej instancji oceny prawnej stanu faktycznego sprawy oraz brak wyjaśnienia przyczyn skorzystania z możliwości skreślenia strony z listy studentów;

a w konsekwencji:

- naruszenie art. 190 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów [..] Uniwersytetu Medycznego poprzez skreślenie strony z listy studentów uczelni.

Ponadto ww. decyzji zarzucono przedwczesność jej wydania jak i naruszenie art. 109 § 1 w zw. z art. 40 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez doręczenie pełnomocnikowi studenta odpisu zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia 27 lutego 2013 r. nr [..]/2013 Rektor [..] Uniwersytetu Medycznego utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o skreśleniu ww. z listy studentów.

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał art. 104 § 1 i art. 138 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, art. 190 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, § 30 ust. 1 pkt 28 Statutu [..] Uniwersytetu Medycznego oraz § 24 pkt 3 i § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów [..] Uniwersytetu Medycznego.

W uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołując dotychczasowy przebieg postępowania oraz wydane wobec studenta rozstrzygnięcia organów uczelni, wskazał m.in., że student wstępując w szeregi studentów uczelni i składając ślubowanie, zobowiązał się do poddania reżimowi studiów wynikającemu z obowiązującego w uczelni regulaminu.

Musiał ponadto liczyć się z tym, że jego wnioski w sprawach objętych tokiem studiów - w tym wnioski o wpis warunkowy oraz o zezwolenie na powtarzanie roku - będą podlegały ocenie Dziekana. Student winien był również liczyć się z tym, że negatywne rozpatrzenie przedmiotowych wniosków skutkować będzie decyzją o skreśleniu z listy studentów. Ponadto z uwagi na "odpowiednie" stosowanie przepisów ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w postępowaniu przed organami uczelni wydawanie odrębnego postanowienia o wszczęciu postępowania jak i zapoznawanie z materiałami zgromadzonymi w sprawie byłoby całkowicie bezcelowe i prowadziło jedynie do przedłużania sprawy.

Co równie ważne, negatywne decyzje wydane w przedmiocie wpisu warunkowego jak i w przedmiocie zgody na powtarzanie roku są rozstrzygnięciami ostatecznymi i w obecnie prowadzonym postępowaniu nie ma podstaw do badania przesłanek ich wydania.

Jak wskazał ponadto organ odwoławczy, organ pierwszej instancji odniósł się do powodów stanowiących uzasadnienie wniosków studenta. Ta ocena – to jest uznanie zachowań i w konsekwencji ww. wniosków studenta za próbę usprawiedliwienia niezaliczenia roku studiów - stanowiła dla Dziekana dodatkową przyczynę (obok faktu ponownego nieuzyskania zgody na powtarzanie roku oraz ponownego niezaliczenia roku studiów) skorzystania z możliwości skreślenia z listy studentów.

W skardze na ww. decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [..] J. A. S. – M. wniósł o uchylenie wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć, względnie o uchylenie decyzji organu odwoławczego. W skardze podniesiono zarzuty:

- naruszenia art. 10 § 1 i art. 61 § 4 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak zawiadomienia strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów;

- naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nieumożlienie skarżącemu zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i ustosunkowaniem się do niego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czym skarżący został pozbawiony prawa czynnego udziału w postępowaniu, a co spowodowało niemożność orzekania na podstawie zgromadzonych dowodów;

- rażące naruszenie art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez uznanie, że wykładnia przepisu o odpowiednim stosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniach prowadzonych przez organy uczelni wyższej pozwala tym organom na wyłączanie w takim postępowaniu podstawowych gwarancji procesowych strony, to jest studenta;

- naruszenia przepisów o postępowaniu, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez możliwy brak postępowania dowodowego w sprawie, a co najmniej poprzez brak zgromadzenia w wystarczającym zakresie i rozważenia materiału dowodowego w sprawie;

- naruszenia art. 107 § 1 i § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z przepisami prawa materialnego, to jest § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów [..] Uniwersytetu Medycznego i art. 190 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez brak zawarcia w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć wszechstronnego i wyczerpującego przedstawienia sposobu zebrania i zbadania przez organy materiału dowodowego oraz wyczerpującego wyjaśnienia oceny prawnej stanu faktycznego sprawy, przekonywającego dla strony;

- naruszenie § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów [..] Uniwersytetu Medycznego w zw. z art. 190 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niezasadne przyjęcie, że wystąpiły przesłanki umożliwiające skreślenie odwołującego z listy studentów; wadliwą ocenę, iż przesłanki pozytywne wskazane w ww. przepisach obligują organ do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów bez konieczności rozważenia pozostałych elementów stanu faktycznego sprawy, które mogą stanowić ewentualne przesłanki negatywne; wydanie decyzji bez rozważenia okoliczności stanowiących lub mogących stanowić przesłanki negatywne do ich wydania;

- naruszenie art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak koniecznego wyjaśnienia w sposób przekonujący dokonanego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz przeprowadzonej oceny prawnej.

Ponadto wydanym decyzjom zarzucono naruszenie art. 109 § 1 w zw. z art. 40 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez doręczenie pełnomocnikowi studenta ich odpisów.

W odpowiedzi na wniesioną skargę Rektor [..] Uniwersytetu Medycznego wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż zgodnie z art.190 ust.2 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.

Sąd I instancji uznał za zasadne podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez organy art. 107 § 3, art. 9, art. 10, art. 80 art. 7 i art. 77 k.p.a. Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Następnie Sąd podkreślił, iż decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego, a taką jest decyzja, o skreśleniu z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia.

W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por.: wyrok SN z dnia 18 listopada 1993r., sygn. akt III ARN 49/93, publ. OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy.

W ocenie Sądu skarżący zasadnie podniósł, że w tej sprawie decyzje organów obu instancji powyższym wymogom nie odpowiadają.

Sąd wskazał, iż uzasadnienie decyzji Dziekana Wydziału Lekarskiego [..] Uniwersytetu Medycznego z dnia 7 stycznia 2013 r. jest lakoniczne. Można z niego wywieść, że organ brał pod uwagę treść wniosków składanych przez skarżącego w postępowaniach wewnątrzzakładowych dotyczących zgody na powtarzanie roku lub warunkowy wpis na kolejny rok studiów. Organ odwoławczy powtórzył zasadniczą część uzasadnienia organu I instancji, wskazując w sposób niejasny i niezrozumiały w kontekście całego uzasadnienia, co dodatkowo (oprócz negatywnych decyzji wewnątrzzakładowych) było przyczyną podjęcia zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Rektor [..] Uniwersytetu Medycznego skupił się na podaniu okoliczności, z powodu których nastąpiło skreślenie, lecz nie rozważył, czy w sprawie istniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zawarto też marginalnie poczynioną uwagę odnośnie zachowań skarżącego, "podejmującego próby podważenia przebiegu egzaminu z przedmiotu wiodącego", co w ocenie tego organu stanowiło dodatkową przyczynę skreślenia. Tymczasem organ zupełnie nie rozważył czy istnieją przesłanki przemawiające przeciw skreśleniu skarżącego z listy studentów na podstawie kierowanych przez niego pism.

Już choćby podnoszona przez skarżącego w toku postępowania wewnątrzzakładowego o zezwolenie na ponowne odpłatne powtarzanie I roku studiów okoliczność, iż wychowuje dziecko nakazywała organowi w decyzji o skreśleniu z listy studentów szczegółowe ustosunkowanie się do niej. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika jedynie, że skarżący nie zamieszkuje z dzieckiem w domu akademickim.

Następnie Sąd I instancji wskazał, że skoro przesłanką prawa materialnego do skreślenia z listy studentów są w myśl § 27 ust.2 pkt 2 Regulaminu Studiów [..]:

- nieuzyskanie zaliczenia roku studiów i

- nieuzyskanie warunkowego wpisu na następny rok studiów albo

- zezwolenia na powtarzanie roku,

to nie oznacza, że argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowań wewnątrzzakładowych a dotyczących wniosków o warunkowy wpis i zezwolenia na powtarzanie roku, mimo niezaskarżalności do sądu administracyjnego decyzji organów uczelnianych stanowiących ich rozstrzygnięcie, pozostają całkowicie poza kontrolą sądu administracyjnego w postępowaniu o skreślenie z listy studentów. Sąd podkreślił, że następuje to przy pełnym poszanowaniu przyznanej szkołom wyższym autonomii, a nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. ma na celu w tym wypadku zapewnienie jedynie gwarancji proceduralnych. Dalej Sąd stwierdził, że skoro w toku postępowania o zezwolenie na ponowne odpłatne powtarzanie I roku studiów skarżący wskazywał jako uzasadnienie wniosku m.in. na nieuzyskanie zgody na egzamin komisyjny z anatomii, problemy z interpretacją i tłumaczeniem pytań dotyczących tego egzaminu, okoliczności związane z postępowaniem dyscyplinarnym, to rzeczą organów było rozważenie zasadności tych zarzutów w kontekście zapewnienia gwarancji proceduralnych.

W świetle orzecznictwa (zob. orzeczenie NSA wydane sprawie o sygn. I OSK 877/07) nie budzi wątpliwości, że wyrażenie zgody na egzamin komisyjny jest decyzją wewnątrzzakładową, która nie podlega ocenie w toku kontroli sądowej. Również do zdarzeń nie podlegających reżimowi k.p.a. orzecznictwo zalicza ocenę egzaminatora, jako będącą jego wyłącznym atrybutem natomiast zarzuty co do zapewnienia wszystkim zdającym jednakowych warunków "technicznych" przeprowadzenia egzaminu, zdaniem Sądu mogą już tej kontroli podlegać. Podobnie potraktować należy problemy z interpretacją i tłumaczeniem pytań egzaminacyjnych. Rzeczą organu było wskazanie czy w istocie w tym wypadku problem taki wystąpił - zwłaszcza, że wszyscy zdający byli cudzoziemcami - czy też był to jednostkowy problem skarżącego. Brak jakiegokolwiek odniesienia się do tego zarzutu uniemożliwia dokonanie na obecnym etapie postępowania oceny przez Sąd, czy są to zarzuty niejako "formalne", które mogą być podnoszone w toku kontroli sądowej albowiem co do zasady ocena zarzutów w zakresie tłumaczenia pytań egzaminacyjnych jak i merytorycznych odpowiedzi na nie, sądowej kontroli nie podlegają.

Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że skarżący kwestionował ogłoszenie przedmiotu Gross Anatomy jako przedmiotu wiodącego. Z § 26 ust.5 zd.2 Regulaminu studiów [..]wynika, że listę przedmiotów wiodących dla danego roku podaje Dziekan. W uzasadnieniach organów obu instancji brak wskazania, czy i kiedy w wewnętrznej sieci internetowej uczelni extranet taka lista dla I roku wydziału lekarskiego była podana.

Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że decyzje organów obu instancji nie zawierają uzasadnienia wskazującego na podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego. Sąd I instancji podkreślił, iż brak prawidłowego uzasadnienia decyzji w przypadku jej zaskarżenia uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego oraz czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Rektor [..] Uniwersytetu Medycznego, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Rektora [..] Uniwersytetu Medycznego nie zawiera uzasadnienia wskazującego na podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego albowiem w sprawie nie zostały rozważone kwestie o znaczeniu podstawowym dla sprawy;

2) art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego i tym samym wydanie wyroku z pominięciem materiału dowodowego będącego podstawą jego wydania.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [..] oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że kwestie faktyczne podnoszone przez studenta w toku postępowań wewnątrzzakładowych, a później powielone w odwołaniu od decyzji Dziekana o skreśleniu zostały dogłębnie rozważone i nie musiały być po raz wtóry szczegółowo przytaczane w uzasadnieniach decyzji o skreśleniu. Decyzje o skreśleniu zostały bowiem wydane w oparciu o przesłanki merytoryczne z art. 190 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy oraz z § 24 pkt 3, § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów. Zdaniem organu, gdyby nawet uznać, że Sąd może w ramach postępowania o skreślenie kontrolować decyzje wewnątrzzakładowe, to mógł to w przedmiotowym postępowaniu uczynić, bowiem decyzje te znajdowały się w aktach sprawy. Wynikało z nich, że organy uczelni w toku postępowania szczegółowo badały argumenty podnoszone przez studenta: nieuzyskanie zgody na egzamin komisyjny z przedmiotu [..], problemy z interpretacją i tłumaczeniem pytań dotyczące egzaminu z przedmiotu [..], okoliczności związane z toczącym się wobec niego postępowaniem dyscyplinarnym i wychowywanie dziecka.

Z uzasadnień tychże decyzji wewnątrzzakładowych wynika jednoznacznie, że organy poczyniły wszelkie możliwe starania by uczynić zadość podstawowym zasadom postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 10, art. 80, art. 7 i art. 77 k.p.a. Ponowne przytaczanie argumentów, dla których organy uczelni nie podzieliły argumentów studenta byłoby zbędne. Organy wydając decyzje o skreśleniu powołały się na nie i zdaniem skarżącego takie postępowanie było wystarczające tym bardziej że argumenty studenta w zaskarżonej odwołaniem decyzji Dziekana o skreśleniu były tożsame z argumentami skarżonych odwołaniami decyzji wewnątrzzakładowych. Student otrzymał już wcześniej stanowisko władz uczelni wyrażone w decyzjach wewnątrzzakładowych poprzedzonych dogłębną weryfikacją. Zdaje się, że nie zostały one zbadane przez Sąd w toku niniejszej sprawy, a przynajmniej tak należy wnioskować na podstawie treści uzasadnienia wyroku WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 Ppsa rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza że sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej w sprawie.

Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych ( por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013r. II GSK 2321/11 LEX nr 1296047).

Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej ( por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2012r. II OSK 2724/12 LEX nr 1240720 ).

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zostały prawidłowo sformułowane.

Uwaga ta dotyczy oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa, bez jednoczesnego powiązania tego zarzutu z zarzutem naruszenia właściwych przepisów regulujących postępowanie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie przyjmuje się, że art. 145 § 1, czy art. 151 Ppsa nie mogą samodzielnie stanowić podstawy skargi kasacyjnej. Przepisy art. 145 § 1, art. 151 Ppsa są tzw. przepisami wynikowymi, ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procedury. Warunkiem zastosowania w/wym przepisów jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez Sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów jest zawsze następstwem złamania innych przepisów i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut złamania tych regulacji, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut z wytykiem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem wymienionych przepisów ( por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2012r. I FSK 2053/11 LEX nr 1366245, wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012r. II OSK 2077/10 LEX nr 1125504). Nie mógł też odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 134 § 1 Ppsa, zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie granicami skargi oznacza, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami.

Chcąc skutecznie postawić zarzut naruszenia art. 134 § 1 Ppsa należy wykazać, iż Sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy ( por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012r II OSK 1580/11 LEX nr 1367333 ). Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie.

W tym miejscu należy przypomnieć, że wyłącznym powodem uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [..] zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji było uznanie przez Sąd, że decyzje te nie posiadają wyczerpującego uzasadnienia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w ocenie Sądu I instancji uzasadnienie decyzji jest lakoniczne. W przekonaniu Sądu organ skupił się na wskazaniu okoliczności, z powodu których nastąpiło skreślenie studenta z listy studentów, a nie rozważył, czy w sprawie istniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu I instancji organy nie rozważyły wszystkich okoliczności, które mogły mieć wpływ na nieuzyskanie przez studenta zaliczenia roku w określonym terminie ( wychowywanie dziecka, brak zgody na egzamin komisyjny, problemy ze zrozumieniem pytań, czy okoliczności związane z postępowaniem dyscyplinarnym prowadzonym wobec studenta).

Zgodnie z art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. z 2012r. poz. 572 ze zm. ) kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku:

1) stwierdzenia braku postępów w nauce;

2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Niewątpliwie decyzje podejmowane na podstawie przesłanek wymienionych w ust. 2 mają charakter uznaniowy i uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia powinno przedstawiać w sposób wyczerpujący motywy podjętej decyzji. Z całą pewnością w takim przypadku nie jest wystarczające powołanie się na jedną, czy więcej z przesłanek uprawniających do podjęcia decyzji na podstawie art. 190 ust. 2 ustawy.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy student został skreślony z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt. 2 ustawy tj. z powodu nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie.

Wbrew stanowisku Sądu I instancji uzasadnienie obu decyzji jest jednak czytelne i wyczerpująco przedstawia motywy podjętych decyzji. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organy rozważyły wszystkie okoliczności, których niewyjasnienie zarzuca im Sąd.

W aktach rozpoznawanej sprawy zawarta została ocena jaką dokonały organy w związku z sygnalizowanymi przez studenta problemami, które spowodowały niezaliczenie roku. Ocena ta wynika z obszernej dokumentacji dotyczącej postępowań z wniosków studenta o wyrażenie zgody na odpłatny warunkowy wpis na II rok studiów oraz zgody na odpłatne powtarzanie I roku studiów. Wynika z niej, że organy uczelni w toku postępowania szczegółowo badały argumenty podnoszone przez studenta : nieuzyskanie zgody na egzamin komisyjny z przedmiotu [..], problemy z interpretacją i tłumaczeniem pytań oraz okoliczności związane z toczącym się wobec niego postępowaniem dyscyplinarnym. Brały też pod uwagę fakt wychowywania dziecka.

W swoim uzasadnieniu Sąd I instancji sam z resztą przyznaje, że mimo lakoniczności uzasadnienia decyzji organu I instancji można z niego wywieść, że organ brał pod uwagę treść wniosków studenta inicjujących w/wym postępowania. Oznacza to, że wbrew wydanemu przez Sąd rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu ocena sytuacji studenta, na którą powoływał się we wnioskach o wyrażenie zgody na warunkowy wpis na II rok studiów, czy powtarzanie I roku studiów została przez organy dokonana. Ocena ta wskazuje, że okoliczności, na jakie powoływał się student zostały uznane za niewystarczające do uwzględnienia jego wniosków. Okoliczność, że w uzasadnieniu decyzji organ ponownie nie odniósł się do tych kwestii, nie oznacza że nie brał ich pod uwagę, co przyznaje też Sąd.

W tej sytuacji stawianie organom zarzutu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy jest nieuzasadnione, a uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie koresponduje ze stanem faktycznym sprawy, ustalonym przez organy. Skarżący kasacyjnie wykazał iż z akt sprawy wynikają okoliczności, których Sąd I instancji nie uwzględnił, a które miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W wyroku NSA z dnia 14 lutego 2012r. II OSK 2199/10 LEX nr 1145572 wyrażone zostało stanowisko, zgodnie z którym naruszenie przepisu art. 133 Ppsa może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy skarżący kasacyjnie wykazałby konkretne zdarzenia wynikające z akt sprawy, których Sąd I instancji nie uwzględnił oraz ich wpływ na wynik sprawy.

Z kolei w wyroku z dnia 16 maja 2013r. I GSK 277/12 LEX nr 1328997 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 Ppsa będzie takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. Podobne stanowisko zostało przedstawione w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2013r. I FSK 683/12 LEX nr 1332242, z dnia 14 marca 2013r. GSK 1749/11 LEX nr 1295780, z dnia 22 marca 2012r.I FSK 415/11 LEX nr 1136228.

Powyższa ocena czyni trafnym zarzut skargi kasacyjnej naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 133 § 1 i art. 141 § 4 Ppsa.

Trzeba też mieć na uwadze i to, że w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa uchylenie decyzji na tej podstawie wymaga wykazania, że ujawnione przez Sąd naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednak tego rodzaju związek.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Ppsa i art. 203 pkt. 2 Ppsa w związku z § 14 ust. 2 pkt. 2 lit.a rozporządzenia z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U nr. 163, poz. 1349 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w [..] dokona oceny zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.