Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 284/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 61
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w na rzecz A.T. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania A. T. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia [...], nakazującej A. T. i K. T., jako inwestorom i współwłaścicielom nieruchomości, wykonać rozbiórkę budynku warsztatowego wybudowanego bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę na działce nr ewid. [...] przy ul. N. w K., użytkowanego jako zakład blacharstwa i lakiernictwa samochodowego, z określeniem, że nakazowi rozbiórki podlegają obydwie części budynku warsztatowego, a mianowicie:

część zachodnia - wymurowana z cegły białej i siporeksu, przykryta stropodachem żelbetowym krytym papą, składająca się z dwóch pomieszczeń o wymiarach wewnętrznych 6,04 x 4,60 m i 6,05 x 5,60 m (wybudowana przez A. T.),

część wschodnia wymurowana z cegły białej i siporeksu, przykryta stropem żelbetowym i dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej krytym papą, składająca się z dwóch pomieszczeń o wymiarach wewnętrznych 7,80m x 4,70m i 7,80m x 5,40 m (wybudowana przez A. i K. T.),

z pouczeniem, że teren po rozbiórce należy uporządkować, decyzja podlega wykonaniu z chwilą, gdy stanie się ostateczna,

- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2010r. Nr 243 poz. 1623) uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej, że nakazowi rozbiórki podlegają obydwie części budynku warsztatowego i w tym zakresie orzekł, że nakazowi rozbiórki podlega cały budynek warsztatowy na działce nr ewid. [...] przy ul. N. w K., składający się z części wybudowanych w latach 1988 - 1994, (budynek o wymiarach ok. 11 x 15 m z przybudówką o wymiarach ok. 5,5 x 2,7 m i z wiatrołapem o wymiarach ok. l,8 x 1,4 m), a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji została podjęta na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) i przytoczył szczegółowo przebieg postępowania w sprawie wskazując, że zostało ono wszczęte w wyniku pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wywołanego interwencją K. T., że w sprawie organ I instancji wydał: w dniach 21 marca 2005r., 22 kwietnia 2005r. i 6 maja 2006r. decyzje nakazujące rozbiórkę obiektu, które następnie zostały uchylone, w dniu 30 lipca 2009r. decyzję odmawiającą nakazania A. T. dokonania zmian i przeróbek na podstawie art. 40 prawa budowlanego z 1974r., która także została uchylona przez organ odwoławczy oraz decyzję z dnia 11 grudnia 2009r. nakładającą na podstawie art. 40 obowiązek dokonanie przeróbek, która na skutek odwołania K. T. również została uchylona.

Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania ustalono, że przedmiotowy budynek składa się z dwóch części wybudowanych w różnym czasie. Część budynku od strony zachodniej posiada dwa pomieszczenia o wymiarach wewnętrznych 6,04 x 4,60 i 6,05 x 5,60 m z jedną bramą garażową od strony południowej. Część ta jest murowana z cegły białej i siporeksu i posiada stropodach żelbetowy kryty papą. Część budynku od strony wschodniej posiada dwa pomieszczenia o wymiarach wewnętrznych 7,80 x 4,70 i 7,80 x 5,40 m z dwiema bramami garażowymi od strony wschodniej. Ta część jest murowana z cegły białej i siporeksu, i posiada strop żelbetowy oraz dach dwuspadowy konstrukcji drewnianej kryty papą. Część wschodnia wybudowana została bez projektu i bez pozwolenia na budowę w latach 1988-1990 przez A. i K. T., w miejscu istniejącej uprzednio starej szopy drewnianej. W części tej obecnie jedno z dwóch pomieszczeń użytkuje K. T. jako garaż na samochód osobowy. Część ta użytkowana była jako warsztat, w ramach zakładu blacharstwa pojazdowego "Auto-Service" prowadzonego na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 4.07.1990r. Natomiast część zachodnia budynku wybudowana została bez projektu i bez pozwolenia na budowę przez A. T. w 1994r. i użytkowana była także jako warsztat. Obecnie cały budynek z wyjątkiem jednego pomieszczenia garażu użytkowany jest jako warsztat naprawy samochodów. Według zaświadczenia nr ewid. [...] o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 5.02.1996r. wydanego dla A. T. przez Urząd Miejski Wydział Handlu i Usług zakład prowadzony przez A. T. był to zakład blacharstwa samochodowego, z określeniem przedmiotu działalności gospodarczej: "usługi blacharskie i lakiernicze, mechanika pojazdowa oraz skup i sprzedaż samochodów, części samochodowych, eksport import towarów i usług, z wyjątkiem tych którymi obrót z zagranicą wymaga koncesji". Natomiast według zaświadczenia dnia [...] Znak [...] A. T. zmienił określenie działalności na: konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, sprzedaż detaliczna pojazdów samochodowych, sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do pojazdów samochodowych.

Zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno -budowlanego ( Dz. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48) w czasie budowy przedmiotowego budynku, pozwolenia na budowę wymagało między innymi wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. Zgodnie z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994r. w stosunku do samowoli budowlanych popełnionych przed 1 stycznia 1995r., a więc także w stosunku do przedmiotowego budynku, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229).

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał przepis art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r., zaś w uzasadnieniu napisał, że lokalizacja warsztatu jest sprzeczna z ustaleniami obowiązującego w dacie jego budowy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy czym organ ten wskazał tylko ustalenia planu obowiązujące w roku 1994r., nie podając ustaleń obowiązujących w latach 1988-1990, w których wybudowana została pierwsza część budynku. Natomiast w końcowej części uzasadnienia swojej decyzji organ I instancji nawiązał do przepisu art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. Rozpoznając odwołanie WINB ustalił, że na przedmiotowym terenie w latach 1988 - 1990 obowiązywały ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta K., zatwierdzonego uchwałą WRN w K. Nr VII/30/77 z dnia [...] ogłoszoną w Dz. Urz. WRN Nr 6, poz. 36 z odstępstwem od ustaleń planu, zatwierdzonym zarządzeniem Wojewody Nr [...] z dnia 31 grudnia 1984r. ogłoszonym w Dz. Urz. Województwa Nr [...] z 1985r. Pierwsza część budynku warsztatowego usytuowana została na terenie o symbolu S 3 MN, dla którego treść ustaleń brzmiała: "Tereny istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej do zachowania i uzupełnienia zabudowy. Dla uzupełnienia wymagany plan szczegółowy". W związku z tym organ odwoławczy ustalił, że część budynku warsztatowego wybudowana w latach 1988 - 1990 powstała na terenie nie przeznaczonym pod tego typu zabudowę. Druga część budynku warsztatowego wybudowana została na terenie, na którym w 1994r. obowiązywały ustalenia realizacyjne tego samego co wyżej planu ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą nr [...] Rady Miejskiej z dnia 4.06.1992r. ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Nr [...] i uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej z dnia 25.11.1994r. ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Nr [...]. Według tych ustaleń nieruchomość przy ul. N., znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem VII.13.A3.MN, dla którego obowiązywały następujące ustalenia realizacyjne szczegółowe: "zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna - w uzupełnieniu handel detaliczny, gastronomia, rzemiosło nieuciążliwe (lokalizowane wyłącznie w budynkach mieszkalnych na warunkach określonych przez Państwowego Inspektora Sanitarnego wg właściwości), ewentualne uzupełnienie zabudowy wyłącznie na wydzielonych działkach przy istniejących ulicach ( rys. Nr 1 b planu - symbol terenu 3MN rys. uszczegółowiony)". Organ wskazał, że skoro funkcje uzupełniające na przedmiotowym terenie mogły być lokalizowane wyłącznie w budynkach mieszkalnych, to w oczywisty sposób wybudowana później druga część budynku warsztatowego była także całkowicie niezgodna z ustaleniami planu.

Obecnie na przedmiotowym terenie nie obowiązuje żaden plan zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy odwołał się do aktualnego orzecznictwa NSA ( wyroku z dnia 17.05.2010r. sygn. akt II OSK 878/09, z dnia 7.12.2009r. sygn. akt II OSK 1942/08), zgodnie z którym nawet, jeżeli obiekt wybudowano niezgodnie z planem obowiązującym w dacie samowoli, to legalizacja takiego obiektu powinna nastąpić, jeśli obowiązujące w dacie wydawania decyzji przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dopuszczają istnienie tego obiektu w miejscu, w którym go wybudowano. Podkreślił jednak, że orzecznictwo takie dotyczyło wyłącznie nieuciążliwych budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Natomiast przedmiotowy przypadek zdaniem organu jest szczególny, ponieważ analizie poddawany jest budynek pełniący funkcję warsztatu samochodowego. Organ odwoławczy wskazał, że pomimo braku obowiązującego planu miejscowego dla przedmiotowego terenu, istnieje opracowane przez Biuro Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta "Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K." stanowiące załącznik do Uchwały Nr 580/2000 Rady Miejskiej z dnia 26.10.2000r z późniejszymi zmianami, które to studium określa obszar w rejonie ul. N. jako teren zabudowy mieszkaniowej niskiej intensywności o określonej wysokości z usługami podstawowymi, istniejącymi i rozwojowymi. Jakkolwiek w myśl przepisu art. 9 ust 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r nr 80 poz. 717 ze zm.) studium nie jest aktem prawa miejscowego, to jednak według przepisu art. 9 ust 4 tej ustawy ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, a z przepisu art. 20 ust 1 wyżej wskazanej ustawy wynika, że plan miejscowy nie może naruszać ustaleń studium. Dotychczasowy charakter zagospodarowania, przeznaczenie i funkcja oraz sposób zainwestowania terenu nie uległy zmianom i nadal jest to teren budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego. Z powyższego wynika, że budynek warsztatu wybudowany został niezgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, obowiązującymi w dacie budowy jego poszczególnych części i nadal jest niezgodny z przepisami o planowaniu przestrzennym, czyli zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 37 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r.

Decyzja organu I instancji zapadła na podstawie wymienionego w rozstrzygnięciu przepisu art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. W kwestii naruszenia tego przepisu zdaniem WINB organ I instancji słusznie stwierdził, że zrealizowana samowolnie budowa warsztatu blacharstwa i lakiernictwa samochodowego powoduje szkodliwe oddziaływanie na otoczenie i środowisko naturalne, ponieważ prowadzone prace lakiernicze powodują zorganizowaną emisję zanieczyszczeń do środowiska, zaś wykonywane usługi blacharskie emisję hałasu. Taki stan stwarza uciążliwość dla mieszkańców sąsiednich posesji na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, a tym samym powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Najistotniejszym dowodem na istnienie uciążliwości jest zdaniem organu fakt, że inwestor, zobowiązany postanowieniem z dnia 21.04.2008r. do przedłożenia między innymi opinii organów właściwych w sprawach warunków higieniczno - zdrowotnych oraz ochrony środowiska, to znaczy Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w kwestii dotyczącej ochrony środowiska, po uprzednim sporządzeniu i przedłożeniu przeglądu ekologicznego ze względu na oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, nie zdołał przedłożyć takiego opracowania dotyczącego warsztatu blacharsko - lakierniczego, a zamiast tego przedłożył raport o oddziaływaniu na środowisko warsztatu naprawy samochodowych instalacji elektrycznych. W treści raportu sporządzonego pod kierunkiem A. R., biegłego z listy Wojewody, wyraźnie stwierdzono na stronie 5: "Inwestor nie spełniał w zakresie prowadzonej działalności przepisów głównie budowlanych i z zakresu ochrony środowiska. W zaistniałej sytuacji Inwestor postanowił zmienić branżę motoryzacyjną na taką, która pozwoli na działalność gospodarczą na posiadanej działce i wykorzystaniu istniejącej infrastruktury budowlanej". Zatem budynek przedmiotowy znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był i nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę oraz powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, co jest podstawą do wydania nakazu rozbiórki zarówno na podstawie przepisu art. 37 ust 1 pkt 1 jak i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r.

W rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji organ I instancji nakazując rozbiórkę całego budynku warsztatowego wyszczególnił dwie części tego budynku wybudowane w różnym czasie i oprócz nazwania tych części "wschodnia" i "zachodnią" podał też wymiary wewnętrzne głównych pomieszczeń znajdujących się tych częściach. Podanie wymiarów wewnętrznych zamiast np. wymiarów zewnętrznych obiektów jest wadliwe, a ponadto wyróżnianie w budynku poszczególnych części straciło sens w momencie, w którym okazało się, że w stosunku do obydwu tych części budynku stosowane będą te same przepisy Prawa budowlanego z 1974r. W związku z tym decyzja organu I instancji została stosownie zreformowana i sprecyzowano, że obowiązkiem rozbiórki jest objęty cały budynek warsztatowy.

Odnosząc się do odwołania, w tym do zapisu jakoby we wcześniejszej decyzji istniało pouczenie, że zmiana profilu działalności może nastąpić po otrzymaniu pozwolenia na użytkowanie, organ odwoławczy wskazał, że we wcześniejszych decyzjach podkreślano, że jeśli budynek jest samowolą budowlaną, to żaden dokument nie określa prawnie sposobu, w jaki budynek ma być użytkowany według prawa, i w związku z tym, w trakcie postępowania prowadzonego przez nadzór budowlany o funkcji budynku przesądza ten sposób użytkowania, który organ faktycznie ustali podczas zbierania materiału dowodowego. Zarazem organ nadzoru budowlanego nie może zachęcać inwestora do użytkowania obiektu w jakikolwiek sposób przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie, z czego wynika, że organ nadzoru budowlanego nie mógł sugerować inwestorowi rozpoczęcia użytkowania obiektu jako warsztatu naprawy samochodowych instalacji elektrycznych. Gdyby natomiast w trakcie postępowania taki właśnie sposób użytkowania został stwierdzony, to taka właśnie stwierdzona funkcja warsztatu podlegałaby analizie.

W poprzednim postępowaniu za zgodną z prawem uznana została taka opcja, że inwestor całkowicie zaniecha użytkowania obiektu i zadeklaruje wykorzystywanie obiektu dopiero w przyszłości, po uzyskaniu ostatecznego pozwolenia na użytkowanie i zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na użytkowanie jako warsztatu naprawy samochodowych instalacji elektrycznych - nie wnoszącego uciążliwości. Jednak A. T. jeszcze w trakcie poprzedniego postępowania odwoławczego informował, że w budynku prowadzony jest warsztat blacharsko - lakierniczy, a nie warsztat naprawy samochodowych instalacji elektrycznych i oświadczył, że nie nastąpiło i nie nastąpi zaniechanie działalności w budynku w najbliższym czasie z uwagi na umowę podpisaną na szkolenie uczniów oraz konieczność poinformowania szerokiej rzeszy klientów o ewentualnym nowym profilu działalności. Także podczas oględzin w dniu 28.10.2010r. organ I instancji stwierdził, że warsztat jest użytkowany, co oznacza, że użytkownik warsztatu w ogóle nie zastosował się do wskazówki o przerwaniu działalności.

W skardze na tę decyzję, domagając się jej uchylenia, A. T. zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego "wynikającego z Konstytucji RP o braku ciągłości funkcjonowania organu i nieodpowiedzialnym orzekaniu przez organy administracji publicznej co zmierza do stwarzania bałaganu i nieodpowiedzialności urzędników wydających decyzje", który to zarzut związany był z poniesieniem przez skarżącego kosztów sporządzenia dokumentacji, do złożenia której został zobowiązany postanowieniem wydanym w toku postępowania,

- naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 8, 9, 10, 12, 24 § 1 pkt 4 kpa, polegające na wydaniu orzeczenia wbrew podstawowym zasadom postępowania administracyjnego. Uzasadniając ten zarzut skarżący ponownie powołał się na to, że został zobowiązany postanowieniem z dnia 21.04.2008r. do wykonania określonych obowiązków i pomimo ich wykonania i wydania przez organ I instancji w dniu 11.12.2009r. stosownej decyzji, została ona uchylona "w beztroski sposób" przez organ II instancji, że całkowicie pominięto fakt, że zmiana profilu działalności może nastąpić w każdej chwili jeśli obiekt, w którym działalność ta będzie prowadzona, spełnia określone wymogi, że podczas kolejnych oględzin nie stwierdzono żadnych świeżych śladów malowania, opierając się na gołosłownych oświadczeniach strony przeciwnej, i że organy całkowicie pominęły treść raportu o oddziaływaniu na środowisko, który nakazano mu opracować i w oparciu o który została wydana decyzja z dnia 11 grudnia 2009r., dopuszczająca nową działalność.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów wskazał, że A. T. w toku postępowania został zobowiązany do złożenia dokumentów dotyczących warsztatu blacharsko – lakierniczego, a zamiast tego wydał środki finansowe na sporządzenie opracowania dotyczącego warsztatu naprawy samochodowych instalacji elektrycznych. W takim przypadku skarżący nie może mieć pretensji do organu, że wydał środki finansowe na sporządzenie opracowań, skoro świadomie i celowo nie sporządził takich opracowań, które zostały wymienione w postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd

rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe na uwadze w ocenie sądu zawarty w skardze zarzut naruszenia przepisów procesowych, a mianowicie art. 7 i 8 kpa jest uzasadniony, z tym, że naruszenia tych przepisów skład orzekający upatruje w innych okolicznościach, niż podnoszone przez skarżącego. Nadto zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem art. 80 oraz 107 § 3 kpa, a także art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 prawa budowlanego obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z powyższej regulacji wynika, że aby nakazać rozbiórkę na podstawie tych przepisów organ po pierwsze musi ustalić, czy będący przedmiotem postępowania obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami, przy czym za niezgodność uznać należy również wybudowanie obiektu w miejscu, w którym nie mógł być on wzniesiony, a także bez wymaganego pozwolenia; po drugie organ musi ustalić, czy aktualnie zachodzą okoliczności wymienione w punktach 1 i 2 art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy ustaliły, że obie części budynku, użytkowanego częściowo jako warsztat samochodowy, a częściowo jako garaż samochodowy zostały wzniesione niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy, gdyż zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz na terenie, na którym tego rodzaju obiekt w dacie jego budowy nie mógł być wzniesiony. Natomiast jeśli chodzi o ustalenia dotyczące istnienia przesłanek do nakazania rozbiórki, w ocenie Sądu nie znajdują one dostatecznego uzasadnienia w zgromadzonym przez organy materiale dowodowym.

Organ odwoławczy swoją decyzję nakazującą rozbiórkę całego obiektu oparł na obydwu podstawach, wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2. Istnienie pierwszej z nich - że obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę - uzasadnił jedynie tym, że zgodnie ze "Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K." stanowiącym załącznik do Uchwały Nr 580/2000 Rady Miejskiej z dnia 26.10.2000r z późniejszymi zmianami, obszar w rejonie ul. N. został określony jako teren zabudowy mieszkaniowej niskiej intensywności o określonej wysokości z usługami podstawowymi, istniejącymi i rozwojowymi. Organ odwoławczy prawidłowo zauważył, że studium nie stanowi prawa miejscowego, a mimo to za wystarczające do wykazania istnienia przesłanki rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 1 uznał stwierdzenie, że warsztat samochodowy jest niezgodny z zapisami studium.

W tym miejscu zauważyć należy, na co zwrócił już uwagę WINB, że po dokonanej w 2003r. nowelizacji art. 48 aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, zmieniła się wykładnia art. 37 ust. 1 pkt 1 starego prawa budowlanego. Obecnie, zgodnie z przeważającym orzecznictwem NSA, skutki samowoli budowlanej na gruncie tego przepisu należy oceniać w świetle przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania decyzji dotyczącej tej samowoli i nawet w sytuacji, gdy legalizacja samowoli budowlanej sprzed 1995r. na podstawie przepisów obowiązujących w dacie jej popełnienia nie byłaby możliwa z uwagi na sprzeczność z planem miejscowym ówcześnie obowiązującym, to nie można wykluczyć badania zgodności tej samowoli budowlanej z aktualnie obowiązującymi przepisami i to zarówno wówczas, gdy dla danego terenu obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, jak i wówczas, gdy planu takiego nie uchwalono ( por. przykładowo wyrok NSA z dnia 8 października 2007r. sygn. II OSK 1318/06 Lex nr 347963, wyrok NSA z dnia 10 marca 2010r. sygn. II OSK 506/09 Lex nr 597654, wyrok NSA z dnia 17 maja 2010r. sygn. II OSK 878/09 Lex nr 597928, wyrok NSA z dnia 12 maja 2010r. sygn. II OSK 812/09 Lex nr 597879). Wbrew stanowisku organu odwoławczego taka wykładnia przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., którą skład orzekający w całości podziela, dotyczy wszelkich, wzniesionych przed 1995r., obiektów budowlanych, a nie tylko domów jednorodzinnych. Jak już wcześniej wskazano przepisy studium nie stanowią prawa miejscowego i skoro nie są przepisami ustawowymi, to nie stanowią przepisów o planowaniu przestrzennym, o jakich mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1. Takimi przepisami, w sytuacji gdy dla danego terenu, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego, są przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003r.o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80 poz. 717 ze zm.), dalej p.z.p., a w szczególności jej art. 61. Tymczasem organ II Instancji, wskazując jako podstawę swojego rozstrzygnięcia także art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., nie dokonał żadnej analizy, pozwalającej na ustalenie, czy w świetle przepisów art. 61 p.z.p. usytuowanie na tym terenie obiektu - warsztatu samochodowego - jest dopuszczalne czy też nie, ograniczając się do stwierdzenia, że w świetle zapisów studium na tym terenie, który w studium jest określony jako teren budownictwa mieszkaniowego z usługami podstawowymi, istniejącymi i rozwojowymi nie jest dopuszczalne istnienie obiektu warsztatowo – garażowego.

Oba organy jako podstawę nakazania rozbiórki wskazały także na art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. Zastosowanie tego przepisu w zaskarżonej decyzji zostało uzasadnione tym, że "zrealizowana samowolnie budowa warsztatu blacharstwa i lakiernictwa samochodowego powoduje szkodliwe oddziaływanie na otoczenie i środowisko naturalne, ponieważ prowadzone prace lakiernicze powodują zorganizowaną emisję zanieczyszczeń do środowiska, zaś wykonywane usługi blacharskie emisję hałasu. Taki stan stwarza uciążliwość dla mieszkańców sąsiednich posesji na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, a tym samym powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia". Zauważyć jednak należy, iż organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, które potwierdziłoby niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. O takim pogorszeniu można by bowiem mówić wówczas, gdyby przeprowadzone postępowanie wykazało, że obiekt budowlany, użytkowany jako warsztat samochodowy, emituje hałas przekraczający dopuszczalne normy bądź wprowadza inne niedopuszczalne, a więc przekraczające dopuszczalne normy emisje. Tymczasem w niniejszej sprawie organy obu instancji jako wystarczający dowód na istnienie takich przekraczających dopuszczalne normy emisji uznały:

1) nieprzedstawienie przez A. T. opinii organów właściwych w sprawach warunków higieniczno - zdrowotnych oraz ochrony środowiska, to znaczy Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w kwestii dotyczącej ochrony środowiska, po uprzednim sporządzeniu i przedłożeniu przeglądu ekologicznego ze względu na oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko oraz

2) zawarte w treści raportu sporządzonego przez A. R., biegłego z listy Wojewody, stwierdzenie "Inwestor nie spełniał w zakresie prowadzonej działalności przepisów głównie budowlanych i z zakresu ochrony środowiska. W zaistniałej sytuacji Inwestor postanowił zmienić branżę motoryzacyjną na taką, która pozwoli na działalność gospodarczą na posiadanej działce i wykorzystaniu istniejącej infrastruktury budowlanej".

Odnośnie pierwszego z tych "dowodów" zauważyć należy, iż to na organie spoczywa obowiązek wykazania, że samowolnie wzniesiony obiekt powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków. Tymczasem organ uznał, ze to inwestora obciąża obowiązek wykazania, że taka sytuacja nie zachodzi. Ponadto zauważyć należy, iż w aktach sprawy znajduje się dokument pod nazwą "ocena oddziaływania na środowisko zakładu blacharstwa samochodowego Auto – Serwis A. T.", który to dokument stanowił nawet załącznik do decyzji z dnia 11.12.2009r. W ocenie tej uwzględniono, że w zakładzie są prowadzone oprócz robót w zakresie napraw blacharskich także prace lakiernicze. W jej wnioskach końcowych wskazano, że "nie stwierdzono negatywnego wpływu na środowisko, a szczególnie na takie komponenty środowiska jak: powietrze atmosferyczne, hałas, powierzchnię ziemi – glebę i podglebie, wody gruntowe". Ani organ I instancji ani też WINB w zaskarżonej decyzji nie odniosły się do tego dowodu pomimo, że poczyniły odwrotne ustalenia, a co więcej swoje ustalenia uzasadniły tym, że skarżący nie przedstawił oceny oddziaływania warsztatu blacharskiego na środowisko.

Jeśli chodzi o drugi dowód mający potwierdzać istnienie podstawy do nakazania rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. to jest nim, zdaniem organów obu instancji, stwierdzenie zawarte w raporcie sporządzonym przez A. R. Zauważyć jednak należy, iż stwierdzenie to nie jest konkluzją raportu, a więc wnioskiem wynikającym z przeprowadzonych przez rzeczoznawcę badań, ale wskazaniem powodów, dla których A. T. zdecydował się na zmianę profilu prowadzonej działalności z blacharsko – lakierniczej na elektrykę samochodową. Tak więc tego "dowodu" także nie można uznać za wystarczający do wydania decyzji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r.

Reasumując, orzekając o rozbiórce na tej podstawie prawnej organy nie uzasadniły w należyty sposób istnienia przesłanek do jej zastosowania ani też nie dysponowały dowodami, pozwalającymi na ustalenie, że zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu, czym naruszyły przepisy art. 7, 77, 80 i 107 kpa. Dlatego też zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art.135 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien w pierwszej kolejności ustalić, czy w świetle art. 61 p.z.p. dopuszczalne jest na tym terenie istnienie wolno stojącego obiektu warsztatowo - garażowego. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie następnie ustali, czy zachodzą przesłanki, o jakich mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r., mając na uwadze, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w tym przepisie, jako środek bardzo dla inwestora dolegliwy, powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w nim zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 prawa budowlanego, który stanowi, iż w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Innymi słowy organ tylko wówczas może orzec rozbiórkę, gdy nie jest możliwe usunięcie zagrożeń poprzez dokonanie zmian, przy czym w przypadku tej konkretnej sprawy zmiana taka i przeróbki mogą się łączyć ze zmianą sposobu użytkowania obiektu, jaką inwestor deklaruje. Gdy samowolnie wzniesiony obiekt, odpowiadający hipotezie art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, można w drodze zmian lub przeróbek doprowadzić do stanu, w którym ustałoby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a inwestor deklaruje chęć wprowadzenia zmian, nakaz przymusowej rozbiórki nie powinien być orzekany, lecz powinna być wydana decyzja przewidziana w art. 40 ustawy Prawo budowlane.

Stosownie do art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej samej ustawy. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.