Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 94/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-11-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 244, art. 245, art. 246, art. 250, art. 252, art. 257 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008r na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na bezczynność Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2008r. skarżąca K. S. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na bezczynność Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości 630,00 zł i nie wystarcza jej nawet na zakup potrzebnych leków.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane z tytułu emerytury wnioskodawczyni w kwocie 690,00 zł, renty jej męża w wysokości 620,00 zł oraz dochodu osiąganego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie handlu obwoźnego w wysokości około 300,00 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 1610,00 zł.

Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada ona dom o pow. 110 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,68 ha, stanowiącą ugór. Wnioskodawczyni wykazuje także, iż posiada samochód osobowy [...] z 1999r., nie wykazuje faktu posiadania innych cennych ruchomości czy też oszczędności .

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej, należy stwierdzić, że uiszczenie przez stronę aktualnie wymaganych kosztów sądowych jest możliwe bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi na bezczynność organu administracji bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny, niewskazanie dodatkowych, nadzwyczajnych okoliczności czy dodatkowych kosztów obciążających budżet domowy, brak zadłużenia, brak innych osób, nie osiągających dochodu na utrzymaniu, posiadany majątek nieruchomy, który zawsze może jego właścicielowi posłużyć jako zabezpieczenie ew. kredytu czy pożyczki w okolicznościach braku bieżących środków finansowych - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych.

Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów tj. stałego dochodu rodziny skarżącej przy faktycznej możliwości jego dysponowania, posiadanym majątku, posiadanych ruchomościach w formie samochodu osobowego, braku nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet domowy, jak np. nadzwyczajne koszty związane z leczeniem czy spłatą kredytów itp., - nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych.

Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej skargi , które to koszty na tym etapie postępowania są wymagane, nie naraża skarżącej na pogorszenie jej warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).