Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2116/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 141 § 4 i art. 134
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 i art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. i K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1499/16 w sprawie ze skargi J. P. i K. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [..] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1499/16, oddalił skargę J. P. i K. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

J. P. i K. P. zwrócili się do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., nr [...], mocą której stwierdzono, na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.), nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] ark. [...] jako działka nr [...], uregulowanych w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część tej decyzji.

Uzasadniając złożony wniosek, wnioskujący wskazali, że prawo własności do skomunalizowanej przedmiotową decyzją nieruchomości nigdy nie przysługiwało Skarbowi Państwa, gdyż należało do J. i K. R., a tym samym nie mogło przejść na Miasto [...]w trybie komunalizacji.

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., i decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r.

Jednakże, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 919/12, uchylił decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] marca 2012 r., jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1076/13, oddalił skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Następnie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r.

J. P. i K. P. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2016 r. wskazując, że własność spornej nieruchomości nigdy nie przysługiwała Skarbowi Państwa, a co za tym idzie, prawo to nie mogło przejść na Miasto [...] w trybie komunalizacji. W ocenie wnioskujących postępowanie wieczystoksięgowe dotknięte było nieważnością i, jak podkreślili, nigdy nie wydano takiego aktu administracyjnego, ani też nie podjęto innej czynności prawnej, której skutkiem mogłoby być przejęcie własności z osoby J. P. (wówczas jedynej właścicielki nieruchomości) na Skarb Państwa. Sąd Grodzki w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 1946 r., wydanym w sprawie [...], orzekł o rehabilitacji i zwolnieniu ze wszystkich form dyskryminacji majątkowych K. R. Zatem, ustalenia Ministra dotyczące rzekomego przejścia własności na Skarb Państwa są nieuprawnione i niezgodne z stanem faktycznym i prawnym. Być może, jak zauważyli, orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 1950 r., [...], wymienione zostało w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], niemniej jednak nikt nigdy takiego orzeczenia nie widział.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Uzasadniając wydaną decyzję, Minister wskazał na wstępie, że w postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Poza tym stroną tego postępowania może być dodatkowo tylko ten podmiot, który wykaże, że ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. Weryfikacja na wniosek decyzji komunalizacyjnej wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych jest uzasadniona i konieczna zarazem, jeżeli zainteresowany podmiot wykaże, że w dniu, w którym nastąpiła z mocy prawa komunalizacja spornego mienia, legitymował się on tytułem prawnym uniemożliwiającym komunalizację. Minister zauważył przy tym, że postępowanie komunalizacyjne nie dotyczyło interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień tych osób, gdyż wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmowała od Skarbu Państwa gmina.

Następnie, Minister wskazał, że w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. jako podstawę nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wskazano orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 1950 r., sygn. akt [...], oraz art. 13 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. Nr 41, poz. 237 ze zm.). We wspomnianym orzeczeniu Sąd postanowił, że nie zwalnia się spod zarządu dozoru zajęcia nieruchomości [...] wykaz [...] majątku J. R. i K. R. (poprzedników prawnych wnioskodawców).

Minister zauważył, że podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. stanowił prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział XII Cywilny z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. akt [...], o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Powyższy wyrok, jak wskazał Minister, dotyczył jednakże nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], natomiast nie obejmował skomunalizowanej działki nr [...]. Minister podkreślił, że na powyższy fakt uwagę zwrócił już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 919/12, oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1076/13. Zgodnie zaś z treścią art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązany on był uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu przez sąd.

Mając powyższe na uwadze, Minister ocenił, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest dokumentów potwierdzających, że w odniesieniu do działki nr [...] zapadł wyrok uzgadniający treść prowadzonej dla niej księgi wieczystej nr [...]. Zatem, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] w dniu komunalizacji właścicielem nieruchomości nr [...] był Skarb Państwa. Minister podkreślił przy tym, że usunięcie rozbieżności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości jest dopuszczalne tylko w drodze powództwa cywilnoprawnego. Organy administracji nie są zaś uprawnione do kreowania odmiennego stanu prawnego nieruchomości od tego, który jest ujawniony w księdze wieczystej.

Podsumowując, Minister stwierdził, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, aby wnioskodawcom przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości, zarówno w dacie komunalizacji, w dacie wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., jak i obecnie.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2016 r. J. P. i K. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając, że wydana została ona z naruszeniem:

- art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w wyniku niewskazania podstaw prawnych decyzji, a nadto wskutek nierozpoznania wszystkich zarzutów skarżących oraz w wyniku nieprzedstawienia w pisemnym uzasadnieniu oceny dowodów, faktów, które w tej sprawie ustalono oraz odpowiadających im rozważań prawnych i podstaw zastosowania konkretnych przepisów prawa;

- art. 28 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w wyniku uznania, że skoro ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, aby skarżącym przysługiwał tytuł prawny do spornej nieruchomości, to nie posiadają oni statusu strony postępowania administracyjnego, podczas gdy prawidłowo jako wnioskodawcy składający podanie o stwierdzenie nieważności złożyli oni stosowne żądanie zrealizowania określonej czynności przez organ administracji ze względu na swój interes prawny, a nadto poprzez skargę o stwierdzenie nieważności, będące następnie podstawą wpisu do ksiąg wieczystych, domagają się oni odzyskania bezprawnie zabranego im mienia, tak więc mają oni ewidentny interes prawny, którego postępowanie w tej sprawie dotyczy, a co za tym idzie, przysługuje im status strony postępowania, niebędący pochodną słuszności ich stanowiska, co do meritum sprawy, ale zgłaszanych roszczeń będących przedmiotem sprawy;

- art. 365 § 1 k.p.c. w wyniku uznania, że skarżącym nie przysługuje tytuł prawny do spornej nieruchomości, podczas gdy prawidłowo uznać należy, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2010 r., w sprawie [...], poprzez zasadę tzw. prawomocności rozszerzonej jest wiążący również dla organów administracji oraz sądów administracyjnych, a wynika z niego jednoznacznie i ustaleń tych nie kwestionowało miasto [...] jako pozwany, że Skarb Państwa nigdy nie nabył prawa własności do całej nieruchomości będącej przedmiotem bezprawnego wpisu do ksiąg Skarbu Państwa, tak więc pogląd ten odnosi się w takim samym stopniu do wszystkich działek jakich wpis ten dotyczył, w tym również będących przedmiotem niniejszego postępowania;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego w wyniku uznania, że postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 1950 r., w sprawie [...], a w szczególności odpis z odpisu tego dokumentu mogą być podstawą prawną przejścia prawa własności z J. P. - jedynej właścicielki spornej nieruchomości, ani też K. R. - na Skarb Państwa mimo, że prawidłowo należy uznać, że orzeczenie to jako nie dotykające w żaden sposób prawa własności nie mogło przenieść tego prawa i nie odnosiło skutków prawno-rzeczowych, a nadto dotyczyło ono kwestii prawomocnie rozstrzygniętej orzeczeniem o rehabilitacji, tak więc jako takie orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] nie mogło być podstawą wykreślenia dotychczasowego właściciela z księgi wieczystej i wpisu w to miejsce Skarbu Państwa;

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), wskazał na wstępie, że z uwagi na treść art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wydanych w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. [...], dokonał uzgodnienia treści księgi wieczystej, która prowadzona jest dla działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...] i [...] w ten sposób, że ustalił, iż wymienione nieruchomości stanowią współwłasność spadkobierców ich dawnych właścicieli tj. J. P. i K. P., nie zaś Skarbu Państwa. Wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., jak wprost wynika z jego treści, nie dotyczy nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], która jest przedmiotem sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych Wojewoda [...] w dniu [...] października 1993 r. wydał dwie decyzje komunalizacyjne. Pierwsza dotyczy działki nr [...] i ma nr [...], druga natomiast odnosi się do działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...], która jest przedmiotem postępowania w sprawie i oznaczona została nr [...]. W materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby, że w odniesieniu do działki nr [...] zapadł wyrok uzgadniający treść prowadzonej dla niej księgi wieczystej [...]. Sąd wskazał, że usunięcie rozbieżności między stanem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i jej rzeczywistym stanem prawnym jest dopuszczalne tylko na drodze powództwa cywilnoprawnego. Organy administracji nie są tym samym uprawnione do kreowania odmiennego stanu prawnego nieruchomości od tego, który jest ujawniony w księdze wieczystej. Ocena prawna stanu faktycznego dotyczącego innej nieruchomości, dokonana przez sąd powszechny w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym tej innej nieruchomości, nie może więc stanowić podstawy do wydania decyzji przez organy administracji w sprawach dotyczących innych nieruchomości.

Jednocześnie, Sąd wskazał, że w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Poza tym, stroną tego postępowania może być dodatkowo tylko ten podmiot, który wykaże, że ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. I tylko taki podmiot będzie również, obok Skarbu Państwa i gminy, stroną postępowania administracyjnego, które służy ewentualnej zmianie decyzji komunalizacyjnej. Weryfikacja na wniosek, decyzji komunalizacyjnej wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jest uzasadniona i konieczna zarazem, jeżeli zainteresowany podmiot wykaże, że w dniu, w którym nastąpiła z mocy prawa komunalizacja spornego mienia, legitymował się tytułem prawnym uniemożliwiającym komunalizację. Strona zaś, która nie dysponowała tytułem prawno-rzeczowym do nieruchomości nie mogła być stroną postępowania komunalizacyjnego. Jeżeli nie dysponowała takim tytułem z daty komunalizacji nie mogła być też stroną w postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z uwagi na brak interesu prawnego.

Konsekwencją tych rozważań, jak wskazał Sąd, jest przyjęcie bezzasadności zarzutu naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. w wyniku uznania, że skarżącym nie przysługuje tytuł prawny do spornej nieruchomości. Podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku, w odpowiedzi na te same zarzuty stwierdził, że w wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., wyraźnie wskazano, że działka o numerze [...] przeniesiona do [...] "nie jest objęta niniejszym postępowaniem". Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku podkreślił przy tym, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie znajduje potwierdzenie w doktrynie i orzecznictwie, zwłaszcza w wyrokach SN, rozważających kwestię związania orzeczeniem prawomocnym sądu cywilnego w świetle art. 365 § 1 k.p.c. Jak wyjaśnił, w komentarzu do art. 365 § 1 k.p.c. wskazuje się bowiem na utrwalony pogląd w judykaturze, że moc wiążąca orzeczenia odnosi się do treści jego sentencji, a nie uzasadnienia. Nie mają zatem mocy wiążącej ani poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu orzeczenia ani motywy i ustalenia faktyczne zawarte w jego uzasadnieniu.

Nie sposób zatem, jak wskazał Sąd, zaakceptować stanowiska skarżących w kwestii możliwości autonomicznego orzekania przez organ administracji w kwestii stanu prawnego nieruchomości, abstrahując od wpisu w księdze wieczystej. Sąd stwierdził, że niewątpliwie organy administracji nie są uprawnione do kreowania odmiennego stanu prawnego nieruchomości od tego, jaki jest ujawniony w księdze wieczystej. Jeżeli wpis jest ujawniony i nie został skutecznie podważony, to organ administracji wpisu takiego ignorować nie może, prowadząc własne ustalenia dotyczące prawa własności.

Podsumowując, Sąd wskazał, że sporna nieruchomość, tj. działka nr [...] miała i ma nadal urządzoną księgę wieczystą. Z jej treści wynika, że w dziale drugim księgi – jako właściciel nieruchomości wpisane jest obecnie Miasto [...], natomiast poprzednio był wpisany Skarb Państwa. Wpis Skarbu Państwa został dokonany na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 1950 r., wydanego na podstawie przepisów dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 41, poz. 237 ze zm.), co wynika z Karty inwentaryzacyjnej nieruchomości nr ewidencyjny działki [...], stanowiącej załącznik do decyzji komunalizacyjnej dotyczącej tej nieruchomości. Postanowienie to jest nadal w obrocie prawnym a próba jego wyeliminowania w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. i art. 639 k.p.k. nie powiodła się z powodów formalnych (postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...]). Z kolei, organy administracji publicznej nie są uprawnione do prowadzenia postępowania administracyjnego, którego istotą będzie rozstrzygnięcie sporu o prawo własności nieruchomości. Tego rodzaju spór, w tym z udziałem Skarbu Państwa, z mocy art. 1 k.p.c. stanowi sprawę cywilną, do której rozpoznania uprawniony jest wyłącznie sąd cywilny. Organ administracji orzekający w niniejszej sprawie nie mógł więc badać, czy Skarb Państwa w sposób prawidłowy stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 1950 r.

Sąd ocenił jednocześnie jako chybiony przedstawiony przez skarżących zarzut naruszenia prawa procesowego, które w większości powiązane zostały z interpretacją przepisów prawa materialnego przedstawioną przez skarżących. Odnosząc się osobno do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. Sąd stwierdził, że organ zebrał w sprawie wyczerpujący materiał oraz odniósł się do kwestii związanych z prawidłową wykładnią znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. P. i K. P. wnieśli skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący postawili zarzut naruszenia:

- art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieustosunkowanie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich kwestii i zarzutów objętych skargą;

- art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w wyniku błędnego uznania, że w oparciu o ten przepis Sąd I instancji nie miał możliwości wydania innego rozstrzygnięcia niż to, jakie wynika z poglądów i wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego, podczas gdy prawidłowo Sąd ten winien dokonać odmiennych ustaleń co do faktu nieprzysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności spornej nieruchomości i braku dokumentów pozbawiających prawa własności poprzedników skarżących, co w zmienionym stanie faktycznym sprawia, że art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie może w tej sprawie znaleźć zastosowania;

- art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które mogło mieć wpływ na treść wydanego wyroku, w wyniku ich błędnego zastosowania i przyjęcia poglądu, że skarżący nie mają legitymacji do złożenia podania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej jako nie właściciele spornej działki, choć jednocześnie i z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd I instancji stwierdza, że nie jest organem właściwym do rozpoznania tej sprawy, a właściwą drogą jej załatwienia jest droga postępowania cywilnego, choć Sąd Najwyższy kategorycznie dla podważania decyzji administracyjnych będących podstawą wpisów w księgach wieczystych przewiduje wyłącznie drogę administracyjną, a sądy cywilne rozpoznające roszczenia skarżących o uzgodnienie treści księgi wieczystej działki [...] oraz o zapłatę odszkodowania za jej bezprawną komunalizację - postępowania swe zawiesiły, uzależniając wynik tych postępowań od rozstrzygnięcia administracyjnej kwestii prejudycjalnej ważności aktu komunalizacji;

- art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 365 § 1 k.p.c., co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w wyniku jego błędnego zastosowania i uznania, że w sprawie niniejszej nie ma mocy wiążącej wyrok Sądu Rejonowego [...] w sprawie [...], podczas gdy prawidłowo uznać należy, że zasady logiki nakazują przyjąć, że jeśli Skarb Państwa nie nabył prawa własności i bezprawnie jako właściciela całej nieruchomości wpisano w roku 1954 Skarb Państwa, to reguła ta odnosi się do wszystkich działek wchodzących w skład tej nieruchomości ([...],[...] i [...]), bowiem do roku 1981 dzieliły one losy prawne będąc wpisane do tej samej księgi wieczystej, tak więc niezależnie od tego, w jakiej księdze wieczystej znajdowały się one w czasie wydawania decyzji komunalizacyjnej - tę ostatnią wydano wobec nieruchomości niebędącej nigdy własnością Skarbu Państwa, a zatem jest ona nieważna, a przez to stwierdzenie tego faktu przez Sąd Rejonowy wobec działek [...] i [...] jest wiążące również dla działki [...], której obecnie postępowanie dotyczy.

Jednocześnie, skarżący wnieśli na podstawie art. 187 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o przedstawienie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestii, czy ważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], będąca przedmiotem analizy w niniejszej sprawie podlega rozpoznaniu w trybie postępowania administracyjnego, czy też jest kwestią, której rozpoznaniem zająć się winny sądy cywilne jako przesłanką w sprawie o odszkodowanie lub uzgodnienie treści księgi wieczystej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że organ administracji nie ma możliwości do samodzielnego orzekania o stanie prawnym nieruchomości, abstrahując od wpisu w księdze wieczystej, a skarżący, którzy nie posiadali tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, zarówno w dacie komunalizacji, jak i obecnie nie mogą być stronami w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z uwagi na brak interesu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają bowiem na skuteczne zakwestionowanie ustaleń oraz oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji dyspozycji przepisu art. 153 p.p.s.a., poprzez zastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 919/12, oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1076/13.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie, rozumieć należy wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast, wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345). Na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez sąd wiążą organy administracji publicznej i sąd w tej samej sprawie, tj. w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym (zob. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 345/12, Legalis). W szczególności o tożsamości sprawy decyduje podstawa powstania danego stosunku prawnego, tj. podstawa prawna i okoliczności faktyczne. Dopiero istotna zmiana któregoś z tych elementów powoduje, że mamy do czynienia z nową sprawą (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2227/11, Legalis). Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza zaś, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Ponadto, w orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSP 1999, z. 3, poz. 101 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129).

Niesporne zaś jest, że w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie dotyczącej wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., nr [...], orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 919/12, a także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1076/13, który oddalił skargę kasacyjną wniesioną od wyroku Sądu I instancji. Orzeczenia te stały się prawomocne a od czasu ich wydania nie uległy zmianie przepisy prawne, stanowiące podstawę zawartych w nich orzeczeń. Tym samym, Sąd I instancji wydając zaskarżony w niniejszej sprawie wyrok z dnia 25 stycznia 2017 r., niewątpliwie związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w tych wyrokach.

Naczelny Sąd Administracyjny jest przy tym zdania, że Sąd I instancji wydając zaskarżony w niniejszej sprawie wyrok w pełni zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 919/12, a także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1076/13.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 919/12, ocenił już bowiem, że wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., sygn. akt [...], nie dotyczy nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...], która jest przedmiotem niniejszej sprawy, a dotyczy nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w [...]. W materiale dowodowym zgromadzonym przez organy obu instancji brak jest jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby, że w odniesieniu do działki nr [...] zapadł wyrok uzgadniający treść prowadzonej dla niej księgi wieczystej. Sąd podkreślił przy tym, że usunięcie rozbieżności między stanem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i jej rzeczywistym stanem prawnym jest dopuszczalne tylko na drodze powództwa cywilnoprawnego w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Organy administracji nie są tym samym uprawnione do kreowania odmiennego stanu prawnego nieruchomości od tego, który jest ujawniony w księdze wieczystej.

Powyższe stanowisko w pełni zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1076/13, który dodatkowo wskazał, że zastosowanie skutków wyroku uzgadniającego stan prawny nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w [...] ujawniony w księdze wieczystej o nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, do działki o nr [...], wpisanej w KW o nr [...] jest niedopuszczalne w świetle art. 365 § 1 k.p.c., gdyż w wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., na s. 2 uzasadnienia wyraźnie wskazano, że działka o numerze [...] przeniesiona do [...] "nie jest objęta niniejszym postępowaniem". Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił przy tym, że organy administracji nie są uprawnione do kreowania odmiennego stanu prawnego nieruchomości od tego, jaki jest ujawniony w księdze wieczystej. Jeżeli stan nieruchomości jest ujawniony i wpis nie został skutecznie podważony, to organ administracji wpisu takiego ignorować nie może, prowadząc własne ustalenia dotyczące prawa własności.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sporna nieruchomość, tj. działka nr [...] miała i ma nadal urządzoną księgę wieczystą. Z jej treści wynika, że w dziale drugim księgi – jako właściciel nieruchomości wpisane jest obecnie Miasto [...], natomiast poprzednio był wpisany Skarb Państwa. Wpis Skarbu Państwa został dokonany na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 1950 r., wydanego na podstawie przepisów dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr 41, poz. 237 ze zm.), co wynika z Karty inwentaryzacyjnej nieruchomości nr ewidencyjny działki [...], stanowiącej załącznik do decyzji komunalizacyjnej dotyczącej tej nieruchomości. Postanowienie to jest nadal w obrocie prawnym a próba jego wyeliminowania w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. i art. 639 k.p.k. nie powiodła się z powodów formalnych. Z kolei, organy administracji publicznej nie są uprawnione do prowadzenia postępowania administracyjnego, którego istotą będzie rozstrzygnięcie sporu o prawo własności nieruchomości. Tego rodzaju spór, w tym z udziałem Skarbu Państwa, z mocy art. 1 k.p.c. stanowi sprawę cywilną, do której rozpoznania uprawniony jest wyłącznie sąd cywilny. Minister, orzekający w niniejszej sprawie nie mógł więc badać czy Skarb Państwa w sposób prawidłowy stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 11 listopada 1950 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, że powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ma za zadanie doprowadzić do zgodności wpisów w księdze wieczystej ze stanem prawnym aktualnym, a nie istniejącym w przeszłości. Wpis Skarbu Państwa w KW prowadzonej dla nieruchomości nr [...] jest wpisem obecnie historycznym. Wykazaniu, że sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa służyć może natomiast powództwo o ustalenie wniesione przeciwko Skarbowi Państwa lub o świadczenie. Domniemanie wynikające z treści art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece można bowiem obalić w każdym innym postępowaniu (poza procesem o uzgodnienie treści księgi wieczystej (art. 10), w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe.

Przedstawiona powyżej ocena prawna wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 919/12, a także przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1076/13, w pełni znalazła swoje odzwierciedlenie w kontrolowanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Z uwagi na powyższe, jako niezasadny, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił także zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 365 § 1 k.p.c.

W świetle tak ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżący nie posiadali legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., nr [...], mocą której stwierdzono nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] ark. [...] jako działka nr [...]. Skarżący nie wykazali bowiem, aby w dacie komunalizacji dysponowali tytułem prawno-rzeczowym do spornej nieruchomości.

Jak słusznie zaś wskazał Sąd I instancji, stronami postępowania komunalizacyjnego jest Skarb Państwa i właściwa gmina, która nabywa z mocy prawa mienie ogólnonarodowe wymienione w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Inne podmioty uczestniczą w tym postępowaniu jedynie wówczas, gdy wykażą swój interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. W niniejszej sprawie, jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uprawnienie strony mogłaby posiadać osoba, która wykaże, że to jej, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do mienia stanowiącego przedmiot komunalizacji, (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1711/17, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1117/11; wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2453/14 – dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo twierdzenie strony w tym zakresie nie może być uznane za wystarczające.

Ponadto warto przypomnieć, że postępowanie, w jakim zapadły kontrolowane decyzje jest postępowaniem administracyjnym nadzwyczajnym, w którym konieczna jest ścisła wykładnia mających zastosowanie przepisów prawa. Z tego już tylko względu reguły i regulacje cywilnoprawne mają tu ograniczone oddziaływanie. Podkreślić trzeba, że orzecznictwo administracyjne wypracowało pogląd, który w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający tę sprawę, zgodnie z którym organy administracyjne nie są powołane do rozstrzygania sporów o własność czy inne prawo rzeczowe. Z ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego wynika wprawdzie, że domniemanie wynikające z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, jest domniemaniem wzruszalnym. Obalenie tego domniemania może być przeprowadzone nie tylko w drodze powództwa wytoczonego na podstawie art. 10 powołanej ustawy, ale także poprzez przeprowadzenie dowodu przeciwnego w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu. Warunkiem sine qua non skutecznego zwalczenia wiarygodności wpisu w księdze wieczystej jest legitymowanie się interesem prawnym w uzyskaniu oceny zgodnej z żądaniem (por. wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV CSK 177/05, a także orzeczenie SN z dnia 17 czerwca 1960 r., sygn. akt III CR 328/60). Jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że domniemanie to nie może być wzruszone w sprawie administracyjnej. W żadnej mierze takiego domniemania nie może obalić organ administracyjny, który jest związany treścią wpisu niepodlegającego w jakiejkolwiek sprawie administracyjnej kwestionowaniu. Wpis do księgi wieczystej, po myśli art. 6268 § 6 k.p.c. jest orzeczeniem, którego organ nie może podważać ani modyfikować. Podkreśla się, że Sąd Najwyższy, mówiąc o możliwości wzruszenia przywołanego domniemania w każdej sprawie, miał na myśli sprawę cywilną, a nie administracyjną (por. np. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 746/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z uwagi na powyższe, jako niezasadny, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 28 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednocześnie, jako niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi bowiem, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Norma art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia, który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można zaś kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (zob. wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (zob. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I GSK 264/09, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi zaś fakt, że Sąd I instancji rozpoznając skargę J. P. i K. P. kontrolował legalność decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w granicach orzeczonego jej mocą umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r., nr [...].

Z kolei, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 16/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy brak jest jednego z ustawowych wymogów, wskazanych w tym przepisie, jak też gdy jest ono sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (zob. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 794/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji w pełni realizuje zaś wymagania określone w powyższym przepisie a motywy zaskarżonego wyroku w pełni poddają się kontroli instancyjnej, precyzyjnie wyjaśniając przesłanki oddalenia skargi.

Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do przedstawienia pytania prawnego do poszerzonego składu tego Sądu. Występujące w sprawie kwestie prawne były już wielokrotnie omawiane w orzecznictwie sądów administracyjnych i nie budzą wątpliwości. Z tego powodu, Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżących o podjęcie na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. postanowienia o przedstawieniu do rozstrzygnięcia składowi poszerzonemu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Umorzenie postępowania administracyjnego nastąpiło wyłącznie z powodu braku legitymacji skarżących w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W sprawie nie wystąpiły natomiast jakiekolwiek wątpliwości co do kompetencji organu administracji ani też kognicji sądu administracyjnego.

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.