Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 245/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 13, § 18 i § 33
journal: Dz.U. 1989 nr 23 poz 125
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 kwietnia 1989 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych.
article: art. 2, art. 23 oraz art. 24
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski E. Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

Pismem z dnia (...) Skarżący – P. K. (urodzony w dniu (...)) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej – ZUS) o wypłacenie renty socjalnej oraz zaległego zasiłku pielęgnacyjnego, w tym również o spłatę tego zasiłku za okres od (...) r. do (...)r. Następnie wystąpił na drogę sądową wnosząc w tym zakresie powództwo (pozew z dnia (...) r.).

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. Wydział Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 28 maja 2004 r., w sprawie o sygn. akt VIII U 2773/04, stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w P. (dalej – MOPR) jako właściwemu do wydania decyzji dotyczącej renty socjalnej za okres czasu do dnia (...) r. oraz Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych jako właściwemu do wydania analogicznej decyzji za okres po (...)r.

Skarżący skierował do MOPR pismo z dnia (...) r. zatytułowane "wniosek o przyznanie renty socjalnej, spłaty jej wymiaru za okres (...) lat, tj. (...) r. –(...) r." wnosząc o przyznanie wskazanych świadczeń.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) ZUS przyznał skarżącemu rentę od dnia (...) r. z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym.

Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia (...) r. nr (...) umorzył postępowanie w sprawie spłaty zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. (dalej – Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, MOPR) był władny do orzekania w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 30 kwietnia 2004 r. o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Wskazał ponadto, że od (...) r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, której przepisy art.71 pkt. 2 i art. 72 uchyliły w/w ustawę o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Dlatego Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P., jako podmiot realizujący świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego utracił kompetencje do dokonywania ewentualnej spłaty świadczenia za okres objęty żądaniem wnioskodawcy. Ponadto zaznaczone zostało, iż skarżący nabył uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego. Zgodnie z decyzją ZUS z dnia (...) została mu przyznana renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym na stałe: renta w wysokości (...) zł oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości (...) zł, co wyklucza przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie wskazując, że MOPR był do (...) r. kompetentny w zakresie przyznawania i wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego.

Decyzją nr (...) z (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej – SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Na powyższe rozstrzygnięcie SKO skarżący złożył skargę z dnia (...) r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 409/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...).

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie dnia (...) r. wydał decyzje nr (...) odmawiającą skarżącemu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności, w uzasadnieniu podając, iż w świetle obowiązujących, wskazanych przepisów nie przysługuje mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności.

Nie zgadzając się z wyżej wymienioną decyzją w dniu (...) r. skarżący złożył od niej odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w dniu (...) r. wydało decyzję nr SKO-(...) uchylając zaskarżoną decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednocześnie SKO zarzuciło Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie, iż nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Organ II instancji podkreślił, iż do akt sprawy winna być dołączona decyzja ZUS z dnia (...)r. w sprawie dodatku pielęgnacyjnego, na którą powołano się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpatrując sprawę, odnosząc się do zarzutów Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie dwukrotnie zwracał się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przekazanie kompletnych akt dotyczących postępowania w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi ZUS wystosował pismo z dnia (...) r., nie załączając wnioskowanych akt, z którego jednoznacznie wynika, iż w okresie od (...) do (...)r. ani skarżący, ani inna uprawniona do tego osoba nie składała wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na jego rzecz.

Decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia (...)r. nr (...) wydaną na podstawie: art. 4 ust. 1, art. 9 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o ubezpieczeniu rodzinnym (Dz. U. Nr 66, poz. 414, z późn. zm.), art. 118 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) w zw. z § 15 ust. 2 pkt. 2, § 17, § 24 ust. 1, § 31 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 23 stycznia 1984 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. Nr 4, poz. 21, z późn. zm.) oraz art. 14 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 14 ust. 3 pkt. 2, art. 16 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 61 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z późn. zm.), art. 3 pkt. 11, art. 20, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.), odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu wskazano, iż w okresie od (...) r. do dnia (...) r. obowiązywało rozporządzenie z dnia 23 stycznia 1984 r. wskazujące, iż ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego oraz jego wypłata następuje na wniosek uprawnionego. Znajduje to odzwierciedlenie w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. Przepisy wskazanego powyżej rozporządzenia z dnia 23 stycznia 1984 r. i ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. zawierały także przepisy określające, że zasiłek pielęgnacyjny wypłaca się poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do zasiłku, jednak za okres nie dłuższy niż jeden miesiąc wstecz od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek (art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r.). Podkreślono, że pierwszy wniosek w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od (...) r. do (...)r. złożył skarżący w dniu (...) r. (było to pismo do ZUS w sprawie spłaty renty socjalnej i zasiłku pielęgnacyjnego).

Skarżący nie spełnia również, zdaniem organu, przesłanek do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od (...) r. do (...) r. także z uwagi na brak właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie bowiem z przepisem § 15 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia z 23 stycznia 1984 r. aby spełniać warunki do uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, skarżący musiałby się legitymować orzeczeniem o niepełnosprawności I grupy. W okresie tym posiadał zaś orzeczenie o inwalidztwie II grupy. Podobnie wygląda sprawa nie spełnienia przesłanki posiadania właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności za okres od (...) r. do (...) r. (art. 14 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r.).

W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji, brak było podstaw do przyjęcia, że przysługuje skarżącemu roszczenie o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego za okres (...) lat wstecz, albowiem w jego przypadku, z przyczyn omówionych powyżej, w ogóle nie można mówić o powstaniu uprawnień do wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz skarżącego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięciu zarzucił, że jego sytuacja nie została rozpatrzona w sposób właściwy, tj. w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, ponadto spełniał on warunki do uzyskania żądanego świadczenia, na co wskazują powołane przez MOPR przepisy oraz zgromadzone dowody. Wskazał również, iż w (...) r., tj. w okresie, za który dochodzi świadczenia, posiadał II grupę inwalidzką, zatem umiarkowany stopień niepełnosprawności, a jego niepełnosprawność powstała w okresie przed ukończeniem (...) roku życia, co potwierdza orzeczenie KIZ z dnia (...) r. Skarżący podkreślił, że pismo z dnia (...)r. (stanowiące odpowiedź na wezwania SKO z dnia (...)r.) zawiera szczegółowy opis jego dotychczasowej sytuacji zdrowotnej i życiowej oraz działań MOPR z tym związanych.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...), na podstawie: art. 4 ust. 1 i art. 9 dekretu z dnia 28 października 1947r. o ubezpieczeniu rodzinnym (Dz. U. Nr 66 , poz. 414 z późn. zm.), art. 118 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40 , poz. 267 z późn. zm.) oraz § 15 ust. 2 pkt. 2 , § 17 , § 24 ust. 1 , § 31 rozporządzenia Ministra Pracy , Płac i Spraw Socjalnych z dnia 23 stycznia 1984r.w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. Nr 4 , poz. 21 z późn. zm.), art. 14, art. 16 ust. 1 , art. 28 ust. 1 i art. 61 ustawy z dnia 1 grudnia 1994r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1995 r. Nr 4 , poz. 17 z późn. zm.) i art. 3 pkt. 11 , art. 20 , art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 , poz. 2255 z późn. zm.) utrzymano w mocy zaskarżona decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja z (...) r. nie narusza prawa. Organ stwierdził, iż we wskazanym przez skarżącego okresie nie złożył on wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Takiej zaś formy wystąpienia strony o świadczenie wymagały obowiązujące wówczas przepisy rozporządzenia z dnia 23 stycznia 1984 r. oraz art. 118 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. Przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla strony postępowania nie jest także możliwe w powyższym okresie z uwagi na fakt posiadania przez skarżącego orzeczenia o inwalidztwie odpowiadającego lekkiemu stopniowi niepełnosprawności, a następnie - na podstawie drugiego orzeczenia - umiarkowanemu stopniowi niepełnosprawności (bez określenia od kiedy istnieje inwalidztwo). Zatem orzeczenia KIZ nie mogły w tym okresie kwalifikować skarżącego do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, albowiem zgodnie z cytowanymi przepisami niezbędne było posiadanie - przez wnioskującego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego (osobę powyżej 16 roku życia) – I grupy inwalidzkiej, która odpowiada znacznemu stopniowi niepełnosprawności (także orzeczeniu o całkowitej niezdolności do pracy wraz z całkowitą niezdolnością do samodzielnej egzystencji). Tylko wówczas skarżący mógłby otrzymać wnioskowany zasiłek pielęgnacyjny za okres od dnia (...)r. do dnia (...)r.

Również w okresie od dnia (...)r. do dnia (...)r. skarżący nie złożył wniosku o przyznanie świadczenia. Także i w tym okresie skarżący nie spełniał drugiego niezbędnego warunku do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, albowiem w tym okresie posiadał II grupę inwalidztwa - co odpowiada umiarkowanemu stopniowi niepełnosprawności - bez określania od kiedy istnieje inwalidztwo. Zatem zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. nie można było w okresie od dnia (...)r. do dnia (...)r. przyznać skarżącemu wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego, albowiem wskazany przepis wymagał posiadania przez wnioskodawcę znacznego stopnia niepełnosprawności co odpowiada I grupie inwalidzkiej (lub orzeczeniu o całkowitej niezdolności do pracy i całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji).

Ponadto organ podkreślił, iż zgodnie z decyzją ZUS z dnia (...)r. skarżący posiada od dnia (...)r. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wraz z prawem do dodatku pielęgnacyjnego. Zatem zgodnie z postanowieniami obowiązującego od dnia 1 maja 2004r. art.16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. wyklucza to możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

Skarżący nie wykazał, iż w badanym okresie (przed dniem złożenia wniosku w dniu (...)r. w ZUS) składał wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego ani nie udokumentował również drugiej okoliczności niezbędnej do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Nie wykazał bowiem by w okresie od dnia (...)r. do dnia (...)r. był osobą posiadającą I grupę inwalidzką (lub pełną niezdolność do pracy wraz z pełną niezdolnością do samodzielnej egzystencji), albo znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżący nie wykazał by w okresie od dnia (...) r. do dnia (...)r. oraz w okresie od dnia (...)r. do dnia (...)r. miał orzeczoną II grupę inwalidzką (orzeczenie o pełnej niezdolności do pracy, albo umiarkowany stopień niepełnosprawności), a inwalidztwo to (niepełnosprawność) powstało przed ukończeniem przez skarżącego (...) roku życia.

Skargę z dnia (...)r. na powyższe rozstrzygnięcie wniósł skarżący zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej, ustawy z dnia 1.12.1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz Konstytucji, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie na jego korzyść, względnie o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący kwestionował prawidłowość przyjętego przez organ momentu uzyskania przez skarżącego uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Jego zdaniem prawo do zasiłku uzyskał on (...)r. - w dniu wydania pierwszego orzeczenia o niepełnosprawności, przed ukończeniem (...) roku życia, zaś stopień niepełnosprawności na gruncie ówczesnych przepisów dotyczących zasiłku pielęgnacyjnego nie odgrywał roli, a w przypadku skarżącego był on znaczny. Sytuacja zdrowotna i życiowa skarżącego była znana tak ZUS jak i opiece społecznej przez całe lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte, skarżący bowiem wielokrotnie zwracał się z wnioskami o pomoc. Dopiero zaś pod koniec (...) r. uzyskał wiedzę o tym, że spełnia kryteria do uzyskania zarówno zasiłku pielęgnacyjnego i renty socjalnej, dzięki życzliwemu urzędnikowi. Skarżący wskazał, iż została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu uzależniającego termin przyznania świadczenia od dnia wpłynięcia wniosku. Zarzuca organom błędy interpretacyjne przy analizie przepisów prawa oraz brak rozeznania w aktach sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu decyzji własnej z dnia (...)r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 02/153/1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm., dalej - ppsa)). Zgodnie z art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszej sprawie zagadnieniami o charakterze kluczowym są kwestie: uzależnienia ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od złożenia stosownego wniosku oraz posiadania odpowiedniego stopnia niepełnosprawności warunkującego przyznanie świadczenia.

Stan prawny w zakresie oby wskazanych problematyk przedstawia się w sposób następujący. W okresie od 01.02.1984 r. do uchylenia z dniem 01.04.1989 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 23 stycznia 1984 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz.U.84.4.21, dalej – rozporządzenie z 23.01.1984). Rozporządzenie to, wydane na podstawie delegacji zawartej w Dekrecie z 28 października 1947 r. o ubezpieczeniu rodzinnym (Dz.U. 47.66.414) zostało następnie zastąpione rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 kwietnia 1989 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz.U.89.23.125, dalej – rozporządzenie z 10.04.1989), które weszło w życie 25.04.1989 z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 1 kwietnia 1989 r. i zostało uchylone z dniem 01.03.1995 r.

Następnie rzeczoną problematykę regulowała ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz.U.95.4.17, dalej – ustawa o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych), która weszła w życie 01.03.1995 i została uchylona z dniem 01.05.2004 r. przez ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.03.228.2255, dalej – uśr), która z kolei weszła w życie z dniem 01.05.2004 i była do dnia obecnego kilkakrotnie nowelizowana (ostatnia zmiana z dnia 02.01.2009 r.).

I.

Należy wskazać, iż rozporządzenie z 23.01.1984 w § 15, § 24 oraz § 31 wprowadza zasadę, w myśl której zasiłek pielęgnacyjny przysługuje, jeśli wypłacany jest zasiłek rodzinny, ten zaś ustalany jest na wniosek i taki też tryb wnioskowy przewiduje się w stosunku do zasiłku pielęgnacyjnego. Rozporządzenie z 10.04.1989 kwestię tę reguluje w sposób analogiczny, uzależniając ustalenie prawa do świadczenia od złożenia wniosku (§ 13, § 18 i § 33). Analizowaną kwestię regulowała następnie ustawa o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych, która w art. 16 i art. 28 również uzależniała przyznanie i okres, na jaki nastąpiło przyznanie zasiłku rodzinnego i pielęgnacyjnego od złożenia wniosku. Od powyższej reguły nie odstąpił ustawodawca także w obowiązującej do dnia dzisiejszego ustawie o świadczeniach rodzinnych, która w art. 2, art. 23 oraz art. 24 w dalszym ciągu wiąże ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ze złożeniem wniosku.

W warunkach niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż najwcześniejszym pismem skarżącego, które można uznać za wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego jest pozew złożony dnia (...)r. do Sądu Okręgowego w P. Skarżący domaga się zaś świadczeń za okres od (...)r. do (...)r., a zatem za okres sprzed dnia złożenia wniosku. Z akt sprawy wynika, iż przed tą data skarżący, ani żadna osoba uprawniona do działania w tej mierze w jego imieniu i na jego rzecz nie składała wniosku o przyznanie świadczenia. Ponadto od dnia (...)r. skarżący posiada na stałe prawo do dodatku pielęgnacyjnego, który jest wypłacany przy świadczeniu rentowym, co w świetle art. 16 ust. 6 uśr powoduje, iż nie przysługuje mu zasiłek pielęgnacyjny.

Jeśli zaś chodzi o przywoływany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego, to stwierdzić należy, iż w istocie z dniem 30 października 2007 r. art. 24 ust. 2 w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (Dz.U.07.200.1446). Nie zmienia to jednak faktu, iż samo postępowanie musi zostać zainicjowane wnioskiem. W chwili składania wniosku, tj. w dniu (...)r. skarżący legitymował się wprawdzie orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i do samoistnej egzystencji powstałymi od dnia wniosku tj. (...)r., co stanowi odpowiednik znacznego stopnia niepełnosprawności, ale wówczas pobierał już dodatek pielęgnacyjny, co wykluczało przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego. Wcześniej zaś, tj. przed złożeniem wniosku dnia (...)r. oraz przed przyznaniem dodatku pielęgnacyjnego od dnia (...)r. skarżący, jak wynika z orzeczeń KIZ, legitymował się II grupą inwalidzką (od (...)r.) oraz wcześniej od (...)r. III grupą inwalidzką, które nie kwalifikowały skarżącego do przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego.

II.

Przechodząc dalej do analizy drugiego spośród wyjściowych zagadnień, jakim jest uwarunkowanie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od posiadania określonego stopnia niepełnosprawności, należy wskazać stan prawny w sprawie w tym zakresie.

Otóż rozporządzenie z 23.01.1984 w § 15 ust. 2 pkt 2, a następnie rozporządzenie z 10.04.1989 w § 13. ust. 2 pkt 2 regulowały omawianą problematykę w sposób bliźniaczy, wskazując, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje na członków rodziny w wieku powyżej 16 lat, jeżeli są inwalidami I grupy. W roku (...) skarżący miał (...) lat i był od dzieciństwa zaliczony do III grupy inwalidzkiej (orzeczenia z (...)r.), a następnie od (...)r. do II grupy inwalidzkiej. Nie spełniał zatem wymogów stawianych przez obowiązujące przepisy, a warunkujących przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

Ustawa o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych, która uchyliła wcześniejszą regulację w art. 14 ust. 3 pkt 2 i 4 stwierdzała, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która jest niepełnosprawna w stopniu znacznym. Podobny wymóg stawia ustawa o świadczeniach rodzinnych obowiązująca do dnia dzisiejszego, która w art. 16 ust. 2 pkt 2 wprowadza regułę, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak już wspomniano od roku (...) skarżący legitymował się II grupą inwalidzką, która odpowiada orzeczeniu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zaś od (...) roku orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji (odpowiadającemu orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności). O ile jednak ostatnie orzeczenie zdawałoby się powodować spełnienie przez skarżącego ustawowego wymogu, to – abstrahując od kwestii konieczności złożenia stosownego wniosku – należy mieć na uwadze fakt, o którym była mowa wcześniej, iż od dnia (...)r. skarżącemu przyznano na stałe prawo do dodatku pielęgnacyjnego, co w świetle art. 16 ust. 6 uśr powoduje, iż nie przysługuje mu zasiłek pielęgnacyjny.

Sąd stwierdza zatem, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w żądanym przez niego zakresie, zaś decyzje organów obu instancji, w świetle powyższego, odpowiadają prawu. Z tego względu skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na mocy art. 151 ppsa.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/Paweł Miładowski /-/Ewa Makosz-Frymus