Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 85/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 i n., art. 100, ART. 150
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku stałego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi JM (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] listopada2015 r. nr [.], uchylająca decyzję Wójta Gminy [.] z dnia [.] listopada 2014 r. nr [.] i umarzająca postępowanie w sprawie zasiłku stałego.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 15 października 2014 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy [.] o wyrównanie zasiłku stałego od 1 września 1993 r., w związku z długotrwałą chorobą jej córki - AM. Uzasadniając zgłoszone żądanie skarżąca podała, że AM była na utrzymaniu skarżącej w powyższym terminie i wymagała stałej opieki oraz pielęgnacji w chorobie, oraz zwróciła uwagę, że wniosek o zasiłek stały złożyła za okres od 1 września 1993 r. tj. od daty, do której otrzymywała zasiłek okresowy z opieki społecznej przez 2 miesiące. We wniosko wskazano, że skarżąca w terminie od 1 lipca 1992 r. do 31 maja 1993 r. otrzymywała zasiłek stały, który został jej "cofnięty" z powodu nieprzedłożenia stosownych zaświadczeń lekarskich. Później - pomimo przedłożenia dokumentów - zasiłek stały nie został jej jednak przyznany.

Decyzją z dnia [.] listopada 2014 r. nr [.], działając na podstawie art. 6, art. 7, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 37, art. 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.), Wójt Gminy [.] odmówił przyznania JM zasiłku stałego od 1 września 1993 r. w związku z długotrwałą chorobą jej córki - AM. W uzasadnieniu organ podał, że AM (ur. 1977 r.) jest osobą niepełnosprawną. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i zatrudnienia nr [.] w [.] z dnia [.] stycznia 1995 r. nr [.] została ona zaliczona do drugiej grupy inwalidztwa, które istnieje od urodzenia i jest trwałe, a w/w jest niezdolna do pracy. Skarżąca utrzymuje się natomiast z renty rodzinnej oraz zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 1246,77 zł miesięcznie. Organ wskazał, że skarżąca posiadała prawo do zasiłku stałego w związku z opieką nad niepełnosprawna córką w terminie od 1 lipca 1992 r. do 31 maja 1993 r. Organ wskazał, że dochód skarżącej znacznie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, uprawniające do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Córka skarżącej - AM przebywa od ponad 16 lat w [.], prowadząc oddzielne gospodarstwo domowe i pracując zawodowo, a jej dochody przekraczają kryterium dochodowe.

Wskazując na wynikającą z art. 6 K.p.a. zasadę legalności działania organów administracji Wójt Gminy [.] podniósł, że aktualnie obowiązującymi przepisami prawa w zakresie zasiłku stałego jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, której art. 37 stanowi, iż zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. od kwoty 542,00 zł. Podał, że w przypadku JM powyższe przesłanki nie są spełnione - wnioskodawczyni jest niezdolna do pracy z powodu wieku (ma 72 lata); ponadto jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, lecz jej miesięczne dochody znacznie przekraczają kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej.

Organ podniósł, że w opisywanej sprawie podstawą żądania wyrównania zasiłku stałego od dnia 1 września 1993 r. jest nieobowiązująca już ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r., na podstawie której istniała możliwość udzielania zasiłku stałego osobie niepozostającej w zatrudnieniu, opiekującej się dzieckiem, wymagającym ze strony innej osoby stałej opieki, polegającej na bezpośredniej, osobistej opiece i pielęgnacji lub systematycznym współdziałaniu w postępowaniu edukacyjnym, leczniczym lub rehabilitacyjnym, jeżeli dziecko było uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego i dochód rodziny nie przekraczał dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4. Ustawa ta utraciła moc prawną na podstawie art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2004 r. i stanowi podstawę prawną wydania ww. decyzji. W ocenie organu nie było zatem możliwe przyznanie JM zasiłku stałego w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem, bowiem ówcześnie obowiązujące przepisy prawa nie mają zastosowania w aktualnym stanie faktycznym sprawy pomimo tego, iż skarżąca wnioskuje o wyrównanie zasiłku stałego, który przysługiwałby jej z tytułu opieki nad córką na podstawie orzeczenia z 1995 r.

Organ wskazał, że w aktualnym stanie prawnym podstawy prawne przyznawania świadczeń w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wynikają z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu skarżąca nie spełnia także przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego z związku z opieką nad córką, bowiem AM nie jest dotknięta znacznym stopniem niepełnosprawności. Jest ona osobą zaliczoną do drugiej grupy inwalidów, co nie jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu ustawy oświadczeniach rodzinnych, a jej matka jest uprawniona do renty rodzinnej.

We wniesionym odwołaniu JM podniosła, że decyzja jest dla niej rażąco krzywdząca. Kilkanaście lat temu została pokrzywdzona decyzją GOPS o odmowie wypłaty zasiłku stałego, zaś po wezwaniu do uzupełnienia niezbędnych zaświadczeń od lekarzy specjalistów zasiłek nie został jej przywrócony. Kilkanaście razy próbowała odwołać się do różnych instytucji, apelując o wsparcie w opisywanej sprawie wskazując, że w obowiązującym ówcześnie prawie zasiłek jej się należał, a został jej nienależnie zabrany. Skarżąca wniosła o zmianę decyzji poprzez przyznanie zasiłku stałego za sporny okres.

Decyzją z dnia [.] grudnia 2014 r. nr [.] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Wójta Gminy [.]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wniosek JM o wyrównanie jej zasiłku stałego począwszy od 1 września 1993 r., jak doprecyzowała w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 22 października 2014 r., nie znajduje oparcia ani podstaw w obowiązujących przepisach prawa materialnego. Organ odwoławczy przychylił się do argumentacji organu I instancji, że ustawa z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, która stanowiła podstawę przyznania zasiłku stałego osobie niepozostającej w zatrudnianiu, opiekującej się dzieckiem wymagającym ze strony innej osoby opieki, polegającej na bezpośredniej, osobistej opiece i pielęgnacji lub systematycznym współdziałaniu w postępowaniu edukacyjnym, leczniczym lub rehabilitacyjnym, utraciła moc na podstawie art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i od dnia 1 maja 2004 r. już nie obowiązuje, a w związku z tym nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie określonym we wniosku JM. Natomiast podstawę przyznania zasiłku stałego stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ponieważ dochód miesięczny JM znacznie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, warunkujące uprawnienie do korzystania ze świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, dlatego wnioskodawczyni nie przysługuje zasiłek stały.

Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. II SA/Rz 176/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] grudnia 2014 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny treści żądania wniosku JM, ani stanu faktycznego sprawy. Przełożyło się to na ustalenia i decyzję w zakresie braku podstaw do uzyskania zasiłku stałego na przyszłość oraz zupełnie nie korespondujące z treścią rozstrzygnięcia fragmenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji co do nieprzysługiwania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprzed wniesienia wniosku, jak i na przyszłość. Z akt sprawy wynika bowiem, że JM nie żądała zasiłku stałego na przyszłość. We wniosku z dnia 15 października 2014 r. wyraźnie wskazała, że żąda wyrównania zasiłku stałego od 1 września 1993 r., w związku z długotrwałą chorobą córki AM, która była na jej utrzymaniu i wymagała jej stałej opieki i pielęgnacji. Sąd wskazał, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca zażądała zasiłku stałego za spory okres, a zatem zakres żądania wniosku obejmuje okres od dnia 1 września 1993 r. do momentu, w którym skarżąca przestała opiekować się córką A. Kwestię tę zdaniem Sądu należy precyzyjnie wyjaśnić, gdyż rozstrzygnięcie powinno korespondować z treścią żądania. Sąd podał, że z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma art. 106 ust. 3 ww. ustawy stanowiący, że "świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem". Sąd podkreślił, że zacytowany przepis, jak również inne przepisy tej ustawy, nie dają możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku, także w sytuacji, gdyby orzeczenie o niepełnosprawności obejmowało wcześniejszy okres. Podobny pogląd wyraził WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 maja 2012 r., IV SA/Wr 864/11 stwierdzając, że "żaden przepis u.p.s. nie przewiduje możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku. Przyznanie takiego świadczenia musiałoby opierać się na wyraźnej podstawie prawnej, której nie można domniemywać". Sąd zauważył, że w złożonym wniosku skarżąca wskazała na fakt "cofnięcia jej zasiłku stałego wobec nie przedłożenia zaświadczeń od lekarzy specjalistów. Oświadczyła, że kiedy zaświadczenia te przedłożyła nie przyznano jej zasiłku" (karta 2 akt administracyjnych). Sąd podkreślił, że w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, o jakim mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w zakresie, w jakim określa on początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku. Rzeczą organów było zatem wyjaśnienie czy w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. W ocenie Sądu, organy ustalając okoliczności niniejszej sprawy nie sprostały wymogom z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., co przełożyło się na niepełne i niedokładne uzasadnienie skarżonej decyzji sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. Organy nie zweryfikowały twierdzeń skarżącej co do "cofnięcia" jej zasiłku stałego, nie zbadano, czy i jakie decyzje zapadały już w tej sprawie. Sąd zaznaczył ponadto, że na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. skarżąca stwierdziła, że sprawy o wyrównanie zasiłku stałego toczyły się już wielokrotnie. Sąd wskazał ponadto, że wyrokiem z dnia 2 marca 2004 r. WSA w Rzeszowie (sygn. akt SA/Rz 2060/01) oddalono skargę na decyzję SKO w [.] z dnia [.] sierpnia 2001 r. nr [.] 01 w przedmiocie zasiłku stałego i zasiłku stałego wyrównawczego za okres od dnia 1 września 1993 r. W ocenie Sądu istnieje więc możliwość, że co do całości lub części żądania objętego wnioskami JM funkcjonuje w obrocie prawnym ostateczne rozstrzygnięcie w formie decyzji. Ponowne identyczne żądanie w tym przedmiocie nie może być rozstrzygane co do meritum sprawy, z uwagi na przesłankę res iudicata.

Zaskarżoną decyzją z dnia [.] listopada 2015 r., działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] uchyliło decyzję Wójta Gminy [.] z dnia [.] listopada 2014 r. nr [.] i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że stosownie do zaleceń Sądu dokonano ponownej analizy materiału dowodowego zawartego w aktach przedmiotowej sprawy, które uzupełnione zostały o przesłane przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] za pismem z dnia 6 listopada 2015 r. akta dotyczące odmowy przyznania zasiłku stałego skarżącej za okres od 1 lipca 1991 r. do 29 lutego 1992 r., przyznania zasiłku stałego za okres od 1 lipca 1992 r. do 31 maja 1993 r. oraz odmowy przyznania zasiłku stałego w roku 2001 r.

W piśmie tym Kierownik GOPS w [.] wskazała na następujące okoliczności:

1. JM jest klientką GOPS w [.] od 1991 r. i w tym czasie korzystała z różnych form pomocy finansowej i pobierała m. in. zasiłku celowe (w 1991, 1992, 1999, 2000, 2003 i 2008 r.), zasiłki okresowe, zasiłki w formie dopłaty do opału, gazu i energii oraz zasiłek stały w wysokości 28% przeciętnego wynagrodzenia od dnia 1 lipca 1992 r. do 31 maja 1993 r., przyznany decyzją z dnia [.] czerwca 1992 r. w związku z koniecznością sprawowania stałej pielęgnacji i opieki nad córką AM;

2. zasiłek stały był świadczeniem przyznanym na czas określony i jego realizacja została ukończona na skutek upływu czasu - zgodnie z wydaną decyzją, a nie jak wskazuje strona - został jej "cofnięty";

3. JM odmówiono natomiast przyznania zasiłku stałego wyrównawczego za okres od 1 lipca 1991 r. do 29 lutego 1992 r. - decyzją z dnia [...] października 1992 r. z powodu udzielenia innej, korzystniejszej formy pomocy i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [.] z dnia [.] grudnia 1992 r., a skarga na tę decyzje została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie;

4. kolejny wniosek o udzielenie zasiłku stałego wyrównawczego JM złożyła w dniu 25 października 1999 r. i w sprawie tej została wydana decyzja odmowna z dnia [.] listopada 1999 r. z powodu nie spełnienia kryterium dochodowego uprawniającego do tej formy pomocy;

5. kolejna decyzja w sprawie udzielenia zasiłku stałego oraz zasiłku stałego wyrównawczego została wydana w dniu [.] lipca 2001 r. nr [.] - po rozpatrzeniu pisma skierowanego do Prokuratury Rejonowej w [.] zawierającego skargę na działalność GOPS, które Prokuratura Rejonowa przekazała do GOPS celem załatwienia według kompetencji. Decyzja z dnia [.] lipca 2001 r. została utrzymana w mocy decyzją [.], a skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 marca 2004 r., sygn. akt SA/Rz 2050/01;

W ocenie Kolegium okoliczności wskazane w powyższym piśmie znajdują odzwierciedlenie w uzupełnionym materiale dowodowym, a ze wskazanej tam decyzji z dnia [.] czerwca 1992 r. L.dz. [.] jednoznacznie wynika, że skarżącej został przyznany od dnia 1 lipca 1992 r. do 31 maja 1993 r. zasiłek stały w wysokości 28% przeciętnego wynagrodzenia, w związku z koniecznością sprawowania stałej pielęgnacji i opieki nad córką A. Przyznany ww. decyzją zasiłek stały, wbrew twierdzeniom odwołania, nie został zatem cofnięty, ale na skutek upływu określonego w tej decyzji terminu prawo do tego zasiłku wygasło, a wskutek tego zaprzestano jego wypłacania. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby po upływie określonego w decyzji terminu JM składała kolejny wniosek o przyznanie zasiłku stałego, akta sprawy zawierają bowiem jedynie zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia AM z dnia [.] czerwca 1993 r., co przemawia za przyjęciem, że JM nie składała wówczas wniosku o przyznanie zasiłku stałego z pomocy społecznej, a jedynie wniosek o udzielenie zasiłku stałego wyrównawczego - w dniu [.] października 1999 r., po rozpatrzeniu którego organ pierwszej instancji wydałdecyzję odmowną z dnia [.] listopada 1999 r. z powodu niespełnienia kryterium dochodowego uprawniającego do tej formy pomocy.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika ponadto, że w skardze skierowanej do Prokuratury Rejonowej w [.] z dnia [.] kwietnia 2001 r., która przesłana została do GOPS w [.] za pismem z dnia 8 czerwca 2001 r. celem stosownego załatwienia, skarżąca podniosła, iż na jej pisemny wniosek z 1991 r. o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki i pielęgnacji nad córką A dostała odpowiedź dopiero 29 czerwca 1992 r. i wtedy przyznano jej na rok czasu stały comiesięczny zasiłek, który w czerwcu 1993 r. nie został już wypłacony, mimo iż nic się w jej sytuacji nie zmieniło.W wyniku rozpatrzenia sprawy określonej w skardze ww. decyzją z dnia [.] lipca 2001 r. znak: [.] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] odmówił JM udzielenia pomocy pieniężnej w postaci zasiłku stałego wyrównawczego i zasiłku stałego z powodu ustalenia, że JM nie kwalifikuje się do uzyskania wsparcia w postaci zasiłku stałego wyrównawczego, ponieważ miesięczne dochody jej rodziny są wyższe od kryterium wynikającego z art. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, ani też przyznania zasiłku stałego, mimo iż AM legitymuje się orzeczeniem z dnia [.] stycznia 1995 r. o zaliczeniu do II grupy inwalidztwa, które występuje od urodzenia i jest trwałe, w związku z czym przysługuje jej zasiłek pielęgnacyjny, a także renta socjalna wypłacana przez ośrodek pomocy społecznej - z powodu ustalenia, że JM jest osobą niezdolną do pracy. AM jest natomiast studentką pedagogiki specjalnej na jednej z warszawskich uczelni i w czasie roku akademickiego przebywa poza domem, co świadczy o tym, że mimo iż jest osobą niepełnosprawną to nie wymaga pomocy ze strony osoby drugiej przy wykonywaniu wielu codziennych czynności oraz w procesie leczniczym, rehabilitacyjnym czy edukacyjnym.

Organ podał, że decyzja z dnia [.] lipca 2001 r. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] sierpnia 2001 r. nr [.], w której organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania podjętej przez organ pierwszej instancji decyzji o odmowie uwzględnienia w całości wniosku skarżącej, z powodu wykazanego tam braku ustawowych przesłanek, które pozwalałyby na udzielenie wnioskodawczym żądanych przez nią świadczeń z pomocy społecznej. Powodów do zakwestionowania ww. decyzji organu odwoławczego nie dopatrzył się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który po rozpoznaniu sprawy ze skargi JM na tę decyzję - w przedmiocie zasiłku stałego i zasiłku stałego wyrównawczego - oddalił skargę wskazanym wyżej wyrokiem z dnia 2 marca 2004 r.

W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności są nader istotne w sprawie, gdyż uzasadniają ustalenie, że wszczęta na wniosek JM z dnia [.] września 2014 r. sprawa o przyznanie zasiłku stałego od 1 września 1993 r. została już wcześniej rozstrzygnięta inną decyzją - z dnia [.] lipca 2001 r., która utrzymana została w mocy decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] sierpnia 2001 r. nr [.], co w istocie oznacza niedopuszczalność jej merytorycznego rozpatrzenia, bowiem z mocy art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. kolejna decyzja w tej samej sprawie obarczona jest wadą stanowiącą podstawę do stwierdzenia jej nieważności.

Organ wskazał również, że zawarty w aktach sprawy materiał dowodowy uzasadnia natomiast ustalenie, że przedmiot sprawy zakończonej wydaniem ww. decyzji z dnia 8 sierpnia 2001 r. jest identyczny w zakresie żądania przyznania z pomocy społecznej świadczenia pieniężnego w formie zasiłku stałego z przedmiotem sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji, sprawy te są tożsame pod względem podmiotowym oraz dotyczą tego samego stanu prawnego i stanu faktycznego. Przytaczając treść art. 105 § 1 K.p.a. Kolegium wskazało, że bezprzedmiotowość postępowania, według utrwalonego w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiska, zachodzi w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracji stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, który to przypadek ma miejsce w szczególności w sytuacji, gdy postępowanie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a więc w takiej sytuacji, jaka ma miejsce w opisywanej sprawie. Skoro bowiem zaskarżona decyzja z dnia [.] listopada 2014 r., którą po raz kolejny organ pierwszej instancji odmówił przyznania prawa do świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, przyznania którego od 1993 roku żądała skarżąca, skierowana została do tej samej osoby i w zakresie określonym we wniosku ww. podlegała rozpatrzeniu w oparciu o te same przepisy - nieobowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, co wskazana wyżej decyzja z dnia [.] lipca 2001 r., utrzymana w mocy ww. decyzją ostateczną z dnia [.] sierpnia 2001 r., oznacza to w istocie, że zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną i z tego względu podlega uchyleniu w całości, a prowadzone przed jej wydaniem postępowanie umorzeniu - jako bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, JM wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wyrównanie zasiłku stałego za okres od 1 września 1993 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła organom błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, że skarżącej nie przysługuje prawo wyrównania jej zasiłku stałego począwszy od dnia 1 września 1993 r. Skarżąca podała, że zaskarżona decyzja jest dla niej rażąco krzywdząca, gdyż zasiłek za okres od 1 września 1993 r., zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa, należał się jej na rzecz córki, która legitymowała się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Podała, że kilkanaście lat temu została pokrzywdzona decyzją GOPS o odmowie wypłaty zasiłku stałego, a po wezwaniu do uzupełnienia niezbędnych zaświadczeń od lekarzy specjalistów zasiłek nie został jej przywrócony. Nie jest zatem prawdą, że zasiłek stały został skarżącej cofnięty z powodu nie przedłożenia dokumentów, gdyż dokumenty zostały przedłożone. W związku z powyższym kilkanaście razy próbowała się odwołać do różnych instytucji z prośbą o wsparcie, gdyż w obowiązującym ówcześnie prawie zasiłek należał się skarżącej, a został jej nienależnie zabrany. Skarżąca podniosła ponadto, że organ odwoławczy błędnie twierdzi, że żąda ona świadczenia na przyszłość, podczas gdy w istocie żąda ona wyrównania świadczenia za okres sporny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga jest oczywiście bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu.

W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji skarżonego organu Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem postępowania skarżonych organów był wniosek z dnia 15 października 2014 r., w którym skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji o wyrównanie zasiłku stałego za okres od dnia 1 września 1993 r.

Zasadnicze znaczenie w sprawie ma kwestia, czy i w jakim zakresie w obowiązującym na dzień orzekania skarżonych organów systemie prawnym istniała podstawa normatywna do przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej za zamknięty okres z przeszłości, w tym za okres, który miał miejsce pod rządami uchylonej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Istotne jest zatem stwierdzenie, czy "sprawa" wszczęta wnioskiem skarżącej z dnia 15 października 2014 r. miała w ogóle podstawę normatywną w systemie prawnym. Zagadnieniem wtórnym dla tej oceny jest zakres związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego oddalającym skargę skarżącej, która już w przeszłości występowała (wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2001 r.) o swoiste "wyrównanie" zasiłku stałego za zamknięty okres w przeszłości (od dnia 1 września 1993 r.). Ostateczna decyzja organu odwoławczego z dnia [.] sierpnia 2001 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego i zasiłku stałego wyrównawczego została utrzymana w mocy wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 2 marca 2004 r.

Odnosząc się do wniosku z 15 października 2014 r., w którym skarżąca zażądała przyznania (swego rodzaju "wyrównania") zasiłku stałego "w związku z długotrwałą chorobą jej córki" za okres od dnia 1 września 1993 r. do momentu ustania stałej opieki i pielęgnacji, należy stwierdzić, że wniosek ten nie mógł zostać rozpoznany merytorycznie ze względu na brak podstawy materialnoprawnej. W aktualnym systemie prawnym brak bowiem podstawy normatywnej do przyznawania z mocą wsteczną świadczeń z zakresu pomocy społecznej.

Jeżeli natomiast chodzi o wnioski skarżącej o przyznanie zasiłku stałego od dnia 1 września 1993 r. (m.in. wniosek z dnia 27 kwietnia 2001 r.), złożone jeszcze w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, która utraciła moc obowiązującą 1 maja 2004 r., to na względzie trzeba mieć, że zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. stosuje się bezpośrednio przepisy ustawy nowej, a więc ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wyjątkiem od zasady bezpośredniego działania nowego prawa jest regulacja wynikająca z obowiązującego od dnia 16 grudnia 2009 r. art. 150a, który stanowi, że do spraw o przyznanie zasiłku stałego, w których do dnia 30 kwietnia 2004 r. właściwy organ nie wydał decyzji ostatecznej, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. Ponieważ jednak wniosek skarżącej z dnia [.] kwietnia 2001 r. został załatwiony ostateczną decyzją z dnia [.] sierpnia 2001 r. (a więc przed dniem 30 kwietnia 2004 r.), dlatego wyjątkowa regulacja pozwalająca na dalsze stosowanie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie ma zastosowania.

Wobec niedopuszczalności oceny wniosku skarżącej z 15 października 2014 r. na podstawie przepisów uchylonej ustawy z dnia z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, jedyną podstawą prawnej oceny żądania skarżącej mogły być przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W aktualnie obowiązującej ustawie nie istnieje jednak jakakolwiek podstawa normatywna pozwalająca na przyznawanie zasiłku stałego lub podobnego świadczenia z zakresu pomocy społecznej (art. 36 i n., art. 100 i n. u.p.s.) za okres wsteczny (poprzedzający dzień złożenia wniosku, zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s.). Brak również jakiejkolwiek możliwości poszukiwania podstawy prawnej do wstecznego "wyrównania" skarżącej z mocą wsteczną świadczeń na podstawie obowiązującej zasadniczo od dnia 1 maja 2004 r. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, gdyż podstawa prawna i faktyczna żądania – nawiązująca do ustawy o pomocy społecznej – została precyzyjnie określona we wniosku oraz potwierdzona w późniejszych pismach.

Wobec stwierdzenia, że żądanie skarżącej jest pozbawione podstawy materialnoprawnej, a zatem "sprawa wszczęta" wnioskiem z dnia 15 października 2014 r. nie istniała w sensie normatywnym w momencie orzekania przez organ pierwszej i drugiej instancji, należało uznać, że decyzja organu odwoławczego o uchyleniu decyzji merytorycznej organu pierwszej instancji oraz o umorzeniu postępowania odpowiada prawu.

W konsekwencji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. był zobowiązany do oddalenia skargi jako oczywiście bezzasadnej.