Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 588/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 § 5, art. 12 § 6 pkt 2, art. 150, art. 162 § 1, § 2, § 4, art. 163 § 2, art. 178, art. 220 § 2, art. 223 § 1 art. 228 § 1 pkt 2, art. 236 § 2 pkt 1, art. 239b § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., na podstawie art. 162 w związku z art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. – dalej: "O.p."), po rozpatrzeniu wniosku Z. z dnia [...] lutego 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] listopada 2017 r., w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] listopada 2017 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym w wysokości 19 % pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2011 r., należnego od Z. na kwotę [...]zł, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja z dnia [...] listopada 2017 r. została doręczona w dniu [...] grudnia 2017 r. w trybie art. 150 O.p. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...] listopada 2017 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności w/w decyzji nieostatecznej. Postanowienie doręczono w dniu [...] grudnia 2017 r. w trybie art. 150 O.p.

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia podatnik wskazał, że w dniu [...] grudnia 2017 r. zmienił adres zamieszkania, postanowienie nigdy nie było mu doręczone, a o jego treści dowiedział się w dniu [...] lutego 2018 r., podczas analizy akt postępowania. Po zapoznaniu się z treścią wniosku organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania strony. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podatnik prawidłowo został poinformowany o przysługującym prawie do złożenia zażalenia na postanowienie oraz wskazał, iż zażalenie to strona winna złożyć w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowego postanowienia wynika, że postanowienie zostało skierowane do Z. na adres: [...], [...] i uznane za doręczone z zachowaniem procedur wynikających z art. 150 O.p. wraz z upływem dnia [...] grudnia 2017 r. Skoro zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia to w niniejszej sprawie termin ten upływał z dniem [...] grudnia 2017 r. Zażalenie podatnika z [...] lutego 2018 r. na postanowienie, uznane za doręczone w dniu [...] grudnia 2017 r., zostało wniesione w dniu [...] lutego 2018 r., a więc dni po upływie ustawowego terminu. Organ odwoławczy stwierdził, że strona nie spełniła przesłanki, o której mowa w art. 162 § 2 O.p., gdyż nie złożyła podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skoro przyczyna uchybienia terminowi ustała [...] grudnia 2017 r., kiedy to podatnik powziął informacje o wydaniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] listopada 2017 r., to termin złożenia wniosku upływał z dniem [...] grudnia 2017 r. Strona zatem przekroczyła termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W takim przypadku przywrócenie terminu do złożenia podania jest niedopuszczalne. Zdaniem organu odwoławczego podatnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.

W skardze z dnia [...] czerwca 2018 r. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

a) art. 150 §1 O.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności z [...] listopada 2017 r. zostało skutecznie doręczone [...] grudnia 2017 r. podatnikowi na nieaktualny adres, gdy tymczasem w listopadzie 2017 r. organ powziął wiedzę o zmianie adresu przez podatnika i zarejestrował zmianę dopiero [...] grudnia 2017 r., po wcześniejszej odmowie przyjęcia druku aktualizacyjnego, co potwierdza sam organ w pismach z [...] stycznia 2018 r. dotyczących odwołania od decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2011 i 2012 oraz w piśmie z [...] marca 2018 r., zatem przed dniem [...] grudnia 2017 r. istniała możliwość doręczenia w trybie art. 148 § 1 O.p., tj. tzw. doręczenia właściwego;

b) art. 150 § 1 w zw. z art. 146 O.p. poprzez nieuwzględnienie zmiany adresu przez podatnika przed dniem [...] grudnia 2017 r., tj. przed dniem ostatniego dnia okresu tzw. fikcji prawnej doręczenia;

c) art. 187 § 3 O.p. poprzez pominięcie w postanowieniu faktów znanych organowi podatkowemu z urzędu w postaci zmiany adresu przez podatnika w listopadzie 2017 r., zaniechania przyjęcia danych aktualizacyjnych z uwagi na nieprawidłowy formularz, specyfiki aktywności zawodowej podatnika (częste wyjazdy zagraniczne) oraz podjęcia aktów staranności sprowadzających się do wyznaczenia pełnomocnika, pozyskania informacji o decyzjach podatkowych podatnika oraz ich terminowego zaskarżenia przez podatnika (postępowania odwoławcze są w toku);

d) art. 191 O.p. poprzez wybiórcze, stronnicze stanowisko w sprawie postawy podatnika, w tym chęci wdania się w spór merytoryczny, co do podstaw nadania rygoru natychmiastowej wykonalności; jak również poprzez przyjęcie nieprawdy, że w dniu [...] grudnia 2017 r. podatnik pozyskał informację o postanowieniu w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności;

e) art. 173 § 1 O.p. poprzez przeprowadzenie wnioskowania o okolicznościach wbrew treści protokołu z [...] grudnia 2017 r.;

f) art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] odmawiające, na podstawie art. 162 O.p. w związku z art. 163 § 2 O.p. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdzające na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., że zażalenie na postanowienie z dnia [...] listopada 2017 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Należy wskazać, że istotą postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia jest jedynie ustalenie faktu, czy zażalenie zostało wniesione w terminie, a zatem czy w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy miał podstawy do uznania naruszenia terminu. Przepis art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. nakłada na organ odwoławczy obowiązek badania terminowości wniesienia zażalenia i stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Samo stwierdzenie uchybienia terminowi nie stoi oczywiście na przeszkodzie rozpoznaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 719/99, niepubl.).

Sąd wskazuje, że wśród ustawowych terminów, których zachowanie jest koniecznym warunkiem skutecznego dokonania określonych czynności procesowych ustawa O.p. wymienia, m.in. termin do wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 236 O.p. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Dla skutecznego wniesienia zażalenia strona nie jest zobligowana do osobistego stawiennictwa i złożenia zażalenia w siedzibie organu, ponieważ stosownie do art. 12 § 6 pkt 2 O.p ma także możliwość wniesienia zażalenia za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej operatora publicznego. Zgodnie z treścią art. 12 § 6 pkt 2 O.p., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113, 1250,1823 i 1948) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Niezależnie od wyboru sposobu wniesienia zażalenia, w każdym przypadku strona jest zobowiązana dokonać tej czynności w terminie wynikającym z art. 236 O.p. Jeżeli zatem strona korzysta z usług Poczty Polskiej termin będzie uznany za zachowany wtedy, gdy pismo zostanie nadane w placówce tego operatora, przed upływem siedmiodniowego terminu, co można ustalić na podstawie umieszczonych na przesyłce stempli pocztowych placówki nadawczej. Zaważyć należy, że stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia następuje z urzędu, a w postępowaniu w tym przedmiocie, organ zobowiązany jest określić dwie daty, datę doręczenia postanowienia i datę upływu terminu do złożenia zażalenia. W jego toku następuje ocena skuteczności doręczenia postanowienia i zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

W kontekście wyżej przywołanych przepisów Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował przepisy art. 239b § 4 O.p. w związku z art. 236 § 2 pkt 1 O.p., art. 239 O.p., art. 220 § 2 O.p. i 223 § 1 O.p. stwierdzając, iż przedmiotowe zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], który wydał przedmiotowe postanowienie, prawidłowo poinformował skarżącego w pouczeniu o przysługującym prawie do złożenia zażalenia na postanowienie oraz wskazał, iż zażalenie strona winna złożyć w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowego postanowienia wynika, że postanowienie zostało skierowane do Z. na adres: [...], [...] i uznane za doręczone z zachowaniem procedur wynikających z art. 150 O.p. wraz z upływem [...] grudnia 2017 r. (k. 167, 168, 169 akt adm.). Skoro zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia to w niniejszej sprawie termin upływał z dniem [...] grudnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że zażalenie Z. z [...] lutego 2018 r. na postanowienie, uznane za doręczone w dniu [...] grudnia 2017 r., zostało wniesione za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] lutego 2018 r. (koperta - data stempla pocztowego - k. 182 akt adm.), tj. 64 dni po upływie ustawowego terminu określonego w art. 236 § 2 pkt 1 O.p. Wobec powyższego prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że zażalenie podatnika złożone w dniu [...] lutego 2018 r. na postanowienie z [...] listopada 2017 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia.

Wyjaśnić należy, że ustawodawca w przepisach prawa podatkowego wyznaczył ramy czasowe do dokonania określonych czynności w toku postępowania, poprzez wskazanie w ustawie terminów, których niedotrzymanie powoduje bezskuteczność podjętej czynności. Zarazem przewidziano ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Sankcjonuje ją treść art. 162 § 1 O.p., który stanowi, że w razie uchybienia terminu do złożenia odwołania należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto z treści § 2 wskazanego artykułu wynika, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. W myśl art. 162 § 4 O.p. powyższe przepisy stosuje się do terminów procesowych. Zgodnie z art. 163 § 2 O.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

W świetle powołanych przepisów organ odwoławczy oceniając zasadność wniosku o przywrócenie terminu winien zbadać w pierwszej kolejności czy wniesienie przez stronę wniosku nastąpiło w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i czy dopełniono wraz z przedmiotowym wnioskiem czynności, dla której był ustanowiony termin, tj. wniesiono zażalenie, a następnie zbadać uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek.

W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 O.p., przypada na moment powzięcia informacji o wydaniu aktu. Nie może to być data, w której pełnomocnik podatnika zapoznał się treścią decyzji (postanowienia), gdyż o dacie, od której należy liczyć w/w termin, decydowałby wówczas sam podatnik, a nie przepis prawa (por. wyrok NSA z 20 października 2010 r., II FSK 1090/09 czy z 8 marca 2017 r., I FSK 1473/15 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Termin siedmiodniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu wystarcza do zapoznania się z treścią uzasadnienia decyzji (postanowienia). Organ podatkowy nie ma obowiązku wielokrotnego doręczania rozstrzygnięć (decyzji organu pierwszej instancji), względnie powstrzymywania się od działań do czasu wyrażenia przez stronę woli zapoznania się z treścią rozstrzygnięć doręczonych w sposób zastępczy (por. wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., II FSK 1674/10).

Zarówno z akt sprawy, jak i ustaleń organu wynika, że w dniu [...] grudnia 2017 r. stawił się w Urzędzie Skarbowym [...] A., będący zgodnie z okazanym do wglądu pełnomocnictwem szczególnym, pełnomocnikiem Z. umocowanym do zapoznania się z aktami postępowań podatkowych toczących się w stosunku do podatnika. Zgodnie z dowodami w postaci protokołu z [...] grudnia 2017 r. oraz pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] marca 2018 r. stwierdzono, że w/w pełnomocnik skorzystał z przysługującego mu prawa wynikającego z art. 178 O.p. i zapoznał się z aktami sprawy, które zawierały decyzje wydane w dniu [...] listopada 2017 r. za 2011 r. i za 2012 r. wraz ze zwróconą przez Pocztę Polską przesyłką adresowaną do podatnika zawierającą w/w decyzje oraz postanowienie z [...] listopada 2017 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] listopada 2017 r. Wskazane dokumenty oraz sporządzony w dniu [...] grudnia 2017 r. i podpisany przez pełnomocnika oraz pracownika protokół został sfotografowany przez A..

Jak wynika z powyższych ustaleń, strona nie spełniła zatem przesłanki, o której mowa w art. 162 § 2 O.p., gdyż nie złożyła podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skoro przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu [...] grudnia 2017 r., kiedy to podatnik powziął informacje o wydaniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] listopada 2017 r., to termin złożenia podania upływał z dniem [...] grudnia 2017 r.

W myśl bowiem art. 12 § 5 O.p. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej. W badanej sprawie 7 dzień przypadał na dzień [...] grudnia 2017 r., tj. dzień ustawowo wolny od pracy. Następny dzień [...] grudnia 2017 r. był również dniem wolnym od pracy, a więc ostatni dzień terminu upływał z dniem [...] grudnia 2017 r. Skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu [...] lutego 2018 r. (data stempla pocztowego). Strona zatem przekroczyła wskazany przez przepisy prawa termin do złożenia wniosku o przywrócenie zaniedbanego terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W takim przypadku, zgodnie z art. 162 § 3 O.p. przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.

Z uwagi na to, że kwestia uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie nasuwa wątpliwości, bezprzedmiotowa jest ocena argumentów strony, koncentrujących się na kwestii braku winy w uchybieniu terminowi do zaskarżenia postanowienia. Skoro bowiem sam wniosek o przywrócenie terminu był niedopuszczalny, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy strona ponosi, czy też nie winę za uchybienie terminowi, to jest zbędne jest ustalanie istnienia tej przesłanki (por. wyrok NSA z 26 listopada 2015 r., I FSK 852/14).

Odnosząc się jednak do argumentów skarżącego, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności otrzymał w dniu [...] lutego 2018 r. i wówczas dopiero dowiedział się o jego treści podkreślić należy, że czym innym jest fakt powzięcia informacji o wydaniu przez organ postanowienia w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a czym innym fakt zapoznania się strony w dniu [...] lutego 2018 r. z treścią tego rozstrzygnięcia. Skoro w dniu [...] grudnia 2017 r. strona dowiedziała się o wydaniu w dniu [...] listopada 2017 r. postanowienia w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, mogła na podstawie art. 178 O.p. skorzystać z przysługującego jej prawa do sporządzenia kopii postanowienia przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń lub prawa do wydania jej przez organ kopii tego postanowienia. Strona jednakże tego nie uczyniła.

Wyjaśnić także należy, że skarżący zmienił adres zamieszkania w dniu [...] grudnia 2017 r. Natomiast postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zostało wydane w dniu [...] listopada 2017 r. i na podstawie dowodów w postaci: potwierdzenia odbioru i wydruku z systemu śledzenia przesyłek, postanowienie w dniu [...] listopada 2017 r. znajdowało się już w placówce pocztowej. Jak wynika z analizy sprawy korespondencja przekazywana na adres wynikający z urzędowych ewidencji nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości, co do prawidłowości wskazanego adresu.

W świetle powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] kierował przedmiotową korespondencję na jedyny znany mu adres, zatem prawidłowo uznał ją za skutecznie doręczoną w trybie art. 150 O.p. Jak wynika z akt sprawy, podatnik nie odbierał korespondencji od momentu, kiedy to Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wezwał podatnika do skorygowania zeznań podatkowych za lata 2010-2012. Co prawda, po odebraniu osobiście w dniu [...] lipca 2016 r. w/w wezwania Z. w dniu [...] sierpnia 2016 r. na druku PPS-1 wskazał T. do działania w jego imieniu w zakresie czynności sprawdzających dotyczących zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2012, jednak wobec takiego zakresu umocowania korekty nie zostały złożone, gdyż jak poinformował organ podatkowy T. nie otrzymał od mocodawcy stosownych wytycznych (pismo pełnomocnika z [...] grudnia 2016 r. – k. 190 akt adm.). Zarówno wszczęcie postępowania kontrolnego, jak i postępowania podatkowego odbyło się w trybie art. 150 O.p. Podobnie jak wydane w dniu [...] listopada 2017 r. postanowienie w sprawie nadania tej decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone w trybie zastępczym. Podatnik bowiem nie podejmował wysyłanej korespondencji na wskazany przez niego adres zamieszkania, tj. [...], [...]. Zmiana adresu nastąpiła dopiero w dniu [...] grudnia 2017 r., podczas gdy decyzja za 2011 r. wraz z postanowieniem w sprawie nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wysłane zostały [...] listopada 2017 r. Nie bez znaczenia w tym wypadku jest fakt, że przedmiotowe zobowiązanie za 2011 r. miało przedawnić się z końcem 2017 r.

Z dokumentów wynika, że dopiero w dniu [...] grudnia 2017 r. skarżący umocował Ł. do zapoznania się z aktami postępowań podatkowych toczących się w stosunku do podatnika. Korespondencja przekazywana na adres wynikający z urzędowych ewidencji nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości co do jego prawidłowości. Dysponentem wiedzy o adresie miejsca swojego zamieszkania jest strona i to na niej, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, ciążył obowiązek wskazania adresu zamieszkania i aktualizacji danych identyfikacyjnych. W tych okolicznościach bez znaczenia jest fakt, że strona nie miała żadnej wiedzy na temat toczącego się postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, skoro świadomie sama pozbawiła się powzięcia takiej wiedzy. Prawidłowo zatem organ stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia od postanowienia z [...] listopada 2017 r. nastąpiło bez jego winy.

Wyjaśnić należy, że na podstawie ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t. j. Dz. U z 2017, poz. 869 ze zm.) podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego, w tym adresu miejsca zamieszkania na wskazanych przez przepisy prawa formularzach. W myśl powyższego za dokonanie aktualizacji danych uznaje się zgłoszenie ich na właściwym formularzu. Zatem skoro zgłoszenie aktualizacyjne na nazwisko Z. zrobiono na niewłaściwym druku, tj. ZAP-3 organ odmówił jego przyjęcia jednocześnie wyjaśniając, że jest on nieprawidłowy, wydając druk NIP-7 do wypełnienia. Zgłoszenia zmiany adresu zamieszkania nie wykonano odwrotnie, czy nawet następnego dnia, obowiązku tego dopełniono dopiero w dniu [...] grudnia 2017 r. Organ podatkowy niezwłocznie wprowadził zmianę adresu do rejestru (dowód: notatka służbowa z [...] stycznia 2018 r. spisana na tę okoliczność oraz wydruk z podsystemu kontrola dotyczący ważności adresu – k. 178, 180 181 akt adm.) i od tego dnia organ uwzględnił zmianę adresu zamieszkania w podejmowaniu czynności i wysyłce pism.

Podkreślić należy, że prawidłowy i aktualny adres miejsca zamieszkania umożliwia komunikowanie się organu podatkowego z podatnikiem. Zmieniając adres zamieszkania strona postępowania powinna także poczynić starania, co do odbioru korespondencji "w drodze", która skierowana została jeszcze na "stary" adres. W tych okolicznościach, aby uniknąć negatywnych konsekwencji upływu terminów procesowych winna przez jakiś czas sprawdzać na poczcie czy nie nadeszła jakaś korespondencja, bądź przekierować pisma na aktualny adres zamieszkania lub wyznaczyć pełnomocnika do doręczeń.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (por. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 25 października 2017 r. o sygn. akt I SA/Po 413/17). Wskazuje się także, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2210/13). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08). Jakiekolwiek niedbalstwo podatnika w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z [...] listopada 2017 r. wskazał fakt zmiany adresu zamieszkania, co spowodowało, że nie doręczono mu przedmiotowego orzeczenia. Przedstawiona przez stronę argumentacja jest nieprzekonywująca i nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu do złożenia zażalenia. W tym miejscu należy podkreślić, iż częste wyjazdy zagraniczne, które są wpisane w normalną aktywność zawodową podatnika, nie są czymś nadzwyczajnym i nieplanowanym. Wręcz przeciwnie, skoro podatnik prowadzi działalność gospodarczą polegającą na częstych wyjazdach zagranicznych winien liczyć się z otrzymywaniem korespondencji zawierającej urzędowe dokumenty, jak również z koniecznością dokonywania czynności procesowych przewidzianych przepisami prawa, w tym m. in. dotyczące terminów ich dokonania. Przedstawione w skardze okoliczności są faktami, które świadczą o braku należytej staranności ze strony skarżącego.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 1308 ze zm.), orzekł jak sentencji.