Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 434/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 336
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędziowie: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant: Referent stażysta Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. (nr [...]) w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015 i orzekając reformatoryjnie odmówił przyznania wnioskodawcy J. K. płatności rolnośrodowiskowej, nakładając jednocześnie sankcję w wysokości 6.082,80 zł.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

W dniu [...] maja 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek J. K. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2015.

Sprawa była już rozstrzygana kilkakrotnie. W dniu 13 czerwca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję odmowną w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015. Decyzja ta została uchylona w dniu [...] sierpnia 2016 r., mocą decyzji organu odwoławczego – Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR, a sprawę przekazano do ponownego rozstrzygnięcia.

Organ I instancji w dniu [...] listopada 2016 r. ponownie w sprawie żądania wnioskodawcy przyznania na jego rzecz płatności rolnośrodowiskowej wydał decyzję odmowną, a organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. ponownie uchylił w całości decyzję organu I instancji, któremu przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia.

Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji ponownie odmówił przyznania wnioskodawcy płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu: 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000.

Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR rozpatrując odwołanie wniesione przez stronę uznał, że stanowisko organu I instancji, zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r., jest wadliwe w części dotyczącej jedynie rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015, co spowodowało uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia reformatoryjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ odwoławczy wyjaśnił przede wszystkim, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 do płatności rolnośrodowiskowej wynosiła 4,44 ha. W związku z konfliktem kontroli krzyżowej dotyczącym tylko jednej zgłoszonej do płatności działki rolnej A (o pow. 4,44 ha), położonej na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono, iż wskazana działka nie znajdowała się w posiadaniu wnioskodawcy J. K. w dniu 31 maja 2015 r., a tym samym musiała zostać w całości wykluczona z wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Tymczasem, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. rozstrzygając sprawę w przedmiocie odmowy przyznania płatności do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu: 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000, całkowicie pominął kwestię nałożenia sankcji wynikającej z przedeklarowania całej powierzchni działki zgłoszonej do płatności.

Zwrócono również uwagę, że złożony w dniu [...] maja 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wniosek J. K. o przyznanie płatności na rok 2015, był następstwem przejęcia w dniu 13 maja 2015 r. przez wnioskodawcę zobowiązania od R. C., które dotyczyło właśnie działki rolnej o powierzchni 4,44 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] we wsi H.. Jak wynikało z oświadczenia przekazującego R. C., wskazana działka objęta była zobowiązaniem rolnośrodowiskowym do dnia 15 marca 2017 r.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego przed organem I instancji ustalono, że inny producent rolny (E. S.) również ubiegał się o przyznanie płatności do tejże działki rolnej jako jej posiadacz. W wyniku zatem tzw. konfliktu kontroli krzyżowej, obaj wnioskodawcy (E. S. i J. K.) ubiegający się o przyznanie płatności do tej samej działki zostali wezwani do złożenia wyjaśnień.

Kluczowym dla organu dowodem w przedmiotowej sprawie był wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 17 czerwca 2014 r. wydany w sprawie sygn. akt VIII C [...], którym przywrócono powodowi E. S. utracone przez niego wskutek naruszenia przez pozwanego R. C. posiadanie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 4,46 ha położoną we wsi H., przez nakazanie jej wydania oraz zakazanie dalszych naruszeń polegających na koszeniu i zbieraniu trawy. Apelacja pozwanego od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia 14 stycznia 2016 r. w sprawie sygn. akt II Ca [...]. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że działka nr [...] nie znajdowała się w posiadaniu J. K. w dniu 31 maja 2015 r., a tym samym musiała zostać w całości wykluczona z wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Jednorazowe podjęcie czynności agrotechnicznych przez J. K. na działce objętej wnioskiem o przyznanie płatności nie miało cech posiadania (użytkowania). Organ miał przy tym na uwadze incydentalny i jednorazowy charakter czynności wnioskodawcy, bez zamiaru podnoszenia kultury rolnej uprawianych gruntów, a także brak zamiaru kontynuowania w przyszłości zabiegów rolniczych na tej działce. Przyjmując za ustalone, że skarżący nie posiadał i nie użytkował w myśl obowiązujących przepisów zadeklarowanej we wniosku działki rolnej, nakazywało to organowi zakwalifikowanie wniosku skarżącego jako niespełniającego warunków do przyznania płatności, a całą powierzchnię działki rolnej A nakazywało potraktować jako powierzchnię zawyżoną.

Według organu, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych jako uprawnioną do uzyskania płatności.

W przypadku płatności rolnośrodowiskowej powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 wynosiła 4,44 ha. Ustalono zaś, że działka rolna A o tej powierzchni, położona na działce ewidencyjnej nr [...], nie była w posiadaniu J. K. w dniu 31 maja 2015 r., dlatego musiała zostać wykluczona z płatności na rok 2015. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku do płatności rolnośrodowiskowej a powierzchnią stwierdzoną – wynosiła zatem 100%.

Mając na uwadze treść art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 w ramach wariantu: 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000 i nałożono karę w wysokości 6.082,80 zł. Wysokość kary administracyjnej – zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 – będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełną kompensację kwoty kary administracyjnej, pozostałe saldo zostanie anulowane.

W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji rażąco naruszyła przepis § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, z późn. zm.), który stanowi: "Wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za hektar gruntu i powierzchni działek rolnych łub po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności", w związku z art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.), który stanowi: "Jeśli różnica ta przekracza 50%, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18".

Tymczasem organ I instancji wydając decyzję w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015, wadliwie rozstrzygnął sprawę w części dotyczącej braku nałożenia sankcji do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu: 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000, co skorygowane zostało przez organ odwoławczy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, to jest:

1) art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności – poprzez zastosowanie wynikających z tego artykułu odmowy przyznania pomocy i nałożenie na skarżącego sankcji finansowych w sytuacji, gdy skarżący spełniał wszystkie kryteria otrzymania płatności i nie spełniał kryteriów zastosowania sankcji;

2) § 2 w związku z §§ 3, 10 pkt 3, 11, 12 ust. 4, 18 ust. 1 pkt 1, 20 i 26 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 oraz w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 – poprzez niezgodne z okolicznościami faktycznymi sprawy zakwestionowanie spełnienia przez stronę przesłanek przyznania jej płatności;

3) art. 77 § 1 k.p.a. jak również art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. – poprzez tendencyjne i niepełne rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego.

W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz przekazanie mu sprawy celem ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga w tej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów prawa, które mogłyby skutkować jej uchyleniem. Organ rozstrzygający sprawę w II instancji nie dopuścił się w szczególności naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a."), jak również nie naruszył przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).

Uwzględniając sposób sformułowania w skardze zarzutów względem zaskarżonej decyzji, wymaga zwrócenia uwagi, że istotę w rozstrzygnięciu tej sprawy stanowiło ustalenie, czy w dniu 31 maja 2015 r. skarżący J. K. był, czy też nie był posiadaczem objętej wnioskiem o przyznanie płatności nieruchomości rolnej.

Już w tym miejscu należy zaakcentować, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia zgodnej z prawem decyzji, przy należytym zastosowaniu reguł proceduralnych określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Organ odwoławczy dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował odpowiednie normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, korygując rozstrzygnięcie organu I instancji, który pominął konieczność stosowania wobec strony sankcji w świetle dokonanych ustaleń faktycznych. Przyjęte przez organ odwoławczy podstawy odmowy przyznania stronie płatności, jak i wysokość sankcji zostały przyjęte i zastosowane prawidłowo, w oparciu o niewadliwie przywołane uregulowania obowiązujące w tym zakresie. Nie doszło też do błędów rachunkowych przy ustalaniu wysokości nałożonej sankcji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1856).

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. uległo z dniem 15 marca 2014 r. zmianie na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 324).

Na mocy uregulowania intertemporalnego zawartego w § 3 wyżej powołanego Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. postanowiono, że:

1. Rolnik, który na podstawie przepisów dotychczasowych podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym" kontynuuje jego realizację zgodnie z przepisami dotychczasowymi, z tym że począwszy od dnia 15 marca 2015 r. nie może dokonać zmiany tego zobowiązania polegającej na:

1) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie wariantu pierwszego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w § 1;

2) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania wariantu pierwszego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w § 1.

2. Przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, o którym mowa w § 35 ust. 1 zmienianego rozporządzenia, do nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), realizowanego przez rolnika, o którym mowa w ust. 1, jeżeli rolnik ten zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego na podstawie przepisów dotychczasowych przez innego rolnika.

3. Do pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" przyznawanej za realizację zobowiązania, o którym mowa w ust. 1, albo nowego zobowiązania, określonego w ust. 2, w kolejnych latach jego realizacji stosuje się przepisy dotychczasowe.

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie znajdowały zastosowanie przepisy dotychczasowe rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, z późn. zm.).

Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005 r., str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Z uregulowań tych wynika zatem kluczowa dla rozstrzygnięcia tej sprawy okoliczność, a mianowicie to, że warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej – jest posiadanie przez wnioskodawcę, w sposób trwały, gruntów rolnych na określony w ustawie dzień (31 maja roku, w którym złożono wniosek) oraz utrzymywanie tych działek zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy.

Pod pojęciem "posiadania" należy rozumieć stan faktyczny, polegający w istocie na rzeczywistym i faktycznym użytkowaniu gruntów rolnych. Płatność jest więc udzielana producentowi rolnemu do tych działek rolnych, na których prowadzi on działalność rolniczą. Dlatego istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie oznaczone grunty rolne użytkuje. Chodzi o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada formalny tytuł prawny do zadeklarowanych do płatności gruntów, albo też na gruntach rolnych dokonuje zabiegów incydentalnych. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie jest wystarczająca do przyznania płatności, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne i trwałe ich użytkowanie. Nie można tym samym otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich działalności (upraw).

Posiadanie – jak już wyjaśniono – jest stanem faktycznym, nie zaś stanem prawnym. Wskazuje na to systemowa definicja "posiadania" wyrażona w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 459, z późn. zm.). Według tego przepisu, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Powołany przepis akcentuje zatem fizyczne władztwo nad rzeczą jako podstawowy element posiadania (corpus possessionis). Jednakże posiadanie może być zarówno prawne, to jest zgodne z prawem (niewadliwe), jak i bezprawne, to jest nieodpowiadające prawu (wadliwe). Zagadnienie to było kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż wniosek o przyznanie omawianych tu płatności dotyczy takich nieruchomości rolnych, których posiadanie nie budzi wątpliwości i jest niesporne co do osoby posiadacza w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. Wynika to z systemowej wykładni wskazanego przepisu oraz z tego, że organy administracji właściwe do rozstrzygania sprawy o przyznanie płatności nie mają kognicji do rozstrzygania sporów posesoryjnych, które należą do właściwości sądów powszechnych.

W sprawie tej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że również inny producent rolny (E. S.) ubiegał się o przyznanie płatności do jedynej działki rolnej zgłoszonej do płatności przez skarżącego, co skutkowało uznaniem, że skarżący nie spełnia przesłanki przyznania mu płatności. Okoliczność ta ustalona zostało prawidłowo w oparciu o zebrane dowody. Sama możność władania gruntami rolnymi, a nawet jej jednorazowe zagospodarowanie na drodze zawłaszczenia rzeczy cudzej, nie daje podstaw do przyznania płatności, gdyż płatność przysługuje rolnikowi, który faktycznie grunty rolne w sposób trwały i nieprzerwany użytkuje niewadliwie, nie zaś wchodzi w ich posiadanie w sposób wadliwy, a zatem sprzeczny z prawem. Podmiotem takim (posiadaczem wadliwym) był skarżący, co wynika z treści rozstrzygnięcia sprawy posesoryjnej pomiędzy rzeczywistym posiadaczem spornej nieruchomości (E. S.) a poprzednikiem prawnym skarżącego w zakresie posiadania działki rolnej zgłoszonej do płatności (R. C.), który okazał się posiadaczem nieprawnym (wadliwym), który dokonał naruszenia posiadania przez pozbawienie dotychczasowego posiadacza władztwa na rzeczą i ostatecznie został zobowiązany do wydania nieruchomości jej poprzedniemu i rzeczywistemu posiadaczowi.

Skarżący we wniosku o przyznanie płatności wykazał jedynie działkę ewidencyjną nr [...] położoną we wsi H. o powierzchni 4,44 ha, jako znajdującą się w jego posiadaniu. Do wniosku dołączono umowę dzierżawy zwartą kilka dni wcześniej (w dniu 13 maja 2015 r.) przez niego jako dzierżawcę z M. i R. C. jako wydzierżawiającymi. Wprawdzie wydzierżawiający oświadczyli, że przedmiot dzierżawy stanowi ich własność, to jednak okoliczność ta nie jest decydująca dla skutecznego przeniesienia posiadania przedmiotu dzierżawy, jeżeli rzeczywistym i niewadliwym posiadaczem nieruchomości jest w tym czasie inna osoba. Tymczasem wymaga zwrócenia uwagi, że w chwili zawarcia umowy wydzierżawiający R. C. (poprzednik prawny skarżącego w zakresie posiadania nieruchomości) wiedział już, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 17 czerwca 2014 r. (sygn. akt VIII C [...]) został tego posiadania pozbawiony, bowiem to E. S. przywrócono utracone przez niego wskutek naruszenia przez pozwanego R. C. posiadanie spornej nieruchomości rolnej oraz zakazano mu dalszych naruszeń polegających na koszeniu i zbieraniu trawy. Wyrok ten się uprawomocnił. Skutkiem zaś takiego rozstrzygnięcia sprawy posesoryjnej jest to, że nie było możliwe ustalenie, że powołana wyżej umowa dzierżawy dotycząca spornej nieruchomości, doprowadziła do skutecznego przeniesienia jej posiadania na rzecz skarżącego J. K.. Z tego względu nie mógł on zostać uznany za posiadacza zgłoszonej do płatności nieruchomości rolnej. Posiadanie niewadliwe oznacza, że posiadacz nabył swoje posiadanie rzeczy za wiedzą i zgodą dotychczasowego posiadacza (przez przeniesienia posiadania) lub skutecznie nabył posiadanie w sposób pierwotny (gdy rzecz nie była jeszcze w niczyim posiadaniu). Z posiadaniem wadliwym mamy zatem do czynienia, gdy posiadanie to nabyte zostało wbrew woli i wiedzy dotychczasowego posiadacza, w sposób nadużywający zaufanie drugiej strony, przy użyciu niedozwolonych środków, czy też na skutek okoliczności prowadzących do nabycia posiadania obarczonego taką wadą, która powoduje niemożność nabycia posiadania bez naruszenia praw dotychczasowego posiadacza.

W konsekwencji zasadne było zatem ustalenie i wniosek organu, że skarżący nie spełnił podstawowej przesłanki przyznania płatności – w postaci posiadania w sposób trwały gruntów rolnych na określony w ustawie dzień, czyli 31 maja roku, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności oraz warunku ich utrzymywania zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy. Obie te przesłanki muszą być interpretowane w ich wzajemnym związku.

Nie było rolą organów orzekających o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdyż nie należy to do ich kognicji, rozstrzyganie sporów cywilnoprawnych (posesoryjnych). Natomiast obowiązane one były do uwzględnienia skutków, jakie na tle tych sporów wynikają z rozstrzygnięć sądów powszechnych, w tym uwzględnienia zasady ciągłości posiadania. Temu obowiązkowi organy administracji sprostały. W konsekwencji istotne było to, że w świetle przedstawionych faktów nie można było uznać, aby nawet ewentualne posiadanie przez skarżącego spornej działki w krótkim okresie mogło prowadzić do przyznania mu płatności. Wykluczenie zaś po stronie skarżącego posiadania spornej nieruchomości rolnej, zasadnie zrodziło obowiązek nałożenia na niego sankcji administracyjnych.

Nawet gdyby skarżący sporną działkę użytkował rolniczo w przewidzianym ustawą dniu, to ten przejściowy i krótkotrwały (incydentalny) stan posiadania nie stanowił spełnienia przesłanki określonej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., co nie pozwalało na uwzględnienie jego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Podsumowując zatem dotychczasowe rozważania należało stwierdzić, że wobec prawidłowych ustaleń organu odwoławczego w kwestii niespełnienia przez skarżącego przesłanek przyznania płatności, nie było podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia stanowiącego konsekwencję tych ustaleń, które decydowały także o nałożeniu na skarżącego sankcji administracyjnych.

Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, przez co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.