Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 510/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 97 par. 1,  art. 98 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy z tytułu nienależnie pobranych płatności 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej także: "Dyrektor ARiMR" "organ odwoławczy"), decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania D. D., przedstawiciela ustawowego małoletniego K. M. (dalej także: "skarżący") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2014 r. o orzeczeniu odpowiedzialności K. M. - spadkobiercy po zmarłym D. M. i zobowiązaniu go do zapłaty kwoty [...] zł powiększonej o odsetki w wysokości [...] zł - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu [...] września 2012 r. organ I instancji decyzją Nr [...] ustalił D. M. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za lata 2005 – 2010, w łącznej wysokości [...] zł. Decyzja ta została doręczona D. M. w dniu [...] października 2012 roku, o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. Jak wynika ze skróconego odpisu aktu zgonu D. M. zmarł w dniu [...] października 2012 r. Zobowiązania wobec ARiMR, wynikające z ww. decyzji o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności nie zostały uregulowane. Na dzień [...] października 2012 r. zadłużenie z tytułu nienależnie pobranych płatności wyniosło łącznie [...] zł, w tym należność główna: [...] zł, odsetki: [...] zł. Powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...] organ I instancji wskazał, iż spadkobiercą po D. C. M. z mocy ustawy

z dobrodziejstwem inwentarza jest syn K. M. Opierając się na powyższych ustaleniach organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] orzekł o odpowiedzialności K. M. jako spadkobiercy po zmarłym D. M. z tytułu nienależnie pobranych płatności, ustalonych decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] września 2012 r., w kwocie [...] zł. Organ I instancji wskazał jednocześnie, iż K. M. ponosi pełną odpowiedzialność za wyżej wskazaną należność wraz z odsetkami, które naliczone zostały do dnia otwarcia spadku, czyli do dnia [...] października 2012 r. i wynoszą [...] zł.

K. M. działaniem swojego przedstawiciela ustawowego – matki D. D. złożył odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2014 r.

Skarżący decyzji organu I instancji zarzucił:

1. Istotne naruszenie prawa materialnego w postaci art. 1031 § 2 Ustawy

z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 j.t. ze zm.; dalej: "k.c.") w zw. z art. 98 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz.749 j.t. ze zm.; dalej: "O.p.") w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że małoletni K. M. ponosi pełną odpowiedzialność za nienależnie pobrane przez zmarłego D. M. płatności, gdy tymczasem odpowiedzialność ta pozostaje ograniczona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wbrew poczynionym przez organ I instancji ustaleniom, odpowiedzialność małoletniego K. M. nie może pozostawać pełna z uwagi na fakt, że spadek po zmarłym ojcu D. M. został przyjęty przez małoletniego z dobrodziejstwem inwentarza, co powoduje brak pełnej odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkodawcy, a ewentualną odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe naruszenie

w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji;

2. Istotne naruszenie przepisów postępowania w postaci naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie

w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy postępowania dowodowego i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz naruszenie zasady praworządności, a także brak wyczerpującego uzasadnienia wydanej decyzji, co przejawiło się przede wszystkim w zignorowaniu faktu ograniczonej odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe oraz nieprowadzeniu analizy stanu czynnego spadku, co niewątpliwie naruszyło słuszny interes obywatela;

3. Istotne naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (wyrażonej w art. 8 k.p.a.) oraz zasady legalizmu (wyrażonej w art. 6 k.p.a.), co znalazło odzwierciedlenie w błędnym wydaniu zaskarżonej decyzji, orzekającej

o odpowiedzialności małoletniego K. M. w sytuacji jego ograniczonej odpowiedzialności oraz w braku sprawdzenia stanu czynnego spadku i dokonania spisu inwentarza;

4. Istotne naruszenie przepisów postępowania w postaci niezastosowania art. 7 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału zgromadzonego

w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy, co doprowadziło do niepodjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

i umorzenie postępowania ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przypomniał przebieg postępowania w sprawie i wskazał, iż zgodnie z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008r. Nr 98, poz. 634 z późn. zm.; dalej: "ustawa o Agencji"), do należności ustalonych decyzją administracyjną, będących kwotami nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, a także przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. Wskazał, iż ustawa z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

z 2012 r., poz. 243) w art. 5 pkt 1 wprowadziła zmianę treści art. 29 ustawy o Agencji, która weszła w życie z dniem 1 sierpnia 2012 r., z tego względu zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji począwszy od dnia

1 sierpnia 2012 r., właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, a więc właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Przywołano także art. 100 § 1 O.p. stanowiący, że organy podatkowe właściwe ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy orzekają w odrębnych decyzjach o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców lub określają wysokość nadpłaty albo zwrotu podatku, zaś w myśl art. 29 ust. 8 ustawy o Agencji, uprawnienia organu podatkowego określone w O.p. przysługują kierownikowi biura powiatowego.

Podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji Dyrektor po ich analizie podniósł, iż zgodnie z dyspozycją przepisu art. 97 § 1 O.p. spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki (a więc również zobowiązania podatkowe) spadkodawcy.

Podkreślił jednocześnie, iż do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego

o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 98 § 1 O.p.). Wskazał przy tym, iż zgodnie z art. 922 § 1 k.c., prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia (art. 925 k.c.). Dniem otwarcia spadku jest dzień śmierci spadkodawcy. Stosownie do treści art. 1012 k.c. spadkobierca może spadek przyjąć albo bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), albo

z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza). Może też spadek odrzucić. Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność tylko ze spadku (rzeczowo). Od chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe z całego swego majątku - odpowiedzialność osobista (art. 1030 k.c.). Stosownie do art. 98 § 2 pkt 1 i 2 O.p. przepis art. 98 § 1 O.p. stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe,

w tym również za zaległości, o których mowa w art. 52 § 1 O.p.

Organ odwoławczy wskazał, iż wobec powyższego, w związku

z nieuregulowaniem przez D. M. zobowiązania wobec ARiMR, wynikającego z decyzji nr [...] z dnia [...] września 2012 r. o ustaleniu producentowi rolnemu kwoty nienależnie pobranych płatności, Kierownik ARiMR w P zasadnie wszczął postępowanie administracyjne, w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania zmarłego dłużnika ARiMR, wobec małoletniego K. M., a następnie na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. orzekł o odpowiedzialności spadkobiercy po zmarłym D. M. i zobowiązał go do zapłaty kwoty w wysokości [...] zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor ARiMR podniósł, iż stosownie do art. 1031 § 2 k.c. w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi. Wskazał jednocześnie, iż kwestia, czy długi spadkowe przekraczają stan czynny spadku wobec jego przyjęcia

z dobrodziejstwem inwentarza nie podlega badaniu w ramach postępowania rozpoznawczego, albowiem ustalenie, czy istnieje spadek (majątek) pozwalający na zaspokojenie przypadającej od dłużnika należności należy do postępowania egzekucyjnego. Dyrektor ARiMR powołał się przy tym na wyrok Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku z dnia 7 marca 2013 r. (sygn. akt V ACa 1007/12). Fakt ograniczonej odpowiedzialności małoletniego K. M. (wynikający z art. 1031 § 2 k.c.), za dług zmarłego D. M. organ odwoławczy uznał za pozostający bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia odpowiedzialności spadkobiercy za dług zmarłego ustalony decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Wskazał, iż dla ustalenia, jakie aktywa należą do spadku i jaka jest ich wartość, sporządza się spis inwentarza. Spis inwentarza jest sporządzany na wniosek lub z urzędu. Sąd wydaje postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza na wniosek tego, kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą uprawnionym do zachowku lub zapisobiercą, albo na wniosek wykonawcy testamentu, wierzyciela mającego pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy lub właściwego urzędu skarbowego (art. 637 § 1 k.p.c.). Kwestia dotycząca wartości aktywów wchodzących w skład spadku po zmarłym D. M., celem zabezpieczenia roszczeń ARiMR następuje w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Dyrektora ARiMR w ramach prowadzonego postępowania w zakresie ustalenia odpowiedzialności małoletniego K. M., za długi zmarłego dłużnika ARiMR, organy ARiMR nie są zobowiązane do ustalenia wartości stanu czynnego spadku. Wskazano jednocześnie, iż nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza daje podstawę do powoływania się na to zdarzenie w toku postępowania egzekucyjnego, jako na podstawę do ograniczenia odpowiedzialności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt I ACa 288/12). Organ odwoławczy podniósł, iż organy ARiMR w sposób wyczerpujący ustaliły i rozpatrzyły wszelkie okoliczności mające wpływ na ustalenie odpowiedzialności małoletniego K. M. – spadkobiercy D. M. za kwotę nienależnie pobranych płatności ustaloną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2012 r., a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżący K. M. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkę D. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Istotne naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy -

w postaci naruszenia art. 1031 § 2 k.c. w zw. z art. 98 § 1 ustawy O.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że małoletni K. M. ponosi pełną odpowiedzialność za nienależnie pobrane przez zmarłego D. M. płatności, gdy tymczasem odpowiedzialność ta pozostaje ograniczona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wbrew poczynionym przez organy obu instancji ustaleniom, odpowiedzialność małoletniego K. M. nie może pozostawać pełna z uwagi na fakt, że spadek po zmarłym ojcu D. M. został przyjęty przez małoletniego z dobrodziejstwem inwentarza, co powoduje brak pełnej odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkodawcy, a ewentualną odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe naruszenie w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnych decyzji przez organy obu instancji;

2. Naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy - w postaci naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy postępowania dowodowego i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz naruszenie zasady praworządności, co przejawiło się przede wszystkim w zignorowaniu faktu ograniczonej odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe oraz nieprowadzeniu analizy stanu czynnego spadku, co niewątpliwie naruszyło słuszny interes obywatela;

3. Istotne naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (wyrażonej w art. 8 k.p.a.) oraz zasady legalizmu (wyrażonej w art. 6 k.p.a.), co znalazło odzwierciedlenie w błędnym wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji orzekającej o odpowiedzialności małoletniego K. M. w sytuacji jego ograniczonej odpowiedzialności oraz w braku sprawdzenia stanu czynnego spadku

i dokonania spisu inwentarza;

4. Naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy - w postaci niezastosowania art. 7 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy, co doprowadziło do niepodjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

5. Naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy - tj. naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w błędnym wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, co powodować winno jej uchylenie.

Wskazując na powyższe wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") ze względu na ww. zaistniałe naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego,

2. uchylenie na podstawie art. 135 p.p.s.a. decyzji organu I instancji

w celu usunięcia naruszenia prawa, które nastąpiło także w przedstawionym zakresie

w postępowaniu przez organem I instancji.

Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, jako niezasadnej.

Przy piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. organ odwoławczy przekazał kopie: wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2014 r. skierowanego do Kierownika ARiMR

o zaprzestanie prowadzenia czynności egzekucyjnych oraz uchylenie decyzji z dnia

[...] lutego znak [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w P. sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. o zatwierdzeniu złożonego przez przedstawiciela ustawowego małoletniego K. M. złożonego przed tym Sądem oświadczenia z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odrzucenia spadku po zmarłym [...] października 2012 r. D. M. (karty [...] – [...] akt sprawy).

Kopia tego postanowienia oraz postanowienia Sądu Rejonowego w P. sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. o zezwoleniu D. D. matce małoletniego K. M. na złożenie w imieniu małoletniego oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po D. M. zostały złożone przez skarżącego przy piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. Do pisma tego dołączone zostało także postanowienie Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania wydane przez Dyrektora ARiMR (karty [...]-[...] akt sprawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. Dodać należy, że zgodnie

z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny według tak ustalonych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., nazywanej także: "O.p."), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni (art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji).

Wobec wskazanego powyżej brzmienia art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji zastosowanie w niniejszej sprawie mają art. 97 i 98 O.p. Zgodnie z art. 97 § 1 O.p. spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Zgodnie z art. 98 § 1 O.p. do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz

o odpowiedzialności za długi spadkowe. Tym samym z mocy art. 98 § 1 O.p. oraz art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o Agencji przepisy Kodeksu cywilnego (art. 1030-1034) mają zastosowanie wprost do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy

o Agencji. Art. 97 § 1 O. p. jest podstawą do przejęcia przez spadkobiercę osoby obciążonej obowiązkami z tytułu nienależnie pobranych świadczeń zobowiązań z tego tytułu. Istota następstwa prawnego unormowanego w art. 97 § 1 O. p., sprowadza się do określenia spadkodawcy oraz istnienia spadkobiercy i przewidzianych w przepisach prawa podatkowego - praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy, które spadkobierca przejmuje, przy jednoczesnym zastosowaniu ww. przepisów kodeksu cywilnego.

W rozpoznawanej sprawie organy ARiMR, powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...], na mocy którego stwierdzono nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez spadkobiercę zmarłego D. M., wskazały zarówno spadkodawcę, jak i spadkobiercę oraz orzekły o przejęciu przez spadkobiercę na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji

w zw. z art. 97 § 1 O. p. o odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ustalonych decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Organy orzekły jednocześnie, iż odpowiedzialność spadkobiercy jest pełna. Pominęły tym samym okoliczność, iż z postanowienia stwierdzającego nabycie spadku wynika, iż skarżący nabył spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Zgodnie z art. 1031 § 2 k.c. zdanie pierwsze, w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Tym samym wobec przyjęcia przez skarżącego spadku z dobrodziejstwem inwentarza, jego odpowiedzialność wyznacza wartość aktywów ustalona w spisie inwentarza określająca stan czynny spadku. Zawarte w art. 97 § 1 O.p. odniesienie się wprost do przepisów Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku obliguje organy stosujące ten przepis do ustalenia zakresu odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spadkodawcy, których dotyczy rozstrzygnięcie. Zauważyć jednocześnie należy, iż z art. 637 § 1 Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz.101 j.t. ze zm.; dalej: "k.p.c.") sąd wydaje postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza także na wniosek wierzyciela, mającego pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy.

Wadliwe zatem jest twierdzenie o ponoszeniu przez spadkobiercę pełnej odpowiedzialności za długi spadkowe zawarte w decyzji organu I instancji

i zaakceptowane przez organ odwoławczy, albowiem to wartość aktywów pozostawionych przez zmarłego (ustalony w spisie inwentarza stan czynny spadku), określa zakres odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania spadkowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie sygn. akt II FSK 1239/12, LEX Nr 1486955). Nie zasługuje także na podzielenie pogląd, iż

w okolicznościach niniejszej sprawy ustalenie czy istnieje majątek pozwalający na zaspokojenie należności nie podlega badaniu w postępowaniu rozpoznawczym,

a powoływanie się na nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza daje podstawę do powoływania się na to zdarzenie w toku postępowania egzekucyjnego, jako na podstawę do ograniczenia odpowiedzialności, z jednoczesnym powoływaniem się na wyroki: Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt V ACa 1007/12 i Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt I ACa 288/12. Wskazywane przez organ odwoławczy i przywołane powyżej orzeczenia sądów powszechnych zostały wydane w innych stanach faktycznych spraw i na innych podstawach prawnych, niż mająca zastosowanie w niniejszej sprawie.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają bowiem ww. przepisy O.p., których wspomniane wyżej Sądy Apelacyjne nie stosowały.

W tych okolicznościach zasadne są zarzuty skargi, iż orzekające w sprawie organy nie ustaliły należycie stanu faktycznego w sprawie, przyjmując, iż stwierdzenie nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie obliguje organu do ustalenia zakresu tej odpowiedzialności do stanu czynnego spadku, nie podjęły działań zmierzających do ustalenia tej okoliczności i stwierdziły istnienie pełnej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania ojca D. M. Powyższe stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jak również art. 8 k.p.a., które doprowadziło do wydania wadliwej decyzji. Jednocześnie zarówno decyzja organu I instancji, jak i organu odwoławczego naruszyły art. 1031 § 2 k.c. w zw. z art. 98 § 1 O.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, albowiem wbrew powyższym regulacjom, doprowadziło do ustalenia pełnej odpowiedzialności skarżącego jako spadkobiercy D. M., podczas gdy z postanowienia o nabyciu spadku, jakim dysponowały organy wynika nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, to jest z ograniczeniem do stanu czynnego spadku. Nienależycie ustalony stan faktyczny oraz wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego spowodowały jednocześnie działanie organów sprzeczne z obowiązującymi w tej mierze przepisami prawa co stanowi naruszenie art. 6 k.p.a.

Wbrew twierdzeniom skargi Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 11 k.p.a., albowiem organy wyjaśniły motywy podjętych rozstrzygnięć, starając się wykazać ich zasadność. Wskazane wyżej naruszenia spowodowały, iż Sąd tej argumentacji nie podzielił, nie mniej jednak nie można w tych okolicznościach uznać, iż organy nie wyjaśniły swojego stanowiska w sprawie.

Dokonując oceny legalności wskazanych w skardze rozstrzygnięć Sąd odnosi się do stanu faktycznego i prawnego, jaki istniał w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Nie mniej jednak należy mieć na uwadze, iż organy rozpoznając sprawę obowiązane są do orzekania przy uwzględnieniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia istniejących w dacie orzekania. Tym samym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe rozważania oraz dokonaną ocenę prawną, jak również zapadłe po dacie wydania zaskarżonej decyzji postanowienia: Sądu Rejonowego w P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydanego

w sprawie sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. oraz Sądu Rejonowego

w P.I Wydział Cywilny w sprawie sygn. Akt [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., jak również inne dowody, które w przypadku zasadności ich przeprowadzenia i oceny ich wpływu na rozstrzygnięcie pozwolą na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie i zakończenie postępowania w sposób zgodny z wynikami tej oceny i przepisami prawa.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak

w punkcie 1 wyroku.

Orzeczenie w punkcie 2 wyroku Sąd oparł o treść art. 152 p.p.s.a.