Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2119/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. K. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], odmawiającej umorzenia należności pieniężnej w kwocie [...]zł – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] października 2011 r. skarżący wniósł o umorzenie nałożonej kary pieniężnej, wskazując na swoją złą sytuacją majątkową, złą sytuacją majątkową swoich rodziców na których utrzymaniu pozostaje oraz bardzo zły stan zdrowia. Do wniosku skarżący dołączył orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zawiadomienie o rozprawie w sprawie o przywrócenie renty, orzeczenie lekarskie, opinię biegłego specjalisty, dokumentację potwierdzającą wysokość otrzymywanej renty oraz wyciąg bankowy.

Strona została wezwana pismem z dnia [...] listopada 2011 r. o przedłożenie dokumentów przemawiających za umorzeniem przedmiotowej kary pieniężnej. Ponadto, została wezwana do przedłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej. W konsekwencji, strona pismem z dnia [...] listopada 2011 r. złożyła oświadczenie, z którego wynika, że nie posiada żadnych pojazdów, nie prowadzi działalności gospodarczej, w chwili obecnej utrzymuje się z renty, nie ma żadnych zobowiązań z tytułu kredytu bądź leasingu. Do odpowiedzi na wezwanie strona dołączyła zeznania podatkowe za rok 2009 oraz 2010 oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej.

W konsekwencji, M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], odmówił umorzenia należności pieniężnej.

Strona od przedmiotowej decyzji złożyła odwołanie, w którym podniosła, iż nie prowadzi już jednoosobowej działalności gospodarczej, utrzymuje się z niewielkiej renty, ocena materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji nie była prawidłowa oraz jej stan zdrowotny w stopniu poważnym utrudnia jej egzystencję.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nie odpowiadało prawu.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], organ I instancji odmówił umorzenia w całości kary pieniężnej.

Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia organu I instancji wniosła odwołanie. W złożonym odwołaniu strona powołała się na trudną sytuację finansową oraz zdrowotną Podniosła, iż jej jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie ZUS (rena w wysokości [...] zł).

Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2012 r., nr [...] odmawiającą umorzenia należności pieniężnej w kwocie [...]zł

W uzasadnieniu ww. decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego w pierwszej kolejności podał, że na podstawie art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240), środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw, dodając, że umorzenie w całości należności pieniężnej, która została nałożona decyzją administracyjną w związku z naruszeniem postanowień ustawy o transporcie drogowym oraz pozostałych przepisów, do których zastosowanie ma załącznik do ustawy o transporcie drogowym możliwe jest na podstawie art. 56 ustawy o finansach publicznych stanowiącym, iż na wniosek dłużnika: należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli:

1. osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł;

2. osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

3. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tych należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne,

4. jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji;

5. zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Z kolei, zgodnie z art. 64 ust. 1 ww. ustawy, właściwy organ na wniosek zobowiązanego może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Ulgi te, w postaci umorzenia całości lub części należności, odroczenia spłaty należności oraz rozłożenia jej na raty dotyczą należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, przypadających organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, na co wskazuje art. 55 ustawy o finansach publicznych.

Organ odwoławczy nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, podkreślił, iż została ona wydana w warunkach uznania administracyjnego.

Argumentował, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia egzekucji przedmiotowej należności lub postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Z dokumentów znajdujących się w aktach jak i wyjaśnień strony wynika bowiem, że skarżący pobiera rentę której wysokość od 1 marca 2012 r. wynosi [...] złotych. W sprawie również organ egzekucyjny nie wydał postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954).

Odnosząc się do dokumentacji zgromadzonej w sprawie organ wskazał, iż "trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika. Zawsze bowiem ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie (faktycznym) podatnika. W rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik znalazł się niezależnie od swojego postępowania''.

Organ podkreślił, że o istnieniu ważnego interesu o którym mowa w przepisie art. 56 ust.1 pkt 5 przesądzają kryteria obiektywne, zgodne z powszechną hierarchią wartości, w których niewątpliwie wysoką rangę ma zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków do utrzymania. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy, pozwala stwierdzić, iż strona rzeczywiście znajduje się w trudnej sytuacji finansowej jak i społecznej. Zobowiązany cierpi na chorobę [...] oraz [...]. Z akt sprawy wynika, iż w stosunku do skarżącego wydano orzeczenie stwierdzające częściową niezdolność do pracy do [...] lipca 2013 r. W związku z powyższym strona otrzymuje rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zgodnie z oświadczeniem strony mieszka ona wraz z rodzicami, dochody matki to [...] zł uzyskiwane z emerytury, ojciec strony w 2011 r. pracował jako [...] zarabiając [...] zł, został zwolniony.

W ocenie organu odwoławczego ww. okoliczności nie pozwalają jednak na umorzenia całości należności pieniężnej. Zgodnie art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach (Dz.U. z 2004r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, natomiast częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Organ wskazał, iż utrata możliwości zarobkowania skarżącego nie musi mieć charakteru trwałego, tj. po przekwalifikowaniu skarżący może podjąć pracę zarobkową. Ponadto, ewentualne całkowite umorzenie przedmiotowej należności pieniężnej w sytuacji gdy zobowiązany jest w stanie ją uiścić, przykładowo w systemie ratalnym, pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga, by przypadające budżetowi należności publicznoprawne były regulowane we właściwych wielkościach. Ponadto ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.

Jednocześnie organ poinformował, iż odmowa umorzenia należności pieniężnej nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej - zobowiązany może więc występować o umorzenie należności pieniężnej ponownie, wykazując, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które uzasadniają ponowne złożenie wniosku.

Od tej decyzji, M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się jej uchylenia lub zmiany, zarzucił:

1. naruszenie art. 50 ustawy o finansach publicznych mówiącego, że należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty,

2. naruszenie art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny w umorzeniu jego należności z tytułu kary pieniężnej,

3. naruszenie art. 5 ustawy o transporcie drogowym poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w chwili dokonywania kontroli w dniu 20 stycznia 2011 r. skarżący wykonywał transport drogowy bez posiadania wymaganej licencji, podczas gdy skarżący kilkakrotnie wyjaśniał, że nie wykonywał wówczas czynności transportu drogowego (sam pobyt na terenie Portu Lotniczego o tym nie świadczy), a więc część kary pieniężnej za to rzekome przewinienie w kwocie [...] złotych powinna zostać umorzona, czego organ odmówił,

4. niezgodność ustaleń organu wydającego decyzję z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Organ, który wydał zaskarżoną decyzję prawidłowo ocenił sytuację finansową i społeczną skarżącego (jako bardzo złą), ale nie znalazł podstaw do umorzenia w całości lub w części (miarkowania) nałożonej na skarżącego kary finansowej.

W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem kontroli Sądu orzekającego w sprawie niniejszej jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], utrzymująca decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2012 r., nr [...], odmawiającą umorzenia należności pieniężnej w kwocie [...] zł

Nie ulega żadnej wątpliwości, że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym stanowi dochód budżetu państwa, o czym stanowi jej art. 94.

Należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty (art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm., zwanej dalej: u.f.p.).

Zgodnie z art. 64 ust.1u.f.p., właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.

W myśl art. 56 ust.1 u.f.p., należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli:

1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł;

2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tych należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne;

4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji;

5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Z mocy art. 57 u.f.p., na wniosek dłużnika:

1) należności mogą być umarzane w części,

2) mogą zostać odroczone terminy spłaty całości lub części należności,

3) płatność całości lub części należności może zostać rozłożona na raty - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa.

Z powyższych regulacji należy wyprowadzić wniosek, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności w części, odroczenia płatności lub rozłożenia na raty spłat uzależnione jest od wniosku dłużnika. Ustawa nie określa treści tego wniosku, nie ma jednak wątpliwości, że wniosek powinien być szczegółowo umotywowany, zwłaszcza że przesłanka zastosowania powyższych ulg ma charakter stricte ocenny. Dłużnik powinien we wniosku wykazać swój ważny interes, szczególnie fakt, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie uiścić należności, a jej ściągnięcie w drodze egzekucji spowodowałoby dla niego i jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Dopuszczalne jest alternatywne formułowanie żądań przyznania określonej ulgi. W jednym wniosku dłużnik może wnosić o umorzenie należności lub jej rozłożenie na raty, albo też o odroczenie spłaty.

Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, poza sporem pozostaje, iż skarżący w podaniu z dnia [...] października 2011 r. skierowanym do M. Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego wnosił o umorzenie nałożonej kary pieniężnej, co uzasadniał swoją złą sytuacją majątkową, złą sytuacją majątkową swoich rodziców na których utrzymaniu pozostaje oraz bardzo złym stanem zdrowia. Wskazywał zatem na przesłankę określoną w przepisie art. 56 ust.1 pkt. 5 u.f.p., czyli ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

Rację ma organ odwoławczy, że z art. 64 ust. 1 w związku z art. 55 u.f.p., wynika, iż decyzje wydawane na podstawie tych przepisów mają charakter tzw. decyzji uznaniowych, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę wyrażenie, iż należności publiczno-prawne wymienione w art. 60: "mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty" (art. 55).

Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Jak w przypadku każdej innej decyzji, wydanie także aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg przeprowadzonego rozumowania.

W ramach uznania administracyjnego, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że może - w przypadku stwierdzenia przesłanki - uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k .p. a), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania.

W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy obu instancji nie sprostały powyższym wymaganiom.

Jakkolwiek, rację należy przyznać organowi odwoławczemu, że organ I instancji przed wydaniem decyzji podjął działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego, mającego znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, jednak – zdaniem Sądu – dokonana przez organ I instancji ocena złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów budzi istotne zastrzeżenia. Jakkolwiek reguła z art. 7 k.p.a. ma pełne zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, to jednak nie sposób nie zauważyć, iż w myśl art. 56 ust.1 pkt. 5 u.f.p., należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Taka regulacja obliguje organ administracji publicznej do rozważenia zarówno jednej, jak i drugiej przesłanki. Uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Organ, przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym, zobowiązany jest rzetelnie i wnikliwie przeanalizować wszelkie okoliczności sprawy aby stwierdzić, czy zostały spełnione określone w ww. przepisie przesłanki.

W świetle art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

Sporna kara pieniężna jest niewątpliwie środkiem publicznym stanowiącym niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 pkt. 7 u.p.f.).

Nie ma żadnych przeszkód, a – zdaniem Sądu – jest wręcz pożądane, aby organy, rozpoznając wniosek skarżącego o umorzenie kary pieniężnej skorzystały z orzecznictwa sądowadministarcyjnego wypracowanego w zakresie rozumienia przesłanek "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego" na kanwie art. 67a§1 Ordynacji podatkowej, który operuje pojęciami "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", a więc w zasadzie tożsamymi z zawartymi w art. 56 ust.1 pkt. 5 u.p.f.

Użyty w obu regulacjach spójnik "lub" łączący człony zdania wyraża możliwą wymienność lub wzajemne wyłączenie zdań równorzędnych albo części zdania. Przesłanka "ważnego interesu podatnika" (tu: dłużnika) wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie było realizowane, a zobowiązany pochopnie nie był z nich zwalniany.

Orzekając o umorzeniu należności, organ za podstawę rozstrzygnięcia może mieć albo przesłankę ważnego interesu dłużnika, albo przesłankę interesu publicznego, albo obie te przesłanki łącznie. Nie można natomiast podzielić zaopatrywania, że organy zobowiązane są do rozstrzygnięcia spraw z uwzględnieniem ważnego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny, przez który często organy zdają się rozumieć interes budżetu państwa. (por. Ordynacja podatkowa, Komentarz Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexsis, Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka – Medyk, str. 319).

Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego.

Z uwagi na to, że przesłanki "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego" mają charakter równorzędny, organ zobowiązany jest w trakcie postępowania ustalić, która z nich przeważa i na tej podstawie zadecydować o zastosowaniu przez podatnika ulgi w spłacie podatków. Kwestia ta powinna być rozważona w uzasadnieniu decyzji, ponieważ jej pominięcie jest przesłanką do traktowania decyzji jako dowolnej.

W uzasadnieniach obu decyzji organy wskazały, że przeciwko umorzeniu skarżącemu kary pieniężnej przemawia interes publiczny, rozumiany w kategoriach interesu budżetu państwa, natomiast podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymagało, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji osobistej i materialnej zobowiązanego.

Przesłanki "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego", to pojęcia niedookreślone.

Pojęcie terminu "interesu publicznego" nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych (tu: kary pieniężnej). Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2006 r., III SA/Wa 1964/05, orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym też kontekście podkreślić należy, iż z pojęcia niedookreślonego (nieostrego) nie wynika swoboda wykładni prawa, lecz obowiązek precyzyjnego jego wyjaśnienia oraz kompetencja posługiwania się w jego stosowaniu zasadami prawa oraz ocenami pozaprawnymi, albowiem proces interpretacji pojęć nieostrych jest elementem wykładni prawa (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 1997 r., w sprawie sygn. akt II SA/Lu 582/96). Nie budzi przy tym wątpliwości, iż musi być on osadzony (determinowany) w realiach stanu faktycznego sprawy. Analiza decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że pojęcie przesłanki "interesu publicznego" zrównane zostało z interesem budżetu państwa.

Tymczasem nie ma podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (wyrok NSA z dnia 30 maja 2001r. III SA 830/00, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt: V SA/Wa 2273/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powierzchowna analiza przesłanek z art. 56 ust. 1 plt.5 u.f.p. nie ma odniesienia do materiału dowodowego sprawy. Stąd też teza, że na podstawie dowodów zebranych w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć uzasadnionego przypuszczenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uda się uzyskać kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, co oznacza, że nie zachodzi przesłanka z art. 56 ust 1 pkt 3 u. f. p. nosi przymiot dowolności.

Organ odwoławczy stwierdził wprawdzie, że istotnie skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale stanowiska tego bliżej nie uzasadnił, w szczególności zaś nie uczynił tego w kontekście przesłanek "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego". Podobnie, jak i organ I instancji nie ocenił wynikających ze złożonego oświadczenia możliwości płatniczych skarżącego, w kontekście ponoszonych przez niego wydatków związanych z jego utrzymaniem, jak i jego rodziny. W tym miejscu, przypomnieć trzeba, że postępowanie administracyjne, z mocy art. 15 k.p.a. jest dwuinstancyjne. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś tylko na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji

Wobec powyższego, pogląd, iż spłata należności w kwocie [...] zł nie zagrozi egzystencji skarżącego, należy uznać – na obecnym etapie – również za noszący przymiot dowolności.

W orzecznictwie sądowym uznaje się, że pojęcie ważnego interesu podatnika (tu: dłużnika) należy rozumieć możliwie szeroko (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., II GSK 1000/09, LEX nr 746018), jak też, że interes podatnika należy widzieć, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2010 r., I SA/Bd 50/10, LEX nr 590326), a nadto, że sytuacja materialna dłużnika może być samodzielną podstawą w ubieganiu się o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006r., I FSK 570/05, LEX nr 187593), zaś o ważnym interesie zobowiązanego może decydować jego sytuacja ekonomiczna, możliwość zarobkowania, sytuacja zdrowotna, rodzinna jak również skutki ekonomiczne, jakie wystąpią w wyniku realizacji obciążenia dla niego i jego najbliższej rodziny. Za ważny interes podatnika można uznać zarówno sytuacje nadzwyczajne o charakterze losowym wskutek których podatnik utracił majątek lub możliwości zarobkowania jak i normalną sytuacje ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, konieczność ponoszenia określonych wydatków, np. związanych z kosztami leczenia (tak: wyrok NSA z dnia 2 września 1999 r., SA/Sz 1753/98, niepubl oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 września 2009r., ISA/Lu 88/09 (LEX nr 533855).

Reasumując, przyznanie przez organ odwoławczy okoliczności w postaci rzeczywiście trudnej sytuacji materialnej skarżącego, przy jednoczesnym odwołaniu się do zasady ochrony interesów budżetu Państwa nie uzasadnia, w sposób zgodny ze standardem konstytucyjnym, wynikającym z art. 2 ustawy zasadniczej, wyboru konsekwencji prawnych ustalonych i przyznanych wyżej faktów.

Trzeba mieć nadto, na uwadze, że stwierdzając istnienie obiektywnie ważnego interesu podatnika (tu: dłużnika) w postaci jego trudnej sytuacji materialnej, przemawiającego za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej (tu: kary pieniężnej), odmawiając jej zastosowania nie można powoływać się na kolizję pomiędzy interesem publicznym i ważnym interesem podatnika, gdyż taka ocena jest wewnętrznie sprzeczna i wskazuje na dowolność w ocenie całokształtu okoliczności faktycznych (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 grudnia 2007r., I SA/Lu 595/07, Lex 365225 oraz dnia 22 października 2008 r., I SA/Lu 220/08, LEX nr 470093).

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja, nie jest zgodna z prawem. Podjęta ona została z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy (art. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 1 i § 3 k.p.a.). Organ odwoławczy nie wykazał bowiem w dostateczny i przekonujący sposób, jakie dokładnie kryteria ocen i kryteria wyboru konsekwencji prawnych stanowiły podstawę i motywy jego działania, a jest to warunek konieczny kontroli zgodności z prawem decyzji uznaniowej.

Ponownie rozstrzygając sprawę, organ dokona ustaleń w zakresie ważnego interesu skarżącego w rozumieniu wskazanym wyżej, w tym sytuacji materialnej i rodzinnej, rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy i dokona oceny możliwości płatniczych skarżącego, przedstawiając wynik w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.