Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 856/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: uchylono zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 135j ust. 10 pkt 2, art. 135p ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P. B.. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. na rzecz skarżącego P. B. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. jest orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji

w S. z dnia [...] r. nr [...]. Orzeczenie zostało wydane

w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia [...] r. Prokurator Rejonowy [...]

w S. poinformował Komendanta Powiatowego Policji w [...] o wszczęciu postępowania przygotowawczego przeciwko P. B. o czyn z art. 231 § 1 Kodeksu karnego, dalej "k.k." w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Z informacji wynika, że na skutek wniosku podejrzanego i zgody pokrzywdzonego sprawa zostanie skierowana do mediacji.

Pismem z dnia [...] r. również P. B. poinformował Komendanta Powiatowego Policji w [...], iż w stawił się w Prokuraturze Rejonowej [...], gdzie przedstawiono mu zarzuty i został przesłuchany w charakterze podejrzanego.

Postanowieniem z dnia [...] r. Komendant Powiatowy Policji

w [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko P. B. i przedstawił mu zarzut, że w dniu [...] r. w okolicy miejscowości L. koło C. powiat s. naruszył dyscyplinę służbową, poprzez niedopełnienie obowiązków służbowych określonych w przepisach prawa w ten sposób, że pełniąc służbę jako funkcjonariusz Policji Komendy Powiatowej Policji w [...], podczas przeprowadzania interwencji służbowej przekroczył swoje uprawnienia, przysługujące mu z racji wykonywanego zawodu

i umożliwiające stosowanie wobec innych osób środków przymusu bezpośredniego, określonych w treści art. 16 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz art. 5 i 6 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej

w ten sposób, że pomimo jakichkolwiek podstaw faktycznych, wynikających z sytuacji powstałej podczas przeprowadzanej interwencji, działając w sposób niezgodny z treścią wyżej wymienionego przepisu, zastosował przemoc wobec pokrzywdzonego M. O., polegającą na kilkukrotnym uderzeniu go z otwartej dłoni oraz pięści w twarz oraz tułów, w wyniku czego pokrzywdzony doznał obrażeń w postaci sińca w górnej części prawej małżowiny usznej, w powłokach miękkich wyrostka sutkowego prawego głowy i sińca w kącie zewnętrznym oka prawego bez obrzęku, skutkujących powstaniem lekkich obrażeń ciała w rozumieniu art. 157 § 2 k.k., działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego, przejawiającego się w prawidłowym funkcjonowaniu organów ścigania oraz interesu prywatnego poprzez spowodowanie obrażeń ciała u pokrzywdzonego M. O., tj. o czyn z art.132 ust, 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Jednocześnie w dniu 24 marca 2014 r. Komendant Powiatowy Policji

w [...] zawiesił postępowanie dyscyplinarne przeciwko P. B., jako przyczynę wskazując, że w oparciu o posiadane materiały brak jest możliwości wszechstronnej analizy postępowania funkcjonariusza oraz ustalenia jego stopnia zawinienia.

Pismem z dnia [...] r. Prokurator Rejonowy [...] poinformował Komendanta Powiatowego Policji w [...], że przeciwko P. B. został skierowany akt oskarżenia do Sądu Rejonowego [...] w S. o czyn z art. 231 § 1k. k. w zb. z art. 157§ 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. P. B. nie przyznał się

do popełnienia zarzuconego mu czynu i odmówił złożenia wyjaśnień jak i odpowiedzi na pytania.

Postanowieniem z dnia [...] r. zawieszone postępowanie dyscyplinarne przeciwko P. B. zostało podjęte. Jednocześnie wydano postanowienie o zmianie zarzutów i przedstawiono skarżącemu zarzut, że w dniu [...] r. w okolicy miejscowości L. gm. C., pełniąc służbę

w patrolu zmotoryzowanym wraz z sierż. K. R., w trakcie interwencji podjętej wobec M. O. przekroczył uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej w ten sposób, że pomimo jakichkolwiek podstaw faktycznych, wynikających z sytuacji powstałej podczas przeprowadzanej interwencji, zastosował wobec M. O. siłę fizyczną niezgodnie z warunkami jej użycia określonymi w art. 14 ust. 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy poprzez zadawanie mu uderzeń, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z art. 231 § 1 k.k.

Do akt postępowania dyscyplinarnego włączono materiały z akt postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym [...]

w S. o sygn. akt II K 591/14, w postaci między innymi kopii notatek służbowych, protokołów przesłuchania świadków: M. O., P.T., A. D., B. O., B. G., G. G. oraz protokołu oględzin lekarskich M.O., a także protokołów przesłuchania podejrzanych P. B. i K. R. oraz kopii protokołu z rozprawy głównej w dniu [...] r.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że w dniu [...] M. O. razem ze znajomymi A. D. i P. T. przebywał w klubie [...] w [...]. Około godziny 5 nad ranem udali się pociągiem do C. Pociąg zatrzymał się przed miejscowością L. W związku z informacjami, że postój pociągu może potrwać jeszcze godzinę, M. O., A. D. i P. T. postanowili udać się pieszo do miejsca zamieszkania. Jako pierwszy poboczem drogi szedł M. O., a w odległości ok. 300 metrów za nim A. D. i P. T.

Na miejsce postoju pociągu, w związku z informacjami, iż do jego zatrzymania doszło na skutek zerwania hamulca bezpieczeństwa, skierowano dwa radiowozy.

Z zeznań złożonych przez G. G. i B. G. wynika,

że podjechali do M. O. i pytali go czy posiada informacje na temat przyczyn zatrzymania pociągu, a po uzyskaniu odpowiedzi przeczącej podjechali do A. D. i P. T., którzy również zaprzeczyli aby było im cokolwiek wiadomo na temat okoliczności zatrzymania pociągu. Według policjantów zarówno M. O. jak i pozostałe osoby zachowywały się spokojnie.

Następnie do M. O. podjechał kolejny patrol Policji – P. B. i K. R. Był on ponownie rozpytywany na okoliczność przyczyn zatrzymania pociągu, a także czy zna osoby, które na widok patrolu uciekły w kierunku lasu. M. O. został wylegitymowany. Zarówno z jego zeznań jak i zeznań A. D. wynika, że podczas interwencji został uderzony w twarz, a następnie przewrócony na ziemię. Jeden z policjantów (podczas okazania tablicy poglądowej ze zdjęciami M. O. wskazał, że był to P. B.) przytrzymał go wówczas nogą. Następnie patrol odjechał.

A. D. i P. T. zeznali, że podeszli do M. O., pomogli mu wstać i pozbierać z ziemi rozrzucone przez policjantów dokumenty. Miał on zaczerwienioną twarz i płakał.

Po upływie ok. 5-10 minut patrol powrócił, policjanci oświadczyli, że zabierają M. O. do izby wytrzeźwień ponieważ odjeżdżając słyszeli, że wyzywał ich wulgarnymi słowami. Z zeznań M. O. wynika, że w radiowozie P. B. uderzał go pięścią w okolice żeber oraz w twarz, twierdząc, że to on zatrzymał pociąg. Po minięciu przejazdu kolejowego przed C. M. O. został wyrzucony z radiowozu, a następnie udał się do domu.

Z zeznań B. O. wynika, że syn M. O. po powrocie do domu miał widoczne obrażenia, stąd zdecydował o konieczności udania się na Szpitalny Oddział Ratunkowy w [...].

W protokole oględzin lekarskich wskazano, że w dniu [...] r. M. O. doznał co najmniej kilku tępych urazów prawej części twarzy, skutkujących powstaniem sińca w górnej części małżowiny usznej, w powłokach miękkich wyrostka sutkowatego prawego głowy oraz sińcem w kącie zewnętrznym oka prawego, schodzącym na biegun zewnętrzny powieki dolnej oka prawego bez obrzęku. Doszło do nich na skutek kilku odrębnych urazów np. ręką zwiniętą w pięść bądź ręką w rękawiczce.

Z wyjaśnień złożonych przez skarżącego w postępowaniu przed sądem wynika, że nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu. Zaprzeczył temu jakoby miał uderzać M. O. podczas legitymowania. Wyjaśnił, że był on pijany i w trakcie czynności sam przewrócił się na ziemię. Zaprzeczył temu aby używał w stosunku do niego siły fizycznej. Potwierdził, że podjęta została decyzja

o umieszczeniu M. O. w radiowozie celem rozpytania. Nie chciał wsiąść do radiowozu dobrowolnie, więc doszło do szarpaniny. Skarżący zaprzeczył temu aby uderzał M. O. w trakcie tej czynności ani później już w radiowozie.

W toku postępowania dyscyplinarnego skarżący nie złożył wyjaśnień. Jak wynika z akt postępowania skarżący stawił się w wyznaczonym na dzień 3 lutego 2015 r. terminie jednak odmówił wzięcia udziału w czynności, żądając ustalenia nowego terminu z jego obrońcą. Do dnia 3 lutego 2015 r. obrońca skarżącego nie zgłosił swojego udziału w postępowaniu. P. B. został zatem poinformowany,

że odmowa udziału w czynności nie wstrzymuje biegu postępowania. Jednocześnie został poinformowany o terminie zapoznania z aktami postępowania, który wyznaczono na dzień 6 lutego 2015 r. Skarżący odmówił odbioru wezwania. Dokonujący czynności policjant umieścił stosowną adnotację na wezwaniu. Kolejny termin wyznaczono na dzień 11 lutego 2015 r. Skarżący nie odebrał wezwania do stawiennictwa w tym dniu.

W dniu [...] r. rzecznik dyscyplinarny wydał postanowienie

o zakończeniu czynności dowodowych, a w dniu [...] r. sporządził sprawozdanie z przeprowadzonego postepowania dyscyplinarnego.

W dniu [...] r. swój udział w postępowaniu zgłosił obrońca P. B., składając do akt pełnomocnictwo.

Następnie P. B. został wezwany do raportu przez przełożonego dyscyplinarnego. Termin stawiennictwa wyznaczono na dzień 25 lutego 2015 r. Wezwanie wraz z kopią sprawozdania doręczono jego obrońcy w dniu 18 lutego 2015 r.

O terminie raportu został również powiadomiony przewodniczący Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów KPP w [...].

Skarżący nie stawił na wezwanie i przedłożył zwolnienie lekarskie za okres od

20 do 27 lutego 2015 r. Kolejny termin raportu wyznaczono na dzień 6 marca 2015 r.

Skarżący nie uczestniczył w tej czynności, jego obrońca w dniu 5 marca 2015 r. złożył w Komendzie Powiatowej Policji w [...] pismo zawierające wniosek o odroczenie terminu wezwania obwinionego do raportu, podnosząc, iż termin wezwania do zapoznania się z aktami postępowania był zbyt krótki. W związku z powyższym nie mógł on sformułować wniosku o uzupełnienie postępowania. W związku z powyższym obrońca skarżącego wywiódł, że w tych okolicznościach nie ma zastosowania art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji. Obrońca skarżącego wskazał ponadto, że chce on uczestniczyć w raporcie i wniósł o usprawiedliwienie jego nieobecności.

W odpowiedzi na wniosek poinformowano obrońcę P. B.,

że nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie rzecznika dyscyplinarnego nie wstrzymuje biegu postępowania. Przepisy ustawy o Policji nie regulują kwestii związanych z terminem, jaki powinien upłynąć pomiędzy doręczeniem wezwania do dnia przewidywanego zaznajomienia z materiałami postępowania. Przepisy Kodeksu postępowania karnego nie mają w tym przypadku zastosowania. Nadto wskazano,

że obwiniony odmawia odbioru kierowanej do niego korespondencji. Jednocześnie obrońca P. B. został poinformowany, że brak jest możliwości wyznaczenia innego terminu raportu, bowiem skarżący przedłożył zaświadczenie o czasowej niezdolności do służby, a zgodnie z art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji raportu nie przeprowadza się w przypadku zaistnienia innej przeszkody uniemożliwiającej obwinionego do raportu. W tej sytuacji, nieobecność obwinionego uznano za usprawiedliwioną, jednak uniemożliwiającą uczestnictwo w raporcie w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych. Komendant Powiatowy Policji w [...] uznał, że zachowanie obwinionego, który odmawia przyjmowania kierowanych do niego pism i uczestnictwa w czynnościach postępowania dyscyplinarnego, zmierza do niczym nieuzasadnionego przedłużania postępowania.

Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji

w [...] uznał P. B. za winnego zarzuconego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę wydalenia ze służby.

P. B. złożył odwołanie od orzeczenia do Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., podnosząc zarzuty naruszenia art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z art. 231 § 1 k.k., art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego, art. 134h ust. 1, art. 135j ust. 9 i brak zastosowania art. 135j ust. 10 ustawy o Policji oraz art. 321 § 2 K.p.k. w zw. z art. 135p ustawy o Policji. Skarżący wywodził, że poczynione ustalenia dotyczące stanu faktycznego są dowolne i pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a organ I instancji dokonując oceny materiału dowodowego przekroczył granice swobodnej oceny dowodów. Zastosowana kara jest rażąco niewspółmierna do wagi czynu, którego popełnienie zarzucono skarżącemu i nie uwzględnia dotychczasowego przebiegu służby. Skarżący podniósł także, że organ bezzasadnie odstąpił od wezwania go do raportu, w sytuacji gdy usprawiedliwił nieobecność i wnioskował o wyznaczenie nowego terminu.

Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...], na skutek rozpatrzenia odwołania, Komendant Wojewódzki Policji w S. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W obszernym uzasadnieniu organ dokonał szczegółowej analizy materiału dowodowego i wskazał, które fakty uznał za udowodnione i dlaczego, którym dowodom nie dał wiary, jak również uzasadnił jakie względy przemawiały za wymierzeniem skarżącemu najsurowszej z kar dyscyplinarnych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów procedury polegającego na niezachowaniu siedmiodniowego terminu do zaznajomienia z materiałami postępowania oraz zaniechania wezwania do raportu organ podniósł, że art. 135p ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Kwestie związane z zapoznaniem obwinionego z materiałami postępowania dyscyplinarnego zostały uregulowane w art. 135i ust. 1 ustawy o Policji. Przepisy ustawy o Policji nie określają

z jakim wyprzedzeniem wezwanie określające termin tej czynności musi być doręczone obwinionemu i jego obrońcy. Nie narusza to praw obwinionego i jego obrońcy, bowiem mają oni prawo do przeglądania akt postępowania w każdym czasie, zgodnie z art. 135f ust.1 pkt 3 ustawy o Policji.

W przedmiocie zaniechania wezwania skarżącego do raportu organ wskazał,

że Komendant Powiatowy Policji w [...] skutecznie informował

o tej czynności P. B. i jego obrońcę, jednak nie stawił się on

w wyznaczonych terminach przedkładając zwolnienie lekarskie. Organ wskazał

na art. 135j ust. 10 i uznał, że w świetle tego przepisu wezwanie do raportu nie jest czynnością obligatoryjną. Przełożony dyscyplinarny może odstąpić od jej przeprowadzenia, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 135j ust. 10 ustawy

o Policji. Organ wskazał zatem, że w sytuacji, gdy skarżący przedłożył zwolnienia lekarskie jego nieobecność należało uznać za usprawiedliwioną i stanowiącą jedocześnie przesłankę do odstąpienia od przyjęcia raportu, o której mowa w art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy o Policji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. P. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...], podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 10 kpa oraz art. 80 kpa, polegającego na zaniechaniu przez organ administracji wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym w szczególności nieustalenia, jakie było zachowanie pokrzywdzonego M. O. w pociągu na trasie [..], czy i jakie powiązania miał pokrzywdzony z grupą młodzieży zatrzymujących pociąg oraz czy pokrzywdzony mógł zostać pobity dopiero po interwencji policji w trakcie powrotu do domu, co skutkowało czynieniem dowolnych ustaleń, opartych jedynie na dopuszczonych przez organ według swojego uznania, dowodach i nadmiernym eksponowaniu jedynie okoliczności niekorzystnych dla skarżącego przy całkowitym pominięciu okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, co w konsekwencji powodowało, iż decyzja organu administracyjnego była nader subiektywna, uznaniowa i tym samym niesprawiedliwa

- art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 11 kpa, polegającego na zaniechaniu wskazania

w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, w sposób precyzyjny, wyczerpujący i niebudzący wątpliwości faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w tym nieuwzględnieniu zeznań G. G., B. G., którzy kategorycznie wskazywali, iż podczas interwencji podjętej przez K. R. oraz P. B. wobec M. O., funkcjonariusze policji nie byli agresywni oraz nie stosowali wobec pokrzywdzonego jakiejkolwiek przemocy zarówno fizycznej jak i psychicznej,

- art. 321 kpk w zw. z art. 135p ustawy o Policji poprzez bezzasadne przyjęcie,

iż przepisy ww. ustawy nie określają z jakim wyprzedzeniem wezwanie do raportu musi być doręczone obwinionemu, zaś to rzecznik dyscyplinarny po przeprowadzeniu czynności dowodowych i uznaniu że zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, zapoznaje obwinionego z aktami postępowania dyscyplinarnego, i w konsekwencji rzecznik uznając, iż zgromadził odpowiedni materiał dowodowy, wskazuje na termin w jakim obwiniony i jego obrońca mogą zapoznać się z aktami postępowania;

a także naruszenia prawa materialnego:

- art. 14 ust 1 i 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej

w zw. z art. 11 ww. ustawy poprzez przyjęcie, iż skarżący zastosował wobec M. O. siłę fizyczną niezgodnie z warunkami jej użycia określonymi

w przedmiotowych przepisach poprzez zadawanie mu uderzeń, podczas gdy

z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jedynie, iż pokrzywdzony

w dniu [...] roku doznał kilku tępych urazów prawej części twarzy skutkujących powstaniem sińca w górnej części prawej małżowiny usznej,

w powłokach miękkich wyrostka sutkowatego prawego głowy oraz sińca w kącie zewnętrznym oka prawego, zaś brak jest jakichkolwiek dowodów jednoznacznie wskazujących na to, iż powyższe obrażenia powstały na skutek działania P. B.,

- art. 135j ust. 9 ustawy o Policji poprzez przyjęcie, iż w trakcie prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie doszło do naruszeń natury faktycznej a także naruszenia prawa do obrony obwinionego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż pominięta została przez organ I instancji procedura wezwania do raportu obwinionego, pomimo braku przesłanek zastosowania art. 135j ust. 10 ustawy o Policji oraz wniosku obwinionego o odroczenie terminu wezwania do raportu i wyznaczenie nowego terminu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w S. podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie organ podniósł, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest sprawą administracyjną, załatwianą w formie decyzji administracyjnej. Z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego oraz zawartą w ustawie o Policji regulację szczególną, o której mowa w art. 135p ust. 1 tej ustawy, do postępowania dyscyplinarnego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c oraz pkt 2 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Na podstawie art. 135 P.p.s.a sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla jej końcowego załatwienia.

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia wykazała, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie

z obrotu prawnego.

Przystępując do badania zasadności zarzutów podniesionych w skardze

w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadnym okazał się zarzut naruszenia

art. 135j ust. 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355), zwanej dalej ustawą. Sąd nie podzielił wyartykułowanego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia poglądu, iż wezwanie do raportu nie jest czynnością obligatoryjną. Art. 135j ust. 9 ustawy stanowi bowiem, że w przypadku zamiaru wymierzenia kary wydalenia ze służby w Policji przełożony dyscyplinarny, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, wzywa obwinionego do raportu w celu wysłuchania go. W raporcie uczestniczy rzecznik dyscyplinarny. O terminie raportu należy zawiadomić zarząd właściwej organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Przedstawiciel zarządu może uczestniczyć w raporcie, chyba że obwiniony nie wyrazi na to zgody. Obwinionemu doręcza się sprawozdanie w terminie umożliwiającym zapoznanie się z nim przed raportem. Redakcja przepisu przesądza, zdaniem sądu, o tym, że czynność ta ma charakter obligatoryjny, natomiast art. 135j ust. 10 ustawy określa jedynie przypadki,

w których przełożony dyscyplinarny może zaniechać wezwania do raportu. Ma to miejsce, gdy obwiniony zostanie tymczasowo aresztowany (art. 135j ust. 10 pkt 1), odmówi stawienia się do raportu lub nie usprawiedliwi nieobecności w wyznaczonym terminie raportu (art. 135j ust. 10 pkt 2), bądź zaistnieje inna przeszkoda uniemożliwiająca obwinionemu stawienie się do raportu w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych.

Wezwanie do raportu ma, w ocenie sądu, doniosłe znaczenie, co potwierdza okoliczność, że jest to czynność przewidziana wyłącznie dla przypadku, w którym efektem postępowania dyscyplinarnego ma być wymierzenie najsurowszej z katalogu kar dyscyplinarnych - kary wydalenia ze służby w Policji. Obligatoryjny charakter czynności jak również jej wagę i doniosłość podkreślił Naczelny sąd Administracyjny

w wyroku z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 630/05 (dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazując iż ma ona kapitalne znaczenie dla przebiegu postępowania dyscyplinarnego i wymiaru kary. Podczas raportu obwiniony ma bowiem możliwość ustosunkowania się do sprawozdania z przebiegu postępowania dyscyplinarnego, a więc do zgromadzonego materiału, ma również możliwość bezpośredniego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy organowi, który będzie następnie podejmował decyzję co do zarzucanego przewinienia oraz wymierzał karę.

Nie ulega również wątpliwości, że wezwanie do raportu jest istotnym elementem realizacji prawa do obrony, skoro, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny przebieg tej czynności ma znaczenie między innymi przy wymiarze kary, a następnie także dla oceny, czy jest ona adekwatna do popełnionego czynu jak i do właściwości i warunków osobistych obwinionego policjanta.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało uznać,

że organ I instancji naruszył dyspozycję art. 135j ust. 10 pkt 2 oraz dokonał nieprawidłowej wykładni art. 135j ust. 10 pkt 2 ustawy. Art. 135j ust. 10 ustawy stanowi, że przepisu art. 135j ust. 9 nie stosuje się w przypadku:

1) tymczasowego aresztowania obwinionego;

2) odmowy obwinionego stawienia się do raportu lub nieusprawiedliwionej nieobecności w wyznaczonym terminie raportu;

3) zaistnienia innej przeszkody uniemożliwiającej obwinionemu stawienie się do raportu w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych.

Organ uznał, że w związku z usprawiedliwieniem nieobecności w obu wyznaczonych terminach stawienia się do raportu, zastosowanie powinien mieć

art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy. Podążając tokiem rozumowania zaprezentowanym

w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia należałoby zatem uznać, że nieobecność nieusprawiedliwiona stanowi przesłankę zaniechania przeprowadzenia raportu, o której mowa w pkt 1 cytowanego wyżej przepisu, natomiast nieobecność usprawiedliwiona stanowi inną przeszkodę, o której mowa w pkt 3.

Stanowisko to należy uznać za błędne, bowiem konsekwencją jego przyjęcia byłoby nieuzasadnione pozbawienie prawa do obrony osób, które z powodu choroby nie mogą uczestniczyć w czynności. W ocenie sądu przepis art. 135j ust. 10 pkt 2 ustawy należy interpretować w taki sposób, że skoro nieusprawiedliwiona nieobecność stanowi przesłankę do odstąpienia od przeprowadzenia raportu, to a contrario, nieobecność usprawiedliwiona takiej przesłanki nie stanowi. Natomiast za inną przeszkodę, o której mowa w art. 135j ust. 10 pkt 3 ustawy należałoby uznać wszelkie inne aniżeli choroba przyczyny, np. przypadki losowe, pobyt za granicą itp. sytuacje, które uniemożliwiają obwinionemu stawienie się do raportu.

Reasumując, w sytuacji, gdy skarżący przedstawił usprawiedliwienie nieobecności i wnosił wyznaczenie kolejnego terminu raportu, brak było podstaw aby zaniechać przeprowadzenia tej czynności, zważywszy na jej istotne znaczenie, o czym była mowa wyżej.

Konsekwencją zaniechania wyznaczenia kolejnego terminu na wniosek skarżącego było naruszenie jego prawa do obrony, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Skoro bowiem czynność ta ma znaczenie dla wymiaru kary, to zaniechanie jej przeprowadzenia mogło mieć wpływ na wynik postępowania dyscyplinarnego. Możliwość wypowiedzenia się przed przełożonym dyscyplinarnym w obecności przedstawiciela związków zawodowych, okazanie skruchy, bądź wskazywanie na okoliczności, które mogłyby przesądzać o winie lub okoliczności łagodzących, a w konsekwencji ocena postawy obwinionego policjanta w powiązaniu z oceną dotychczasowego przebiegu służby niewątpliwie mogły dać podstawę do przyjęcia, która z przewidzianego w art. 134 ustawy o Policji katalogu kar będzie najbardziej adekwatna do stopnia zawinienia, wagi czynu oraz właściwości i warunków osobistych obwinionego policjanta.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, sąd podziela wyrażony

w odpowiedzi na skargę pogląd, iż postępowanie dyscyplinarne unormowane przepisami ustawy o Policji jest regulacją szczególną, do której odpowiednie zastosowanie mają, stosownie do art. 135p ust. 1 tej ustawy, przepisy Kodeksu postępowania karnego, w zakresie wskazanym w treści tego przepisu. Nie mają natomiast zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem zarzuty naruszenia tychże przepisów są nietrafne.

Nie potwierdziły się zarzuty odnoszące się do wadliwego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, w szczególności, nieprawidłowej oceny zeznań świadków G. G. i B. G. Analiza ich została bowiem dokonana

w zestawieniu z zeznaniami pozostałych przesłuchanych w sprawie świadków, w tym M. O. oraz towarzyszących mu osób. W ocenie sądu nie była to ocena dowolna, a organ wyciągając wnioski z tej analizy nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia procedury odnoszący się do bezzasadnego przyjęcia, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 321 K.p.k. Jak trafnie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę, stosownie do art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego. Odpowiednie zastosowanie przepisów K.p.a. może zatem mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przepisy ustawy danej kwestii nie regulują o ogóle i tylko w zakresie wskazanym w art. 135p ust. 1 ustawy o Policji.

Analiza przepisów ustawy o Policji dotyczących postępowania dyscyplinarnego policjantów prowadzi do wniosku, że sprawa zapoznania obwinionego z materiałami postępowania dyscyplinarnego została uregulowana w art. 135i. Przepis ten określa czynności, które rzecznik dyscyplinarny podejmuje w związku z przeprowadzeniem czynności dowodowych i uznaniem, że zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy. Wśród tych czynności najistotniejszą wydaje się być zapoznanie obwinionego z materiałami postępowania, stanowi ono bowiem jeden z elementów realizacji jego prawa do obrony. Przepis nie zakreśla jednak terminu jaki powinien upłynąć pomiędzy doręczeniem zawiadomienia, a wyznaczonym terminem zapoznania z materiałami postępowania.

Nie oznacza to jednak, jak wywodzi skarżący, że w tej sytuacji powinien mieć zastosowanie art. 321 § 3 K.p.k., który stanowi, że termin zapoznania się strony, obrońcy i pełnomocnika z materiałami śledztwa powinien być tak wyznaczony, aby od dnia doręczenia zawiadomienia o możliwości takiego zapoznania się upłynęło co najmniej 7 dni. Po pierwsze bowiem kwestia zapoznania z materiałami postępowania dyscyplinarnego została uregulowana w ustawie o Policji i jest to regulacja całościowa, a zatem nie ma potrzeby odwoływania się do innych przepisów w tym zakresie. Ustawodawca nie nałożył na prowadzącego postępowanie dyscyplinarne żadnych szczególnych rygorów związanych z zachowaniem określonego odstępu czasowego pomiędzy doręczeniem wezwania i wyznaczonym terminem, a zatem należy przyjąć, że termin wyznaczony z trzydniowym wyprzedzeniem był prawidłowy.

Po drugie zaś brak jest podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej art. 135p ust. 1 ustawy o Policji. Skoro bowiem przepis ten stanowi, że odpowiednie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego w sprawach nieuregulowanych w ustawie dotyczyć może wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych, to brak jest podstaw do zastosowania regulacji, która nie odnosi się do terminów, a instytucji zaznajomienia z materiałami postępowania karnego.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...]. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.