Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1583/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 9 ust. 2
journal: Dz.U. 1958 nr 11 poz 37
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.
article: art. 16, art. 145 par. 1, art. 145a, art. 146 par. 1, art. 107 par. 3, art. 151 par. 2, art. 156 par. 1, art. 158 par. 1, art. 156-158
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 oraz art. 8 ust. 2 ustawy z 2 lipca 1958 r. o Komitecie Drobnej Wytwórczości (Dz. U. nr 45, poz. 225)
journal: Dz.U. 1918 nr 21 poz 67
law: Dekret w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi G. K., P. K., L. K., P. K. i J. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez G. K., P. K., L. K., P. K. oraz J. K. jest decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji własnej tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Gospodarki nie stwierdził nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r., znak [...], stwierdzającego przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa: M., dzierżawca W.

W uzasadnieniu ww. decyzji Minister Gospodarki wskazał w pierwszej kolejności, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku spadkobierców H. K., decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] marca 1955 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. M., dzierżawca W. argumentując, iż ww. zarządzenie zostało wydane wbrew zasadom ustanowionym w przepisach dekretu Naczelnika Państwa z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. nr 21).

W związku z tym, iż wniosek spadkobierców H. K. (obecna pisownia nazwiska) o stwierdzenie nieważności dotyczył również orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., przekazał Ministrowi Gospodarki, zgodnie z właściwością, ww. wniosek do rozpatrzenia w tym zakresie.

W odpowiedzi na pismo Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2009 r., pełnomocnik wnioskodawców w piśmie z dnia [...] lutego 2009 r. podtrzymał wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r.

Minister Gospodarki ustalił, że orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: M., dzierżawca W., wydane zostało na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego

1

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37). Minister - powołując się na art. 2 tej ustawy -wskazał, iż przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa na podstawie powołanej ustawy następowało z mocy samego prawa, a dotyczyło tych przedsiębiorstw, które pozostawały pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.

Następnie Minister Gospodarki stwierdził, że skoro wydane zostało zarządzenie Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: M., dzierżawca W., stanowiące podstawę objęcia przymusowym zarządem państwowym przedmiotowego przedsiębiorstwa, to bezsprzecznie istniała przesłanka do wydania przez Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości orzeczenia z dnia [...] marca 1966 r. W chwili wydania tego orzeczenia, omawiane przedsiębiorstwo znajdowało się bowiem pod przymusowym zarządem państwowym, a ww. zarządzenie Ministra Skupu pozostawało w obrocie prawnym.

W tym stanie faktycznym i prawnym, ww. orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości nie pozostawało w sprzeczności z przepisami art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.

Następnie organ podkreślił, że stwierdzenie nieważności ww. zarządzenia Ministra Skupu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., czyli uznanie go za nieważne z mocą ex tunc, tj. od dnia jego wydania, nie skutkuje przypisaniem wady rażącego naruszenia prawa decyzji wydanej na podstawie decyzji uznanej za nieważną, czyli w niniejszej sprawie - ocenianego orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ podkreślił również, że "zmiana bądź uchylenie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego powoduje, że od określonej daty albo upada istotny dla późniejszej sprawy fakt prawotwórczy, albo też zmienia się jego treść. W obu przypadkach jest to podstawa do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej co do jej istoty (...)" - (uchwała NSA w Warszawie z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPK 4/987).

Podsumowując Minister Gospodarki stwierdził, że stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. będącego podstawą do wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r., nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, lecz może być jedynie

2

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

rozważane w ramach dyspozycji art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.") - zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowania, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Końcowo organ zauważył, iż ze względu na zasadę trwałości decyzji ostatecznych, określoną w art. 16 k.p.a., organ orzekający w trybie art. 156 § 1 k.p.a. jest zobowiązany wskazać, że badane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, wskazując przepis rażąco naruszony i ocenę, dlaczego to naruszenie ma taki charakter. W rozpatrywanej sprawie nie można jednak uznać, że Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości, orzekając o przejściu na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa, na mocy wskazanego orzeczenia, dopuścił się naruszenia prawa. Tym bardziej nie można w tym przypadku mówić o rażącym naruszeniu prawa, czyli takim, które pozostawało w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W trakcie postępowania nadzorczego Minister Gospodarki nie stwierdził również, aby wskazane w sentencji niniejszej decyzji orzeczenie naruszyło pozostałe przesłanki z art. 156 k.p.a.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki nie znalazł podstaw do zmiany własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. i decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy powołany akt administracyjny. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. W dacie wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. istniał bowiem stan prawny zgodny z przesłankami ustawy, na podstawie której decyzja ta została wydana. Orzeczenie to zgodne było z ówczesnym porządkiem prawnym i miało oparcie w stanie faktycznym. Nie ma zatem znaczenia późniejsze wyeliminowanie z obrotu prawnego zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r.

Wobec powyższego, w ocenie organu, nie można było przypisać orzeczeniu Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. wady rażącego naruszenia prawa lub wady polegającej na wydaniu orzeczenia bez podstawy prawnej na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Okoliczność późniejszego stwierdzenia

3

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r., może stanowić podstawę do złożenia przez wnioskodawców oddzielnego wniosku w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. skarżący – G. K., P. K., L. K., P. K. oraz J. K. - działający przez pełnomocnika wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2009 r. zarzucając istotne naruszenie przepisów postępowania, tj.:

* art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, iż w sprawie organ administracji nie może stwierdzić nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1966 r. a uprawniony jest jedynie do wznowienia postępowania,

* przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie i nieustosunkowanie się w toku postępowania odwoławczego do zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W ocenie skarżących organ nie ustosunkował się do powołanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy orzeczeń z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt IV SA 1939/03 i IV SA 1940/03 wydanych na tle identycznego jak w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego.

Skarżący podnieśli także - powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1821/08 - że linia orzecznictwa sądów administracyjnych "zmierza w kierunku wskazywania, iż w sprawie winno się stwierdzać nieważność drugiej z decyzji nacjonalizacyjnych a nie wznawiać postępowanie".

Konkludując skarżący zwrócili również uwagę na to, że stosowany przez Ministra sposób interpretacji przepisów prawnych w istocie uniemożliwia stronom zwrot bezprawnie przejętego mienia. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. oraz w art. 145a k.p.a., nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Oznacza to, iż w wyniku wznowienia postępowania organ nie będzie mógł uchylić decyzji z 1966 r., lecz na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. ograniczy się do stwierdzenia, iż w decyzji naruszono prawo. Takie zaś orzeczenie będzie podstawą jedynie do domagania się stosownego odszkodowania, a uniemożliwi dokonanie zwrotu stronom bezprawnie przejętej nieruchomości.

4

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie jego wydania. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny kontroluje zatem legalność aktu zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego, nie ma natomiast uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej.

Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2009 r. w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie narusza bowiem przepisów prawa w stopniu kwalifikującym do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa uprawniającego organ administracji do wydania decyzji administracyjnej w zakresie danej sprawy. Rażące naruszenie prawa polega na tym, że istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana, lub które uprawniały organ do wydania decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia

5

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

i okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji.

Minister Gospodarki w zaskarżonej decyzji ponownie dokonał oceny legalności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. znak [...] stwierdzającego przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa: M., dzierżawca W., wydanego na podstawie art. 2 oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. nr 11, poz. 37)

Zgodnie z art. 2 ww. ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. nr 21, poz. 67 ze zm.) przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie.

Z powyższego wynika, że przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, następowało z mocy samego prawa, a dotyczyło tych przedsiębiorstw, które pozostawały pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.

Zgodnie z art. 2 dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, ustanowienie, wykonywanie i uchylenie zarządu państwowego należy do właściwego ministra którego właściwości podlegają sprawy stanowiące przedmiot działalności danego przedsiębiorstwa, instytucji, fundacji lub mienia.

Zarządzeniem Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] marca 1955 r. ustanowiono przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem pn. M., dzierżawca W. Zarządzenie to, w świetle przepisów dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, stanowiło dowód objęcia przedsiębiorstwa zarządem państwowym.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, powołanym w orzeczeniu

6

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r., podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych w rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa, jest orzeczenie stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa.

Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości, działając m.in. na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o Komitecie Drobnej Wytwórczości - Dz. U. nr 45, poz. 225), orzeczeniem z dnia [...] marca 1966 r. znak [...] stwierdził przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. M., dzierżawca W. W chwili wydawania powyższego orzeczenia funkcjonowało w obrocie prawnym zarządzenie Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] marca 1955 r. ustanawiające przymusowy zarząd państwowy nad ww. przedsiębiorstwem.

Stosownie do art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości, wydając orzeczenie z dnia [...] marca 1966 r. znak [...], ustalił fakt objęcia przedmiotowego przedsiębiorstwa zarządem państwowym na podstawie zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] marca 1955 r. W dniu orzekania przez Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości spełniona była zatem przesłanka z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, warunkująca przejście przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność Państwa. Należy więc stwierdzić, że w chwili wydawania orzeczenia przez Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości, tj. w dniu [...] marca 1966 r. nie pozostawało ono w oczywistej sprzeczności z przepisami art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.

Stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. ustanawiającego przymusowy zarząd nad przedmiotowym przedsiębiorstwem nastąpiło dopiero decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2007 r. O ile jednak stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oznacza uznanie danej decyzji za nieważną od samego początku, tj. od dnia jej wydania, to jednak nie musi skutkować przypisaniem wady rażącego naruszenia prawa decyzji wydanej na podstawie decyzji uznanej za nieważną.

Z powiązania art. 9 ust. 2 z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym i z art. 2 dekretu z

7

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego wynika, że właściwy minister zobowiązany był wydać orzeczenie stwierdzające przejście przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność Państwa, o ile przedsiębiorstwo to było objęte zarządzeniem o ustanowieniu zarządu państwowego, a nie nastąpił jego zwrot w trybie określonym w ustawie z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.

Z akt sprawy nie wynika, aby przedsiębiorstwo M., dzierżawca W. przed dniem [...] marca 1966 r. zostało zwrócone byłemu właścicielowi. Orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. stanowiło zatem potwierdzenie stanu prawnego, jaki zaistniał z mocy samego prawa na dzień 8 marca 1958 r., jako na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Zarządzenie Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. ustanawiające przymusowy zarząd nad przedmiotowym przedsiębiorstwem było dla Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości wiążące i jednocześnie wystarczające dla stwierdzenia zaistnienia ustawowej okoliczności z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, tj. objęcia przedsiębiorstwa zarządem państwowym.

Pomiędzy orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. a zarządzeniem Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. istniał związek materialnoprawny, wyrażający się w ustawowym obowiązku Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości do wydania orzeczenia z dnia [...] marca 1966 r. w związku z istnieniem ówcześnie w obiegu prawnym zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości, przy wydawaniu orzeczenia z dnia [...] marca 1966 r., nie miał uprawnień do dokonywania oceny prawnej zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r., jak również nie mógł dokonywać oceny objęcia przedsiębiorstwa zarządem państwowym z pominięciem powołanego zarządzenia z dnia [...] marca 1955 r.

Istniejący związek zależności prawnej między orzeczeniem z dnia [...] marca 1966 r. a zarządzeniem z dnia [...] marca 1955 r. wyklucza, zdaniem Sądu, dopuszczalność przypisania wady rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzeczeniu Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r., o przejściu na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa, wskutek stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. ustanawiającego

8

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem pn. M., dzierżawca W. decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2007 r.

Zmiana bądź uchylenie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego powoduje, że od określonej daty albo upada istotny dla późniejszej sprawy fakt prawotwórczy, albo też zmienia się jego treść. W obu przypadkach jest podstawą do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej co do jej istoty (por. uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPK 4/98, ONSA z 1999 r. z. 1, poz. 13). Tym samym zarzut skarżących o dotknięciu wadą rażącego naruszenia prawa orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. wskutek stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. jest nietrafne, skoro orzeczenie z dnia [...] marca 1966 r. było prawną konsekwencją istnienia w obiegu prawnym zarządzenia z dnia [...] marca 1955 r., a nie wyrazem woli wydania orzeczenia przez Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości.

Stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r. wobec orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. może być natomiast rozważane w ramach art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione.

Wprawdzie w powołanym art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. ustawodawca posłużył się pojęciem uchylenia lub zmiany decyzji, natomiast w art. 156 k.p.a. mowa jest o stwierdzeniu nieważności decyzji, to jednak skutkiem stwierdzenia nieważności jest także wyeliminowanie danej decyzji z obrotu prawnego, różniące się od uchylenia lub zmiany decyzji uchyleniem jej skutków prawnych od dnia wydania ocenianej decyzji.

W ocenie Sądu, decyzje które opierają się na właściwie zastosowanym prawie materialnym oraz uwzględniają stan prawny wynikający z ostatecznej decyzji nie mogą być kwalifikowane jako decyzje wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oceniając legalność decyzji w trybie art. 156 - 158 k.p.a. bada się stan faktyczny i prawny z chwili wydania tej decyzji. Nieuzasadnione jest zatem kwalifikowanie wadliwości orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] marca 1966 r. z tego powodu, że zostało ono wydane w oparciu o inną ostateczną decyzję, tj. zarządzenie Ministra Skupu z dnia [...]

9

Sygn. akt IV SA/Wa 1583/09

marca 1955 r., którego nieważność stwierdzono dopiero w 2007 r. decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2007 r. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r., sygn. akt III ARN 21/96, OSNP 1997, z. 3, poz. 32, iż jest to sytuacja, którą można i należy rozwiązać we właściwym dla niej trybie wznowienia postępowania. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wznawia się m.in. postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona (także wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia nieważności).

Należy więc jednoznacznie stwierdzić, że skutki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w odniesieniu do legalności innej decyzji, wydanej na podstawie decyzji, której stwierdzono nieważność, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności tej kolejnej decyzji. Brak w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wyraźnego odniesienia do stwierdzenia nieważności decyzji nie zmienia zasady, że w przypadku unieważnienia decyzji wcześniejszej nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej drugiej, ale właśnie do wznowienia postępowania w sprawie (v. G. Łaszcyca, C. Martysz, A. Mantan Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104 - 269, Lex wyd. II oraz M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II).

W związku z powyższym, nie można przypisać zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. naruszenia prawa skutkującego jej uchyleniem.

Brak jest podstaw do uznania, iż naruszony został art. 107 § 3 k.p.a. Organ orzekający wbrew twierdzeniom skarżących ustosunkował się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz poglądy uznawane przez doktrynę prawa, potwierdzające prawidłowość podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Ocena prawna zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest uzasadniona aktualnie obowiązującymi przepisami prawa oraz poglądami judykatury i doktryny prawa.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

10