Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 804/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 47, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. E. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., znak [...], Starosta P. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 142 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102 poz. 651 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") orzekł o zwrocie na rzecz W. E. nieruchomości stanowiącej własność Miasta P., położonej przy ul. G. w P., dla której Sąd Rejonowy P. – S. M. w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb P., arkusz mapy [...]. Jednocześnie zobowiązano skarżącego do zwrotu na rzecz Miasta P. kwoty 11.357,20 zł.

W uzasadnieniu organu I instancji wyjaśnił, że uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] maja 1969 r. postanowiono o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej na narożniku ul. W. [...] i ul. G. [...] w P., stanowiącej własność J. E. Powołano się przy tym na decyzję lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1968 r., nr [...], zgodnie z którą teren przy ul. W. i ul. G. [...] przeznaczony został na poszerzenie ulicy. Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1969 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej Miasta P. nabyło w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64 z późn zm.) własność przedmiotowej nieruchomości. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że działka nr [...] stanowi obecnie grunt zabudowany budynkiem pawilonu handlowego. Nieruchomość jest w pełni uzbrojona, posiada dojazd przebiegający urządzoną ul. G. W jej otoczeniu znajduje się zabudowa mieszkaniowo-usługowa i biurowa o wysokiej intensywności, tereny parkingowe oraz zabudowa gospodarcza – zagospodarowanie tymczasowe. Z pism Zarządu Dróg Miejskich w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r., [...] maja 2011 r. i [...] sierpnia 2012 r. wynika, że wspomniana działka położona jest poza pasem drogowym ul. W. i ul. G., a jej nabycie nastąpiło zgodnie z decyzją lokalizacji szczegółowej. Cel wskazany w tej decyzji został zrealizowany w latach 1977-1978 ze środków budżetowych miasta P. – na działkach nr [...] i [...] zrealizowano wiaty i chodnik. Tym samym w ocenie organu I instancji należy stwierdzić, że na działce nr [...] prace polegające na poszerzeniu ul. W. i ul. G. nie zostały rozpoczęte w ciągu 7 lat od wywłaszczenia, ani też nie zakończyły się w ciągu 10 lat od tej daty. W konsekwencji należy uznać, że w odniesieniu do działki nr [...] spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 u.g.n., wobec czego należało orzec o jej zwrocie. Kwota odszkodowania należna Miastu P. została obliczona przy uwzględnieniu wskaźnika waloryzacji za okres od 1970 r. do dnia [...] sierpnia 2013 r. i nie jest ona wyższa niż 50% aktualnej wartości nieruchomości.

Pismem z dnia [...] października 2013 r. Miasto P. odwołało się od powyższej decyzji Starosty z dnia [...] września 2013 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie: (1) art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. oraz (2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że cel wywłaszczenia powinien być interpretowany ściśle. W kontekście rozpatrywanej sprawy cel ten został określony w umowie sprzedaży z dnia [...] czerwca 1969 r. jako tereny komunikacji i tereny zielone. Tym bardziej, że z pisma Wydziału Budownictwa i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] marca 1968 r., nr [...], określającego przeznaczenie omawianej nieruchomości w planie ogólnym miasta P. z dnia [...] września 1966 r., wynika, że nieruchomość ta przeznaczona była pod zieleń i komunikację. Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ I instancji wykazało przy tym, że na części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie działki nr [...] i [...], cel wywłaszczenia w postaci powstania komunikacji został osiągnięty. Jednocześnie działania organu I instancji sugerują, że uznał on, iż celem wywłaszczenia była także zieleń, gdyż zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w P. z zapytaniem o zieleniec na działce nr [...] w latach 1969-1979. Istnienie skweru zieleni potwierdzają przy tym zeznania świadków. Tym samym należy uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i nie ma podstaw do orzekania o zwrocie nieruchomości. Poza tym odwołujący zwrócił także uwagę na błędne określenie wysokości kwoty należnej Miastu P. od skarżącego. Świadczenie to nie uwzględnia bowiem wzrostu wartości nieruchomości po jej wywłaszczeniu.

Pismem z dnia [...] października 2013 r. uczestniczka H. T.-J. odwołała się także od powyższej decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2013 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie: (1) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niedokonanie jednoznacznych ustaleń co do okoliczności faktycznych będących podstawą orzekania w niniejszej sprawie, (2) art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności stanowiące podstawę do wydania zaskarżonej decyzji zostały należycie udowodnione, (3) art. 107 § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści kwestionowanej decyzji odwołującej się jako strony postępowania, (4) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie odpowiada wymogom ustawowym, (5) art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez dokonanie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, mimo że nie stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, (6) art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że nieruchomość stała zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, mimo że cel ten nie został dokładnie ustalony, (7) art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez ustalenie wartości zwracanej nieruchomości z pominięciem nakładów na nią czynionych przez dzierżawcę.

W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że organ I instancji wadliwe rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, co doprowadziło w konsekwencji do nieprawidłowego ustalenia celu wywłaszczenia. Pominięto bowiem fakt, że omawiany teren miał być przeznaczony również pod zieleń miejską. Jednocześnie organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń co do treści decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1968 r. Uznano natomiast błędnie, że jedynym celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa drogi. Ponadto odwołująca się podniosła, że uchwała Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] maja 1969 r. nie stanowiła decyzji o wywłaszczeniu, lecz jest to jedynie akt mający na celu umożliwienie dobrowolnego odkupu nieruchomości od właściciela. Organ I instancji nie przedstawił zarazem oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w uzasadnieniu wydanego przez siebie rozstrzygnięcia. W tej mierze ograniczono się jedynie do zrelacjonowania czynności podjętych w toku postępowania. W pozostałym zakresie odwołująca się powtórzyła zarzuty przytoczone w części wstępnie tego odwołania.

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., znak [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2013 r. w całości i orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że przyczyną uchylenia powyższej decyzji był brak oceny znaczącej części materiału dowodowego, który w konsekwencji doprowadził do błędnych ustaleń faktycznych. Wojewoda Wielkopolski zauważył zatem, że art. 137 ust. 1 u.g.n. tylko doprecyzowuje przesłankę zbędności wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym niezbędne jest najpierw ustalenie, czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany. Dopiero w razie uzyskania negatywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie należy rozważyć, czy upłynęły już terminy wskazane w powołanym przepisie. Jeżeli ich bieg jeszcze się nie zakończył, strona nie może skutecznie skorzystać z roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdyż orzeczenie takiego zwrotu jest niedopuszczalne. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim wprowadza wspomniany w tym przepisie 7-letni termin, zaczął obowiązywać dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r., a w zakresie, w jakim wprowadza wymieniony tam 10-letni termin, od dnia [...] września 2004 r. Przed powyższymi datami nie obowiązywało żadne podobne ograniczenie. Podmioty, na rzecz których dokonywano wywłaszczenia, nie były zatem dyscyplinowane negatywnymi konsekwencjami w razie braku zagospodarowania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia we właściwym terminie. Ocena poprawności wywłaszczenie nie może być zatem dokonywana z pominięciem tego faktu. Wojewoda Wielkopolski podkreślił przy tym, że nie ma możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, bez względu na termin, w którym cel ten osiągnięto. W konsekwencji badaniu podlegał stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości nie tylko w dekadzie 1969-1979, lecz w całym okresie poprzedzającym złożenie wniosku o jej zwrot. Organ II instancji nie podzielił przy tym stanowiska organu I instancji, w świetle którego celem wywłaszczenia była wyłącznie komunikacja. Taka konkluzja pozostaje bowiem w sprzeczności m.in. z umową sprzedaży z dnia [...] czerwca 1969 r., w której wskazuje się w tym kontekście na zieleń i komunikację. Wniosek ten znajduje również odzwierciedlenie w innych dokumentach zebranych w sprawie, a przeznaczenie omawianego terenu pod zieleń nie może być uznane za jedynie omyłkowo poczynione. Tym bardziej, że cel wywłaszczenia, o ile jest precyzyjnie określony, nie podlega jakiejkolwiek interpretacji. Z perspektywy rozpatrywanej sprawy oznacza to, że celem wywłaszczenia poruszanej nieruchomości była zieleń i komunikacja. Stan zagospodarowania wywłaszczonej działki potwierdza te wnioski. Część z niej została włączona w pas drogowy ul. G. i ul. W., a część przez pewien czas (od 1969 r. do 1982/1983 r.) pełniła funkcję terenów zielonych, stanowiąc skwer. Okoliczność, że przeznaczenie fragmentu pod tereny zielone miało charakter jedynie przejściowy, nie niweczy stanu skuteczności realizacji celu wywłaszczenia. Pewne sprzeczności w zeznaniach świadków w zakresie oceny walorów estetycznych istniejącego skweru są natomiast zjawiskiem naturalnym, spotęgowanym nadto znacznym upływem czasu. Wziąwszy pod uwagę stopień dbałości ówczesnych władz lokalnych o wygląd terenów zielonych i rekreacyjnych, urządzenie skweru z trawą, krzewami i ławeczkami należało uznać za realizację celu wywłaszczenia, określonego jako przeznaczenie pod zieleń. Ponadto na części omawianej nieruchomości aktualnie posadowiony jest ogólnie dostępny chodnik. Wprawdzie nie został on włączony w sieć układu komunikacyjnego, lecz niemniej spełnia on funkcję ciągu komunikacyjnego. W tym zakresie zrealizowany został również drugi z celów wywłaszczenia (komunikacja).

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r., uzupełnionym pismami z dnia [...] lipca 2014 r. i [...] stycznia 2015 r., W. E. zaskarżył powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., (2) art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. i (3) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w uchwale z dnia [...] maja 1969 r. Prezydium Rady Narodowej Miasta P. zdecydowało o nabyciu przedmiotowej nieruchomości. W dokumencie tym wskazano na decyzję o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1968 r., zgodnie z którą omawiany teren miał być przeznaczony pod poszerzenie drogi. Organ II instancji pominął doniosłość tego dokumentu, mimo że inicjuje on postępowania i określa jego przebieg, w tym także cel. Co więcej, wszystkie późniejsze decyzje i czynności są wtórne wobec powyższej uchwały. Organ odwoławczy nie zbadał również dostatecznie dokładnie dokumentów zgromadzonych w sprawie. Podobnie nietrafne jest też stanowisko organu II instancji w kwestii realizacji terenów zielonych jako celu wywłaszczenia. Brak jest bowiem dowodów wskazujących na realizację takiego przedsięwzięcia. W szczególności nie można przyjąć, że na poruszanym terenie istniał w przeszłości skwer. Wojewoda Wielkopolski sam zresztą zauważył, że świadkowie różnie rozumieją to pojęcie, indywidualnie oceniając takie zagospodarowanie przestrzeni. Zeznania tych osób nie mogą zatem stanowić podstawy do przyjęcia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zagospodarowanie nieruchomości jako terenu zielonego nie może być przy tym utożsamiane z faktem, że posadowiono tam ławki i śmietniki. Taka infrastruktura istnieje bowiem również w odniesieniu do terenów komunikacyjnych. Podobnie samo istnienie terenów porośniętych trawą i dzikimi krzewami nie może być uznane za tereny zielone. Analizując kwestię zbędności wywłaszczonej nieruchomości, nie można przy tym poprzestać jedynie na stwierdzeniu, że dana działka wykazuje pewne właściwości, które być może zamierzano osiągnąć w drodze wywłaszczenia. Bezpodstawnie przy tym odmówiono wiary zeznaniom niektórych świadków. Tym samym należało w ocenie skarżącego uznać, że celem wywłaszczenia było tylko i wyłącznie poszerzenie ulicy. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że na nieruchomości posadowiony jest obiekt budowlany, który miał się tam znajdować jedynie przez 10 lat i stanowi konstrukcję usuwalną. Obecnie jednak jest nadal użytkowany. Ponadto organ II instancji nie uwzględnił wytycznych zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 16 lutego 2012 r., II SA/Po 1085/11, zgodnie z którym ustalenie celu wywłaszczenia powinno być dokonane w oparciu o decyzję o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1968 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. H. T.-J. wniosła o oddalenie skargi, przychylając się do argumentacji organu II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną.

Na początku rozważań należy zauważyć, że umową z dnia [...] czerwca 1969 r. zawartą w formie aktu notarialnego repertorium [...], J. E. w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. nr 18 poz. 94 z późn. zm.) przeniosła na Skarb Państwa własność nieruchomości położonej przy ul. G. [...] narożnik ul. W. [...] w P. (k. 4-5 akt adm.). Jak wynika natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] grudnia 1988 r., [...], spadek po J. E. nabył w całości W. E. (k. 3 akt adm.). Z kolei pismem z dnia [...] marca 1998 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (k. 7-8 akt adm.). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm., dalej: "u.g.n"). Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III powołanej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na mocy art. 6 i art. 47 cytowanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jak wynika z kolei z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określonych w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli (1) mimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (2) mimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Należy przy tym zauważyć, że wskazany w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. 7-letni termin został wprowadzony dopiero w chwili wejścia w życia powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. w dniu 1 stycznia 1998 r. Z kolei wymieniony w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. 10-letni termin został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 141 poz. 1492 z późn. zm.), która weszła w życie w dniu 22 września 2004 r. Przed tymi dwoma datami w polskim systemie prawnym nie obowiązywała w zasadzie żadna regulacja, która określałaby w sposób ogólny ramy czasowe realizacji celu wywłaszczenia. Tym samym rozciąganie stosowania wymienionych przepisów na stany faktyczne, które zaistniały przed wejściem w życie w powyższych norm, oznaczałaby retroaktywne nakładanie obowiązków, które ponadto byłyby już nierzadko niemożliwe do wykonania z uwagi na znaczny upływ czasu. Taka interpretacja nie zasługuje zatem na aprobatę.

Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11, OTK-A 2014, nr 3, poz. 31 (Dz. U. z 2014 r. poz. 376), w którym stwierdzono, że art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji wywłaszczeniowej jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP.

Trzeba ponadto zaznaczyć, że istota zbędności wywłaszczonej nieruchomości polega na tym, że cel, ze względu na który odebrano własność, nie został osiągnięty. Z tej perspektywy zatem art. 137 ust. 1 u.g.n. jedynie uściśla wspomniane pojęcie, wskazując, że realizacja roszczenia przysługującego poprzedniemu właścicielowi nie może nastąpić przed upływem terminów wymienionych w tym przepisie. Tym samym konieczne jest najpierw ustalenie, czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany. W razie udzielenia w tym zakresie odpowiedzi negatywnej niezbędne jest zbadanie, czy minęły okresy, o jakich mowa w powołanym przepisie. Dopiero bowiem po zakończeniu biegu przez te terminy możliwe jest skorzystanie z roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, co wynika ze zwrotu "pomimo upływu" użytego w art. 137 ust. 1 u.g.n. Oznacza to w konsekwencji, że zrealizowanie celu inwestycji, nawet po upływie terminów określonych w tym przepisie, wyklucza orzeczenie zwrotu nieruchomości. W konsekwencji organ II instancji trafnie przyjął, że należy zbadać, czy cel wywłaszczenia został osiągnięty w całym okresie poprzedzającym złożenie wniosku o zwrot omawianej nieruchomości, a nie jak to przyjął organ I instancji, tylko w okresie z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.

Powyższe stanowisko aprobowane jest również w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 września 2014 r., IV SA/Po 599/14; wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 36/13; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2502/12; wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1038/11 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Następnie należy zauważyć, że w umowie z dnia [...] czerwca 1969 r., stanowiącej odpowiednik decyzji o wywłaszczeniu, wskazano, że przedmiotowa nieruchomość ma być przeznaczona pod poszerzenie ulicy oraz – zgodnie z pismem nr [...] Prezydium Rady Narodowej P. – S. M. z dnia [...] marca 1968 r. – pod zieleń i komunikację. Mając na uwadze taką konstrukcję celu wywłaszczenia, trafnie w ocenie Sądu organ II instancji przyjął, iż było nim nie tylko wybudowanie drogi, lecz także wykonanie terenu zieleni miejskiej. Konkluzję tę wzmacnia ponadto pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w P. z dnia [...] maja 1969 r., L.dz. [...], w którym wskazuje się, że na posesji przy ul. W. [...] w P. została urządzona zieleń miejska i droga, a działka ta została objęta w posiadanie Skarbu Państwa z dniem [...] lutego 1966 r. (k. 394 akt adm.). Ten ostatnią uwagę potwierdza również porozumienie z dnia [...] lutego 1966 r., Ldz. [...] (k. 446 akt adm.), oraz § 7 umowy z dnia [...] czerwca 1969 r., który stwierdza, że przedmiotowa nieruchomość już w chwili zawarcia tej umowy była we władaniu nabywcy.

Tym samym wbrew twierdzeniom skarżącego należy zdaniem Sądu uznać, że nieruchomości nabyte na podstawie umowy z dnia [...] czerwca 1969 r. miały być przeznaczone pod budowę drogi oraz wykonanie zieleni miejskiej. Wątpliwości na tym tle nie budziła kwestia realizacji inwestycji komunikacyjnej na działkach nr [...] i [...]. Okoliczność tę należy uznać za bezsporną, gdyż nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Kluczowa kontrowersja dotyczyła natomiast kwestii wykonania zieleni miejskiej na działce nr [...]. Wojewoda Wielkopolski przyjął bowiem, że w okresie od 1969 r. do 1982/1983 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdowała urządzona zieleń miejska. Natomiast skarżący argumentował w skardze z dnia [...] lipca 2014 r., że rozważany teren nie stanowił zieleni miejskiej, a istniejąca tam wtedy infrastruktura w postaci ławek i śmietnika byłaby charakterystyczna także dla terenów komunikacyjnych (k. 4-8 akt sądowych).

Zdaniem Sądu należy w pełni podzielić stanowisko organu II instancji i stwierdzić, że cel wywłaszczenia w postaci wykonania zieleni miejskiej został zrealizowany. Za taką konkluzją przemawiają przede wszystkim zeznania świadków. Trzeba przy tym podkreślić, że w zasadzie wszystkie przesłuchane osoby zgadzają się, że na omawianej nieruchomości znajdowała się w przeszłości zieleń. Fakt ten nie był nawet kwestionowany przez skarżącego w zeznaniach z dnia [...] listopada 2010 r. (k. 642-643 akt adm.). Jedynie E. B. w trakcie przesłuchania w dniu [...] marca 2010 r. stwierdziła, że poruszana działka nie była porośnięta trawnikiem (k. 481-482 akt adm.).

Rozbieżności, jakie wyłoniły się na tle powyższych zeznań, dotyczą natomiast wyłącznie pytania, czy wspomniana zieleń miała charakter urządzony czy raczej nieurządzony. Za pierwszą z tych alternatyw opowiedzieli się: M. S., przesłuchany w dniu [...] sierpnia 2010 r. (k. 555-556 akt adm.) i [...] września 2010 r. (k. 601-604 akt adm.), D. M. M. i P. J., przesłuchani w dniu [...] maja 2010 r. (k. 510-513 akt adm.) oraz T. F., przesłuchana w dniu [...] października 2009 r. (k. 463 akt adm.); za drugą: M. S. i D. K., przesłuchane w dniu [...] października 2010 r. (k. 628-631 akt adm.) oraz skarżący, przesłuchany w dniu [...] listopada 2010 r. Jednoznacznej odpowiedzi w tej mierze nie udzielili natomiast S. F., przesłuchany w dniu [...] maja 2010 r. (k. 514-515 akt adm.) i M. D., przesłuchana w dniu [...] marca 2010 r. (k. 475-480 akt adm.).

Tym samym większość świadków zeznała, że na terenie wywłaszczonej nieruchomości została urządzona zieleń miejska. Trzeba przy tym zaznaczyć, że kwestia uznania danej zieleni za urządzoną należy do ocennych i związana jest z osobistymi zapatrywaniami estetycznymi świadka. Ten niemożliwy w istocie do całkowitego usunięcia element subiektywizmu może tłumaczyć wskazane wyżej różnice, jakie zarysowały się pomiędzy poszczególnymi zeznaniami. Konkluzja ta nie zmienia zarazem faktu, że na ogół przyjmowano istnienie w przeszłości na wywłaszczonej działce pewnego rodzaju urządzonej zieleni miejskiej.

Ponadto omawiane wywłaszczenie zostało dokonane w 1969 r. Od tego czasu standardy i oczekiwania w zakresie urządzania zieleni uległy istotnym zmianom. Widoczne jest to w szczególności w zeznaniach D. K., która wskazywała, że zieleń na przedmiotowej działce miała charakter nieurządzony i kojarzyła jej się z "dzikim terenem, o który nikt nie dbał". Jednocześnie świadek ten, opisując zieleń występującą na pl. K. w latach 70. ubiegłego wieku, przyjmowała za punkt odniesienia aktualne zagospodarowanie powyższego obszaru. Nie można tymczasem wprost przykładać teraźniejszych standardów i wymagań w zakresie sposobu urządzenia zieleni miejskiej do sytuacji faktycznej, jaka panowała ok. 45 lat temu. Z tej perspektywy nieprzekonujące jest więc twierdzenie skarżącego, że postawienie 2 ławek i śmietnika oraz zasadzenie trawy wraz z umieszczeniem tabliczki o zakazie deptania trawnika nie wystarczało do uznania danej zieleni za urządzoną.

Należy przy tym podkreślić, że od momentu wywłaszczenia do chwili obecnej upłynęło ponad 45 lat. Jest to znaczny okres czasu, który mógł wpłynął na zarysowanie się pewnych różnic między zeznaniami poszczególnych świadków. Trudno zresztą aktualnie oczekiwać pełnej zgodności zeznań wszystkich przesłuchiwanych osób. Uwaga ta nie zmienia natomiast faktu, co sygnalizowano już wcześniej, że w zasadzie wszyscy świadkowie podzielają pogląd o istnieniu pewnej formy zieleni miejskiej na przedmiotowej nieruchomości, przy czym większość świadków uznaje, że zieleń ta miała charakter urządzony. Oceniając te zeznania, Sąd nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności. Tym bardziej, że na istnienie urządzonej zieleni miejskiej wskazuje wyraźnie wskazane już wcześniej pismo z dnia [...] maja 1969 r. W dokumencie tym wspomina się bowiem wyraźnie o urządzonej zieleni miejskiej, co w powiązaniu z zeznaniami świadków uzasadniania pogląd o zrealizowaniu na działce nr [...] celu wywłaszczenia. Tym samym brak również było podstaw do zwrotu rozważanej nieruchomości. Rozstrzygnięcie organu II instancji okazało się zatem prawidłowe.

W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.