Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SAB/Rz 193/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2023-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: zobowiązano do rozpoznania wniosku
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1a, § 2, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku skarżącego R. P. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 kwietnia 2022 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z prawomocnym wyrokiem; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek skarżącego R. P. o zasądzenie sumy pieniężnej; IV. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego R. P. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SAB/Rz 193/22

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi R.P. jest bezczynność Wójta Gminy [...] dotycząca udostępnienia informacji publicznej.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, 25 marca 2022 r. R.P. wystąpił drogą elektroniczną do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o udostępnienie na wskazany adres e-mail informacji publicznej dotyczącej inwestycji o nazwie "Przebudowa drogi wewnętrznej na działce nr [...] w m. [...] polegająca na wykonaniu ciągu pieszo - jezdnego", poprzez udostępnienie dokumentacji oraz trybu wyboru wykonawcy, zakresu prac oraz rodzaju użytych materiałów, projektu przebudowy drogi oraz projektu budowy oświetlenia.

Organ 7 kwietnia 2022 r. udzielił wnioskodawcy odpowiedzi, wskazując dodatkowo, że zasilanie oświetlenia nie będzie prowadzone przez teren jego działki.

8 kwietnia 2022 r. z tego samego adresu e-mail R.P. skierował na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej: u.d.i.p.) ponowny wniosek o udzielenie informacji dotyczący wskazanej wyżej inwestycji poprzez przesłanie w formie skanów na adres e-mail następujących dokumentów: kopii zapytania ofertowego wraz ze złożonymi ofertami na wykonanie inwestycji, umowy z wykonawcą, kopii dokumentacji związanej ze zleceniem projektu budowlanego (zapytania ofertowego) lub linku do postępowania na stronie internetowej wraz z ofertami, rachunku za wykonanie projektu, kosztorysu wykonania ww. inwestycji, protokołu przekazania placu budowy, pozwolenia na budowę lub zgłoszenia (w przypadku braku podstawę na której nie wystąpiono o pozwolenie lub zgłoszenie), kopii uzgodnienia z Zakładem Gazowniczym (w przypadku braku podstawy niewystąpienia o uzgodnienie), kopii uzgodnienia z Zakładem Energetycznym (w przypadku braku podstawy niewystąpienia o uzgodnienie).

W odpowiedzi na wniosek organ drogą e-mail 22 kwietnia 2022 r. – celem naliczenia opłaty zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p. - wezwał wnioskodawcę o doprecyzowanie, czy zawnioskowane dokumenty mają zawierać pełne dane postępowania o udzieleniu zamówienia publicznego oraz pełną dokumentację projektową oraz wyznaczył termin na załatwienie wniosku do 22 maja 2022 r.

W odpowiedzi e-mail z 26 kwietnia 2022 r. wnioskodawca wskazał, że wnosi o "pełną, kompletną, całkowitą dokumentację dotyczącą postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz pełną dokumentację projektową wraz z projektem budowlanym związaną z przedmiotowym zamówieniem".

Podał, że informację o wysokości opłaty wraz z danymi do jej uiszczenia należy mu wysłać na adres e-mail.

Ponadto odnośnie wszystkich dokumentów o których udostępnienie wnosił 8 kwietnia 2022 r. skierował zapytanie, czy udzielenie na nie odpowiedzi wymagało przetworzenia i dodatkowych nakładów pracy, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości i formie oraz dlaczego nie było możliwe udzielenie odpowiedzi w pierwszym ustawowym terminie.

W odpowiedzi e-mail z 20 maja 2022 r. organ na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wyznaczył termin na załatwienie wniosku z 8 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r., wskazując jako powód jego przedłużenia nieobecność pracownika odpowiedzialnego za załatwienie wniosku.

Kolejno 31 maja 2022 r. organ drogą e-mail powiadomił wnioskodawcę o wysokości opłaty za przekształcenie informacji publicznej w kwocie 232,50 zł, która została ustalona na podstawie kosztów dodatkowych, jakie podmiot zobowiązany do udostępniania musi ponieść w związku ze wskazanym we wniosku sposobem udostępniania oraz koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Jednocześnie organ wskazał nr konta bankowego do uiszczenia opłaty oraz że informację o jej dokonaniu wraz z dowodem wpłaty należy mu przekazać na wskazany adres e-mail. Wyjaśnił, że żądana informacja zostanie udostępniona w ciągu 14 dni od uiszczenia opłaty.

Wnioskodawca nie uiścił opłaty. 20 czerwca 2022 r. drogą elektroniczną (e-mail) na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wniósł o udostępnienie informacji: podstawy prawnej na której została oparta wycena opłaty za udostępnienie informacji publicznej, kosztorysu przetworzenia wnioskowanej informacji, informacji w jakiej formie żądane dokumenty są w posiadaniu UG, formy prawnej opłaty (nakaz płatniczy, decyzja administracyjna itp.), listy pracowników biorących udział w opracowaniu odpowiedzi na zadane pytania wraz z ich funkcją, stanowiskiem oraz pełnym zakresem obowiązków.

W odpowiedzi e-mail – oznaczonej datą 4 lipca 2022 r. – organ poinformował, że dokumenty konieczne do udostępnienia Urząd Gminy posiada w formie papierowej oraz że koszt rynkowy ich skanu wynosi 1,50 zł za 1 stronę. Opłata została naliczona wg kosztów dodatkowych, jakie podmiot obowiązany do udostępnienia musi ponieść w związku z koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Ponadto organ wskazał, że w opracowaniu odpowiedzi bierze udział inspektor z Referatu Dróg i Transportu do spraw inwestycji gminnych, planowania, realizacji.

20 sierpnia 2022 r. do Wójta Gminy [...] wpłynęła skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarga na bezczynność "Urzędu Gminy w [...]" w przedmiocie nieudostępnienia w terminie informacji publicznych, w której R.P. zarzucił naruszenie:

- art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP,

- art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w ustawowym terminie,

- art. 35 ust. 1 i 3 k.p.a.

Skarżący wniósł o udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej zgodnie z obowiązującymi przepisami, stwierdzenie że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł oraz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi R.P. streścił przebieg postępowania. Wskazał m.in., że po otrzymaniu wymijającej odpowiedzi na pierwszy wniosek z 25 marca 2022 r., 8 kwietnia 2022 r. wystąpił ponownie o udzielenie informacji publicznej w zakresie szczegółowo wskazanym we wniosku. Na dzień złożenia skargi, przekraczając termin udzielenia informacji określony w art. 13 u.d.i.p., organ nie udzielił odpowiedzi na jego wniosek, nie poinformował o odmowie udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte we wnioskach z 26 kwietnia i 20 czerwca 2022 r. (niewymagających przetworzenia oraz nie generujących dodatkowych kosztów), ani też nie wezwał do ewentualnego uzupełnienia braków formalnych. Zgodnie zaś z postanowieniem NSA z 1 października 2013 r. I OSK 2139/13 oraz wieloma orzeczeniami w pokrewnych sprawach, organ udostępniający informacje nie może uzależnić odpowiedzi na wniosek od wniesienia opłaty, co w odpowiedzi z 31 maja 2022 r. ewidentnie uczynił. Ponadto, organ żądający opłaty na podstawie art. 15 u.d.i.p. powinien każdorazowo wskazać precyzyjną podstawę wyliczenia dodatkowych kosztów. Informacja, że opłata została naliczona wg kosztów dodatkowych jakie podmiot obowiązany do udostępnienia musi ponieść, nie wyczerpuje dokładnego wykazania poniesionych kosztów. UG [...] celowo i z premedytacją nie podjął wystarczających kroków, ażeby udzielić informacji w trybie i czasie określonymi przepisami prawa, które jest zobowiązany przestrzegać.

W odpowiedzi na skargę oznaczonej datą 5 września 2022 r. Wójt Gminy [...] wniósł o oddalenie skargi w całości, jako nieuzasadnionej.

Podał, że w odpowiedzi na wniosek z 20 czerwca 2022 r. sporządził pismo /opisane powyżej/, przekazane do wysłania skarżącemu drogą e-mail 4 lipca 2022 r. 5 września 2022 r. ustalono, że pismo to omyłkowo nie zostało mu doręczone, albowiem przez błąd systemu odpowiedź została skierowana na adres sekretariatu. Okoliczność ta została potwierdzona wydrukiem e-maila załączonym do spisanej na tę okoliczność notatki służbowej z 5 września 2022 r. Organ w chwili ustalenia omyłki niezwłocznie (5 września 2022 r.) przekazał skarżącemu wiadomość z 4 lipca 2022 r.

Zestawienie całej korespondencji organu ze skarżącym wskazuje, że organ udzielał mu odpowiedzi na każdy wniosek oraz zapytanie złożone w sprawie. Skarżący zaś zadawał w kolejnych pismach nowe zapytania, na które organ również odpowiadał. Wszelkie odpowiedzi niewymagające dodatkowego przetworzenia zostały udzielone skarżącemu w pełnym zakresie. Organ także, wbrew jego twierdzeniu, jasno wskazywał, że żądane dokumenty wymagają przetworzenia oraz w jakiej ma to nastąpić postaci, a także jakim kosztem. Ustalona zaś przez organ kwota stanowiąca podstawę do obliczenia opłaty za przekształcenie informacji publicznej w wysokości 1,50 zł za stronę jest adekwatną, zważywszy na sposób przetworzenia. Organ, o czym w obecnych czasach każdemu jest wiadome, ponosi coraz wyższe koszty energii, utrzymania infrastruktury niezbędnej do wykonywania zadań publicznych (w omawianym przypadku zakup i utrzymanie sprzętu niezbędnego do przetworzenia dokumentacji papierowej na skany dokumentów) czy też wynagradzania pracowników. Tym samym koszt przekształcenia informacji nie był zwykłym kosztem funkcjonowania podmiotu, bowiem wykraczał poza normalne działanie pracownika w ramach wykonywania swoich obowiązków. Nakład pracy pracownika związany z przetworzeniem w sposób zawnioskowany przez skarżącego przekraczał znacznie typowe ramy czasowe związane z obsługą informacji publicznych; były to czynności czasochłonne i pracochłonne. W takich sytuacjach ustawodawca przewidział możliwość pobrania od wnioskodawcy opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom dodatkowym związanym ze wskazanym przekształceniem informacji, które podmiot udostępniający informację musi ponieść (art. 15 u.d.i.p.). Po wezwaniu natomiast o dokonanie opłaty skarżący nie tylko jej nie uiścił, ale skierował do organu kolejne zapytania o udzielenie informacji publicznej dotyczące omawianej opłaty. Na te pytania organ również udzielił skarżącemu odpowiedzi, ale pomimo tego skarżący w dalszym ciągu opłaty nie uiścił.

W tym zakresie wypowiedział się NSA w wyroku z 28 marca 2019 r. I OSK 1302/17 wskazując w uzasadnieniu, że żaden przepis nie sprzeciwia się uprawnieniu odzyskania kosztu pracy związanej z udostępnieniem informacji, jeżeli wykazane zostanie, że ów koszt przekracza normalne działanie pracownika w ramach wykonywania swoich obowiązków. Kosztem dodatkowym jest zatem wydatek rzeczywiście poniesiony ponad koszt funkcjonowania urzędu związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia informacji publicznej. Tym samym organ nie dopuścił się naruszenia przepisów u.d.i.p.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 10 wskazanej ustawy, skoro rodzaj informacji o które wnosił skarżący miał zostać mu udostępniony na jego wniosek, a organ nie udostępniał jej na stronach BIP. Podobnie również organ na zasadzie art. 13 u.d.i.p. wskazywał skarżącemu na termin udzielenia informacji i przyczyny nieudostępnienia wniosku w terminie wcześniejszym, stąd zarzut naruszenia i tego przepisu uznać należy za chybiony. Nie należy tracić z pola widzenia, że przyczyna związana ze zmianą terminu na załatwienie wniosku wynikała w części z działania skarżącego. Doprecyzowanie przez niego wniosku, ale również wnioskowanie o udzielenie kolejnych informacji wpłynęło na wyznaczenie innego terminu udostępnienia wniosku. Niewątpliwie również, zważywszy na informowanie skarżącego o przyczynach nieudzielenia informacji niezwłocznie i terminach wyznaczonych do jej udzielenia, nie doszło do naruszenia art. 35 § 1 i 3 k.p.a., także dlatego, iż przepisy szczególne wskazane w u.d.i.p. przewidują inne terminy udzielenia informacji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Kwestię dostępu do informacji publicznej w sposób kompleksowy reguluje u.d.i.p., określając zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, a także tryb udostępniania tej informacji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonym.

Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1) u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Udostępnienie informacji może zatem nastąpić tylko wówczas, gdy podmiot do którego został skierowany wniosek należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej oraz gdy jest on w posiadaniu informacji mającej charakter publiczny. Na podstawie art. 4

ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są bowiem podmioty o których mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, będące w posiadaniu takich informacji.

Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). Obejmują one m.in. informację o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych (pkt 4 a); zgodnie z ust. 2 tego artykułu, dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.

W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się przy tym szerokie rozumienie pojęcia "informacji publicznej", za którą uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

W kontekście przytoczonych wyżej regulacji nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy [...] jest podmiotem na którym ciąży obowiązek udostępniania będącej w jego posiadaniu informacji publicznej oraz że taki charakter miały informacje żądane przez skarżącego dotyczące udostępnienia dokumentacji związanej z realizacją inwestycji polegającej na przebudowie drogi wewnętrznej. Kwestie te nie są zresztą przedmiotem sporu między stronami.

Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2).

Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom – art. 15 ust. 1 u.d.i.p. Stosownie do ust. 2 tego artykułu, podmiot o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.

W rozpoznawanej sprawie punkt odniesienia stanowi wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej z 8 kwietnia 2022 r. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, wniosek ten stanowił konsekwencję niezadowalającego go sposobu załatwienia wcześniejszego wniosku z 25 marca 2022 r. (dotyczącego również udostępnienia dokumentacji związanej z realizacją przedmiotowej inwestycji), niemniej jednak wobec braku kwestionowania sposobu jego załatwienia w drodze skargi na bezczynność w przedmiocie nieudostępnienia żądanych informacji w pełnym i wyczerpującym zakresie, nie pozostaje to w związku z zaskarżonym obecnie nierozpatrzeniem przez Wójta wniosku z 8 kwietnia 2022 r.

Zwrócenia uwagi wymaga również, że w toku procedowania tego wniosku, w następstwie dokonanego przez Wójta 31 maja 2022 r. zawiadomienia skarżącego o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem informacji publicznej (wynikającej z kosztów dodatkowych związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia oraz koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku – art. 15 ust. 1 u.d.i.p.), skarżący 20 czerwca 2022 r. wystąpił – także w trybie u.d.i.p. – o informacje dotyczące naliczenia tej opłaty. W ocenie Sądu, mimo że wniosek ten pozostawał w merytorycznym związku z załatwianiem przez organ wniosku z 8 kwietnia 2022 r., to mimo akcentowania przez skarżącego tej okoliczności w treści skargi, nie miał znaczenia dla rozpatrzenia tego wniosku jako wyznaczającego przedmiot postępowania w rozpoznawanej przez Sąd sprawie.

Podstawowym terminem na załatwienie wniosku skarżącego z 8 kwietnia 2022 r. był termin 14-dniowy, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W terminie tym (e-mail z 22 kwietnia 2022 r.) Wójt – korzystając z przysługujących mu ustawowo uprawnień (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) - powiadomił skarżącego o jego przedłużeniu najpierw do 22 maja 2022 r., a następnie (e-mail z 20 maja 2022 r.) do 31 maja 2022 r. W tym też dniu powiadomił skarżącego o wysokości opłaty naliczonej za przekształcenie informacji w formę wskazaną we wniosku (232,50 zł), wskazując, że informacja zostanie udostępniona w żądanej formie w ciągu 14 dni od uiszczenia opłaty.

Abstrahując od wysokości tej opłaty oraz dotyczącej sposobu jej obliczenia późniejszej korespondencji e-mail między skarżącym a organem, w wadliwości tego powiadomienia (z 31 maja 2022 r.) i stanowiących jego następstwo braku właściwych działań organu należy upatrywać przyczyn, dla których skarga zarzucająca Wójtowi bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej musiała zostać uznana za zasadną.

Kluczowa w tym zakresie pozostaje regulacja powołanego już wyżej art. 15 ust. 2 u.d.i.p., wg którego udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.

O ile więc dokonane 31 maja 2022 r. powiadomienie skarżącego niewątpliwie mieściło się w dopuszczalnym terminie przedłużonym na mocy art. 13 ust. 2 u.d.i.p. (nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku), to zgodnie z brzmieniem art. 15 ust. 2 tej ustawy, od dnia jego dokonania zaczynał biec dla organu 14-dniowy termin do udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego informacji, z którego to obowiązku mogła go zwolnić jedynie dokonana w tym terminie przez wnioskodawcę zmiana wniosku co do sposobu lub formy udostępnienia informacji albo jego wycofanie (a nie sam brak uiszczenia opłaty).

Mimo wyrażanych wcześniej w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądów (m.in. Kamińska I., Rozbicka-Ostrowska M., Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, WK 2016) wskazujących na konieczność uzależnienia udzielenia informacji publicznej od uprzedniego zapłacenia kwoty wynikającej z powiadomienia, aktualnie w orzecznictwie sądowym praktycznie jednolicie przyjmuje się niedopuszczalność takiego działania, jako nie znajdującego uzasadnienia w przepisach u.d.i.p. Art. 15 ust. 2 u.d.i.p. wskazuje, że zawiadamia się wnioskodawcę o wysokości opłaty, a udostępnienie informacji następuje po upływie 14 dni od tego powiadomienia, w którym to czasie wnioskodawca może wycofać lub zmienić wniosek. Nie można jednak od wniesienia opłaty za czynności materialno - techniczne uzależnić dalszego postępowania organu. Celem tej regulacji jest umożliwienie wnioskodawcy podjęcie decyzji o pokryciu kosztów związanych z udostępnieniem żądanej przez niego informacji, gdyż ze względu na wysokość opłaty może on zrezygnować ze wskazanego we wniosku sposobu lub formy udostępnienia informacji, poprzestając na sposobie z którym nie wiążą się żadne opłaty lub opłata jest znacznie niższa. Opłaty nieuiszczone pomimo udostępnienia żądanej informacji powinny podlegać ściągnięciu w drodze ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. m.in. wyroki: NSA z 13 stycznia 2022 r. III OSK 496/21 - LEX nr 3287567, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31 sierpnia 2021 r. II SAB/Go 2/21 - LEX nr 3217493, WSA w Bydgoszczy z 21 lipca 2021 r. II SAB/Bd 12/21 - LEX nr 3311848 i z 23 marca 2021 r. II SAB/Bd 37/20 - LEX nr 3170152, WSA w Łodzi z 6 lutego 2018 r. II SA/Łd 937/17 - LEX nr 2451126, WSA w Gdańsku z 2 grudnia 2020 r. II SAB/Gd 53/20 - LEX nr 3092381, z 17 listopada 2020 r. II SAB/Gd 61/20 - LEX nr 3085871 i z 22 lipca 2020 r. II SAB/Gd 34/20 - LEX nr 3034845).

W przypadku braku reakcji wnioskodawcy na otrzymane powiadomienie o wysokości opłaty, podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji nie może odmówić realizacji wniosku, tj. wydać decyzji o odmowie udostępnienia informacji, ani też skorzystać z możliwości wydania decyzji o umorzeniu postępowania, gdyż skorzystanie z ww. sposobów zakończenia postępowania może nastąpić jedynie w ściśle określonych przepisami u.d.i.p. przypadkach (wyrok WSA w Poznaniu z 26 maja 2021 r. IV SAB/Po 24/21 - LEX nr 3182995).

W kontekście powyższego należy stwierdzić, że Wójt dokonując 31 maja 2022 r. zawiadomienia skarżącego o wysokości opłaty nie poinformował go o przysługującym mu w terminie 14 dni uprawnieniu do dokonania zmiany wniosku lub jego wycofania, a także w sposób niedopuszczalny uzależnił udostępnienie informacji w żądanej formie od uiszczenia tej opłaty.

W okolicznościach sprawy oznacza to, że wraz z upływem tego terminu którego ostatni dzień przypadał 14 czerwca 2022 r., Wójt pozostawał w zwłoce w załatwieniu wniosku skarżącego z 8 kwietnia 2022 r., dopuszczając się tym samym bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej.

Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza niepodjęcie - w terminie wskazanym w art. 13 ustawy - stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, bądź też niewydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1) lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1); na równi z niepodjęciem tego rodzaju czynności orzecznictwo sądowoadministracyjne traktuje przedstawienie informacji innej niż ta której oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub nieadekwatnej do treści wniosku (tak m.in. wyrok NSA z 20 października 2021 r. III OSK 1092/21 - LEX nr 3245934).

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w terminie 14 dni od dokonania powiadomienia organu skarżący nie zmienił ani nie wycofał złożonego 8 kwietnia 2022 r. wniosku. Mimo upływu 14 czerwca 2022 r. tego terminu – wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. – żądana przez niego informacja publiczna nie została mu udostępniona do dnia rozpoznania skargi, z którego to obowiązku nie zwalniały Wójta czynności podejmowane w odpowiedzi na działania skarżącego zmierzające do wykazania prawidłowości naliczenia opłaty.

Tym samym bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawał także brak doręczenia skarżącemu skierowanej do niego 4 lipca 2022 r. wiadomości wyjaśniającej sposób naliczenia tej opłaty (poprzez jej błędne wysłanie przez organ na swój własny adres e-mail), jak też doręczenie mu tej wiadomości już po otrzymaniu przez Wójta skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (doręczenie skarżącemu tej wiadomości – zamiast wnioskowanej informacji publicznej - nie zniwelowało po stronie organu stanu bezczynności).

Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności i uregulowania Sąd zobowiązał Wójta do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 8 kwietnia 2022 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt I sentencji wyroku).

W myśl art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Za takie uznaje się działanie /bezczynność organu o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, nacechowane złą wolą lub ignorancją wnioskodawcy, co zachodzi w razie oczywistego lekceważenia jego wniosków, jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa lub ich naruszenia, skutkujące długotrwałym prowadzeniem postępowania.

Ponieważ zaistniała bezczynność w przedmiocie załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie była wynikiem umyślnego działania organu ale wynikała z niewłaściwej wykładni przepisów u.d.i.p. (o czym świadczy także sposób i treść korespondencji prowadzonej przez Wójta, który "reagował" na każdą wiadomość od skarżącego), Sąd uznał, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku).

Z tych samych względów Sąd oddalił (pkt III sentencji wyroku) wniosek skarżącego o zasądzenie sumy pieniężnej (uprawnienie do ubiegania się o jej przyznanie wynika z art. 149 § 2 P.p.s.a., wg którego Sąd w przypadku o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6).

O należnych skarżącemu kosztach postępowania sądowego (obejmujących opłacony od skargi wpis - 100 zł) orzeczono w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.