Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1342/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 134,  art. 149 par. 3,  art. 148 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.) Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2018 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, a także postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B. S. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] o odmowie wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r. Nr [...], działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), udzielił Towarzystwu Budownictwa Społecznego "[...] " Sp. z o.o. pozwolenia na rozbiórkę budynków mieszkalno-usługowych na działkach nr ew. [...] i [...] obr. [...] w [...]. Decyzja została doręczona stronom postępowania, w tym A. J., właścicielowi działki sąsiedniej nr [...] (w dniu 19 września 2016 r.).

W dniu 20 września 2016 r. z prawa wglądu w akta sprawy skorzystał B. S., przedkładając akt notarialny (repertorium A nr [...]) z dnia 7 września 2016 r., którym A. J. na podstawie umowy darowizny darował bratu B. S. zabudowaną nieruchomość, stanowiącą działkę nr [...].

Pismem z dnia 30 września 2016 r. (data nadania) B. S. złożył odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez B. S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r., przyjmując, że odwołującemu nie przysługuje status strony postępowania, która mogłaby zainicjować kontrolę odwoławczą decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił jednocześnie, że B. S. może wystąpić do Starosty [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2016 r. B. S. zwrócił się do Starosty [...] o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 147 § 1 k.p.a. Wnioskodawca wyjaśnił, że o przymiocie ostateczności decyzji Starosty [...] dowiedział się dopiero po doręczeniu postanowienia Wojewody [...], gdyż do tego momentu pozostawał w przekonaniu, że ww. decyzja nie była decyzją ostateczną, w szczególności wobec faktu złożenia od niej w terminie odwołania.

Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 2 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r. Powyższe rozstrzygnięcie wynikało ze stwierdzenia przez organ, że wnioskodawca uchybił miesięcznemu terminowi, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., ponieważ o wydaniu decyzji, stanowiącej przedmiot wniosku o wznowienie, dowiedział się w dniu 20 września 2016 r. W dniu tym wnioskodawca, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, zapoznał się bowiem z aktami sprawy i wydaną decyzją. O wystąpieniu sytuacji "dowiedzenia się o wydaniu decyzji" dowodzi również wniesienie przez wnioskodawcę odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r.

Na powyższe postanowienie B. S. złożył zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2017 r.

W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda [...] wyjaśnił, że zgodnie z brzmieniem art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W myśl jednocześnie art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jeżeli wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, o ile termin ten nie został przywrócony.

Odnosząc się do rozpatrywanego wniosku B. S. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r., organ wskazał, że został on nadany w dniu 27 grudnia 2017 r. Z dokumentacji sprawy wynika, że B. S. jest właścicielem działki nr [...], którą nabył w dniu 7 września 2016 r. W dniu 20 września 2016 r. w Starostwie Powiatowym w [...] stawiła się M. C. - pełnomocnik B. S. w celu zapoznania się z aktami sprawy oraz sporządzenia z nich notatek (art. 73 § 1 k.p.a.). W aktach organu I instancji znajdowała się decyzja Starosty [...] Nr [...], przez co bezsporny pozostaje fakt, że pełnomocnik B. S. zapoznała się w tym dniu również z ww. decyzją. A zatem dzień 20 września 2016 r. powinien być uznawany za dzień, w którym wnioskodawca dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Okoliczność, że decyzja nie miała przymiotu ostateczności, nie ma znaczenia, uwzględniając, że wniosek o wznowienie postępowania można złożyć również wobec decyzji, które nie mają przymiotu ostateczności. Odnosząc się zaś do kwestii poruszonej w zażaleniu dotyczącej treści postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. dotyczącej wskazania, że wnioskodawca może wystąpić do Starosty [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania na postawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., Wojewoda [...] stwierdził, że ww. treść stanowiła tylko informację. To, czy zachowany został termin do wniesienia powyższego wniosku nie było przedmiotem postępowania zakończonego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. złożył B. S., wnosząc o jego uchylenie, jak również uchylenie utrzymanego nim postanowienia organu I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w zw. z art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w stanie faktycznym sprawy polegającym na przyjęciu, że nastąpiło uchybienie miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania od daty, w którym decyzja Starosty [...] Nr [...] stała się ostateczna, o czym pełnomocnik skarżącego dowiedział się dopiero w dacie doręczenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r.;

2) art. 9, art. 8, art. 11, art. 110 w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierespektowanie w stanie faktycznym sprawy własnego stanowiska wyrażonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2016 r., w którym Wojewoda [...] wprost wskazał, że skarżący może złożyć podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeżeli bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co oczywiście ma miejsce w sytuacji, gdy skarżącemu do chwili obecnej, nie z jego winy, nie została doręczona decyzja Starosty [...] Nr [...];

3) art. 9, art. 8, art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy polegające na uchybieniu zasadzie informowania stron, co przejawiło się w tym, że skoro Starosta [...], otrzymując odwołanie skarżącego od decyzji Starosty [...] Nr [...] w dniu [...] października 2016 r. (data nadania odwołania 30 września 2016 r.) wraz z aktem notarialnym, powinien poinformować skarżącego o możliwości i podstawie prawnej wznowienia postępowania oraz terminie złożenia podania (jak uczynił to Wojewoda [...] w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2016 r., w którym wprost wskazał, że skarżący B. S. może złożyć podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), skoro Skarżącemu nie z jego winy do chwili obecnej nie została doręczona decyzja Starosty [...] Nr [...];

4) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy polegające na niepodjęciu z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

5) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w stanie fatycznym sprawy z uwagi na to, że postanowienie Starosty [...] zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji stwierdził mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa procesowego w zakresie wymogów prawidłowego ustalenia, wyjaśnienia oraz rozważenia stanu prawnego i faktycznego związanego z zachowaniem przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Podstawę prawną poddanego kontroli Sądu postanowienia stanowił art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który nakazuje wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jednocześnie art. 148 § 2 w zw. z art. 148 § 1 k.p.a. stanowi, że jednomiesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Na tle powyższej regulacji w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. faktu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi ta informacja (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2006 r. sygn. II OSK 622/05, ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 133). Powyższy wniosek interpretacyjny pozostawał zgodny ze stanowiskiem sformułowanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wobec czego w tym zakresie dokonana przez organ wykładnia art. 148 § 2 k.p.a. nie budzi zastrzeżeń. Ocena ta nie przenosi się jednak na dalszą część rozważań interpretacyjnych, na jakich się oparł Wojewoda [...] w swoim postanowieniu. W wyroku z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. II OSK 1113/10, ONSAiWSA z 2011 r. nr 6, poz. 131, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że rozważając kwestię początku biegu jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., należy mieć na uwadze, że wznowienie postępowania w myśl art. 145 § 1 k.p.a. może nastąpić wyłącznie w spawie zakończonej decyzją ostateczną. To oznacza, że podanie o wznowienie postępowania może być skutecznie wniesione najwcześniej w pierwszym dniu po dacie, w której decyzja stała się ostateczna. W żadnym więc wypadku bieg terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. nie może się rozpocząć przed ostatecznym zakończeniem zwykłego postępowania administracyjnego. To ostatnie zastrzeżenie w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie akceptowane (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. II OSK 1061/15; wyrok NSA z dnia 30 września 2016 r. sygn. I OSK 1152/16) i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w całości go aprobuje.

Konsekwencją takiego kierunku wykładni jest uznanie, że decyzją o jakiej mowa w art. 148 § 2 k.p.a. może być tylko taka decyzja, której służy przymiot ostateczności. Bieg jednomiesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania przez stronę w nim pominiętą rozpoczyna się w dniu, w którym strona ta dowiedziała się o decyzji mającej przymiot ostatecznego rozstrzygnięcia (art. 16 § 1 k.p.a.). Wyrażenie "dowiedziała się o decyzji mającej przymiot ostatecznego rozstrzygnięcia" należy rozumieć jako równoważne ustaleniu, że w określonym dniu strona posiadła informację o wydaniu i treści rozstrzygnięcia, od którego w administracyjnym toku instancji nie przysługuje jej już odwołanie.

Zdaniem Sądu, ustalenie to powinno mieć charakter funkcjonalny, przez co powinno swoim przedmiotem obejmować równocześnie nie tylko okoliczność zapoznania się przez stronę z informacją o wydaniu decyzji, ale również wiedzę strony o statusie prawnym tejże decyzji, a więc informację, że decyzja ta ma charakter rozstrzygnięcia ostatecznego. Jeżeli z określonych powodów wiedza posiadana przez stronę żądającą wznowienia postępowania nie łączy się z uznaniem, że kwestionowane postępowanie, w którym ta strona nie brała udziału, zakończyło się wydaniem decyzji, której przysługuje przymiot ostateczności, gdyż informacja przesądzająca tę kwestię (m.in. wskutek określonego zdarzenia procesowego) dotarła do strony w terminie późniejszym, tenże termin powinien być traktowany jako termin początkowy w znaczeniu przyjętym w art. 148 § 2 k.p.a.

Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna odnosząca się do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ma charakter gwarancyjny, wobec czego jej konstrukcja musi być interpretowana w sposób, który będzie umożliwiał stronie żądającej dopuszczenia do postępowania, realne skorzystanie z instrumentów procesowych nakierowanych na weryfikację decyzji administracyjnej, tj. odwołania (art. 127 § 1 k.p.a.) i wniosku o wznowienie postępowania (art. 147 k.p.a.).

Sąd zauważa, strona pominięta w postępowaniu przez organ I instancji ma prawo złożyć odwołanie, niemniej limituje ją w tym względzie termin na złożenie odwołania przewidziany dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu stronie pominiętej przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazywana niekonkurencyjność powyższych trybów może skutkować tym, że pominięta strona, uznając, iż może skutecznie złożyć odwołanie, z tym środkiem odwoławczym wystąpi, pomimo że w dacie jego wniesienia zaskarżona decyzja, czego strona nie była świadoma, nabrała już przymiotu ostateczności. W takim przypadku, na wniosek strony, złożone przez nią odwołanie, zdaniem Sądu, powinno podlegać konwersji i przekształcić się w podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W sytuacji natomiast, gdy organ odwoławczy orzekł o niedopuszczalności odwołania złożonego przez stronę pominiętą (art. 134 k.p.a.), przysługujące jej uprawnienie obejmuje żądanie wznowienia postępowania, z którym strona może skutecznie wystąpić w terminie miesiąca od dnia doręczenia jej ww. postanowienia. Jego doręczenie należy bowiem w tym przypadku traktować jako urzędowe zawiadomienie strony o tym, że kwestionowane przez nią postępowanie administracyjne zostało zakończone i weryfikacja kończącej to postępowanie decyzji ostatecznej może nastąpić wyłącznie poprzez wystąpienie przez stronę, której odwołanie było niedopuszczalne, z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

Przenosząc powyższe wyjaśnienia na grunt rozpoznawanej sprawy, w całości należy podzielić zarzuty sformułowane w skardze odnośnie do wadliwego uznania, iż wniosek o wznowienie postępowania skarżący złożył z uchybieniem terminu, albowiem powinien on być liczony – jak wadliwie uznał Wojewoda [...] - od dnia (20 września 2016 r.), w którym pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy. W tym zakresie skarżący trafnie zarzucił organowi odwoławczemu dopuszczenie się błędnej wykładni art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W kontrolowanej sprawie niespornym pozostawało to, że przedmiotem wniosku o wznowienie było postępowanie zakończone decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r., od której skarżący złożył odwołanie. Co do skuteczności złożonego odwołania organ odwoławczy wypowiedział się w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2016 r. Sąd zauważa, że dopiero doręczenie ww. postanowienia mogło otwierać skarżącemu prawo do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, gdyż dopiero w dacie wyznaczonej doręczeniem postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, jak to wynika z przedstawionych wcześniej rozważań, skarżący jako podmiot nie biorący udziału w postępowaniu uzyskał wiążącą go informację o statusie prawnym podważanego rozstrzygnięcia.

Dopiero doręczenie ww. postanowienia ukształtowało zakres uprawnień procesowych skarżącego i przesądziło o możliwości skorzystania ze nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Z tego względu odrzucić należy pogląd organu, w zakresie w jakim wskazywał on, że bez znaczenia dla kwestii rozpoczęcia we wrześniu 2016 r. biegu terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania pozostawało to, iż organ odwoławczy do grudnia 2016 r. nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia stwierdzającego niedopuszczalność złożenia przez B. S. odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r.

Zamieszczone w treści zaskarżonego postanowienia twierdzenie, zgodnie z którym wniosek o wznowienie postępowania może zostać złożony również wobec decyzji, która nie ma przymiotu ostateczności jest poprawne, ale tylko w sytuacji, w której przyjmiemy, że wnioskodawca ma świadomość, iż żąda wznowienia postępowania zakończonego decyzją nieostateczną, a pomimo tego chce na drodze procesowej uzyskać od organu wiążące stanowisko, stając się adresatem postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych. W rozpatrywanej sprawie skarżący niewątpliwie nie miał takiej intencji.

Oparcie się przez organ odwoławczy na powyższym twierdzeniu, w sytuacji, gdy skarżący w terminie zainicjował postępowanie odwoławcze jest całkowicie chybione. Ocenienie przez organ sytuacji procesowej, w jakiej znalazł się skarżący, przez pryzmat owej "dopuszczalności podjęcia czynności niedopuszczalnej" narusza tym samym w sposób oczywisty wskazane przez skarżącego zasady ogólne postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8 , art. 9, art. 11 k.p.a.), albowiem opiera się na niedającym się zaakceptować przypisaniu skarżącemu przez organ woli podjęcia działań procesowych ze swojej istoty nieskutecznych.

Korzystając z przyznanej kompetencji, o której mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., Sąd swoim rozstrzygnięciem objął nie tylko zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., ale również postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania B. S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla jej końcowego jej załatwienia.

Usunięte postanowienie z [...] grudnia 2016 r. zostało podjęte w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Pojęcie "sprawy" w znaczeniu przyjętym w art. 135 p.p.s.a. nie ma bowiem charakteru tożsamego do "sprawy administracyjnej", ale jest od niej szersze, gdyż obejmuje wszelkie postępowania i wydane w nich rozstrzygnięcia, niezależnie czy były zaskarżalne, które poprzedzając zaskarżony akt, warunkowały dokonaną w nim konkretyzację stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2330/13; wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. I OSK 181/12). W sprawie niewątpliwym pozostaje fakt, że żądanie przez skarżącego wznowienia postępowania miało swoje źródło w stwierdzeniu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. niedopuszczalności odwołania skarżącego od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r. W kontekście art. 135 p.p.s.a. ocena prawidłowości tego postanowienia ma wpływ nie tylko na dopuszczalność, ale również zasadność wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o wznowienie postępowania.

W niniejszym postępowaniu należało zakwestionować legalność wskazanego aktu, albowiem Wojewoda [...] nie miał podstaw, by stwierdzić niedopuszczalność odwołania złożonego przez skarżącego, która miała wynikać, zdaniem organu z braku możliwości uznawania go za stronę postępowania prowadzonego w sprawie rozbiórki budynków mieszkalno-usługowych na działkach nr ew. [...] i [...] obr. [...] w [...]. Należy zauważyć, że skarżący wskutek zawarcia umowy darowizny w dniu 7 września 2016 r. nie stał się nową stroną postępowania toczącego przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, ale z mocy prawa w trybie następstwa prawnego (art. 30 § 4 k.p.a.) wstąpił w prawa i obowiązki, które dotąd przysługiwały jako stronie poprzedniemu właścicielowi (A. J.). Konstrukcja następstwa prawnego decydowała o tym, że wnosząc w dniu 30 września 2016 r. odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r. skarżący posiadał legitymację procesową do zaskarżenia decyzji organu I instancji wynikającą z uznawania jego poprzednika za stronę w sprawie. Niewątpliwym również pozostaje, że skarżący zachował termin określony w art. 129 § 2 k.p.a., albowiem w stosunku do niego termin początkowy do złożenia odwołania wyznaczała data doręczenia decyzji organu I instancji poprzedniemu właścicielowi uznawanemu błędnie przez tenże organ w dacie rozstrzygania w dalszym ciągu za stronę postępowania (19 września 2016 r.). Powyższe oznacza, że brak było podstaw do wydania przez organ odwoławczy postanowienia wskazanego w art. 134 k.p.a., gdyż oceniany przez Wojewodę [...] środek odwoławczy został złożony przez stronę do tego legitymowaną, jak również dochowała ona terminu do jego wniesienia.

Podsumowując przebieg postępowania w rozpatrywanej sprawie należy zaakcentować, iż sekwencja wydanych w sprawie nieprawidłowych rozstrzygnięć - postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, postanowień z [...] stycznia 2017 r. Starosty [...] oraz Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania istotnie narusza wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa. W orzecznictwie sądowym za naruszające zasadę zaufania obywateli do organów państwa uznaje się między innymi takie działania organów administracji publicznej, które uniemożliwiają realizację rzeczywistej woli stron w sytuacji, gdy prawnie mogła ona być spełniona. W sprawie Wojewoda [...] nie dość, że [...] grudnia 2016 r. wydał nieprawidłowe rozstrzygnięcie w kwestii złożonego odwołania – odmawiając skarżącemu przymiotu strony, to pouczył skarżącego (którego nie uznawał za stronę postępowania) o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, przy czym z uwagi na datę wydania ww. postanowienia termin o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. w ocenie Wojewody (uzasadnienie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2017 r.) został już przekroczony.

Mając na uwadze dalszy tok postępowania, należy wskazać, że podważenie legalności nie tylko zaskarżonych postanowień wydanych w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, ale również postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. powoduje, że ponownie rozpoznając sprawę, organ (Wojewoda [...]) powinien mieć na uwadze okoliczność, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r. nie nabyła przymiotu ostateczności, albowiem postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem skarżącego (pismo z dnia 30 września 2016 r.) nie zostało przez organ odwoławczy zakończone jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Przywołana wyżej niekonkurencyjność trybów odwoławczego i wznowienia postępowania decyduje równocześnie o tym, że wskutek wydanego orzeczenia Sądu odrębnie organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...] września 2016 r., natomiast przedmiotem odrębnego aktu powinno być procesowe ustosunkowanie się przez organ właściwy (art. 150 § 1 k.p.a.) do zgłoszonego wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek z dnia 27 grudnia 2016 r. powinien zostać przez organ formalnie rozpatrzony, chyba że przestanie być przez skarżącego popierany (cofnięcie wniosku) z uwagi na świadomość, iż po uprawomocnieniu się orzeczenia jego żądanie będzie dotyczyło postępowania niezakończonego decyzją ostateczną.

Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjmując, że sprawa nie została należycie rozpatrzona, a objęte oceną postanowienia wydane na podstawie art. 134 oraz art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. naruszały przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

W kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).