Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 796/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 8a
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zwolnienia ze służby -skargę oddala-


UZASADNIENIE

IISA/Rz 796/08

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2008r. o nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku z dnia 19.08.2008r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją własną z dnia [...].08.2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie art. 154 §1l kpa decyzji ostatecznej z dnia [...].01.2008r. nr [...] dotyczącej zwolnienia A. K. ze Służby Celnej - utrzymał

w mocy zaskarżoną nim decyzję

W jej uzasadnieniu podniósł, że pismem z dnia 31.12.2007r. sygn. akt [...] Prokuratura Okręgowa zawiadomiła Dyrektora Izby Celnej o skierowaniu w tym dniu do Sądu Okręgowego aktu oskarżenia przeciwko A. K. o popełnienie przestępstw z art. 231 § l kk oraz z art. 263 § 2 kk.

Wobec powyższego Dyrektor tut. Izby Celnej w dniu [...].01.2008r. wydał decyzję nr [...] w przedmiocie zwolnienia A. K. ze służby na podstawie obowiązującego wówczas art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Zwolnienie nastąpiło z dniem doręczenia decyzji, co miało2 miejsce w dniu 21.01.2008r. A. K. nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wobec czego powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 04.02.2008r.

Pismem z dnia 24.06.2008r. A. K. wniósł o uchylenie w trybie art. 154 § l kpa decyzji w przedmiocie jego zwolnienia ze służby. Uzasadniając swój wniosek podniósł, że na mocy ustawy z dnia 18 marca 2008r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. nr 53, poz. 311) został uchylony art. 25 ust. l pkt 8a ustawy

o Służbie Celnej, który był podstawą do jego zwolnienia.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Dyrektor Izby Celnej wydał w dniu [...].08.2008r. decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia decyzji z dnia [...].01.2008r.nr [...].

A. K. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając go powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku z dnia 24.06.2008r. oraz podniósł, że jest niewinny i został pomówiony.

Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Celnej stwierdził iż, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Stanowisko w niej zawarte to potwierdza w pełni przytoczone w decyzji z dnia [...].08.2008r. orzecznictwo sądowe oraz przeprowadzona analiza przepisów ustawy z dnia 18 marca 2008r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. nr 53. poz. 311).

Z jej przepisów wynika, iż nie ma podstaw prawnych umożliwiających uchylenie w trybie art. 154 § l kpa decyzji ostatecznych wydanych w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego, przeciwko któremu został skierowany akt oskarżenia. Potwierdza to art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18.03.2008r., który stanowi, że funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie nastąpiło na podstawie art. 25 ust. l pkt 8a lub pkt 8b ustawy o Służbie Celnej.

Dodatkowo należy zauważyć, że treść art. 3 ustawy nowelizującej świadczy o tym, że znajduje ona zastosowanie do stanów faktycznych mających miejsce po dniu jej wejścia w życie, czyli po 28.03.2008r. (z wyjątkiem art. 2 ust. l ustawy, który dotyczy postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed tym dniem.

Wobec powyższego okoliczność uchylenia przepisu art. 25 ust. pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nie może być podstawą do uchylenia, czy też zmiany decyzji z dnia [...].01.2008r. w sprawie zwolnienia ze służby A. K., gdyż stała się ona ostateczna i prawomocna z dniem 04.02.2008r., a zatem jeszcze przed dniem wejścia w życie zmiany.

Ponadto należy podkreślić, że z orzecznictwa sądowego jednoznacznie wynika, iż art. 154 § l kpa nie może mieć zastosowania do tzw. decyzji związanych, którą jest decyzja z dnia [...].01.2008r.

Tego typu decyzje zapadają wówczas, gdy przepisy prawa, będące podstawą rozstrzygnięcia, nie zezwalają na żadne luzy interpretacyjne - nie ma w nich luk, ani pojęć nieostrych, będących podstawą dowolnej oceny organu przy interpretacji tych przepisów (Aleksandra Wiktorowska, Postępowanie administracyjne - ogólne, podatkowe i egzekucyjne, C.H.Beck Warszawa 1998, s. 137).

Przepisem o wyżej opisanym charakterze był art. 25 ust. l pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz.U. z 2004r., nr 156, póz. 1641 z późn. zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego należało zwolnić ze służby w wypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia. Ustawodawca sformułował ten przepis w sposób bezwzględnie obowiązujący i obligatoryjny, co w konsekwencji nie pozostawiało możliwości podjęcia przez Dyrektora Izby Celnej innej decyzji, niż decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego w przypadku zaistnienia przesłanek w nim określonych.

Bezsprzeczne jest, iż przeciwko A. K. faktycznie został skierowany akt oskarżenia, co w myśl postanowień art. 25 ust. l pkt 8a wiązało się z obowiązkiem zwolnienia go ze służby. Należy zauważyć, że na podjęcie takiej decyzji nie mogły mieć wpływu żadne inne okoliczności, np. czy przyznał się on do winy oraz czy faktycznie popełnił zarzucony mu czyn.

Z powyższego wynika więc, że decyzja z dnia [...].01.2008r. zwalniająca ze służby a A. K. nie może być uchylona w trybie art. 154 § l kpa.

Potwierdza również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26.01.2007r. sygn. akt II OSK 232/06, w którym wskazano, że w sytuacji, gdy mamy do czynienia z decyzją związaną bezprzedmiotowe jest analizowanie, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, bowiem nawet gdyby ustalono, że ww. przesłanki mają miejsce, to zmiana lub uchylenie tej decyzji spowodowałoby wydanie decyzji niezgodnej z prawem.

Tym samym należy stwierdzić, że uwzględnienie wniosku A. K. oraz przedstawionej w nim argumentacji spowodowałoby wydanie decyzji niezgodnej

z prawem co byłoby równoznaczne z naruszeniem zasady praworządności i działałoby na szkodę interesu społecznego.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie złożył A. K. zarzucając naruszenie zasady ochrony słusznego interesu strony i równego traktowania wobec prawa gwarantowanego art.32 Konstytucji R.P. w zakresie naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej określonej w art. 2 Konstytucji, błędne przywołanie orzeczenia Sadu Najwyższego oraz wydanie decyzji wbrew powszechnej linii orzecznictwa sądów administracyjnych i zasady bezpośredniości stosowania prawa a także błędna ocenę i zastosowanie przesłanek określonych w art. 155kpa.

W jej uzasadnieniu podniósł, co następuje:

Decyzje Dyrektora Izby Celnej w kwestii odmowy przywrócenia do służby celnej na zawieszenie a wiążące się z korektą obowiązujących unormowań prawnych, naruszają w ewidentny sposób obowiązujące prawo gwarantowane przepisami ustawy najwyższej rangi, to jest Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący nie miał zastrzeżeń do decyzji o zwolnieniu go ze służby celnej, jako że obowiązujące w tym czasie prawo nakazywało obligatoryjne postępowanie Dyrektora Izby Celnej w świetle bezsprzecznych faktów. Skarżący poddał się temuż prawu, co nie oznacza, że się z nim pogodził, ponieważ w obiektywnej ocenie i to nie tylko jego, prawo to głęboko rozmijało się z zasadą sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa. Od tego momentu sytuacja prawna dotycząca celników, jako grupy zawodowej, zaczęła się dynamicznie zmieniać, by ostatecznie doprowadzić do eliminacji niesprawiedliwych przepisów (art. 25 ust. l pkt 8a i 8b ustawy o Służbie Celnej). Przepis ten bowiem nie był stosowany w żadnej innej służbie publicznej.

Podejmowane przezeń próby zmiany istniejącej sytuacji poprzez wnioskowanie

o ponowne przywrócenie do służby na zawieszenie spotkały się z konsekwentną odmową Dyrektora Izby Celnej, co w jego ocenie jest rażącym naruszeniem prawa, które winno być na zasadzie Konstytucji RP oraz przepisów niższej rangi stosowane jednakowo do wszystkich obywateli w tożsamej sytuacji formalno-prawnej.

Jest głęboko przekonany, że postawione mu zarzuty nie znajdą potwierdzenia

w sprawiedliwym procesie karnym.

W tym stanie rzeczy wnosi zgodnie z linią orzeczniczą SN (vide np. wyrok SN z dnia 3 czerwca 1993 r. III ARN 27/1993) o odstąpienie od zasady trwałości decyzji i uchylenie pierwotnej decyzji o jego zwolnieniu i przywrócenie go do służby na zawieszenie, gdyż jest niewinny i nie popełnił żadnego czynu zabronionego,

a został jedynie pomówiony. SN stwierdził w tym wyroku, że "w postępowaniu administracyjnym gwarancje trwałości decyzji, wynikające z art. 110 k.p.a., należy rozumieć w ten sposób, że organ administracji, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, jeżeli w nowej sprawie, wszczętej przed tym organem, nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji, wynikające z art. 107 § l k.p.a., tj.: a) nadal występują te same strony lub ich następcy prawni, b) nie zmieniła się podstawa prawna decyzji, c) podmiot inicjujący nowe postępowanie domaga się rozstrzygnięcia odmiennego od tego, jakie zapadło w poprzedniej decyzji. Spośród tych trzech elementów identyczności danego i nowego rozstrzygnięcia administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie sporna może być tylko kwestia tożsamości podstawy prawnej decyzji, " jednak jak twierdzi SN mimo zmiany podstawy prawnej "W wypadku, gdy poprzednie rozstrzygnięcie administracyjne było dla strony niekorzystne, jego zmiana może nastąpić w trybie określonym w art. 154 § l k.p.a." Obowiązujące po uchyleniu art.25 ust. 8a i 8b ustawy o SC przepisy szczegółowe pozwalają jedynie na zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych.

Za przywróceniem go na zawieszenie przemawia także szeroko rozumiany ład społeczny w demokratycznym państwie prawa oraz zasada sprawiedliwości społecznej określona w art.2 Konstytucji RP, gdyż funkcjonariusze celni przeciwko, którym toczy się postępowanie przygotowawcze są zawieszani, podobnie ma się sprawa we wszystkich innych służbach mundurowych.

Okoliczność zmiany stanu prawnego przytacza we wniosku jedynie poglądowo, dla zobrazowania oczywistej krzywdzącej go sytuacji, ewidentnej luki prawnej naruszającej Konstytucję RP. Nie powołuje się na zmianę prawa jako okoliczność, która wymusza zastosowanie trybu wynikającego z art.155 KPA.

O tym, że wydana decyzja zwalniająca go ze służby, oraz obecne rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej są dlań w sposób oczywisty krzywdzące i naruszają porządek prawny, a także to, że odmowa przywrócenia go do służby na zawieszenie ma charakter sprzeczny z Konstytucją RP nie trzeba chyba nikogo przekonywać. W praworządnym Państwie nie powinno być sytuacji, w której wydala się ze służby człowieka tylko podejrzanego o popełnienie przestępstwa. Podstawą do takiego orzeczenia może być tylko prawomocny wyrok skazujący za jego popełnienie. Jest sprawą bezsporną, że poprzednia decyzja, wydalająca go ze służby jest dlań w sposób oczywisty krzywdząca, a zatem posiada słuszny interes w zmianie tej decyzji.

Zgodnie z orzecznictwem w sprawach administracyjnych organ administracyjny rozpoznając taką sprawę (tryb art.154 lub 155 KPA) winien badać jedynie, czy rzeczywiście istnieje słuszny interes strony, a jeżeli dojdzie do wniosku że istnieje, powinien nadto zbadać, czy przepis szczególny nie wyklucza takiego rozwiązania. W sytuacji, gdy istnieje słuszny interes a przepis szczególny nie wyklucza zmiany orzeczenia - decyzja poprzednia winna być uchylona np. VII SA/Wa 502/06 z 18.07.06r.

Odnośnie odmowy uchylenia swojej pierwotnej decyzji na podstawie trybu określonego w art. 154 §1 kpa stwierdzić należy, że przytoczone orzeczenie SN nie odnosi się jedynie do decyzji uznaniowych.

Wręcz przeciwnie, to orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczy sytuacji analogicznej do rozstrzyganej przez Dyrektora Izby Celnej. Orzeczenie SN dotyczy bowiem sytuacji podobnej do tej w której się znalazł. SN stwierdza, że "...w wypadku, gdy poprzednie rozstrzygnięcie administracyjne było dla strony niekorzystne, jego zmiana może nastąpić w trybie określonym w art. 154 § l k.p.a.". Nie ma mowy o decyzji fakultatywnej -orzeczenie odnosi się do zmiany przesłanek ustawowych, które działają na korzyść strony -nowe przepisy rozszerzają katalog czynników szkodliwych, dzięki czemu strona może uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygniecie. Z treści wyroku SN, wynika teza przeciwna do postawionej przez Dyrektora, mianowicie na podstawie pierwotnych przepisów nie było możliwości wydać decyzji korzystnej dla strony.

Organ był więc związany obowiązującymi pierwotnie przepisami, podobnie jak w jego sprawie.

Sąd Najwyższy wskazuje także na rozstrzygnięcie NSA, pisząc w uzasadnieniu, że "Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił - w uzasadnieniu swego wyroku - uwagę na możliwość zastosowania w tej sprawie trybu ustalonego w art. 154 § l k.p.a." Organy państwowe orzekające ponownie w l i II instancji w drodze decyzji nie zastosowały jednak tego nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej.

Należy przytoczyć przyjętą dotychczas linię orzeczniczą w zakresie możliwości pozornego działania retroakcji przy stosowaniu art. 25 ust. 8a i 8b ustawy S.C.

W wyroku z dnia 21 kwietnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. l OSK 1095/05 stwierdził, że "Zastosowaniu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w stosunku do funkcjonariusza, wobec którego wniesiono akt oskarżenia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120 poz. 1122), nie stoją na przeszkodzie obowiązujące przepisy ani też zasady mające swe źródło w ustawie zasadniczej. Brak reguł prawa międzyczasowego w sytuacji, gdy stosunek prawny trwa w momencie wejścia w życie nowych przepisów, odmiennie regulujących jego reżim prawny, powinien co do zasady oznaczać, iż wolą ustawodawcy było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego w zaskarżonym orzeczeniu, iż wynikająca z istoty państwa prawnego zasada zaufania obywatela do państwa zakazuje stosowania nowo ustanowionych norm w ustawie o Służbie Celnej do zdarzenia, które miało miejsce przed wejściem w życie omawianej nowelizacji. W ocenie Sądu zastosowaniu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w stosunku do funkcjonariusza, wobec którego wniesiono akt oskarżenia przed dniem 10 sierpnia 2003 roku, nie stoją na przeszkodzie obowiązujące przepisy ani też zasady mające swe źródło w ustawie zasadniczej.

W tym miejscu podnieść tylko należy, że w sprawie nie ma zastosowania regulacja zawarta w treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którą postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych (...). Postępowanie administracyjne zakończone decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2003 r. zostało bowiem wszczęte po dniu 10 sierpnia 2003 r., a więc po dacie wejścia w życie wyżej powołanej ustawy.

Należy zauważyć, iż brak reguł prawa międzyczasowego w sytuacji, gdy stosunek prawny trwa w momencie wejścia w życie nowych przepisów, odmiennie regulujących jego reżim prawny, powinien co do zasady oznaczać, iż wolą ustawodawcy było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, iż od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej, przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmian prawa.

Innymi słowy mówiąc przy ustalaniu następstw prawnych zdarzeń, które miały miejsce pod rządami dawnych norm, ale występują w okresie, gdy nowa norma weszła w życie, należy – zgodnie z zasadą lex retro non agit - następstwa te określać na podstawie dawnych norm, ale jedynie do czasu wejścia w życie norm nowych.

Skutkiem przyjęcia takiej zasady jest to, iż od dnia wejścia w życie nowej regulacji wszystkie podmioty mają być traktowane równo, według takich samych norm, przy jednoczesnym założeniu, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo, które uchylono (vide uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, ONSA 1998/1/10).

Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że z retroaktywnym działaniem przepisów prawa mamy do czynienia wówczas, gdy prawodawca nakazuje określone fakty prawne zaistniałe przed dniem wejścia w życie nowych przepisów oceniać w świetle tych nowych norm, wprowadzając fikcję, jakoby przepisy te obowiązywały już w dacie wystąpienia ocenianych faktów (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 maja 2001 r., sygn. akt K 19/00, OTK 2001/4/82). Zastosowanie zasady niedziałania prawa wstecz oznaczałoby to, iż decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby wywoływałaby skutki od dnia wniesienia do sądu aktu oskarżenia. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Organ celny dokonał jedynie oceny sytuacji prawnej funkcjonariusza na dzień wydania decyzji, a sytuacja ta kształtowana jest również przez zdarzenia, które miały miejsce przed dniem 19 sierpnia 2003 roku. Mamy tu zatem do czynienia z tzw. retrospektywnością (retroakcją pozorną), która polega ona na tym, iż nowy akt prawny reguluje inaczej stosunki lub fakty prawne trwające nadal, które zaistniały pod rządami dawnej ustawy, rozporządzenia bądź innego aktu prawnego.

Na podkreślenie zasługuje ponadto fakt, iż wyrokiem z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K1/04 (OTK 2004/9/93) Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wprowadzenie jako przesłanki obligatoryjnego zwolnienia ze służby celnej wniesienia do sądu aktu oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi celnemu nie narusza wskazanych zasad konstytucyjnych, zwłaszcza zasady domniemania niewinności. Zasada ta nie może być bowiem rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziałujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. Zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, aby ograniczała czy wręcz uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego. W interesie państwa leży ochrona autorytetu państwa oraz zapobieganie sytuacjom kryminogennym w strukturach władzy publicznej. Stąd też sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach wyłącznie przywilejów, ale także (przede wszystkim) obowiązków.

Za taką wykładnią przepisu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 roku o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, która dopuszcza jego stosowanie w stosunku do wszystkich funkcjonariuszy celnych, niezależnie od daty wniesienia aktu oskarżenia przemawia wynikająca z art. 32 Konstytucji zasada równości wobec prawa.

Skarżący uważa, że skoro przy wejściu w życie ustawy zmieniające za zgodne z prawem uznano stosowanie nowej ustawy , to identycznie winno być przy wejściu w życie ustawy zmieniającej z 2008r. Brak bowiem interesu publicznego w różnicowaniu sytuacji funkcjonariuszy w zależności od daty wejścia w życie przepisu . Funkcjonariusze , wobec których wniesiono akt oskarżenia a nie zakończono postępowania w sprawie ich zwolnienia przed dniem wejścia w życie tej ustawy , są zawieszani w pełnieniu obowiązków służbowych a wszczęte postępowanie w sprawie zwolnienia podlega z mocy art. 2 ust 1 ustawy zmieniającej umorzeniu.

Dyrektor ma obowiązek stać na straży praworządności i konstytucyjnego porządku prawnego, a jak wyżej wykazano za wydaniem decyzji przywracającej go na zawieszenie przemawia jego słuszny interes , nie sprzeciwia się też temu żaden przepis szczegółowy. Przesłanki te są wystarczające, aby przywrócić go do służby w stan zawieszenia, co pozwoli na wypełnienie luki naruszającej Konstytucję RP.

Dlatego wnosi o uchylenie decyzji zaskarżonej . odmawiającej przywrócenie go do służby w stan zawieszenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą i w zgodzie z wyżej cytowanymi zasadami Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie

z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji. W polemice z zarzutami skargi podniósł , że ustawa zmieniająca z dnia 18 marca 2008r. zawiera przepisy przejściowe w art. 2 ust 1 nakazujące umorzenie toczących się w dniu wejścia w życie nowej ustawy postępowań opartych na podstawie jej 25 ust 1 pkt 8a lub 8b. Ust 2 tegoż art. 2 reguluje także sytuację osób już zwolnionych ze służby w trybie art. 25 ust 1 pkt 8 a lub b ustawy o S.C. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z 18 marca 2008r stanowiąc, że funkcjonariusza zwolnionego ze służby w oparciu o te przepisy przywraca się do służby na jego wniosek w razie umorzenia lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując takiej kontroli sąd, z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zobligowany jest uwzględnić skargę tylko wówczas, gdy zaskarżony akt lub czynność narusza prawo.

W przypadku zaskarżenia decyzji podstawy uwzględnienia skargi wymienione zostały w art. 145 §1 1 pkt 1- 3 P.p.s.a. Są to: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego , inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także takie jej wady materialne lub procesowe, które zostały określone w art. 156 kpa lub innych przepisach.

Oceny zaskarżonej decyzji w takim aspekcie sąd dokonuje biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny w sprawie istniejący w sprawie w dacie wydania decyzji ostatecznej.

Dokonawszy kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej granicach, sąd uznał że nie narusza ona prawa.

Stan faktyczny sprawy jest niesporny i sprowadza się do tego iż , pismem z dnia 31.12.2007r. sygn. akt [...] Prokuratura Okręgowa zawiadomiła Dyrektora Izby Celnej o skierowaniu w tym dniu do Sądu Okręgowego aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu o popełnienie przestępstw z art. 231 § l kk oraz z art. 263 § 2 kk.

Dyrektor Izby Celnej dniu [...].01.2008r. wydał decyzję w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie obowiązującego wówczas art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999r.o Służbie Celnej ( Dz.U. z 2004r. nr 156 poz.1641.) Zwolnienie nastąpiło z dniem doręczenia decyzji, tj 21.01.2008r.e Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 4.02.2008r. wobec niezaskarżenia jej przez skarżącego.

Pismem z dnia 24.06.2008r. wniósł on natomiast o jej uchylenie w trybie art. 154 § l kpa. Uzasadniając swój wniosek podniósł, że na mocy ustawy z dnia 18 marca 2008r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. nr 53, poz. 311) uchylony został art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który był podstawą do jego zwolnienia.

Organ z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu swojej decyzji odmówił wnioskowi. Stanowisko to podtrzymał w decyzji wydanej w następstwie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Sąd uznaje za w pełni uzasadnione stanowisko zaskarżonej decyzji, jak i argumentację w niej zawartą a przytoczoną wyżej.

Art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego - stwarzający uprawnienie organu do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna strona nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony - ustanawia jeden z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Tryby nadzwyczajne, pozwalające na weryfikację decyzji ostatecznych, a więc takich które już wywołały określone skutki prawne, muszą być traktowane jako wyjątek od jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § l k.p.a. Interpretacja przepisów dotyczących trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji musi być ścisła, gdyż dotyczy wyjątku od zasady ogólnej, w świetle zaś jednej z fundamentalnych zasad wykładni prawniczej wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae). Innymi słowy: zastosowanie trybu nadzwyczajnego jest dopuszczalne tylko w sytuacjach odpowiadającym ściśle przesłankom określonym w k.p.a.

Stawiany przez skarżącego zarzut niezgodnej z prawem odmowy uchylenia w tym trybie decyzji Dyrektora Izby Celnej. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby celnej nie jest uzasadniony, jako że organ ów nie mógł zastosować powyższego przepisu.. Wynika to z następujących przyczyn: po pierwsze zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie powszechnie prezentowany jest pogląd, który w pełni akceptuje również sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 i art. 155 k.p.a. jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy obowiązują przepisy prawne, na podstawie których decyzja została wydana. Zmiana obowiązującego prawa powoduje, iż powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym lecz również w znaczeniu materialnoprawnym. Oznacza to, że zarówno art. 154, jak i 155 k.p.a. mogą być stosowane wobec decyzji tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej te decyzje zostały wydane. Zmiana regulacji prawnej oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony w świetle nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej (patrz. wyrok NSA z 27 września 2002 r.; III SA 330/01; OSP 2004/9/111 oraz cytowane tam orzeczenia i poglądy doktryny).

Taka właśnie sytuacja występuje w sprawie. Decyzja o zwolnieniu ze służby celnej , której weryfikacji żądał skarżący na podstawie art. 154 k.p.a., została wydana na podstawie art. 25 ust1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej . Przepis ten został uchylony z dniem 28 marca 2008r. ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311), zwanej dalej ustawą zmieniającą. Już zatem w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o wszczęcie postępowania w trybie przewidzianym w art. 154 k.p.a. (26 czerwca 2008r.) nie obowiązywały przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji, która miałaby być weryfikowana. Taka sytuacja, w świetle wyżej przytoczonego poglądu, uniemożliwiała organowi wydanie decyzji uwzględniającej żądanie skarżącego. Uchylenie lub zmiana decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, której weryfikacji domagał się skarżący w postępowaniu administracyjnym wymagałaby podjęcia nowego postępowania celem orzeczenia o prawach i obowiązkach strony, to zaś byłoby niemożliwe z racji uchylenia przepisów, które stanowiły podstawę orzekania o zwolnieniu ze służby celnej.

Po drugie rację ma organ, że ustawa zmieniająca uregulowała w ramach przepisów intertemporalnych skutki uchylenia przepisu stanowiącego podstawę wydania wobec skarżącego decyzji o zwolnienia ze służby celnej, czyli art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej stanowiąc w art. 2 ust. 2, że funkcjonariusza celnego, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. l pkt 8a lub 8b ustawy wymienionej w art. 1 ustawy zmieniającej. Wspomniany przepis art. 2 ust 2 ustawy zmieniającej w całości reguluje uprawnienia już zwolnionych w oparciu wymienione w nim przepisy funkcjonariuszy celnych, stąd wywody skargi dotyczące zasad stosowania nowego prawa w przypadku braku przepisów intertemporalnych wsparte wyrokami dotyczącymi stosowania art. 25 ust. 1 pkt 8 a i 8b. wobec funkcjonariuszy celnych, przeciwko którym wniesiono akt oskarżeni lub ich aresztowano przed wejściem w życie przepisów ustawy wprowadzającej do art. 25 ust 1 ustawy o Służbie Celnej pkt 8 a i 8b nie posiadają żadnego związku ze sprawa niniejszą.

Po trzecie zasadny jest także argument organu, iż nie mógł zastosować trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 154 k.p.a. do decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej ze względu na fakt, iż decyzja ta była tzw. decyzją związaną. Art. 154 k.p.a. może być stosowany tylko w odniesieniu do decyzji wydawanych w sprawach, w których organ dysponuje uznaniem administracyjnym, a więc wtedy gdy przy wydawaniu decyzji nie jest ściśle związany przepisami prawa. Pogląd, w świetle którego nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji przewidziany w art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych jest ugruntowany w orzecznictwie - por. dla przykładu: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2005 r.; OSK 1667/04; LEX nr 171686 oraz wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r.; I OSK 815/05; LEX nr 217423. Pogląd ten został szeroko uzasadniony w pierwszym z wymienionych wyroków, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Wydaje się niezbędnym przyjąć, aby nie popaść w sprzeczności interpretacyjne, co do rozumienia art. 154 k.p.a., że postępowanie w tym trybie może być wszczęte tylko w stosunku do decyzji ostatecznych nie dotkniętych wadami kwalifikowanymi, przy wydaniu których organ administracji miał pewne luzy decyzyjne, czyli są to decyzje uznaniowe, a nie tzw. decyzje związane, gdzie organ jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy. Nie do przyjęcia jest bowiem pogląd, że w drodze art. 154 k.p.a. można wzruszyć każdą decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Gdyby tak dosłownie rozumieć ten przepis, to w przypadku tzw. decyzji związanych, dochodziłoby do kolizji z art. 156 § l pkt 2 k.p.a., co byłoby zaprzeczeniem podstawowych reguł wykładni prawa, gdyż wykładnia nie może prowadzić do takich sprzeczności (w ramach jednego aktu prawnego - ustawy).

Analiza treści podstawy prawnej decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, której weryfikacji w trybie art. 154 k.p.a. żądał skarżący wskazuje jednoznacznie, że decyzja miała charakter związany. Treść art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby celnej była jednoznaczna: "funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia do sądu". Takie sformułowanie hipotezy i dyspozycji normy prawnej bez żadnych wątpliwości świadczy o związanym charakterze decyzji, nie pozostawiającym żadnej swobody ocennej organowi administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy decyzja organu odmawiająca uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej nie może być uznana za niezgodną z prawem.

Przywołany przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1993r. III ARN 27/1993 dopuszczający zmianę w trybie art. 154 kpa orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej ma charakter odosobniony i dotyczy zupełnie innego postępowania.

Oceniając pozostałe argumenty podnoszone przez skarżącego zarówno w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w uzasadnieniu skargi do sądu administracyjnego, trzeba stwierdzić, że argumenty te są bez znaczenia dla sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności zaskarżonej decyzji, wydanej w trybie art. 154 k.p.a. Abstrahując od wykazanej wcześniej całkowitej bezpodstawności powoływania się przez skarżącego na niekorzystne dla skarżących orzeczenia wydane na skutek skarg od decyzji zapadłych w oparciu o art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b związane z brakiem przepisów intertemporalnych w ustawie przepisy te wprowadzającej, trzeba stwierdzić, iż pozostałe zarzuty zmierzają w istocie do wykazania wadliwości decyzji o zwolnieniu go ze służby celnej. Zarzuty te nie mogą odnieść żadnego skutku w odniesieniu do przedmiotu zaskarżenia, którym jest nie decyzja o zwolnieniu ze służby celnej, lecz odmawiająca jej weryfikacji decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 k.p.a. Kwestia oceny legalności decyzji nie ma znaczenia dla weryfikacji decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego łączenia różnych trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji przewidzianych w kpa. administracyjnego. Okoliczności na które powołuje się strona (nie popełnienie zarzuconego mu przestępstwa) mogłyby stanowić o wydaniu wyroku uniewinniającego, co prowadziłoby do zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej przewidującej w takim przypadku przywrócenia go do służby.

Sąd wyjaśnia również , iż o trybie, w jakim będzie następować w postępowaniu administracyjnym weryfikacja zaskarżonej decyzji decyduje wola strony wyrażona we wniosku o uruchomienie odpowiedniego postępowania. Treść wniosku skarżącego nie budzi żadnych wątpliwości, że jego wolą było uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Taka podstawa prawna została zawarta w osnowie wniosku, cała argumentacja przytaczana przez stronę, w tym przywoływane orzecznictwo, służy wykazaniu, że uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby celnej leży w słusznym interesie strony, jest także zgodne z interesem społecznym. Innymi słowy strona zmierza do udowodnienia zaistnienia przesłanek uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. Zarzut zatem błędnej oceny i zastosowania przesłanek przewidzianych w art. 155 kpa zawarty w skardze jest całkowicie bezpodstawny.

Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia Konstytucji, w szczególności zasady równości wobec prawa, poprzez zróżnicowanie pozycji osób, wobec których postępowania w sprawie o zwolnienie ze służby toczyły się w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej i które to postępowania podlegają umorzeniu a stosunek służbowy tych osób podlega zawieszeniu z możliwością przedłużenia w szczególnych przypadkach zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego ( art. 2 ust. 1 i art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej ), bowiem osoby te nie znajdują się w takiej samej sytuacji, jak osoby które jak skarżący zostały już prawomocnie zwolnione w oparciu o uchylone przepisy. Zauważyć przy tym wypadnie, że przepisy art. 25 ust. 1 pkt 8 a i 8b zostały uznane za zgodne z Konstytucją w przywołanym w skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004r sygn. akt K ¼ (OTK 2004/9/930).

Stanowisko sądu znajduje wsparcie w wyroku WSA w Lublinie z dnia 27.11. 2008r IIISA/Lu 378/08 wydanym w takiej samej sytuacji faktycznej i stanie prawnym.

Z przytoczonych wyżej względów, sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.