Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1604/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2007 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r., nr (...), Wojewoda Mazowiecki – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J. S. od decyzji Prezydenta (...) W. z dnia (...) kwietnia 2007 r., nr (...) w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. – utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż po otrzymaniu stosownej informacji od dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...), w dniu (...) marca 2006 r. Prezydent (...) W. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. z uwagi na niezamieszkiwanie przez stronę w przedmiotowym lokalu.

W piśmie z dnia 4 kwietnia 2006 r. Komisariat Policji (...) poinformował Urząd (...) W., iż skarżący nie przebywa i nie zamieszkuje w W. przy ul. (...). Z informacji Policji wynikało, iż w trakcie przeprowadzonej kontroli ustalono, że w/w sporadycznie odwiedza przedmiotowy lokal.

W dniu 7 kwietnia 2006 r. w siedzibie Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich (...) dokonano przesłuchania skarżącego J. S, który zeznał, iż nieprzerwanie od 2000 r. zamieszkuje w W. przy ul. (...), w którym to lokalu posiada wszystkie swoje rzeczy. Skarżący dodał ponadto, iż od stycznia 2004 r., tj. od śmierci babci, która była głównym najemcą przedmiotowego lokalu, opłaca on czynsz za mieszkanie.

W toku postępowania przesłuchano w charakterze świadków sąsiadów skarżącego.

Podczas przesłuchania w dniu 20 kwietnia 2004 r. świadek M. B. oświadczyła, iż skarżący stale zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały, prowadząc w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. swoje gospodarstwo domowe. Świadek stwierdziła, iż skarżący jest jedynym mieszkańcem tego lokalu. Zeznała również, iż widuje skarżącego bardzo często w przedmiotowym lokalu.

Przesłuchana w dniu 22 maja 2006 r. świadek M. P. zeznała, iż z tego co jej się wydaje to od około czterech lat skarżący nie zamieszkuje w lokalu nr (...) przy ul. (...). Świadek zeznała, iż lokal ten jest niezamieszkały i stoi pusty.

W dniu 24 maja 2006 r. przesłuchano w charakterze świadka W. C., która zeznała, iż od około 1993 r. cała rodzina S. wyprowadziła się z lokalu nr (...) przy ul. (...) na ulicę (...) w W., gdzie dostali nowe mieszkanie. Świadek zeznała, iż jedynie od czasu do czasu w przedmiotowym lokalu pojawia się ktoś z rodziny S.. Świadek stwierdziła, iż przedmiotowy lokal przez cały czas jest niezamieszkały i bardzo zaniedbany.

Przesłuchana w dniu 24 maja 2006 r. świadek E. M. również zaznała, iż skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu nr (...) przy ul. (...), a jedynie czasami przyjeżdża po wodę.

W dniu 12 lipca 2006 r. pracownicy Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich (...) udali się do lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. celem przeprowadzenia kontroli dyscypliny meldunkowej skarżącego, lecz nie zastali strony w mieszkaniu. W notatce z tej czynności zanotowano jedynie fakt przeprowadzenia rozmowy z sąsiadem A. W., który oświadczył, iż skarżący jedynie bardzo rzadko pojawia się w miejscu zameldowania, zaś przedmiotowy lokal jest zaniedbany, nieogrzewany, co spowodowało w zimie popękanie rur z wodą i zalanie mieszkania tego sąsiada.

Ustosunkowując się do zebranych w toku postępowania materiałów dowodowych skarżący w piśmie z dnia 24 sierpnia 2006 r. podtrzymał, iż mieszka w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Skarżący stwierdził, iż z informacji jakie uzyskał wynika, że świadek W. C. stara się o lokal, w którym on mieszka. Skarżący wskazał, iż nie mógł być obecny podczas wizji lokalu w dniu 12 lipca 2006 r., z uwagi na wykonywaną pracę, ale zaprasza na kolejną kontrolę, albowiem bez obecności w jego lokalu trudno jest stwierdzić, czy prowadzi on w tym mieszkaniu swoje gospodarstwo domowe, a także, czy lokal ten jest zaniedbany. Skarżący dodał jednocześnie, iż świadek W. C. zeznała przed organem nieprawdę, na dowód czego przedłożył kserokopię oświadczenia tej osoby z dnia 5 czerwca 2006 r. potwierdzającego zarówno fakt zamieszkiwania przez skarżącego w przedmiotowym lokalu, jak również fakt, iż zalanie mieszkania sąsiada nastąpiło z powodu pęknięcia wadliwego wężyka do kabiny natryskowej, a nie – jak twierdził ojciec W. C. – z powodu braku ogrzewania. Skarżący wskazał, iż sporny lokal ogrzewany jest elektrycznie, zaś o tym czy włącza on ogrzewanie świadczą rachunki za energię elektryczną. W tej sytuacji skarżący uznał, iż zeznania W. C. nie mogą być obiektywne. Skarżący wskazał również na okoliczności, z powodu których za nieobiektywne winny być uznane zeznania pozostałych świadków przesłuchanych w toku postępowania, tj. zeznania M. P. oraz E. M. Skarżący dodał ponadto, iż o tym, że mieszka on w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. świadczy remont urządzeń sanitarnych i malowanie, jakie przeprowadził w bieżącym roku na własny koszt, za kwotę około (...) złotych. Wskazał także, iż nie inwestowałby w ten lokal, gdyby nie zamierzał z niego korzystać. Skarżący stwierdził ponadto, iż prosił wcześniej o wymianę starych okien, które zagrażają bezpieczeństwu. Skarżący załączył do pisma również oświadczenie swojego ojca, oraz fotografie z wykonanego remontu mieszkania. Ponadto zwrócił się z prośbą do organu o sprawdzenie na poczcie, w jaki sposób odbierana jest korespondencja.

W dniu 16 października 2006 r. pracownicy Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich (...) przeprowadzili w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. wizję lokalną (kontrolę dyscypliny meldunkowej skarżącego). W protokole z tej czynności stwierdzono m.in., iż skarżący wskazał rzeczy należące do niego, a także przybory toaletowe, ubrania, oraz produkty spożywcze w lodówce. Ponadto w toku kontroli odebrano oświadczenie od obecnej przy tej czynności sąsiadki – M. B., a także od samego skarżącego.

W dniu 17 października 2006 r. do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich (...) stawiła się świadek W. C., która odnosząc się do przeprowadzonej dzień wcześniej wizji lokalnej - zeznała, iż skarżący wraz ze swoim ojcem w przeddzień wizji wnosili do lokalu ubrania i kwiaty w doniczkach, a następnie do późnych godzin wieczornych urządzali mieszkanie przed zaplanowaną wizją lokalną. Świadek ta zeznała ponadto, iż zaraz po przeprowadzonej wizji skarżący opuścił mieszkanie i nie pojawił się w nim dotychczas. Świadek ta podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko - zeznała, iż skarżący nie mieszka na stałe w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Świadek zeznała, iż mieszkanie to stoi puste co najmniej od 1991 r. Dodała ponadto, iż świadek M. B. jest jedyną osobą, która zeznaje na korzyść skarżącego, albowiem jest siostrą cioteczną jego ojca i jako rodzina pomaga mu.

W toku postępowania organ I instancji – w ramach pomocy prawnej - zwrócił się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich (...) z prośbą o informację, czy skarżący zamieszkuje przy ul (...), oraz czy koncentruje się tam jego życie osobiste, oraz, czy jest znany sąsiadom.

W odpowiedzi udzielonej w dniu 5 lutego 2007 r. przez Delegaturę w Dzielnicy (...) poinformowano, iż żaden z wezwanych sąsiadów nie stawił się do urzędu, a z pozyskanych od nich informacji telefonicznych wynika, że osoba skarżącego nie jest znana sąsiadom zamieszkującym przy ul (...). Do informacji załączono również pismo Komendy Rejonowej Policji (...), z którego wynikało, iż pod w/w adresem zastano ojca skarżącego, który oświadczył, że syn nie przebywa pod wskazanym adresem.

W toku dalszego postępowania przesłuchano w charakterze świadków: W. N. (protokół przesłuchania z dnia 8 marca 2007 r.), M. O. (protokół przesłuchania z dnia 9 marca 2007 r.), oraz P. G. (protokół przesłuchania z dnia 13 marca 2007 r.). Świadkowie ci zgodnie zeznali, iż skarżący zamieszkuje w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., w którym posiada wszystkie swoje rzeczy i w którym skoncentrowane jest jego życie osobiste.

W piśmie z dnia 12 marca 2007 r. skarżący - podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko – stwierdził, iż zeznania świadek W. C. nie mogą być wiarygodne, gdyż jej oświadczenia wzajemnie się wykluczają. Ponadto wskazał on, iż jego obecność w miejscu zamieszkania potwierdzić mogą zarówno administrator budynku – p. B. O., jak i dzielnicowy – p. Z., czy też osoba odpowiedzialna za sprzątanie posesji. Skarżący stwierdził jednocześnie, iż niezbitym dowodem jego obecności w lokalu nr (...) jest poziom zużycia energii elektrycznej, co potwierdzi faktura za energię. Skarżący dodał również, iż pomimo faktu, że jest obecnie osobą bezrobotną regularnie opłaca czynsz za mieszkanie.

W dniu 26 marca 2007 r. organ ponownie przesłuchał w charakterze świadka W. C., która podtrzymując swoje dotychczasowe twierdzenia o niezamieszkiwaniu przez skarżącego w lokalu nr (...) przy ul. (...), przedstawiła dodatkowo dowody na okoliczność wypadania z przedmiotowego lokalu szyb okiennych, co stanowi zagrożenie dla pozostałych mieszkańców budynku.

W wyniku rozpatrzenia sprawy Prezydent (...) W. - działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych – decyzją z dnia (...) kwietnia 2007 r., nr (...) orzekł o wymeldowaniu skarżącego J. S. z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż analizując materiał dowodowy zgromadzony w toku przedmiotowego postępowania - oparł się na zeznaniach świadków potwierdzających fakt niezamieszkiwania przez skarżącego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., a także na ustaleniach poczynionych przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji (...). Organ dodał, iż skarżący wielokrotnie wzywany był przez Wydział Zasobów Lokalowych Urzędu (...) do opróżnienia w/w mieszkania, którego najemcą była babcia skarżącego. Zdaniem organu obecnie lokal nie jest zamieszkały, ani też dozorowany. Organ I instancji powołując się na oświadczenie świadka W. C. - stwierdził, iż brak niezbędnego zabezpieczenia ze strony ewentualnych lokatorów zaowocował m.in. pękaniem rur w czasie mrozów, a także wypadnięciem szyby z okna. W konsekwencji Prezydent (...) W. uznał, iż w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem skarżący wyprowadził się z miejsca pobytu stałego bez dokonania wymeldowania.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2007 r. skarżący odwołał się o w/w decyzji Prezydenta (...) W. z dnia (...) kwietnia 2007 r. do Wojewody Mazowieckiego. W uzasadnieniu odwołania skarżący zarzucił, iż w zaskarżonej decyzji organu I instancji nie wykazano, że opuścił on miejsce zamieszkania na ponad dwa miesiące i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Skarżący stwierdził, iż niezasadne jest powoływanie się przez organ I instancji na oświadczenia sąsiada W., który stwierdził jakoby lokal strony był zaniedbany i nieogrzewany, co miało doprowadzić do pękania rur. Skarżący podniósł, iż osoba ta nigdy nie była w przedmiotowym lokalu, a więc nie może wiedzieć, jaki jest jego stan. Skarżący wskazał, iż zalanie mieszkania p. W. nastąpiło z powodu wady produkcyjnej wężyka, którym płynęła woda, co potwierdziła córka p. W. własnoręcznym podpisem. Ponadto skarżący stwierdził jednocześnie, iż pracownicy Urzędu (...), którzy przeprowadzali kontrolę dyscypliny meldunkowej mogą zaświadczyć, iż – wbrew twierdzeniom p. W. - lokal skarżącego jest zadbany i w dobrym stanie, oraz że jest odmalowany i wyremontowany. Odnosząc się do oświadczeń W. C. skarżący stwierdził, iż świadek ten zeznaje nieprawdę, czego dowodem jest m.in. przedłożona przez skarżącego w toku postępowania kserokopia pisemnego oświadczenia tej osoby, w którym W. C. potwierdza, że skarżący mieszka pod wskazanym adresem. Skarżący podniósł ponadto, iż jego zdziwienie budzi również okoliczność uznania przez organ I instancji za informację nieistotną ustaleń dokonanych przez Delegaturę Biura Administracji i Spraw Obywatelskich (...), zgodnie z którymi stwierdzono, iż skarżący nie zamieszkuje przy ul (...) w W. Według strony organ I instancji zignorował również ustalenia dzielnicowego, który również nie potwierdził, iż skarżący zamieszkuje u swoich rodziców przy ul (...). Skarżący podniósł ponadto, iż z informacji uzyskanych od dzielnicowego z rejonu obejmującego ul. (...) wynika, że tamtejszy komisariat nie przeprowadzał jakiejkolwiek wizji lokalnej w mieszkaniu skarżącego. Skarżący zarzucił ponadto organowi I instancji, iż ten w uzasadnieniu decyzji nie wskazał przyczyn, dla których nie uwzględnił oświadczeń tych świadków, którzy potwierdzili fakt zamieszkiwania przez niego w lokalu nr (...) przy ul.(...) w W. Odnosząc się do zarzutów organu związanych z zaniedbaniami i wypadaniem szyb z okien, skarżący wskazał, iż mając na względzie troskę o bezpieczeństwo złożył on przeszło rok wcześniej podanie do urzędu o wymianę starych okien, lecz otrzymał odpowiedź, w której stwierdzono, iż okna te zostaną wymienione, jak skarżący uzyska tytuł prawny do lokalu. Skarżący podniósł, iż twierdzenia organu jakoby miał on opuścić mieszkanie są gołosłowne. Wskazał jednocześnie, iż proponował organowi sprawdzenie na poczcie, czy są zwroty korespondencji, co mogłoby potwierdzić fakt opuszczenia lokalu, jednak organ nie przeprowadził tego niewygodnego dowodu. Skarżący stwierdził, iż fakt zamieszkiwania przez niego w lokalu nr (...) przy ul. (...) mogłaby potwierdzić również nowa lokatorka – p. C. Ponadto skarżący dodał, iż świadek W. C. jest zainteresowana pozyskaniem jego lokalu, a więc robi wszystko, by wspólnie z urzędem doprowadzić do jego wymeldowania i eksmisji z przedmiotowego mieszkania.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Wojewoda Mazowiecki – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r., nr (...) - utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, tj. z przesłuchania świadków: W. C., A. W., M. P., E. M., a także z informacji przekazanej przez Komisariat Policji (...) – wynika, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu. Wojewoda Mazowiecki, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – stwierdził, iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Organ odwoławczy wskazał, iż miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, miejsce gdzie się przebywa, wypoczywa, prowadzi życie rodzinne i gospodarstwo domowe. Mając to na względzie organ II instancji uznał, iż miejscem stałego pobytu skarżącego nie jest lokal nr (...) przy ul. (...)w W., albowiem strona opuściła to mieszkanie. Wojewoda wskazał, iż żaden z sąsiadów przesłuchanych w toku postępowania, z wyjątkiem M. B. – nie potwierdził, że skarżący mieszka w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy stwierdził, iż świadkowie, którzy potwierdzili, że skarżący mieszka w spornym lokalu, to jego brat cioteczny, znajomy i dziewczyna, a więc osoby bliskie dla strony. Fakt ten rzutuje – zdaniem Wojewody – na wiarygodność zeznań tych świadków, jako osób zainteresowanych z pewnością korzystnym dla skarżącego rozstrzygnięciem sprawy w wyższym stopniu, niż osoby obce dla strony. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego podobnie należy potraktować wyjaśnienia złożone Policji przez ojca skarżącego. Organ uznał również, iż wyjaśnienia złożone przez M. B. należy uznać za niewiarygodne, ponieważ są one sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wojewoda Mazowiecki wskazał ponadto, iż fakt posiadania przez skarżącego w lokalu rzeczy osobistych nie świadczy o tym, że nie opuścił on przedmiotowego lokalu, albowiem opuszczenie lokalu nie musi być połączone z opróżnieniem zajmowanego mieszkania, na co wielokrotnie zwracał uwagę w swym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny. Organ podniósł, iż w obecnym kształcie prawnym ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. W sytuacji zatem, jak wskazał Wojewoda, gdy skarżący nie mieszka w miejscu pobytu stałego, a postępowanie wyjaśniające wykazało, iż opuścił je, decyzja orzekająca jego wymeldowanie jest zgodna z obowiązującym prawem.

Od powyższej decyzji Wojewody Mazowieckiego skarżący wniósł w dniu 22 lipca 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie w/w decyzji organu odwoławczego, strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem skarżącego decyzja ta jest ponadto tendencyjna, albowiem organ przed jej wydaniem zaniechał dokonania przesłuchania bezstronnych świadków wskazanych przez stronę. Skarżący wskazał w uzasadnieniu, że bezstronnym dowodem na opuszczenie lokalu na okres powyżej 3 miesięcy jest jego zaplombowanie, a następnie komisyjne sprawdzenie po tym okresie, na podstawie nienaruszonych plomb, że w tym lokalu nikt nie przebywał. Skarżący stwierdził, iż cała sprawa rozgrywa się z inicjatywy W. C., która chce uzyskać lokal, w którym mieszka skarżący. Wskazał ponadto, iż nie ma żadnych zaległości czynszowych, utrzymuje lokal we właściwym stanie, nie zakłócając porządku mieszkańców budynku. Strona zarzuciła Prezydentowi (...) W., iż nie przesłuchał w toku postępowania wskazanych przez nią świadków potwierdzających jego obecność w lokalu, w tym m.in. przedstawiciela Poczty Polskiej – na okoliczność odbioru korespondencji, a także dzielnicowego oraz sąsiadkę, która mieszka obok skarżącego, a którą W. C. bezskutecznie namawiała do składania fałszywych zeznań na niekorzyść skarżącego. Skarżący wskazał, iż niezrozumiałe jest powoływanie się na pokrewieństwo lub inny bliski stosunek niektórych świadków ze stroną, jako na okoliczności przemawiające na niekorzyść strony, przy jednoczesnym pomijaniu przez organ wzajemnej bliskości innych świadków zeznających na niekorzyść skarżącego. W konsekwencji skarżący stwierdził, iż – wbrew ustaleniom Wojewody Mazowieckiego – miejsce jego zameldowania jest miejscem, w którym skarżący mieszka z zamiarem stałego pobytu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki – podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

W świetle przepisu art. 106 § 5 p.p.s.a w zw. z art. 233 k.p.c. rolą sądu administracyjnego jest dokonanie oceny materiału dowodowego w oparciu o zasady wiedzy, doświadczenia życiowego i logiki.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga J. S. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) czerwca 2007 r., nr (...) oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta (...) W. z dnia (...) kwietnia 2007 r. - naruszają prawo.

Zdaniem Sądu orzekając w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.

Tym samym organy administracji rozstrzygające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć – w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiącym podstawę obu w/w rozstrzygnięć, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00, publ. LEX nr 54454) pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 k.c.). Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd.

Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż zachowania, poprzez które przejawia się przebywanie danej osoby na stałe w konkretnym lokalu, mogą mieć w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, co może wiązać się z sytuacją życiową danej osoby, np. z wykonywaniem zawodu wymagającego częstych wyjazdów. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.

Mając na względzie powyższe należy - zdaniem Sądu - na wstępie stanowczo podkreślić, iż zarówno Prezydent (...) W., jak i Wojewoda Mazowiecki - wydając przedmiotowe decyzje administracyjne w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr (..) przy ul. (...) w W., byli związani rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że wskazane organy obu instancji zobowiązane były m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Należy wskazać, iż z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Niemniej należy wyraźnie wskazać, iż zasada ta nie oznacza jednak, że organ administracji uprawniony jest do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, gdyż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem nauki swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (tak m.in.: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 410 i cyt. tam poglądy doktryny; podobnie: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Zakamycze 2005, s. 723).

Zarówno w nauce, jak i praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu, dokonując oceny znaczenia i wartości danego dowodu dla toczącej się sprawy.

Zdaniem Sądu organ może – w ramach zasady określonej w art. 80 k.p.a. - odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1984 r., sygn. akt III SA 113/84, ONSA 1984, nr 1, poz. 42). W ramach tej oceny organ winien kierować się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia. Ważne jest także, aby rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, było zgodne z prawidłami logiki.

Według Sądu zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący.

W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ zobowiązany jest przeprowadzić w uzasadnieniu decyzji jasny, logiczny i przekonywujący zarazem wywód odnośnie uwzględnienia jednego dowodu przy jednoczesnym odrzuceniu pozostałych dowodów.

W niniejszej sprawie należy zauważyć, iż Prezydent (...) W., jak i Wojewoda Mazowiecki, wydając decyzję w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego - dał wiarę wyłącznie dowodom, z których wynikało, iż strona nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu, a więc dowodom z zeznań świadków: W. C., A. W., M. P., oraz E. M., a także z informacji przekazanej przez Komisariat Policji (...) w piśmie z dnia 4 kwietnia 2006 r.

Organy te odmówiły z kolei wiarygodności materiałom dowodowym w postaci zeznań świadków: W. N., M. O., oraz P. G., wskazując, iż są to osoby bliskie dla strony, co rzutować ma na ich wiarygodność, jako osób zainteresowanych korzystnym dla skarżącego rozstrzygnięciem sprawy. Z kolei odmawiając wiarygodności wyjaśnieniom złożonym w charakterze świadka przez sąsiadkę M. B. organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że nie zasługują one na wiarę z uwagi na fakt ich sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Zdaniem Sądu stawiając powyższą tezę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda Mazowiecki nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów strony skarżącej dotyczących niewiarygodności zeznań zarówno W. C., jak i jej ojca – A. W., w szczególności w kontekście przeprowadzonej w dniu 16 października 2006 r. wizji lokalnej, jak i przedłożonej przez stronę skarżącą kserokopii pisemnego oświadczenia W. C. z dnia 5 czerwca 2006 r., potwierdzającego fakt zamieszkiwania przez skarżącego w przedmiotowym lokalu, jak również fakt zalania mieszkania wyłącznie z powodu pęknięcia wadliwego wężyka do kabiny natryskowej, a nie – jak twierdził A. W. – z powodu rzekomego braku ogrzewania.

Według Sądu organy obu instancji nie dokonały również wszechstronnej analizy materiału dowodowego powołanego przez skarżącego, w tym m.in. nie przeprowadziły wnioskowanych przez stronę dowodów w postaci m.in. przesłuchania kierownika Rejonowego Urzędu Poczty Polskiej na okoliczność terminowości odbioru przez stronę korespondencji, a także przesłuchania – Dzielnicowego z właściwego miejscowo Komisariatu Policji, czy też przesłuchania sąsiadki C. i dozorcy budynku. Wbrew wyraźnym sugestiom skarżącego organy obu instancji nie przeprowadziły również jakiejkolwiek analizy rachunków za prąd w mieszkaniu, w którym zameldowany jest skarżący. Brak jest ponadto szczegółowego odniesienia się przez organy obu instancji do przeprowadzonej w dniu 16 października 2006 r. wizji lokalnej (kontroli dyscypliny meldunkowej) oraz do informacji zebranych w ramach pomocy prawnej przez pracowników Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich (...).

Zdaniem Sądu swobodna ocena dowodów nie może być rozumiana jako dopuszczenie oceny wiarygodności dowodów w sposób zupełnie dowolny, arbitralny, przeczący regułom logiki.

Zdaniem Sądu przeprowadzoną przez Prezydenta (...) W. oraz Wojewodę Mazowieckiego ocenę materiału dowodowego nie można uznać za dokonaną z zachowaniem reguł swobodnej oceny dowodów i nienoszącą cech dowolności, albowiem przy tak arbitralnej i lakonicznej w swej treści ocenie dokumentacji zgromadzonej w sprawie - nie sposób wykluczyć odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej przeprowadzonych dowodów.

Trudno nie zgodzić się ze stroną skarżącą, iż dokonana przez organy ocena materiału dowodowego była jednostronna. Zdaniem Sądu rację ma strona skarżąca, iż organy nie wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji, dlaczego wydały rozstrzygnięcie bazując wyłącznie na oświadczeniach świadków W. C., A. W., M. P., oraz E. M. mimo, że były one sprzeczne z wieloma innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.

Wojewoda Mazowiecki nie wyjaśnił w sposób precyzyjny, dlaczego pominął okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą w odwołaniu, z których wynikać miało, że materiały dowodowe przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji są niewiarygodne i nie wskazują na spełnienie przesłanek niezbędnych do zastosowania przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W ocenie Sądu brak pełnego odniesienia się przez organ odwoławczy do przedłożonego przez stronę skarżącą materiału dowodowego, istotnego dla oceny zastosowania w/w normy prawa materialnego, nie dało tej stronie możliwości ustosunkowania się do zarzutów (stanowiska) organu. W tej sytuacji uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również decyzji organu I instancji.

Z tej przyczyny należy uznać, iż uchybienia formalne poczynione w toku niniejszego postępowania przez organy, uniemożliwiły Sądowi prawidłowe ustosunkowanie się do zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym. Nieprawidłowości te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku przyjęcia zasadności tezy strony skarżącej w zakresie zamieszkiwania w spornym lokalu, należałoby uznać, iż brak jest podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego.

W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie to ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących przede wszystkim kwestii wiarygodności dowodów zgromadzonych w toku postępowania. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że uzasadnienie obu zaskarżonych decyzji nie spełnia wymogów stawianych przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienia rozstrzygnięć organów nie zawierają pełnych wyjaśnień okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji o wymeldowaniu skarżącego.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż w toku ponownego postępowania Prezydent (...) W. winien dokonać wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego, oraz ustosunkować się szczegółowo do zarzutów skarżącego w zakresie wiarygodności dowodów z zeznań świadków W. C., A. W., M. P., oraz E. M. Organ ten winien rozważyć ponadto potrzebę uzupełnienia materiału, m.in. poprzez dokonanie ewentualnego przesłuchania w charakterze świadków osób wnioskowanych przez skarżącego, a także przeanalizować inne możliwości przeprowadzenia kontroli dyscypliny meldunkowej, w tym przykładowo rozważyć celowość dokonania analizy dotychczasowych rachunków za energię elektryczną opłacanych w lokalu zajmowanym przez skarżącego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Jednocześnie Sąd – działając w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. - zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.