Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2049/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: WSA Monika Sawa (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg J. W. i Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku J. W. , oraz wniosku Prezydenta Miasta [...] , o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...].01.2007 r. nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1953 nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia, na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) zostało wydane z naruszeniem prawa.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...].01.2007 r. nr [...] , po rozpatrzeniu wniosku Pana J. W. , Minister Budownictwa stwierdził, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1953 nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia, na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2 stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) zostało wydane z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] r. rep. nr [...] A. L. (współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości) sprzedała swój udział A. K. oraz M. K. - w równych częściach. Organ wskazał, że skoro A. L. przestała być współwłaścicielką wywłaszczonej nieruchomości, to nie powinna być wskazana jako strona w decyzji wywłaszczeniowej. W ocenie organu, związku z tym, że skierowano decyzję do A. L. , to tym samym ziściła się przesłanka stwierdzenia nieważności wskazana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzją z dnia [...].11.2009 r. nr [...] . Minister Infrastruktury z kolei, po rozpoznaniu wniosków J. W. oraz Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...].01.2007 r. nr [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 września 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 124/10) oddalił skargi. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skarg kasacyjnych złożonych przez Miasto [...] i J. W. , wyrokiem z 17 stycznia 2012 r. (sygn. akt I OSK 150/11) oddalił skargę kasacyjną Miasta [...] oraz uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżące kasacyjnie Miasto [...] nie ma racji twierdząc, że orzeczenie wywłaszczeniowe nie narusza prawa. Sąd podkreślił, że nie ma znaczenia fakt nieujawnienia przez nowych właścicieli swoich praw w księdze wieczystej, bowiem to organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe obowiązany był wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne w sprawie, a do takich należało ustalenie właścicieli nieruchomości. Niewypełnienie tego obowiązku przez organ jest wadą postępowania, która w postępowaniu nadzorczym jest wadą kwalifikowaną, prowadzącą nawet do stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na to, że wywłaszczenie w niniejszej sprawie odbyło się bez zapewnienia właścicielom udziału w postępowaniu, gwarantowanego przepisami, stanowiącymi podstawę wywłaszczenia (dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31 – dalej jako: "dekret z 1949 r.), zatem z wadą, którą należy uznać za kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 K.p.a. Odnosząc się do skargi kasacyjnej J. W. , NSA uznał ją za zasadną wskazując, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynikało co legło u podstaw uznania, że organ nadzoru dokonał prawidłowej oceny orzeczenia o wywłaszczeniu. Zdaniem NSA sąd pierwszej instancji nie ocenił, czy w świetle dokumentacji sprawy wywłaszczenie było zgodne z prawem, a co za tym idzie, rozstrzygnięcie nadzorcze prawidłowe. Bezsporne jest, że w postępowaniu tym nie brali udziału właściciele nieruchomości, bowiem organ wywłaszczeniowy nie dokonał ustaleń w tym względzie, a skoro tak, to trudno uznać, że postępowanie było prawidłowe.

Wyrokiem z 22 maja 2012 r. (sygn. akt I SA/Wa 444/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę po raz trzeci, wyrokiem z 3 czerwca 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 652/15) oddalił skargi Miasta [...] , J. J. i J. W. . W ocenie Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie można było uznać, że badane orzeczenie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zaznaczył, że będące przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 1949 roku, a zatem te przepisy stanowiły punkt odniesienia do ustaleń w postępowaniu nadzorczym. Sąd wskazał, że analiza akt sprawy wskazuje, że spełniony został warunek z art. 5 powołanego dekretu - uzyskane zostało zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 29 lutego 1952 r. na wniosek wykonawcy planu, tj. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] . Dodatkowo, co miało istotne znaczenie, dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w tym zezwoleniu wyrażono zgodę na dokonanie zbiorowego wezwania wszystkich właścicieli nieruchomości zgodnie z art. 8 ust. 3 dekretu z 1949 r. w zw. z § 4 ust. 5 zarządzenia Przewodniczącego PKPG z dnia 17 listopada 1949 r. (zwanego dalej: "zarządzeniem z 1949 r."). Z akt sprawy wynika zaś, że ogłoszeniem zbiorowym z 2 maja 1952 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej zawiadomiło właścicieli, współwłaścicieli nieruchomości i spadkobierców nieruchomości, że są one niezbędne do realizacji narodowych planów gospodarczych. Powyższe stanowiło bez wątpienia zdaniem Sądu wykonanie wytycznych z art. 8 ust. 1 powołanego dekretu. Sąd przyjął, że skoro zawiadomienie nie było indywidualnie doręczane właścicielom nieruchomości, tylko dokonano wezwania ogólnego w drodze obwieszczenia, w którym dokładnie określono m. in. położenie, numer księgi wieczystej, numer parceli oraz wywieszono je zgodnie z przepisami we właściwym ze względu na miejsce położenia nieruchomości urzędzie, to nie można przyjąć na gruncie postępowania nieważnościowego, że właściciele nie zostali właściwie wezwani przez wykonawcę planu do odstąpienia mu należących do nich nieruchomości. Powołując się m. in. na treść § 3 zarządzenia 1949 r., Sąd zważył, że w sytuacji, gdy ustalenia w zakresie właściciela dokonano w oparciu o księgę wieczystą zgodnie z zasadą wiary ksiąg wieczystych, nie można zarzucić organowi, iż dopuścił się w tym zakresie rażącego naruszenia przepisów tylko dlatego, że nie dochował należytej ostrożności procesowej. W ocenie Sądu w sytuacji obwieszczenia nie można w sposób jednoznaczny (tak jak w przypadku doręczenia indywidualnego) przyjąć, iż dany właściciel faktycznie nie został zawiadomiony o czynności, której dotyczyło to obwieszczenie, tym bardziej, że zawierało ono wszelkie niezbędne dane pozwalające na identyfikację należącej do niego nieruchomości. W ocenie Sądu okoliczność, iż w zawiadomieniu zawarto nieaktualne dane właścicieli - poprzez wskazanie danych A. L. - nie może być postrzegana jako rażące naruszenie prawa, w przypadku publicznego ogłoszenia, w którym dokładnie podane były wszystkie inne dane identyfikujące nieruchomość (adres, powierzchnia, numer działki). Zdaniem Sądu okoliczność, iż dane zawarte w księdze wieczystej w zakresie właściciela były nieaktualne, bez wątpienia wskazuje na uchybienie organu, ale wbrew zarzutom podniesionym w skargach następców prawnych współwłaścicieli, nie może być postrzegane jako pogwałcenie praw właścicieli, w sytuacji gdy zawiadomienia dokonano w drodze obwieszczenia, które dotyczyło wprost ich nieruchomości, a współwłaściciele: J. W. , S. W. i K. W. , wniosek o ujawnienie ich praw do spornej nieruchomości w księdze wieczystej, wynikających z umowy sprzedaży z 21 grudnia 1950 r., złożyli dopiero 21 sierpnia 1952 r. Sąd wskazał, że rozpoznając niniejszą sprawę miał także na uwadze brzmienie przepisów wówczas obowiązujących i wynikające z nich obowiązki organu, bowiem to co w obecnym stanie prawnym postrzegamy jako rażące pogwałcenie praw jednostki, w latach 50 - tych dwudziestego wieku, wynikało niejednokrotnie z regulacji prawnych. Sąd zwrócił też uwagę na brzmienie art. 26 powołanego dekretu, z którego wynika również gwarancja uwzględnienia interesów właścicieli nieruchomości, którzy z jakichś przyczyn (tak jak w niniejszej sprawie) nie byli wpisani do ksiąg wieczystych. Także w świetle brzmienia tego przepisu nie można uznać, iż w rozpoznawanej sprawie interesy współwłaścicieli nieruchomości, którzy w toku całego postępowania wywłaszczeniowego nie brali w nim czynnego udziału, zostały rażąco naruszone. Sąd wskazał, że obwieszczenia organu oraz obowiązujące przepisy umożliwiały im przy zachowaniu należytej staranności taki udział. Sąd nie uwzględnił także zarzutu naruszenia w niniejszej sprawie art. 38 dekretu z 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U Nr 16, poz. 109, ze zm.). Wyjaśnił, że jako cele wywłaszczenia wskazano budowę ulic, obwodnicy, urządzenie zieleni publicznej oraz placu ćwiczeń. W świetle pisma z 16 sierpnia 1951 r. Wiceprzewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego nieruchomości podlegające wywłaszczeniu zostały przeznaczone m. in. na cele zieleni urządzonej, zaś w toku postępowania, w oparciu o stosowne uzgodnienia, przyjęto także, że mogą być one przejęte na cele wojskowe. W ocenie Sądu pierwszej instancji, analiza akt sprawy wskazuje, że prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe organ zastosował się do procedury wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego określonej w dekrecie i jego przepisach wykonawczych. Przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie wywłaszczenia dokonano bowiem w drodze obwieszczenia wezwania właścicieli wskazanych w obwieszczeniu nieruchomości do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, w trakcie zaś postępowania wywłaszczeniowego obwieszczeniami informowano także właścicieli tych nieruchomości o podejmowanych czynnościach. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, dokonując analizy akt sprawy oraz przepisów wówczas obowiązujących, brak było zatem podstaw do uznania, że wywłaszczenie odbyło się bez zapewnienia właścicielom czynnego udziału w postępowaniu, gwarantowanego przepisami, stanowiącymi podstawę wywłaszczenia, lub z naruszeniem innych przepisów. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zasadnie w zaskarżonej decyzji wskazano, że w sprawie spełniona została przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. - decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Wystąpiła jednak przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 K.p.a. Dlatego też słusznie organ ograniczył się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł J. W. . Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2810/15) odnosząc się w pierwszej kolejności do skargi kasacyjnej Miasta [...] , podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 17 stycznia 2012 r. (sygn. akt I OSK 150/11), w którym oddalono skargę kasacyjną Miasta [...] , uznając za niezasadny zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Za zasadny NSA uznał zarzut naruszenia art. 190 P.p.s.a., wskazując, że Sąd skupiając się na ocenie zaskarżanej decyzji z punktu widzenia obowiązku ustalenia właścicieli wywłaszczanej nieruchomości i ich zawiadomieniu o toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym oraz skierowaniu do nich orzeczenia wywłaszczeniowego, nie zastosował się do wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 stycznia 2012 r. oraz wskazań zawartych w wyroku z 17 czerwca 2014 r., tj. nie dokonał w oparciu o dokumenty zebrane w sprawie oceny, czy wywłaszczenie było zgodne z prawem, a co za tym idzie, czy rozstrzygnięcie nadzorcze było prawidłowe, w tym, w szczególności w odniesieniu do celu wywłaszczenia i spełnienia wymogów w tym zakresie wynikających z przepisów dekretu z 1949 r. W ocenie NSA, nie wniósł niczego do sprawy opis dotyczący planowania gospodarczego w PRL w latach 50-tych, zamieszczony w zaskarżonym kasacyjnie wyroku, gdyż nie wyjaśnił, czy wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości w celu pozyskania terenu na cel "wojskowy", stanowiło realizację zadania objętego terenowym planem gospodarczym. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się też do celu wywłaszczenia i nie ocenił spełnienia wymogów w tym zakresie, zwłaszcza w świetle dokumentów i argumentacji J. W. zawartej w skardze. NSA wskazał, że WSA w istocie powtórzył opis dotyczący planowania gospodarczego w latach 50-tych zamieszczony uprzednio w wyroku z 1 września 2010 r. uchylonym przez Naczelny Sąd Administracyjny, który to opis – jak stwierdził Sąd drugiej instancji w wyroku z 17 stycznia 2012 r. – nie przekładał się na niniejszą sprawę. NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd powinien zastosować się do przedstawionego stanowiska Sądu drugiej instancji, w szczególności powinien ustalić dokładnie cel wywłaszczenia i wobec rozbieżności wynikających z zebranego materiału dowodowego rzeczywiste przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego oraz odnieść te okoliczności do regulacji zawartej w przepisach art. 38 dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. w zw. z art. 7 ust. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. To pozwoli na dokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji pod względem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. względem orzeczenia wywłaszczeniowego z [...] grudnia 1953 r. Wyrokiem z 20.12.2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2424/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy i po rozpoznaniu skargi J. J. , J. W. oraz Miasta [...] , oddalił skargę Miasta [...] oraz uwzględniając skargę J. J. i J. W. uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].11.2009 r. nr [...] . Sąd potwierdził prawidłowość decyzji organu w zakresie zastosowania art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., uznając, że prawidłowo organ uznał, że skierowano orzeczenie wywłaszczeniowe do osoby niebędącej stroną w sprawie, tj. do A. L. , która wyzbyła się praw do wywłaszczonej nieruchomości jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Nie miał przy tym znaczenia, zdaniem Sądu, fakt, że zbycia tego nie ujawniono w księdze wieczystej (str. 23 wyroku). Organ wskazał także, że w wyroku tym Sąd przesądził, że kontrolowane orzeczenie nie zostało dotknięte przesłanką z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż w szczególności nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (zob. str. 42 wyroku). Zdaniem Sądu wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a konkretnie na cel wojskowy. Sąd nakazał organowi ocenę pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., tj. przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1,3,5,7 kpa. Sąd zwrócił przy tym uwagę na fakt, iż J. J. powołał się na przesłankę nieważnościową z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., a zatem organ nadzoru powinien ustosunkować się do tej kwestii przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Organ podniósł, że z akt sprawy, w tym z dokumentów nadesłanych przez Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] przy piśmie z dnia 22.12.2009 r. oraz z opinii geodezyjnej z dnia 06.11.2019 r., wynika że wywłaszczonej orzeczeniem z dnia [...].12.1953 r. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2 odpowiadają obecne działki ewidencyjne nr [...] , [...] , [...] i [...] z obrębu [...] . Organ ustalił, że stronami niniejszego postępowania nadzorczego są zatem: następcy prawni współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości J. W. , S. W. , K. W. , A. K. , tj. W. K. , J. J., M. K. , J. W. , W. W. , oraz M. K. (poprzednia współwłaścicielka wywłaszczonej nieruchomości), a także Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] (jako spadkobierca J. W. ) ale także podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe o charakterze właścicielskim (własność lub użytkowanie wieczyste) do wywłaszczonej nieruchomości: tj. Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] - właściciel działek nr [...] oraz nr [...] , zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] oraz Miasto [...] - właściciel działki nr [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - ponownie rozpoznając sprawę doszedł do przekonania, że skarga Miasta [...] nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił tę skargę, natomiast skargi J. J. i J. W. uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję, choć nie całą ich argumentację uznał za zasadną. Stwierdził, że decyzja Ministra Infrastruktury z 23 listopada 2009 r. narusza prawo w stopniu dającym podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Odnosząc się do powodów, które zadecydowały o nieuwzględnieniu skargi Miasta [...] , czego konsekwencją było oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd zauważył, że Miasto [...] w skardze i piśmie procesowym postawiło zarzut naruszenia art. 152 § 1 pkt 4 K.p.a. w powiązaniu z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 26 dekretu z 1949 r. i przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 146 § 2 K.p.a. Minister - oceniając w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie o wywłaszczeniu – uznał, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa wobec skierowania do osoby niebędącej stroną w sprawie. Taki wniosek Minister wyciągnął z faktu, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego jedna ze współwłaścicielek nieruchomości – A. L. zbyła swoją część, jednak prawo nowych nabywców nie zostało ujawnione w księdze wieczystej, zatem organ wywłaszczeniowy o postępowaniu zawiadomił A. L. i do niej skierował orzeczenie, a nie do aktualnych właścicieli nieruchomości. Ocenę organu, że w związku z zaistnieniem powyższej okoliczności, orzeczenie jest dotknięte kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 1 września 2010 r., Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 stycznia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 czerwca 2015 r. i ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 kwietnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie może podważyć prawidłowości stanowiska w tym zakresie fakt nieujawnienia przez nowych właścicieli swoich praw w księdze wieczystej, bowiem, co należy podkreślić, to organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe obowiązany był wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne w sprawie, a do takich należało ustalenie właścicieli nieruchomości. Ogłoszenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] zawiadamiające o przeznaczeniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych, o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o rozprawie, powyższego obowiązku nie znosiły. Sąd wskazał, że niewypełnienie tego obowiązku przez organ jest wadą postępowania, którą w postępowaniu nadzorczym prawidłowo uznano za wadę kwalifikowaną, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Wystąpienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. ma bowiem charakter obiektywny i bezwzględny. Wywłaszczenie nieruchomości polega na odjęciu dotychczasowemu właścicielowi jego prawa własności, zatem konieczne jest wykonanie przez organ czynności prawem przewidzianych. Przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie wywłaszczenia konieczne jest – wezwanie właściciela do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, w trakcie postępowania – uczestnictwo właściciela w celu obrony swych praw do nieruchomości. Skierowanie decyzji do osoby niebędącej właścicielem wywłaszczonej nieruchomości, a w rezultacie pominięcie jej właściciela, jest naruszeniem prawa, albowiem odjęcie mu prawa własności nastąpiło z pogwałceniem przepisów nakazujących zapewnienie mu udziału w czynnościach, których skutkiem jest wywłaszczenie. Kwestionowane orzeczenie pozbawiło w istocie prawa podmiotowego osobę, której takiego prawa pozbawić nie mogło, gdyż nie była ona w chwili jego wydania właścicielem wywłaszczonej nieruchomości. Prawidłowości stanowiska nie podważa regulacja zawarta w art. 26 ust. 2 dekretu 1949 r. Przepis ten nie definiował pojęcia strony, lecz statuował uprawnienie właściciela nieruchomości nie wpisanego do księgi wieczystej nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego, do wstąpienia do tego postępowania jako strony, w miejsce osoby wpisanej w księdze wieczystej jako właściciel. Była to zatem regulacja gwarancyjna, umożliwiająca rzeczywistemu właścicielowi udział w postępowaniu wywłaszczeniowym. Zatem także ona nie znosiła obowiązku organu skierowania orzeczenia wywłaszczeniowego do rzeczywistego właściciela wywłaszczanej nieruchomości. W konsekwencji powyższego Sąd zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 26 ust. 2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. powiązany z zarzutem niewyjaśnienia sprawy uznał za nietrafny. (..) Z brzmienia normy art. 156 § 1 pkt kpa wynika, że nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Sąd wskazał, że aby dokonać oceny, według wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego, czy orzeczenie wywłaszczeniowe nie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów dekretu z 1949 r., właściwe będzie przytoczenie brzmienia przynajmniej niektórych z nich. I tak, stosownie do art. 1 dekretu z 1949 r., nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogły być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane zgodnie z przepisami dekretu. Prawo przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości w trybie dekretu – zgodnie z art. 2 pkt 1 dekretu – służyło wykonawcom narodowych planów gospodarczych, a w szczególności władzom i urzędom państwowym. Z kolei zasadą wynikającą z art. 3 ust. 1 dekretu, było przekazywanie właściwym wykonawcom tych planów (art. 2) na własność bądź w zarząd i użytkowanie nieruchomości, stanowiących własność Skarbu Państwa bądź osób prawnych wymienionych w art. 2 lub znajdujących się w ich zarządzie bądź użytkowaniu, niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Jeżeli wykonawcy planów nie mogli uzyskać nieruchomości w trybie, określonym w art. 3, wówczas – w myśl art. 4 ust. 1 dekretu - uprawnieni byli do nabycia nieruchomości, bez których plan nie mógł być wykonany, od osób fizycznych i prawnych, nie wymienionych w art. 2 dekretu. Zezwolenia na nabycie nieruchomości – według art. 5 ust. 1 dekretu - udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych – na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej – jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych [...]. Natomiast, art. 7 w ustępie 3 w pkt 3 dekretu stanowił, że do wniosku o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości należało dołączyć zaświadczenie prezydium wojewódzkiej rady narodowej (organu do spraw planowania zabudowy miast i osiedli w porozumieniu z wojewódzką komisją planowania gospodarczego) co do przeznaczenia nieruchomości na cele, wskazane we wniosku. Sąd wskazał, że omówienie istotnych dla sprawy dokumentów nastąpi według dat ich wytworzenia, i tak: - pierwszy dokument to pismo Zarządu Miejskiego w [...] z 24 stycznia 1950 r. (L. dz. VIII-Z-69/50), skierowane do A. L. , w którym stwierdza się że "na założenie gospodarstwa ogrodniczego z pobudowaniem potrzebnych zabudowań Wydział Planowania i Rozbudowy Miasta nie wnosi sprzeciwu"; - drugi dokument to akt notarialny z [...] grudnia 1950 r. (umowa sprzedaży-kupna części przedmiotowej nieruchomości przez A. L. na rzecz J. W. oraz S. i K. W. ), w którym zamieszczony został zapis, że: "Nabywcom wiadomo jest, że według planów zagospodarowania miasta nieruchomość przeznaczona jest na założenie gospodarstwa ogrodniczego stosownie do pisma Zarządu Miejskiego w [...] z dnia 24 stycznia bieżącego roku - liczba dziennika VIII Z 69/50 - którego treść jest nabywcom znana" (§ 5 umowy); - trzeci dokument to Plan sytuacyjny nieruchomości Kw. Nr [...] sporządzony 9 czerwca 1951 r., z którego wynika, że przewiduje się "pod arterię – [...] m²", "pod użyteczność publiczną – [...] m²" - co "razem daje [...] m²"; - czwarty dokument to pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego w [...] z 16 sierpnia 1951 r., L.dz. 05/51/tj, skierowane do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, w którym "stwierdza, że nieruchomości położone w [...] pomiędzy lotniskiem [...] a ul. [...] oraz fortem VII zostały przeznaczone wg wytycznych regionalnych i planu zagospodarowania przestrzennego m. [...] na cele zieleni publicznej oraz częściowo pod budowę arterii obwodowej, łączącej szosę [...] z kierunkiem [...]. Nie stawia się przeszkód odnośnie przejęcia na cele wojskowe [...]; - piąty dokument to wniosek Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z 7 grudnia 1951 r., skierowany do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w [...], zgodny z art. 5 dekretu, o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości, których zapisanymi właścicielami są: [...], L. A. Ks. Wiecz. K.W. Nr [...] o pow. [...] m² i upoważnienie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej do zbiorowego wezwania właścicieli do przekazania nieruchomości niezbędnych do realizacji planu. Do wniosku załączono zaświadczenie z 18 sierpnia 1951 r. i w treści wniosku podano, że jest to zaświadczenie "potwierdzające, że tereny położone przy wyżej podanych ulicach a szczegółowo opisane na załączonym planie sytuacyjnym [...] są planem zagospodarowania przestrzennego miasta przeznaczone na cele publiczne i to pod zieleń, pod budowę arterii obwodowej i pod plac ćwiczeń wojskowych". Na stronie 2 wniosku napisano: "Z przesłanego P.K.P.G. pismem tutejszym z dnia 30.10.br. odpisu z odbytej konferencji Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (Departament Wojskowy) z dnia 30 stycznia 1951 r. wynika, że przedstawiciel Prezydium MRN wyraził zgodę na nabycie i przekazanie władzom wojskowym terenów na planie sytuacyjnym uwidocznionych z przeznaczeniem na plac ćwiczeń o ogólnej powierzchni [...] ha pod warunkiem, że władze wojskowe odstąpią Prezydium MRN tereny potrzebne miastu na cele publiczne. [...]. Przekazanie przez władze wojskowe zamiennych terenów nastąpi w najbliższych dniach. Uchwałą z dnia 20.7.1951r. na posiedzeniu tajnym wyraziło Prezydium MRN zgodę na wniesienie podania o nabycie (wywłaszczenie) przedmiotowych terenów."; - szósty dokument to zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 29 lutego 1952 r. udzielone Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] – jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych "na nabycie nieruchomości położonych w [...] na [...] między lotniskiem a ulicami [...] [...] [...] o łącznej powierzchni [...] ha [...] a [...] m² [...]", na niezwłoczne objęcie omawianych nieruchomości (na podstawie art. 4 i 5 dekretu); - siódmy dokument to wniosek Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z 28 maja 1952 r. o "wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości [...] przeznaczonych planem zagospodarowania przestrzennego miasta na cele publiczne". Z uzasadnienia wniosku wynika, że "nieruchomości położone pomiędzy ulicami [...],[...],[...],[...], [...] i lotniskiem są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta przeznaczone: a) na poszerzenie ul. [...], b) na poszerzenie ul. [...], c) pod zieleń publiczną, d) pod arterię obwodową, e) pod plac ćwiczeń ca [...] m². Ogólny obszar terenów potrzebnych na ww. cele wynosi ca [...] m²". [...] Spod wywłaszczenia wyłączone są tereny o pow. ca [...] m², na których znajdują się ogrodnictwo, sady, względnie działki z domami jednorodzinnymi, bądź też przeznaczone po budowę takiego domu. W stosunku do właścicieli tych nieruchomości ma zastosowanie przepis art. 30 dekretu [...]. Stosownie do art. 17 ust. 3 dekretu z dnia 26.4.1949 r. załącza się [...] 6) odpis opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego w [...] z dnia 26 lutego 1952 r. L. dz. PL.III.41/52 tj. I załącznik"; - ósmy dokument to pismo J. W. z 25 sierpnia 1952 r., skierowane do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, w którym oświadcza, że "Aktem notarialnym z dnia [...] 12.1950 – [...] nabył od A. L. z [...] z nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] pod Kw. Nr. [...] a położoną przy ul. [...] ¼ idealną części gruntu ogólnej powierzchni [...] m² czyli [...] metrów kwadratowych. [...] Przedmiotowa parcela o obszarze [...] m² użytkuję na cele ogrodnicze. Nieruchomość była wg planów zagospodarowania przestrzennego miasta przeznaczona na założenie gospodarstwa ogrodniczego, co wynika z pisma Zarządu Miejskiego w [...] z dnia 24. I. 1950 Ldz. VIII-Z-69/50.". - dziewiąty dokument to pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] (Wydział Budownictwa) z 5 listopada 1952 r. (L. dz.IV-5915/52), skierowane do K. i S. W. (przedmiot: nieruchomość przy ul. [...] ), w którym "zaświadcza, że nieruchomość wchodząca w skład księgi wieczystej [...] KW. Nr [...] o powierzchni [...] m² przed wdrożeniem wywłaszczenia przeznaczona była wg. planu zagospodarowania przestrzennego miasta na cele sadowniczo - ogrodnicze z prawem zabudowy domkiem jednorodzinnym i budynkiem gospodarczym."; - dziesiąty dokument to pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z 8 listopada 1952 r., skierowane do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, "przedmiot: wywłaszczenie nieruchomości ob. L. A. [...]", w którym Prezydium "nawiązując do podania zbiorowego z dnia 28.5.1952 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonych w [...], między ulicami [...] [...] i lotniskiem przeznaczonych zgodnie z planem zagospodarowana przestrzennego miasta na cele publiczne";

Minister Budownictwa w decyzji z [...] 2007 r. podał, że "celem wywłaszczenia była budowa ulic, obwodnicy, urządzenie zieleni publicznej oraz placu ćwiczeń"; zezwolenie z 29 lutego 1952 r. "potwierdziło, że inwestycja była objęta planem gospodarczym, a cel wywłaszczenia (jakim była m. in. budowa dróg, obwodnicy oraz cele wojskowe) potwierdzał, że inwestycje tego typu były realizowane w ramach opracowywanych planów gospodarczych". Minister Infrastruktury w zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2009 r. wskazał, że w dacie rozstrzygania o wywłaszczeniu istniały materialnoprawne przesłanki do wywłaszczenia spornej nieruchomości. Na temat celu wywłaszczenia, niezbędności i przeznaczenia w planie w zaskarżonej decyzji wskazał, że orzeczenie wywłaszczeniowe było poprzedzone zezwoleniem z 29 lutego 1952 r., które przesądziło o istnieniu celu określonego w narodowych planach gospodarczych, cel ten stanowił podstawę do wywłaszczenia. Organ zauważył, że nie miał uprawnienia do badania zasadności merytorycznej takiego zezwolenia – badał jedynie jego prawidłowość pod względem formalnoprawnym. W tym zakresie zezwolenie to czyniło zadość przepisom dekretu. Było poprzedzone zezwoleniem Ministra Gospodarki Komunalnej z 22 października 1951 r. i "opinią Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego z 16 sierpnia 1951 r. nr 05/51/tj. 8/1/tj/51". Organ podał, że w opinii tej wymieniono cele wywłaszczenia, a przede wszystkim stwierdzono, że nie stawia się przeszkód odnośnie przejęcia przedmiotowej nieruchomości na cele wojskowe. W istocie zatem cel wojskowy był jednym z celów wywłaszczenia. Okoliczność ta – według organu - wynika również z wniosku wywłaszczeniowego z 28 maja 1952 r. L.dz. C.K.4/4-W-44, gdzie wskazano, że celem wywłaszczenia jest m. in. budowa placu ćwiczeń. Organ podkreślił, że w dacie wywłaszczenia cele wojskowe były dziedziną objętą planowaniem gospodarczym i znajdowały się w planach gospodarczych. Budowa urządzeń i infrastruktury wojskowej musiała być objęta planowaniem gospodarczym, ponieważ wymagała zaangażowania państwowych środków majątkowych. Sąd wskazał, że w świetle przytoczonego brzmienia art. 1 dekretu, zaprezentowanej treści dowodów z dokumentów składających się na ówcześnie zgromadzony materiał dowodowy sprawy i przedstawionych rozważań Ministrów na temat celu wywłaszczenia sprowadzającego się do wykazania niezbędności nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych, czyli nieruchomości bez których plan nie może być wykonany, Sąd – stosując się do wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 14 kwietnia 2017 r., a zobowiązującego do ustalenia celu wywłaszczenia – stwierdza, że wywłaszczenia dokonano na cele publiczne, w tym cel wojskowy. Stwierdzenie Ministra Budownictwa i Ministra Infrastruktury w wydanych decyzjach, że celem wywłaszczenia była budowa ulic, obwodnicy, urządzenie zieleni publicznej oraz placu ćwiczeń nie zostało poparte dokumentem z archiwalnego materiału dowodowego sprawy. Zezwolenie z 29 lutego 1952 r. natomiast nie potwierdzało, tak jak to wskazał Minister Infrastruktury, że inwestycja była objęta planem gospodarczym, tylko – stosownie do art. 5 ust. 1 dekretu - miało potwierdzać, że nieruchomość była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Tego rodzaju zezwolenie było bowiem udzielane przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wtedy, gdy uznawał on daną nieruchomość za niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Dalej nie można zgodzić się z Ministrem Infrastruktury, że pismo z 16 sierpnia 1951 r., przypuszczalnie nr 05/51/tj. 8/1/tj/51 (nieczytelny) było "opinią" w rozumieniu art. 5 dekretu i, że w "opinii" tej wymieniono cele wywłaszczenia (o czym świadczy wyżej przytoczona treść pisma z 16 sierpnia 1951 r.). W dacie wydania tego pisma regulacja art. 5 dekretu nie stanowiła o opinii. Brzmienie przepisu było następujące: "Zezwolenia na nabycie nieruchomości udziela Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, jeżeli uzna, że nieruchomość lub prawa są niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego oraz, że przewidziane będą środki na ich nabycie" (Dz. U. z 1949 r., Nr 27, poz. 197). Dopiero zmiana dekretu, która weszła w życie z dniem 31 stycznia 1952 r. spowodowała, że przepis ten nawiązywał do opinii i brzmiał w ust. 1, że "Zezwolenia na nabycie nieruchomości udziela Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uzna, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie; w ust. 2, że "Opinia prezydium wojewódzkiej rady narodowej powinna zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla realizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Opinia powinna uwzględniać zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 52). W ocenie Sądu przedmiotowe pismo było zaświadczeniem wojewódzkiej władzy planowania gospodarczego (Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego w [...]), wydanym w porozumieniu z właściwą władzą planowania zabudowy miast i osiedli (po uzgodnieniu z Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Budownictwa Służba Planowania Miast i Osiedli) "co do przeznaczenia nieruchomości na cele wskazane we wniosku". W jego treści wyraźnie powołano się na art. 6 dekretu, choć przypuszczalnie błędnie wskazano ust. 2, zamiast ust. 1 pkt 2 dekretu obowiązującego w takim brzmieniu od 4 maja 1949 r. do 31 stycznia 1952 r. – Dz. U. z 1949 r., Nr 27, poz. 197; zm. dekretem z 26 października 1949 r. – Dz. U. z 1949 r., Nr 55, poz. 438). Status zaświadczenia a nie opinii potwierdza także wniosek z 7 grudnia 1951 r., w którym mówi się o "załączeniu zaświadczenia [...] z 16.8.1951" i wniosek z 28 maja 1952r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w którym wymienia się właściwą opinią w punkcie 6 jako załącznik (opinia z 26 lutego 1952 r., której w aktach sprawy nie stwierdzono). Jednakże pomimo, że dokumentacja przedmiotowej sprawy w sposób literalny nie potwierdza, że cel wojskowy był jednym z celów wywłaszczenia, to taką tezę należy wyprowadzić z zapisu zaświadczenia z 16 sierpnia 1951 r. ("nie stawia się przeszkód odnośnie przejęcia nieruchomości na cele wojskowe [...]), wniosku z 28 maja 1952 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego ("Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na cele publiczne [...]") i opisu załącznika 3 tego wniosku ("3) ogólny plan sytuacyjny z naniesieniem wszystkich nieruchomości podlegających wywłaszczeniu, a przeznaczonych na cele publiczne"), indywidualnego planu sytuacyjnego spornej nieruchomości ("pod arterię [...], pod użyteczność publiczną [...]") i zezwolenia z 29 lutego 1952 r., które było udzielane, jeżeli uznano, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zaś - czy okoliczność ta (cele wywłaszczenia m. in. na cel wojskowy) wynika z opinii z 26 lutego 1952 r., L.dz. PI.III./41/52 tjn., to Sąd stwierdził na podstawie wiadomości, które wziął pod uwagę z urzędu. Z treści decyzji nie wynika bowiem - czy organ dysponował ww. opinią, jako że za opinię uznał inny dokument – zaświadczenie z 16 sierpnia 1951 r. Tymczasem istnienie przedmiotowego dokumentu było miarodajne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Stosownie bowiem do treści art. 5 w brzmieniu obowiązującym od 31 stycznia 1952 r. (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 52), zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie (ust. 1); opinia prezydium wojewódzkiej rady narodowej powinna zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości, objętej wnioskiem, jest niezbędne dla realizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Opinia powinna uwzględniać zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze (ust. 2). Zatem opinia była tym dokumentem, który miał potwierdzać niezbędność nabycia nieruchomości dla realizacji zamierzenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] i potwierdzeniem tym nie powinno być samo wydanie opinii, ale wyraźne w niej stwierdzenie, że ww. nieruchomość ci) jest(są) niezbędna(e) dla realizacji zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych, czyli dla realizacji celu wywłaszczenia – placu ćwiczeń przez władze wojskowe Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] . Opinia z 26 lutego 1952 r. wchodziła w zakres materiału sprawy toczącej się w tutejszym Sądzie pod sygn. akt IV SA/Wa 108/15. Orzekający w niej Sąd stwierdził, że z treści przedmiotowej opinii wynika, że nieruchomości położone w [...] – między lotniskiem, a ulicami [...],[...],[...], [...] i [...] , niezbędne są dla Prezydium Miejskiej Rady Narodowej celem przekazania ich władzom wojskowym na plac ćwiczeń w zamian za tereny odstąpione Prezydium MRN na potrzeby gospodarcze miasta. Sformułowanie zawarte w ww. opinii potwierdza niezbędność ww. nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Za przyjętym powyższym ustaleniem zdaniem Sąd, przemawia również stwierdzenie organu, że w dacie wywłaszczenia cele wojskowe były dziedziną objętą planowaniem gospodarczym i znajdowały się w planach gospodarczych. Budowa urządzeń i infrastruktury wojskowej musiała być objęta planowaniem gospodarczym, ponieważ wymagała ona zaangażowania państwowych środków majątkowych. Sąd dodał, że realizacja zarówno celów wojskowych, jak i pozostałych celów gospodarczych była przedmiotem narodowych planów gospodarczych. Elementem planowania gospodarczego w dacie wydania decyzji [...] grudnia 1953 r. były zamierzenia inwestycyjne o charakterze wojskowym. Zagadnienia dotyczące obronności państwa były jednym z podstawowych założeń ustawy z 21 lipca 1950 r. o 6 letnim planie rozwoju gospodarczego i budowy podstaw socjalizmu na lata 1950-1955 (Dz.U. nr 37, poz. 344). Planowanie gospodarcze uwzględniające cele obronności i wojska należało do ówczesnych podstaw ustrojowych państwa określonych w art. 3 ust. 3 oraz art. 7 ust. 3 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 r. Integralną częścią planowania gospodarczego były sprawy obronności i wojska. Decentralizacja planowania gospodarczego polegała m. in. na wyposażeniu rad narodowych w odpowiednie uprawnienia związane z zapewnieniem realizacji planów na szczeblu wojewódzkim.

Po drugie, zgodnie ze wskazaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z 14 kwietnia 2017 r., Sąd uznał, że rzeczywistym przeznaczeniem wywłaszczonej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego było przeznaczenie na cele publiczne, w zakres których wchodził cel wojskowy. Za takim przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] bezpośrednio przemawia: plan sytuacyjny z 9 czerwca 1951 r. (pod arterię [...] m² i pod użyteczność publiczną [...] m² - razem [...] m²), treść zaświadczenia z 16 sierpnia 1951 r. (wg planu przeznaczone na cele zieleni publicznej, arterię i dodaje się, że nie stawia się przeszkód przejęcia na cele wojskowe, ale nie mówi się o przeznaczeniu na cele wojskowe), treść wniosku z 28 maja 1952 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (nieruchomości przeznaczonych planem zagospodarowania przestrzennego miasta na cele publiczne: na poszerzenie ulic, pod zieleń publiczną, pod arterię obwodową, pod plac ćwiczeń) i treść pisma z 8 listopada 1952 r. (zgodnie z planem na cele publiczne). Dalej także, choć pośrednio, wniosku z 7 grudnia 1951 r. o zezwoleniu na nabycie nieruchomości, w którym Prezydium MRN w Poznaniu powołuje się na załączone do wniosku zaświadczenie z 16 sierpnia 1951 r., które potwierdza, że sporny teren został planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczony na cele publiczne: pod zieleń, pod budowę arterii i – według organu składającego wniosek - "pod plac ćwiczeń wojskowych", co wprost nie wynika z zaświadczenia z 16 sierpnia 1951 r. Sąd natomiast nie opowiedział się za przeznaczeniem sadowniczo – ogrodniczym wywłaszczonej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, jako że jedynym źródłowym dokumentem przemawiającym za takim przeznaczeniem było pismo z 5 listopada 1952 r., w którym Prezydium zaświadcza, że nieruchomość o powierzchni [...] m² przed wywłaszczeniem była według planu przeznaczona na cele sadowniczo-ogrodnicze. Nadto z dokumentu tego wynika, że chodzi o niewielką część wywłaszczonej nieruchomości, natomiast nie wynika czasokres obowiązywania takiego przeznaczenie, a nadto – jak słusznie zauważył organ - o której części nieruchomości jest mowa. Z kolei pozostałe dokumenty zawierają nie tylko wtórną informację, ale i niezgodną z treścią dokumentu, do którego się odnoszą. Uwaga ta dotyczy pisma Zarządu Miejskiego [...] z 24 stycznia 1950 r., w którym nie mówi się nic o przeznaczeniu, tylko stwierdza się, że Wydział Planowania i Rozbudowy Miasta nie wnosi sprzeciwu na założenie gospodarstwa ogrodniczego; aktu notarialnego z [...] grudnia 1950 r., w którym mówi się, że według planu nieruchomość przeznaczona jest na założenie gospodarstwa ogrodniczego, ale z powołaniem na ww. pismo z 24 stycznia 1950 r., w którym – jak wyżej zauważono - brak adnotacji o przeznaczeniu nieruchomości; pisma J. W. z 25 sierpnia 1952 r., w którym autor, przez powołanie się na akt notarialny z [...] grudnia 1950 r., również wskazuje że według pisma z 24 stycznia 1950 r. nieruchomość przeznaczona była na założenie gospodarstwa ogrodniczego. Poza tym, gdyby istotnie tak było , to, zdaniem Sądu, w uzasadnieniu wniosku z 28 maja 1952 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego wśród wymienionych terenów wyłączonych spod wywłaszczenia (na których znajdowały się: ogrodnictwo, sady, działki z domami jednorodzinnymi, bądź przeznaczone pod budowę takiego domu) zostałaby wymieniona również sporna nieruchomość czy jej część. Sąd wobec wykazanej rozbieżności wynikającej z ówcześnie zgromadzonego materiału dowodowego sprawy co do rzeczywistego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, ze względu na większą liczbę dokumentów bezpośrednio mówiących o ww. celu planistycznym całej spornej nieruchomości, w przeciwieństwie do mniejszej liczby dokumentów bezpośrednio mówiących o celu planistycznym – gospodarstwie sadowniczo – ogrodniczym (dotyczącym części wywłaszczonej nieruchomości), opowiedział się za przeznaczeniem nieruchomości wywłaszczonej na cele publiczne – arterię ([...] m²), użyteczność publiczną (ówcześnie rozumianą jako synonim "interesu publicznego" - celu leżącego w interesie państwa). Niewątpliwie bowiem cel publiczny - wojskowy leżał w interesie państwa i w zasadzie jego osiągnięcie bez wywłaszczenia było niemożliwe.

Po trzecie, Sąd odnosząc powyższe do regulacji art. 38 dekretu z 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju [(Dz. U. Nr 16, poz. 109, ze zm.) – zwany dalej: "dekretem z 1946 r."] w zw. z art. 7 ust. 3 (a właściwie to art. 6 ust. 3 – do 31 stycznia 1952 r.) dekretu z 26 kwietnia 1949 r. – w myśl wytycznej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikającej z wyroku z 14 kwietnia 2017 r. – wskazuje, że zgodnie z art. 1 dekretu z 1946 r. - wszystkie poczynania publiczne i prywatne w zakresie użycia terenu [...] powinny być dostosowane do postanowień planów zagospodarowania przestrzennego; art. 2 – planowe zagospodarowanie przestrzenne przeprowadza się na podstawie planów: krajowego, regionalnych oraz miejscowych, opracowywanych zgodnie z wytycznymi polityki gospodarczej Państwa; art. 6 - plany zagospodarowania przestrzennego sporządza się w dostosowaniu do wieloletnich planów gospodarczych i inwestycyjnych, ustalanych w trybie przewidzianym przez obowiązujące przepisy prawa; art. 38 - zabrania się zmiany przeznaczenia terenów, podejmowania inwestycji, budowy, odbudowy, przebudowy, powiększania i zmiany przeznaczenia budynków lub innych urządzeń – niezgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Przekładając powyższe regulacje na ówczesny stan sprawy, Sąd stwierdza, że w postępowaniu wywłaszczeniowym nie doszło do rażącego naruszenia art. 38 dekretu z 1946 r. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że poczynania publiczne w zakresie użycia terenu mają być dostosowane do postanowień planu; uregulowania planistyczne mają być dostosowane do wieloletnich planów gospodarczych i inwestycyjnych; niedopuszczalna jest zmiana przeznaczenia terenu niezgodnie z postanowieniami planu. W ocenie Sądu taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie. Przedstawionymi wywodami dowiedziono bowiem, że tereny objęte orzeczeniem wywłaszczeniowym z 1953 r. zostały przeznaczone w planie na cele publiczne: przebudowę ulic, arterię obwodową, zieleń urządzoną i plac ćwiczeń. Oznacza to, że jeżeli celem wywłaszczenia miałby być cel wojskowy, to nie doszło do zmiany przeznaczenia terenu niezgodnie z planem. Ponadto nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia nie była w planie zagospodarowania Miasta [...] przeznaczona na cele sadowniczo – ogrodnicze, tylko na cele publiczne, do których należy cel wojskowy. W ocenie Sądu najistotniejszą cechą było to żeby nieruchomość była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Nadto nie było żadnych przeciwskazań, aby w drodze wywłaszczenia nabyć nieruchomość z zamiarem przeznaczenia jej na cele wojskowe, jeżeli cele te objęte były narodowymi planami gospodarczymi, jak w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Sąd wskazał, że dokumenty powołane w skardze od słów "Z dokumentów archiwalnych zebranych w sprawie, w tym w szczególności: [...]" (s. 5 i 6 skargi) nie mogły przemówić za odmienną oceną archiwalnego materiału sprawy. Z kolei zgodnie z art. art. 7 ust. 3 dekretu z 1949 r., do wniosku o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości należało dołączyć: 1) zezwolenie właściwego ministra na zgłoszenie wniosku, stwierdzające jednocześnie, że starania o uzyskanie odpowiedniej nieruchomości, podjęte zgodnie z art. 3, nie dały wyniku bądź też że dla realizacji narodowych planów gospodarczych zamierzona inwestycja może być zlokalizowana jedynie na nieruchomości, określonej we wniosku, 2) opis opinii prezydium wojewódzkiej rady narodowej (art. 5 ust. 2), 3) zaświadczenie prezydium wojewódzkiej rady narodowej (organu do spraw planowania zabudowy miast i osiedli w porozumieniu z wojewódzką komisją planowania gospodarczego) co do przeznaczenia nieruchomości na cele, wskazane we wniosku, 4) plan lub szkic sytuacyjny w odpowiedniej skali w dwóch egzemplarzach z wymienieniem powierzchni przeznaczonej do nabycia i z oznaczeniem jej granicy. Z dokumentacji sprawy wynika, że Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] do wniosku z 7 grudnia 1951 r., skierowanego do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w [...] , o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości położnych w [...], na [...] - między lotniskiem, a ulicami [...] i [...] , stanowiących własność osób prywatnych, w tym również nieruchomości A. L. Ks. wiecz. K.W. Nr [...] o pow. [...] m², dołączyło: 1) zezwolenie Ministra Gospodarki Komunalnej z 22 października 1951 r., L. dz. M.T.IV 680/tj/51 na zgłoszenie przez Prezydium MRN w [...] przedmiotowego wniosku (pkt 1 ust. 3 art. 7 dekretu z 1949 r.); 2) zaświadczenie Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego w [...] w porozumieniu z Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Budownictwa Służba Planowania Miast i Osiedli z 16 sierpnia 1951 r. stwierdzające, że przedmiotowe nieruchomości przeznaczone zostały według wytycznych regionalnych i planu zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] na cele zieleni publicznej oraz częściowo pod budowę arterii obwodowej, łączącej szosę [...] z kierunkiem na [...]. Jednocześnie wskazano, że nie stawia się przeszkód odnośnie przejęcia ww. nieruchomości na cele wojskowe, z wyłączeniem od ul. [...] i ul. [...] pasa terenu o szerokości 50 m (pkt 3 ust. 3 art. 7 dekretu z 1949 r.); 3) plan sytuacyjny (pkt 4 ust. 3 art. 7 dekretu z 1949 r.). Natomiast nie załączono opinii, albowiem według uregulowań dekretowych uprzednio unormowanych w art. 6, obowiązek jej sporządzania powstał dopiero od 31 stycznia 1952 r. Wszystko to oznacza, że Sąd – zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z 14 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2810/15) – ustalił, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na cele publiczne, w tym cel wojskowy; rzeczywiste przeznaczenie nieruchomości objętej orzeczeniem wywłaszczeniowym w planie zagospodarowania przestrzennego było na cele publiczne, w zakres których wchodził cel wojskowy; w postępowaniu wywłaszczeniowym nie doszło do rażącego naruszenia art. 38 dekretu z 1946 r. i art. 7 ust. 3 dekretu z 1949 r. oraz innych przepisów dekretu z 1949 r. w sposób rażący. Zatem orzeczenie kontrolowane w trybie nieważnościowym nie zostało dotknięte przesłanką nieważnościową z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wykazane przez Sąd rozbieżności wynikające z archiwalnego materiału dowodowego sprawy nie mogły przemawiać za uznaniem, że orzeczenie kontrolowane w trybie nieważnościowym zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów dekretu z 1949 r. Organ ówcześnie rozpoznający sprawę nie rozstrzygnął bowiem sprawy wbrew jednoznacznej treści wynikającej z dokumentacji sprawy, zatem postępowanie wywłaszczeniowe i treść załatwienia sprawy w orzeczeniu z 1953 r. nie stanowią zaprzeczenia stanu prawnego sprawy. Podstawą, która zadecydowała o wyeliminowaniu zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, było wydanie decyzji z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2017 r., nawiązującym w swojej ocenie prawnej do wytycznych wynikających z poprzednich wyroków tego Sądu (z 17 czerwca 2014 r. i 17 stycznia 2012 r.), z zaskarżonej decyzji nie wynika - dlaczego organ nadzoru uznał, że wywłaszczenie było zgodne z prawem, skoro w istocie organ nie dokonał oceny orzeczenia z 1953 r. w aspekcie wszystkich podstaw nieważnościowych unormowanych w 156 § 1 K.p.a., tylko skupił się na podstawie z pkt 4 ust. 1 i dokonał pobieżnej oceny podstawy z pkt 2 § 1 tego artykułu. Powyższe także podniósł skarżący J. J. powołując się z kolei na przesłankę nieważnościową z art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. Zatem obowiązkiem Ministra – przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – będzie wykazanie, że orzeczenie wywłaszczeniowego nie jest dotknięte dotychczas nierozważanymi podstawami nieważnościowymi.

Organ wskazał jednocześnie, że stronami postępowania nie są natomiast spadkobiercy A. L. , gdyż nie są oni następcami prawnymi byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, skoro A. L. wyzbyła się swoich praw do tej nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Pomimo, że w księdze wieczystej figurowała w dalszym ciągu A. L. , w tym w dacie wywłaszczenia, niewątpliwie nie była ona wówczas stroną postępowania wywłaszczeniowego, gdyż wpis prawa własności w księdze wieczystej ma (i miał też w ówczesnym czasie) charakter deklaratoryjny. Na skutek wywłaszczenia odjęto prawa rzeczywistym właścicielom wywłaszczonej nieruchomości, nie zaś osobie ujawnionej w księdze wieczystej. Tym samym tylko spadkobiercy rzeczywistych właścicieli nieruchomości mają interes prawny, który czyni ich legitymowanymi do występowania jako strony w postępowaniu nadzorczym.

Po rozpatrzeniu przedmiotowych wniosków oraz zbadaniu całości akt sprawy, Minister wskazał, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu sądu wiążą w sprawie zarówno sąd, jak i organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszym postępowaniu dotyczącym oceny legalności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1953 nr [...]w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.12.2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2424/17. Organ wskazał, że jest związany oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.12.2017 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd przesądził, że ww. orzeczenie z dnia [...].12.1953 nr [...]w kontrolowanej części nie jest dotknięte przesłanką nieważnościową z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa). Organ wskazał także, że jednocześnie Sąd pozytywnie ocenił stanowisko organu nadzoru, iż orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. w zakresie pkt 10 zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...].11.2009 r. z powodu zaniechania oceny legalności ww. orzeczenia pod kątem pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a., tj. przesłanek nr 1,3,5,6,7. Organ podniósł, że wobec powyższego zachodziła konieczność zbadania w trybie nadzoru, czy ww. orzeczenie w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) nie jest dotknięte jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1,3,5,6,7 k.p.a. Organ podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Z powyższej przyczyny instytucja ta ma zastosowanie w sprawach, w których w sposób niebudzący wątpliwości wykazano zaistnienie jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Wszelkie wątpliwości dotyczące zgodności z prawem kontrolowanej decyzji należy zatem interpretować na korzyść pozostawienia decyzji ostatecznej w obrocie prawnym celem zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego. Organ podkreślił, że przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Do tego celu służy instytucja odwołania od decyzji, uregulowana w art. 127-140 kpa. Przedmiotem postępowania nadzorczego, prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a. jest weryfikacja decyzji ostatecznej przez pryzmat przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Przechodząc więc do ponownego, merytorycznego badania wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].12.1953 nr [...] , organ wskazał, że wniosek został złożony przez podmiot legitymowany (tj. przez Pana J. W. ), a kontrolowane orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. nr [...] weszło do obrotu prawnego, na skutek jego publicznego obwieszczenia na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w dniach od 11.01.1954 r. do 25.01.1954 r., a zatem wywołało skutki prawnorzeczowe. W ustawowym terminie nie wniesiono od niego odwołania, a tym samym ww. orzeczenie stało się ostateczne. W rezultacie ww. orzeczenie może stanowić przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 156 kpa Organ wskazał, że przedmiotowe orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].12.1953 r. zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), a zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania należy oceniać kwestionowane orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej

współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia). Badając przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., organ stwierdził, iż kontrolowane orzeczenie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu było bowiem, w myśl art. 10 ust. 1 ww. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwe według miejsca położenia nieruchomości. Natomiast przedmiotem wywłaszczenia w niniejszej sprawie była nieruchomość znajdująca się w [...], a więc organem właściwym do wydania orzeczenia wywłaszczeniowego było Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] . Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wadę kwalifikowaną decyzji stanowi również rozstrzygnięcie nią sprawy rozstrzygniętej uprzednio inną decyzją ostateczną. Z akt archiwalnych sprawy wynika, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2 zostało wydane wyłącznie jedno orzeczenie wywłaszczeniowe, tj. orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. nr [...] . Brak jest zatem podstaw do uznania, zdaniem organu, że ww. orzeczenie rozstrzygnęło sprawę uprzednio już rozpoznaną inną decyzją ostateczną. Nie ziściła się zatem przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest trwała niewykonalność, zachodząca już w dniu jej wydania. Zdaniem organu wykonalność kontrolowanego orzeczenia nie budzi wątpliwości. W zaskarżonym orzeczeniu z dnia [...].12.1953 r. nr [...] uwzględniono elementy istotne z punktu widzenia jego wykonalności, tj. m.in. opis wywłaszczonej nieruchomości, a także wskazanie podmiotu, na którego rzecz dokonano wywłaszczenia. Nie sposób zarazem pominąć okoliczności ujawnienia Skarbu Państwa w księdze wieczystej nr [...] , prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości już w 1957 r. Skoro było możliwe dokonanie wpisu w księdze wieczystej, to zdaniem organu należy uznać, że ww. orzeczenie było wykonalne. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 6 oraz pkt 7 k.p.a. stwierdzeniu nieważności podlegają również decyzje, wydane w takich okolicznościach, iż w razie ich wykonania doszłoby do popełnienia czynu zagrożonego karą oraz decyzje dotknięte wadą powodującą ich nieważność z mocy prawa. Wykonanie przedmiotowego orzeczenia polegało na ujawnieniu Skarbu Państwa jako właściciela w księdze wieczystej prowadzonej dla wywłaszczonej nieruchomości, jak również na realizacji inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, ewentualnie również na wypłacie odszkodowania (jeżeli został złożony w tym zakresie wniosek). Z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, że dokonanie czynności zmierzających do wykonania orzeczenia pociągało za sobą popełnienie czynu zabronionego. Niewątpliwie w oparciu o ostateczne orzeczenie w pełni legalnie inwestor mógł ujawnić Skarb Państwa w księdze wieczystej, jak też objąć we władanie nieruchomości wywłaszczone przedmiotowym orzeczeniem z dnia [...].12.1953 r., skoro ich właścicielem stał się Skarb Państwa. W ocenie organu nie można dopatrywać się zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. w tym, że przeznaczenie nieruchomości wynikające z ówczesnych przepisów ustawy z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. z 1946 r. Nr 16, poz. 109) uległo zmianie na skutek wydania orzeczenia wywłaszczeniowego. Przepis art. 41 ustawy z dnia 2 kwietnia 1946 r., przewidujący sankcje karne za samowolną zmianę przeznaczenia nieruchomości i realizację inwestycji wbrew przepisom tej ustawy nie mógł mieć zastosowania do realizacji inwestycji zgodnie z przepisami dekretu z 26 kwietnia 1949 r. Nie mógł stanowić czynu zabronionego żaden czyn, który został dokonany w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy rangi ustawowej. Ewentualna zaś kolizja przepisów ustawy z 1946 r. i dekretu z 1949 r. niewątpliwie skutkowała – zgodnie z powszechnie uznawanymi normami kolizyjnymi - derogacją przepisów ustawy z dnia 1946 r., gdyż dekret z 1949 r. był zarówno aktem późniejszym, jak i aktem o charakterze szczegółowym (łac. Iex specialis). Zatem wszelkie działania podejmowane na podstawie przepisów dekretu z 1949 r. były wyłączone z materii uregulowanej przepisami ww. ustawy z 1946 r. i nie mogły skutkować popełnieniem czynu zabronionego. W ocenie organu nie zaistniała zatem przesłanka z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.

Zdaniem organu brak jest również podstaw do uznania, że orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. w ocenianej części dotknięte jest wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.). Natomiast kontrolowane orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) dotknięte jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., polegające na skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Taka ocena wywodzi się z analizy dwóch aktów notarialnych zawartych przed datą wywłaszczenia, z których wynika, że A. L. w dacie wywłaszczenia nie była

właścicielką wywłaszczonej nieruchomości. Aktem notarialnym z dnia [...].12.1950 r. Rep. Nr [...]. A. L. sprzedała J. W. udział 1/4 części, S. W. 1/8 części i K. W. 1/8 części w przedmiotowej nieruchomości, a więc łącznie udział 1/2 części. Natomiast aktem notarialnym z dnia [...]..11.1951 r. Rep. Nr [...]. A. L. - sprzedała pozostały swój udział (1/2 części) A. K. i M. K. - w równych częściach. Tym samym z dniem 10.11.1951 r. A. L. wyzbyła się praw rzeczowych do nieruchomości przy ul. [...] , zapisanej w KW nr [...] . Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 20.12.2017 r. przesądził, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) spełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie. Organ wskazał, że jest związany tą oceną prawną zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W rozważanym przypadku niewątpliwie upłynęło ponad 10 lat od wydania kontrolowanego orzeczenia, gdyż kontrolowane orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. stanowi podstawę wpisu Skarbu Państwa w dziale II księgi wieczystej nr [...] (przed migracją: KW [...]), dokonanego już w 1957 r. (a tym samym orzeczenie to jest ostateczne od ponad 60 lat). Reasumując Minister wskazał, iż orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].12.1953 r. nr [...] w ocenianej części nie jest dotknięte wadami wskazanymi w art. 156k.p.a. §1 pkt1,2, 3, 5, 6, 7. Jednocześnie, Minister wskazał, że z uwagi na zajście przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz upływu ponad 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia należało uznać zasadność decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...].01.2007 r. nr [...], gdyż zasadnie oceniono, że ww. orzeczenie z dnia [...].12.1953 r. zostało wydane z naruszeniem prawa.

Skargi na powyższą decyzje wniósł J. W. oraz Miasto [...] .

J. W. i Prezydent Miasta [...] zaskarżyli powyższą decyzję w części dotyczącej wywłaszczenia, na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej O/ nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) zostało wydane z naruszeniem prawa.

J. W. zaskarżonej decyzji zarzucił:

Naruszenie przepisów postępowania:

1. przez dokonanie błędnych ustaleń co do zakresu związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2424/17, na skutek nieuprawnionego przyjęcia, że ocena kontrolowanego w trybie nadzorczym orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] grudnia 1953 r., dokonana przez ten Sąd w aspekcie przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - dotyczyła całego orzeczenia, podczas gdy Sąd dokonał takiej oceny wyłącznie w zakresie celu wywłaszczenia oraz rzeczywistego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego;

2. przez dokonanie błędnych ustaleń w odniesieniu do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2424/17, przez nieuprawnione przyjęcie, że (cyt.) "Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...]. 11. 2009 r. z powodu zaniechania oceny legalności ww. orzeczenia pod kątem pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a., tj. przesłanek nr 1, 3, 5, 6, 7. ", podczas gdy Sąd w powyższym wyroku wskazał, że (cyt.): "Podstawą, która zadecydowała o wyeliminowaniu zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego było wydanie decyzji z naruszeniem art. 7 w zw. a art. 77§ 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" oraz że zgodnie wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakie zapadły w niniejszej sprawie, tj. wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2017 r., z dnia 17 czerwca 2014 r. i z dnia 17 stycznia 2012 r. - "z zaskarżonej decyzji nie wynika - dlaczego organ nadzoru uznał, że wywłaszczenie było zgodne z prawem, skoro w istocie organ nie dokonał oceny orzeczenia z 1953 r. w aspekcie wszystkich podstaw nieważnościowych unormowanych w art. 156 § 1 k.p.a., tylko skupił się na podstawie z pkt 4 ust. 1 i dokonał pobieżnej oceny podstawy z pkt 2 § 1 tego artykułu. " tj. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

3. przez niedokonanie oceny całej, istotnej dla sprawy dokumentacji – pod względem wymogów przewidzianych dekretem z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r,, Nr 4, poz. 31), w szczególności przez niedokonanie oceny czy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło z poszanowaniem wymogów przewidzianych w art. 8 ust. 2 oraz w art. 8 lit. 4 powyższego dekretu, warunkujących możliwość dokonania ustaleń co do zgodności z prawem zastosowanej w sprawie procedury uwłaszczeniowej, tj. naruszenie art. 7, art. 8 ust. 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 8 ust. 2 i art. 8 ust. 4 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] 2007 r. oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

Prezydent Miasta [...] zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisu art. 7, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., z uwagi na pominięcie istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Prezydent Miasta [...] wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...].01.2007 r., nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie w całości i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Przepis ten formułuje zasadę związania wyrokiem, w zakresie związania nim samego sądu administracyjnego, oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przepis art. 153 kształtuje rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu wszczętym na skutek powtórnego zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Mówiąc innymi słowy, sąd administracyjny nie może przyjąć innego znaczenia mającego zastosowanie w sprawie przepisu, niż ustalone w ocenie prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku (por. J. P. Tarno, Związanie oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, "Administracja. Teoria-Dydaktyka-Praktyka" 2011, Nr 4 (24), s. 193). Zwrócić należy uwagę, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby, obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, Lex nr 526493; z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, Lex nr 594010; z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604).

Tym samym zarówno organy obu instancji jak i Sąd są związane ustaleniami i oceną prawną wyrażoną w powołanych wyżej orzeczeniach zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w tym wyrażone w wyroku z 20 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd przesądził, że kontrolowane orzeczenie z [...] grudnia 1953 r. nr [...] w kontrolowanej części nie jest dotknięte przesłanką określoną w art. 156 § 1 pkt 2 natomiast zostało skierowane do osoby nie będącej stroną, co wyczerpało przesłankę art. 156 § 1 pkt 4 lecz z uwagi na upływ czasu nie można stwierdzić nieważności z tej przyczyny. Ponownie rozpoznając sprawę organ został zobowiązany do zbadania czy zaistniały inne przesłanki z art. 156 § 1 tj. określone w pkt 1,3,5,6 i 7. Sąd podziela stanowisko organów, że żadna z tych przesłanek nie została spełniona. Organy prawidłowo wskazały, że kontrolowane orzeczenie nie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do orzekania o wywłaszczeniu było bowiem, w myśl art. 10 ust. 1 ww. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwe według miejsca położenia nieruchomości. Natomiast przedmiotem wywłaszczenia w niniejszej sprawie była nieruchomość znajdująca się w Poznaniu, a więc organem właściwym do wydania orzeczenia wywłaszczeniowego było Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] . Prawidłowe jest także ustalenie organu, że nie została spełniona przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 ppsa gdyż kontrolowane orzeczenie nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już uprzednio inną decyzją ostateczną. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tożsamość spraw będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Tożsamość musi zatem dotyczyć zarówno aspektu podmiotowego, jak i przedmiotowego sprawy. Z akt archiwalnych sprawy wynika, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2 zostało wydane wyłącznie jedno orzeczenie wywłaszczeniowe, tj. orzeczenie z dnia [...] grudnia 1953 r. nr [...] . Nie została również spełniona przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. trwała niewykonalność orzeczenia, zachodząca już w dniu jej wydania. Decyzja niewykonalna to taka decyzja, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. Przez niewykonalność decyzji rozumie się niewykonalność faktyczną lub prawną. W pierwszym przypadku nie ma możliwości technicznych wykonania decyzji, a w drugim - istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Organy zasadnie uznały, że taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie i wykonalność kontrolowanego orzeczenia nie budzi wątpliwości. W zaskarżonym orzeczeniu z [...] grudnia 1953 r. nr [...]uwzględniono bowiem elementy istotne tj. opis wywłaszczonej nieruchomości, a także wskazanie podmiotu, na którego rzecz dokonano wywłaszczenia, które umożliwiały wykonanie kontrolowanego orzeczenia. Jak zasadnie wskazały organy Skarb Państwa na skutek kontrolowanego orzeczenia został ujawniony w księdze wieczystej nr [...] , prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości już w 1957 r.

Kontrolowane orzeczenie nie spełnia również wymogu z art. 156 § 1 pkt 6 oraz pkt 7 k.p.a. bowiem nie zostało wydane w takich okolicznościach, które w wypadku wykonania decyzji skutkowałyby popełnieniem czynu zagrożonego karą lub zostałyby dotknięte wadą powodującą ich nieważność z mocy prawa. Wykonanie przedmiotowego orzeczenia polegało na ujawnieniu Skarbu Państwa jako właściciela w księdze wieczystej prowadzonej dla wywłaszczonej nieruchomości, jak również na realizacji inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, ewentualnie również na wypłacie odszkodowania (jeżeli został złożony w tym zakresie wniosek). Z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, że dokonanie czynności zmierzających do wykonania orzeczenia pociągało za sobą popełnienie czynu zabronionego. Niewątpliwie w oparciu o ostateczne orzeczenie w pełni legalnie inwestor mógł ujawnić Skarb Państwa w księdze wieczystej, jak też objąć we władanie nieruchomości wywłaszczone przedmiotowym orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1953 r., skoro ich właścicielem stał się Skarb Państwa. Organy prawidłowo przyjęły, że nie można dopatrywać się zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. w tym, że przeznaczenie nieruchomości wynikające z ówczesnych przepisów ustawy z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. z 1946 r. Nr 16, poz. 109) uległo zmianie na skutek wydania orzeczenia wywłaszczeniowego. Przepis art. 41 ustawy z dnia 2 kwietnia 1946 r., przewidujący sankcje karne za samowolną zmianę przeznaczenia nieruchomości i realizację inwestycji wbrew przepisom tej ustawy nie mógł mieć zastosowania do realizacji inwestycji zgodnie z przepisami dekretu z 26 kwietnia 1949 r. Nie mógł również stanowić czynu zabronionego bowiem czyn ten został dokonany w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy rangi ustawowej. Ewentualna zaś kolizja przepisów ustawy z 1946 r. i dekretu z 1949 r. niewątpliwie skutkowała – zgodnie z powszechnie uznawanymi normami kolizyjnymi - derogacją przepisów ustawy z dnia 1946 r., gdyż dekret z 1949 r. był zarówno aktem późniejszym, jak i aktem o charakterze szczególnym (łac. Iex specialis). Sąd podziela stanowisko organów, że wszelkie działania podejmowane na podstawie przepisów dekretu z 1949 r. były wyłączone z materii uregulowanej przepisami ww. ustawy z 1946 r. i nie mogły skutkować popełnieniem czynu zabronionego. Sąd podziela także stanowisko organów, że brak jest podstaw do uznania, że orzeczenie z dnia [...] grudnia 1953 r. w ocenianej części dotknięte jest wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.). Natomiast kontrolowane orzeczenie z dnia [...] grudnia 1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) dotknięte jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., polegającą na skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Taka ocena wywodzi się z analizy dwóch aktów notarialnych zawartych przed datą wywłaszczenia, z których wynika, że A. L. w dacie wywłaszczenia nie była właścicielką wywłaszczonej nieruchomości. Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1950 r. Rep. Nr [...] A. L. sprzedała J. W. udział 1/4 części, S. W. 1/8 części i K. W. 1/8 części w przedmiotowej nieruchomości, a więc łącznie udział 1/2 części. Natomiast aktem notarialnym z [...] listopada 1951 r. Rep. Nr [...] A. L. - sprzedała pozostały swój udział (1/2 części) A. K. i M. K. - w równych częściach. Tym samym z dniem 10.11.1951 r. A. L. wyzbyła się praw rzeczowych do nieruchomości przy ul. [...] , zapisanej w KW nr [...] . Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. przesądził, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...] grudnia 1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] , oznaczonej jako parcela nr [...] , o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność A. L. , J. W. , S. W. i K. W. (pkt 10 orzeczenia) spełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie. Organ i Sąd są związani dokonaną w omówionych orzeczeniach oceną prawną zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Zasadnie organy uznały powołując się na treść art. 156 § 2 k.p.a., że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Kontrolowane orzeczenie, zostało wydane [...] grudnia 1953 r. i stanowiło podstawę wpisu Skarbu Państwa w dziale II księgi wieczystej nr [...] w 1957 r., co oznacza, że jest ostateczne od ponad 60 lat. Reasumując należy zgodzić się z Ministrem, że orzeczenie wywłaszczeniowe z [...] grudnia 1953 r. nr [...] w ocenianej części nie jest dotknięte wadami wskazanymi w art. 156 k.p.a. §1 pkt1,2, 3, 5, 6, 7. Natomiast z uwagi na spełnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz upływu ponad 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia poprawnie uznały zasadność decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] 2007 r. nr [...], gdyż zasadnie oceniono, że ww. orzeczenie z dnia [...] grudnia 1953 r. zostało wydane z naruszeniem prawa. Tym samym organ zastosował się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zbadał istnienie przesłanek art. 156 § 1 pkt 1,3,5,6,7 oraz dał temu wyraz w uzasadnieniu. W ocenie Sądu organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego i postępowania.

Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).