Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1934/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 7 ust. 1, par. 6 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1263
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej - tekst jednolity
article: art. 189e, art. 189f par. 1 pkt  1 i 2, art. 107 par. 3, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" czerwca 2020 r. nr "(...)" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z "(...)" czerwca 2020 r. nr "(...)" którą organ centralny działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej kpa), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 890 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr "(...)"z dnia "(...)"listopada 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją GITD z dnia "(...)" listopada 2019 r. nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 1500 zł (słownie; tysiąc pięćset złotych).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Strona, nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku strona wskazała, że kierujący pojazdem P. M. przekroczył granicę w miejscowości G. i kierował się w stronę L. wraz z załadowanymi pokładami z żywymi prosiętami, a następnie w stronę P.. Pracownik podczas jazdy usłyszał dźwięki wydawane przez urządzenie viaBOX ostrzegające o niskim stanie salda. W celu uzupełnienia środków na koncie kierowca zjechał na pobliską stację benzynową. Na stacji kierowca został poinformowany o braku możliwości doładowania konta. Taka sama sytuacja powtórzyła się na kolejnej stacji. Po uzyskaniu informacji od kierowcy o braku możliwości doładowania konta, skarżący zalogował się na stronę viaTOLL na której widniał następujący komunikat: "Informujemy, że w dniach 6/7.09.2019 r. w godz 20:00 - 4:00 planowana jest przerwa techniczna. W tym czasie niedostępne będą Panel Obsługi Klienta, aplikacja mobilna i możliwość sprawdzania stanu salda przez SMS, a także doładowanie konta online i w Miejscach Obsługi Klienta oraz rejestracja wstępna przez stronę internetową. Prosimy o sprawdzenie stanu konta przed rozpoczęciem przerwy technicznej i ewentualne uzupełnienie środków na koncie przedpłaconym. Przerwa techniczna nie ma wpływu na naliczanie opłat za przejazd, natomiast aktualizacja danych o transakcjach może nastąpić z opóźnieniem."

Mając powyższe na uwadze oraz fakt. iż przewożone były żywe zwierzęta kierowca zmuszony był do dokończenia trasy bez możliwości doładowania viaBOXa. Strona zaznacza, iż system viaTOLL nie działa sprawnie i często występują nieprawidłowości. Nadto skarżący podkreślił, iż karę nałożono niesłusznie ponieważ strona podjęła wszelkie działania w celu doładowania konta lecz w uwagi na przerwę techniczną było to niemożliwe. Wobec powyższego strona wniosła o umożliwienie uiszczenia opłaty za przejazd po autostradzie "(...)" oraz o uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie toczącego się postępowania.

GITD ponownie rozpoznając sprawę ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 17 września 2019 r. o godzinie 12:16 na drodze ekspresowej "(...)" inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki S. o numerze rejestracyjnym "(...)" wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym "(...)". W toku kontroli ustalono, że pojazd został wyposażony w urządzenie do poboru opłaty elektronicznej o nr "(...)".

Na podstawie danych uzyskanych z systemu elektronicznego poboru opłat stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej wykonując przejazdy ww. pojazdem w dniu 7 września 2019 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, co zostało potwierdzone przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym i zapisane pod numerem ewidencyjnym "(...)"o godz. 02:5837 na odcinku autostrady "(...)" (skrzyżowanie z droga gminną nr "(...)") - węzeł "(...)". Powodem zarejestrowania przejazdu było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, polegające na braku środków na koncie "pre-pay".

Na podstawie przedłożonych przez kierowcę w trakcie kontroli dowodów rejestracyjnych pojazdów ustalono, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekracza 3,5 tony. Pojazd samochodowy został zarejestrowany jako samochód ciężarowy, a jego użytkownikiem w chwili powstania naruszenia był M.K.prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "(...)".

Odcinek autostrady "(...)", po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu 7 września 2019 r., "(...)" (skrzyżowanie z droga gminną nr "(...)") - węzeł "(...)"został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 2 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w: sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia 17 września 2019 r. nr "(...)".

Organ rozpatrując sprawę zwrócił się w dniu 9 grudnia 2019 r. do Biura Operacyjnego Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego do złożenia wyjaśnień związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy w dniu 7 września 2019 r. o godzinie 02:58:37 (tj. w chwili zarejestrowania naruszenia) została pobrana opłata elektroniczna z konta przypisanego do pojazdu o numerze rejestracyjnym "(...)".

Na podstawie odpowiedzi udzielonej przez Biuro Operacyjne Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego zawartej w piśmie z dnia 11 grudnia 2019 r. ustalono, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym "(...)" w dniu 7 września 2019 r. po autostradzie "(...)" o godzinie 02:58:37 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika.

Stan salda umowy w systemie w badanym momencie wynosił 0 zł. Użytkownik doładował konto przed naruszeniem w dniu 30 sierpnia 2019 r. o 22:24:35, kwotą 4000 zł. Następnie użytkownik doładował konto po stwierdzonym naruszeniu w dniu 7 września 2019 r. o godzinie 04:07:59, kwotą 200 zł. Jednocześnie poinformowano, że użytkownik był informowany o niskim stanie salda od dnia 6 września 2019 r. od godziny 22:29:34 za pośrednictwem sygnalizacji urządzeń pokładowych viabox zainstalowanych w pojazdach. Ponadto użytkownik jako preferowaną formę kontaktu wybrał email, co skutkowało wysyłaniem powiadomień o niskim stanie salda na koncie dnia 6 września 2019 r. o godzinie 22:31:33 na adres email podany przez użytkownika.

Ponadto operator poinformował, że nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowania elektronicznego systemu poboru opłat oraz działaniu bramownic w dniu 7 września 2019 r. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox oraz w związku z działaniem elektronicznego systemu poboru opłat. W dniu 14 października 2019 r o godz. 13:50:46 użytkownik dokonał zamknięcia konta pojazdu o nr rej. "(...)", zaś zwrócone urządzenie viaBOX o nr "(...)" zostało sklasyfikowane jako funkcjonalne.

Do pisma operatora został dołączony szczegółowy wykaz operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika z uwzględnieniem odcinków pomiędzy poszczególnymi bramownicami z oznaczeniem dokładnej daty i godziny zarejestrowanej operacji oraz wykonanych doładowań konta użytkownika z jednoczesnym wskazaniem kształtowania się salda konta użytkownika po zarejestrowaniu każdej z operacji oraz wskazaniem przy każdej z zarejestrowanych operacji, czy oplata elektroniczna za przejazd została lub nie została uiszczona. Wykaz dotyczy wszystkich pojazdów zarejestrowanych w umowie, które poruszały się po płatnych odcinkach dróg krajowych w okresie zarejestrowania incydentu. Kwota należna w zestawieniu to kwota za przejazd danym odcinkiem drogi płatnej skalkulowana w oparciu o dane rejestracyjne pojazdu zarejestrowane w danym momencie w systemie oraz o aktualne ustawienia urządzenia viabox.

Jak podkreślił GITD, wykaz ten stanowi potwierdzenie powyższych ustaleń i wynika z niego jednoznacznie, że opłata elektroniczna za ww. przejazd nie została uiszczona. Konto użytkownika zostało doładowane w dniu 7 września 2019 r. o godzinie 04:07:59, a więc po zarejestrowanym naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ wskazał, że stan salda umowy jest przedstawiany na moment przejazdu. Rozliczenie opłaty za przejazd, czyli obciążenie konta użytkownika, tym samym zmniejszenie stanu salda konta może nastąpić z opóźnieniem. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być opóźnienie w transmisji danych pomiędzy infrastrukturą przydrożną, a systemem centralnym wynikające np. ze zwiększonego ruchu na drogach lub chwilowych zakłóceń transmisji danych. Po rozliczeniu operacji saldo konta użytkownika ulega pomniejszeniu o kwotę należną za przejazd. Oznacza to, że saldo na koncie użytkownika może pozostać bez zmian dla operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika w krótkim okresie czasu, co jest prawidłowym działaniem systemu.

Pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. organ zawiadomił stronę postępowania o uzupełnieniu materiału dowodowego o powyższe pismo informacyjne z Biura Operacyjnego Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia 11 grudnia 2019 r. i możliwości wypowiedzenia się co do niego.

W odpowiedzi strona pismem z dnia 22 stycznia 2020 r. ponownie podniosła, iż brak środków na koncie użytkownika spowodowany był brakiem możliwości doładowania konta z uwagi na przerwę techniczną pracy systemu.

Na podstawie pism Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w P. dotyczącego oznakowania, w dniu przejazdu, autostrady "(...)" organ stwierdził, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T- 34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie następujących dowodów: protokołu kontroli mobilnej z dnia 17 września 2019 r. nr "(...)", zapisu ewidencyjnego o numerze "(...)", dowodu rejestracyjnego skontrolowanego samochodu specjalnego, pisma Biura Operacyjnego Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia "(...)" grudnia 2019 r. nr "(...)", pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w P. nr "(...)"z dnia 4 listopada 2019 r. oraz wyjaśnień złożonych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W tych okolicznościach organ centralny uznał, że nałożenie na stronę kary pieniężnej było zasadne i dlatego decyzją z dnia "(...)" czerwca 2020 r. GITD utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzją z dnia "(...)" listopada 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 13hb ust. 1 udp opłatę elektroniczną pobiera Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. W niniejszej sprawie kontrolowany pojazd spełniał te kryteria.

Za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, wymierza się karę pieniężną w wysokości:

1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy;

2) 1 500 zł - w pozostałych przypadkach.

Wysokość kary pieniężnej przepis określa w sposób sztywny (jedna wysokość kary za dany rodzaj naruszenia). Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w dowodzie rejestracyjnym ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód specjalny i dlatego użytkownikowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp tj. w wysokości 1 500 zł.

GITD wskazał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i ocenić dowody na okoliczności faktyczne, które w jego ocenie są istotne dla sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy to fakty dotyczące przedmiotu postępowania, których ustalenie jest niezbędne dla prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Znaczenie ma tylko taki fakt. z którym prawo wiąże skutek prawny. Przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidziały wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej w rozpatrywanej sprawie administracyjnej, a więc jakiekolwiek fakty wskazujące na przyczyny nieuiszczenia opłaty elektronicznej nie mają wpływu na treść decyzji administracyjnej, bowiem prawo nie wiąże z nimi żadnego skutku prawnego.

Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, ponownie rozpoznając sprawę, mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa stwierdził, iż w toku poztęowania prawidłowo ustalono stan faktyczny.

Zdaniem organu z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że samochód ciężarowy marki S. o numerze rejestracyjnym "(...)" poruszał się w dniu 7 września 2019 r. po płatnym odcinku autostrady "(...)" bez uiszczenia opłaty.

Organ centralny wyjaśnił, że w trakcie przejazdu prawidłowo działające urządzenie viabox informuje kierowcę, czy posiada on wystarczające środki na koncie użytkownika, niezbędne do poruszania się po płatnych odcinkach dróg krajowych poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. Urządzenie viabox wydaje sygnały dźwiękowe, w momencie gdy pojazd przejeżdża pod bramownicą, czyli punktem poboru opłat. Pojedynczy sygnał dźwiękowy oznacza, że użytkownik ma wystarczające środki na koncie i opłata została pobrana, a tym samym przejazd jest dozwolony. Dwa sygnały dźwiękowe informują, że opłata została pobrana, przejazd jest dozwolony, jednakże posiadane środki pieniężne na koncie użytkownika są bliskie wyczerpania i należy niezwłocznie doładować konto lub zjechać z drogi płatnej. Cztery sygnały dźwiękowe wskazują brak środków na koncie tub wadliwe działanie urządzenia viabox, jak również wskazują, iż opłata za przejazd nie została pobrana i dalszy przejazd nie jest dozwolony. Dodatkowo, użytkownik - kierowca może sprawdzić poziom środków pieniężnych na koncie użytkownika poprzez naciśnięcie przycisku na urządzeniu, w każdym punkcie Dystrybucji i Punkcie Obsługi Klienta lub za pośrednictwem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta Viatoll. W sytuacji gdy urządzenie nie działa prawidłowo, użytkownik powinien udać się do najbliższego punktu obsługi klienta, zgłosić reklamację i dokonać wymiany urządzenia viabox.

Podczas przejazdu poddanego kontroli mobilnej kierujący pojazdem miał zatem dostateczną możliwość sprawdzenia i posiadał informację o braku środków pieniężnych na koncie użytkownika viabox. Jak wskazano w piśmie Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, do kontrolowanego pojazdu zostało przypisane konto typu przedpłaconego, co oznacza, że konieczna jest wpłata przed skorzystaniem z systemu Viatoll - to jest przed rozpoczęciem przejazdu i jest konieczność sprawdzania ilości środków na koncie jak również ich uzupełniania.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że operator systemu na stronie internetowej www.viatol.pl zamieszcza informacje niezbędne użytkownikowi do prawidłowego korzystania z systemu elektronicznego poboru opłat. Można tam znaleźć m.in. wysokość stawek opłat określonych w załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, rozmieszczenie punktów obsługi klienta, a także skorzystać z kalkulatora opłaty elektronicznej, który pozwala na wyliczenie wysokości należnej opłaty za przejazd pojazdu zaplanowaną trasą z uwzględnieniem parametrów pojazdu.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim pisma Biura Operacyjnego Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia "(...)" grudnia 2019 r. nr "(...)"w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym "(...)" w dniu 7 września 2019 r. po autostradzie "(...)" o godzinie 02:58:37 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Stan salda umowy w systemie w w/w dniu i o w/w godzinie wynosił 0 zł.

GITD zaznaczył, że użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox oraz w związku z działaniem elektronicznego systemu poboru opłat. Operator poinformował, że nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz działaniu bramownic w dniu 7 września 2019 r. Użytkownik doładował konto po naruszeniu w dniu 7 września 2019 r. o godzinie 04:07:59, kwotą 200 zl.

Organ podkreślił, że wniesienie przedpłaty (doładowanie konta) po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego konwalidacji, bowiem korzystający z dróg publicznych winien wnieść przedpłatę w wysokości zapewniającej uiszczenie opłaty elektronicznej na całej przestrzeni dokonywanego przejazdu.

Mając na uwadze zarzuty strony podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, iż o planowanej w dniach 6-7 września 2019 r. w godzinach 20:00 - 04:00 przerwie technicznej operator informował od dnia 2 września 2019 r. za pośrednictwem strony internetowej www.viatoll.pl. Organ ponadto wskazał, iż w dnach 6, 7 września 2019 r. po płatnych drogach poruszały się również inne pojazdy należące do strony, które również miały wpływ na ilość środków na koncie.

Dalej wskazano, iż zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 (przedpłaty), następuje przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Mając powyższe na uwadze organ wyjaśnił, iż pojazd o numerze rejestracyjnym "(...)" przekroczył granicę w "(...)" przed godz. 20, czyli przed planowaną

przerwą techniczną, a więc strona miała możliwość dokonania kalkulacji opłaty elektronicznej do miejsca rozładunku. W ten sposób mogła oszacować, iż ilość środków znajdujących się na koncie nie jest wystarczająca na pokrycie przejazdu w całości.

Zdaniem organu strona miała pełną świadomość o niewystarczającym poziomie środków pieniężnych na swoim koncie w systemie Viatoll. Pomimo tego wykonywała przejazdy po drogach płatnych. W tej sytuacji organ uznał, że strona nie dochowała należytej staranności, aby do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie doszło. Skarżący nie zadbał o to, żeby na jego koncie w systemie Viatoll znalazły się środki pieniężne w wysokości pozwalającej na uiszczenie opłaty elektronicznej za planowany przejazd. Obowiązkiem strony było doładowanie konta w systemie Viatoll. Wniesienie przedpłaty powinno nastąpić przed wjazdem na drogę płatną, co wyraźnie wynika z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 27 sierpnia 2015 r.

Organ centralny zaznaczył, że wniesienie przedpłaty (doładowanie konta) po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego konwalidacji, bowiem korzystający z dróg publicznych winien wnieść przedpłatę w wysokości zapewniającej uiszczenie opłaty elektronicznej na całej przestrzeni dokonywanego przejazdu. Podkreślono, że w niniejszym stanie faktycznym przesłanką odpowiedzialności jest jedynie stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków, a nie wykazanie przez organ świadomości i złej wiary strony.

Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że naruszenie spowodowane było brakiem odpowiednich środków na koncie. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany do wnoszenia opłaty elektronicznej nie powinien korzystać z dróg krajowych, za które pobierana jest opłata elektroniczna, bowiem świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ podkreślił, że użytkownicy dróg nie mają obowiązku poruszania się po odcinkach dróg objętych systemem Viatoll i mają możliwość wyboru drogi alternatywnej - bezpłatnej. Jeżeli jednak strona decyduje się na poruszanie się po drodze objętej systemem Viatoll, to zobowiązana jest do przestrzegania obowiązujących przepisów. W niniejszej sprawie strona wykonała przejazd po drodze płatnej pomimo tego, że nie posiadała środków wystarczających na przejazd.

Organ, ponownie rozpoznając sprawę, stwierdził, iż okoliczności podniesione przez stronę nie mogły stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego łub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e kpa i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 kpa.

W rozpatrywanej sprawie zdaniem organu, do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej, czyli zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje tj. np. działania przyrody o charakterze katastrofalnym łub zdarzenia nadzwyczajnego w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna czy zamieszki krajowe. Z analizy zaś zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że spowodowane było brakiem odpowiednich środków na koncie. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany do wnoszenia opłaty elektronicznej nie powinien korzystać z dróg, za które pobierana jest opłata elektroniczna, bowiem świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Zdaniem organu centralnego zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że strona w tym przypadku miała wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, gdyż w przypadku sygnalizowania przez urządzenie viabox braku środków na koncie nie powinna była korzystać z płatnych odcinków dróg krajowych. Przejazd mógł być wykonywany inną drogą, która nie jest drogą płatną. Przed wykonywaniem przejazdu po drodze płatnej strona powinna sprawdzić, czy stan konta pozwala na uiszczenie stosownej opłaty elektronicznej za przejazd.

Obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia viabox. Brak środków pieniężnych na koncie użytkownika systemu elektronicznego poboru opłat w toku wykonywania przejazdu po drodze publicznej wymienionej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkowało tym, iż opłata elektroniczna nie została uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany był do wymierzenia kary administracyjnej. Za takie postępowanie w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego należało wymierzyć karę w wysokości 1 500 zł.

Powyższa decyzja GITD z dnia "(...)" czerwca 2020 r. zostałą zaskarżona przez M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Strona skarżąca zarzuciła decyzji, iż jest ona krzywdząca i nieobiektywna ponieważ Główny Inspektor Transportu Drogowego nie wziąło pod uwagę argumentów strony przedstawionych w pismach z dnia 19 listopada 2019 r. i 22 stycznia 2020 r" w których strona cała sytuację dokładnie opisała. Skarżący podniósł fakt niedziałania systemu viaToll w dniach 6-7 września 2019 r. na co skarżący nie miał żadnego wpływu.

W oparciu o tak przedstawione zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji nakładającej karę.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), obligowałyby Sąd do uchylenia tego orzeczenia. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim pisma Biura Operacyjnego Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia 11 grudnia 2019 r. nr "(...)"w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym "(...)" w dniu 7 września 2019 r. po autostradzie "(...)" o godzinie 02:58:37 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Stan salda umowy w systemie w w/w dniu i o w/w godzinie wynosił 0 zł.

Z akt sprawy wynika, że użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox oraz w związku z działaniem elektronicznego systemu poboru opłat. Operator poinformował, że nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz działaniu bramownic w dniu 7 września 2019 r. Użytkownik doładował konto dopiero po naruszeniu kwotą 200 zl. Sąd stwierdza, że wniesienie opłaty (doładowanie konta) po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego konwalidacji, bowiem korzystający z dróg publicznych winien wnieść przedpłatę w wysokości zapewniającej uiszczenie opłaty elektronicznej na całej przestrzeni dokonywanego przejazdu. Biorąc pod uwagę zarzuty strony podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ zasadnie wyjaśnił, iż o planowanej w dniach 6-7 września 2019 r. w godzinach 20:00 - 04:00 przerwie technicznej operator informował od dnia 2 września 2019 r. za pośrednictwem strony internetowej www.viatoll.pl. Sąd zauważa także, że w dnach 6 i 7 września 2019 r. po płatnych drogach poruszały się również inne pojazdy należące do strony objęte umową, które również miały wpływ na ilość środków na koncie.

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 (przedpłaty), następuje przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości. Z akt sprawy wynika, iż pojazd o numerze rejestracyjnym "(...)" przekroczył granicę w G. przed godz. 20, czyli przed planowaną przerwą techniczną, a więc strona miała możliwość dokonania kalkulacji opłaty elektronicznej do miejsca rozładunku. W ten sposób mogła oszacować, iż ilość środków znajdujących się na koncie nie jest wystarczająca na pokrycie przejazdu w całości.

Strona miała zatem świadomość o niewystarczającym poziomie środków pieniężnych na swoim koncie w systemie Viatoll. Pomimo tego wykonywała przejazdy po drogach płatnych. W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że strona nie dochowała należytej staranności, aby do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie doszło. Skarżący nie zadbał o to, żeby na jego koncie w systemie Viatoll znalazły się środki pieniężne w wysokości pozwalającej na uiszczenie opłaty elektronicznej za planowany przejazd. Obowiązkiem strony było doładowanie konta w systemie Viatoll przed wjazdem na płatny odcinek drogi, co wyraźnie wynika z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 27 sierpnia 2015 r.

Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że naruszenie spowodowane było brakiem odpowiednich środków na koncie. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany do wnoszenia opłaty elektronicznej nie powinien korzystać z dróg krajowych, za które pobierana jest opłata elektroniczna, bowiem świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Sąd pragnie zaznaczyć, że użytkownicy dróg nie mają obowiązku poruszania się po odcinkach dróg objętych systemem Viatoll i mają możliwość wyboru drogi alternatywnej - bezpłatnej. Jeżeli jednak strona decyduje się na poruszanie się po drodze objętej systemem Viatoll, to zobowiązana jest do przestrzegania obowiązujących przepisów. W niniejszej sprawie strona wykonała przejazd po drodze płatnej pomimo tego, że nie posiadała środków wystarczających na opłacenie przejazdu.

Okoliczności podniesione przez stronę nie mogły stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego łub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e kpa i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 kpa.

W rozpatrywanej sprawie, jak słusznie wskazał organ, do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej.

Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że spowodowane było brakiem odpowiednich środków na koncie. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany do wnoszenia opłaty elektronicznej nie powinien korzystać z dróg, za które pobierana jest opłata elektroniczna, bowiem świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Strona skarżąca miała zatem wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, gdyż w przypadku sygnalizowania przez urządzenie viabox braku środków na koncie nie powinna była korzystać z płatnych odcinków dróg. Przejazd mógł być wykonywany inną drogą, która nie jest drogą płatną. Przed wykonywaniem przejazdu po drodze płatnej strona powinna sprawdzić, czy stan konta pozwala na uiszczenie stosownej opłaty elektronicznej za przejazd.

W sytuacji gdy opłata elektroniczna nie została uiszczona, organ administracji publicznej obowiązany był do wymierzenia kary administracyjnej. Za takie postępowanie w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa należało wymierzyć karę w wysokości 1 500 zł.

W takiej sytuacji nie można skutecznie postawić organowi zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie także uchybień procesowych. Organ w uzasadnieniach obu decyzji, dokładnie wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne swoich rozstrzygnięć stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu nie można także organowi przypisać zarzuconego w skardze naruszenia art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.