Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 47/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 29 ust. 1, art. 31
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 1993 nr 253 poz 1 art. 181a
law: Rozporządzenie Komisji EWG) NR 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr  2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny
article: art. 120, art. 122, art. 187, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, asesor WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej sprowadzonego z USA używanego samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego D. S. kwotę 2.461 zł (słownie: dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2008 r. Pan D. S. (dalej także jako "Skarżący"), zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki [...], deklarując rok produkcji 2006 oraz wartość celną pojazdu w kwocie 3.800 USD. Do zgłoszenia Skarżący dołączył m.in. fakturę zakupu na kwotę 3.800 USD z czego 3.650 USD dotyczyło ceny samochodu, a 150 USD opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego, tytuł własności (Certificate of Title), fakturę transportu z USA do portu w Gdyni na kwotę 550 USD oraz fakturę dotyczącą transportu krajowego. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. korzystając z uprawnienia zawartego w art.68 WKC dokonał weryfikacji zgłoszenia celnego w ramach której przeprowadził, w obecności Skarżącego, rewizję celna towaru (wykonano 18 zdjęć samochodu), dokonał kontroli dokumentów załączonych do zgłoszenia oraz analizy deklarowanej wartości samochodu na podstawie wydruków ofert internetowych uszkodzonych samochodów marki [...], proponowanych do sprzedaży w kraju eksportu tj. w USA. Następnie w dniu [...] sierpnia 2008 r. Skarżący przedłożył w organie celnym opinię sporządzona na jego zlecenie przez rzeczoznawcę samochodowego Pana S. A. (nr [...]), który ustalił wartość brutto na kwotę 15.800 zł oraz w dniu [...] sierpnia 2008 r. wydruk pięciu niezakończonych internetowych aukcji samochodów [...] w stanie uszkodzonym z roku produkcji 2006.

Powołany przez organ celny biegły rzeczoznawca Pan T. B. w obecności funkcjonariuszy celnych i Skarżącego w dniu [...] sierpnia 2008 r. dokonał oględzin sprowadzonego samochodu, a następnie przedłożył wycenę uszkodzonego samochodu wraz z dokumentacją zdjęciową (opinia z [...] sierpnia 2008 r. nr [...]), w której ustalił wartość rynkowa na kwotę 31.300 zł.

Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. decyzją z [...] września 2008 r. Nr [...] określił Skarżącemu kwotę długu celnego, podatku akcyzowego oraz VAT, stosując jako podstawę wyliczenia wartość celną w kwocie 24.206 zł, ustaloną metodą ostatniej szansy tj. z wykorzystaniem opinii biegłego T. B.

Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z [...] grudnia 2008 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z [...] września 2008 r., określającą Panu D. S., kwotę długu celnego, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w trakcie analizy zadeklarowanej ceny transakcyjnej, Naczelnik Urzędu Celnego uzyskał dane internetowe, dotyczące cen uszkodzonych samochodów [...] na rynku USA. Ceny samochodów tego modelu z rocznika 2006 r., posiadające uszkodzenia przodu, tyłu lub boku, kształtowały się w granicach od 6.900 USD do 9.500 USD. Stąd zdaniem organu odwoławczego deklarowana cena 3.650 USD za pojazd w stanie opisanym w decyzji pierwszej instancji, musiała wzbudzić wątpliwości organu celnego, tym bardziej, że cena ta uwzględniać powinna dodatkowo koszt odbioru pojazdu i transportu do portu w USA.

Poza tym, za uzasadnione wątpliwości odnośnie deklarowanych okoliczności importu organ uznał brak znajomości okoliczności importu samochodu, których Skarżący nie potrafił wyjaśnić, bowiem jak wynika z faktury zakupu samochodu, datą jej wystawienia oraz płatności za towar jest [...] lipca 2008 r., podczas gdy faktura za transport wystawiona została w okresie wcześniejszym, tj. [...] lipca 2008 r. Dyrektor Izby Celnej za niewystarczające uznał dołączone do odwołania wyjaśnienia sprzedawcy tj. K., iż rozbieżności w datach wynikają z niewłaściwego przepływu aktu własności między firmą, firmą wysyłkową a urzędem celnym w USA. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że importer nie posiada rozeznania odnośnie zakupu i sprowadzenia pojazdu do Polski.

W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, spełniona została

w sprawie przesłanka z art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93, która uprawnia organy celne do niestosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli organy mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należna sumę.

Organ nie podzielił również zarzutu odwołania, że w trakcie weryfikacji zgłoszenia celnego oparto się na niewłaściwych materiałach porównawczych.

Z treści wydruków internetowych wynika, że dotyczą one takiego samego modelu auta, jak zgłoszony, w stanie uszkodzonym. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, podnoszona przez stronę kwestia opłacalności importu oraz wysokość nakładów na naprawę, które importer ma zamiar ponieść, nie ma znaczenia dla rozpatrywania wartości celnej towaru.

Odnosząc się natomiast do przedłożonych przez stronę materiałów zawierających wydruk ofert internetowych, organ odwoławczy stwierdził, że nie mogą one stanowić dowodu potwierdzającego deklarowaną w zgłoszeniu cenę pojazdu, bowiem dotyczą aukcji nie zakończonych.

Powołując się na powyższe, organ podniósł, że brak możliwości przyjęcia ceny transakcyjnej spowodował konieczność ustalenia wartości celnej towaru na podstawie przepisów art. 30 i 31 WKC. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, w decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji wyczerpująco wyjaśniono przyczyny przesądzające o braku możliwości zastosowania kolejnych metod ustalania wartości celnej opisanych w art. 30 WKC. Wyjaśniono też zasadność przyjęcia metody opisanej w art. 31 WKC (metody "ostatniej szansy").

Organ wskazał przy tym, że zgodnie z zaleceniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, pozwalającymi na wykorzystanie do ustalania wartości celnej na podstawie art. 31 WKC specjalistycznych katalogów, bądź innej wiedzy specjalistycznej, organ I instancji w prowadzonym postępowaniu wykorzystał dane zawarte w wycenie techniczno-ekonomicznej nr [...] z [...] sierpnia 2008 r. biegłego - rzeczoznawcy samochodowego T. B. Dokonano analizy tego dokumentu i ustalono wartość celną przedmiotowego samochodu, przyjmując jako punkt wyjściowy zawartą w opinii biegłego kwotę wartości rynkowej brutto 53.000 zł. Od powyższej kwoty odjęto ustalone w opinii korekty z tytułu stopnia uszkodzenia, współczynnika stopnia uszkodzenia i współczynnika uszkodzeń ukrytych, uzyskując wartość rynkową w kwocie 36.840 zł.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że biegły T. B. przyjął jako katalogową wartość bazową kwotę [...] zł, podobnie jak rzeczoznawca S. A. w opinii nr [...] przedłożonej przez Skarżącego. Rzeczoznawca S. A. zastosował jednak korekty ze względu na aktualność badań technicznych, aktualną sytuację rynkową, import prywatny, które nie mogą być stosowane w celu ustalania wartości celnej. Organ powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 grudnia 2007 r., l SA/Bk 502/07. Również korekta z tytułu regionalnej sytuacji rynkowej powinna być w ocenie organu pominięta w procesie ustalania wartości celnej towaru, bowiem celem stosowania zastępczych metod wyceny określonych w art. 31 WKC, jest ustalenie wartości celnej zgłoszonego do dopuszczenia do obrotu towaru w stopniu jak najbardziej zbliżonym do wartości celnej tego towaru w momencie jego przywozu na obszar celny Wspólnoty (tzw. ceny eksportowej). Dlatego też, co do zasady, nie powinny mieć wpływu na tę wartość (cenę) różnice poziomu cen występujące pomiędzy lokalnymi rynkami na terenie kraju importu. Organ wskazał ponadto, że nie znajduje uzasadnienia korekta z tytułu liczby właścicieli, bowiem rzeczoznawca S. A. nie wykazał, jak ilość właścicieli, wynikająca z tytułu własności (sprzedający jest drugim właścicielem) wpłynęła na zastosowanie ujemnej korekty wartości. Ilość właścicieli nie jest deprymującą przesłanką wpływającą na wartość rynkową samochodów, lecz jak w niniejszym przypadku wiek pojazdu i jego stan techniczny, ustalony na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego, bowiem zgodnie z art. 67 WKC, datą właściwą do stosowania przepisów celnych jest data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organy celne.

Zdaniem organu odwoławczego, nie znajduje również uzasadnienia zastosowana korekta z tytułu utrzymania i dbałości o pojazd gdyż rzeczoznawca dokonując opisu stanu pojazdu nie wskazał, iż badany samochód posiada ponadprzeciętne zużycie eksploatacyjne (poza posiadanymi uszkodzeniami powypadkowymi), czy też duże zużycie wnętrza pojazdu.

Organ wskazał, że powyższe korekty miały zasadniczy wpływ na zaistniałe różnice między opinią biegłego B. a opinią rzeczoznawcy A. w wyliczeniu wartości rynkowej pojazdu.

Odnosząc się do zarzutu, że biegły T. B. nie posiada odpowiednich uprawnień do dokonania opinii, ponieważ nie znajduje się na liście biegłych skarbowych, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że zgodnie z art. 197 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej w skrócie: "O.p.", w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Powyższy przepis nie precyzuje, jak potwierdzany jest stan wiedzy, czy doświadczenia biegłego. W ocenie organu powołany w sprawie rzeczoznawca posiada stosowne kwalifikacje, co potwierdzają m.in. złożone przez niego zaświadczenia o przebytych kursach i szkoleniach.

W skardze skierowanej do tut. Sądu Skarżący wniósł o zmianę decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. i przyjęcie za podstawę naliczenia należności

z tytułu dopuszczenia towaru do obrotu na terenie Wspólnoty Europejskiej kwotę, na którą faktycznie opiewał zakup przedmiotowego pojazdu, ewentualnie przyjęcie za podstawę naliczenia należności celnych z tytułu dopuszczenia towaru do obrotu na terenie Wspólnoty Europejskiej kwotę, jaką oszacował biegły mgr inż. S. A. lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia przy uwzględnieniu kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych.

Skarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego,

a mianowicie art. 29 ust 1 WKC poprzez nie przyjęcie, iż wartością celną przywożonych towarów jest cena transakcyjna, tj. cena faktycznie zapłacona za towary sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty Europejskiej;

2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 79 § 1 k.p.a. w ten sposób, iż nie poinformowano strony o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego T. B. w związku z czym nie mógł zadawać pytań biegłemu i zgłaszać i wątpliwości co do sposobu przeprowadzenia dowodu; art. 80 k.p.a. w ten sposób, iż organ przy wydawaniu opinii nie wziął pod uwagę całokształtu zebranego materiału dowodowego, w szczególności nie wziął pod uwagę opinii rzeczoznawcy mgr inż. S. A., którego wycena wartości pojazdu sprowadzonego przez Skarżącego, była dwukrotnie niższa niż według opinii rzeczoznawcy T. B. oraz 3) art. 8 k.p.a. bowiem urząd celny obowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Skarżący wskazał, iż kupił samochód w firmie K. z USA za kwotę 3.800 USD, czyli około 7.920 zł. By przyspieszyć proces oceny wartości zaimportowanego pojazdu w związku z wątpliwościami urzędu celnego, zlecił wykonanie opinii rzeczoznawcy Panu S. A., w której wartość sprowadzonego samochodu wynosiła 15.800 zł, a więc była dwukrotnie wyższa niż zadeklarowana przez Skarżącego. Skarżący zgadza się z tą opinią, bowiem widział sposób jej przeprowadzenia. Ponadto Skarżący dzień po dostarczeniu wyceny ww. rzeczoznawcy przedłożył wydruki aukcji internetowych uzasadniających, iż za kwotę 3.800 USD można kupić samochód tej samej marki na rynku amerykańskim.

Zdaniem Skarżącego, wątpliwości związane z okolicznościami zakupu pojazdu, których nie potrafił wyjaśnić, a dotyczące rozbieżności pomiędzy datą wystawienia faktury za transport a datą zakupu pojazdu – jest proste, bowiem

w imieniu strony przy zakupie auta działał teść jak i szwagier mieszkający na terenie USA. Osoby powyższe wstępnie zawarły umowę kupna pojazdu a następnie z uwagi na długi okres oczekiwania na transport morski oraz korzystne przeliczenia kursowe wykupiły miejsce w kontenerze. Skarżący dokładne wiadomości na ten temat powziął dopiero po wydaniu przedmiotowej decyzji.

Skarżący wskazał ponadto, iż przekazanie organom celnym podpisanej faktury, będącej dowodem na wysokość zapłaconej za towar ceny, powinno być wystarczające by zapłacić cło i dopuścić towar na terenie Unii Europejskiej, co ma miejsce w sąsiednich krajach europejskich i jest przejawem zaufania instytucji państwowej do swoich obywateli.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w skarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.p.s.a.").

Spór w sprawie związany jest z ustaleniem czy przy ustalaniu wartości celnej, sprowadzonego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Pn. (dalej w skrócie jako: USA), samochodu osobowego [...] zachodziły przesłanki do odstąpienia od ustalania wartości celnej metodą wartości transakcyjnej i zastosowania przez organy celne przy ustalaniu wartości celnej towaru metody "ostatniej szansy".

Sąd nie kwestionując uprawnień organów celnych do odstąpienia od ustalania wartości celnej metodą wartości transakcyjnej na podstawie art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. wprowadzającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L z dnia 11 października 1993 r., s. 253 ze zm.), chciałby podkreślić, że to uprawnienie to uzależnione jest od istnienia uzasadnionych wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna towaru stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należna sumę. Z uwagi na to, że art. 29 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, Dz. U. UE L z 19 października 1992 r., s. 302 ze zm. (w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "WKC") określa jako zasadę, że wartością celną przywożonych towarów jest cena transakcyjna, to każde odstępstwo od stosowania tej zasady powinno być należycie uzasadnione i mieć oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

W ocenie Sądu w toku prowadzonego postępowania nie podważono skutecznie wartości transakcyjnej sprowadzonego z USA samochodu osobowego. Organ na etapie postępowania odwoławczego dysponował oświadczeniem datowanym na [...] września 2008 r., złożonym przez sprzedawcę samochodu [...] tj. K. z B. NJ, z którego wynika, że samochód został sprzedany "za kwotę całkowitą i ostateczną 3800$ (zapłacone gotówką)". Okoliczność ta, bez jej skutecznego podważenia nie pozwala na kategoryczne twierdzenie, że z uwagi na niską cenę pojazdu w stosunku do cen podobnych samochodów oferowanych do sprzedaży na rynku eksportu oraz rozbieżności w datach wystawienia faktury zakupu i faktury za transport, istnieją uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna towaru stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należna sumę za sprowadzony uszkodzony samochód osobowy. Dopiero ustalenie, że wartość celna nie może być przyjęta na podstawie art. 29 WKC daje organom prawo jej ustalenia z uwzględnieniem postanowień art. 31 WKC, w tym z uwzględnieniem opinii biegłego rzeczoznawcy.

Poprzez niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, naruszono postanowienia ustawy z 27 sierpnia 1998 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U.

z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej w skrócie jako: O.p.) mającej zastosowanie

w sprawie, tj. zasadę prawdy obiektywnej określoną w art.122 O.p., a znajdującą swoje rozwiniecie w postanowieniach art. 187 O.p. Z zasady tej wynika obowiązek organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w taki sposób, by stworzyć jej rzeczywisty obraz

i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Tym samym oparcie się przez organy przy ustalaniu okoliczności stanu faktycznego na domniemaniu stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania i świadczy o naruszeniu art.120, art.122, art.187, art.191 O.p. Stwierdzone przez Sąd naruszenie przepisów proceduralnych, nie pozwala na tym etapie sprawy na odstąpienie od ustalenia wartości celnej towaru na podstawie art. 29 WKC.

Mając powyższe na uwadze przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ celny powinien dokonać powtórnie oceny zebranego materiały dowodowego

z uwzględnieniem podnoszonych przez Skarżącego okoliczności zakupu samochodu osobowego na terenie USA (pomoc rodziny, która na stałe zamieszkuje w USA, która w imieniu Skarżącego zajmowała się wysyłką samochodu z USA do Polski) ewentualnie rozważyć uzupełnienia zebranego materiału dowodowego, tak by rozwiać wątpliwości związane z datami zakupu i wysyłki samochodu [...] do kraju, by móc podjąć prawidłowe rozstrzygnięcie.

Sąd nie podziela natomiast zarzutu skargi dotyczącego nie poinformowania Skarżącego o przeprowadzeniu oceny technicznej przez biegłego powołanego przez organ celny. W przedmiotowej sprawie taką informację Skarżący uzyskał na podstawie skierowanego do niego pisma z [...] sierpnia 2008 r. (k. 50 akt administracyjnych), w którym stosownie do art.190 ustawy - Ordynacja podatkowa, pouczono stronę o możliwości wzięcia udziału w tej czynności.

Również niezasadne okazały się zarzuty podniesione na rozprawie, co do kompetencji biegłego T. B., który w dniu [...] sierpnia 2009 r. sporządził na zlecenie organu celnego pierwszej instancji wycenę sprowadzonego z USA samochodu osobowego marki [...]. Z informacji przesłanych przez Dyrektora Izby Celnej przy piśmie z [...] marca 2009 r., wynika, że wykonywane przez biegłego wyceny i opinie techniczne po dniu [...] sierpnia 2008 r. nie będą adiustowane przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Samochodowych, z uwagi na zawieszenie biegłego w prawach rzeczoznawcy. Z uwagi na to, że nie podważono wiarygodności sporządzonej w dniu 16 sierpnia 2008 r. wyceny podniesione na rozprawie zarzuty kwestionujące powyższą opinię nie mogą być uwzględnione.

Niemniej jednak wobec stwierdzonych wyżej naruszeń przepisów art.120,

art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p., które w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, natomiast na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 u.p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 1, § 6 pkt 4, § 18 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).