Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2156/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: par. 12 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Sylwia Rosińska- Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018r., nr [...], znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania P. Ci. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. Nr [...] z [...] maja 2018r. znak: [...], nakazującej P. C. rozbiórkę murowanego budynku gospodarczego o wym. 5.60 x 10.50 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości Z., gm. P. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia organ wskazał, że 5 października 2017 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w M. wpłynęło pismo C. Ś z prośbą o zbadanie legalności budynków zlokalizowanych na działce nr ew. [...] w miejscowości Z., gm. P., w granicy działki nr ew. [...], której jest właścicielem.

Po zawiadomieniu o planowanych oględzinach budynków zlokalizowanych na ww. nieruchomości przeprowadzono je 15 listopada 2017 r. Ustalono i odzwierciedlono w stosownym protokole, że obiekt przedmiotowy w tej sprawie to budynek murowany o wymiarach 5,60 x 10,50 m, z dachem jednospadowym w kierunku działki nr ew. [...]. Właściciel oświadczył, że powstał około 1970 r. jednak nie posiada dokumentacji potwierdzającej jego legalność, nie została mu przekazana przy przeniesieniu własności gospodarstwa w 2000 roku. Do ww. protokołu dołączono sporządzony podczas oględzin szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną. Obecny podczas oględzin C. Ś. oświadczył, że budynek wybudowano około 2010 r.

Pismem z 16 listopada 2017 r. organ powiatowy zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ww. murowanego budynku gospodarczego oraz wystąpił do Wójta Gminy P. o przesłanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy P. dla działki nr ew. [...] w miejscowości Z.. Następnie, 20 listopada 2017 r. organ I instancji złożył wniosek o udostępnienie zdjęć lotniczych do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Dokumenty wpłynęły 22 listopada 2017r. - pismo Urzędu Gminy P., w załączeniu którego przesłano wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy P. dla przedmiotowej działki nr ew. [...].

Pismem z 4 grudnia 2017 r. organ pierwszej instancji wezwał P. C. do przedstawienia dowodów (dokumentów lub świadków) potwierdzających datę budowy przedmiotowego budynku. W odpowiedzi wezwany wskazał, że: "murowany budynek gospodarczy o wym. 5,60 x 10,50 m został dokończony przeze mnie około 2010, 2011, a fundamenty i ściana przylegająca do budynku drewnianego była wykonana przez poprzedniego właściciela działki około 1982 - 83 r.".

Pismem z 8 stycznia 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. zwrócił się do Wójta Gminy P. o udzielenie informacji w sprawie przepisów planistycznych obowiązujących na przedmiotowej nieruchomości w latach budowy spornego obiektu budowlanego. Z odpowiedzi na ww. pismo, która wpłynęła 12 stycznia 2018 r. wynika, że Gmina P. posiada w swoich zasobach Miejscowy ogólny plan zagospodarowania przestrzennego który został uchwalony Uchwałą Nr [...] z [...] listopada 1989 r. Zdjęcia lotnicze przedstawiające zabudowę działki o nr ew. [...] na przestrzeni lat 1988 -2013 wpłynęły do organu 12 lutego 2018 r.

Następnie zawiadomieniem z 23 kwietnia 2018 r. organ powiatowy poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy oraz składania wyjaśnień.

Decyzją Nr [...] z [...] maja 2018r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nakazał P. C. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 5,60 x 10,50 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości Z., gm. P.

Rozpoznając odwołanie od tej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że odpowiada ona przepisom prawa zaś argumenty podnoszone w odwołaniu nie mają wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ wskazał, że decyzja rozbiórkowa organu pierwszej instancji dotycząca opisanego wyżej budynku wydana została na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo Budowlane. Zgodnie z tym przepisem - "Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:1) bez wymaganego pozwolenia na budowę alb 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt la, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia"', ust. 2: "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie ".

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił, że organ pierwszej instancji przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe w ww. sprawie oraz zastosował właściwy tryb postępowania. Właściwie ustalił, że budowa spornego budynku gospodarczego wymagała w dacie jego wzniesienia uzyskania pozwolenia na budowę w organie architektoniczno - budowlanym. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa Budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: "parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 nr, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m " Inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej budynku o powierzchni zabudowy wynoszącej ponad 35 m (powierzchnia zabudowy spornego budynku wynosi około 58.80 m. Jak wynika zaś z protokołu czynności kontrolnych przeprowadzonych w 15 listopada 2017 r. P. C. nie posiada dokumentacji potwierdzającej legalność przedmiotowego budynku. Treść ww. protokołu wskazuje na orientacyjną datę powstania obiektu tj. 1970 r. jednak z pisma P. C. z 15 grudnia 2017 r. jednoznacznie wynika, że prace przy budowie murowanego budynku gospodarczego o wymiarach 5,60 x 10.50 m zostały zakończone w roku 2010 - 2011.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej właściwy organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest ocenić budowę pod kątem określonych przepisami ustawy Prawa Budowlanego przesłanek, tj.: zgodność budowy tego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz brak naruszenia przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zachodzą powyższe okoliczności organ administracji ma obowiązek wszcząć postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części. Natomiast w przypadku niespełnienia choćby jednej z przesłanek wskazanych w art. 48 ust. 2 organ nadzoru nakazuje rozbiórkę obiektu (art. 48 ust. 1). bez uprzedniego uruchomienia procedury legalizacyjnej, tj. wzywania inwestora do przedłożenia dokumentów w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 3.

Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że wprawdzie wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, ale w przypadku, gdy to postępowanie nie może doprowadzić do zalegalizowania danego obiektu (np. jako niezgodnego z planem miejscowym albo niezgodnego z warunkami technicznymi) albo też sam inwestor nie podejmuje czynności prowadzących do legalizacji (np. nie przedkłada organowi żadnych dokumentów) to wówczas nie ma innej możliwości, jak bezwzględnie orzec o nakazie rozbiórki. Tym samym legalizacja samowoli budowlanej stanowi nie tyle obowiązek inwestora, ile jego uprawnienie.

Zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, działka o nr ew. [...] położona w miejscowości Z., gm. P. B. przeznaczona jest pod zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych z dopuszczalną zabudową mieszkaniową jednorodzinną, symbol: RM-1. Plan nie określa dopuszczalności budowy sporego budynku na granicy z działką sąsiednią czy leż w określonej odległości od działki sąsiedniej. Zgodnie z § 62 ww. planu: "Na terenach oznaczonych symbolami przeznaczenia RM-1 i RM-2 ustala się następujące szczegółowe warunki, zasady i standardy kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu: 1) połacie dachu na jednym obiekcie budowlanym muszą mieć jednakowy spadek o pochyleniu od 30° do 45° oraz pokrycie dachówką ceramiczną lub materiałem dachówkopodobnym (...)".

Jak wynika ze szkicu sytuacyjnego, który został dołączony do protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych 15 listopada 2017 r. sporny budynek podzielony został na dwie części, o dwóch różnych wysokościach gdzie połacie dachowe zostały wykonane ze spadkiem odpowiednio: 13.5 ºoraz 15°. Ponadto, budynek gospodarczy nie jest zgodny z obowiązującymi przepisami techniczno - budowlanymi. Zlokalizowany jest w odległości około 1,00 m od działki sąsiedniej. W ścianie skierowanej w stronę ww. działki nr ew. [...] znajdują się dwa otwory okienne.

Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.) odległość budynku na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy.

Zdaniem organu drugiej instancji powyższe ustalenia wskazują, że obiekt, jako sprzeczny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno - budowlanymi nie może zostać zalegalizowany w ramach procedury przewidzianej przez prawo budowlane. Wobec tego organ nadzoru budowlanego zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę zgodnie z art. 48 ust. 1 ww. ustawy.

Odnosząc się do treści przedmiotowego odwołania dotyczącej daty powstania spornego obiektu [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że podziela ustalenia dokonane w tym zakresie przez organ I instancji. Z materiału dowodowego, w tym ze zdjęć lotniczych wynika, iż obiekt w obecnym kształcie powstał w okresie 2010 - 2013. Fakt ten dodatkowo potwierdzają ustalenia dotyczące stopnia zużycia materiałów budowlanych. Jak wskazał odwołujący się prace budowlane przy spornym budynku zakończył w latach 2010- 2011 co odpowiada również oświadczeniu C. Ś.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniósł P. C. wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz zasądzenia na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sposób dowolny ustalono iż budynek powstał w latach 2010-2013. Tymczasem budynek już istniał w czasie przejmowania gospodarstwa przez skarżącego od matki w 2000 r., a został wzniesiony przez nieżyjącego ojca. Potwierdza to zdjęcie fotolotnicze z 1966r. organ oparł ustalenia na ocenie stopnia zużycia materiałów budowlanych jednak na tę okoliczność nie powołał biegłego os stosownej specjalności. Tymczasem budynek był w złym stanie technicznym, został przeze skarżącego wyremontowany jednak z zachowaniem istniejących ścian, bez naruszenia jego pierwotnej lokalizacji, powierzchni zabudowy i kubatury. Organ poczynił ustalenia wyłącznie w oparciu o stanowisko sąsiada, skonfliktowanego ze skarżącym. Okoliczności wskazywane przez skarżącego mogą potwierdzić inni mieszkańcy miejscowości np. I. S., W.S.

Skarżący podniósł również, że budynek błędnie został potraktowany jako jeden obiekt o powierzchni 58,5 nr choć w rzeczywistości są to dwa oddzielne budynki gospodarcze w zabudowie szeregowej, różniące się wysokością, złączone przylegającymi do siebie ścianami, traktowane więc odrębnie nie przekraczają 35 m² powierzchni zabudowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej prezentowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa.

Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne.

Tutejszy Sąd w odrębnych postępowaniach, rozpoznawał sprawy odnoszące się do kilku budynków na nieruchomości skarżącego, co do których orzeczono nakaz rozbiórki. O ile w odniesieniu do pozostałych rozstrzygnięć uwzględnił skargi (wyroki nie są prawomocne) o tyle w odniesieniu do orzeczenia kontrolowanego w niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że zarzuty skargi nie są uzasadnione.

W toku niniejszego postepowania administracyjnego przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe. Zasadnie ustalono, że budynek musiał powstać w warunkach samowoli budowlanej bowiem nie został przedstawiony żaden dokument wskazujący, że wzniesiony został w oparciu o pozwolenie na budowę. Roboty wieńczące ową samowolę zakończyły się ok. 2011r. Wyspecjalizowany organ nadzoru budowlanego nie ma potrzeby sięgać po pinię biegłego, w tak prostej kwestii jak ocena materiałów budowlanych w kontekście daty powstania przedmiotowego budynku.

Decydujące dla oceny możliwości odstąpienia od nakazu rozbiórki, o którym mowa w ww. art. 48 ustawy Prawo budowlane jest to czy obiekt może być przedmiotem legalizacji. W sprawie niniejszej zasadnie oceniono, że nie ma takiej możliwości. Budynek choć odpowiada, co do przeznaczenia, zapisom obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie spełnia wymogów dotyczących warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Nie może dojść do legalizacji obiektu, który (co zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) usytuowany jest w niedopuszczalnej przepisami prawa odległości od granicy z działką sąsiednią i z otworami okiennymi usytuowanymi w ścianie położonej w odległości ok. 1 m od granicy z działką sąsiednia.

Należy podkreślić, że w toku postępowania, o którym mowa w art. 48 ustawy Prawo budowlane nie ma możliwości doprowadzania budynku do stanu zgodności z przepisami prawa. Wynika to wprost z ust. 2 art. 48 ustawy Prawo budowlane. Powtórzmy – żeby postępowanie legalizacyjne mogło zostać wdrożone, muszą zostać spełnione ww. ustawowe przesłanki - obiekt musi być zgodny z obowiązującymi dla miejsca jego lokalizacji przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie może naruszać przepisów techniczno-budowlanych. Przedmiotowy budynek w oczywisty sposób naruszał wymogi opisane w § 12 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Można tylko dodać, że pod rządem wszystkich przepisów budowlanych począwszy od 1928 r., nie było dopuszczalne sytuowanie ściany budynku z oknami w odległości mniejszej niż 4m od granicy z działką sąsiednią.

Odnosząc się do stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu skargi stwierdzić należy, że sam skarżący przyznał w piśmie z 4 grudnia 2017r., kierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że budowa budynku ukończona został ok. 2010, 2011r. Oznacza to, że właśnie ta data powinna być przyjęta jako data zakończenia samowoli budowlanej. Zasadnie zatem do niniejszego postępowania zastosowano przepisy ww. ustawy Prawo budowlane.

Z protokołu oględzin ani żadnego wcześniejszego oświadczenia skarżącego nie wynika, że budynek przedmiotowy wadliwie został zakwalifikowany jako jeden obiekt budowlany podczas gdy w rzeczywistości stanowi dwa budynki (których wzniesienie wymagało tylko zgłoszenia). Skarżący nie przedłożył dowodu zgłoszenia, wyspecjalizowany organ nadzoru budowlanego zakwalifikował obiekt jako jeden budynek choć o zróżnicowanej bryle. Nawet przy założeniu, że budowa wymagała tylko zgłoszenia, to opisane powyżej usytuowanie musiałoby także prowadzić do nakazu rozbiórki tyle, że opartego na art. 49b ust.1 w zw. z ust 2 ustawy Prawo budowlane.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).