Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 682/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, 10, 77 i 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi S. P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich 1) uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z dnia [...] listopada 2013 r.; 2) stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

S. P. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej: "Prezydium NRA") z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R. (dalej: "ORA") z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy aplikantów adwokackich.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w R. z dnia [...] października

2011 r. skarżąca uzyskała wpis na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej

w R. W dniu [...] stycznia 2012 r. złożyła ślubowanie. Decyzją Kierownika Szkolenia Aplikantów Adwokackich z dnia [...] grudnia 2012 r. zaliczono skarżącej rok szkoleniowy 2012.

W dniu [...] października 2013 r. wpłynęło do ORA pismo adw. S. Z., zawierające prośbę o zwolnienie z obowiązku pełnienia funkcji patrona aplikantki adwokackiej S. P. Jak wskazał adwokat, powodem jej wniosku jest odmowa współpracy ze strony skarżącej, nienależyte wywiązywanie się z obowiązków aplikanta adwokackiego oraz nieodpowiedni stosunek do patrona. Pismo to zostało przedstawione na posiedzeniu ORA w dniu [...] października 2013 r. i włączone do porządku posiedzenia, w trakcie którego wyjaśnienia złożyła adw. S. Z.

W związku z powyższym Kierownik Szkolenia Aplikantów Adwokackich Izby Adwokackiej w R. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy aplikantów adwokackich w R.

W dniu [...] listopada 2013 r., po uprzednim złożeniu wyjaśnień przez skarżącą, działając na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo

o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188; dalej: "p.o.a.") oraz § 9 ust. 2 i 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, ORA podjęła uchwałę w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy aplikantów adwokackich z uwagi na jej nieprzydatności do zawodu adwokata. W uzasadnieniu, jako okoliczności świadczące o nieprzydatności skarżącej do zawodu adwokata, ORA wskazała m.in. odmowę wykonywania zleconych przez patrona zadań, okazywanie niechęci do ich wykonywania w okresie wcześniejszym, odmowę zastępowania patrona przed sądami, zaniechania w zakresie nieodnotowywania, bądź błędnego odnotowywania terminów rozpraw, co mogło narazić osoby korzystające z pomocy fachowego pełnomocnika na negatywne i nieodwracalne skutki. Nadto podniesiono, iż wprawdzie skarżąca zaliczyła I rok szkolenia, jednak nastąpiło to dopiero w wyniku pomyślnie zdanego kolokwium poprawkowego, natomiast z kolokwium przeprowadzonego po II roku szkolenia otrzymała ocenę niedostateczną,

a obszerne uzasadnienie tej oceny wskazuje, iż skarżąca nie opanowała elementarnej wiedzy z zakresu bloku prawa cywilnego.

We wniesionym odwołaniu przedmiotowej uchwale skarżąca zarzuciła rażącą obrazę następujących przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) oraz § 9 ust. 4 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej poprzez niezawiadomienie skarżącej

o wszczęciu w dniu [...] października 2013 r. niniejszego postępowania –

o powyższym skarżąca została powiadomiona dopiero przez Dziekana na posiedzeniu Okręgowej Rady Adwokackiej w R. w dniu [...] listopada 2013 r. (dzień wydania zaskarżonej uchwały), na które stawiła się będąc wezwana bez poinformowania w jakiej sprawie, w jakim celu i w jakim charakterze mam się stawić;

- art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu,

a w szczególności niepoinformowanie jej o zebraniu całego materiału dowodowego

i umożliwieniu zapoznania się z nim, jak również wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz ewentualnego zgłoszenia wniosków dowodowych;

- art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 oraz art. 8 k.p.a. przez niewyłączenie od udziału

w postępowaniu oraz od głosowania w przedmiocie podjęcia zaskarżonej uchwały adwokata D. W. będącego małżonkiem adwokat S. Z., której pismo i wyjaśnienia złożone w dniu [...] października 2013 r. stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania;

- art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka adwokat S. Z. na okoliczność przebiegu aplikacji skarżącej możliwości kontaktów z patronem, zastępowania adwokat S. Z. w sprawach zleconych skarżącej, wykonywanych przez nią pism procesowych, godzin otwarcia kancelarii patrona i bytności patrona w kancelarii, a tym samym możliwości obecności skarżącej w kancelarii;

- art. 7, 77, 80 k.p.a. przez niepodjęcie przez ORA kroków niezbędnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes strony – brak wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego czego konsekwencją było wydanie uchwały bez wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a także ustalenia stanu faktycznego na podstawie wyjaśnień adwokat S. Z., w sytuacji gdy nie mogą one stanowić dowodu w sprawie, gdyż zostały złożone przed wszczęciem postępowania, a ORA nie zaliczyła ich w poczet materiału dowodowego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ORA.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazaną na wstępie i zaskarżoną uchwałą z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2013 r.

Powołało się na brzmienie art. 79 ust. 2 p.o.a., zgodnie z którym okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich

w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu. Nadto wskazało, iż stosownie do treści przepisu § 9 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej podstawą do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacką nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu może być brak postępów w realizacji celów określonych w § 2 Regulaminu oraz uchybienie obowiązkom wynikającym z § 5 ust. 1 Regulaminu przejawiające się albo negatywnym wynikiem sprawdzianu, negatywnym wynikiem kolokwium, jak też negatywną opinią patrona, negatywną opinią kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej, uchybieniem obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach oraz innymi okolicznościami mającymi znaczenie dla oceny przydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu. Z treści wskazanych uregulowań wywiodło, iż każda

z określonych przyczyn może stanowić przesłankę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata.

Prezydium NRA w całości podzieliło stanowisko ORA zawarte w zaskarżonej uchwale z dnia [...] listopada 2013 r., którą uznało za należycie uzasadnioną. Wskazało, iż ORA powołała się na treść pisma adw. S. Z., które wpłynęło w dniu [...] października 2013 r., a które zawierało powody, dla których zwróciła się o zwolnienie jej z obowiązku pełnienia funkcji patronki skarżącej. ORA powołała się również na wyjaśnienia patronki złożone na posiedzeniu w dniu [...] października 2013 r., w których podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w powyższym piśmie. Nadto Prezydium NRA zauważyło, iż pomimo znajdującej się w aktach osobowych pozytywnej opinii patronki z przebiegu aplikacji po I roku szkolenia, wyrażona przez nią opinia za ostatni okres aplikacji nie zawiera już żadnych pozytywnych akcentów, czego najlepszym dowodem jest pismo o zwolnienie z funkcji patronki, podtrzymane następnie na posiedzeniu ORA w dniu [...] października 2013 r. Wskazało również, że na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2013 r. negatywną opinię z przebiegu aplikacji skarżącej wystawił Kierownik Szkolenia Aplikantów Adwokackich, składając jednocześnie wniosek o jej skreślenie z listy aplikantów adwokackich.

Odnosząc się do zarzutu nie powiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania w przedmiocie orzeczenia o nieprzydatności Prezydium NRA wskazało, iż skarżąca została o tym fakcie (jak sama przyznała) poinformowana przez Dziekana ORA w R. na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2013 r., a ponadto postanowienie to nie stanowi decyzji administracyjnej i nie przysługuje od niego środek odwoławczy.

Z kolei ustosunkowując się zarzutu naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Prezydium NRA wyjaśniło, iż poinformowało skarżącą pismem z dnia [...] lutego 2014 r.

o możliwości przejrzenia akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań i skarżąca skorzystała z tych uprawnień, zapoznając się z zebranym materiałem dowodowym i sporządzając pismo z dnia [...] lutego 2014 roku, które Prezydium NRA włączyło do materiału dowodowego. Za nietrafne uznało również pozostałe zarzuty odwołania. Zauważyło, iż postępowanie

w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu, dlatego też adw. S. Z. nie jest stroną tego postępowania i w tej sytuacji adw. D. W., Sekretarz ORA w R., nie podlegał wyłączeniu od głosowania nad zaskarżoną uchwałą.

Konkludując Prezydium NRA podniosło, iż w niniejszej sprawie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony przez ORA cały dostępny materiał dowodowy

i dlatego nietrafny jest zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a.

Na powyższą uchwałę skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciła rażące naruszenie zasad procedury administracyjnej w sposób, który miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie,

w szczególności:

- art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego, rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem słusznego interesu strony, działania organów samorządowych adwokatury w sposób rażąco odbiegający od kształtowania zaufania do nich;

- art. 15 k.p.a. przez nie ustosunkowanie się przez Prezydium NRA do wniosków

i zarzutów strony, zawartych w odwołaniu i w toku postępowania odwoławczego;

- art. 77 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i rozstrzygnięcie sprawy bez żadnego dowodu zebranego

i dopuszczonego zgodnie z przepisami k.p.a.;

- art. 76 § 1 i 2 w zw. z art. 68 § 2 i art. 69 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że sporządzone niezgodnie z przepisami prawa protokóły z przesłuchania adw. S. Z. oraz apl. adw. S. P. stanowią dowód w sprawie, podczas gdy protokóły te nie były sporządzone w trakcie przesłuchania, nie zostały stronom odczytane i nie zostały przedstawione im do podpisu, a nadto wyjaśnienia adw. S. Z. zostały złożone na posiedzeniu ORA w R. w dniu [...] października 2013 r. w sprawie zwolnienia jej z obowiązków patrona, a nie w niniejszym postępowaniu;

- art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu uchwały NRA należytego ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu, a w także nie rozważeniu i nie uwzględnieniu naruszeń przepisów postępowania administracyjnego przez ORA w R. m.in. art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. gdyż

w wydaniu zaskarżonej uchwały ORA w R. brał udział jej członek adw. D. S., na wniosek którego jako Kierownika Szkolenia Aplikantów Adwokackich wszczęte zostało postępowanie i tym samym jest on stroną postępowania, a także adw. D. W. - męża adw. S. Z., która także powinna być stroną postępowania, a ponadto istniały uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności;

- art. 28 k.p.a. w zw. z § 9 pkt 4 Regulaminu Odbywania Aplikacji Adwokackiej poprzez brak udziału w sprawie wszystkich stron postępowania, tj. Kierownika Szkolenia Aplikantów Adwokackich - adw. D. S., który na posiedzeniu ORA w R. w dniu [...] października 2013 r. złożył wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich skarżącej oraz art. 28 k.p.a. w zw. art. 76 ust. 4 i 5 p.o.a., tj. patrona skarżącej - adw. S. Z., podczas gdy z ww. przepisów wynika, że patron ma interes prawny w odniesieniu do postępowań dotyczących podległego mu aplikanta;

- dokonanie ustaleń sprzecznie z zapisami w protokóle z posiedzenia ORA

w R. z dnia [...] listopada 2013 r., iż Kierownik Szkolenia Aplikantów Adwokackich adw. D. S. złożył negatywną opinię z przebiegu aplikacji skarżącej, podczas gdy w protokole jest wyłącznie zapis: "Kierownik Szkolenia Aplikantów Adwokackich adw. D. S. wniósł o skreślenie apl. adw. S. P. z listy aplikantów Izby Adwokackiej w R. z uwagi na nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata", a nadto dokonanie błędnego ustalenia, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu na podstawie pisma przewodniego ORA w R. z dnia [...] grudnia 2013 r., a nie na podstawie treści zapisu w protokole z posiedzenia ORA w R. z dnia [...] października 2013 r.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Prezydium NRA oraz uchwały ORA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją uchwały.

W odpowiedzi na skargę Prezydium NRA wniosło o jej uwzględnienie

i stwierdzenie nieważności decyzji organu I i II instancji. Za zasadne uznało zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 27 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej zrzekł się kosztów postępowania sądowego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jej zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała, jak i poprzedzająca ją uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w R. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Na wstępie należy wskazać, iż w myśl art. 79 ust. 2 p.o.a. okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Przepis ten daje podstawę do rozważenia możliwości skreślenia aplikanta z listy, w sytuacji gdy ziści się stan faktyczny odpowiadający nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata.

Jak wielokrotnie podkreślały sądy administracyjne używając słowa "może" ustawodawca wyraźnie wskazał, że decyzja (uchwała) we wskazanym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe (swobodne) oparte są o uznanie administracyjne, a więc w określonym stanie faktycznym organ ma prawo wyboru jednego z dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności. Organ działający w ramach uznania administracyjnego obowiązany jest posługiwać się zgodnymi z prawem kryteriami, a celem ich zastosowania wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny. Decyzje uznaniowe wymagają wnikliwego i logicznego uzasadnienia, które odzwierciedla proces dokonywanych ustaleń faktycznych i zastosowanych kryteriów uznania administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 lipca 1982 r., sygn. akt II SA 883/82). Jednocześnie należy zauważyć, iż zasadnicze znaczenie dla zastosowania art. 79 ust. 2 p.o.a. ma rozumienie pojęcia nieprzydatności aplikanta do zawodu oraz kryteria oceny nieprzydatności, które wprawdzie nie zostały wymienione w ustawie, ale wynikają pomocniczo z przepisów wykonawczych do ustawy Prawo o adwokaturze.

W art. 58 pkt 12 lit. b p.o.a. ustawodawca upoważnił Naczelną Radę Adwokacką do uchwalenia regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej. W myśl § 9 ust. 3 uchwalonego na tej podstawie Regulaminu aplikacji adwokackiej (uchwała NRA nr 55/2011 z dnia 19 listopada 2011 r.), podstawą do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacją nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu może być brak postępów w realizacji celów określonych w § 2 Regulaminu oraz uchybienie obowiązkom wynikającym z § 5 ust. 1 Regulaminu przejawiające się albo negatywnym wynikiem sprawdzianu, negatywnym wynikiem kolokwium, jak też negatywną opinią patrona, negatywną opinią kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej, uchybieniem obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach oraz innymi okolicznościami mającymi znaczenie dla oceny przydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu.

Sądowa kontrola decyzji uznaniowych ogranicza się do badania zachowania reguł proceduralnych przy ich podejmowaniu, a zatem zakres tej kontroli jest ograniczony. Kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1488/11).

Nadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie.

Uznaniowe rozstrzygnięcia muszą być wydawane w granicach zakreślonych przepisami ustawy oraz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z regułami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Uznaniowość decyzji nie uzasadnia odstępstw od zasad w nim określonych i nie zwalnia od konieczności wnikliwego rozpoznania każdej sprawy, rozważenia całego materiału dowodowego i przekonującego uzasadnienia decyzji. Wyczerpujące przedstawienie motywów, obejmujące kryteria jakimi kierował się organ oceniając fakty, które przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, ma szczególną wagę wówczas, gdy strona kwestionuje poczynione przez organ ustalenia i oceny. Decyzja administracyjna musi być zindywidualizowana, a jej uzasadnienie musi odnosić się do realiów konkretnej sprawy. Jak wskazano wyżej wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku poprzedzać powinno dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie (stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), zaś sama decyzja powinna być należycie uzasadniona - stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie orzeczenia organów rozstrzygających nie spełniały powyższych kryteriów. Wydając uchwały rozstrzygające o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów adwokackich zarówno Prezydium NRA, jak i ORA dopuściły się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a fakt ten potwierdziło również samo Prezydium NRA w odpowiedzi na skargę.

W ocenie Sądu organy orzekające naruszyły zasadę czynnego udziału stron

w postępowaniu określoną w art. 10 k.p.a. Stanowi on w § 1, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłaszanych żądań. Według § 2 tego artykułu organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w ust. 1 tylko

w przypadkach niecierpiących zwłoki, ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną.

W sprawie nie występują okoliczności wymienione w ust. 2 art. 10 k.p.a.

W kontrolowanej przez Sąd sprawie, skarżąca nie została w sposób prawidłowy

i niezwłoczny powiadomiona o wszczęciu wobec niej postępowania w przedmiocie skreślenia jej z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w R. Nadto sposób poinformowania skarżącej o wszczęciu wobec niej niniejszego postępowania wykluczył możliwość jej czynnego udziału w sprawie. Sąd zauważa, iż skarżąca

o powyższym dowiedziała się dopiero na posiedzeniu ORA w R. w dniu [...] listopada 2013 r., kiedy to, bez uprzedniego wyjaśnienia w jakim charakterze i celu została wezwana, poinformowano ją o wszczęciu na poprzednim posiedzeniu ORA postępowania, którego przedmiotem było skreślenie skarżącej z listy aplikantów adwokackich. Skarżąca podczas przedmiotowego posiedzenia odpowiadała na pytania nie znając treści formułowanych wobec niej zarzutów, co więcej nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W rzeczywistości nie mogła w żaden sposób czynnie uczestniczyć w toczącym się postępowaniu, a ustne poinformowanie jej o nim nastąpiło w tym samym dniu, w którym podjęto uchwałę o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów adwokackich tj. [...] listopada 2013 r.

Sąd za trafne uznał zarzuty naruszenia art. 76 § 1 i 2 w zw. z art. 68 § 2 i art. 69 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Przyjęcie przez organy samorządu adwokackiego w poczet materiału dowodowego protokołów z przesłuchania adw. S. Z. oraz apl. adw. S. P, które zostały sporządzone w sposób sprzeczny z przepisami prawa stanowi o naruszeniu wskazanych przepisów prawa. Sąd zauważa, iż protokoły te nie były sporządzone w trakcie przesłuchania, nie zostały stronom odczytane i nie zostały przedstawione im do podpisu, a nadto wyjaśnienia adw. S. Z. zostały złożone na posiedzeniu ORA w R. w dniu [...] października 2013 r. w sprawie zwolnienia jej z obowiązków patrona, a nie w niniejszym postępowaniu.

Wobec stwierdzonych uchybień, należało wyeliminować z obrotu prawnego zarówno zaskarżoną uchwałę, jak i poprzedzającą ją uchwałę, jako uchybiające

w sposób istotny zasadom postępowania administracyjnego.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę nie podzielił stanowisk zarówno skarżącej, jak i organu samorządu (w odpowiedzi na skargę) domagających się stwierdzenia nieważności uchwał obu instancji organów samorządu adwokackiego będących przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie. Zarówno w doktrynie, jak

i w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa z naruszeniem "rażącym", wyłącznie w tym ostatnim przypadku ustawodawca zezwala na ingerencję w treść ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego

w drodze stwierdzenia jego nieważności. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie jest tożsame z szerszym pojęciem "naruszenia prawa". Kryterium odróżnienia tych dwóch pojęć stanowi stopień wadliwości w kontekście zasady stabilności decyzji administracyjnej, przemawiającej za pozostawieniem jej w obrocie prawnym.

W ocenie Sądu naruszenie przepisów postępowania, jako podstawy do zastosowania sankcji nieważności, jak to sformułowały strony w niniejszej sprawie, może być wzięte pod uwagę w sytuacjach, gdy wydanie danego rozstrzygnięcia nastąpiło w sposób nie dający się pogodzić z zasadami państwa prawa (np. naruszenie dwuinstancyjności, naruszenie przepisów o trwałości decyzji). Od tak rozumianych kwalifikowanych wad proceduralnych należy odróżnić uchybienia związane

z niewłaściwym zastosowaniem przepisów podlegające weryfikacji w toku postępowania odwoławczego. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniał przypadek uchybień polegających na niewłaściwym zastosowaniu przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale nie uzasadniający stwierdzenia nieważności zaskarżonych uchwał samorządu adwokackiego w oparciu

o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jak i utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w R., orzekając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Stwierdzając, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu, Sąd oparł się na przepisie art. 152 p.p.s.a.