Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 871/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70 § 3, art. 116 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 21 ust. 1, art. 49 ust. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Aneta Trochim - Tuchorska, asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2021 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłego prezesa zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za lipiec i sierpień 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., Prezes Zarządu PFRON orzekł o odpowiedzialności P. R. jako byłego prezesa zarządu za zaległości K. sp. z o. o. z tytułu wpłat na PFRON za okresy lipiec i sierpień 2014 r. w kwocie głównej w wysokości 2.738,43 zł oraz w odsetkach w wysokości 495 zł, naliczonych na dzień przed ogłoszeniem upadłości Spółki, tj. 29 listopada 2016 r.

Decyzją z [...] lutego 2020 r., Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej MRPiPS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, ze zm., dalej Op), w zw. z art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172, ze zm.), utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu MRPiPS wskazał, że Spółka była zobowiązana do składania deklaracji i dokonywania wpłat na PFRON. Spółka złożyła deklaracje DEK-I-0 za okresy objęte decyzją, lecz nie dokonała wpłat odpowiadających pełnej wysokości należnych zobowiązań.

Organ podkreślił, że po rozpatrzeniu wniosku wierzyciela Spółki – K. R., postanowieniem z [...] listopada 2016 r., [...] Sąd Rejonowy w R. [...] Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość Spółki obejmującą likwidację majątku dłużnika. Pismem z 19 stycznia 2017 r. Prezes Zarządu PFRON zgłosił wierzytelność w łącznej kwocie 7.118,40 zł, obejmującą zobowiązania Spółki wobec PFRON za okresy 2014/07-2015/01 i 2015/03. Postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. [...] Sąd Rejonowy w R. [...] Wydział Gospodarczy stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego Spółki z uwagi na wykonanie ostatecznego planu podziału funduszy masy upadłości. Wierzytelność PFRON nie została objęta ostatecznym planem podziału funduszy masy upadłości.

MRPiPS dodał, że postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Prezes Zarządu PFRON wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności P. R. jako byłego prezesa zarządu Spółki za wspomniane na wstępie zaległości podatkowe.

Organ odwoławczy stwierdził, że P. R. pełnił funkcję prezesa zarządu w Spółce gdy powstało zobowiązanie za okresy. Z kolei bezskuteczność egzekucji przeciwko samej Spółce - została wykazana postanowieniem Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Gospodarczy z [...] czerwca 2018 r. sygn. [...].

Odnosząc się do pojęcia "właściwego" czasu na zgłoszenie upadłości Spółki, MRPiPS wskazał, że wobec nieuiszczenia zapłaty za okres 2014/07 wymagalnej 20 sierpnia 2014 r., wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony do dnia 3 września 2014 r. Wniosek w tym terminie nie został złożony. Strona niniejszego postępowania również w terminie późniejszym nie wystąpiła z takim wnioskiem, zaś upadłość Spółki została stwierdzona po rozpoznaniu wniosku wierzyciela Spółki złożonego w 2015 r., w momencie gdy Spółka posiadała już znaczne zadłużenie.

Odnosząc się do podnoszonego przez stronę argumentu, że nie ponosi winy w nieopłaceniu należności względem PFRON, organ odwoławczy podzielił pogląd, iż profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność pozwala na przyjęcie, że każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, iż jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem ogłoszenie upadłości. Rozważając kryterium braku winy jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.

MRPiPS dodał, że bez znaczenia pozostawał fakt, że deklaracje DEK-I-0 dotyczące spornych okresów zostały przedłożone Prezesowi Zarządu PFRON w dniach 9 i 16 września 2014 r., a zatem po dacie 4 września 2014 r., z którą to organ wiąże wystąpienie stanu niewypłacalności Spółki. Chybiony okazał się również zarzut, że Prezes Zarządu PFRON nie wydał decyzji określającej wysokość zobowiązań Spółki.

MRPiPS uznał, że Prezes Zarządu PFRON istotnie nie wydał decyzji określającej zobowiązania Spółki, gdyż nie miał ku temu podstaw z uwagi na fakt, iż Spółka złożyła deklaracje w odniesieniu do objętych analizą okresów. Ponadto wskazać należy, iż zobowiązania Spółki względem PFRON powstały z mocy prawa dla każdego z orzeczonych okresów w dacie wynikającej z art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, nie zaś z datą złożenia organowi deklaracji wysokości tych zobowiązań. Sama deklaracja nie tworzy bowiem zobowiązania podatkowego (powstaje ono z mocy prawa), lecz jedynie w sposób formalny wyraża jego wielkość.

W ocenie MRPiPS, prowadzone postępowanie dowiodło okoliczność pełnienia przez skarżącego obowiązków prezesa zarządu w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania oraz wykazało, iż pomimo prowadzonego wobec majątku Spółki postępowania egzekucyjnego, wierzyciel nie otrzymał należnych mu środków, co świadczy o bezskuteczności egzekucji. Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ odwoławczy stwierdził ponadto, że zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego przez organ pierwszej instancji nie zasługują na uwzględnienie. Odwołującemu P. R. należało przypisać winę nieumyślną w postaci niedbalstwa, gdyż odwołujący nie dołożył należytej staranności w realizacji swoich funkcji prezesa zarządu. Ponadto, strona ani nie spłaciła zaległości zobowiązanej Spółki, ani nie wskazała mienia realnie istniejącego w momencie postępowania toczącego się w stosunku do członka zarządu, ani jego usytuowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. R.zaskarżył decyzję MRPiPS w całości, a to z uwagi na naruszenie:

1. art. 107, art. 108 § 1 oraz art. 116 Op, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku stwierdzenia w decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] kwietnia 2019 r., że orzeczona odpowiedzialność podatkowa skarżącego, jako osoby trzeciej, ma charakter odpowiedzialności solidarnej ze spółką;

2. art. 122, art. 191 w związku z 116 § 1 i 2 Op, poprzez brak podjęcia działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności brak przeprowadzenia rzetelnej analizy finansowej Spółki w okresie sprawowania funkcji Prezesa Zarządu przez P. R. jak i w okresie wcześniejszym i późniejszym tj. w roku 2015, a w konsekwencji błędne zastosowanie wobec skarżącego art. 116 Op, w sytuacji, gdy w dacie kiedy Prezesem Zarządu był skarżący nie zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

3. art. 122, art. 191 Op, poprzez brak podjęcia działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także błędną oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez przyjęcie, Spółka stała się niewypłacalna przed dniem 4 września 2014 roku w sytuacji, gdy tak uproszczona analiza sytuacji finansowej spółki, w żaden sposób nie uzasadnia twierdzenia, że spółka była w stanie niewypłacalności przed tą datą, gdyż aby określić ten stan należy dokonać zestawienia zobowiązań spółki z jej majątkiem w okresie przed dniem 4 września 2014 roku;

4. art. 180, art. 188, art. 197 w zw. z art. 122 Op, poprzez oddalenie wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z biegłego z zakresu rachunkowości z uwagi, na fakt, iż dowód ten nie przyczyni się w żaden sposób do wyjaśnienia sprawy, a jedynie do przedłużenia prowadzonego postępowania w sytuacji, gdy dowód ten miał stanowić przeciwdowód twierdzeniom organu podatkowego oraz miał przyczynić się do ustalenia daty, w której zarząd spółki winien był zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości;

5. art. 180, art. 188, art. 197 w zw. z art. 122 Op, poprzez błędną ocenę materiału dowodowego w postaci deklaracji VAT za I, II, III kwartał 2015 roku i przyjęcie, że Spółka stała się niewypłacalna przed dniem 4 września 2014 roku w sytuacji, gdy dokumenty te obrazowały sytuacje finansową spółki w 3 kolejnych kwartałach i miały znaczenie dla ustalenia majątku spółki, a przede wszystkim wysokości wierzytelności przysługujących spółce z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jak i braku podstaw do ogłoszenia upadłości spółki;

6. art. 10, art. 11 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r., nr 60, poz. 535 ze zm., dalej Pun), poprzez ustalenie, że na dzień 4 września 2014 roku Spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a zatem zaistniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a w konsekwencji, że zasadne jest orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe tej Spółki wobec niezłożenia tego wniosku we właściwym czasie, w sytuacji gdy organy podatkowy nie dokonał analizy finansowej majątki Spółki na dzień 4 września 2014 roku, tj. nie ustalił czy na dzień 4 września 2014 roku Spółka posiadała majątek jak i w jakiej wysokości.

Skarżący wniósł na tej podstawie o:

1. uchylenie decyzji organów obu instancji;

2. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia czy wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a jeżeli tak to w jakim okresie, oraz jaki był stan majątkowy Spółki w poszczególnych okresach jej funkcjonowania oraz czy majątek Spółki przekraczał jej zobowiązania;

3. zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

MRPiPS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kontrolę legalności zaskarżonej decyzji wypada rozpocząć od kwestii ogólnych przesłanek dopuszczalności orzekania o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej.

Pierwsza z nich dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej, które to postępowanie, najogólniej rzecz ujmując, winno być poprzedzone powstaniem zaległości podatkowej spółki, za którą członek zarządu miałby odpowiadać.

Z akt sprawy wynika, że spółka K. złożyła deklaracje DEK-I z tytułu wpłat na PFRON za lipiec i sierpień 2014 r. na kwoty odpowiednio 1.473 zł oraz 1.283 zł. Wspomniane należności nie zostały jednak uregulowane, zatem wierzyciel – Prezes PFRON w dniu 3 listopada 2015 r. oraz 11 maja 2016 r. wystawił stosowne tytuły wykonawcze. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności P. R. za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za lipiec i sierpień 2014 r. zostało wszczęte postanowieniem Prezesa PFRON doręczonym stronie 18 lutego 2019 r. Z zestawienia dat wystawienia tytułów wykonawczych oraz doręczenia stronie rzeczonego postanowienia wynika, że Prezes PFRON działał zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 Op, który przewiduje, iż postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3, czyli wystawienia tytułu egzekucyjnego na podstawie złożonej deklaracji.

Druga przesłanka to wymagalność zaległości, za którą osoba trzecia miałaby ponieść solidarną odpowiedzialność.

Sąd stwierdza, że zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za lipiec i sierpień 2014 r. przedawniały się nominalnie z końcem 2019 r. Z akt sprawy wynika jednak, że Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z [...] listopada 2016 r. ogłosił upadłość spółki K. Bieg terminu przedawnienia, stosownie do art. 70 § 3 Op, uległ zatem przerwaniu. W dniach orzekania przez organy obu instancji w tej sprawie zobowiązanie spółki K. była więc w dalszym ciągu wymagalne.

Wreszcie trzecia przesłanka to wydanie decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki kapitałowej przed upływem terminu przedawnienia prawa do wydania takiej decyzji.

Sąd stwierdza, że decyzja Prezesa PFRON z [...] kwietnia 2019 r. została wydana przed upływem terminu, o którym mowa w art. 118 § 1 Op. Przepis ten stanowi bowiem, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. W przypadku zaległości z tytułu wpłat na PFRON za lipiec i sierpień 2014 r. Prezes PFRON musiał wydać (i wydał) decyzję przed upływem 2019 r.

Przechodząc do kwestii podstaw odpowiedzialności skarżącego w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo powołały się na art. 116 § 1 Op.

Zgodnie z tym przepisem, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy (pkt 1 a i b), bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (pkt 2).

Przy tym odpowiedzialność członków narządu, określona w § 1, obejmuje między innymi, zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało unormowane w art. 116 § 4 Op.

Przesłanki związane z odpowiedzialnością osób trzecich można więc podzielić na dwie kategorie:

a) przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe,

b) przesłanki negatywne (egzoneracyjne), które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.

Warunkiem niezbędnym orzeczenia względem konkretnej osoby odpowiedzialności za zaległości spółki kapitałowej jest pełnienie przez nią obowiązków członka zarządu w czasie, w którym te zaległości powstały, tj. w czasie, gdy upłynął termin płatności zobowiązań, z tytułu których ta osoba ma odpowiadać.

W rozpoznawanej sprawie jest to okoliczność niesporna. Niezależnie bowiem od zgromadzonych dowodów, strona w samej treści skargi przyznaje, że funkcję prezesa zarządu Spółki pełniła od 15 czerwca do 6 października 2014 r.

Organy podatkowe prawidłowo także ustaliły, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki okazało się bezskuteczne, co wywiodły z faktu, że wierzytelności z tytułu wpłat na PFRON nie zostały zaspokojone z masy upadłości Spółki.

Pojęcie "bezskutecznej egzekucji" w rozumieniu art. 116 § 1 Op, to sytuacja, w której nie zachodzi możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucji skierowanej do majątku podatnika (spółki), nie doszło do przymusowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Jednocześnie orzecznictwo i doktryna jednoznacznie wskazują, że postanowienie o umorzeniu egzekucji, czy to wydane przez komornika, czy przez organy egzekucji administracyjnej, a nadto postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego, względnie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, wyczerpują pojęcie bezskuteczności egzekucji.

Zgodnie natomiast z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r. (sygn. akt. II FPS 6/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

W powyższej uchwale skład orzekający wskazał ponadto, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych toczy się z uwzględnieniem zasad ogólnych (art. 120 i nast. Op). Oznacza, to, że organ podatkowy prowadzący postępowanie obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Op) a także do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Op) także w odniesieniu do ustalenia przesłanki bezskuteczności egzekucji w całości lub w części w tym także w zakresie dotyczącym oceny dowodów stwierdzających tę przesłankę (art. 191 Op).

W kwestii bezskuteczności egzekucji MRPiPS słusznie zauważył, że postanowieniem z [...] czerwca 2018 r., [...] Sąd Rejonowy w R. zakończył postępowanie upadłościowe Spółki z uwagi na wykonanie ostatecznego planu podziału funduszy masy upadłości. Organ odwoławczy podkreślił, że wierzytelności objęte zaskarżoną decyzją nie zostały objęte ostatecznym planem podziału funduszy masy upadłości.

Skarżący nie wykazał ponadto następstwa którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 Op.

Zdaniem Sądu, mimo niewypłacalności Spółki, skarżący nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie jej upadłości, ani też nie wykazał, aby niezłożenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy.

Odnotować jednocześnie należy, że definicja pojęcia niewypłacalności została unormowana w przepisach Pun. Z treści przepisów tej ustawy oraz z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że wskazane przez stronę zaniechanie zbadania rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący tak wywodząc pomija bowiem, że przesłanka, na którą powołały się organy w kontekście stwierdzenia niewypłacalności Spółki, dotyczyła sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, o czym stanowi art. 11 ust. 1 Pun. Natomiast w ust. 2 tego przepisu była mowa o zobowiązaniach przekraczających wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Użycie w art. 11 ust. 2 Pun sformułowania "dłużnika (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy (...)" prowadzi do wniosku, że nie mamy tu do czynienia z rozwinięciem ust. 1, lecz z dwiema odrębnymi przesłankami, z których pierwsza nie odnosi się do sytuacji materialnej dłużnika. Stąd też uprawniony był wniosek organów, że sam fakt nieregulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych był wystarczający do uznania, iż dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny, co powinno skłonić jego zarząd do podjęcia stosownych kroków przewidzianych w powołanej ustawie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127,poz. 721 ze zm., dalej "Urzszon"), pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 % przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 % a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

Do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Op, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi PFRON (art. 49 ust. 1 Urzszon).

Pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw ubezpieczenia społecznego (art. 49 ust. 2 Urzszon).

W niniejszej sprawie Spółka, mimo złożenia deklaracji, nie dokonała wpłaty za lipiec i sierpień 2014 r. Wniosek o ogłoszenie upadłości należało zatem złożyć w terminie wskazanym w art. 21 ust. 1 Pun (14 dni), liczonym od dnia, w którym Spółka przestała spłacać ciążące na niej zobowiązania publicznoprawne.

MRPiPS uznał, że ów termin należało liczyć od dnia, w którym upływał termin płatności zobowiązania za lipiec 2014 r. Zdaniem Sądu, nastąpiło to jednak wcześniej, bowiem jak wynika z pisma z ZUS z 21 listopada 2019 r. Spółka nie regulowała należności z tytułu ubezpieczeń społecznych przez cały 2014 r., począwszy od stycznia 2014 r. Z końcem marca 2014 r. zalegała już z wpłatą dwóch zobowiązań, tj. za styczeń i luty 2014 r. Już wtedy zatem można było mówić o zaprzestaniu regulowania zobowiązań publicznoprawnych. Skarżący, obejmując funkcję w zarządzie w czerwcu 2014 r. przejmował zatem w zarząd Spółkę, która zaprzestała regulowania swych zobowiązań (art. 11 ust. 1 Pun).

MRPiPS uznał, że niewypłacalność Spółki nastąpiła 20 sierpnia 2014 r., zatem wniosek o ogłoszenie upadłości winien być złożony do 3 września 2014 r. Organ przyjął zatem datę korzystniejszą dla strony, aniżeli wynikałoby to z faktycznego momentu zaprzestania regulowania należnych zobowiązań przez Spółkę.

Skarżący pomija, że to za jego kadencji Spółka nie uregulowała należności na PFRON za lipiec i sierpień 2014 r. Strona musiała zatem liczyć się z tym, że podejmuje w związku z tym ryzyko bycia pociągniętym do odpowiedzialności na podstawie art. 116 Op.

Wbrew zarzutom skargi nie było również potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów i rachunkowości. Ustalenie, czy Spółka dysponowała majątkiem wystarczającym na pokrycie należności z tytułu wpłat na PFRON, z punktu widzenia art. 11 ust. 1 Pun, było irrelewantne, gdyż nie budzi wątpliwości, że należności tych nie regulowała.

Organ odwoławczy wykazał wreszcie, że skarżący, w toku niniejszego postępowania, nie ujawnił majątku Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzytelności publicznoprawnych. Nie przedstawił także okoliczności, z których wynikałoby, że niezłożenie we właściwym czasie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy.

Nie można zatem stwierdzić aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 Op.

Sąd nie podziela zarzutu skargi, że pominięcie w treści decyzji sformułowania o odpowiedzialności "solidarnej" skarżącego może stanowić powód jej uchylenia. W podstawie prawnej decyzji powołano bowiem art. 107 § 1, § 2 pkt 2, art. 108 § 1, art. 116 § 1, § 2 i art. 207 Op, które to przepisy odwołują się do odpowiedzialności solidarnej członków zarządów spółek kapitałowych. Charakter wspomnianej odpowiedzialności wynika wprost z przepisów prawa, zatem osoba trzecia, w myśl powyższych przepisów nie może odpowiadać w sposób inny, aniżeli solidarnie.

Nie jest ponadto prawdą, że za kadencji skarżącego Spółka posiadała tylko jednego wierzyciela i ciążyły na niej tylko zobowiązania wobec PFRON. Przeczy temu treść powołanego wcześniej pisma z ZUS, z którego wynika, że Spółka w 2014 r. zalegała z wpłatami na ubezpieczenie społeczne.

Zresztą gdyby nawet przyjąć, że Spółka miała, tak jak twierdzi skarżący, jednego wierzyciela, to i tak nie zwolniłoby go to z odpowiedzialności za zaległości z tytułu wpłat na PFRON, powstałe gdy pełnił on funkcję prezesa zarządu. Odróżnić należy przy tym obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez sąd upadłości. Dłużnik ma jedynie obowiązek dokonania oceny, czy wykonuje swoje wymagalne zobowiązania, natomiast oceny, czy faktycznie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości władny jest dokonać wyłącznie sąd właściwy w sprawach upadłości (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 listopada 2016 r., sygn. akt III UK 13/16, opubl. w LEX pod nr 2183503, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 1951/15, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://orzeczenia.nsa.gov.pl). To do sądu upadłości należy zatem ocena, czy faktycznie zobowiązania nie są wykonywane i czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania upadłościowego. Dokonując wykładni art.116 § 1 pkt 1 Op należy mieć ponadto na względzie gwarancyjny i subsydiarny charakter odpowiedzialności osoby trzeciej. Przyjęcie, że członek zarządu zwolniony jest z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy spółka zalega z płatnościami wyłącznie w odniesieniu do jednego wierzyciela, stawiałoby w uprzywilejowanej pozycji tych członków zarządu, których spółki miałyby tylko jednego wierzyciela – Skarb Państwa w stosunku do tych, których spółki miałyby co najmniej dwóch wierzycieli. Doszłoby zatem do oczywistego nierównego traktowania członków zarządu (osób trzecich) w zależności od tego, ilu wierzycieli miały zarządzane przez nich spółki oraz do osłabienia funkcji gwarancyjnej odpowiedzialności osób trzecich (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2018 r., I FSK 909/16, z 10 stycznia 2012 r., II FSK 1329/10, z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II I FK 1138/16).

Niezrozumiały jest ponadto argument skargi odnośnie zarzucanej Prezesowi PFRON bierności w ramach egzekwowania spornych należności od Spółki. Skarżący podaje, że Spółka w trzech pierwszych kwartałach osiągała znaczne przychody, a mimo to od powstania zaległości wobec PFRON do wszczęcia postępowania upadłościowego Prezes PFRON nie zrobił nic celem zaspokojenia swoich wierzytelności. Skarżący pomija jednak, że to za jego kadencji Spółka złożyła deklaracje DEK-I za lipiec i sierpień 2014 r., których nie uznała za stosowne rozliczyć. Zasadą jest natomiast, że za zaległości podatkowe spółek odpowiadają członkowie ich zarządów. Nie przekonuje również Sądu argument o zestawieniu wartości tych zobowiązań z osiąganymi przez Spółkę przychodami. Skoro rzeczywiście kwota tychże zobowiązań nie przekraczała możliwości płatniczych Spółki, to cóż stało na przeszkodzie by je uregulować. Skarżący, jako prezes zarządu należycie dbający o własne interesy w kontekście odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, winien więc dopilnować, aby Spółka rozliczyła wszelkie zaległości, które powstały za jego kadencji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.