Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 6676/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 1, art. 17
journal: Dz.U. 2018 poz 1330
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.
article: art. 57 § 1, art. 58 § 1 pkt 1 5 i 6
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 98/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Prezesa [...] z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania punktu 2 wniosku z dnia 17 grudnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i odrzuca skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 98/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. (dalej jako Stowarzyszenie) zobowiązał Prezesa [...] (dalej jako Prezes [...]) z siedzibą w W. do rozpoznania punktu 2 wniosku Stowarzyszenia z dnia 17 grudnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1); stwierdził, że bezczynność Prezesa [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); zasądził od Prezesa [...] na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania (pkt 3).

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.

Wnioskiem z dnia 17 grudnia 2020 r. Stowarzyszenie w punkcie 2 wniosku zwróciło się do [...] z siedzibą w W. (dalej jako [...]), na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako u.d.i.p.), o udostępnienie kopii umowy/umów, o której mowa w art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1599 ze. zm., dalej jako ustawa o sporcie), tj. umowa/umowy między polskim związkiem sportowym a spółką zarządzającą ligą zawodową. Stowarzyszenie wniosło o udostępnienie wskazanych informacji w formie elektronicznej, poprzez przesłanie ich na adres poczty e-mail. Wniosek wpłynął do [...] w dniu 21 grudnia 2020 r.

Pismem z dnia 4 stycznia 2020 r. [...] w odpowiedzi na punkt 2 wniosku poinformował, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Wskazał, że świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w zakresie w jakim wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym. Podkreślono, że nie każda informacja będąca w dyspozycji [...] bądź odnosząca się do jego funkcjonowania jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu. [...] stwierdził, że objęte wnioskiem informacje nie stanowią ani informacji bezpośrednio odnoszącej się do wykonywania przez [...] zadań publicznych wskazanych w przepisach prawa, ani do gospodarowania mieniem publicznym. Ponadto wskazał, że nawet gdyby uznać, że wnioskowane dane stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega w tym przypadku ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Stosownie bowiem do treści art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (w tym przypadku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). W konsekwencji nawet uznanie wnioskowanych danych za informację publiczną skutkować musi odmową ich udostępnienia z uwagi na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa.

Pismem z dnia 15 stycznia 2021 r. Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa [...] w przedmiocie rozpatrzenia punktu 2 wniosku z dnia 17 grudnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę, Prezes [...] wniósł o jej odrzucenie z powodu niewyczerpania środka zaskarżenia, tj. złożenia ponaglenia, ewentualnie oddalenie skargi jako bezzasadnej i zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazał, że nie jest organem administracji publicznej i odmawiając udostępnienia informacji nie wydaje decyzji administracyjnej, w ramach której rozstrzyga indywidualną sprawę. Podtrzymał twierdzenia wskazane w odpowiedzi z dnia 4 stycznia 2021 r. Podniósł, że skarżącemu została udzielona odpowiedź w terminie ustawowym, w której wyjaśniono dlaczego nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku i udzielania określonych informacji (ponieważ nie są to informacje publiczne).

Dalej wskazano, że [...], jako polski związek sportowy w rozumieniu przepisów ustawy o sporcie, nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, lecz prywatnoprawną organizacją (krajową federacją sportową) organizującą i prowadzącą współzawodnictwo sportowe w sportach [...], której ustawodawca przyznał w art. 13 ustawy o sporcie określone prawa wyłączne (zakres tego ustawowego monopolu polskiego związku sportowego rozciąga się na: organizowanie i prowadzenie współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski oraz o Puchar Polski w danym sporcie; ustanawianie i realizację reguł sportowych, organizacyjnych i dyscyplinarnych we współzawodnictwie sportowym organizowanym przez związek; powoływanie kadry narodowej oraz przygotowywanie jej do uczestnictwa w określonych imprezach; reprezentowanie danej dyscypliny sportu w międzynarodowych organizacjach sportowych). Prawodawca nie przewidział natomiast dla polskich związków sportowych żadnych obowiązkowych, ustawowych zadań publicznych do zrealizowania. Część działalności polskiego związku sportowego (np. [...]) może w określonej, konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej mieć charakter publiczny, względnie dotyczyć gospodarowania mieniem publicznym, a w związku tym może podlegać ujawnieniu. Pozostałe jednak czynności i działalność polskiego związku sportowego (np. [...]) nie odnoszą się do wykonywanych zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym. Wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznych odnosił się właśnie do tej sfery działalności [...], która nie ma nic wspólnego z wykonywaniem zadań publicznych lub gospodarowaniem mieniem publicznym.

Uwzględniając skargę wskazanym we wstępie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 98/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że nie budzi wątpliwości, że [...] jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. [...] jest polskim związkiem sportowym i posiada osobowość prawną. Kompetencje polskiego związku sportowego określa art. 13 ustawy o sporcie, zaś nadzór nad działalnością polskich związków sportowych sprawuje minister właściwy do spraw kultury fizycznej (art. 16 ust. 1 ustawy o sporcie). Minister ma prawo m.in. dokonywać kontroli polskiego związku sportowego na zasadach i w trybie określonych w przepisach o kontroli w administracji rządowej (art. 16 ust. 3 ustawy o sporcie). Do celów statutowych [...] należy zgodnie z § 8 statutu m.in. [...]. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o sporcie, polski związek sportowy ma wyłączne prawo do organizowania i prowadzenia współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski oraz o Puchar Polski w danym sporcie; ustanawiania i realizacji reguł sportowych, organizacyjnych i dyscyplinarnych we współzawodnictwie sportowym organizowanym przez związek, z wyjątkiem reguł dyscyplinarnych dotyczących dopingu w sporcie; powołania kadry narodowej oraz przygotowania jej do igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich, igrzysk głuchych, mistrzostw świata lub mistrzostw Europy; reprezentowania tego sportu w międzynarodowych organizacjach sportowych. Powyższe, w ocenie Sądu, daje podstawę do stwierdzenia, że [...] wykonuje zadania publiczne i jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p.

WSA w Warszawie zaznaczył przy tym, że przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie muszą być spełnione łącznie. Istota art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. sprowadza się do objęcia obowiązkiem wynikającym z ustawy również podmiotów realizujących zadania publiczne lub dysponujących majątkiem publicznym.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Odwołując się do tego przepisu oraz art. 6 u.d.i.p. należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowi m.in. treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Informację publiczną stanowi także m.in. informacja o organach i osobach sprawujących w nich funkcje, trybie działania, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

W ocenie Sądu, informacja żądana przez Stowarzyszenie w punkcie 2 wniosku z dnia 17 grudnia 2020 r., tj. kopia umowy/umów, o której mowa w art. 15 ust. 5 ustawy o sporcie (umowa/umowy między polskim związkiem sportowym a spółką zarządzającą ligą zawodową) stanowi informację o sprawie publicznej. Zgodnie z art. 15 ust. 5 ustawy o sporcie, zasady funkcjonowania ligi zawodowej są ustalane w umowie zawartej między polskim związkiem sportowym a spółką zarządzającą ligą zawodową. Umowa powinna zawierać w szczególności postanowienia gwarantujące realizację praw polskiego związku sportowego określonych w art. 13 oraz jego udział w przychodach związanych z zarządzaniem ligą zawodową. Ustawodawca zdecydował w art. 15 ust. 6 ustawy o sporcie, że zawarcie umowy, o której mowa w ust. 5, następuje po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw kultury fizycznej. Minister właściwy do spraw kultury fizycznej odmawia wyrażenia zgody na zawarcie umowy w przypadku stwierdzenia niezgodności jej postanowień z przepisami prawa. Wyrażenie zgody oraz odmowa wyrażenia zgody na zawarcie umowy następuje w drodze decyzji.

Biorąc pod uwagę, że umowa, o której udostępnienie wnioskuje Stowarzyszenie, zawierana jest za zgodą organu władzy publicznej - ministra właściwego do spraw kultury, jak również to, że powinna zawierać postanowienia gwarantujące realizację praw polskiego związku sportowego określonych w art. 13 ustawy o sporcie, stwierdzić należy, że stanowi ona informację o sprawie publicznej. Na podstawie treści tej umowy organ administracji rządowej podejmuje decyzję, o której mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o sporcie. Sąd nie podzielił tym samym argumentacji zawartej w piśmie z dnia 4 stycznia 2021 r.

W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie (punkt 2 wniosku), organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.

Rozpatrując skargę na bezczynność Prezesa [...] w przedmiocie rozpoznania punktu 2 wniosku z dnia 17 grudnia 2020 r. Sąd stwierdził, że Prezes [...] pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia niniejszej skargi, jak również pozostaje w bezczynności na dzień orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie. Organ nie udostępnił bowiem żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku do organu, jak też nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji.

Wobec tego, że punkt 2 wniosku nie został rozpatrzony w formie przewidzianej przez u.d.i.p. w ustawowym terminie, jak też nie został rozpatrzony przez organ do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Prezesa [...] do rozpatrzenia punktu 2 wniosku z dnia 17 grudnia 2020 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W przypadku, gdy w ocenie Prezesa [...] żądana informacja publiczna nie będzie podlegała udostępnieniu ze względu na którekolwiek z wyłączeń przewidzianych w art. 5 u.d.i.p., konieczne będzie wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Do decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 17 u.d.i.p. w zw. z art. 16 u.d.i.p.), co oznacza m.in. obowiązek należytego jej uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.). Okoliczność, że Prezes [...], jak i sam [...] nie jest organem administracji publicznej nie wyłącza stosowania art. 17 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (art. 17 ust. 2 u.d.i.p.).

W świetle powołanych przepisów, odmowa udostępnienia informacji publicznej, dokonywana jest - także przez podmioty niebędące organami władzy publicznej - w formie decyzji administracyjnej. Do decyzji tej, także w przypadku, gdy wydana jest przez podmiot niebędący organem władzy publicznej, zastosowanie znajdują przepisy k.p.a.

Sąd wskazał jednocześnie, że na tym etapie sprawy nie miał podstaw, aby przyjąć, że pismo [...] z dnia 4 stycznia 2021 r. stanowi decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, albowiem [...] stwierdził w nim przede wszystkim, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Powyższe wykluczało przyjęcie, że pismo to stanowi decyzję administracyjną. W piśmie tym dodatkowo jedynie przywołano tajemnicę przedsiębiorcy (niejako na wszelki wypadek). Powyższe nie dawało podstaw do zakwalifikowania treści pisma z dnia 4 stycznia 2021 r. jako decyzji administracyjnej.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność Prezesa [...] w rozpatrzeniu punktu 2 wniosku z dnia 17 grudnia 2020 r. nie miała w tej sprawie miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Prezes [...] nie pominął milczeniem wniosku skarżącego. Skierował do wnioskodawcy w ustawowym terminie 14-dni od dnia wpływu wniosku (wniosek wpłynął do [...] w dniu 21 grudnia 2021 r.) odpowiedź z dnia 4 stycznia 2021 r., wyjaśniając zajęte przez siebie stanowisko. Choć odpowiedź co do tego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej nie była prawidłowa na gruncie u.d.i.p., Sąd nie stwierdził, aby można było mówić o celowym działaniu zmierzającym do pozbawienia prawa do informacji. [...] pozostawał w błędnym przekonaniu, że żądana informacja nie stanowi informacji o sprawie publicznej. Powyższe nie daje podstaw, w stanie faktycznym tej sprawy, do przypisania bezczynności charakteru rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a.") uwzględnił wniesioną skargę.

Z powyższym wyrokiem nie zgodził się [...], który wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 9 ust. 2 ustawy o sporcie polegające na zobowiązaniu Prezesa [...] do rozpoznania pkt 2 wniosku skarżącego, podczas gdy jednocześnie WSA w Warszawie stwierdził, że to [...] wykonuje zadania publiczne i jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p., a ponadto w sytuacji, w której statut [...] nie przewiduje, aby Prezes [...] był organem [...], zaś ustawa o sporcie przewiduje organ w postaci [...] Związku Sportowego;

2. art. 149 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. polegające na stwierdzeniu bezczynności Prezesa [...] w sytuacji, w której żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., a zatem nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że Prezes [...] pozostawał w bezczynności;

3. art. 15 ust. 5 ustawy o sporcie w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędną interpretację, a w konsekwencji przyjęcie, iż kopia umowy między polskim związkiem sportowym a spółką zarządzającą ligą zawodową stanowi informację o sprawie publicznej, co skutkowało uznaniem przez WSA w Warszawie, iż skarga na bezczynność złożona przez Stowarzyszenie jest dopuszczalna, zarazem podlega uwzględnieniu.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez jej odrzucenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty mające na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stowarzyszenie wniosło o jej oddalenie jako nieznajdującej uzasadnionych podstaw oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Ponadto, odstępstwo od zasady związania granicami skargi kasacyjnej przewiduje też art. 189 P.p.s.a., który wyposaża Naczelny Sąd Administracyjny w kompetencję do uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zob. uchwałę NSA z 8 grudnia 2009 r. II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010/3/40). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny, niezależnie od zarzutów i wniosków skargi kasacyjnej, ma obowiązek zbadania, czy wojewódzki sąd administracyjny prawidłowo nadał sprawie bieg, tzn. czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania. Sąd administracyjny zobowiązany jest bowiem z urzędu do badania dopuszczalności skargi na każdym etapie rozpoznawania sprawy (w tym również w postępowaniu przed sądem drugiej instancji). Stwierdzenie niedopuszczalności skargi powoduje, że sprawa nie może być rozpoznawana w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W rozpoznanej sprawie spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 189 P.p.s.a., co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i odrzuceniem skargi. Sąd I instancji przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi, zobowiązany był ustalić jej dopuszczalność czego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uczynił.

W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami postępowania, według art. 32 P.p.s.a., są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

W myśl bowiem art. 57 § 1 pkt 2 P.p.s.a., skarga powinna zawierać oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy. To skarżący zatem wyznacza zaskarżony organ, podobnie jak treść wnioskowanej w trybie dostępu do informacji publicznej informacji. Sąd administracyjny, zgodnie z tym przepisem, będącym jednym z przejawów zasady skargowości, nie ma możliwości ingerowania w treść składanych pism procesowych. Podlegają one natomiast jego ocenie.

Przypomnieć zatem należy, że bezczynność na gruncie u.d.i.p. polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej nie podejmuje tej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. W pierwszej kolejności należy zatem ustalić, czy podmiot, do którego został skierowany wniosek o udostępnienie informacji jest podmiotem, na którym ciąży ustawowy obowiązek jej udostępnienia. Następnie ocenie podlega czy żądana informacja stanowi informację publiczną, a jeżeli tak, to czy podlega udostępnieniu na podstawie u.d.i.p., czy może w stosunku do tej informacji stosuje się przepisy szczególne. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie, w treści skargi wniesionej do Sądu I instancji podniesiono, że podmiotem zobowiązanym do udzielenia żądanej informacji jest Prezes [...]. Natomiast w odpowiedzi na skargę, jak również w skardze kasacyjnej [...] podniósł, że Prezes [...] nie jest podmiotem, któremu można zarzucić bezczynność i tym samym zobowiązać do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Koniecznym jest zatem ustalenie czy Prezes [...], jak chce tego Stowarzyszenie, jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. do udostępnienia żądanej informacji. Z tych względów niezbędne jest analiza Statutu [...] (dalej jako Statut). Zgodnie z § 22 Statutu władzami [...] są: Walne Zgromadzenie Delegatów, Zarząd Główny, Główna Komisja Rewizyjna, Trybunał Związku. Zarząd Główny jest najwyższą władzą Związku z okresie między Walnymi Zgromadzeniami Delegatów (§ 22 Statutu). Zarząd Główny prowadzi sprawy Związku i reprezentuje go na zewnątrz (§ 31 pkt § 1). Zarząd Główny składa się z nie więcej niż 30 członków, wybranych przez sprawozdawczo-wyborcze Walne Zgromadzenie Delegatów (§ 33 pkt 1 Statutu). Przed wyborem Zarządu Głównego, sprawozdawczo - wyborcze Walne zgromadzenie Delegatów wybiera - w głosowaniu tajnym – prezesa Związku, który wchodzi w skład Zarządu Głównego i kieruje jego pracami (§ 33 ust. 2 Statutu). Organizację i tryb pracy Zarządu Głównego określa regulamin, uchwalony przez Zarząd Główny (§ 33 ust. 6 Statutu). Zgodnie § 2 pkt. 1 Regulaminu Zarządu Głównego [...], dalej jako Regulamin Zarząd Główny [...] działa poprzez organa: kolegialne i jednoosobowe. Jednoosobowymi organami Zarządu Głównego są Prezes Związku i Skarbnik (§ 2 pkt. 3 Regulaminu).

Zwrócić ponadto należy uwagę, że władzą polskiego związku sportowego jest zarząd, a nie poszczególni jego członkowie. Wynika to z przepisów ustawy o sporcie oraz Prawa o stowarzyszeniach (patrz E. J. Krześniak [w:] Ustawa o sporcie. Komentarz, Warszawa 2020, art. 9.)

Tym samym taki organ jak Prezes [...] nie istnieje. W konsekwencji uznać należy, że nie można mówić o zdolności sądowej takiego organu. Nieistniejący byt nie może mieć zdolności sądowej i skarga wniesiona na jego bezczynność musi zostać uznana za niedopuszczalną, a zatem podlegającą odrzuceniu - odpowiednio na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i pkt 6 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA 26.05.2022 r. III OSK 1247/21). Podnieść należy, że do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy domyślanie się intencji skarżącego, czy zastępowanie go w precyzyjnym oznaczeniu podmiotu skarżonego (zob. postanowienie NSA z 27.04.2017 r. I OSK 2437/16; podobnie NSA w postanowieniu z 16.05.2019 r. I OSK 2332/17).

Z uwagi na fakt, że skarga podlegała odrzuceniu brak było podstaw do odnoszenia się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego uwzględniając charakter sprawy.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090). Zgodnie z ww. regulacją "[w] okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy (...)", w okresie tym "wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". Stosownie do ustępu 3 ww. artykułu "[p]rzewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanie sprawy było konieczne z uwagi na długość toczącego się postępowania sądowego. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. Strony uprzedzono o takim trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie pisemnie.