Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1252/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], znak [...], Prezydent Miasta B., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.; powoływanej dalej jako "ueldo"), orzekł o wymeldowaniu D. P. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. K. [...] w B.

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia organ meldunkowy wyjaśnił, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć o wymeldowaniu osoby jest art. 15 ust. 2 ueldo, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Regulacja prawna zawarta w tym przepisie daje organowi możliwość decyzyjnego rozstrzygania w sytuacjach stwierdzenia zaniedbania przez określoną osobę wykonania obowiązku meldunkowego. Obowiązek ten polega m.in. na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia.

Prezydent wskazał, iż postępowanie w sprawie o wymeldowanie D. P. z lokalu przy ul. K. [...] w B. zostało wszczęte na wniosek M. P. Wnioskodawca w złożonym wniosku oraz w wyjaśnieniach przyjętych do protokołu w dniu [...] kwietnia 2011 r. zeznał, że była żona opuściła miejsce stałego zameldowania przeszło 5 lat temu. Ostatni raz nocowała w mieszkaniu ok. 2 lata temu. Twierdzenia M. P. potwierdzili świadkowie – M. Ł., P. D., B. S. oraz R. P., składający zeznania w dniu [...] kwietnia 2011 r. Syn stron, Ł. P., przesłuchany do protokołu w dniu [...] marca 2011 r. wyjaśnił, że jego matka opuściła mieszkanie dobrowolnie, zabierając rzeczy osobiste. Zeznał także, że D. P. nie ma utrudnionego dostępu do lokalu, gdyż nadal jest w posiadaniu kluczy. W odpowiedzi na wniosek byłego męża, D. P. przesłała do Urzędu wyjaśnienia, z których wynika, że opuszczenie przez nią dotychczasowego miejsca stałego pobytu związane było z kształceniem i wykonywaniem pracy poza miejscem zameldowania. Stwierdziła, że w lokalu przy ul. K. [...] w B. znajdują się jej rzeczy, takie jak ubrania, książki czy dokumenty. Wyjaśniła także, że ponosi część opłat za mieszkanie. Natomiast w wyjaśnieniach z dnia [...] maja 2011 r. wymeldowana złożyła deklarację, że po rozwiązaniu umowy o pracę, zawartej na czas nieokreślony, zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania i utrzymywać dobrosąsiedzkie kontakty z byłym mężem. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono ponadto, iż małżeństwo stron zostało rozwiązane w dniu [...] marca 2001 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w B. (sygn. akt I C [...]), w którym m.in. uregulowano sposób korzystania ze spornego lokalu.

Wskazując na powyższe, organ meldunkowy ocenił, że bezspornym jest fakt, iż D. P. opuszczając przeszło 5 lat temu miejsce pobytu stałego nie wykonała obowiązku meldunkowego wynikającego z art. 15 ust. 1 ueldo. Nie zgłosiła również swojego pobytu w nowym miejscu. Dopiero postępowanie meldunkowe spowodowało rejestrację pobytu trwającego ponad 3 miesiące w gminie S. L. w okresie od [...] marca 2011 r. do [...] marca 2012 r. Organ zwrócił uwagę, iż w zebranym w sprawie materiale, brak dowodów potwierdzających konkretne działania D. P. zmierzające do powrotu i zamieszkania w lokalu przy ul. K. [...] w B. Wymeldowana przedstawia jedynie werbalnie zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu w przyszłości. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się natomiast, iż dla oceny charakteru opuszczenia lokalu mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności, np. faktyczna możliwość realizacji woli przebywania w danym lokalu. Ponadto wskazuje się, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy trudno byłoby wskazać, że D. P. realizuje przesłanki art. 6 ust. 1 ueldo w mieszkaniu przy ul. K. [...] w B. Ponadto organ zaznaczył, że utrzymywanie fikcji meldunkowej w postaci stałego pobytu strony w przedmiotowym mieszkaniu, godziłoby w rejestracyjno-porządkowy charakter przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 15 ust. 2 ueldo orzec o wymeldowaniu D. P. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. K. [...] w B.

D. P. odwołała się od powyższej decyzji do Wojewody [...]. Wymeldowana wyjaśniła, że dokonała jedynie czasowej zmiany miejsca pobytu, deklarując zamiar stałego pobytu w lokalu przy ul. K. [...] w B. Zaznaczyła, że lokal ten nadal stanowi jej centrum życiowe. Zamiar stałego pobytu w przedmiotowym lokalu potwierdzają kserokopie dokumentów, które zostały załączone do wyjaśnień z dnia [...] marca 2011 r. - kserokopia opłaty za mieszkanie z dnia [...] marca 2011 r. dotycząca opłaty za część mieszkania przydzieloną do użytkowania w drodze wyroku sądowego z dnia [...] marca 2001 r., kserokopia pierwszej strony PIT-11 za 2010 r., kserokopia wydruku potwierdzającego przekazanie składki NFZ do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ za luty 2011 r. Odwołująca podkreśliła, iż jej pobyt poza przedmiotowym lokalem był związany z kształceniem i pracą. Wskazała, że firma, w której pracowała w B., została postawiona w stan upadłości, w wyniku czego straciła pracę. Podjęła pracę poza B., ponieważ musiała zdobyć środki nie tylko na swoje utrzymanie, lecz również na utrzymanie i kształcenie syna. Wskazując na te okoliczności, odwołująca oceniła, że wyjazdu w celu podjęcia pracy nie można nazwać dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Ponadto strona zwróciła uwagę, iż zamiar jej stałego pobytu w mieszkaniu w B. potwierdza fakt, że w wyborach samorządowych w 2010 r. głosowała w miejscu właściwym dla lokalu położonego przy ul. K. [...], w szkole przy ul. B. K., jak również korespondencja przychodzi do niej na adres: B., ul. K. [...]. Zauważyła także, że nie zamieszkiwała od momentu rozpoczęcia pracy w P. pod tym samym adresem, o czym świadczy fakt, że na umowie o pracę przesłanej w odpowiedzi na pismo Kierownika Referatu Ewidencji Ludności Biura Meldunkowego nr [...] w B. z dnia [...] kwietnia 2011 r. widnieje inny adres niż ten, pod którym obecnie zamieszkuje.

Wymeldowana zarzuciła, że przy wydawaniu decyzji organ kierował się wyłącznie zeznaniami M. P. i wnioskowanych przez niego świadków, nie uwzględniając przedstawionych przez nią dokumentów, świadczących z jednej strony o stałym zamiarze pobytu w B., a z drugiej o tymczasowym charakterze jej pobytu pod obecnym adresem. Z dokumentów tych bezsprzecznie wynika, iż odwołująca się ponosi nadal opłaty za należącą do niej część mieszkania, opłaca podatki do II Urzędu Skarbowego w B., odprowadza składki NFZ do oddziału bydgoskiego, a więc utrzymuje związki z dotychczasowym miejscem stałego pobytu. Strona wskazała, iż WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, wyraźnie zaznaczył, że sam fakt nawet długotrwałego nieprzebywania w miejscu stałego pobytu, spowodowany np. podjęciem w innym miejscu w kraju lub za granicą pracy, nauki, czy też leczenia nie upoważnia automatycznie do stwierdzenia, iż zameldowany opuścił miejsce stałego pobytu, stwierdzając, iż istotne jest to, czy po wyjeździe osoba taka przejawiała wyraźną wolę powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, czy też postanowiła o ich zerwaniu. Odwołująca podniosła również, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zapisano, że Ł. P. zeznał, iż opuściła mieszkanie dobrowolnie zabierając rzeczy osobiste, podczas gdy z analizy protokołu przesłuchania Ł. P. wynika, że syn stwierdził, iż opuściła mieszkanie dobrowolnie, a wyjeżdżając zabrała tylko rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania.

Odwołująca wyraziła również wątpliwość co do bezstronności organu I instancji w przedmiotowej sprawie. Zwróciła uwagę, że M. P. przez wiele lat współpracował z Wydziałem Spraw Obywatelskich w B. oraz z Biurami Meldunkowymi Miasta B. z racji wcześniejszych obowiązków służbowych. Obecnie jest już emerytem, ale pracownicy Urzędu z tamtego okresu nadal zajmują stanowiska i z racji znajomości wydali korzystną dla niego decyzję administracyjną. Ponadto wymeldowana podkreśliła, iż decyzję w sprawie jej wymeldowania wydała Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich – K. S. - która wcześniej tłumaczyła się w sprawie nieuprawnionego udostępniania danych o właścicielu lokalu, w którym strona zamieszkuje.

Poza tym strona podniosła, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1803/07, wyraził pogląd, że właściciel lokalu nie powinien być traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego (strona), którego przedmiotem jest wymeldowanie, a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które powinno się toczyć z urzędu, a nie na wniosek. W świetle powyższego stanowiska, zaakceptowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, wniosek M. P. o wymeldowanie jej z pobytu stałego z lokalu przy ul. K. [...] w B należałoby uznać za nieuprawniony, a decyzję wydaną na jego wniosek oraz jego udział w postępowaniu administracyjnym jako strony za bezprawne.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak: [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.") oraz art. 15 ust. 2 ueldo, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż D. P. ponad 5 lat temu wyprowadziła się z B. do P. Faktu tego nie neguje żadna ze stron postępowania oraz przesłuchani na tę okoliczność świadkowie. W postępowaniu odwoławczym należało zatem ocenić, czy wyprowadzenie się D. P. z miejsca pobytu stałego przy ul. K. [...] w B. ma charakter trwały i dobrowolny, gdyż taki charakter winno mieć opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ueldo.

Wskazując na powyższe, Wojewoda ocenił, że z całokształtu zaistniałych w sprawie okoliczności, takich jak: rozwód stron, dobrowolne wyprowadzenie się odwołującej do P., podjęcie tam zatrudnienia (umowa o pracę zawarta w czerwcu 2005 r. na czas nieokreślony), nieutrzymywanie kontaktów z byłym mężem, a przede wszystkim długotrwałe nieprzebywanie w mieszkaniu przy ul. Kąkolowej 3/47 w Bydgoszczy, wynika, iż mieszkanie nr [...] przy ul. K. [...] w B. od ponad 5 lat nie stanowi dla odwołującej miejsca, w którym realizuje ona przesłanki z art. 6 ust. 1 ueldo, warunkujące zameldowanie na pobyt stały. Zwrócono uwagę, iż wymeldowana zamieszkuje w P. już od ponad 5 lat, a to zbyt długi okres czasu aby uznać ten pobyt za pobyt czasowy, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ueldo. Z wyjaśnień strony wyraźnie wynika, iż nie ma ona już ścisłego związku z lokalem w B., albowiem nie przebywa w nim w trakcie weekendów, nie spędza w nim świąt, lokal ten nie jest również miejscem, w którym odwołująca spotyka się z rodziną i przyjaciółmi. Lokal ten nie stanowi miejsca, w którym strona bieżąco realizuje swoje podstawowe czynności mieszkaniowe, socjalno-bytowe i koncentruje sprawy osobiste. Pobyt strony w B. jest związany wyłącznie z odwiedzinami rodziny i przyjaciół, które odbywają się poza przedmiotowym lokalem, oraz z rozliczaniem się z instytucjami podatkowymi i załatwianiem innych spraw związanych z administracyjnoprawnym statusem odwołującej, która dotychczas posiadała zgłoszony pobyt stały pod bydgoskim adresem. Natomiast fakt uiszczania części opłat za mieszkanie i zakupienie do niego wyposażenia nie ma w omawianej sprawie żadnego związku z pobytem w lokalu. Z wyjaśnień stron wywnioskować można, iż dokonywanie opłat stanowi pomoc finansową dla syna Ł., który faktycznie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, a zakup kanapy czy lodówki stanowi dobrowolne doposażenie mieszkania, z którego korzysta syn. Powyższe skłania do uznania, że celem odwołującej jest utrzymanie zameldowania na pobyt stały w przedmiotowym lokalu wyłącznie dla celów formalnych, tym bardziej że sama zainteresowana podnosi, iż miała trudności z zameldowaniem w P.

Wojewoda zaznaczył również, iż nie neguje tego, że aktualny pobyt D. P.j pod adresem: O. P. [...] w miejscowości S. L. ma charakter czasowy. Czasowość tegoż pobytu ma jednak związek nie z zamiarem powrotu do miejsca pobytu stałego w B., lecz spowodowana jest brakiem zgody wynajmującego na zameldowanie D. P. na dłuższy okres. Zaistniała okoliczność nie może stanowić przeszkody do ingerencji organu meldunkowego, w sytuacji stwierdzenia zaniedbania wykonania obowiązku meldunkowego przez odwołującą, w zakresie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, o którym traktuje art. 15 ust. 1 ueldo. Podkreślono, że zadaniem ewidencji ludności jest rejestracja faktycznego stanu rzeczy, w celu zapewnienia referencyjności danych posiadanych w rejestrach organów meldunkowych. Ingerencja organów w przedmiotowej sprawie jest konieczna w celu usunięcia swoistej fikcji meldunkowej.

Odnosząc się do poruszonej w odwołaniu kwestii, czy M. P. jako właścicielowi przedmiotowego mieszkania przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., organ odwoławczy wyjaśnił, że temat ten jest przedmiotem licznych interpretacji i rozważań czynionych przez sądy administracyjne. Kwestię uznania określonego podmiotu za stronę w postępowaniu administracyjnym należy rozpatrywać każdorazowo indywidualnie. Skoro organ I instancji uznał M. P. za stronę postępowania, to na etapie postępowania odwoławczego brak podstaw do zmiany tegoż stanowiska. Ponadto podkreślono, iż ustawodawca w art. 15 ust. 2 ueldo wskazał, że organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, na wniosek strony lub z urzędu. Oznacza to, że intencją ustawodawcy było dopuszczenie właściciela do udziału w postępowaniu na prawach strony. Stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu - obowiązku prawnego, oznacza zaś interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo, oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Ustawodawca właśnie na właściciela nałożył obowiązek potwierdzenia faktu pobytu danej osoby w określonym lokalu (art. 29 ust. 1 ueldo), jak i obowiązek zawiadomienia właściwego organu o niedopełnieniu przez daną osobę obowiązku meldunkowego (art. 30 ust. 1 ueldo). Ponadto za niedopełnienie w/w obowiązków w Kodeksie wykroczeń przewidziano sankcje karne (art. 147 § 2). Wobec powyższego nie sposób odmówić właścicielowi udziału w postępowaniu meldunkowym prowadzonym w oparciu o art. 15 ust. 2 ueldo na prawach strony, gdyż postępowanie to rozstrzyga istotę zainicjowanej przez niego sprawy. Na marginesie Kolegium wskazało, że w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r., Nr 217, poz. 1427 ze zm.), która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., w art. 35 wyraźnie wskazano, iż decyzje w sprawie wymeldowania organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy D. P. wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r., znak: [...], zarzucając jej naruszenie przepisów art. 28 i 29 k.p.a.

Skarżąca w związku z faktem wymeldowania jej z miejsca stałego zameldowania na wniosek M. P., zwróciła się do Sądu o rozstrzygnięcie kwestii, czy stroną postępowania o wymeldowanie (zameldowanie) w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest wyłącznie osoba, co do wymeldowania (zameldowania) której toczy się postępowanie administracyjne, czy też przymiot strony przysługuje także podmiotowi posiadającemu tytuł prawny do lokalu, w którym w/w osoba jest zameldowana (ma zostać zameldowana). Oceniła, iż występujące w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozbieżności w zakresie stosowania art. 29 k.p.a. w odniesieniu do postępowania meldunkowego oraz ich bezpośredni wpływ na realizację uprawnienia obywateli do udziału w tym postępowaniu na prawach strony wskazują na konieczność podjęcia przez Sąd wnioskowanego rozstrzygnięcia.

Wymeldowana podniosła, że nie można wskazać przepisów Kodeksu cywilnego ani też przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na podstawie których podmioty posiadające tytuł prawny do lokalu mogłyby skutecznie domagać się wszczęcia przez organ meldunkowy postępowania w sprawie zameldowania lub wymeldowania innej osoby i udziału w takim postępowaniu na prawach strony. Powołała się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1803/07, wskazując, iż zostało ono podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 485/08, a także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyrokach: z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 548/09, z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 547/09, z dnia 9 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 651/09, z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 940/09 i z dnia 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 264/10, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 555/10. Podkreśliła, iż we wszystkich tych orzeczeniach sądy administracyjne stały na stanowisku, że właścicielom nieruchomości nie przysługuje status strony w postępowaniu meldunkowym.

Skarżąca wskazała, że stroną postępowania meldunkowego będzie niewątpliwie osoba, na której spoczywa obowiązek zameldowania się w miejscu pobytu stałego lub czasowego albo też obowiązek wymeldowania z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Przedmiotowe postępowanie będzie bowiem dotyczyć ustawowego obowiązku takiej osoby. Natomiast inne podmioty, w tym osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie innej osoby lub z którego inna osoba ma zostać wymeldowana, co do zasady nie posiadają przymiotu strony postępowania meldunkowego. Aczkolwiek właściciel lub najemca mieszkania legitymują się prawem do lokalu, to jednak z samego faktu posiadania takiego prawa nie można wywieść interesu prawnego, którego dotyczyłoby postępowanie meldunkowe. Zameldowanie i wymeldowanie, jako czynności materialno-techniczne rejestrujące określony stan faktyczny (pobyt danej osoby w konkretnym lokalu lub opuszczenie lokalu przez określoną osobę), nie ingerują w żaden sposób w prawo własności lub prawo najmu lokalu. W szczególności meldunek nie tworzy ani też nie potwierdza uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu osoby, która jest w nim zameldowana. Zameldowanie lub wymeldowanie osoby nie będącej właścicielem lub najemcą lokalu nie wpływa więc na sposób wykonywania prawa własności lub najmu przez osoby, którym prawo to przysługuje. Do zameldowania się nie jest także potrzebna zgoda właściciela lub najemcy mieszkania. Wspomniane podmioty potwierdzają jedynie na formularzu meldunkowym fakt pobytu w lokalu osoby, która zgłasza w nim pobyt stały lub czasowy. Takie potwierdzenie jest oświadczeniem wiedzy, które w odróżnieniu od oświadczenia woli nie tworzy i nie kształtuje stosunków prawnych i ma w postępowaniu meldunkowym jedynie charakter dowodowy. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które nakładają na podmioty dysponujące tytułem prawnym do lokalu obowiązek potwierdzenia pobytu w lokalu osoby wnioskującej o zameldowanie, nie mogą stanowić źródła interesu prawnego, uzasadniającego uznanie tych podmiotów za strony postępowania meldunkowego.

Wskazując na powyższe, D. P. oceniła, iż wniosek M. P. o wymeldowanie jej z pobytu stałego z lokalu przy ul. K. [...] w B. należałoby uznać za nieuprawniony, a decyzję wydaną na jego wniosek oraz jego udział w postępowaniu administracyjnym jako strony za bezprawne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do wywodów skargi zwrócił uwagę, że skarżąca nie poczyniła żadnego zarzutu oraz nie podniosła żadnych istotnych kwestii dotyczących istoty rozstrzygniętej sprawy, tj. uznania przez organ odwoławczy na podstawie art. 15 ust. 2 ueldo jej, jako osoby, która spełniła przesłanki trwałości i dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, co uznać należałoby jako przyjęcie przez skarżącą rozstrzygnięcia w tym zakresie za zasadne. Zarzut podniesiony w skardze dotyczy kwestii poprawności uznania przez organy meldunkowe jej byłego męża M. P. – właściciela lokalu – za stronę przedmiotowego postępowania, choć nie stanowiło to podstawy rozstrzygnięcia. Zwracając uwagę na powyższe, organ odwoławczy wskazał, iż swoje stanowisko odnośnie uznania M. P. za stronę przedmiotowego postępowania przedstawił w zaskarżonej decyzji i nadal je podtrzymuje. Wojewoda podkreślił również, iż bez względu na to, czy postępowanie zostałoby wszczęte na wniosek strony, czy też wszczęto by je z urzędu, uwzględniając przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wobec D. P. zostałoby orzeczone wymeldowanie w oparciu o art. 15 ust. 2 ueldo. Jest to bowiem przepis, którego zasadniczym celem jest usunięcie niezgodności powstałych w rejestrach ewidencji ludności na skutek zaniedbania lub nieuzasadnionego zaniechania przez obywatela dopełnienia spoczywającego na nim obowiązku meldunkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie .

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny przez Sąd kwestii poruszonej w skardze przez skarżącą, czy stroną postępowania o wymeldowanie (zameldowanie) w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest wyłącznie osoba, co do wymeldowania (zameldowania) której toczy się postępowanie administracyjne, czy też przymiot strony przysługuje także podmiotowi posiadającemu tytuł prawny do lokalu, w którym w/w osoba jest zameldowana (ma zostać zameldowana).

Problem powyższej natury skarżąca sformułowała na tle rozbieżności istniejących w orzecznictwie sądów administracyjnych. W jej ocenie były mąż – M. P., a obecnie właściciel spornego lokalu, nie jest stroną postępowania o wymeldowanie w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Odnosząc się do powyższego, należy stwierdzić, że zarzut skargi dotyczący braku interesu prawnego właściciela lokalu w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania, jest nieuzasadniony.

Skarżąca nie ma racji wywodząc w skardze, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego na podstawie wniosku właściciela lokalu, a w rozpoznawanej spawie byłego męża skarżącej.

W związku z istniejącymi rozbieżnościami w orzecznictwie zagadnienie prawne, czy stroną postępowania o wymeldowanie (zameldowanie) w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego jest wyłącznie osoba, co do wymeldowania (zameldowania), której toczy się postępowanie administracyjne, czy też przymiot strony przysługuje także podmiotowi posiadającemu tytuł prawny do lokalu, w którym w/w osoba jest zameldowana (ma zostać zameldowana) stało się przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podjął uchwałę w składzie 7 sędziów z dnia 5 grudnia 2011r. sygn. akt II OPS 1/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.qov.pl), że: "Osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.).

W powyższej uchwale, NSA wypowiedział się, że art. 15 ust. 2 ustawy stanowi expressis verbis o prawie do złożenia wniosku o wymeldowanie przez stronę, przy czym nie zawiera przesłanek materialnych wskazujących, kto jest tą stroną. Nie oznacza to, że wymeldowanie może nastąpić wyłącznie z urzędu. Brak wyznaczenia w art. 15 ust. 2 przesłanek materialnoprawnych przyznania statusu strony nie oznacza, że nie ma podstaw do ich wyprowadzenia z obowiązujących rozwiązań prawnych. Nie eliminuje tej możliwości prawnej art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu". Nie można podzielić stanowiska, że z czynności ewidencyjnej nie wynikają konsekwencje prawne, co oznaczałoby, że właściciel (współwłaściciel) lokalu nie ma interesu prawnego w tym, iż dane w ewidencji będą zgodne ze stanem rzeczywistym.

Również art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że "jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy", nie zawiera regulacji układu podmiotowego sprawy zameldowania lub wymeldowania rozstrzyganej przez organ gminy. Jak podkreślono, wymaga to przeprowadzenia wykładni z uwzględnieniem regulacji wynikających z obowiązującego systemu prawa. Art. 15 ust. 2 posługuje się pojęciem strony, stanowiąc o wniosku strony w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Art. 47 ust. 2 nie reguluje inicjatywy rozstrzygnięcia wątpliwości w sprawach zameldowania lub wymeldowania. Jeżeli więc art. 15 ust. 2 stanowi expressis verbis o wniosku strony, to regulacji tej nie można uznać za bezprzedmiotową, sprowadzając ją do roli regulacji, która ma służyć jedynie do inicjowania postępowania. To właśnie interes prawny jednostki daje jej prawo do inicjowania postępowania. Art. 15 ust. 2 przedmiotowo jest powiązany z art. 47 ust. 2, i te przepisy regulują sprawy wymeldowania, a to również odnosi się do spraw zameldowania. Jaką zatem należałoby nadać treść pojęciu strony, które przyjmuje ustawa o ewidencji ludności? Art. 28 K.p.a. stanowi, że "Stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". W ustawie o ewidencji ludności expressis verbis ustanowiono obowiązek osoby poddanej ewidencji ludności: "Osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonać obowiązek meldunkowy określony w ustawie". Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie, są objęte obowiązkiem meldunkowym (art. 4 ustawy o ewidencji ludności). Wykonanie tego obowiązku nie jest powiązane z przyznaniem uprawnienia. Osoba obciążona obowiązkiem meldunkowym realizuje zatem obowiązek doprowadzenia ewidencji do stanu zgodnego z rzeczywistym. Art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie stanowi jednak o stronie w rozumieniu art. 2 w związku z art. 4 tej ustawy. To właśnie niewykonanie obowiązku meldunkowego stanowi dla strony, o której mowa w art. 15 ust. 2, legitymację do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania. Odrzucając rozumowanie, że art. 15 ust. 2 w zakresie, w jakim posługuje się określeniem "strona", zawiera regulację bezprzedmiotową, należy ustalić treść interesu prawnego, który wypełni tę regulację. Wymaga to przeprowadzenia wykładni przepisów ustawy o ewidencji ludności z uwzględnieniem współczesnych standardów, w tym przyjętych praw jednostki w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia". Art. 64 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia (ust. 1). Prawa te podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej (ust. 2). Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności (ust. 3). Z ochrony prawa własności należy wyprowadzić prawo właściciela aby zameldowanie (lub wymeldowanie) określonej osoby w jego lokalu było zgodne ze stanem rzeczywistym oraz prawo przeciwdziałania naruszaniu jego własności.

Z treści prawa własności wynika, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób (art. 140 K.c.). Ochrona własności obejmuje zaś zakaz naruszania własności w jakikolwiek sposób, a nie tylko przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą (art. 222 § 2 K.c.). Należy mieć na uwadze, że zameldowanie lub wymeldowanie najczęściej dotyczy lokalu mieszkalnego (mieszkania). Oznacza to, że również do ochrony najemcy lokalu mieszkalnego stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 690 K.c.). Tak więc również z tych przepisów wynika, że postępowanie o zameldowanie lub wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu, dotyczy interesu prawnego także osoby, która ma tytuł prawny do tego lokalu. Nie można bowiem przyjąć, że kwestia urzędowego potwierdzenia, iż określona osoba przebywa w danym lokalu nie ma znaczenia prawnego dla tego kto ma tytuł prawny do tego lokalu. Jakkolwiek w sprawie o zameldowanie (wymeldowanie) określonej osoby w danym lokalu rozstrzyga się o tym, czy osoba ta przebywa czy nie przebywa w tym lokalu, to jednak nie można przyjąć, iż postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego osoby mającej tytuł prawny do tego lokalu. Realizacja zamiaru zameldowania się w cudzym lokalu albo uchylania się od obowiązku wymeldowania się z cudzego lokalu może stanowić naruszenie praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Z tego chociażby względu osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie może być pozbawiona prawa do udziału w tym postępowaniu jako strona. Wówczas bowiem może przedstawiać i bronić swoich racji, a w szczególności, iż określona osoba nie przebywa w jej lokalu albo opuściła jej lokal.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę całkowicie podziela pogląd wyrażony w powyższej uchwale, która zniweczyła wszelkie rozbieżności istniejące w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie interesu prawnego właściciela lokalu w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy, celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji, stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego czy też wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Kwestie związane z wymeldowaniem reguluje szczegółowo art. 15 ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Do wymaganych prawem przesłanek wymeldowania należy zaliczyć ustanie pobytu w lokalu - fizyczne nie przebywanie w danym lokalu oraz dobrowolny charakter opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.

Okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania muszą być przez organy meldunkowe brane pod uwagę, jednakże podlegają ocenie w kontekście ustalonego stanu faktycznego, w szczególności długości okresu zmiany miejsca pobytu, podejmowanych działań w celu powrotu czy usunięcia przyczyn wymuszających opuszczenie. Przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta, jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z 25 października 2005 r., II OSK 127/05; wyroki WSA w Gliwicach z 11 września 2009 r., II SA/GI 501/09 oraz z 2 października 2009 r., II SA/GI 481/09, z 19 maja 2011r. sygn. akt II OSK 894/10 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.qov.pl).

W tym stanie rzeczy tym bardziej dobrowolne opuszczenie lokalu, bez przymusu na okres 5 lat, wypełnia przesłankę do wymeldowania osoby, która przeniosła swoje centrum życiowe w inne miejsce. Nie ma wpływu na wynik sprawy pozostawienie przez skarżącą części rzeczy w mieszkaniu w sytuacji, gdy inne ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania administracyjnego wskazują na trwałe i dobrowolne opuszczenie przez skarżącego miejsca dotychczasowego pobytu. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r., III SA/Gd 360/08, LEX nr 484172.

Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że decyzja organu spełniała wszystkie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji.

Wojewoda na dzień wydania zaskarżonej decyzji prawidłowo zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały istniejący wówczas materiał dowodowy, co wynika ze strony 2 i 3 uzasadnienia jego decyzji.

Organ wziął pod uwagę zeznania samej skarżącej, jej byłego męża, syna oraz świadków (sąsiadów M. Ł. i B. S., znajomego wnioskodawcy P. D., brata wnioskodawcy – R. P.).

Wszystkie ww. osoby, w tym sama skarżąca, potwierdziły trwałe opuszczenie lokalu.

Organ administracji umożliwił również skarżącej wskazanie przez nią świadków w celu potwierdzenia pobytu w miejscu stałego zameldowania. Z akt sprawy wynika, że nie skorzystała ona z tej możliwości.

Prawidłowo zatem organ uznał, że zamieszkiwanie skarżącej od ponad 5 lat w P., to nadto długi okres jak na uznanie owego pobytu jako czasowego. Zgodnie z art. 6 ust. 2 cyt. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. Mając na względzie powyższe unormowanie słusznie przyjęto w niniejszej sprawie, że pobyt skarżącej w przedmiotowym lokalu utracił charakter pobytu stałego. Skarżąca od [...] lipca 2005 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego, jako przesłanka zameldowania na pobyt czasowy, występuje wówczas, gdy osoba opuszcza lokal, aby wykonywać pracę poza miejscem zamieszkania, ale tylko na jakiś czas i po jego upływie zamierza wrócić do dotychczasowego miejsca pobytu, a wykonywanie pracy poza miejscem stałego zameldowania powinno wynikać z charakteru pracy (por. wyrok NSA z 27 października 2010, sygn. akt II OSK 1556/10).

Skarżąca nieprzerwanie od 2005 r. do marca 2011 r. przebywa poza miejscem stałego zameldowania.

W ocenie Sądu nie mogły podważyć dowodów opuszczenia miejsca stałego pobytu oświadczenia skarżącej, dowody o odbieraniu korespondencji, posiadaniu kluczy, czy też głosowaniu w wyborach, opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne i odprowadzanie podatku w sytuacji, gdy jej centrum życiowe zlokalizowane jest w miejscu pracy. Z całokształtu ustalonych w sprawie okoliczności wynikało, że w lokalu gdzie skarżąca była zameldowany na stałe w rzeczywistości nie zamieszkuje i nie stanowi ono jej centrum życiowego .

W ocenie Sądu faktu trwałego opuszczenia miejsca stałego zamieszkania nie zmienia okoliczność, iż skarżąca w marcu 2011r. dopełniła obowiązku czasowego zameldowania się w miejscowości S. L., ul. S. [...] .

Stan faktyczny przyjęty w tej sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej przepisu art. 15 ust. 2 tejże ustawy. Czynność czasowego zameldowania nie zmienia faktu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego zamieszkania skarżącej. Syn skarżącej w protokole z przesłuchania z dnia [...] marca 2011 r. oświadczył, że ostatni kontakt ze skarżącą miał w niedzielę [...] marca 2011 r. w lokalu należącym do babci.

W ocenie Sądu z ustalonego na tej podstawie stanu faktycznego wynikało w sposób bezsporny, że skarżąca nie zamieszkuje w miejscu gdzie jest zameldowana w B. przy ul. K. [...]. Opuszczenie lokalu przez skarżącą, jak ustalono na podstawie zebranych dowodów, miało charakter trwały i dobrowolny, przez co zostały spełnione przesłanki do jej wymeldowania.

W świetle powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczona jak sentencji wyroku.