Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 156/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136  ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Miasta [..] W. na decyzję Wojewody [..] z dnia [..] grudnia 2010 r. nr [..] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [..] decyzją z dnia [..] grudnia 2010 r. nr [.] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta [..] W. od decyzji Starosty [..] z dnia [..] stycznia 2009 r. nr [..] orzekającej o

I. zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [..], stanowiącej wg ewidencji gruntów i budynków działkę ewidencyjną nr [..] o pow.[..] m2 (uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [..]) i działkę ewidencyjną nr [..] o pow. [..] m2 (uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [..]), z obrębu [..], będące częścią dawnej działki nr [.] z obrębu [..],

II. zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul [.] , stanowiącej wg ewidencji gruntów i budynków działkę ewidencyjną nr [..] o pow. [..] m2 (uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [..]) i działkę ewidencyjną nr [..] o pow. [..] m2 (uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [..]), z obrębu [..], będące częścią dawnej działki nr [..] z obrębu [..],

III. zobowiązującej W. W. do zwrotu na rzecz Miasta [...] W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [..] zł (słownie: [..])

- uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania w wysokości [.] zł (słownie [..]), podlegającą zwrotowi na rzecz Miasta [..] W. i jednocześnie ustalił aktualną wartość tej kwoty na [..] zł (słownie: [..] ), w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Decyzją z dnia [..] stycznia 2009 r, Starosta [..] orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości opisanej wyżej zobowiązując jednocześnie W. W. do zwrotu na rzecz Miasta [..] W. zwaloryzowanego odszkodowania. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu Prezydent [..] W. zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji wnosząc o jej uchylenie.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy organ odwoławczy ustalił, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [..], stanowiąca działki nr [..] z obrębu [..] oraz nr [..] z obrębu [..] o łącznej powierzchni [..] ha, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [..] marca 1976 r. nr [..] z przeznaczeniem pod budowę zaplecza [..] dla Przedsiębiorstwa [..], Wytwórni Mas [..] oraz pod budowę [..] dla przyszłej dzielnicy przemysłowej [..], zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi: nr [..] z dnia [..] sierpnia 1972 r., nr [.] z dnia [.] marca 1974 r. i nr [..] z dnia [..]sierpnia 1973 r. Część nieruchomości o powierzchni [..] m2 została wywłaszczona na wniosek właścicielki z uwagi na swoje usytuowanie i likwidację siedliska, uniemożliwiające jej użytkowanie na cele dotychczasowe. Przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i stanowiła w dniu wywłaszczenia własność J. W., na podstawie aktu własności ziemi nr [..] z dnia [..] marca 1975 r.

W dniu 5 kwietnia 1991 r. J. W. złożyła wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [..] marca 1976 r., niewykorzystanej na cel wywłaszczenia. Następnie pismem z dnia 3 maja 2001 r. powyższy wniosek został podtrzymany przez W. W. W dniu [..] lipca 2008 r. W. W. sprecyzował żądanie zwrotu nieruchomości, wskazując iż wnosi o zwrot działek nr [..] z obrębu [..] oraz nr [..] z obrębu [..]. Wnioskodawca domagał się również rozpatrzenia sprawy zwrotu działek nr [..] z obrębu [..] w odrębnym postępowaniu.

Krąg następców prawnych po zmarłej w dniu [..] sierpnia 1996 r. J. W. ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [..] maja 1997 r. sygn. akt [..], zgodnie z którym spadek nabył jej wnuk W. W.

Organ pierwszej instancji dokonał ustaleń, iż nieruchomość oznaczona w dniu wywłaszczenia jako dawne działki ewid. nr [..] stanowi obecnie:

- działka nr [..] z obrębu [..] odpowiada aktualnie działkom nr [..] z obrębu [..],

- działka nr [..] z obrębu [..] odpowiada aktualnie działkom nr [..] i nr [.] z obrębu [..],

- działka nr [..] z obrębu [..] odpowiada aktualnie działkom nr [..] z obrębu [..].

Działki nr [..], [..] i [..] z obrębu [..] stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast pozostałe działki są własnością Miasta [..] W.

Postanowieniem z dnia [..] grudnia 2003 r. nr [..] Wojewoda [..] wyznaczył jako właściwy organ do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [..] Powiatu [..].

W związku z powyższym decyzją nr [..] z dnia [..] marca 2007 r. Starosta [..] orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. ul. [..] i ul. [..], oznaczonej jako działki nr [..] z obrębu [..] oraz działki nr [.] z obrębu [..].

W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezydenta [..] W. od powyższej decyzji Starosty [.] nr [..] z dnia [..] marca 2007 r., Wojewoda [..] decyzją nr [..] z dnia [..] lipca 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po kolejnym przeprowadzeniu postępowania Starosta [..] decyzją nr [..] z dnia [..] stycznia 2009 r. orzekł o zwrocie na rzecz W. W. wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [..], stanowiącej działki ewidencyjne nr [..] o pow. [..] m2 (uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [..]) i nr [..] o pow. [..] m2 (uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [..]), z obrębu [..], będącą częścią dawnej działki nr [..] z obrębu [.] oraz nieruchomości położonej w W. przy ul. [..], stanowiącej działki ewidencyjne nr [.. o pow. [..] m2 (uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [..]) i nr [..] o pow. [..] m2 (uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [..]), z obrębu [.], będącej częścią dawnej działki nr [..] z obrębu [..]. Jednocześnie organ zobowiązał W. W. do zwrotu na rzecz Miasta [..] W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w łącznej kwocie [..] zł ([..]).

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Starosta [..] stwierdził, iż na przedmiotowych działkach nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, dlatego stały się one zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r.

Art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 ugn, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:

1.pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo,

2.pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany.

Ponadto stosownie do art. 140 ust. 1 ugn w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Nadto zgodnie z art. 140 ust. 2 omawianej ustawy odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Przepis art. 217 ust. 2 ugn stanowi natomiast, iż osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanym przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę zaplecza [..] dla Przedsiębiorstwa [..], Wytwórni Mas [..] oraz pod budowę ulic i bocznic kolejowych dla przyszłej dzielnicy przemysłowej [..], zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi: nr [..] z dnia [..] sierpnia 1972 r., nr [.] z dnia [..] marca 1974 r. i nr [..] z dnia [..] sierpnia 1973 r. Jednocześnie dokonano ustaleń, iż nieruchomość oznaczona obecnie jako działki nr [.] i nr [..] z obrębu [..] pozostawała poza lokalizacją inwestycji i została wywłaszczona na wniosek właściciela.

W ocenie Wojewody [..], organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w konsekwencji którego uznał, iż na omawianej nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. Tezę powyższą potwierdzają dowody znajdujące się w aktach niniejszej sprawy. Nadto Starosta Piaseczyński zasadnie zdaniem organu odwoławczego uznał, iż możliwy jest zwrot nieruchomości pozostającej poza lokalizacją inwestycji celu publicznego (nabytej na wniosek właściciela) w sytuacji, gdy spełnione zostaną również warunki do zwrotu nieruchomości pozostającej w lokalizacji inwestycji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 910/00).

Organ pierwszej instancji podjął rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie opierając się w szczególności na oględzinach nieruchomości przeprowadzonych w dniu [..] czerwca 2008 r. z udziałem stron postępowania, w trakcie których ustalił, że:

- działka nr [..] jest niezabudowana, porośnięta trawą;

- działka nr [...] stanowi teren bez dostępu do drogi, [..]

- działka nr [..] to grunt niezabudowany [..];

- działka nr [..] stanowi teren [..]

Ustalenia organu są zbieżne z materiałem [..] znajdującym się w aktach niniejszej sprawy oraz oględzinami przedmiotowych działek przeprowadzonymi przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [..] sierpnia 2010 r. Ponadto z pisma Urzędu Miasta [..] W. Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta z dnia [..] października 2005 r. wynika, iż na przedmiotowe działki nie zostały wydane pozwolenia na budowę.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości to, iż na nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania cel wywłaszczenia w postaci budowy zaplecza [..] dla Przedsiębiorstwa [..] , Wytwórni [..] oraz budowy [..] dla przyszłej dzielnicy przemysłowej [..], nie został zrealizowany. Nieruchomość do dnia dzisiejszego stanowi teren niezabudowany i w żaden sposób niezagospodarowany. Nie można również uznać za realizację celu wywłaszczenia wybudowanie dzikich ogrodów działkowych, na działce nr [..] z obrębu [.] o pow. [..] m2.

W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych w sytuacji, gdy od momentu wywłaszczenia nie poczyniono na zwracanej nieruchomości żadnych działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia, a nieruchomość pozostaje w stanie niezmienionym, a więc takim jak w dacie wywłaszczenia, nie jest koniecznym ustalenie jakie konkretnie obiekty powinny znajdować się na wywłaszczonym gruncie. Wystarczy wówczas ustalenie, iż pomimo upływu terminów z art. 137 ust. 1 ugn cel wywłaszczenia faktycznie nie został zrealizowany (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1068/08).

Organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie na celu wyjaśnienia zasadności zarzutu odwołującego się , iż działka nr [..] z obrębu [..] nie może być zwrócona na rzecz spadkobiercy byłego właściciela, gdyż znajduje się w liniach rozgraniczających pasa drogowego. Z pisma Zarządu Dróg Miejskich z dnia [..] listopada 2010 r. nr [.] wynika jednoznacznie, iż działka nr [..] z obrębu [..] nie jest zajęta pod drogę publiczną oraz nie znajduje się w pasie drogowym.

W toku postępowania odwoławczego organ pismem z dnia 21 maja 2010 r. wystąpił do Starosty [..], stosownie do art. 136 kpa w związku z art. 156 ust. 4 ugn o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [..] listopada 2008 r. przez rzeczoznawcę majątkowego H. P. w drodze umieszczenia stosownej klauzuli.

Pismem z dnia 15 września 2010 r. Starosta [..] uzupełnił materiał dowodowy o nowo sporządzone operaty szacunkowe z dnia [.] września 2010 r. wykonane przez rzeczoznawcę majątkowego W. K. Rzeczoznawca określił w nich wartość rynkową nieruchomości oraz dokonał waloryzacji odszkodowania na podstawie wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych.

Organ podkreślił, iż w myśl art. 156 ust. 3 ugn operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie tego terminu, jedynie po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził (art. 156 ust. 4 ugn). Wymogi formalne w tym zakresie określają przepisy § 57 ust. 1 i § 58 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.), które stanowią, że rzeczoznawca majątkowy sporządzający operat podpisuje go, zamieszczając datę i pieczęć rzeczoznawcy majątkowego. Potwierdzenie aktualności następuje natomiast poprzez dołączenie do operatu szacunkowego klauzuli, w której rzeczoznawca oświadcza o aktualności operatu.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania rzeczoznawca majątkowy nie potwierdził aktualności operatu szacunkowego w zakresie określonych wartości rynkowych nieruchomości, przesłał natomiast nowo wykonane operaty. Sporządzenie nowego operatu szacunkowego stanowi nowy dowód w sprawie, dlatego organ odwoławczy pismem z dnia [..] września 2010 r. powiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności z nowymi operatami szacunkowymi z dnia [...] września 2010 r. Jednocześnie strony zostały powiadomione o zmienionej wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, podlegającego zwrotowi na rzecz Miasta [..] W., w przypadku orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

W związku z powyższym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [..], stanowiącej działki ewidencyjne nr [..] o pow. [..] m2 i nr [..] o pow. [.] m2 z obrębu [..] oraz zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [..], stanowiącej działki ewidencyjne nr [..] o pow. [..] m2 i nr [..] o pow. [..] m2 z obrębu [..] organ odwoławczy uznał za prawidłowe, natomiast w części określającej wysokość zwaloryzowanego odszkodowania, uchylił orzeczenie i orzekł na podstawie sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego aktualnych operatów szacunkowych z dnia [..] września 2010 r.

Na decyzję Wojewody [..] z dnia [..] grudnia 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto [..] W. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zgodnie z decyzjami nr [..] przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod budowę dzielnicy przemysłowej [..].

Cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości, natomiast działka nr [‘..] z obrębu [..] pozostawała poza lokalizacją inwestycji i była wywłaszczona na wniosek byłych właścicieli. Tym samym zdaniem skarżącego nie można mówić o realizacji na niej celu wywłaszczenia, ponieważ w zaistniałej sytuacji cel taki nie był określony. Obecnie działka ta, zgodnie z pismem Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [..] nr [.] z dnia [..].01.2007 r. znajduje się w liniach rozgraniczających pasa drogowego ulicy [..] i nie powinna podlegać zwrotowi na rzecz byłych właścicieli. W związku z tym skarżący uznał, że organ prowadzący postępowanie nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych umożliwiających zwrot przedmiotowych nieruchomości.

Jednocześnie skarżący przytoczył tezę wyrażoną w wyroku z dnia 21 lutego 2008 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie I OSK 200/07, że warunek o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami musi odnosić się do całości wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości, a nie jej części (działki powstałej z podziału takiej nieruchomości).

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. – Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W myśl art. 136 ust. 3 tej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej, stosownie do art. 140.

W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [..] orzeczeniem z dnia [..] marca 1976 r. orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [..] stanowiącej działki nr [..] z obrębu [..] oraz nr [.] i nr [..] z obrębu [..] o łącznej powierzchni [..] ha na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę zaplecza magazynowo-warsztatowego dla Przedsiębiorstwa Montażu i Urządzeń Przemysłowych [..] , Wytwórni [..] oraz pod budowę [..] przemysłowej [..] Z całej wywłaszczonej nieruchomości jej część o powierzchni [..] m2 została wywłaszczona na wniosek właścicielki z uwagi na jej bezużyteczność wykorzystania na dotychczasowe cele.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że wywłaszczonym działkom odpowiadają obecnie działki:

d. działka nr [..] – obecnie działka nr [..](stanowiące własność Miasta [..] W.) oraz działki nr [..] stanowiące własność SP

d. działka nr [..] – obecnie dz. nr [..] własność [..] W.

d. działka nr [..] – obecnie dz. nr [..] własność [..] W., obecne działki nr [..] i nr [..] pozostawały poza lokalizacją inwestycji i zostały wywłaszczone na wniosek właściciela.

Starosta [..] decyzją z dnia [.] .01.2009 r. zwrócił następcy prawnemu dawnej właścicielki W. W. działki nr [..] o powierzchni [..] m2 ,działkę nr [..] o powierzchni [..]m2 oraz działkę nr [.] o powierzchni [..] m2 i działkę nr [..] o powierzchni [..] m2.

W myśl art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z materiału dokumentacyjnego przedmiotowej sprawy wynika bezspornie, że na części wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany (obecne działki nr [..]). Świadczą o tym wyniki wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [.].06.2008 r. (dz. Nr [..] niezabudowana porośnięta trawą, dz. nr [..] teren bez dostępu do drogi, niezabudowany,[..]). Podobnie wygląda działka nr [..], a działka nr [..] to teren [..]).

Zatem w ramach rozpoznawanej sprawy nie ma zdaniem Sądu konieczności szczegółowych ustaleń, jaka dokładnie inwestycja miała być zrealizowana na tej części wywłaszczonej nieruchomości skoro pomimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozostaje ona w stanie niezmienionym (tj. takim jak w dacie wywłaszczenia) bez rozpoczęcia jakichkolwiek prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia.

Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, który uzasadniał wywłaszczenie, musi być oceniana na zasadzie tych samych kryteriów, co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym, a więc konkretnie i ściśle (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1991 r. sygn. akt IV SA 914/91, LEX Nr 10248). W świetle powyższego uznać należy, zgodnie ze stanowiskiem organów, iż w niniejszej sprawie na części wywłaszczonej działki objętej lokalizacją inwestycji nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy potwierdził też wbrew zarzutowi skargi, że działka nr [..] nie jest zajęta pod drogę publiczną, ani nie znajduje się w pasie drogowym ulicy [..], co uniemożliwiałoby jej zwrot.

Dodać trzeba, że po wejściu w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter prawa konstytucyjnego (art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji). Nie może być ono ograniczane ani przez ustawodawcę, ani tym bardziej przez organy administracji stosujące prawo, a ponadto przez sądy kontrolujące legalność działań podejmowanych przez te organy. Przepisy art. 136 i art. 137 ugn muszą być zatem interpretowane i stosowane ściśle, bez dokonywania jakichkolwiek odstępstw od przewidzianych tam treści oraz z poszanowaniem zasad wynikających ze wskazanych przepisów Konstytucji RP. Wywłaszczenie jest przejawem daleko idącej ingerencji administracji państwowej w prawo własności. Zawsze jest poddane ścisłej regulacji prawnej i dopuszczone tylko w określonych przypadkach. Cel przejęcia w tym trybie nieruchomości powinien być więc sprecyzowany w decyzji wywłaszczeniowej. Ma on także istotne znaczenie przy ocenie dopuszczalności zwrotu nieruchomości przejętej na takiej podstawie, co dodatkowo potwierdza konieczność poczynienia niezbędnych w tym zakresie ustaleń także w omawianej kategorii spraw.

Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę nie podziela także zarzutu skargi, iż warunki określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami muszą odnosić się do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie jej części (działki powstałej z podziału takiej nieruchomości).

Zdaniem Sądu zwrot części nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia jest możliwy jeżeli zostały wydzielone z wywłaszczonej nieruchomości odrębne działki w stosunku do których wystąpiono z roszczeniem o ich zwrot (art. 137 ust. 2 powyższej ustawy).

Można także zdaniem Sądu zwrócić część przejętej nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa na żądanie właściciela (w rozpoznawanej sprawie dotyczy to obecnej działki nr [..]), jednak wyłącznie w sytuacji, kiedy spełnione zostaną warunki do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości przeznaczonej na realizację celu wywłaszczenia, którego na tej części nieruchomości nigdy nie wykonano (w rozpoznawanej sprawie dotyczy to obecnych działek nr [.]). Powyższa sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Stanowisko takie znajduje oparcie w orzecznictwie NSA (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 26.07.2001 r. sygn. akt II SA/Gd 910/00, oraz Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami Gerard B. i inni – wyd. II ZCO Zielona Góra 2000), w którym wyrażono pogląd, iż żądanie zwrotu nieruchomości nabytych w drodze umowy wchodzi w rachubę wówczas, gdy zwrotowi podlega także część nieruchomości, która została wywłaszczona na określony cel (Komentarz str. 182 – tom II).

Powyższe stanowiska skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela.

Sąd nie dopatrzył się także żadnych uchybień organów dotyczących ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, wręcz przeciwnie organy w sposób prawidłowy zgromadziły i oceniły materiał dowodowy i dlatego ten zarzut skargi Sąd uznał za niezasadny.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.