Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 351/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 229, art. 246, art. 265 ze zn. 1,
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 33, art.55, art. 168b,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

W pismach z dnia [...] roku i [...] roku A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w Ł. o zwrot należności celnych wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]z dnia [...]r. Powyższy tytuł wykonawczy obejmował kwoty należności określone w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...]r. nr [...], uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [....] roku.

Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił zwrotu powyższych należności, wskazując, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone, w szczególności w art. 246 § 2 i 4 Kodeksu celnego, do dokonania takiego zwrotu. Organ podniósł, iż wyegzekwowane od Spółki w dniu 22 listopada 2007r. należności celne wraz z odsetkami były prawnie należne w chwili ich pobrania i nie stały się nienależne w następstwie późniejszego odpadnięcia podstawy faktycznej lub prawnej wymiaru. Decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...]r., która stanowiła podstawę do wszczęcia egzekucji, jest ostateczna i nadal pozostaje w obrocie prawnym, a zatem nadal istnieją, w ocenie organu, podstawy faktyczne i prawne wymiaru należności celnych, o zwrot których Spółka wnioskuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca Spółka wskazała na naruszenie przepisów art. 120, art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej, a także art. 246 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu podniosła, że wniosek o zwrot należności celnych podyktowany był bezpodstawnością przeprowadzonej w dniu 22 listopada 2007 roku egzekucji. Strona wskazała na treść art. 242 § 4 Kodeksu celnego, zgodnie z którym kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia w którym zostały zarejestrowane. Rejestracja długu celnego w niniejszej sprawie nastąpiła w dniu 15 maja 1999r. i tym samym, zdaniem Spółki, organ mógł skutecznie dochodzić należności ze zgłoszenia celnego SAD nr [...] do dnia [...]r. Strona podniosła, iż domaga się zwrotu należności celnych, z powodu upływu terminu do ich wyegzekwowania, a nie z powodu braku podstaw prawnych do zarejestrowania w dniu [...]r. długu celnego.

Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że organ celny w dniu [...] roku, na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...], zarejestrował dług celny w wysokości 96,20 złotych, który został uregulowany przez stronę skarżącą w dniu 14 maja 1999 roku. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] uznano przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i powiadomiono Spółkę o zarejestrowaniu uzupełniającej kwoty długu celnego w wysokości 1242,20 złotych. Należność ta została wyegzekwowana w dniu 22 listopada 2007 roku. Organ wskazał, że z treści art. 242 § 4 Kodeksu celnego istotnie wynika, że kwot należności celnych można dochodzić w ciągu 5 lat, w którym zostały zarejestrowane. Jednak, § 6 powołanego przepisu wskazuje jakie okoliczności przerywają bieg terminu przedawnienia.

Analizując stan faktyczny sprawy Dyrektor Izby Celnej podniósł, że przedmiotowa decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] roku została doręczona Spółce w dniu [...] roku. W wyniku złożonego odwołania organ celny postanowieniem z dnia [...] roku stwierdził jego niedopuszczalność. Pismem z dnia [...] roku skarżąca Spółka, na podstawie art. 265¹ Kodeksu celnego, wniosła o uchylenie w całości przedmiotowej decyzji z dnia [...] roku, a decyzją z dnia [....] roku odmówiono jej uchylenia. W wyniku złożonego odwołania Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [....] roku nr [....] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 28 września 2005 roku (III SA/Łd 889/04) uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 29 czerwca 2006 roku odrzucił skargę na powyższą decyzję.

W związku z tak ustalonym stanem faktycznym organ wskazał, że bieg terminu przedawnienia dla dochodzenia należności celnych w przedmiotowej sprawie należy liczyć od daty powiadomienia Spółki o zarejestrowaniu uzupełniającej kwoty długu celnego, tj. od dnia [...] roku. Organ zaznaczył, że bieg przedawnienia przerywało dwukrotne wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym oraz wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Uprawnienie organów celnych do dochodzenia zarejestrowanych należności celnych nie wygasło zatem przez przedawnienie przed datą wyegzekwowania należności przez organ.

Dyrektor Izby Celnej zauważył również, że uprawnienia strony wiążące się z przedawnieniem dochodzenia należności podlegają uwzględnieniu z urzędu i nie ma potrzeby wydawania w tym zakresie odrębnej decyzji. Ponadto, kwoty wyegzekwowane po upływie terminu do ich dochodzenia traktuje się jako nadpłatę i w tym trybie są zwracane. Organ dodał również, iż zarzuty Spółki złożone w pismach z dnia 22.10.2007r. i 31.07.2008r. na okoliczność prowadzonej egzekucji zostały rozstrzygnięte w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [....]r. w przedmiocie oddalenia zarzutów.

Organ podkreślił ponownie, że decyzja z dnia [...] roku uznająca za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr[...]z dnia [...]r. pozostaje w obrocie prawnym, ponieważ nadal istnieją podstawy faktyczne i prawne wymiaru należności o zwrot, których Spółka wniosła. Organ uznał, że wniosek Spółki należało potraktować jako wniosek o zwrot cła, zgodnie z przepisem art. 246 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej nie dopatrzył się naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 120, art. 121 § 1 i art. 122, wskazując, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób bezstronny z uwzględnieniem całokształtu okoliczności.

W skardze z dnia 16 czerwca 2009 roku skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, Spółka A wniosła o uchylenie powyższej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano na naruszenie norm prawa materialnego oraz procesowego, tj. art. 120, art. 121 §1 i art. 122 Ordynacji podatkowej oraz art. 209 § 2 i art. 242 § 4-7 Kodeksu celnego poprzez bezprawną odmowę Spółce zwrotu niezasadnie pobranych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji należności celnych, w związku z nieprawidłowym zastosowaniem przepisów prawa, w tym szczególnie powołanie braku prekluzji terminu egzekucji wskutek jego przerwania postępowaniem toczącym się w zupełnie innej sprawie. Skarżąca Spółka wskazała również na prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów podatkowych, w sytuacji kiedy zwrot wyegzekwowanego długu pozostaje ewidentnie należny. W ocenie Spółki organ celny niezasadnie przyjmuje, że zarejestrowanie długu celnego powstaje w innym terminie niż chwila przyjęcia zgłoszenia celnego. Strona skarżąca zarzuciła również bezprawne pobranie w trybie egzekucji administracyjnej kwoty długu celnego w dniu 22 listopada 2007 roku od zgłoszenia celnego z dnia [....] roku oraz bezzasadne uznanie, że bieg terminu przedawnienia przerwało postępowanie przed sądem administracyjnym toczące się w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na ważny interes strony lub interes publiczny. Zarzucono również nieuwzględnienie z urzędu okoliczności przedawnienia w niniejszej sprawie i odmowę zwrócenia nadpłaty.

W odpowiedzi na skargę organ celny wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 10 listopada 2009r. pełnomocnik Spółki A oświadczył, iż strona skarżąca nie kwestionuje trybu postępowania zastosowanego przez organ, bowiem Spółka wnosiła o zwrot należności celnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z treści tych przepisów wynika, że sąd bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji, zaś uwzględniając skargę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, lecz jedynie ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 lub 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych, określonych decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...]r. o uznaniu za nieprawidłowe zgłoszenia celnego SAD nr [....] z dnia [...]r. Z analizy zasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż zasadniczą przyczyną, która legła u podstaw jego wydania był w fakt, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...]r. nadal pozostaje w obrocie prawnym, a zatem nadal istnieją podstawy faktyczne i prawne wymiaru należności celnych o zwrot których Spółka wnosi. Dyrektor Izby Celnej w Ł. zwrócił przy tym uwagę, iż należności określone decyzją z dnia [...]r., uznającą zgłoszenie celnego SAD nr [...] za nieprawidłowe, zostały wyegzekwowane wraz z odsetkami w dniu 22 listopada 2007r., a w dniu [....]r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. oddalił jako nieuzasadnione zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr[...], obejmującego należność wynikającą z tej decyzji (k. 22 – 23 akt administracyjnych).

Stanowisko organu należy uznać za prawidłowe. Na wstępie wyjaśnić jednak trzeba, iż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą członkostwa w Unii Europejskiej, zastosowanie w sprawie znajdują przepisy dotychczasowe. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. W myśl § 4 tego przepisu należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Termin, o którym mowa w § 4, może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej (§ 6 art. 246).

Nie ulega wątpliwości, iż aby możliwe było uznanie, że uiszczona na konto organów celnych kwota nie była prawnie należna, musi nastąpić uprzednia weryfikacja zgłoszenia celnego i ostateczne ustalenie kwoty wymaganych należności celnych, co bezspornie w niniejszej sprawie miało miejsce. Decyzją z dnia [....]r. nr [...], uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr[...] z dnia [...]roku, Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. określił bowiem kwotę wynikającą z długu celnego na 1338,40PLN i powiadomił Spółkę o zarejestrowaniu kwoty uzupełniającej długu celnego w wysokości 1242,20PLN. Decyzja ta doręczona została Spółce A w dniu 16 kwietnia 2002r. Bezspornym jest również, iż decyzja z dnia [...]r. jest decyzją ostateczną, gdyż postanowieniem z dnia [....]r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Spółkę. Nie odniósł również zamierzonego skutku prawnego wniosek strony skarżącej z dnia [...]r. o uchylenie decyzji z dnia [...]r. w trybie art. 265¹ § 1 Kodeksu celnego, jak również wniosek z dnia [...] roku o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]r. oraz wniosek z dnia [...]r. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w .Ł. z dnia [...]r. Powyższe oznacza, że podstawy faktyczne i prawne wymiaru należności celnych, o zwrot których Spółka wnioskuje nadal istnieją, a zatem brak jest możliwości uznania, że zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 2 Kodeksu celnego do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej o zwrot należności celnych, wyegzekwowanych w oparciu o decyzję z dnia [...]r. nr [...].

W toku postępowania organy celne prawidłowo ustaliły również, iż w sprawie nie zaistniały inne przypadki zwrotu należności celnych stosowane wobec towarów objętych procedurą celną określoną w art. 248 Kodeksu celnego ani wypadki przewidziane w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653), odnoszące się do szczególnej sytuacji związanej z towarem podlegającym zgłoszeniu celnemu. Nie miały także miejsca przypadki określone w art. 229 § 3 Kodeksu celnego, w których nie dokonuje się zarejestrowania retrospektywnego. Okoliczności tych zresztą strona skarżąca nie kwestionuje.

Warto również zauważyć, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte w oparciu o przepisy prawa celnego regulujące kwestie zwrotu należności celnych i na jego wynik nie miało wpływu postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte na wniosek Spółki na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), które do chwili obecnej nie zostało zakończone.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu strony skarżącej odnoszącego się do bezprawnego pobrania w trybie egzekucji administracyjnej kwoty długu celnego wynikającego ze zgłoszenia celnego z dnia [...]r. Wskazać należy, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) reguluje w sposób kompleksowy postępowanie egzekucyjne, w tym środki stosowane przez organy administracji rządowej w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków pieniężnych bądź niepieniężnych, a także prawa i obowiązki stron tego postępowania. Ustawa przewiduje środki prawne, za pomocą których zobowiązany może bronić się przed naruszającą jego prawa egzekucją. Środkami takimi są np. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 ustawy), w ramach których można podnosić m.in. kwestie nieistnienia obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, jak też niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego (art. 54 cyt. ustawy) oraz zażalenie m.in. na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. Zaznaczyć trzeba, iż wniosek Spółki o zwrot wyegzekwowanej należności, skierowany do Dyrektora Izby Celnej w Ł., nie należy do żadnego ze środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak jest bowiem w cytowanej ustawie podstawy prawnej do żądania od organu egzekucyjnego zwrotu wyegzekwowanej przez niego należności. Podkreślić należy, że skarżąca w toku postępowania egzekucyjnego złożyła w pismach z dnia [...]r. i [....]r. zarzuty na okoliczność egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...]r. (obejmujący należność z decyzji nr [...]z dnia [....]r.) i zostały one rozstrzygnięte w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie oddalenia zarzutów – k. 22, 23 akt administracyjnych. Instytucja zwrotu należności celnych uregulowana w art. 246 § 2 Kodeksu celnego, nie może służyć do weryfikacji rozstrzygnięć podjętych w ramach zakończonego postępowania egzekucyjnego. Jeżeli strona skarżąca uważa, że organ egzekucyjny wszczął i prowadził względem niej postępowanie egzekucyjne w sposób niezgodny z prawem, może domagać się przed sądem powszechnym od organu egzekucyjnego bądź wierzyciela odszkodowania za poniesione szkody na postawie przepisów Kodeksu cywilnego, stosownie do art. 168b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to jednak sprawa cywilna, której rozstrzygnięcie nie leży w gestii organów administracji publicznej.

Słusznie zatem Dyrektor Izby Celnej w Ł. potraktował wniosek Spółki z dnia [...]r. jako wniosek o zwrot należności celnych. Strona domagała się bowiem zwrotu wyegzekwowanych należności celnych. Skoro, jak podniesiono to wyżej, przepisy prawa egzekucyjnego nie przewidują trybu zwrotu wyegzekwowanych kwot ani przez organ egzekucyjny, ani przez wierzyciela, ich zwrot może zatem nastąpić stosownie do przepisów regulujących konkretne należności. W sprawie należności celnych takim przepisem jest właśnie art. 246 § 2 Kodeksu celnego. Istotne jest również, że na rozprawie w dniu 10 listopada 2009r. pełnomocnik Spółki A oświadczył, iż strona skarżąca nie kwestionuje trybu postępowania zastosowanego przez organ, bowiem Spółka wnosiła o zwrot należności celnych.

Dodatkowo, konsekwentnie traktując pismo strony z dnia [....]r. jako wniosek o zwrot należności celnych określonych decyzją nr [...] z dnia [...]r. i tak należy uznać, że wniosek ten złożony został z uchybieniem 3 – letniego terminu określonego w art. 246 § 4 Kodeksu celnego, który to przepis stanowi, iż należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Przy czym termin ten może ulec przedłużeniu, jedynie wówczas, gdy dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej (art. 246 § 6 Kodeksu celnego). Na takie zaś okoliczności strona skarżąca się nie powoływała się ani w toku postępowania przed organami celnymi, ani przed Sądem. Skoro więc decyzja nr[...] z dnia [...]r. została doręczona w dniu 16 kwietnia 2002r., a strona domaga się zwrotu należności celnych z niej wynikających, to uznać należy, iż termin ten upłynął w dniu 16 kwietnia 2005r.

W świetle powyższych uwag, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.

D.T.