Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 596/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
article: art. 3 ust. 1 w zw. zart.41 ust. 4 i ust. 6
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] A. C. wniósł skargę na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] Znak: [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...] nr. rej. [...] w sprawie odmowy nakazania umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach sprawy.

Pismem z dnia [...] A. C. , działając na podstawie art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656) w związku z art. 19 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589 ze zm.) złożył skargę na nieumieszczenie go przez pracodawcę – Kopalnię Węgla Kamiennego A, w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach.

Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., po rozpoznaniu skargi, decyzją z dnia [...] odmówił wydania nakazu umieszczenia skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 35 ust.1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.) składkę na Fundusz Emerytur Pracowniczych (dalej: FEP) opłaca się za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki: urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r. oraz wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. W myśl art. 3 ust. 1 praca w szczególnych warunkach to praca mieszcząca się w wykazie prac w szczególnych warunkach (wykaz tych prac określa załącznik nr 1 do ustawy) i jednocześnie pracy tej muszą towarzyszyć czynniki ryzyka, związane są z następującymi rodzajami prac: prace pod ziemią, prace na wodzie, prace pod wodą, prace w powietrzu, prace w warunkach gorącego mikroklimatu (prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28°G i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m², prace w warunkach zimnego mikroklimatu (prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0° C), bardzo ciężkie prace fizyczne (prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet -powyżej 4.600 kJ), prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała, przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn powyżej 6.300 kJ, a u kobiet powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej,

Jak wykazała kontrola przeprowadzona przez w dniach 9,10 i 30 listopada oraz 21,22 i 29 grudnia 2010 r. przez pracowników Okręgowej Inspekcji Pracy w K. wykazała, że A. C. był zatrudniony na stanowisku sztygara zmianowego oddziału przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy. Z opisu czynności zawartych w protokole kontroli z oceny ryzyka zawodowego dla pracowników na stanowiskach dozoru ruchu w Zakładzie Przeróbki Mechanicznej Węgla wynikało, że wykonywał on czynności związane z kontrolą, nadzorem i organizacją robót w podległych jednostkach organizacyjnych. Wedle Rejestru przeprowadzonych badań wydatku energetycznego osób dozoru, dokonanych w kwietniu 2010 r. pomiary wykonane dla A- dozór średni i niższy pmw , mężczyzna, wykazały wydatek energetyczny na zmianę roboczą rzędu 9 128,1 kJ, natomiast dla [...] - dozór średni i niższy pmw , mężczyzna, wydatek energetyczny na zmianę roboczą rzędu: 9 676,4 kJ.

Organ pierwszej instancji wskazał, iż prace zdefiniowane wart. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt e ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, to "bardzo ciężkie prace fizyczne (prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn -powyżej 6.300 kJ". Biorąc pod uwagę powyższe wyniki pomiarów A. C. spełniał podane kryteria ustawowe w części dotyczącej wielkości wydatku energetycznego, natomiast nie spełniał wymogu wykonywania pracy fizycznej.

Nie został natomiast spełniony drugi z warunków decydujący o zakwalifikowaniu pracownika do grupy zatrudnionych w szczególnych warunkach, jakim jest zajmowanie stanowiska zamieszczonego w wykazie prac w szczególnych warunkach ujętych w załączniku nr 1 od ustawy. Punkt 1 tego załącznika, odnoszący się do pracowników zakładów przeróbczych definiuje te prace jako: "Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu". W uzasadnieniu podkreślono, iż zwrot "prace bezpośrednio i przy przeróbce mechanicznej węgla" należy rozumieć jako wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Do prac wykonywanych bezpośrednio przy przeróbce można zaliczyć dostarczanie materiałów (surowców) lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne lub z użyciem narzędzi, odbieranie wyrobów ze stref obróbki itp. Wykonywana przez skarżącego praca nie spełnia, w związku z tym, kryterium wykonywania jej bezpośrednio przy przeróbce węgla .

A. C. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż pracuje stale w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach środowiska pracy, bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla, a wydatek energetyczny na zajmowanym przez niego stanowisku przekracza wielkość graniczną. Stanowisko to było zaliczane do pracy w warunkach szczególnych na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Decyzją z dnia [...] Okręgowy Inspektor Pracy w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz główne motywy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, jak również argumentację zamieszczoną w odwołaniu. Zauważył, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o nieprawidłową podstawę prawną, albowiem inspektor pracy wydał decyzję na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., podczas gdy prawidłowa decyzja była podjęta na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 11 a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z art. 104 § 1 k.p.a. Uchybienie to nie może jednak stanowić przyczyny uchylenia decyzji, ponieważ utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie.

Następnie organ odwoławczy omówił treść art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, w szczególności unormowania dotyczące zakwalifikowania pracy wykonywanej przez pracownika jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz opisał ustalenia przeprowadzonej kontroli dotyczącej warunków i miejsca pracy odwołującego.

Zdaniem organu odwoławczego przepis art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych wymaga, aby przesłanki uznania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach określone nim warunki były spełnione łącznie. Przesłanka pierwsza to wykonywanie pracy określonego rodzaju i w określonych warunkach, o których mowa w art. 3 ust.1 ustawy, którym towarzyszą czynniki ryzyka. Druga przesłanka wiąże się ujęciem wykonywanej pracy w wykazie prac w szczególnych warunkach, zamieszczonych w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

W ocenie organu odwoławczego A. C. spełnia pierwszy z tych wymogów, bowiem wykonywana przez niego praca powoduje w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny powyżej 8 400 kJ (bardzo ciężka praca fizyczna). Okręgowy Inspektor Pracy w K. nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji, że praca odwołującego "spełnia kryteria ustawowe w części dotyczącej wydatku energetycznego, natomiast nie jest spełnione kryterium wykonywania pracy fizycznej". (cytat z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji).

Zdaniem organu odwoławczego nie został spełniony drugi z tych wymogów, bowiem skarżący nie pracuje bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu (pkt. 1 załącznika nr 1). Praca wykonywana przez A. C. nie mogła zostać uznana za taką, ponieważ określenie "prace bezpośrednio przy przeróbce surowca " należy rozumieć jako wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Do prac wykonywanych bezpośrednio przy przeróbce można zaliczyć dostarczanie materiałów (surowców) lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne lub z użyciem narzędzi, odbieranie wyrobów ze stref obróbki itp. Stanowisko to, jak podkreślono, zgodne z wyjaśnieniami Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 maja 2010 r. (opublikowanymi na stronie internetowej http://www.emeryturypomostowe.gov.pr.). Charakter czynności wykonywanych przez odwołującego jest odmienny od charakterystyki prac "bezpośrednio przy przeróbce węgla".

Brak jednego z podanych powyżej warunków, pomimo spełnienia drugiego z nich, skutkuje wydaniem decyzji odmawiającej nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Dlatego też efektywny wydatek energetyczny związany z wykonywaniem pracy przez odwołującego nie może być wystarczającą przesłanką wydania pozytywnej dla niego decyzji. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że dla ustalenia czy praca wykonywana przez daną osobę była pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie ma znaczenia nazwa stanowiska, lecz charakterystyka wykonywanej pracy, a jedynym podmiotem uprawnionym do kwalifikacji danego rodzaju prac jest pracodawca (płatnik składek). Podmiot ten tworzy wykaz stanowisk, na których wykonywana jest praca, o której mowa jest w art. 41 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych. Skoro, odwołujący nie wykonuje prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1-3 ustawy o emeryturach pomostowych, to brak jest podstaw do wydania decyzji nakazującej umieszczenie go w takiej ewidencji. W tej sytuacji argument odwołania, iż wcześniej to samo zajmowane przez niego stanowisko, w myśl rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, było umieszczone w ewidencji prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie może być uwzględniony.

Na powyższą decyzję A. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której wyraził niezadowolenie z podjętego w jego sprawie rozstrzygnięcia. Domagał się uchylenia zakwestionowanej decyzji jako naruszającej prawo, w szczególności art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że jego pracodawca nie umieścił go w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach. Stanowisko takie podtrzymane zostało przez organ I i II instancji, które uznały, iż skarżący nie wykonuje pracy bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla. Zdaniem skarżącego ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić, ponieważ wykonuje pracę bezpośrednio przy przeróbce węgla na stanowisku sztygara zmianowego przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni, zaliczanego stanowisk dozoru średniego. Jego czas pracy wynosi 8 godzin dziennie, spędza go w zakładzie przeróbczym węgla w takich samych warunkach jak inni pracownicy. Praca ta wiąże się z dużym wysiłkiem fizycznym. Sprawowanie kontroli nad pracownikami fizycznymi wymaga ciągłego przemieszczania się, ponadto obiekty, w których zainstalowane są urządzenia technologiczne znajdują się na różnej wysokości oraz znaczącą od siebie oddalone. Przemieszczanie odbywa się w zapyleniu i przy wysokich temperaturach, co ma wpływ na bardzo duży wysiłek fizyczny. Badania tego wysiłku wskazują na wartość wydatku energetycznego rzędu 9 676/4,7 kJ, a tym samym był on wyższy od wartości granicznej obowiązującej w ustawie o emeryturach pomostowych. Jego praca związana jest z obróbką mechaniczną węgla, stąd niezrozumiałe są twierdzenia zamieszczone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Bez pracy dozoru nie byłoby możliwe prowadzenie procesów technologicznych przeróbki węgla, stąd twierdzenie o braku bezpośredniego jej związku z przeróbką jest nielogiczne zdaniem skarżącego. W końcowej części uzasadnienia podkreślił, iż stanowisko zajmowane przez skarżącego było zaliczane do pracy w warunkach szczególnych na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Na rozprawie, przeprowadzonej w dniu 17 maja 2012 r., skarżący podkreślił, iż jest zatrudniony na stanowisku sztygara zmianowego przeróbki mechanicznej węgla w oddziale remontowym. Jego praca polega na organizowaniu, przygotowywaniu, nadzorowaniu i prowadzeniu prac remontowych. Bezpośrednio nie wykonuje pracy fizycznej, ale prace te musi przygotowywać organizować na miejscu, stąd praca ta jest wykonywana bezpośrednio przy przeróbce węgla.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym na podstawie § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle tego unormowania zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. W przypadku dostrzeżenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. , Dz. U , poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd administracyjny uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zakres rozstrzygnięcia sądu wytyczają granice danej sprawy. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa.

Przedmiotem skargi jest sprawa odmowy nakazania przez Okręgowego Inspektora Pracy w K. umieszczenia A. C. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia są przepisy art. 41 ust. 4 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm., dalej: ustawa) oraz art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. z 2012 r. , poz. 404).

Art. 41 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych przewiduje dwa odrębne obowiązki płatnika składek. Pierwszy dotyczy prowadzenia wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zaś drugi odnosi się do obowiązku prowadzenia ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (dalej: FEP), zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2 ustawy.

Wyjaśnić w tym miejscu przyjdzie, że tak umieszczenie stanowiska, na którym jest zatrudniony pracownik, w wykazie o jakim mowa wyżej, jak i umieszczenie pracownika w ewidencji stanowi, w świetle art. 4 ust. 1 pkt. 6 ustawy, jedną z przesłanek uzyskania przez niego prawa do emerytury pomostowej.

Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.) zakres pojęcia "prace w szczególnych warunkach" mieszczą się prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.

Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, z kolei w art. 3 ust. 2 tej ustawy zostały wymienione rodzaje prac, z którymi związane są dwie kategorie czynników ryzyka wskazanych w ust. 1 analizowanego przepisu. Chodzi tu: po pierwsze - o prace wykonywane w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury, do których zakwalifikowano prace pod ziemią, na wodzie, pod wodą i w powietrzu oraz po drugie: o prace w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi.

W drugiej z wyżej wymienionych kategorii mieszczą się:

a) prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m²,

b) prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C,

c) bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ,

d) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej.

Analiza postanowień art. 3 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, iż uznanie pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach i tym samym umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymaga spełnienia dwu warunków: pierwszy – to wykonywania pracy w szczególnych warunkach, związanych z czynnikami ryzyka, o jakich mowa w ust. 2 art. 3 ustawy; drugi – ujęcie wykonywanej pracy w wykazie prac w szczególnych warunkach, stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy.

W przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co do których ustawa przewiduje obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy (art. 41 ust. 6 ustawy).

W myśl art.11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. z 2012 r., poz. 404) właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy, w formie decyzji administracyjnej, umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o jakiej mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy, wykreślenia pracownika z ewidencji oraz do sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji.

Skarżący, jak wynika z akt sprawy, złożył w dniu [...] skargę na nieumieszczenie go przez pracodawcę- KWK A w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach (k.28). Wynikiem rozpoznania tej skargi była decyzja Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...] odmawiająca nakazania wpisu do ewidencji.

Wobec powyższego kontrola zaskarżonej decyzji, podjętej przez Okręgowego Inspektora Pracy w K., którą utrzymano w mocy przywołane wyżej rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji sprowadza się do badania czy zachodzą przesłanki o uznania pracy wykonywanej przez A. C. za pracę w szczególnych warunkach.

Organ odwoławczy przyjął, iż przy spełnieniu warunku pierwszego, drugi z warunków określonych wyżej nie został spełniony, bowiem nie można uznać pracy wykonywanej przez skarżącego za pracę bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla, o której mowa w pkt. 1 wykazu prac w szczególnych warunkach.

W tym stanie rzeczy kwestią mającą zasa dnicze znaczenie dla kontroli przez Sąd podjętego w sprawie rozstrzygnięcia sprowadza się do oceny, czy praca wykonywana przez skarżącego jest pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla.

Skarżący pracuje jako sztygar zmianowy przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni, a zatem nie budzi wątpliwości, że wykonywane przezeń czynności są związane z działalnością zakładu przeróbki mechanicznej węgla kamiennego. Trzeba jednak zauważyć, iż postanowienie zawarte w pkt. 1 załącznika nr 1do ustawy o emeryturach pomostowych wymaga, aby związek pracy z przeróbką mechaniczną węgla był bezpośredni. Z kolei to, czy praca danej osoby pozostaje w takim związku z przeróbką surowca, zależy od analizy i oceny czynności należących do zakresu jej obowiązków. Decydujące znaczenie ma w tym kontekście nie miejsce zatrudnienia, ale rodzaj wykonywanych czynności.

Orzekające w sprawie organy powołały się na opis stanowiska pracy skarżącego ustalony w toku kontroli przeprowadzonej u pracodawcy przez pracowników Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., z której wnioski ujęto w dołączonym do akt sprawy protokole z dnia 29 grudnia 2010 r. W opisie tym wskazano, iż pracownicy zatrudnieni na stanowiskach dozoru ruchu, w tym A. C. , wykonują czynności związane z kontrolą, nadzorem i organizacją robót w podległych jednostkach organizacyjnych. Podczas pracy występuje narażenie m.in. na hałas, pył węgla kamiennego, zagrożenie pożarowe (k. 22). Charakter wykonywanej przez siebie pracy, zgodny z ustaleniami zawartymi we wskazanym wyżej protokole, potwierdza skarżący tak w samej skardze, podkreślając wagę pracy dozoru w procesie technologicznym przeróbki węgla, traktując wykonywane przez niego czynności z zakresu kontroli, nadzoru i organizacji jako formę (wyraz) bezpośredniego udziału w przeróbce jak i wyjaśnieniami składanymi na rozprawie, w trakcie których wyraźnie stwierdził, iż do jego obowiązków jako sztygara zmianowego przeróbki mechanicznej węgla, odział remontowy, należy organizowanie, przygotowanie, nadzorowanie i prowadzenie prac remontowych, przy czym nie wykonuje bezpośrednio prac fizycznych. W ocenie Sądu, w tym stanie rzeczy Okręgowy Inspektor Pracy w K., w ślad za organem pierwszej instancji, miał podstawy do tego aby przyjąć, iż nie jest to praca wykonywana bezpośrednio przy przeróbce węgla. Związek z przeróbką mechaniczną węgla na powierzchni nie ma charakteru bezpośredniego, który wystąpiłby tylko wówczas, gdyby skarżący pracował z węglem, czy też obsługiwał maszyny i urządzenia dokonujące jego przeróbki na różnych etapach.

W tym stanie rzeczy, zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść skutku. Okoliczność, iż zatrudnienie na zajmowanym przez stronę stanowisku kwalifikowane było jako praca w warunkach szczególnych w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) nie może rzutować na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Sąd dokonuje bowiem oceny stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji w stosunku, do której toczy się postępowanie administracyjne, a organ ma obowiązek stosować obowiązujące wówczas przepisy.

Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 16 marca 2010 r. (sygn. akt K 17/09), z dnia 25 listopada 2010 r. (sygn. akt K 27/09) oraz z dnia 3 marca 2011 r. (sygn. akt K 23/09) odnosząc się do ustawy o emeryturach pomostowych i porównując przepisy dotychczasowe oraz obecne, wskazał, iż w cytowanej ustawie przyjęto inną konstrukcję określenia wykazów prac w szczególnych warunkach. Prawo do emerytur pomostowych określone zostało przede wszystkim w relacji do rodzajów prac, natomiast prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wyznaczane było w relacji do wykazu stanowisk, ustalanych w poszczególnych zakładach przez uprawnione podmioty, zgodnie z rozporządzeniem z 1983 r. Trybunał podkreślił, że celem dokonanej zmiany było wyeliminowanie takich przypadków, w których formalnie zajmowane stanowisko nie odpowiadało rodzajowi wykonywanej pracy. Taka sytuacja mogła powodować, ze pracownicy wykonujący ten sam zawód w różnych zakładach mogli wykonywać prace o różnej intensywności i w różnych warunkach środowiska. Natomiast w wykazach stanowisk stanowiących załącznik do ustawy o emeryturach pomostowych zostały wskazane jedynie te rodzaje prac, które spełniają kryteria definicji prac w szczególnych warunkach i prac o szczególnym charakterze zawarte w art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy.

Reasumując przyjdzie stwierdzić, iż w sprawie wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, prawidłowo zastosowano przepisy ustawy o emeryturach pomostowych oraz dokonano właściwej ich wykładni. Organom administracyjnym nie można również zarzucić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i to takich, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionej skargi.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 132 i art. 151 p.p.s.a.