Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2558/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 1993 nr 4 poz 14
law: Ustawa z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i ustawy o Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 245 ust. 1, art. 252
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Urząd Patentowy RP, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410) po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu [...] marca 2014 r. wniosku T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie umorzenia postępowania z wniosku o unieważnienie prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego "Nowy związek 3-{2-4-(6-fluoro-1,2-benzizoksazol-3-ilo)-1- piperydynylo]etylo)-6,7,8,9-tetrahydro-2-metylo-4H-pirydo[1,2-a]pirymidyn-4-on" PW-2, udzielonego na rzecz J N.V. z siedzibą w B. (Belgia).

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lutego 1998 r., udzielił na rzecz J. N.V. z siedzibą w B. (Belgia) prawo wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego pt:"Nowy związek 3-{2-4-(6-fluoro-1,2-benzizoksazol-3-ilo)-1-piperydynylo]etylo)-6,7,8,9-tetrahydro-2-metylo-4H-pirydo[1,2-a]pirymidyn-4-on" PW-2, udzielonego na rzecz J. N.V. z siedzibą w B. (Belgia).

Dnia [...] października 2002 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek spółki P. S.A. z siedzibą w K. o unieważnienie prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu określonego w decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. Urząd Patentowy RP, działając w trybie spornym, decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., umorzył postępowanie w sprawie. i następnie przekazał akta sprawy Urzędowi Patentowemu RP - Zespołowi Badań Patentowych, w celu rozważenia wznowienia postępowania zgłoszeniowego z urzędu lub stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa.

W dniu [...] października 2003 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek A. Sp. z o. o. z siedzibą w W. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. o udzieleniu przedmiotowego prawa wyłącznego.

Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego decyzją z dnia [...] października 2004 r. umorzył postępowanie. Natomiast pismem z dnia [...] września 2004 r. P. S.A. z siedzibą w K. (obecnie: T. Sp. z o.o. z siedzibą w W.) zgłosiła swój udział w sprawie. Pismo to zostało uznane przez Urząd Patentowy RP jako wniosek P. S.A. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1998 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Urząd Patentowy RP, na podstawie art. 157 § 3 i art. 28 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. oraz art. 32 ust. 1 ustawy o wynalazczości w związku z art. 4 ust. 5 ustawy nowelizującej, odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1998 r. uznając, że przedmiotowy wniosek był niedopuszczalny z przyczyn o charakterze podmiotowym, bowiem wniósł go podmiot nie posiadający legitymacji do jego wniesienia.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Urząd Patentowy RP, po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję z dnia [...] maja 2005 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wskazując, że postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania o uzyskanie prawa i mają do niego zastosowanie przepisy k.p.a., w tym art. 28 określający stronę postępowania.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Urząd Patentowy RP w trybie autokontroli uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. o uchyleniu decyzji z dnia [...] maja 2005 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasadne są zarzuty procesowe skarżącego, tj. J. N.V., dotyczące braku powiadomienia tego podmiotu o złożeniu przez P. S.A. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i braku umożliwienia wypowiedzenia się co do tego wniosku.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Urząd Patentowy RP, na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. o ponowne rozpoznanie sprawy, uchylił decyzję z dnia [...] maja 2005 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1468/06) oddalił skargę J. N.V. z siedzibą w B. (Belgia) na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia z dnia [...] maja 2006 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 marca 2008 r., (sygn. akt II GSK 428/07), oddalił skargę kasacyjną spółki J. N.V. z siedzibą w B. (Belgia) jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. stwierdził nieważność decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 1998 r. o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży w/w produktu farmaceutycznego rzecz J. N.V. z siedzibą w B. (Belgia) stwierdzając, iż przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej.

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] marca 2009 r., wydaną na podstawie art. 245 ust. 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. oraz art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 979/09) po rozpoznaniu skargi J. N.V. z siedzibą w B. (Belgia) orzekł o jej oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 566/10) uchylił zaskarżony wyrok i decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2009 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. Sąd uznał za nieuzasadnione stanowisko Urzędu Patentowego RP, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym, prawo wyłączne udzielone na podstawie ustawy z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i Urzędzie Patentowym RP nie może być przedmiotem badania w postępowaniu spornym, gdyż nie zostało wymienione w ustawowym katalogu spraw objętych tym postępowaniem (art. 255 ust. 1 p.w.p.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawo wyłączne, o którym mowa w art. 4 ustawy zmieniającej z dnia 30 października 1992 r. było wprowadzonym na okres przejściowy surogatem patentu na środki żywności, środki farmaceutyczne i związki chemiczne. Stąd też w art. 4 ust. 5 tej ustawy zawarto odesłanie do stosowania, w zakresie uzyskania i wykonywania tego prawa, do przepisów ustawy o wynalazczości. Z uwagi zaś na bliskie podobieństwo tego prawa wyłącznego do prawa wynikającego z patentu, należy je traktować, dla potrzeb weryfikacji rozstrzygnięć o ich udzieleniu, na równi z patentem. NSA podniósł, że "przepis art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wymaga więc w tym przypadku szerszej wykładni, nieograniczającej się do prostego odczytania jego tekstu. Postępowanie sporne, ze swej istoty zapewniające stronom pełniejszy udział i pełniejszą ochronę w toczącym się przed Urzędem Patentowym procesie o ich interesy związane z określonym prawem wyłącznym jest postępowaniem zastrzeżonym dla decydowania o meritum takiego prawa. Ma więc, w świetle art. 253 ust. 2 p.w.p. pierwszeństwo przed ogólnym postępowaniem administracyjnym, które powinno mieć wobec tego zastosowanie w razie wad prawnych dotyczących samych decyzji administracyjnych dotyczących udzielenia takiego prawa". Sąd podkreślił także, że w rozpatrywanej sprawie istotna była ocena kwestii merytorycznych dotyczących samego prawa. Kwestie te - w odniesieniu do praw własności przemysłowej - są rozpatrywane w postępowaniu spornym. Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że wniosek o unieważnienie tego prawa podlega rozpatrzeniu w postępowaniu spornym. Z uwagi na rozpatrzenie sprawy w niewłaściwym trybie Naczelny Sąd Administracyjny uznał wypowiadanie się co do meritum sporu za przedwczesne. Tym samym Sąd uznał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 4 ust. 3 pkt 1 wspomnianej ustawy tylko ze względów formalnych.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. T. Sp. z o. o. (poprzednio: P. S.A. ) wniosła o kontynuowanie postępowania w trybie postępowania spornego.

Uprawniony do prawa wyłącznego w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. wniósł o umorzenie postępowania, względnie o oddalenie wniosku. Podkreślił, że wnioskodawca złożył wniosek o unieważnienie prawa wyłącznego w postępowaniu spornym [...] października 2002 r. Postępowanie to zostało umorzone decyzją ostateczną, która wciąż istnieje w obrocie prawnym. W ocenie uprawnionego brak jest pochodzącego od wnioskodawcy wniosku o unieważnienie prawa wyłącznego w postępowaniu spornym, a nawet gdyby taki wniosek istniał, jego merytoryczne rozpoznanie jest niedopuszczalne albowiem był on już przedmiotem rozstrzygnięcia w ostatecznej decyzji administracyjnej. Skoro zaś wniosek spółki P. S.A. z siedzibą w K. o unieważnienie prawa wyłącznego w postępowaniu spornym doprowadził do wydania ostatecznej decyzji o umorzeniu postępowania, nie jest możliwe "ponowne" rozpatrzenie merytoryczne tego wniosku w niniejszym postępowaniu.

Uprawniony zakwestionował interes prawny wnioskodawcy podnosząc, że interes ten musi być aktualny. Stwierdził, że przedmiotowe prawo wyłączne wygasło [...] marca 2006 r. zatem interesu prawnego nie mogą uzasadniać żadne zdarzenia istniejące lub odnoszące się do przyszłości. W szczególności wolność działalności gospodarczej wnioskodawcy nie jest i nie może już być przez prawo wyłączne w jakikolwiek sposób zagrożona. Obecnie nie toczy się żadne postępowanie między stronami, a wnioskodawca z uwagi na upływ terminów nie może dochodzić roszczeń. Natomiast w niniejszej sprawie - jako że dotychczasowe postępowanie nie toczyło się w trybie spornym - ani Urząd Patentowy RP, ani sądy administracyjne z istoty rzeczy nie mogły się wypowiadać o interesie prawnym w tym właśnie postępowaniu.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. A. z siedzibą w C. wystąpiła z wnioskiem o przystąpienie do postępowania w charakterze strony.

Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. wnioskodawca zakwestionował stanowisko uprawnionego domagającego się umorzenia postępowania. Podkreślił, że o stanie powagi rzeczy rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną można mówić co do zasady tylko w przypadku decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, a wyjątkowo również w przypadku decyzji o umorzeniu postępowania, jeżeli dotyczyła ona postępowania wszczętego z urzędu i zmierzającego do nałożenia na stronę określonego obowiązku lub pozbawienia jej określonego prawa. Podniósł, że Urząd Patentowy RP nie stwierdzał w przytoczonych przez uprawnionego decyzjach, że brak jest merytorycznych podstaw do unieważnienia prawa wyłącznego. Natomiast z osnów tych decyzji jak i uzasadnień jednoznacznie wynika, że przyczyną umorzenia nie było stwierdzenie braku drogi administracyjnej, ale sformułowanie poglądu co do wyboru trybu postępowania administracyjnego, który to pogląd został podważony ostatecznie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 566/10). Natomiast teza o niedopuszczalności prowadzenia niniejszego postępowania z powołaniem się na decyzje wydane w trybie spornym, oznaczałaby w istocie zanegowanie oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wnioskodawca złożył skutecznie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego w piśmie z dnia [...] września 2004 r., który to wniosek powinien być rozpatrywany w postępowaniu spornym. Odnosząc się do interesu prawnego stwierdził, że trudno przyjąć, że uprawnionemu nie jest wiadome, iż w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym na podstawie art. 156 k.p.a. również podlega badaniu czy podmiot inicjujący to postępowanie posiada interes prawny. Podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, źródłem interesu prawnego mogą być najbardziej ogólne zasady konstytucyjne takie jak swoboda działalności gospodarczej. Natomiast w realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że sporne prawo wyłączne było już źródłem szkód wyrządzonych na mieniu wnioskodawcy, tylko częściowo naprawionych w procesie opartym na art. 746 k.p.c. Unieważnienie prawa wyłącznego stworzy zaś wnioskodawcy możliwość dochodzenia przeciwko uczestnikowi roszczeń majątkowych i niemajątkowych opartych na przepisach prawa cywilnego (m.in. art. 24 w zw. z art. 43 k.c. z uwagi na naruszenie renomy wnioskodawcy oraz art. 416 k.c. z uwagi na ogólne zasady odpowiedzialności deliktowej).

Uprawniony w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. podtrzymał żądanie umorzenia postępowania. Ponownie wskazał, że sprawa z wniosku P. S.A. z siedzibą w K. o unieważnienie prawa wyłącznego została rozstrzygnięta decyzją ostateczną która stanowi przeszkodę w prowadzeniu przedmiotowego postępowania i przywołał stanowisko orzecznictwa w powyższym zakresie. Podkreślił, że jest rzeczą niekwestionowaną, że zasada res iudicata dotyczy nie tylko rozstrzygnięć prawidłowych, ale także nieprawidłowych. Wnioskodawca zaś sam przyznawał, że jego wniosek z dnia [...] października 2002 r. winien być rozpatrzony w trybie spornym, a mimo to nie oponował gdy Urząd Patentowy RP zajął stanowisko odmienne. Uprawniony ponownie zakwestionował interes prawny wnioskodawcy. Podniósł, że interes prawny jest kategorią mogącą podlegać zmianom. Z cech konkretności i aktualności interesu prawnego wynika zaś, że w żadnym wypadku prowadzenie postępowania przez nawet długi okres czasu nie może przesądzać, czy interes wnioskodawcy istnieje. Stwierdził, że nie można zaakceptować wniosku, iż dla wykazania interesu prawnego wystarczające jest twierdzenie strony o tym, że mogłaby ona dochodzić w przyszłości od uprawnionego jakichś roszczeń, a twierdzenie to nie mogłoby podlegać weryfikacji w postępowaniu administracyjnym. Uprawniony podniósł, że każdy może utrzymywać, że unieważnienie prawa jest dla niego istotne w kontekście jakiegoś ewentualnego, przyszłego postępowania sądowego. Gdyby jednak Urząd Patentowy nie mógł podjąć się weryfikacji takich założeń, musiałby przyznać istnienie interesu prawnego praktycznie w każdych okolicznościach. Tymczasem wnioskodawca przedstawia ogólne, niepoparte żadnymi dowodami twierdzenia o możliwości wystąpienia z roszczeniami majątkowymi i niemajątkowymi wobec uprawnionego, przy czym nie podaje, naprawienia jakiej szkody chciałby się domagać na gruncie art. 416 k.c. (w zw. z art. 415), ani też w jaki konkretnie sposób miało dojść do naruszenia dóbr osobistych wnioskodawcy i jakie roszczenia z tego tytułu miałyby zostać wniesione. Uprawniony jeszcze raz podkreślił, że unieważnienie prawa wyłącznego nie może już w żaden sposób wpłynąć na wzajemne stosunki prawne wnioskodawcy i uprawnionego. W szczególności wszystkie postępowania między wnioskodawcą i uprawnionym zakończyły się w stanie prawnym, w którym sądy przyjmowały nieistnienie prawa wyłącznego uprawnionego, a zatem "powtórne" uzyskanie tego efektu nie ma żadnego znaczenia dla sfery prawnej wnioskodawcy. Natomiast inne roszczenia majątkowe byłyby przedawnione, a nadto wszystkie majątkowe konsekwencje istnienia prawa wyłącznego dla wnioskodawcy zostały rozstrzygnięte wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. (sygn. [...]). Odnosząc się do roszczeń niemajątkowych stwierdził, że nie można zaakceptować tezy, iż podmiot, który kiedyś znajdował się w sporze dotyczącym patentu może dochodzić jego unieważnienia w dowolnym okresie od końca owego sporu, ponieważ mogłoby mu przysługiwać jakieś roszczenia niemajątkowe, natomiast roszczenia osób trzecich nie zostały w żaden sposób skonkretyzowane. Nie wiadomo bowiem kto miałby wnosić takie roszczenia, ani jakie jest prawdopodobieństwo ich wniesienia.

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2013 r. strony podtrzymały stanowisko w sprawie. Wnioskodawca podniósł, że res iudicata może zachodzić jedynie w przypadku takich decyzji umarzających postępowanie, w których uzasadnieniu dokonano oceny merytorycznej. Wskazał na istniejące orzecznictwo, w tym wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2010 r. (sygn. akt II FSK 564/09). Podkreślił, że Urząd Patentowy RP w wydanej w trybie postępowania spornego decyzji nie rozstrzygał sprawy co do istoty, gdyż sprawa powinna być rozpatrywana w trybie art. 156 k.p.a.

Uprawniony podniósł, że decyzja z dnia [...] grudnia 2003 r., wydana w trybie postępowania spornego jest decyzją ostateczną, której wnioskodawca nie zakwestionował. Podtrzymał stanowisko, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego. Stwierdził, że nie można skutecznie wywodzić interesu prawnego z gołosłownych twierdzeń o możliwości wystąpienia z określonymi powództwami. W niniejszej sprawie wszystkie zagadnienia majątkowe zostały rozstrzygnięte. Wnioskodawca podniósł, że aby dochodzić dalej idących roszczeń odszkodowawczych musi wykazać przesłankę bezprawności w działaniu uprawnionego, a to może uczynić jedynie uzyskując rozstrzygnięcie Kolegium o unieważnieniu prawa. Uprawniony ponownie stwierdził, że roszczenia niemajątkowe są tak dalece nieskonkretyzowane, że trudno jest traktować je jako uzasadnienie interesu prawnego.

Kolegium zwróciło uwagę na treść art. 256 ust. 1 p.w.p., 138 § 1 ust. 1 k.p.a. i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podkreślając, że w niniejszej sprawie organ związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1468/06), wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r. (sygn. akt II GSK 428/07) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 566/10) które to wyroki określiły zarówno rolę procesową T. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (poprzednio: P. S.A. z siedzibą w K.) w dotychczasowym postępowaniu prowadzonym w trybie administracyjnym, jak i tryb w jakim winien być rozpatrywany zarzut udzielenia prawa wyłącznego wbrew ustawowym przesłankom określonym w art. 4 ustawy nowelizującej.

Organ szeroko wywodził, że postępowanie o unieważnienie prawa wyłącznego prowadzone w niniejszej sprawie nie jest kontynuacją zakończonych już postępowań w trybie spornym, lecz prowadzone jest na skutek wniosku T. Sp. z o. o. z siedzibą w W. z dnia [...] września 2004 r., który w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1468/06) zobowiązuje Urząd Patentowy do przeprowadzenia postępowania mającego na celu ocenę jego zasadności w oparciu o przepis art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej z dnia 30 października 1992 r. Z kolei w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 566/10) ocena ta winna dokonać się po przeprowadzaniu postępowania w trybie spornym.

Organ uzasadniał także, że w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej.

Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 89 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania patentu. Zatem rozpatrzenie wniosku o unieważnienie prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego w trybie postępowania spornego wymaga wykazania interesu prawnego przez wnioskodawcę.

W przepisach tej ustawy nie ma określonej definicji interesu prawnego. Interes ten definiowany jest w doktrynie oraz orzecznictwie w nawiązaniu do pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie zaś z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych sprawy i odpowiadających tym okolicznościom przepisów prawa materialnego przy uwzględnieniu charakteru stosunków administracyjnoprawnych, których wniosek dotyczy. W doktrynie oraz orzecznictwie podkreśla się, że źródłem interesu prawnego jest konkretny przepis prawa materialnego, który przewiduje, że w określonej sprawie indywidualnej organ administracji publicznej ma zdolność do władczego określenia w odniesieniu do konkretnego podmiotu uprawnień lub obowiązków w drodze decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 27 września 2001 r., I SA 2326/00). Interes ten musi mieć charakter bezpośredni, realny i aktualny, zatem ocena czy podmiot inicjujący postępowanie o unieważnienie prawa wyłącznego ma interes prawny powinna być dokonywana w oparciu o powyższe kryteria definicyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2002 r. (sygn. akt IV SA 1132/00) sprecyzował, że interes prawny musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego, nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny.

Kolegium Orzekające stanęło na stanowisku, że przebieg postępowania spornego nie wskazuje na możliwość uznania interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, w tym orzeczenie Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. (sygn. akt [...]). Podkreśliło, że nie tylko wytoczenie powództwa może świadczyć o interesie prawnym wnioskodawcy. Podstawą orzekania stanowił art. 746 k.p.c., a przedmiotem rozstrzygnięcia była szkoda wnioskodawcy spowodowana tym, że nie mógł on wprowadzać do obrotu leku zawierającego substancję czynną o nazwie risperidon. Wnioskodawca powoływał się także na zasadę swobody prowadzenia działalności gospodarczej i fakt, że organ nie uwzględnił jej w ramach oceny interesu prawnego. Zarzucił też brak analizy co do tego, czy unieważnienie spornego prawa wyłącznego wpłynie na jego sytuację prawną, w szczególności "roszczeń, które mogłyby powstać przeciwko uprawnionemu z momentem unieważnienia takiego prawa". Według Kolegium Orzekającego stanowisko takie dowodzi jedynie tego, że wnioskodawca opiera swój interes prawny na zdarzeniach hipotetycznych i niepewnych, które nie mogą stanowić źródła interesu prawnego. Natomiast powołanie się na art. 2 Konstytucji RP nie we wszystkich przypadkach gwarantuje uznanie interesu prawnego, na co wskazywały sądy administracyjne w Polsce, włączając Naczelny Sąd Administracyjny.

Kolegium Orzekające stwierdziło, że wnioskodawca odnosząc się do długotrwałego okresu rozpatrywania niniejszej sprawy nie wykazał korelacji z istnieniem interesu prawnego. Także powołując się na przepisy kodeksu cywilnego nie wykazał, że posiada interes prawny, który ma charakter bezpośredni, realny i aktualny. Istotne jest bowiem, aby oprócz wskazania na przepis prawa konieczne jest wskazanie na czym naruszenie uzasadniające interes prawny polega.

W ocenie Kolegium T. Sp. z o. o. nie ma interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego pt: "Nowy związek 3-{2-4-(6-fluoro-1,2-benzizoksazol-3-ilo)-1- piperydynylo]etylo)-6,7,8,9-tetrahydro-2-metylo-4H-pirydo[1,2-a]pirymidyn-4-on" PW-2. albowiem w dacie orzekania nie wykazała, że miała realny i aktualny interes prawny- wnioskodawca wskazywał jedynie na wydarzenia przyszłe i niepewne.

Na poparcie swojej argumentacji organ powołał się na konkretnie wskazane orzeczenia.

Organ dodał, że istotnie, w dotychczasowym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawa kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, jednakże zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że wspomniane normy prawne, gwarantujące swobodne prowadzenie działalności gospodarczej mogą być źródłem interesu prawnego, tylko wtedy, gdy cudzy znak towarowy (lub inny przedmiot własności przemysłowej) przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej (m.in. wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., II GSK 163/06).

Kolegium ustaliło, że zarówno T. Sp. z o. o. jak i uprawniony do spornego prawa wyłącznego prowadzą działalność gospodarczą w branży farmaceutycznej. Między nimi zachodzi zatem stan konkurencji. Sporne prawo wyłączne mogłoby blokować T. realizację podstawowych praw związanych ze swobodą prowadzenia działalności gospodarczej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma jednak miejsca. Dodało, że sporne prawo wyłączne wygasło [...] marca 2006 r.; a zatem 8 lat przed wydaniem decyzji. Prawo to nie krępuje zatem w żaden sposób działalności gospodarczej wnioskodawcy i nie utrudnia realizacji praw związanych z tą działalnością. Tym samym ogólne normy kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej nie uzasadniają aktualności interesu prawnego wnioskodawcy. Sporne prawo wyłączne nie stwarza bowiem dla wnioskodawcy sytuacji realnego i bezpośredniego zagrożenia ograniczenia wolności gospodarczej.

Bezsporne w sprawie pozostaje również to, że między stronami nie toczą się obecnie żadne postępowania sądowe dotyczące choćby pośrednio spornego prawa wyłącznego, ani też że uprawniony nie domaga się od wnioskodawcy zaprzestania działań w związku z wygasłym już prawem spornym. Między stronami toczyło się postępowanie sądowe, w którym wnioskodawca wystąpił przeciwko uprawnionemu o odszkodowanie za szkodę wynikającą z niemożliwości wprowadzania do obrotu produktu farmaceutycznego o nazwie [...] wskutek udzielenia spornego prawa wyłącznego. Jednakże postępowanie to zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. (sygn. akt [...]) utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2009 r. (sygn. akt [...]). Istotne jest w tym przypadku, że sądy zasądzając odszkodowanie przyjęły, iż prawo wyłączne uprawnionemu nie przysługiwało. Sądy w przywołanych wyrokach orzekały bowiem przed wydaniem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 566/10) co oznacza, że uwzględniły stan faktyczny w oparciu o decyzję Urzędu Patentowego RP stwierdzającą nieważność prawa wyłącznego.

Kolegium zgodziło się z uprawnionym, że w konsekwencji powyższego postępowania wnioskodawca otrzymał odszkodowanie, które miało na celu rekompensować wszelkie konsekwencje wynikające z udzielenia uprawnionemu przedmiotowego prawa. Pozostałe twierdzenia wnioskodawcy o możliwości wystąpienia w przyszłości z roszczeniami majątkowymi i niemajątkowymi odwołują się jednak do zdarzeń przyszłych i niepewnych, nieuwiarygodnionych w żaden sposób poprzez choćby realne, a jednocześnie skonkretyzowane działania.

Kolegium ponownie podkreśliło, że zapowiedź ewentualnych dalszych sporów jako okoliczność dowodząca interesu prawnego pozostaje w sprzeczności z niezbędnymi cechami jakie musi posiadać interes prawny, tj. jego realnością i aktualnością.

W tym stanie rzeczy w ocenie organu, postępowanie o unieważnienie prawa wyłącznego należało umorzyć. Organ stwierdził, że niniejszej sprawie znajduje zastosowanie teza zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 704/06) zapadłym w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, w którym wskazano, że "jak już niejednokrotnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach brak interesu prawnego po stronie podmiotu wszczynającego postępowanie stanowi o braku jednego z koniecznych elementów stosunku administracyjnoprawnego (sprawa kwalifikująca się do rozstrzygnięcia, właściwy organ do jej załatwienia i strona postępowania żądająca od organu określonego znajdującego podstawę prawną działania) tu - elementu podmiotowego, co prowadzić będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego (wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r. sygn. akt IV S.A. 599/99). Jak przyjął NSA w wyroku z dnia 3 października 2005 r. (sygn. akt II GSK 195/05) brak interesu prawnego po stronie wnioskującego o wygaśnięcie prawa ochronnego do znaku towarowego wyklucza legitymację procesową tej osoby w postępowaniu. Konsekwentnie do wyrażonej przez NSA w tym wyroku oceny, rozpoznający sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że właściwym rozstrzygnięciem wniosku o wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku powinno być, w przypadku stwierdzenia braku interesu prawnego wnioskodawcy, oddalenie wniosku. Tym samym uznał, że wydana w sprawie decyzja Urzędu Patentowego, umarzająca na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie (...) z powodu braku interesu prawnego po stronie wnioskującego, była prawidłowa".

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. Sp. z o.o. zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.

-art:. 7, art. 8, art. 11, art. 105 § 1 kpa oraz art. 107 § 3, z art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 140 kpa w wz. 256 ust. 1 i 3 p.w.p. poprzez niepełne odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do argumentów wnioskodawcy dotyczących posiadania przez niego interesu prawnego w unieważnieniu spornego prawa wyłącznego, gdy tymczasem obowiązkiem organu było wnikliwe przeanalizowanie wszystkich okoliczności wskazywanych przez stronę na poparcie jej twierdzeń, a w razie ich niepodzielenia również wnikliwe i przekonujące wyjaśnienie, dlaczego argumenty te nie są zasadne, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, albowiem teza o rzekomym braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy legła u podstaw wydania decyzji o umorzeniu postępowania;

oraz zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.

- art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i ustawy o Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1993 r. Nr 4, poz. 14 ze zm.) w zw. art. 24 k.c. i art. 43 k.c. oraz art. 416 k.c. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia wskazanego wyżej prawa wyłącznego, gdy tymczasem zdaniem skarżącego za przyznaniem mu statusu strony przemawiają między innymi następujące okoliczności:

a) decyzja unieważniająca Prawo wyłączne ma skutek ex tunc, co rzutuje m. in. na ocenę bezprawności (w rozumieniu prawa cywilnego) działań uczestnika opartych na tym prawie oraz ocenę bezprawności działań skarżącego podjętych w okresie obowiązywania tego prawa i mogących wchodzić w zakres tego prawa;

b) uczestnik w oparciu o Prawo wyłączne podejmował wobec skarżącego intensywne i długotrwałe działania prawne na drodze procesu cywilnego, w efekcie których skarżący doznał szkód majątkowych oraz ucierpiała jego renoma na rynku producentów leków - bez uzyskania ostatecznej decyzji potwierdzającej nieważność Prawa wyłącznego skarżący nie może skutecznie wystąpić wobec uczestnika z roszczeniami o naprawienie szkody majątkowej oraz o nakazanie złożenia oświadczenia i zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia;

c) wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. (sygn. akt [...]) dotyczył wyłącznie naprawienia szkody majątkowej wywołanej uzyskaniem przez uczestnika zabezpieczenia, które upadło - wyrok ten nie mógł być traktowany jako orzeczenia rozstrzygające o wszystkich roszczeniach cywilnoprawnych, jakie mogą przysługiwać skarżącemu wobec uczestnika w związku z unieważnieniem Prawa wyłącznego;

d) Urząd Patentowy nie może oceniać zasadności wskazanych powyżej roszczeń ani kwestii ich ewentualnego przedawnienia, albowiem są to sprawy cywilne rozpoznawane przez sądy powszechne;

e) źródłem interesu prawnego może być również zasada zaufania do działań organów władzy publicznej oraz prawo jednostki do uzyskania orzeczenia stabilizującego jej sytuację prawną (art. 2 Konstytucji RP w wz. Z art. 8 k.p.a.) - w niniejszej sprawie, z przyczyn niezawinionych przez skarżącego, nie zapadła wciąż prawomocna decyzja orzekająca co do istoty, pomimo wydania w okresie ostatnich dwunastu lat jedenastu decyzji administracyjnych i czterech wyroków sądów administracyjnych.

W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo rozwinął i uzasadnił wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał swoje stanowisko reprezentowane w toku postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 89 ustawy prawo własności przemysłowej patent może być unieważniony w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania patentu.

Interes prawny uznawany jest za potrzebę ochrony prawnej znajdującą uzasadnienie (oparcie) w przepisach prawa materialnego. Pytanie o istnienie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa własności przemysłowej jest więc pytaniem o to, czy istnieje i może zostać zastosowana norma prawa materialnego, która potwierdza po stronie danego podmiotu potrzebę żądania wydania przez organ administracji takiego rozstrzygnięcia. Chodzi zatem o to, czy zastosowanie normy odnoszącej się do ustania prawa jest niezbędne dla realizacji interesu wynikającego dla strony z normy prawa materialnego Ta cecha ma odróżniać interes prawny od interesu faktycznego, który nie znajduje uzasadnienia w zidentyfikowanej normie prawnej. Interes prawny w tym ujęciu jest zatem także wyraźnym odwołaniem się do koncepcji strony w postępowaniu administracyjnym na gruncie art. 28 kpa z oczywistym wskazaniem na tzw. obiektywną teorię strony. Jak stanowi art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych sprawy i odpowiadających tym okolicznościom przepisów prawa materialnego przy uwzględnieniu charakteru stosunków administracyjnoprawnych, których wniosek dotyczy.

Jak zwraca się uwagę w literaturze, dotychczas nie stworzono uniwersalnej definicji interesu prawnego w znaczeniu materialnym, obejmującej kompleksowo sytuacje uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie prawa wyłącznego. To z kolei oznacza, iż każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny. W uchwale z dnia 22 września 2014 sygn. II GPS 1/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że .."Prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. (...). Należy przypomnieć, że interes prawny stanowiący podstawę przyznania legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym jest kategorią materialnoprawną. W piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowana jest teza, że o charakterze interesu (prawny czy faktyczny) przesądza treść przepisów prawa materialnego (szerzej na ten temat: A. S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 74 i nast. oraz podany tam przegląd stanowisk wyrażanych w literaturze). Mogą to być również przepisy, z których nie wynikają wprost konkretne uprawnienia dla strony ale wynika "sytuacja jakoś przez prawo chroniona, np. jakaś korzyść, której prawo pozwala oczekiwać, możność dążenia do jakiegoś skutku prawnego, możność obrony przed ograniczeniem zdobytych już uprawnień itd." (J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, [w:] Gospodarka, Administracja, Samorząd, Księga jubileuszowa profesor Teresy Rabskiej, red. H. Olszewski, B. Popławska, Poznań 1997, s. 610)."

Interes prawny należy oceniać w realiach konkretnej sprawy a okoliczności rozpoznawanej sprawy zostały zdeterminowane działaniem Urzędu Patentowego, które spowodowało, że sytuacja prawna skarżącej uległa zmianie.

Jak wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 1998 r. uczestnik uzyskał na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 października 1992 r. o zmianie ustawy o wynalazczości i Urzędzie Patentowym RP (Dz. U. z 1993 r. Nr 4, poz. 14) i art. 10-12 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (t.j.: Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117), prawo wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu (farmaceutycznego) pt.: "Nowy związek, 3-{2-[4-(6-fluoro-1,2-benzizoksazol-3-ilo)-1-piperydynylo] etylo}-6,7,9,9-tetrahydro-2-metylo-4H-pirydo[1,2-a]-pirymidyn-4-on".

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku P.o unieważnienie w/w prawa wyłącznego przyjmując, że art. 255 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117) wymienia enumeratywnie sprawy rozpoznawane w trybie spornym. W katalogu tym nie ma prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu, o którym mowa w art. 4 ustawy nowelizującej, więc sprawa ta nie mogła być rozpoznana w trybie spornym, a jedynie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.

Dnia [...] października 2003 r. A. z o.o. wystąpiła do Urzędu Patentowego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. Urząd Patentowy rozpatrzył sprawę w trybie spornym i decyzją z dnia [...] października 2004 r. umorzył postępowanie. Skarżąca pismem z dnia [...] września 2004 r. zgłosiła swój udział w sprawie, wskazując, że popiera wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa poprzez udzielenie ochrony, mimo braku przesłanek z art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej. Pismo to Urząd Patentowy potraktował jako wniosek o stwierdzenie nieważności i decyzją z dnia [...] maja 2005 r. odmówił wszczęcia postępowania. Decyzja ta decyzją z dnia [...] maja 2006 r. na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. została przez organ uchylona. Urząd stwierdził, że kompetencje do załatwiania spraw indywidualnych z zakresu własności przemysłowej w drodze decyzji posiadają eksperci. Do postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu mają zastosowanie przepisy k.p.a., w świetle których skarżąca ma interes prawny wynikający z toczącego się procesu o naruszenie prawa wyłącznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1468/06, zaakceptowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 428/07 oddalił skargę uczestnika niniejszego postępowania.

Na skutek uchylenia przez Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] maja 2006 r. decyzji z dnia [...] maja 2005 r. organ ten wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. którą na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. o udzieleniu prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego, jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej. Decyzja ta na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 252 p.w.p. oraz art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej, została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] marca 2009 r.

Wyrokiem z dnia w 20 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. VI SA/Wa 979/09 tut. Sąd orzekł o oddaleniu skargi uczestnika w rozpoznawanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej J. Belgia wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 566/10 orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] marca i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. uznając, że Urząd Patentowy rozpoznał sprawę dotyczącą zgodności udzielenia prawa wyłącznego z wymaganiami określonymi w art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy zmieniającej ustawę o wynalazczości w niewłaściwym trybie.

Rozpoznając sprawę w wyniku powyższego rozstrzygnięcia Urząd Patentowy RP zaskarżoną decyzją umorzył postępowanie uznając, że skarżąca nie wykazała posiadania aktualnego interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia spornego prawa.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy stanowisko organu jest niezasadne.

Sąd stanął na stanowisku, że Urząd Patentowy rozpoznając ponownie sprawę był związany oceną prawną zawartą w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności przy ponownym rozpoznawaniu sprawy miał w sprawie zastosowanie przepis art. 153 p.p.s.a. W świetle tego przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, przy czym ocena ta i wskazania, co do dalszego postępowania zostają sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia, które w tym zakresie wykazuje moc wiążącą. Wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Ocena prawna jest wiążąca, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Natomiast traci ona moc wiążącą: 1) w razie zmiany stanu prawnego, 2) w przypadku zmiany (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, 3) oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie.

Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu ( czynności ). Można dodać, iż w świetle stanowiska zajętego w literaturze niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w powołanym przepisie byłoby naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej ( art. 174 pkt 1 p.p.s.a ). (por. A. Kabat (w:) Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, komentarza, Warszawa 2005, str. 347).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż rozpoznając ponownie sprawę organ nie zastosował się do zaleceń wskazanych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie wypowiadał się co meritum pozostawiając sprawę do rozpatrzenia Urzędowi Patentowemu w trybie spornym.

W tej sytuacji zdaniem Sądu, powyższy wyrok, uznający za niewłaściwy dotychczasowy tryb rozpoznania wniosku skarżącej, stanowi wskazanie co do dalszego prowadzenia postępowania i wydania orzeczenia merytorycznego we właściwym trybie. Należy zatem w konsekwencji przyjąć, że skarżąca, która w dacie złożenia wniosku o unieważnienie spornego prawa posiadała realny i aktualny interes prawny a obecnie prowadzi, tak jak i uprawniony do spornego prawa, działalność w branży farmaceutycznej, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego co do istoty sprawy.

Zdaniem Sądu można dodać, że norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe. Wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego (zob.: J. Zimmermann (w:) glosie do wyroku NSA w Warszawie z 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, OSP z 1997 r., nr 4, poz. 83). Niewątpliwie interes prawny to związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (tak np. M. Bogusz "Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego'", Warszawa 1997, s. 18 i nast.). Interes prawny dotyczy zatem szeroko rozumianej sytuacji podmiotu prawa, wyznaczonej normami prawnymi różnego rodzaju, z których wynikają jego uprawnienia, obowiązki, korzyści, czy też wolności prawnie chronione.

Z tego względu, że prawa wyłączne nabywane są w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez Urząd Patentowy, postępowanie o unieważnienie prawa wyłącznego uznać należy za szczególny rodzaj postępowania administracyjnego toczącego się przed Urzędem Patentowym. Konsekwencją unieważnienia jest uznanie prawa za niebyłe od samego początku (ex tunc) i co się z tym wiąże - wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji administracyjnej (decyzji przyznającej prawo wyłączne pomimo niespełnienia ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania). Należy zatem podkreślić, że decyzja o unieważnieniu prawa własności przemysłowej prowadzi do ustania tego prawa od chwili jego powstania. Unieważnienie każdego prawa własności przemysłowej ma skutek ex tunc i jest skuteczne erga omnes. Mimo zatem, że unieważnienie jest konsekwencją rozstrzygnięcia wydanego w konkretnym postępowaniu, skutki decyzji unieważniającej odnoszą się do wszystkich uczestników obrotu, a nie jedynie do osoby żądającej unieważnienia.

Ponieważ decyzja unieważniająca nie odnosi się do wad uprzednio istniejącej decyzji, lecz ponownie decyduje o losie prawa wyłącznego, zasadne wydaje się przyznanie jej wyłącznie konstytutywnego charakteru. Nawet gdyby brak spełnienia przesłanek wymaganych do uzyskania prawa był oczywisty i nie budził żadnych wątpliwości, do czasu jego unieważnienia musi być ono traktowane jako ważne i w konsekwencji skuteczne.

Reasumując Sąd uznał, że organ wadliwie ocenił brak interesu prawnego skarżącej zatem błędne jest rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu Urząd Patentowy rozpozna merytorycznie wniosek skarżącej o unieważnienie prawa wyłącznego wytwarzania i sprzedaży produktu farmaceutycznego "Nowy związek 3-{2-4-(6-fluoro-1,2-benzizoksazol-3-ilo)-1- piperydynylo]etylo)-6,7,8,9-tetrahydro-2-metylo-4H-pirydo[1,2-a]pirymidyn-4-on" PW-2, udzielonego na rzecz J. N.V. z siedzibą w B. (Belgia).

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji orzeczenia.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

-----------------------

19