Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1504/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116, art. 122, art. 127, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2484/18 w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 26 lipca 2018 r. nr 1401-IEW-2.4123.21.2017.6.KZ w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2484/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę P. L. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor") z dnia 26 lipca 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego, jako byłego członka zarządu T. sp. z o.o. (dalej: "Spółka"), wraz ze Spółką za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wskazanego wyroku, Skarżący zaskarżył to orzeczenie w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, wniósł o rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a."). Skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Powyższemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:

1. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do uchylenia decyzji wydanej przez Dyrektora, pomimo naruszenia przez Dyrektora przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 127, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm.: dalej jako "o.p."), poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania podatnika do organów podatkowych, naruszenie zasady prawdy obiektywnej, poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a tym samym błędne ustalenie stanu faktycznego, przez pozbawienie prawa do czynnego udziału Skarżącego w prowadzonym postępowaniu na każdym jego etapie oraz naruszenie zasady przekonywania, co w konsekwencji doprowadziło do przekroczenia granic swobodnej oceny materiału dowodowego, a także naruszenie zasady dwuinstancyjności oraz sporządzenie wadliwego uzasadnienia decyzji drugoinstancyjnej;

2. naruszenie prawa materialnego, przepisu art. 116 § 1 o.p., poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane, że w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki zaistniała przesłanka niewypłacalności, o której mowa w przepisie art. 11 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 10 ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. nr 60 poz. 535 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w badanym okresie: dalej jako "p.u.n.");

3. naruszenie prawa materialnego, przepisu art. 116 § 2 o.p., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym uznaniu, że okoliczność faktycznego pełnienia obowiązków członka zarządu nie ma wpływu na możliwość wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej na podstawie przepisu art. 116 § 1 o.p., podczas gdy zdaniem Skarżącego właściwa wykładnia przepisu art. 116 § 2 o.p. prowadzi do wniosku, że nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 116 § 1 powołanej ustawy tylko na podstawie tego, że dana osoba jedynie formalnie jest członkiem zarządu, bez faktycznej możliwości pełnienia przez nią obowiązków, wynikających z faktu bycia członkiem zarządu Spółki;

4. naruszenie prawa materialnego, przepisu art. 116 § 1 w związku z art. 116 § 2 o.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, na skutek czego, w ocenie Skarżącego wadliwie uznano, że w realiach przedmiotowej sprawy Skarżący faktycznie pełnił obowiązki członka zarządu Spółki, co doprowadziło do wydania wobec niego decyzji o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki;

5. naruszenie prawa materialnego, przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek przyjęcia, że Skarżący nie wykazał w niniejszej sprawie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, mimo iż podjął On wszelkie leżące w sferze możliwości członka zarządu działania i niesłuszne zdaniem Skarżącego uznanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nastąpiło z winy Skarżącego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek odpowiedzialności subsydiarnej, Skarżący nie zgłosił przedmiotowego wniosku bez zawinienia;

6. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnienie skarżonego wyroku, polegające na ogólnej akceptacji decyzji Dyrektora, stanowiącej powielenie ustaleń organu podatkowego pierwszej instancji, co na skutek wadliwości tego rozstrzygnięcia doprowadziło do pozbawienia Skarżącego możliwości uzyskania istotnych informacji o motywach podjętego w jego sprawie wyroku, a jednocześnie w ocenie Skarżącego uniemożliwienie dokonania prawidłowej kontroli skarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd drugiej instancji;

7. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi Skarżącego w sytuacji, gdy zdaniem Skarżącego wystąpiły przesłanki do uchylenia decyzji wydanej przez Dyrektora z powodu naruszenia przez Dyrektora przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, przepisów art. 107, art. 116 § 1, art. 116 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 116 § 2 o.p.

W zakreślonym ustawowo terminie, Dyrektor nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie Zarządzenia z dnia 27 lipca 2022 r. Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na wyrażenie przez Prezesa Izby Finansowej NSA zgody na rozpoznanie sprawy poza kolejnością, wydłużenie w czasie okresu rozpoznania sprawy spowodowane ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną, a także brak możliwości technicznych przeprowadzenia w przyśpieszonym terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji, w tym podniesionej w skardze kasacyjnej, w odrębnym piśmie procesowym. Żadna ze Stron z tej możliwości nie skorzystała, jak również nie sprzeciwiła się skierowaniu rozpoznania sprawy na posiedzenie niejawne.

Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

Autor skargi kasacyjnej w istotnej mierze powtarza stanowisko dotychczas wyrażone, tymczasem szereg kwestii zostało już przez WSA wyjaśnionych i prawidłowo ocenionych. W sytuacji, gdy pełnomocnik konsekwentnie powtarza te same twierdzenia, nie wnosząc do sprawy nowej argumentacji, w wielu przypadkach odpowiedź WSA jawi się nie tylko jako prawidłowa, ale i jako wyczerpująca wszystkie wątpliwości Skarżącego.

Tytułem wstępu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 116 § 1 o.p. (w brzmieniu obowiązującym w dniu powstania zaległości podatkowych Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r.), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Z tej regulacji wynika, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada za jej zaległości podatkowe solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, chyba że wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Kolejną przesłanką zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jest wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie tych zaległości w znacznej części. Z przepisów tych wynika także, że okoliczności stanowiące negatywne przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki zobowiązany jest udowodnić ten członek zarządu, który zamierza uwolnić się od odpowiedzialności przewidzianej tymi przepisami. Wskazuje na to użycie przez ustawodawcę zwrotów: "nie wykazał" i "nie wykazuje". Przepis art. 116 § 2 o.p. stanowi natomiast, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Zgodnie zaś z art. 116 § 4 o.p., przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.

W pierwszej kolejności, Skarżący kwestionuje w skardze kasacyjnej zasadność oddalenia skargi przez WSA, podnosząc naruszenie przez Dyrektora art. 121 § 1, art. 122, art. 127, art. 187, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 210 § 1 pkt 4 o.p. W ocenie Skarżącego, WSA powinien uchylić decyzję Dyrektora z powodu naruszenia zasad prawidłowego prowadzenia postępowania podatkowego. Tymczasem WSA, dokonując kontroli decyzji administracyjnej, słusznie ustalił, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Postępowanie podatkowe pozwoliło wykazać istnienie przesłanek pozytywnych oraz negatywnych, warunkujących solidarną odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki. Wszczęcie postępowania w stosunku do Skarżącego nastąpiło po doręczeniu Spółce decyzji wymiarowej. Organy podatkowe wykazały pełnienie przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki w terminie płatności podatku od towarów i usług oraz bezskuteczność egzekucji w stosunku do Spółki. Dokonane ustalenia zostały poczynione zgodnie z zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. WSA słusznie uznał, że postępowanie podatkowe przeprowadzono w zgodzie z zasadą prowadzenia postępowania, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Zachowano zasadę dwuinstancyjności, wynikającą z brzmienia art. 127 o.p. W ocenia NSA doszło do dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Wskazuje na to treść uzasadnienia decyzji Dyrektora z dnia 26 lipca 2018 r. (zob. k. 155 - 165 akt adm.). Organy podatkowe zebrały i wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy zgodnie z art. 187 § 1 o.p. Na podstawie całego, zebranego materiału dowodowego udowodniono okoliczność solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania spółki z tytułu podatku od towarów i usług. Decyzja podatkowa Dyrektora z dnia 26 lipca 2018 r. spełnia przypisane prawem wymagania co do jej treści, zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne. WSA słusznie przyjął, że uzasadnienie decyzji odpowiada prawu, kwalifikując stan faktyczny sprawy do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego na podstawie art. 116 o.p. Ocena przesłanek pozytywnych i negatywnych, wynikających z przywołanego przepisu, przesądziła o wydaniu rozstrzygnięcia, które w pełni odpowiada zasadom postępowania podatkowego, wynikającym z Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisu art. 116 § 1 o.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. w związku z art. 11 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 10 p.u.n. WSA słusznie uznał, przyznając rację Dyrektorowi, że w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki, zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Postępowanie administracyjne oraz sądowoadministracyjne wykazało, że okoliczności, uzasadniające złożenie stosownego wniosku wystąpiły w sierpniu 2013 r., w czasie kiedy Skarżący zasiadał w zarządzie Spółki. Stosownie więc do unormowania z art. 116 § 1 o.p. z powodu bezskuteczności egzekucji z majątku spółki Skarżący odpowiada solidarnie ze Spółką za jej zaległości podatkowe. Jednocześnie słusznie dowiedziono, że wniosek o zgłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie z winy Skarżącego. WSA, powołując stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie podkreślił, że organy podatkowe w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej są obowiązane wykazać, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a termin ich płatności powstał w okresie pełnienia funkcji w zarządzie przez zobowiązanego solidarnie oraz, że egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna. Wykładnia art. 116 § 1 o.p. w kontekście właściwego czasu zgłoszenia wniosku o głoszenie upadłości przez członka zarządu oraz jego winy w związku z tym, wielokrotnie była przedmiotem rozważań NSA. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że stan niewypłacalności należy traktować rygorystycznie. Z niewypłacalnością mamy bowiem do czynienia również w sytuacji, gdy dłużnik nie zaspakaja jednego wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt III FSK 5088/21). Stan niewypłacalności nie musi dotyczyć przeważającej części zobowiązań. Samo zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie skutkuje upadłością osoby prawnej, o której decyduje sąd właściwy w przedmiocie orzekania o upadłości. Potencjalny dłużnik solidarny dokonuje oceny stanu zobowiązań spółki, lecz nie przesądza o upadłości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3143/21).Odpowiedzialność osoby trzeciej ma charakter gwarancyjny i subsydiarny. WSA prawidłowo ustalił przestrzeń czasową działania organów podatkowych. Decyzja wymiarowa w przedmiocie wysokości zobowiązań podatkowych Spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. została doręczona w dniu 31 marca 2016 r. Postępowanie względem solidarnej odpowiedzialności Skarżącego wszczęto w dniu 9 września 2016 r., a doręczono w dniu 21 września 2016 r. W związku z tym postępowanie podatkowe wobec Skarżącego zostało wszczęte po doręczeniu Spółce decyzji wymiarowej. Organy zrealizowały w ten sposób wymogi, wynikające z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) o.p. Skarżący, zasiadając w zarządzie Spółki powinien zdawać sobie sprawę z powstałych zaległości, orzeczonych decyzją wymiarową i na tej podstawie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Skarżący pełnił funkcję w zarządzie Spółki w czasie powstania jej zaległości podatkowych, których egzekucja okazała się bezskuteczna, nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, co miało miejsce z winy Skarżącego. Zaistniałe fakty, wypełniają dyspozycje art. 116 § 1 o.p.

Skarżący kasacyjnie wywiódł także naruszenie przez WSA oraz Dyrektora art. 116 § 2 o.p. Twierdzi, że organy podatkowe a za nimi WSA, niewłaściwie dokonały jego wykładni, przyjmując pełnienie przez Skarżącego "faktycznych obowiązków", wynikających z bycia członkiem zarządu Spółki. Skarżący podniósł, że był członkiem zarządu jedynie formalnie, a w praktyce nie podejmował działań za Spółkę jako jej organ w sposób władczy. WSA prawidłowo zaaprobował ustalenia organów podatkowych, z których wynika, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki od 1 sierpnia 2013 r. na podstawie Uchwały nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników i został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego dnia 26 września 2013 r., a wykreślony z tego rejestru dnia 5 października 2015 r. Pełnienie funkcji członka zarządu spółki przez Skarżącego wynikało z podjętych przez Spółkę czynności materialnych oraz formalnych. Najpierw Skarżący został wybrany do pełnienia mandatu w organach Spółki, a następnie dokonano stosownego zgłoszenia do Krajowego Rejestru Sądowego. Skarżący był prezesem zarządu spółki w okresie powstałych zaległości podatkowych, a więc miał uprawnienia do realizowania wszystkich czynności, związanych z pełnioną funkcją. Przepis art. 116 § 2 o.p. nie stanowi o ograniczeniu podmiotowym odpowiedzialności solidarnej do tych osób, które "faktycznie pełniły obowiązki w zarządzie", lecz doprecyzowuje czasowe granice odpowiedzialności członków zarządu (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 86/21). Dlatego słusznym jest wydanie decyzji o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego ze Spółką, ponieważ w czasie powstania zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. był On członkiem zarządu Spółki.

Podnoszony przez Skarżącego zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. jest powieleniem argumentacji, odnoszącej się do braku "faktycznego pełnienia obowiązków w zarządzie". Stąd ponownie należy podkreślić, że jest to zarzut nietrafny, zmierzający do zawężającego rozumienia przepisów prawa, których rozumienie nie polega na wyszukiwaniu względnych cech podmiotu, mających świadczyć o wyłączeniu odpowiedzialności, ale na wyznaczeniu zakresu czasowego solidarnej odpowiedzialności członka zarządu. Wyłączenie odpowiedzialności solidarnej może mieć miejsce w przypadku wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej, o której stanowi art. 116 § 1 lit. b o.p. Przepis ten normuje, że członek zarządu nie poniesie odpowiedzialności solidarnej ze spółką za jej zobowiązania podatkowe, jeżeli wykaże, że brak zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpił z jego winy. Orzecznictwo NSA konsekwentnie stoi na stanowisku, że o braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Pojęcie winy nie może być rozumiane w sposób subiektywny. Brak winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 3766/21, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt III FSK 3451/21 ). Wina w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych. Rozważając kryterium winy, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 926/21). WSA zasadnie zwrócił uwagę, że członek zarządu winien prowadzić sprawy spółki z dochowaniem należytej staranności i zgodnie z przepisami prawa. Na zarządzie Spółki ciąży szczególny obowiązek posiadania wiedzy o stanie finansowym, majątkowym i prawnym Spółki. Dlatego też zarząd Spółki powinien stale zdawać sobie sprawę z nieregulowania zobowiązań podatkowych osoby prawnej, a w przypadku zaistniałych uchybień podjąć decyzję o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie podjęcie tych działań świadczy o winie członka zarządu, bez względu na jej umyślny lub nieumyślny charakter. Z biernej postawy członka zarządu w prowadzeniu spraw spółki nie można wywodzić podstaw do zwolnienia z solidarnej odpowiedzialności ze Spółką. Brak dostatecznego zainteresowania sprawami Spółki stanowi zawinione zaniechanie podstawowych obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 38/21). Niepoczytanie winy w dokonaniu złożenia stosownego wniosku, może występować w sytuacjach ogólnie neutralnych, kiedy powszechnie wiadomym jest, że każdy, kto powinien złożyć taki wniosek, pozbawiony byłby dokonania tej czynności z uwagi na istniejące przeszkody obiektywne.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze oraz stanowiska stron. WSA nie przyjął bezkrytycznie ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym. Przeanalizował zarzuty skargi i zestawił je z materiałem dowodowym sprawy. Uzasadnienie jest zwięzłe i logiczne. Wynika z niego prawidłowa subsumpcja stanu faktycznego względem przepisów prawa, prowadząca do wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia. W związku z tym, nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia przez WSA przepisów postępowania sądowoadministracyjnego.

WSA słusznie odmówił uchylenia skarżonej decyzji i orzekł o oddaleniu skargi. Dokonana wykładnia przepisów prawa jest właściwa i odpowiada unormowaniom przyjętym przez ustawodawcę. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza naruszenia art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a w związku z art. 151 p.p.s.a. Skarżone orzeczenie odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Paweł Dąbek Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska