Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 899/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 136 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 153.
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 lit. a i lit. c, art. 250.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 9 września 2019 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego S. W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 września 2019 r. znak: [...] Wojewoda Świętokrzyski, po rozpatrzeniu odwołania O. K., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Chęciny z dnia 24 czerwca 2019 r., znak: [...] o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w miejscowości [...]

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że podstawę materialno - prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm.) zwanej dalej "ustawą". Podał, że w dniu 24 stycznia 2019 r. E. K. wniosła o wymeldowanie siostry O. K. z pobytu stałego ww. lokalu, wskazując, że skarżąca od połowy stycznia 2018 r. nie przebywa pod tym adresem i zamieszkuje w Warszawie.

W ocenie Wojewody, ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że sporny lokal przestał być dla skarżącej miejscem, w którym koncentruje ona swoje życiowe sprawy, a fakt nieprzebywania skarżącej w tym lokalu nie był kwestionowany przez żadną ze stron postępowania. Organ odwoławczy uznał, że powyższe potwierdzają przeprowadzone w dniu 30 kwietnia 2019 r. oględziny lokalu oraz przesłuchani w trakcie postępowania świadkowie - sąsiedzi i inne osoby obce niezainteresowane bezpośrednio rozstrzygnięciem sprawy: K. K.- dzielnicowy oraz M. W. - pracownik socjalny MOPS, J. P. - sołtys sołectwa O., D. S. - sąsiadka, B. P. - sąsiadka, T. S. - sąsiadka. Wojewoda ocenił, że z zeznań świadków bezspornie i jednoznacznie wynika, iż skarżąca nie przebywa od stycznia 2018 r. w miejscu zameldowania oraz od wielu lat choruje na schizofrenię paranoidalną, co powodowało wiele konfliktowych sytuacji - rodzinie założono niebieską kartę i odnotowano liczne interwencje policji. Dodał, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie o umorzeniu dochodzenia przeciwko O. K. o znęcanie się psychiczne i fizyczne, z powodu "zniesionej poczytalności" w tym okresie.

Nadto organ odwoławczy wskazał, że sama skarżąca twierdzi, iż opuściła miejsce zameldowania w trosce o swoje bezpieczeństwo, chcąc uniknąć umieszczenia w ŚCOP w Morawicy i ubezwłasnowolnienia, a opuszczenie miejsca pobytu nastąpiło w wyniku działania innych osób, zaś od czasu opuszczenia lokalu skarżąca nie podejmowała skutecznych prób powrotu do miejsca zamieszkania i nie podała, aby korzystała z jakichkolwiek środków prawnych, które by jej umożliwiły ponowne zamieszkanie (interwencja policji, wniosek o przywrócenie posiadania).

Zdaniem organu odwoławczego, poczynione w niniejszej sprawie ustalenia oraz argumenty podnoszone przez skarżącą zarówno w trakcie postępowania, jak i w odwołaniu wskazują bezspornie, że skarżąca podjęła samodzielną decyzję o opuszczeniu spornego lokalu, zaś jej późniejsza postawa - brak podejmowania prób powrotu oraz prawnych działań, które by to umożliwiły - świadczą o świadomej rezygnacji z traktowania miejsca zameldowania jako miejsca stałego zamieszkania.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda wyjaśnił, że za opuszczenie dobrowolne lokalu przyjmuje się także sytuację, gdy osoba opuszcza miejsce zameldowania na skutek konfliktu rodzinnego i nie podejmuje działań mających na celu powrót do dotychczasowego mieszkania. Godzi się na opuszczenie miejsca zameldowania, by uniknąć konfliktów w przyszłości, nie podejmując przy tym żadnych kroków zmierzających do powrotu do spornego lokalu. Dodał, że nawet jeżeli organ dostrzega konflikt i rozumie trudną sytuację skarżącej to przez ich pryzmat nie może rozstrzygać kwestii meldunkowych, bowiem ewidencja ludności służy wyłącznie do ustalenia stanu faktycznego w zakresie rzeczywistego miejsca pobytu osób, a wszelkie spory o charakterze cywilnoprawnym rozstrzygane są przez sądy powszechne w odpowiednich postępowaniach. Z powyższego jasno wynika, że jeżeli osoba jest zameldowania w lokalu, a faktycznie w nim nie mieszka, to odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności.

Dalej Wojewoda wskazał, że na podjęte rozstrzygnięcie nie ma wpływu fakt pozostawienia w spornym lokalu rzeczy majątkowych przez skarżącą, gdyż kwestia ta pozostaje poza oceną w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania. Sprawy meldunkowe opierają się wyłącznie na ustalonym stanie faktycznym, a długotrwały stan, w którym osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka, przebywając w tym czasie w innym lokalu nosi znamiona trwałości i powinno skutkować wydaniem decyzji o wymeldowaniu, w oparciu o art. 35 ustawy.

Reasumując Wojewoda stwierdził, że skoro skarżąca opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały i nie dopełniła obowiązku meldunkowego, to należało doprowadzić zapisy widniejące w zbiorach meldunkowych do stanu zgodnego z rzeczywistością, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej instancji o wymeldowaniu skarżącej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Wojewody Świętokrzyskiego wniosła O. K., zarzucając, że nie została poinformowana o przesłuchaniu świadków M. W. i sierż. sztab. K. K.. Podniosła, że opuściła sporny lokal w sytuacji zagrożenia dla życia i zdrowia, powodowanego obawą umieszczenia jej w ŚCOP w Morawicy. Dodała, że stojąc przed groźbą ubezwłasnowolnienia opuściła sporny lokal w celu wykazania, że jest w stanie samodzielnie prowadzić własne sprawy. Skarżąca podała, że wniosła do Sądu Rejonowego w Kielcach pozew o przywrócenie posiadania pokoju w spornym lokalu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodał, że ani zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, ani odwołanie nie zawierało konkretnej deklaracji powrotu skarżącej do spornego lokalu, a skarżąca koncentrowała się na kwestii rodzinnego konfliktu i swojego zdrowia. Organ odwoławczy podkreślił, że dokładnie przeanalizował zebrany w trakcie prowadzonego postępowania materiał dowodowy i wyjaśnił kwestie poruszone przez skarżącą, zaś zaskarżona decyzja jest prawidłowa i odpowiada stanowi faktycznemu.

Pismem procesowym z dnia 25 lutego 2020 r. pełnomocnik O. K. ustanowiony z urzędu podtrzymał dotychczasowe stanowisko skarżącej i zarzucił, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania, tj.:

- art. 25 § 1 i art. 35 ustawy, poprzez błędne zastosowanie w sprawie i wymeldowanie skarżącej, w sytuacji gdy opuszczenie domu rodzinnego i jej nieobecność w dotychczasowym miejsca pobytu stałego nie były dobrowolne oraz pomimo - podnoszonej przez skarżącą w składanych przez nią w postępowaniu administracyjnym pismach okoliczności - że nie godzi się ona na wymeldowanie i skierowała pozew o przywrócenie posiadania (w sprawie cywilnej zapadł w I instancji przed Sądem Rejonowym w Kielcach wyrok uwzględniający powództwo - sygn. akt: I C 1570/19), przy czym informowała o złożeniu pozwu w składanych w sprawie pismach, co zostało pominięte przez organy. Skarżąca jest związana z domem rodzinnym i znajdującymi się tam zwierzętami (przesyłała pieniądze na ich utrzymanie), podejmowała próby powrotu do domu, w 2018 r. leczyła się w Warszawie, przebywała tam również przez określony czas w szpitalu i nie wyrażała zgody na wymeldowanie z pobytu stałego;

- art. 79 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie udziału skarżącej w postępowaniu dowodowym, w sytuacji gdy jako strona miała prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. W niniejszej sprawie żadne z zawiadomień o przesłuchaniu świadków nie zostało dokonane zgodnie z powyższym przepisem;

- art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie jako podstawy decyzji o wymeldowaniu, że skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła dom rodzinny i nie podejmowała prób powrotu do miejsca zamieszkania, w szczególności nie korzystała ze środków prawnych, które by jej umożliwiły ponowne zamieszkanie (wniosek o przywrócenie naruszonego posiadania);

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organy wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej oraz przesłuchiwanie świadków bez udziału i odpowiedniego powiadomienia, wydanie decyzji bez wszechstronnego wyjaśnienia przyczyn i okoliczności wpływających na nieprzebywanie skarżącej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału oraz ze stanowiska skarżącej w sposób jednoznaczny wynikało, że opuszczenie rodzinnego domu nie było dobrowolne i nie miało charakteru trwałego, a było związane z prowadzonym leczeniem;

- art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez brak sprawdzenia przez organy twierdzeń skarżącej o tym, że opuściła dom rodzinny z obawy przed nieuprawnionymi działaniami, które mogły doprowadzić do umieszczenia jej w zamkniętym ośrodku leczniczym w Morawicy, podjęła leczenie w Warszawie oraz nie godząc się z utrudnianiem jej dostępu do nieruchomości, w której była zameldowana skierowała do Sądu Rejonowego w Kielcach pozew o naruszenie posiadania, w konsekwencji przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej i pominięcie słusznego interesu skarżącej w niniejszej sprawie;

- art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej, w sytuacji, gdy pozostały niewyjaśnione fakty bezpośrednio jej dotyczące istotne dla rozstrzygnięcia sprawy związane z przyczynami i okolicznościami wyjazdu skarżącej w 2018 r. do Warszawy, próbami powrotu do rodzinnego domu i prowadzonym w Warszawie leczeniem;

- art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji pomimo istniejących podstaw do jej uchylenia, ponieważ ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wyraźnie wynika, że konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych czynności wyjaśniających, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, wskazując, że nie zostały one zapłacone w całości lub w części.

Na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. stawiła się Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach - Wiesława Klimontowicz zgłaszając swój udział w sprawie na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - zwanej dalej "p.p.s.a.") i wniosła o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącej wskazał w szczególności, że Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 2 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt II Ca 398/20 oddalił apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt I C 1570/19, którym nakazano pozwanej E. K. dopuszczenie powódki O. K. do posiadania pokoju w domu mieszkalnym położonym w miejscowości [...] w części południowej tego domu za pokojem przechodnim z wejściem od strony północnej tego domu.

W związku z odwołaniem rozpraw w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach na podstawie § 1 pkt 1 i 2 w zw. z § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. niniejsza sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842).

O skierowaniu sprawy do rozpoznania w trybie powołanego wyżej przepisu oraz o terminie posiedzenia niejawnego strony zostały zawiadomione zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2021 r. (k. 128).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skutkowało naruszeniem przepisu prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 35 ustawy.

Przedmiotem kontroli sądowoadministacyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Świętokrzyskiego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu O. K. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...]

Zgodnie z art. 2 ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych. Z kolei stosownie do art. 35 ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Takie brzmienie cytowanego przepisu oznacza, że warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. Zgodnie z poglądem przyjętym w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 35 ustawy, winno być rozumiane, jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Stwierdzić zatem należy, że wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu, zaś wskazane w art. 35 ustawy przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Dlatego też, skoro wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu pobytu stałego, to - analogicznie jak przy zameldowaniu - źródłem powinności dokonania tej czynności przez organ administracji jest sam fakt opuszczenia tego miejsca przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Z kolei o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123).

W judykaturze zgodnie przyjmuje się, że w celu uznania dobrowolnego charakteru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego należy stwierdzić, że takie działanie wynika z własnej woli zainteresowanego - nie zaś z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem - nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 468/12, LEX nr 1248682).

W orzecznictwie akcentuje się, że jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać również sytuację, w której osoba w nim zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do jego opuszczenia, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W tym zakresie należy wymienić powództwo cywilne o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję, bądź też zawiadomienie właściwych organów (np. Policji) o okoliczności uniemożliwiania dostępu czy powrotu do lokalu - które to działanie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu czy osób trzecich za bezprawne (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, LEX nr 1476445 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11, LEX nr 1109021, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2013 r. o sygn. akt I SA/Bd 351/13, LEX nr 1351507). Przyjmując rozumowanie a contrario stwierdzić trzeba, że wniesienie we właściwym czasie ww. środków prawnych - w tym powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania - przez osobę wnioskowaną do wymeldowania stanowi przeszkodę do rozstrzygnięcia o wymeldowaniu na podstawie art. 35 ustawy.

Wskazać przy tym trzeba, że wytoczenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania nie jest zagadnieniem wstępnym w sprawie o wymeldowanie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2014 r. o sygn. akt III SA/Gd 146/14, LEX nr 1468085). Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji mogą mieć wpływ jedynie ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd (por. wyroki NSA z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 591/16, LEX nr 2596362 i z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I GSK 613/17, LEX nr 2353675).

Przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Rozstrzygnięcie kwestii trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego mieści się w kompetencjach organu administracyjnego prowadzącego sprawę o wymeldowanie z lokalu mieszkalnego, niezależnie od toczącego się postępowania przed sądem powszechnym o przywrócenie naruszonego posiadania tego lokalu. Należy zgodzić się z poglądami literatury prawa administracyjnego, że zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne (A. Wróbel {w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 573).

Jedynie ubocznie trzeba podkreślić, że instytucja procesowa zawieszenia postępowania nie oznacza, że organ administracji właściwy do rozpoznania sprawy może uchylić się od jej rozstrzygnięcia w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie innego organu lub sądu. O treści rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty decyduje bowiem stan faktyczny i prawny w momencie wydawania decyzji. Przy dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym spełnienie przesłanki wymeldowania powinno być oczywiste w dacie ostatecznego rozstrzygania sprawy (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2012 r. o sygn. akt II SA/Bk 253/12, LEX nr 1170774).

Zatem w sytuacji, gdy sprawa o przywrócenie posiadania nie została zakończona przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie, samo żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu. Wytoczenie powództwa posesoryjnego (art. 344 § 1 k.c.) może bowiem wskazywać na fakt, że dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nieskorzystanie we właściwym czasie z tego środka prawnego świadczyć może - w zależności od okoliczności konkretnej sprawy - o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, Lex nr 78937, wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05, niepubl.). Wytoczenie przez osobę wnioskowaną do wymeldowania powództwa o przywrócenie posiadania ma istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym, ale nie jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę oceniając zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji.

Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że prowadzone przez organy administracji publicznej postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej wymeldowania każdorazowo musi być nakierowane na ustalenie, czy opuszczenie przez daną osobę lokalu nosi cechy trwałości i dobrowolności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący, a ustalenia faktyczne organu w zakresie spełnienia przesłanek do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego z lokalu w miejscowości [...] uznać należy za przedwczesne. Nadto organ drugiej instancji błędnie również ocenił spełnienie przesłanki dobrowolności w opuszczeniu przez skarżącą spornego lokalu.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca w treści odwołania z dnia 17 lipca 2019 r., podnosiła, że cyt.: "8. wystąpiłam o uregulowanie korzystania z pokoju - wniosek - Sąd Rejonowy Kielce". Z kolei w piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r. (stanowiącym uzupełnienie odwołania) wskazywała, że cyt.: "11. Z uwagi na wniesienie do Sądu wniosku o uregulowanie kwestii związanych z korzystaniem z pokoju wnoszę o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu uregulowania tej kwestii". Potwierdzeniem faktu wniesienia przez skarżącą powództwa o przywrócenie posiadania jest wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2020 r. sygn. akt. I C 1570/19, w którym sąd nakazał pozwanej E. K. dopuszczenie powódki O. K. do posiadania pokoju w domu mieszkalnym położonym w miejscowości [...] w części południowej tego domu za pokojem przechodnim z wejściem od strony północnej tego domu. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że skarżąca wystąpiła z powództwem w dniu 23 lipca 2019 r.

Powyższych okoliczności organ odwoławczy nie dostrzegł i w konsekwencji nie uwzględnił w stanie faktycznym sprawy oraz nie ocenił z punktu widzenia spełnienia przesłanki dobrowolności wynikającej z art. 35 ustawy.

Obowiązkiem organu drugiej instancji jest nie tylko ocena prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie. Wymogom powyższym Wojewoda nie sprostał. Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Sygnalizowana przez skarżącą okoliczność "wystąpienia o uregulowanie korzystania z pokoju" do Sądu Rejonowego w Kielcach powinna zostać przez organ odwoławczy zbadana i uwzględniona w stanie faktycznym sprawy. Zaniechanie organu w tym zakresie należy uznać za naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Niezależnie od wskazanych uchybień organ dopuścił się również naruszenia prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, gdyż błędnie ocenił przesłankę dobrowolności w opuszczeniu przez skarżącą spornego lokalu. Należy przypomnieć, że organ odwoławczy powinien uwzględnić stan faktyczny i prawny sprawy z daty wydania decyzji. Lektura akt sprawy niniejszej wskazuje, że skarżąca wystąpiła z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania przed wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej w zakresie niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu dowodowym, poprzez brak zawiadomienia o przesłuchaniu świadków należy stwierdzić, że jest on nieuzasadniony. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy potwierdzeń odbioru przesyłek (k. 14-17, 24-25) skarżąca była zawiadamiana o przesłuchaniu świadków.

Sumując, w rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji naruszył przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c p.p.s.a., w pkt I sentencji wyroku.

O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 68).

Orzekając ponownie organ odwoławczy, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględni poczynione wyżej uwagi, wyeliminuje dotychczasowe naruszenia prawa i mając na uwadze treść art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Ustalając stan faktyczny sprawy organ będzie miał na uwadze prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach I Wydział Cywilny z dnia 30 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt I C 1570/19.