Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1811/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28, art. 105 par.1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 ust. 6
journal: Dz.U. 1990 nr 6 poz 36
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] "[...]" z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] - po rozpoznaniu odwołania Krajowego Związku [...] z siedzibą w [...] (dalej jako skarżący) od decyzji Prezydenta [...] z [...] lipca 2019 r., nr [...], umarzającej postępowanie w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej przy ul. [...] hip. [...] nr rej. [...] wobec Krajowego Związku [...] - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], hip. [...], nr rej. hip. [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret".

Zgodnie z art. 1 ww. dekretu, przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa.

Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju m.st. Warszawy

(Dz. U. Nr 48, poz. 195) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy Warszawa Centrum.

Obecnie, na mocy art. 20 ust. 1 ww. ustawy o ustroju m.st. Warszawy, grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność [...] i obejmuje części działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...] z obrębu [...]. Przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana częściowo budynkiem o charakterze biurowo-mieszkalnym o adresie ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], a częściowo budynkiem o adresie ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Działka ewidencyjna o numerze [...] pozostaje w użytkowaniu wieczystym Teatru [...].

Jak wynika z zaświadczenia Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] września 1948 r., nr [...], zgodnie ze stanem działów I i II wykazu hipotecznego nieruchomości [...], nr rej. hip. [...], tytuł własności nieruchomości zapisany był przez zastrzeżenie na rzecz Spółdzielni [...] w [...], Spółdzielnia z odpowiedzialnością udziałami, na mocy aktu kupna z dnia [...] września 1945 r.

Na podstawie ustawy z 21 maja 1948 r. o Centralnym Związku Spółdzielczym i Centralach Spółdzielni (Dz. U. Nr 39, poz. 199) utworzony został Centralny Związek Spółdzielczy oraz ustanowiono jego władze, w tym Naczelną Radę Spółdzielczą. Uchwałą z [...] czerwca 1948 r. Naczelna Rada Spółdzielcza rozwiązała "[...]" Związek Gospodarczy Spółdzielni R.P. w W. i powołała Centralę Spółdzielni [...] "[...]". Zmiana powyższej ustawy z 20 grudnia 1949 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 524) stanowiła, że Centrale mogą używać w swojej nazwie oznaczenia "Związek Spółdzielni".

Wnioskiem z [...] listopada 1948 r. (data prezentaty) Związek Gospodarczy Spółdzielni R.P. w [...] spółdzielnia z odpowiedzialnością udziałami w likwidacji wystąpił - na podstawie art. 7 dekretu - o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości. Wniosek ten dotychczas nie został rozpoznany.

Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z [...] maja 1973 r., nr [...], odmówiło Spółdzielni [...] w [...] ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości położonej przy ul. [...] o pow. [...] m². W uzasadnieniu decyzji wskazano, że teren ten został przeznaczony pod użyteczność publiczną.

Następnie Krajowy Związek [...] w [...] wnioskiem z [...] grudnia 1996 r. wystąpił o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i ul. [...] - na podstawie art. 88a ust. 2-3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Powołał się na okoliczność, iż wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości został złożony w terminie i nie został rozpoznany - wobec czego zachodzą przesłanki do ustanowienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego.

Prezydent [...] decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku Związku [...] w [...] Spółdzielnia z odpowiedzialnością udziałami w likwidacji z siedzibą w [...] z dnia [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie: użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. "[...] nr [...] - umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej (obecnie: użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...], nr rej. hip. [...] wobec Krajowego Związku [...] - jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu podniósł, że całokształt zgromadzonej w sprawie dokumentacji wskazuje na brak następstwa prawnego Krajowego Związku [...] z siedzibą w [...] po [...] Związku Gospodarczym [...] w likwidacji w [...] w zakresie roszczeń wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - wobec nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...].

Wskazał, że [...] stycznia 1992 r. - na podstawie art. 3 ust. 6 (prawidłowo 6a) ustawy z 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości (Dz.U. nr 6, poz. 36 ze zm.) - pomiędzy Likwidatorem [...] Związku Spółdzielni [...] w [...] a Krajowym Związkiem [...] w [...] zawarta została umowa nieodpłatnego przekazania na własność składników majątkowych likwidowanego [...] w [...] nie służących do prowadzenia działalności gospodarczej. Składniki te zostały ujęte w bilansie przekazania oraz w załącznikach do tego bilansu.

Jak wynika z treści § 3 tej umowy, strony zgodnie oświadczyły, że przejęcie -przekazanie składników majątkowych określonych niniejszą umową następuje z dniem 1 stycznia 1992 r. z zachowaniem ciągłości bilansowej przejętych składników, i z tą chwilą Związek Rewizyjny przejmuje wszelkie prawa związane z przekazywanymi składnikami majątkowymi, w tym zobowiązania i wierzytelności [...] w likwidacji związane z przekazywanym majątkiem, prawa i obowiązki wynikające z zawartych umów, decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych oraz umów o pracę pracowników przechodzących do pracy w Związku Rewizyjnym.

Zgodnie zaś z § 4 tej umowy, wchodzące w skład przekazywanych składników majątkowych nieruchomości stanowiące własność [...] w likwidacji (określone w załączniku), Związek Rewizyjny z dniem 1 stycznia 1992 r. przejmuje w posiadanie do czasu przeniesienia przez Likwidatora prawa własności nieruchomości na rzecz Związku Rewizyjnego w formie aktu notarialnego. Przy czym Strony zobowiązały się do sporządzenia aktów notarialnych przenoszących własność nieruchomości w terminie do dnia 31 marca 1992 r.

W załączniku nr 2 do umowy wykazana została m.in. nieruchomość zabudowana budynkiem biurowym przy ul. [...] w [...], oznaczona nr. hip. [...], o pow. [...] m², a także nieruchomość zabudowana budynkiem biurowo -mieszkalnym przy ul. [...] w [...], oznaczona [...].

Jednakże wskazane w umowie akty notarialne nie zostały zawarte, wobec czego Prezydent stwierdził, że obiekty te - zgodnie z postanowieniami ww. umowy - pozostały wyłącznie w posiadaniu Krajowego Związku [...].

Niezależnie od powyższego wskazał, że analiza treści umowy z [...] stycznia 1992 r. świadczy o tym, iż jej przedmiotem nie zostały objęte roszczenia do gruntu wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Wykładnia jej zapisów jednoznacznie wskazuje, że zgodnym zamiarem stron umowy nie było rozporządzenie mieniem w postaci roszczeń dekretowych na rzecz Związku Rewizyjnego w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oraz ul. [...]. Celem tej umowy było przeniesienie na własność Związku Rewizyjnego składników majątkowych likwidowanego [...] Związku Spółdzielni [...] w [...] nie służących do prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem umową tą nie dokonano przeniesienia uprawnień wynikających z art. 7 dekretu oraz roszczeń z niego wynikających w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości hipotecznej. Zaś z samego faktu przejęcia na podstawie umowy z [...] stycznia 1992 r. określonych w niej składników majątkowych likwidowanego Związku [...] nie wynika uprawnienie dla Krajowego Związku [...] do dochodzenia uprawnień z art. 7 dekretu w odniesieniu do tej nieruchomości.

Dodał, że analiza zapisów § 3 i § 4 umowy prowadzi do wniosku, iż Krajowy Związek [...] przejął wszelkie prawa związane z przekazywanymi składnikami majątkowymi, w tym zobowiązania i wierzytelności likwidowanego [...] związane z przekazywanym majątkiem oraz prawa i obowiązki wynikające zawartych umów, decyzji administracyjnych i orzeczeń sądowych oraz umów o pracę pracowników przechodzących do pracy w Związku Rewizyjnym.

Natomiast nieruchomości wchodzące w skład przekazywanych składników majątkowych likwidowanego Związku zostały przekazane w posiadanie Związku Rewizyjnego do czasu zawarcia stosownych aktów notarialnych.

Zatem z żadnego z zapisów ww. umowy nie wynika, aby dokonano na jej mocy przeniesienia na Związek Rewizyjny uprawnień wynikających z przepisów dekretu w odniesieniu do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Reasumując Prezydent uznał, że sama okoliczność przeniesienia na Związek Rewizyjny umową z [...] stycznia 1992 r. określonych w niej składników majątkowych likwidowanego Związku nie stanowi o następstwie prawnym Krajowego Związku Rewizyjnego ani przejścia na ten Związek uprawnień wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym nie sposób przyjąć, iż umowa ta stanowi o następstwie prawnym Krajowego Związku Rewizyjnego [...] po byłym właścicielu hipotecznym tj. [...] Związku Gospodarczym [...] w [...], spółdzielni z odpowiedzialnością udziałami w likwidacji.

Na marginesie dodał, iż w sprawie o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, Sąd Rejonowy dla [...] w [...] wyrokiem z dnia [...] stycznia 2016 r. wydanym w sprawie sygn. akt [...], oddalił pozew Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej [...] z siedzibą w [...] przeciwko [...] o ustalenie istnienia po stronie Spółdzielni roszczenia wynikającego z art. 7 ust. 2. dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - do gruntu położonego przy ul. [...] (...).

W uzasadnieniu wyroku Sąd szeroko odniósł się do kwestii następstwa prawnego powodowej Spółdzielni po [...] Związku Gospodarczym [...] w likwidacji w [...] podnosząc m.in., iż w sprawie nie zachodzi przypadek następstwa prawnego Spółdzielni po Związku Spółdzielni [...] pod tytułem ogólnym. Analiza zapisów analogicznej, jak w realiach niniejszej sprawy, umowy na podstawie której przekazano powodowej Spółdzielni składniki majątkowe, nie pozwalała na stwierdzenie, że obejmowała ona roszczenia dekretowe. W ocenie Sądu nie brak wymaganej formy, lecz sama treść tej umowy dostarcza argumentów na rzecz tezy o braku następstwa prawnego. Przedmiotem tej umowy była bowiem czynność przeniesienia - w rozumieniu art. 3 ust. 6 ustawy o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości - składników mienia Związku na Spółdzielnię. Jak wskazał Sąd: "z brzmienia tego paragrafu nie da się wyprowadzić wniosku o objęciu rozporządzeniem również roszczeń dekretowych".

Tożsamy pogląd został również wyrażony w uzasadnieniu do prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lipca 2015 r., sygn. akt ISA/Wa 336/15, LEX nr 2167343 - wydanego na gruncie ww. sprawy.

Sąd oddalił skargę Spółdzielni o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej byłemu właścicielowi nieruchomości hipotecznej przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu -wyrażając ocenę, że z treści umowy przekazania składników majątkowych nie wynika, iż na Spółdzielnię przeniesiono uprawnienia wynikające z art. 7 ust. 1 dekretu oraz roszczenia z niego wynikające.

Na zakończenie Prezydent stwierdził, że uwagi na fakt, iż wnioskodawca nie wykazał swego następstwa prawnego po byłym właścicielu przedmiotowej nieruchomości - to postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Dodał, że istotną cechą strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest to, że jest ona podmiotem własnych praw (interesów prawnych) lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania.

Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1570/16, LEX nr 2510597 - w sytuacji, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zostanie ustalone, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, to organ powinien w takim przypadku zastosować art. 105 §1 k.p.a. i umorzyć postępowanie administracyjne.

Ponieważ w realiach niniejszej sprawy wnioskodawca nie wykazał, iż przysługuje mu przymiot strony w niniejszym postępowaniu - wobec czego postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Krajowy Związek [...] w [...] - podnosząc, iż [...] Centrala Handlowa Spółdzielni Spożywców w [...] i [...] Związek Spółdzielni [...] z odpowiedzialnością udziałami w [...] to ten sam podmiot, który jedynie zmienił nazwę pod wpływem żądań okupanta.

Następnie na mocy uchwały Rady Ministrów z 24 sierpnia 1945 r. doszło do połączenia spółdzielni pod nazwą [...] Związek Gospodarczy [...] z odpowiedzialnością udziałami jako spółdzielni przejmującej ze spółdzielnią pod nazwą [...] Centrala Handlowa Spółdzielni Spożywców w [...] Spółdzielnia z odpowiedzialnością udziałami jako spółdzielnią przejętą. Budynek przy ul. [...] w [...] na podstawie art. 5 dekretu pozostawał własnością "[...]" Związku Spółdzielni Spożywców RP w W., którego nazwa od 1941 r. brzmiała "[...]" Centrala Handlowa Spółdzielni Spożywców w [...] Spółdzielnia z odpowiedzialnością udziałami w K.

Dnia [...] października 1948 r. dotychczasowy właściciel nieruchomości - [...] Związek Gospodarczy [...] w [...] Spółdzielnia z odpowiedzialnością udziałami w likwidacji złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Majątek właściciela przeszedł następnie na podstawie ustawy z dnia [...] maja 1948 r. o Centralnym Związku Spółdzielczym i centralach spółdzielni na rzecz nowego podmiotu pod nazwą Centrala Spółdzielni [...] z siedzibą w [...]. Podmiot ten zmieniał następnie nazwę kolejno na Związek Spółdzielni [...] Związek Spółdzielni [...], [...][...] Centralny Związek [...], następnie [...] Związek Spółdzielni [...], który ustawą z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości został postawiony w stan likwidacji.

Dnia [...] stycznia 1992 r. na podstawie art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości (Dz. U. nr 6, poz. 36 z p.zm.) [...] Związek Spółdzielni [...] zawarł ze skarżącym umowę, na mocy której nieodpłatnie przeniesiona została własność budynku przy ul. [...] oraz składniki majątkowe wraz z roszczeniami dekretowymi. Natomiast w ocenie organu I instancji umowa ta nie stanowi o następstwie prawnym skarżącego, gdyż jej przedmiotem nie były roszczenia dekretowe, natomiast własność nieruchomości miała zostać przeniesiona na podstawie umów notarialnych - które nie zostały ostatecznie zawarte.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2019 r., nr [...].

W uzasadnieniu stwierdziło, że dokumenty załączone do odwołania oraz do pisma skarżącego z [...] marca 2020 r. potwierdzają, iż [...] Związek Gospodarczy [...] w [...] działał pod nazwą Centrala Handlowa Spółdzielni Spożywców w [...], a następnie został połączony ze spółdzielnią [...] - Związek Gospodarczy [...] Spółdzielnia z odpowiedzialnością udziałami" jako spółdzielnię przejmującą. Zatem wniosek dekretowy z 13 października 1948 r. został złożony przez następcę prawnego (pod tytułem ogólnym) dawnego właściciela.

Jednakże w całości podzieliło pogląd i ustalenia organu I instancji - co do niewykazania przez skarżącego następstwa prawnego po dawnym właścicielu nieruchomości.

W umowie z [...] stycznia 1992 r. zawartej pomiędzy Likwidatorem [...] Związku Spółdzielni [...] w [...], a Krajowym Związkiem [...] w [...] nie wyszczególniono roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego. W § 4 ust. 1 umowy strony postanowiły, że wchodzące w skład przekazywanych składników majątkowych nieruchomości stanowiące własność [...] w likwidacji, Związek Rewizyjny z dniem 1 stycznia 1992 r. przejmuje w posiadanie do czasu przeniesienia przez Likwidatora prawa własności nieruchomości na rzecz Związku Rewizyjnego w formie aktu notarialnego. Strony zobowiązały się do sporządzenia aktów notarialnych przenoszących własność nieruchomości w terminie do 31 marca 1992 r. i jest okolicznością bezsporną, że owe akty notarialne nie zostały zawarte.

W takiej sytuacji kwestia przejścia praw dekretowych na skarżącego powinna zostać wyjaśniona w postępowaniu cywilnym. Jest to bowiem sprawa o charakterze cywilnym, do rozstrzygnięcia której właściwy jest sąd powszechny (art. 2 § 1 i art. 1 k.p.c.) np. w trybie powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.) - nie zaś organy administracji publicznej.

Na dowód słuszności takiego rozumowania Kolegium przytoczyło stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 lutego 2017 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1796/16: "W toku postępowania nadzorczego Kolegium uznało, że nabyta (...) stycznia 1949 r. przez M. M. nieruchomość wraz z roszczeniami dekretowymi stanowiła majątek wspólny obojga małżonków, jako nabyty w czasie trwania małżeństwa. Zważyć jednak należy, że ustalenia te dokonywane przez organ administracji są niedopuszczalne. Otóż jedynie sąd powszechny w postępowaniach: o podział majątku, dział spadku lub ustalającym, mógłby badać czy dany składnik stanowił majątek wspólny małżonków. Jest to bowiem sprawa cywilna, do rozstrzygania której uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny. Nie dysponując orzeczeniem sądu powszechnego, z którego by wynikało, że nabyta przez M. M. nieruchomość stanowiła majątek dorobkowy małżeński organ, jak wyżej zaznaczono, nie był uprawniony do samodzielnych ustaleń w tym zakresie".

Przy czym skarga kasacyjna od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1714/17 – który podzielił powyższe stanowisko.

Podsumowując Kolegium uznało, że jeżeli następstwo prawne po dawnym właścicielu wynika np. z orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku (sukcesja generalna) albo z umowy, w której znajduje się postanowienie o przeniesieniu roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego - to kwestię następstwa prawnego może (i powinien) ocenić organ administracji.

Natomiast w sytuacji z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie - gdzie umowa nie odnosi się do roszczeń dekretowych, zaś własność nieruchomości miała być przeniesiona na podstawie odrębnych umów notarialnych, które nie zostały zawarte - skuteczność przejścia roszczeń dekretowych na nabywcę budzi wątpliwości, które powinny być rozstrzygnięte przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Kwestia ta wykracza poza kompetencje organu administracji.

Ponadto skarżący w odwołaniu powołuje się na przepisy Kodeksu cywilnego oraz na wskazówki interpretacyjne wynikające z uchwały Sądu Najwyższego z 22 listopada 1991 r. sygn. akt III CZP120/91 - co także potwierdza cywilnoprawny charakter wątpliwości co do przejścia praw dekretowych na skarżącego.

W tym stanie rzeczy organ I instancji nie powinien był dokonywać wykładni oświadczeń woli zawartych w umowie z [...] stycznia 1992 r. - gdyż w ten sposób wkroczył w kompetencje sądu powszechnego. Trafne natomiast było zastosowanie art. 105 k.p.a. - albowiem skarżący nie wykazał następstwa prawnego po dawnym właścicielu nieruchomości, a tym samym nie wykazał statusu strony w postępowaniu dotyczącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości z wniosku odrębnego podmiotu - [...] Związek Gospodarczy [...] w [...] Spółdzielnia z odpowiedzialnością udziałami.

Natomiast do rozpoznania pozostaje wniosek skarżącego z [...] grudnia 1996 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego - na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, którego to wniosku zaskarżona decyzja nie obejmuje.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Krajowy Związek [...] z siedzibą w [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie dowodów z dokumentów w postaci umowy z [...].06.1992 r., Rep. A nr [...] oraz odpisu księgi wieczystej nr [...] znajdujących się w aktach sprawy, które skarżący dołączył do odwołania od decyzji organu I instancji, które potwierdzają, iż na skarżącego została przeniesiona własność nieruchomości budynkowej położonej przy ul. [...] w [...] wraz z roszczeniami z art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z 26.10.1945 r. (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret") do nieruchomości gruntowej,

2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 47 § 1 k.c., art. 50 k.c. i art. 235 § 2 k.c. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...].07.2019 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie wobec skarżącego i uznanie - za organem I instancji - iż skarżącemu nie przysługuje przymiot strony, bowiem nie wykazał następstwa prawnego po dawnym właścicielu nieruchomości pomimo, iż skarżący jest właścicielem budynku zlokalizowanego na gruncie stanowiącym nieruchomość będącą przedmiotem niniejszego postępowania oraz przysługują mu roszczenia z art. 7 ust. 1 dekretu do tej nieruchomości, bowiem:

a) fakt przekazania prawa własności budynku przy ul. [...] w [...] wraz z wszelkimi prawami związanymi, w tym zobowiązaniami i wierzytelnościami [...] w likwidacji, potwierdzają umowy z dnia [...].01.1992 r. i z dnia [...].06.1992 r. zawarta w formie aktu notarialnego za Rep. A nr [...];

b) skarżący jest ujawniony jako właściciel w dziale II księgi wieczystej nieruchomości budynku przy ul. [...] w [...] - prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych pod numerem [...];

c) prawa z art. 7 ust. 1 w zw. z art. 5 dekretu są prawami związanymi z własnością budynku i jako takie stanowią części składowe budynku, które na podstawie art. 47 § 1 w zw. z art. 50 k.c. nie mogą być odrębnym przedmiotem obrotu cywilnoprawnego i które zostały przeniesione wraz z własnością budynku na skarżącego;

d) art. 235 § 2 k.c. wyklucza sytuację, w której właścicielem budynku posadowionego na gruncie pozostającym w użytkowaniu wieczystym jest inny podmiot niż użytkownik wieczysty, wobec czego jedynie właściciel budynku posadowionego na gruncie objętym działaniem dekretu może nabyć prawo użytkowania wieczystego na podstawie tegoż dekretu;

3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z 65 § 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...].07.2019 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie wobec skarżącego wskutek dokonania błędnej wykładni umowy z dnia [...].01.1992 r. zawartej przez [...] Związek Spółdzielni [...] w [...] i skarżącego, sprzecznej z ww. przepisami prawa, skutkującej uznaniem, iż umowa ta nie obejmowała roszczeń z art. 7 ust. 1 dekretem w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] nr [...], a tym samym, iż brak następstwa prawnego skarżącego po pierwotnym właścicielu nieruchomości w zakresie roszczeń dekretowych, podczas gdy:

a) z jej treści wprost wynika, że skarżący przejmuje na podstawie tej umowy wszelkie prawa związane z przekazywanymi składnikami majątkowymi, w tym zobowiązania i wierzytelności [...] w likwidacji związane z przekazywanym majątkiem, zaś w Załączniku nr 2 do umowy stanowiącym wykaz nieruchomości przekazywanych Skarżącemu wskazany został wprost budynek biurowy przy ul. [...] w [...], a zatem wolą stron umowy było również rozporządzenie roszczeniem z art. 7 ust. 1 dekretu i przeniesienie go na skarżącego;

b) z jej treści wynika, iż w skład majątku [...] w dacie likwidacji wchodziły roszczenia dekretowe z art. 7 ust. 1 dekretu, zaś istotą roszczeń dekretowych o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie: prawa użytkowania wieczystego) jest prawo właściciela budynku do żądania uregulowania stanu prawnego nieruchomości gruntowej pod budynkiem objętym przepisami dekretu, a zatem skarżący jako nowy właściciel budynku mocą umowy nabył takie roszczenie;

c) zbycie własności budynku objętego dekretem prowadzi do przeniesienia na nabywcę budynku roszczenia z art. 7 ust. 1 dekretu, natomiast strony w umowie nie wyłączyły roszczenia z art. 7 ust. 1 dekretu, a zatem należy uznać, że roszczenie to zostało przeniesione wraz ze zbyciem prawa własności budynku przy ul. [...].

W konsekwencji naruszeń ww. przepisów, SKO błędnie zastosowało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - bezzasadnie utrzymując w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie wobec skarżącego w sytuacji, w której SKO powinno było wydać decyzję uchylającą w całości decyzję organu I instancji oraz orzekającą co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżone] decyzji w całości oraz - w trybie art. 135 p.p.s.a. - o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].07.2019 r., a także o zasądzenie od SKO na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na po[parcie swojego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - co do niewykazania przez skarżącego następstwa prawnego po dawnym właścicielu nieruchomości - stwierdzając jednocześnie, że w skardze nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogą mieć wpływ na zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie - bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2019 r. umarzającą postępowanie w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej przy ul. [...] hip. [...] nr [...]" wobec Krajowego Związku [...] - jako bezprzedmiotowe.

Kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest to, czy trafne jest stanowisko organów obu instancji, iż Krajowy Związek [...] z siedzibą w [...] nie wykazał swojego następstwa prawnego po dawnym właścicielu nieruchomości, a w szczególności czy właściwa jest ocena organów dotycząca skutków prawnych umowy z [...] stycznia 1992 r.

Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 28 kpa, stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem.

Swój interes prawny w niniejszym postępowaniu skarżący upatruje w tym, iż jest następcą prawnym dawnego właściciela nieruchomości dekretowej - co ma wynikać z przeniesienia na niego przez Likwidatora [...] Związku Spółdzielni [...] w [...] w drodze umowy z [...] stycznia 1992 r. uprawnień wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret".

Jednakże w ocenie Sądu - wbrew twierdzeniom skarżącego - z zapisów umowy zawartej w dniu [...] stycznia 1992 r. pomiędzy Likwidatorem [...] Związku Spółdzielni [...] w [...] a Krajowym Związkiem [...] w [...] nie wynika, aby przeniesiono na niego na podstawie tej umowy uprawnienia wynikające z art. 7 ust. 1 dekretu oraz roszczenia z nich wynikające w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z § 1 tej umowy, Likwidator [...] przekazał Związkowi Rewizyjnemu nieodpłatnie na własność składniki majątkowe likwidowanego [...] w [...] nie służące do prowadzenia działalności gospodarczej - w tym m.in. nieruchomość zabudowaną budynkiem biurowym przy ul. [...] w [...], oznaczoną nr. hip. [...], o pow. [...] m².

Jak wynika z treści § 3 tej umowy, strony zgodnie oświadczyły, że przejęcie - przekazanie składników majątkowych określonych niniejszą umową następuje z dniem 1 stycznia 1992 r. z zachowaniem ciągłości bilansowej przejętych składników, i z tą chwilą Związek Rewizyjny przejmuje wszelkie prawa związane z przekazywanymi składnikami majątkowymi, w tym zobowiązania i wierzytelności [...] w likwidacji związane z przekazywanym majątkiem, prawa i obowiązki wynikające z zawartych umów, decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych oraz umów o pracę pracowników przechodzących do pracy w Związku Rewizyjnym.

Zgodnie zaś z § 4 ww. umowy, wchodzące w skład przekazywanych składników majątkowych nieruchomości stanowiące własność [...] w likwidacji, Związek Rewizyjny z dniem 1 stycznia 1992 r. przejmuje w posiadanie do czasu przeniesienia przez Likwidatora prawa własności nieruchomości na rzecz Związku Rewizyjnego w formie aktu notarialnego. Przy czym strony zobowiązały się do sporządzenia aktów notarialnych przenoszących własność nieruchomości w terminie do dnia 31 marca 1992 r. - do czego nie doszło.

Analiza powyższych zapisów umowy z 1992 r. prowadzi do wniosku, iż jej przedmiotem była wyłącznie czynność przeniesienia (w rozumieniu art. 3 ust. 6 ustawy z 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości) na Związek Rewizyjny własności konkretnych składników rzeczowych majątku likwidowanego [...] - w tym nieruchomości zabudowanej budynkiem biurowym przy ul. [...] w [...], oznaczonej nr. hip. [...], o pow. [...] m². Z chwilą przeniesienia nastąpiło przejęcie przez Związek Rewizyjny wszelkich praw związanych z przekazywanymi składnikami majątkowymi, w tym zobowiązań i wierzytelności likwidowanego [...] związanych z przekazywanym majątkiem oraz praw i obowiązków wynikających z zawartych umów, decyzji administracyjnych i orzeczeń sądowych oraz umów o pracę pracowników przechodzących do pracy w Związku Rewizyjnym.

Przy czym nieruchomości zostały przekazane w posiadanie Związku Rewizyjnego do czasu zawarcia stosownych aktów notarialnych przenoszących ich własność, które miały być zawarte do 31 marca 1992 r.

Natomiast z żadnego z zapisów ww. umowy nie wynika, aby dokonano na jej mocy przeniesienia na Związek Rewizyjny uprawnień wynikających z art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. oraz roszczeń z nich wynikających w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości.

Podsumowując, sama okoliczność przeniesienia na Związek Rewizyjny umową z 1992 r. konkretnych składników rzeczowych majątku [...] Związek Spółdzielni [...] w likwidacji - w tym nieruchomości zabudowanej budynkiem biurowym przy ul. [...] w [...], oznaczonej nr. hip. [...], o pow. [...] m² - nie stanowi o następstwie prawnym skarżącego po byłym właścicielu hipotecznym nieruchomości. W konsekwencji, powołana okoliczność nie stanowi o uprawnieniu Związku Rewizyjnego wynikającym z art. 7 ust. 1 dekretu w odniesieniu do tej nieruchomości.

Skoro zatem skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego - to zasadna jest decyzja o umorzeniu przedmiotowego postępowania na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a.

Przy czym Sąd nie podzielił poglądu Kolegium, że w niniejszej sprawie kwestia przejścia praw dekretowych na skarżącego powinna zostać wyjaśniona w postępowaniu cywilnym.

Rozpoznanie roszczeń dekretowych, jakkolwiek z natury cywilnoprawnych, należy do drogi administracyjnej (art. 2 § 3 k.p.c. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu) - dlatego też organy administracyjne mają wyłączną kompetencję do zbadania wszelkich kwestii związanych z jego zasadnością, w tym następstwa prawnego podmiotu, który w tym postępowaniu będzie twierdził, że roszczenia te mu przysługują. Zatem kwestia legitymacji materialnoprawnej w zakresie roszczeń dekretowych musi zostać wyjaśniona w toku postępowania administracyjnego wszczętego na podstawie wniosku dekretowego.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.