Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2175/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 26 c
journal: Dz.U. 2019 poz 1172
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
article: art. 58
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2020 r. sprawy ze skargi [...] w T. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. w T. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółdzielnia) jest postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: "Prezes Zarządu PFRON" lub "organ) z [...] października 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (dalej jako: "wniosek Wn-D").

Zaskarżone postanowienie zostało wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 16 lipca 2019 r. (data nadania) strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie dokumentu Wn-D za maj 2019 r. wyjaśniając, iż "przyczyną nie złożenia ww. dokumentów była awaria systemu w związku z którą nie zwrócono uwagi, że dokument nie został wysłany. Od kilku dni pracownica zgłaszała że pojawiał się problem z komputerem, jednak po próbie wysłania powyższych dokumentów nie było żadnej informacji o nieudanej próbie (...)". Zgodnie z wyjaśnieniami, strona o niezłożeniu wniosku Wn-D za maj 2019 r. dowiedziała się dopiero po powrocie "z odbytej rehabilitacji" jedynej pracownicy mającej wiedzę w zakresie obsługi systemu, która to pracownica była odpowiedzialna za składanie dokumentów do PFRON. Do wniosku załączono zawiadomienie ZUS z 25 lutego 2019 r. o skierowaniu na rehabilitację leczniczą od 19 czerwca 2019 r. oraz zaświadczenie z 16 lipca 2019 r. wystawione przez I. B. (P. s.c. J. W. , I. B. ) z którego wynika, że 7 czerwca 2019 r. odebrano zgłoszenie o awarii komputera skarżącej oraz że zabrany do naprawy sprzęt wydano 19 czerwca 2019 r.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. odmówiono stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku Wn-D za maj 2019 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż nawet przy braku możliwości komunikowania się z Funduszem drogą elektroniczną - strona mogła po prostu wydrukować z dowolnego komputera, nawet poza siedzibą strony i złożyć wniosek w formie papierowej zachowując ustawowy termin. W konsekwencji stwierdził, że nie istniała "przeszkoda nie do przezwyciężenia" uniemożliwiająca stronie spełnienie ustawowego warunku polegającego na złożeniu wniosku Wn-D w terminie do 25 dnia miesiąca, po miesiącu którego wniosek dotyczy.

Wskazał również, odnosząc się do wyjaśnień strony, iż nie można uznać, że do naruszenia terminu na złożenie wniosku Wn-D za ww. miesiąc doszło bez winy spółdzielni, albowiem strona nie zadbała o sprawdzenie, czy Fundusz poświadczył odbiór dokumentu elektronicznego, który wytworzyła. Ponadto podkreślił, że status wniosku jest zawsze widoczny po wybraniu danego okresu sprawozdawczego dla operatora wprowadzającego wniosek do systemu (jak również wysyłającego wniosek do Funduszu).

Prezes Zarządu PFRON podkreślił również, że planowana nieobecność jedynej osoby posiadającej wiedzę o obsłudze Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji (dalej jako: "SODIR") oraz posiadającej dane do logowania do ww. systemu, nie stanowi przesłanki do spełnienia żądania strony.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o przywrócenie terminu na złożenie dokumentu Wn-D za maj 2019 r. wyjaśniając, że pracownik odpowiedzialny za złożenie wniosku sporządził i wystał wniosek w terminie, w formie elektronicznej. Strona dodała: "(...) Po powrocie do pracy w dniu 15 lipca 2019 r. A. S. zorientowała się, że nie dysponuje potwierdzeniem złożenia wniosku".

Postanowieniem z [...] października 2019 r. organ utrzymał w mocy postanowienie z [...] sierpnia 2019 r. o odmowie przywrócenia stronie terminu na złożenie wniosku Wn-D za maj 2019 r.

Organ wskazał, że strona nie spełniła przesłanek umożliwiających przywrócenie ww. terminu. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku Wn-D za wnioskowany miesiąc nastąpiło bez jej winy.

Prezes Zarządu PFRON podtrzymał prezentowaną wcześniej argumentację, a jednocześnie wyjaśnił, że dokonano sprawdzenia historii oraz podjętych przez stronę działań w systemie SODiR i stwierdzono, że strona utworzyła i wysłała wniosek Wn-D za maj 2019 r. dopiero 15 lipca 2019 r. Ponadto po sprawdzeniu historii logowania w systemie SODiR stwierdzono, że strona w terminie składania ww. wniosku tj. od dnia 1 czerwca do 25 czerwca 2019 r. nie logowała się. Dodał, iż strona powinna - dbając o własny interes - po każdorazowym przesłaniu dokumentu deklarowaną formą wymiany danych sprawdzić, czy dokument został poprawnie zweryfikowany przez system.

Pismem z 21 listopada 2019 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie Prezesa Zarządu PFRON wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia z [...] sierpnia 2019 r.

Organowi strona zarzuciła naruszenie:

a) art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 951) - poprzez odmowę ich zastosowania w sprawie, a w konsekwencji odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku Wn-D za maj 2019 r., podczas gdy spółdzielnia wykazała, że uchybienie terminowi do złożenia tego wniosku nastąpiło bez jej winy,

b) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez zaniechanie dostatecznie wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w następstwie nieuzasadnionego przyjęcia, że strona nie logowała się do systemu SODiR w okresie od 1 czerwca do 25 czerwca 2019 r., podczas gdy logowanie takie miało miejsce 7 czerwca 2019 r.

Strona wskazała, że w lipcu 2019 r. okazało się, iż "prawdopodobnie na skutek bliżej nieokreślonej awarii działania komputera Spółdzielni łączącego się w ramach systemu SODiR z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniosek o dofinansowanie sporządzony elektronicznie w dniu 7 czerwca 2019 r. nie dotarł do Funduszu". Do skargi załączono wydruk zrzutu ekranu ze wskazanym dniem wypełnienia wniosku Wn-D za maj 2019 r. – 7 czerwca 2019 r. W ocenie skarżącej jeśli organ twierdzi, że logowania we wskazanym wyżej okresie nie było, zaś istnieje ślad tego logowania w komputerze strony, to uzasadnione są wątpliwości czy system zadziałał poprawnie.

W odpowiedzi na skargę Prezes PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżone postanowienie i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu przedmiotowa skarga jest niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 951, dalej jako "rozporządzenie"), pracodawca składa wniosek (Wn-D) i informację w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą. Strona uchybiła temu terminowi składając wniosek Wn-D za maj 2019 r. 15 lipca 2019 r.

Zgodnie z § 4 ust. 4 ww. rozporządzenia termin do złożenia wniosków przywraca się na prośbę pracodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl mającego również zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie przesłanki: uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku swej winy, wniesienie przez osobę zainteresowaną wniosku (prośby) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiała mu dochowanie terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności uchybionej, dla której określony był termin.

Z powołanych przepisów wynika, że zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować 7 - dniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Obowiązek badania, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, spoczywa na organie administracji.

Podkreślenia wymaga, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku.

W rozpoznawanej sprawie organ uznał, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku Wn-D za maj 2019 r. nastąpiło bez jej winy. Rozważyć należało zatem, czy Prezes Zarządu PFRON prawidłowo ocenił podawane we wniosku okoliczności mające na celu uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu.

Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Podmiot zainteresowany ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie wskazywaną przyczyną mającą uprawdopodobnić brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku była "awaria systemu w związku z którą nie zwrócono uwagi, że dokument nie został wysłany". We wniosku wskazano również, że "Od kilku dni pracownica zgłaszała że pojawiał się problem z komputerem, jednak po próbie wysłania powyższych dokumentów nie było żadnej informacji o nieudanej próbie (...)".

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo uznał, że do przekroczenia terminu na złożenie wniosku Wn-D za ww. miesiąc doszło z winy strony.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 26c ust. 1a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172, ze zm., dalej jako: "ustawa o rehabilitacji") oprócz elektronicznej formy przekazania wniosków o dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, dokumenty te mogą zostać złożone również w formie pisemnej. Zatem w sytuacji "problemów z komputerem" czy też "awarii systemu" strona mogła również sporządzić wniosek w formie pisemnej wysłać go za pośrednictwem poczty. Nadto zauważyć należy, że wydrukowanie wniosku Wn-D jest możliwe z każdego komputera posiadającego dostęp do Internetu. Jeśli zaś strona z powodu awarii nie miała możliwości skorzystania z własnego komputera, mogła użyć każdego innego komputera z dostępem do Internetu i drukarki, również w kafejce internetowej. Wystarczyło bowiem pobrać ze strony internetowej PFRON dostępne tam formularze Wn-D oraz Inf-D-P, odręcznie je wypełnić, nawet częściowo, a następnie przesłać do PFRON. Nawet bowiem wysłanie wniosku Wn-D za maj 2019 r. niezawierającego wszystkich danych stanowiłoby potwierdzenie staranności i dbałości o własne sprawy i nie doprowadziłby do uchybienia terminowi.

Należy przy tym dodać, że skoro skarżąca już wcześniej miała problemy z komputerem służącym do przekazywania wniosków do Funduszu, to powinna, należycie dbając o swoje interesy, zabezpieczyć dane niezbędne do złożenia wniosku Wn-D poprzez utworzenie kopii zapasowych tzw. backup-ów najważniejszych danych i informacji, czy to w formie elektronicznej czy pisemnej, aby mieć możliwość odtworzenia ich w momencie uszkodzenia komputera.

Podnieść w tym miejscu również trzeba, że sporządzając wniosek w formie elektronicznej spółdzielnia nie zadbała o sprawdzenie, czy Fundusz poświadczył odbiór dokumentu elektronicznego, który wytworzyła. Takie urzędowe potwierdzenie odbioru (UPO) wniosku jest, zgodnie z art. 26c ust. 1a ustawy o rehabilitacji oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia, od razu generowane i dostarczane wnioskodawcy drogą teletransmisji. W przypadku skutecznego przekazania wniosku w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych wnioskodawca pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłania dokumentu. Należy również podkreślić, że status wniosku jest zawsze widoczny po wybraniu danego okresu sprawozdawczego dla operatora wprowadzającego wniosek do systemu (jak również wysyłającego wniosek do Funduszu).

Odnosząc się do zawartej w treści skargi argumentacji strony dotyczącej sporządzenia wniosku już 7 czerwca 2019 r. podkreślić należy, że przy pomocy sprawdzenia historii logowania wnioskodawcy w SODiR możliwe jest dokładne określenie zarówno każdorazowego podjęcia przez wnioskodawcę aktywności w systemie, jak również określenie rodzaju podjętych działań. W treści zaskarżonego postanowienia Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił, iż w związku z tym dokonano sprawdzenia historii oraz podjętych przez stronę działań w SODiR i stwierdzono, że strona utworzyła i wysłała wniosek Wn-D za maj 2019 r. dopiero 15 lipca 2019 r. Ponadto po sprawdzeniu historii logowania w systemie SODiR stwierdzono, że strona w terminie składania ww. wniosku tj. od dnia 1 czerwca do 25 czerwca 2019 r. nie logowała się.

W ocenie Sądu powyższych ustaleń dokonanych w oparciu o dane z bazy SODIR nie sposób podważyć argumentacją strony popartą jedynie "zrzutem ekranu" zawierającym datę sporządzenia wniosku "7 czerwca 2019 r.". Z uwagi zaś na treść ww. przepisów zarówno ustawy o rehabilitacji jak i rozporządzenia istotnym dla ustalenia faktu przekazania do organu wniosku drogą elektroniczną jest pobrane przez stronę potwierdzenie wysłania tegoż wniosku (art. 26c ust. 1a ustawy o rehabilitacji i § 5 ust. 3 rozporządzenia), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Prawidłowo zatem organ ocenił, iż strona powinna - dbając o własny interes - po każdorazowym przesłaniu dokumentu deklarowaną formą wymiany danych sprawdzić, czy dokument został poprawnie zweryfikowany przez system. Spółdzielnia nie zadbała zaś o sprawdzenie, czy Fundusz poświadczył odbiór dokumentu elektronicznego, który wytworzyła.

Jednocześnie należy wskazać, iż zgodnie ze złożonymi przez skarżącą wyjaśnieniami, uzależniła ona składanie wniosków Wn-D od jednej tylko osoby. W ocenie Sądu, taka organizacja pracy spółdzielni, jako profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego, korzystającego dodatkowo z pomocy Państwa, wiąże się z ryzykiem łatwym do przewidzenia, a więc strona mogła mu - jak wskazano powyżej - przeciwdziałać.

Zasadnie przy tym organ ocenił, że rehabilitacja osoby składającej w imieniu spółdzielni wnioski Wn-D do PFRON, na co powołała się strona we wniosku o przywrócenie terminu, nie zwalnia należycie działającego pracodawcy z obowiązku dochowania terminu i spełnienia określonych prawem warunków. Raz jeszcze trzeba podkreślić, że planowana nieobecność jedynej osoby posiadającej wiedzę o obsłudze SODIR oraz posiadającej dane do logowania do ww. systemu, nie stanowi przesłanki do spełnienia żądania strony. Niewyznaczenie zastępstwa, mimo posiadanej wcześniej wiedzy o planowanej nieobecności pracownika, świadczy o braku staranności w sprawie ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okres sprawozdawczy. Od strony postępowania należy zaś oczekiwać staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Kwestie organizacyjne spółdzielni, a więc kwestie zależne od strony, nie mogą usprawiedliwiać uchybienia terminu. Należy bowiem zaznaczyć, iż "w żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2001 r. sygn. akt IV SA1340/99).

Raz jeszcze wskazać należy, że o braku winy w niedokonaniu w ustawowym terminie określonej czynności można mówić tylko w razie uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu Prezes Zarządu PFRON dokonał prawidłowej wykładni przepisów, uznając że strona nie uprawdopodobniła, że do naruszenia terminu na złożenie wniosku Wn-D za maj 2019 r. doszło bez winy skarżącej.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Organ w treści zaskarżonego postanowienia w sposób wyczerpujący wyjaśnił podstawy i przesłanki podjętego rozstrzygnięcia odwołując się prawidłowo do mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.