Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 351/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1, art. 108 par. 1, art. 108 par. 3, art. 116 par. 1, art. 116 par. 2, art. 197 par. 1, art. 122, art. 191, art. 181, art. 187 par. 1, art. 188
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. A. R. – K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. Oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. orzekł o odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu "F." sp. z o. o. za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r.

W wyniku złożonego odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując ponownie materiał dowodowy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i decyzją z dnia [...] r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu "F." sp. z o.o. za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. w kwocie[...] zł i[...] zł odsetek, łącznie[...] zł.

W złożonym odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

i umorzenie postępowania w sprawie. Wydanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 116 § 2, art. 116 § 1 pkt 1 lit. a), art. 116 § 1 pkt 2, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 124 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.").

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż z chwilą zawiązania spółki z o.o. B. (obecnie "F.") aktem notarialnym z dnia 07 maja 2002 r. rep. A nr [...] skarżąca została jej jedynym udziałowcem i weszła w skład organu zarządzającego pełniąc funkcję prezesa zarządu. Aktem notarialnym z dnia 06 kwietnia 2009 r. rep. A nr [...] została odwołana z pełnionej funkcji i powołana na członka zarządu. Następnie na podstawie uchwały nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 26 stycznia 2010 r. rep. A nr [...] skarżącą odwołano z funkcji członka zarządu i powołano M. J. S.. Ustalenia faktyczne dokonane w sprawie jednoznacznie jednak wskazują, iż podjętą w dniu 26 stycznia 2010 r. uchwałę nr 1 uznać należy za nieistniejącą. Powyższe potwierdza postanowienie z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt VI Gco 4/10 Sądu Okręgowego w Toruniu VI Wydział Gospodarczy, wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt VI GC 21/10 oraz akt notarialny rep. A nr [...] z dnia 01 lutego 2011 r., którym Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników B. sp. z o. o. podjęło uchwałę nr 2 stwierdzającą, iż uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie zmiany składu zarządu spółki uznaje za nieistniejącą i niewywołującą skutków prawnych. Oznacza to, że strona wraz z mężem nie została w omawianym czasie formalnie odwołana z pełnionej w zarządzie spółki funkcji. Podejmowane przez skarżącą kroki utwierdzają w przekonaniu, że wręcz zabiegała o pozostanie na zajmowanym w spółce stanowisku.

W przypadku drugiej przesłanki pozytywnej dotyczącej bezskuteczności egzekucji, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zaległość podatkowa spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. objęta została tytułem wykonawczym z dnia 18 października 2010 r. W toku postępowania egzekucyjnego wysłano liczne zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność, jednak w wyniku podjętych czynności nie udało się uzyskać kwot mogących pokryć dochodzoną należność.

Ponadto, w dniu 14 września 2010 r. organ egzekucyjny [...] Urzędu Skarbowego złożył do Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w Toruniu wniosek o nakazanie wyjawienia majątku spółki umożliwiającego zaspokojenie dochodzonej należności. Ze zgromadzonego w omawianym zakresie materiału dowodowego wynika, że w trakcie postępowania o wyjawienie majątku, w dniu 04 listopada 2010 r. skarżąca złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż spółka nie posiada składników majątku ani środków pieniężnych umożliwiających zaspokojenie zaległości podatkowych. W dniu 09 lutego 2011 r. dokonano spisania raportu o stanie majątkowym zobowiązanego. Z informacji podanych do protokołu wynika, iż na dzień jego spisania protokołu prezesem pozostawał F. B. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie zatrudnia żadnych osób.

W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, organ pierwszej instancji przed podjęciem zaskarżonej decyzji dostatecznie wykazał, iż egzekucja administracyjna wobec spółki z o. o. "F." była bezskuteczna. Dlatego też Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie egzekucyjne.

W ocenie organu, podobnie jak wyżej, w sprawie nie wystąpiła kolejna przesłanka wyłączająca z art. 116 O.p. tj. zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego albo wykazania, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy członka zarządu. W tym zakresie organ wskazał, że ze sprawozdania finansowego za 2008 r. złożonego w urzędzie skarbowym w dniu 09 lutego 2010 r. wynika, że spółka na koniec 2008 r. odnotowała stratę netto z prowadzonej działalności w wysokości[...] zł. Zobowiązania krótkoterminowe uległy zwiększeniu z kwoty [...] zł w 2007 r. do [...] w 2008 r. O ponad połowę zmniejszeniu uległ kapitał własny spółki i w grudniu 2008 r. wyniósł [...]zł, w stosunku do roku 2007, w którym na dzień 31 grudnia stanowił kwotę [...] zł. O istniejących w drugiej połowie 2009 r. problemach finansowych spółki świadczyć mogą np. nakazy zapłaty wydane w postępowaniu upominawczym z dnia 19 sierpnia 2009 r. przez Sąd Rejonowy w Poznaniu o zapłatę na rzecz K. T. kwoty [...] zł; z dnia 15 września 2009 r. przez Sąd Rejonowy w Toruniu o zapłatę na rzecz S. B. kwoty [...] zł; z dnia 15 października 2009 r. przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy o zapłatę na rzecz M. kwoty [...] zł. Ponadto organ egzekucyjny [...] Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie w związku z zaległościami spółki wobec Urzędu Gminy w W. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 03 lutego 2010 r. za miesiące 10,11,12/2009 r. Zdaniem organu, brak dobrowolnego regulowania przez spółkę zobowiązań wobec wierzycieli świadczy o braku środków pieniężnych, a także braku składników majątkowych, których szybka zamiana na środki pieniężne umożliwiałaby zapłatę istniejących zobowiązań. Opisane roszczenia wierzycieli nie stanowiły znaczącej kwoty, co jednoznacznie wskazuje na problemy finansowe spółki w końcowym okresie 2009 r. Skoro spółka nie była w stanie regulować nieznacznych zobowiązań, to z pewnością miała problem z zapewnieniem środków na bieżącą działalność.

Ponadto organ wskazał, że wziął pod uwagę dołączony do wniosku o upadłość bilans i rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 stycznia 2010 r. Zgodnie z nim spółka w styczniu 2010 r. poniosła stratę z tytułu prowadzonej działalności w wysokości [...] zł. Z danych zawartych w bilansie wynika, iż kapitał własny spółki był ujemny i wynosił [...] zł. Zobowiązania ogółem wyniosły [...] zł. Największą ich pozycję stanowi zadłużenie z tytułu pożyczek i kredytów w wysokości [...] zł oraz zadłużenie wobec dostawców w wysokości [...] zł. Wskaźnik ogólnego zadłużenia ogółem w analizowanym okresie wyniósł 1,14 podczas gdy przyjmuje się, że jego wartość powyżej 0,67 wskazuje na nadmierne ryzyko kredytowe. Na koniec stycznia 2010 r. firma regulowała swoje zobowiązania bieżące po upływie 451 dni, a swoje należności odzyskiwała po upływie 160 dni. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej w styczniu 2010 r. wyniósł 0,63 co potwierdza, że firma miała problemy z bieżącym regulowaniem zobowiązań.

W świetle przedstawionych danych, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, spółka stała się niewypłacalna z końcem 2009 r. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w wysokościach strat poniesionych przez spółkę, a także w złożonym przez spółkę zeznaniu CIT-8 za 2009 r. o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty, w którym wykazano stratę podatkową w wysokości [...] zł. Prawidłowość stanowiska w tej kwestii potwierdza również postanowienie Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 28 maja 2010 r., który po przeprowadzeniu postępowania oddalił wniosek spółki z o. o. B. o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku z powodu niewypłacalności dłużnika. Wydanie takiego orzeczenia jednoznacznie dowodzi, ze wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie tj. takim, aby w ramach postępowania upadłościowego możliwe było chociażby częściowe zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Zdaniem organu, spółka zobowiązana była do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości najpóźniej do dnia 31 grudnia 2009 r.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, stan faktyczny sprawy wypełnił przesłanki przepisu art. 116 § 1 i 2 O.p. i potwierdził pełnienie przez skarżącą w czasie powstania zaległości podatkowych obowiązków członka zarządu "F." sp. z o. o. Skarżąca nie udowodniła jednocześnie zaistnienia przesłanek negatywnych, uwalniających od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe ww. spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej naruszenie:

1. art. 116 § 2 O.p. poprzez dokonanie wadliwej kontroli jego zastosowania przez organ pierwszej instancji i w konsekwencji uznanie, że skarżąca ponosi odpowiedzialność podatkową za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. w kwocie [...] zł oraz odsetki od ww. zaległości w kwocie [...] zł, mimo że odpowiedzialność ta dotyczy zaległości podatkowej z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie, kiedy skarżąca faktycznie nie pełniła obowiązków członka zarządu;

2. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. poprzez dokonanie wadliwej kontroli jego zastosowania przez organ pierwszej instancji i w konsekwencji uznanie, że skarżąca nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie, jak również przez uznanie, iż w każdym przypadku, w którym sąd właściwy dla spraw upadłościowych i naprawczych oddalił wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania, wniosek o ogłoszenie upadłości uznać należy za spóźniony w stosunku do właściwego czasu, o którym mowa w ww. przepisie;

3. art. 116 § 1 pkt 2 O.p. poprzez dokonanie wadliwej kontroli jego zastosowania przez organ pierwszej instancji i w konsekwencji uznanie, że skarżąca nie wskazała majątku spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części;

4. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 116 § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, który procedował względem skarżącej w przedmiocie stwierdzenia jej solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe "F." sp. z o.o. w podatku od towarów i usług, mimo istnienia ujemnej przesłanki procesowej w postaci niewszczęcia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wobec wszystkich osób mogących taką odpowiedzialność ponosić, a co najmniej podjęcia próby doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania względem M. J. W. na adres miejsca pracy;

5. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 122, art. 181, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo tego, że organ ten nie zbadał wszystkich okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą oraz nie przeprowadził rzetelnej analizy zebranego materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o błędne ustalenia faktyczne;

6. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 181 O.p. poprzez całkowite zignorowanie przedłożonej wraz z pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. kopii sprawozdania finansowego spółki wraz z kopią rachunku zysków i strat za rok obrotowy trwający od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r., podczas gdy w świetle Ordynacji podatkowej dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem;

7. art. 188 O.p. poprzez pominięcie żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu ze sprawozdania finansowego spółki za 2009 r., które po dziś dzień fizycznie znajduje się w aktach spółki w rejestrze przedsiębiorców, jak również wniosku o porównanie treści tego dokumentu z treścią sprawozdania, które przedłożyła wraz z pismem z dnia 17 grudnia 2014 r., chociaż przedmiotem ww. dowodów były okoliczności mające znaczenie dla sprawy, a dotychczas przeprowadzone przez organ dowody służyły stwierdzeniu przeciwnych okoliczności;

8. art. 181 w zw. z art. 188 O.p. poprzez pominięcie żądania strony dotyczącego przesłuchania w charakterze świadka księgowej spółki B. – M. K., na okoliczność sytuacji finansowej spółki pod koniec 2009 r. oraz w styczniu 2010 r.;

9. art. 197 §1 w zw. z art. 188 O.p. poprzez nieuwzględnienie wniosku o powołanie biegłego z zakresu rachunkowości i finansów na okoliczność ustalenia sytuacji finansowej spółki w przededniu wypowiedzenia umowy pożyczki przez wierzyciela spółki – M. C. GmbH z siedzibą w W., jak również na. okoliczność czy sytuacja finansowa spółki na koniec roku 2009 uzasadniała złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, jak również poprzez brak formalnego odniesienia się do treści ww. wniosku w formie postanowienia, które to naruszenie miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

10. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 124 i art. 210 § 4 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo tego, że nie przedstawił on przekonującego uzasadnienia wskazującego na to dlaczego wybranym dowodom dano wiarę, a innym odmówiono wiarygodności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z 21 maja 2015 r. skarżąca wniosła o odroczenie wyznaczonego na dzień 2 czerwca 2015 r. terminu rozprawy, z uwagi na uczestniczenie pełnomocnika w tym dniu w ogólnopolskiej konferencji naukowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

I.Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanych zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

II. Spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy zasadne było orzeczenie przez organ podatkowy o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu "F." Sp. z o.o. ( dawniej B. Sp. z o.o. ) z siedzibą w W. za zaległości tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. oraz należnych od tej zaległości odsetek za zwłokę.

Zdaniem organów podatkowych istnieją podstawy do orzeczenia tej odpowiedzialności na podstawie art. 116 O.p.

W ocenie skarżącej natomiast, brak jest ku temu stosownych podstaw z uwagi na ujemną przesłankę procesową polegająca na tym, że postępowanie nie było prowadzone wobec wszystkich członków zarządu Spółki, nadto, w czasie kiedy upływał termin płatności zobowiązania objętego postępowaniem skarżąca faktycznie nie pełniła funkcji członka zarządu, a także we właściwym czasie wraz z byłym mężem zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, wskazała mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowej w znacznej części, a organ nie przeprowadził postepowania egzekucyjnego co do całego majątku Spółki.

W warstwie normatywnej dotyczącej spornego zagadnienia, w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 107 § 1 O.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Z art. 107 § 2 pkt 2 i pkt 4 O.p. wynika, iż osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych i koszty postępowania egzekucyjnego. Podstawą tej odpowiedzialności jest zarówno samo istnienie długu, jak i szczególny tytuł prawny tej odpowiedzialności. Cudzy dług nie może bowiem stanowić samoistnej odpowiedzialności osoby trzeciej – odpowiedzialność ta ma charakter subsydiarny i może mieć miejsce wyjątkowo, gdy nie ma możliwości zaspokojenia roszczeń podatkowych z majątku podatnika. Jest to odpowiedzialność solidarna za cały dług. Zgodnie z art. 108 § 1 O.p. o odpowiedzialności osoby trzeciej orzeka organ w drodze decyzji. W myśl art. 108 § 3 O.p., w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a.

Zasady odpowiedzialności członków zarządu Spółek kapitałowych, jako osób trzecich, określa art. 116 § 1 O.p. stanowiący, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2). Wskazane przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu ( § 4 ).

Sąd podziela ukształtowany w orzecznictwie pogląd, że na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania tzw. przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki tj. pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce, natomiast ciężar udowodnienia istnienia jakiejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności ( przesłanki negatywnej ), spoczywa na członku zarządu ( np. wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 1006/01, wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 629/04 ).

III. W zakresie pierwszej z wymienionych przesłanek tj. pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego w orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym, przesłanką warunkującą powstanie odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, jest możliwość faktycznego pełnienia obowiązków w okresie, w którym powstały zaległości spółki. Pełnienie obowiązków, to kierowanie sprawami spółki kapitałowej, rozumiane jako reprezentowanie i prowadzenie jej spraw.

W tym kontekście Sąd podziela stanowisko organu, że orzeczona odpowiedzialność obejmuje zaległość podatkową z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r., którego termin płatności upływał w czasie pełnienia przez skarżącą zarówno formalnie jak i faktycznie obowiązków członka zarządu "F." Sp. z o.o.

( dawniej B. Sp. z o.o. ) – dalej jako "Spółka".

Istotne dla tak sformułowanej oceny, są ustalone w tej kwestii okoliczności takie jak, faktyczne pozostawanie skarżącej w składzie zarządu ( mimo podjętej w dniu 26 stycznia 2010 r. uchwały odwołującej skarżącą z tej funkcji ), wzmocnione udzielonym przez Sąd Okręgowy w Toruniu postanowieniem z dnia 29 stycznia 2010 r. zabezpieczeniem poprzez ustanowienie zakazu dokonywania w rejestrze przedsiębiorców prowadzonym dla Spółki wpisów na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników z 26 stycznia 2010 r., polegających na wykreśleniu jako członków zarządu F. J. B. i M. A. B. oraz wpisaniu w ich miejsce M. J. S. i M. P. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, że na zgromadzeniu wspólników w dniu 26 stycznia 2010 r. jedynego wspólnika Spółki reprezentowała osoba nieuprawniona, co oznacza, że podjęte przez nią uchwały były nieistniejące, ewentualnie nieważne ( k. 326-331, t. 1/2 akt administracyjnych ).

Skutkiem tego, Sąd Rejonowy w Toruniu VII Wydział Gospodarczy KRS postanowieniem z 7 maja 2005 r. oddalił wniosek o wykreślenie członków zarządu w części dotyczącej M. B. i F. B., natomiast wykreślił z grona zarządu M. B., wpisując w jego skład M. J. W. ( k. 66-68, t. 1/2 ).

W dalszej kolejności należy wskazać, że Sąd Okręgowy w Toruniu, uwzględniając powództwo skarżącej i F. J. B., wyrokiem z 24 lutego 2011r. ustalił, że uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 26 stycznia 2010 r. o odwołaniu w/w i powołaniu w ich miejsce M. J. S. oraz M. P. nie istnieje ( k. 246. T. 1/2 ).

W kontekście tych mających znaczenie dla oceny przesłanki wymienionej w art. 116 § 2 okoliczności faktycznych stwierdzić należy, że skarżąca nie tylko mogła, ale również powinna pełnić funkcję członka zarządu, także po dniu 26 stycznia 2010 r. Udzielone skarżącej zabezpieczenie przed wytoczeniem powództwa, a następnie jego uwzględnienie poprzez uznanie, że uchwała odwołująca skarżącą z pełnionej funkcji nie istnieje, co oznacza, że nie wywołuje ona skutków prawnych od chwili jej podjęcia ( ta okoliczność nie jest sporna w sprawie ) - legitymizuje wszelkie podejmowane przez skarżącą po podjęciu uchwały czynności faktyczne i prawne.

Odzwierciedla to również uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników zawarta w akcie notarialnym z dnia 1 lutego 2011 r., uznająca w/w uchwałę za nieistniejącą i niewywołującą skutków prawnych, a także upoważniająca zarząd Spółki do potwierdzenia wszystkich czynności prawnych dokonanych w imieniu Spółki w okresie od 26 stycznia 2010 r., do dnia jej podjęcia ( k. 56-62, t. 1/2 ).

Takie czynności prawne, zastrzeżone wyłącznie dla czynnych członków zarządu skarżąca faktycznie podejmowała, reprezentując Spółkę m.in. w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Toruniu z wniosku Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w B. o wyjawienie majątku Spółki składając w nim stosowne oświadczenia oraz przedkładając wykaz majątku Spółki wraz z załącznikami ( k. 478-486, t. 2/2 ).

Skarżąca wraz z F. J. B. złożyła także pismem z dnia 8 lutego 2010 r. wniosek o ogłoszenie upadłości, w którym wykazała fakt pozostawania członkiem zarządu Spółki od początku jej istnienia, uprawnionym do jej reprezentacji. Składała w toku tego postępowania obszerne i dotyczące wielu aspektów funkcjonowania Spółki wyjaśnienia. Do protokołu z posiedzenia Sądu upadłościowego w dniu 7 maja 2015 r. podała m.in. szczegółowe informacje odnośnie bieżącej działalności Spółki, aktualnego stanu zatrudnienia, zobowiązań wobec pracowników, miesięcznych kosztów funkcjonowania Spółki z podaniem jego składników, stanu środków na rachunku bankowym, znała szacunkową wartość składników majątku, a także nieruchomości oraz wysokość obciążeń hipotecznych. ( k. 585-589, t.2/2). Przedkładała informacje wraz z wykazem rachunków bankowych Spółki oraz stanem zgromadzonych na nich środków pieniężnych ( k. 615-617, t. 2/2 ), a także przedstawiła wykaz tytułów egzekucyjnych i wykonawczych wystawionych na Spółkę ( k. 707-710, t. 2/2 ). Złożyła również wykaz majątku Spółki z szacunkową wyceną jego składników oraz sporządzony na dzień 31 stycznia 2010 r. bilans oraz być rachunek zysków i strat, wraz z załączonymi do niego uwagami ( k. 699-706, t. 2/2 ). Dodatkowo wskazała, że jest również zatrudniona w Spółce jako dyrektor ds. finansowych.

Nie może być zatem wątpliwości, że skarżąca nie tylko pełniła funkcję członka zarządu, ale dysponowała również dokumentacją finansowo-księgową, w oparciu o którą możliwe było udzielanie merytorycznych wyjaśnień w toku postępowania upadłościowego, także na żądanie nadzorcy sądowego oraz załączenie istotnych dla tego postępowania dokumentów w tym sprawozdania finansowego.

Nie bez znaczenia dla takiej oceny jest również to, że pismem z dnia 25 lutego 2010 r. pełnomocnik B. Sp. z o.o., B. H. GmbH i M. C. złożył do Sądu wniosek o udzielenie zabezpieczenia polegającego na zobowiązaniu Skarżącej i F. B. do przekazania aktualnym członkom zarządu wszystkich dokumentów Spółki, w szczególności dokumentów księgowych oraz dokumentów umożliwiających dysponowanie środkami Spółki zgromadzonymi na rachunkach bankowych, a także do zaprzestania reprezentowania i prowadzenia spraw Spółki ( k. 401-408, t. 1/2 ).

Postanowieniem z 24 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w Toruniu oddalił wniosek Spółki o udzielenie zabezpieczenia poprzez zobowiązanie m.in. skarżącej do przekazania aktualnym członkom zarządu wszystkich dokumentów Spółki, w szczególności dokumentów księgowych oraz dokumentów umożliwiających dysponowanie środkami zgromadzonymi na jej rachunkach bankowych. W jego uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in., że "z uwagi na pozostawanie uczestników w składzie zarządu nie sposób uznać, że mają oni, jak chcą tego wnioskodawcy, wydać wszystkie dokumenty M. W. Uczestnicy powinni natomiast udostępnić tej osobie dokumenty" ( k. 356-368, t. 1/2 ). Wniesione na to postanowienie zażalenie, Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił postanowieniem z 26 maja 2010 r. ( k. 345-355, t. 1/2 ).

Przedstawione okoliczności bezsprzecznie wskazują, że to skarżąca wraz z F. J. B. w istocie reprezentowała jako członek zarządu Spółkę, miała nieograniczony dostęp do dokumentacji finansowej ( także z uwagi na zatrudnienie w Spółce jako dyrektor ds. finansowych ), którą powinna również udostępnić M. W., także pozostającemu w składzie zarządu Spółki. Z akt sprawy wynika, że dopiero pismem z 24 grudnia 2010 r. skarżąca złożyła rezygnację, z pełnionej do tego dnia w sposób formalny i faktyczny, funkcji członka zarządu Spółki ( k. 63, t. 1/2 ).

Wobec tego, podzielając przywołane w uzasadnieniu skargi tezy wyroku NSA z 12 października 2012 r., II FSK 478/11, Sąd stwierdza, że nie przystają one do dokonanych w tej sprawie ustaleń faktycznych, z których wynika, że skarżąca miała możliwość, a także faktycznie pełniła i wykonywała czynności jako członek zarządu Spółki.

W tych okolicznościach, przesłanka odpowiedzialności skarżącej za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres do stycznia do sierpnia 2010 r., zawarta w art. 116 § 2 o.p. została spełniona.

IV. Organy podatkowe wykazały także istnienie kolejnej przesłanki wynikającej z art. 116 § 1 O.p., tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec Spółki. Pojęcia "bezskuteczności egzekucji" nie wyjaśnia, ani ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani też ustawa Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu, należy je wobec tego definiować zgodnie z wykładnią językową, jako "nie przynoszące pożądanych rezultatów". Tym samym bezskuteczność egzekucji będzie miała miejsce, gdy skierowanie egzekucji do całego majątku podatnika, w następstwie przeprowadzonych czynności i zastosowania, bądź próby zastosowania środków egzekucyjnych, nie dało wyniku w postaci zaspokojenia (w całości) wierzyciela podatkowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono, że warunkiem uznania bezskuteczności egzekucji jest jej formalne przeprowadzenie oraz, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu ( tak też powołane w skardze uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, publ. ONSAiWSA nr 2/2009, poz. 19 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 6 marca 2010 r., I UK 318/11 ).

W tej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. przeprowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych numer [...] i [...] z dnia 18 maja 2011r. obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia do sierpnia 2010 r. oraz tytułu wykonawczego z 18 października 2010 r. nr [...] obejmującego podatek VAT za miesiąc styczeń 2010 r.( k. 31-41, t. 1/2 ).

W ramach egzekucji dokonano zajęcia rachunków bankowych w [...] Bank [...] S.A. w K. oraz [...] Bank [...] S.A., a także zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelność. Zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych wysłano 19 października 2010r. do [...] Bank S.A o/T. ( k. 13, t. 1/2 ), 30 listopada 2010 r. do O., W. (k. 29 ), do P. M. we W. (k. 27 ), do P.U.P. J. P. w G. (k. 24 ), do A. B. (k. 21 ), do A. w C. (k. 19 ), do B. M. B. w T. (k. 17 ), do P. P. sp. z o.o. w P. (k. 14 ), z dnia 13 grudnia 2010r. do [...] Bank S.A o/T. (k. 10 ), do [...] Bank [...] S.A. o/T. (k. 8 ). Zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania należności.

W dniu 14 września 2010r. organ egzekucyjny złożył do Sądu Rejonowego w Toruniu wniosek o nakazanie wyjawienia majątku Spółki. Postępowanie przed Sądem nie doprowadziło do ujawnienia majątku Spółki umożliwiającego zaspokojenie dochodzonej zaległości podatkowej ( k. 478-487, t. 2/2 ). Ponadto 9 lutego 2011 r. poborca skarbowy spisał raport o stanie majątkowym zobowiązanego. Z dokonanych ustaleń wynika, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia żadnych osób. Spółka zajmowała się produkcją samochodów specjalistycznych - ambulansów. Obecnie nieruchomość jest zamknięta, dostęp do niej ma wyłącznie M.C. w A. ( k. 2, t. 1/2 ).

W związku z powyższym, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki z uwagi na ustalenie, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne ( k. 42, t. 1/2 ).

Na brak majątku Spółki wskazuje również przebieg i rozstrzygnięcie jakie zapadło w następstwie złożonego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. W ramach tego postępowania, w oparciu o sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego Sąd m.in. ustalił, że zastawem rejestrowym objęte są wszystkie ruchomości i zbywalne prawa majątkowe, w tym również wierzytelności wchodzące w skład przedsiębiorstwa dłużnika. Zobowiązania dłużnika, według ustaleń nadzorcy na dzień 16 marca 2010 r. łącznie wynosiły [...] zł z tytułu należności głównych. Wykaz wierzycieli obejmował 133 pozycje, przy czym pozycja 132 zawiera zbiorcze zestawienie należności pracowniczych obejmujących należności 91 pracowników na łączną kwotę [...] zł. Analiza stanu majątkowego dłużnika wskazuje na to, że nie posiada on dostatecznych środków pieniężnych, które mogłyby zaspokoić koszty postępowania. Majątek nieruchomy jest zabezpieczony hipotecznie w wysokości przekraczającej jego wartość ( nieruchomości są obciążone hipoteką do kwoty [...] EUR na zabezpieczenie wierzytelności Spółki M. C. GMBH w W., przy wartości nieruchomości podanej przez dłużnika[...] zł ). Majątek ruchomy jest także obciążony prawami osób trzecich ( k. 618-633, t. 2/2 ).

Ostatecznie Sąd upadłościowy oddalając wniosek uznał, że w sprawie zachodzi normatywna przeszkoda do ogłoszenia upadłości, albowiem pozostały majątek dłużnika ( nie obciążony prawami osób trzecich ) nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. ( k. 564-570 ). W świetle orzeczenia Sądu, bezskuteczność egzekucji nie może budzić żadnych wątpliwości.

Dodatkowo można wskazać, że także postępowania egzekucyjne prowadzone przez komorników sądowych na rzecz innych wierzycieli, również zostały umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Dotyczyło to m.in. takich wierzycieli jak N. [...] Sp. z o.o. i N. S.A. ( k. 782-785, t. 2/2 ).

V. W tym kontekście, nie można w ocenie Sądu również uznać, że istnieją niesporne, niezabezpieczone zastawem i możliwe do zajęcia egzekucyjnego wierzytelności ( w tym zagraniczne ), w oparciu o które możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Poza wskazanymi bowiem uprzednio okolicznościami skutkującymi bezskutecznością egzekucji, skarżąca nie wskazała skutecznie, jakie konkretnie i w jakiej wysokości wierzytelności istniały na moment prowadzenia wobec niej postępowania podatkowego, możliwe do zajęcia w trybie egzekucji administracyjnej. Samo powołanie się na ich istnienie w przeszłości, nie realizuje przesłanki wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, co mogłoby uwolnić skarżącą od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

Podobnie należy ocenić wskazania dotyczące rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] O. w W. W ocenie skarżącej na rachunku tym istniały i nadal istnieją środki pieniężne. Zdaniem Sądu, skarżąca poza samym stwierdzeniem o istnieniu rachunku bankowego i możliwych środkach na tym rachunku, w najmniejszym stopniu nie wykazała nawet, że Spółka taki rachunek obecnie posiada, a już tym bardziej, że są na nim zgromadzone środki finansowe, które wystarczą na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych. To, że Spółka w przeszłości korzystała ze środków gromadzonych na tym rachunku, nie oznacza, że nadal nim dysponuje i posiada na nim jakiekolwiek środki pieniężne.

Nie bez znaczenia dla takiej oceny jest również to, że w złożonym w postępowaniu upadłościowym wykazie rachunków bankowych Spółki skarżąca wskazała, że na rachunku prowadzonym przez Bank O. w W. Spółka posiadała niewielkie środki pieniężne. I tak: rachunek w EUR - stan konta na dzień 11.03.2010 r. -[...] EUR, rachunek w PLN - stan konta na dzień 26.02.2010 r. -[...] PLN, rachunek w USD - stan konta na dzień 11.02.2010 r.- [...] USD ( k. 615-617, t. 2/2 ). W uwagach do tej pozycji podano: "Obecnie nie mamy dostępu do rachunku w Bank [...]. Dostęp posiada tylko inwestor finansowy. Są to rachunki bankowe przez które wypłacana była pożyczka przez inwestora finansowego dla firmy B. Sp. z o.o. Stany kont są podane na dzień kiedy posiadaliśmy ostatni wyciąg bankowy".

Z kolei w piśmie z 20 maja 2010 r., dotyczącym stanu środków finansowych Spółki tymczasowy nadzorca sądowy podał, że w dniu 19 maja 2010 r. dłużnik złożył pismo, w którym wskazał stan środków znajdujących się na rachunku prowadzonym przez Bank [...] O. w W.: rachunek w EUR - stan konta na dzień 03.05.2010 r. -[...] EUR, rachunek w PLN - stan konta na dzień 30.04.2010 r. -[...] PLN, rachunek w USD - stan konta na dzień 01.04.2010 r. -[...]USD.

Przedstawione okoliczności, w dużej mierze opierające się na dokumentach i wyjaśnieniach przedstawionych przez skarżącą wskazują, że rachunek w Banku [...] zasadniczo był związany z zawartą z inwestorem finansowym umową pożyczki i służył przepływom finansowym związanym z tą umową. Po wypowiedzeniu przez pożyczkodawcę (M. C. GmbH) umowy pożyczki, dostęp do niego posiadał tylko inwestor finansowy. W aktach sprawy brak jest natomiast dowodów wskazujących na istnienie obecnie tego rachunku oraz potwierdzających stan środków wystarczających do zaspokojenia w znacznej części zaległości podatkowych.

W ocenie Sądu, to wskazane powyżej okoliczności, a nie sprzeczności pomiędzy oświadczeniem złożonym w postępowaniu o wyjawienie majątku, a zawartym w piśmie z 7 listopada 2010 r., ( w którym to kontekście skarżąca przywołuje tezy wyroku WSA w Gliwicach z 14 marca 2010 r., III SA/Gl 250/11 ) – przesądzają, że nie można przyjąć, że skarżąca skutecznie wskazała mienie Spółki w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 2 O.p.

VI. W ocenie Sądu zasadne są również ustalenia organu o braku pozostałych, negatywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej, wynikających z art. 116 § 1 pkt 1 O.p., a więc wykazania przez skarżącą, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy. Trafnie organ również przyjął, że ciężar dowodu w zakresie istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność spoczywa na członku zarządu.

Zgodnie z art. 10 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z kolei na podstawie art. 11 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, natomiast dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

W piśmiennictwie podnosi się, że "jeżeli (...) dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich (...). Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn, np. nie wykonuje zobowiązań w celu doprowadzenia swego kontrahenta do stanu niewypłacalności albo też nie wykonuje zobowiązań z przyczyn irracjonalnych (A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003 r., s. 41-42).

W myśl art. 21 ust. 1 p.u.i.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Czasem właściwym do podjęcia tych czynności jest czas, w jakim zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli ( np. wyrok NSA z 18 marca 2015 r., I FSK 74/14).

W toku postępowania organy dokonały szczegółowej analizy sytuacji finansowej Spółki na podstawie złożonych za lata 2007 i 2008 sprawozdań finansowych, ponieważ za kolejne lata Spółka mimo takiego obowiązku, nie złożyła sprawozdań zarówno we właściwym urzędzie skarbowym jak i w sądzie rejestrowym.

Przeprowadzona analiza rachunku zysków i strat za lata 2007-2008 wykazała m.in, że Spółka w 2007r. wypracowała zysk w wysokości [...] zł, natomiast w roku kolejnym poniosła stratę z tytułu prowadzonej działalności w kwocie (-)[...] zł.

Nastąpił także wzrost udziału kosztów w przychodach, tj. w 2007r. wynosił on 98,42% a w roku kolejnym już 103,30%, co znalazło odzwierciedlenie w poniesionej stracie.

W 2008r. wzrosło zadłużenie Spółki o ponad 100%, tj. z kwoty [...] zł w 2007r. do 9.379,62 tys. zł. Jednocześnie wzrósł poziom wskaźnika zadłużenia ogółem z 0,83 w 2007r. do 0,96 w 2008 r. ( wielkość wzorcowa tego wskaźnika powinna utrzymywać się w granicach 0,57 - 0,67 ). Wzrost ogólnego zadłużenia powoduje wzrost ryzyka finansowego związanego z utratą zdolności do spłaty zadłużenia. W znaczny sposób zwiększył się również wskaźnik zadłużenia kapitału własnego z 4,78 do 21,87

( wielkość wzorcowa wskaźnika wynosi od 1,0 dla dużych jednostek do 3,0 dla małych jednostek). W przypadku Spółki wielkość tego wskaźnika osiągnęła wartość zdecydowanie powyżej wartości oczekiwanej. Wydłużeniu uległ czas regulowania przez Spółkę zobowiązań krótkoterminowych ze 199 dni w 2007r. do 241 dni w 2008r. Spadła również wartość kapitału własnego firmy z kwoty [...] zł w 2007r. do [...] zł w 2008r., w związku z poniesioną stratą z działalności gospodarczej.

Dokonana analiza płynności finansowej Spółki wykazała, że zmniejszeniu uległ wskaźnik bieżącej płynności, informujący o możliwości spłaty zobowiązań bieżących poprzez zamianę na środki pieniężne całości aktywów obrotowych. Wartość tego miernika zmniejszyła się z 1,27 w 2007r. do 0,98 w 2008r. w sytuacji gdy prawidłowy jego poziom powinien wynosić od 1,2 do 2,0. Istotnym wskaźnikiem informującym o wypłacalności przedsiębiorstwa jest wskaźnik szybkiej płynności, obrazujący możliwości spłaty zobowiązań bieżących aktywami płynnymi. W analizowanym okresie miernik ten kształtował się na poziomie 0,61 w 2007r. i 0,28 w 2008r. ( wartość oczekiwana wynosi 1,0). Rozbieżność pomiędzy powyższymi wskaźnikami świadczy o zamrożeniu znacznej części środków pieniężnych w zapasach.

Przedstawiona analiza wskazuje, że już w 2008 r. sytuacja finansowa Spółki uległa pogorszeniu, a osiągane, mierzalne parametry ekonomiczne, w wielu przypadkach znacznie odbiegają od wartości optymalnych. Wielkość wskaźnika bieżącej płynności poniżej 1,0 świadczy o tym, że zobowiązania Spółki były większe aniżeli wartość aktywów obrotowych. W tym wypadku kapitał pracujący, który jest różnicą pomiędzy majątkiem obrotowym firmy, a jej bieżącymi zobowiązaniami, jest ujemny (osiągnął on wartość (-)[...] zł), co oznacza, że Spółka w tym czasie nie posiadała majątku obrotowego, dzięki któremu mogłaby uregulować wszystkie zobowiązania bieżące.

W analizie i ocenie sytuacji finansowej Spółki organ nie uwzględnił

( sporządzonych w języku angielskim ) bilansu oraz rachunku zysków i strat na dzień 30 czerwca 2009 r. wykazując nieprawidłowość zawartych w nich danych, w zakresie wskaźników dotyczących wielkości zysku z lat ubiegłych, które podano w kwocie [...] zł ( wg. organu mają one wartość[...]zł, a więc znacznie niższą ) oraz wielkości kapitału własnego wskazanego w kwocie[...] zł ( wg organu –[...] zł ). Skarga nie zawiera w tym zakresie polemiki z ustaleniami organu podatkowego oraz wywiedzionymi na ich podstawie wnioskami co do rzetelności danych wykazanych w tych dokumentach.

Natomiast organy podatkowe dokonały również analizy danych zawartych w przedłożonym przez Spółkę, wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, bilansie oraz rachunku zysków i strat sporządzonych na dzień 31 stycznia 2010 r. W oparciu o zawarte w nich dane ustalono, że Spółka w styczniu 2009 r. poniosła stratę z tytułu prowadzonej działalności w wysokości (-)[...] zł. Kapitał własny Spółki był ujemny i wynosił (-)[...] zł. Zobowiązania ogółem wyniosły[...] zł, w tym zobowiązania bieżące [...] zł. Wskaźnik zadłużenia ogółem wyniósł 1,14 czyli osiągnął poziom znacznie przekraczający wartość wzorcową wskaźnika, mieszczącą się w przedziale 0,57-0,67. Na koniec stycznia 2010 r. firma regulowała swoje zobowiązania bieżące po upływie 451 dni, a należności odzyskiwała po 160 dniach.

Spółka miała zatem problemy z bieżącym regulowaniem swoich zobowiązań, o czym świadczy poziom wskaźników płynności. Wskaźnik bieżącej płynności, obrazujący w jakim stopniu podmiot jest zdolny do regulowania bieżących zobowiązań aktywami obrotowymi osiągnął poziom 0,63 ( optymalna wartość mieści się w przedziale 1,3-2,0 ), a płynności szybkiej 0,47, wobec czego Spółka nie była w stanie regulować swoich bieżących zobowiązań z posiadanego majątku obrotowego.

W świetle danych zawartych w bilansie oraz rachunku zysków i strat zasadne jest stwierdzenie, że wartość aktywów netto Spółki osiągnęła wartość ujemną oraz, że stała się ona niewypłacalna najpóźniej z końcem 2009 r. Zła sytuacja finansowa Spółki, przekładająca się na niemożność regulowania bieżących należności wystąpiła więc przed 26 stycznia 2010 r. tj. przed wypowiedzeniem Spółce umowy pożyczki – linii kredytowej przez M. C. GmbH z siedzibą w W. To zdarzenie natomiast, jak wskazywała również skarżąca, zasadniczo doprowadziło do faktycznej niemożności dalszego prowadzenie działalności przez Spółkę.

Potwierdzeniem zasadności wniosków wynikających z analizy sytuacji finansowej Spółki jest złożone przez Spółkę w dniu 31 marca 2010 r. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) CIT-8 za rok podatkowy 2009, w którym wykazano stratę w wysokości [...]zł.

Na problemy z płatnościami Spółki wskazują także nakazy zapłaty wydane w postępowaniu upominawczym: z dnia 19 sierpnia 2009 r. przez Sąd Rejonowy w Poznaniu o zapłatę na rzecz K. T. kwoty [...] zł; z dnia 15 września 2009 r. przez Sąd Rejonowy w Toruniu o zapłatę na rzecz S. B. kwoty [...] zł; z dnia 15 października 2009 r., przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy o zapłatę na rzecz M. kwoty[...] zł ( k. 709-710, t. 2/2 ). Ponadto Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie egzekucyjne w związku z zaległościami Spółki wobec Urzędu Gminy w W. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 03 lutego 2010r. za miesiące październik, listopad i grudzień 2009 r.

W świetle powyższego, zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu

8 lutego 2010 r. było działaniem spóźnionym, a jednocześnie skarżąca nie wykazała, że nastąpiło to bez jej winy. Skarżąca faktycznie pełniła funkcję członka zarządu i jednocześnie dyrektora ds. finansowych, miała więc wgląd w sytuację finansową Spółki, czego potwierdzeniem jest szeroka wiedza i aktywne uczestnictwo chociażby w postepowaniu o wyjawienie majątku, a także w postępowaniu upadłościowym. Skarżąca mogła zatem i powinna wraz z F. J. B. wcześniej złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, znając realia finansowe i uwarunkowania ekonomiczne Spółki zarówno w 2008 jak i w 2009 r.

Ustalenia organu i ich ocena w powyższym zakresie jest trafna i opiera się na szczegółowej analizie sytuacji finansowej Spółki, a nie tylko na fakcie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku na zaspokojenie kosztów postępowania i sugerowanym przez skarżącą w tym kontekście generalizowaniu przez organ, że w takiej sytuacji każdy wniosek o ogłoszenie upadłości należałoby uznać za spóźniony.

VII. W kontekście opisanych w oparciu o dostępną dokumentację i szczegółowo omówionych przez organ wskaźników finansowych Spółki i wynikających z nich ocen, nie było potrzeby powoływania na tą okoliczność biegłego, czy przesłuchania świadka - księgowej Spółki M. K..

Zdaniem Sądu, w świetle art. 197 § 1 O.p., przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego uzasadnia konieczność skorzystania z "wiadomości specjalnych" przez organ administracji publicznej w toku rozpatrywania indywidualnej sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga "wiadomości specjalnych" wtedy, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego oraz zawodowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwie bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, sztuki, rzemiosła, techniki, stosunków gospodarczych itp., z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie. Co więcej, biegły nie jest powoływany do ustalenia stanu faktycznego, lecz naświetlenia i wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez organ administracji publicznej z punktu widzenia posiadanych przez niego wiadomości specjalnych (zob. K. Piasecki (w:) Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, t. 2, Warszawa 1989, s. 458).

W tej sprawie zdaniem Sądu, konieczność powołania biegłego lub przesłuchania świadka nie wystąpiła, wobec szczegółowej i opartej na dostępnych dokumentach finansowych analizy sytuacji finansowej Spółki dokonanej przez organy podatkowe, do czego były one nie tylko uprawnione ale również z mocy art. 122, 187 § 1 i 191 O.p. zobowiązane. Co istotne, skarżąca kwestionując ustalenia organu w tym zakresie, nie wykazała, że dokonana w tym zakresie analiza i ocena jest błędna, na czym konkretnie błędy te polegały i jaka jej zdaniem powinna być prawidłowa ocena sytuacji finansowej Spółki, w odniesieniu do uzyskanych, istotnych parametrów ekonomicznych.

Podobnie nie sposób zarzucić organom braku przeprowadzenia dowodu ze sprawozdania finansowego za 2009 r. Po pierwsze, Spółka mimo takiego obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 2 u.p.d.o.p,. sprawozdania tego w urzędzie skarbowym nie złożyła.

Po drugie, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. mając na uwadze złożony przez skarżącą w tym zakresie wniosek dowodowy, pismem z dnia 04 kwietnia 2014 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w Toruniu VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, z prośbą o przesłanie kopii dokumentów dotyczących złożenia przez Spółkę sprawozdania finansowego za 2009r.

Z przesłanych przez Sąd dokumentów wynika, że 22 listopada 2013 r. w biurze podawczym Sądu został przyjęty wniosek Spółki o wpis wzmianki o złożeniu rocznego sprawozdania finansowego za 2009 r. w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Jednakże z uwagi na to, że wniosek nie został sporządzony na urzędowym formularzu oraz nie uiszczono kosztów sądowych, zarządzeniem Sądu z dnia 25 listopada 2013 r. zarządzono zwrot wniosku.

Organ podatkowy podjął zatem działania, aby pozyskać sprawozdanie finansowe Spółki za 2009 r. Wobec tego to nie pasywność organu, ale brak właściwej aktywności Spółki oraz skarżącej przekłada się na faktyczne niezłożenie sprawozdania finansowego, a tym samym jego brak we właściwym organie rejestrowym i podatkowym. W postępowaniu podatkowym, organ na podstawie danych z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego na dzień 8 stycznia 2015 r. ustalił, że ostatni wpis dotyczący złożonych w sądzie sprawozdań finansowych Spółki odnosi się do roku 2008 ( k. 847-851, t. 2/2 ).

Natomiast za dokument taki, nie może zostać uznana załączona do pisma skarżącej z dnia 17 grudnia 2014 r. nieuwierzytelniona kopia "bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2009 r.", nie zawierająca także daty i podpisu osoby je sporządzającej.

Oczywiście Sąd dostrzega brak formalnego rozstrzygnięcia przez organ w przedmiocie zgłoszonych, wskazanych powyżej wniosków dowodowych, co należy ocenić negatywnie, jednakże fakt ten ze względów uprzednio wskazanych, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

VII. Zdaniem Sądu, organ podatkowy, wbrew stanowisku skarżącej, podjął również działania w celu doręczenia postanowienia o wszczęciu postanowienia w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu M. J. W. za zaległości Spółki. Postanowienie to zostało wysłane na znany organowi adres zamieszkania M. W. w W. ([...]). Nadana korespondencja wróciła z adnotacją "adresat nieznany" (k.860-862,t. 2/2).

Następnie pismem z 22 listopada 2012r. organ wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców w B. z prośbą o pomoc w ustaleniu miejsca zamieszkania M. J. W. W odpowiedzi na powyższe pismo uzyskano odpowiedź, iż Wojewoda [...] nie posiada informacji na temat aktualnego adresu jego zamieszkania ( k. 865-867, t. 2/2 ).

Jednocześnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wystąpił z wnioskiem do brytyjskiej administracji podatkowej z prośbą o ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania M. J. W. W odpowiedzi uzyskano informację, iż ostatni znany adres jego zamieszkania to [...], na który wysłano stosowną korespondencję ( k. 852-858) Także tym razem korespondencja wróciła z adnotacją "adresat nieznany" ( k. 868 ).

W świetle powyższego nie można zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącej, że organ podatkowy nie prowadził czynności w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności wszystkich członków zarządu Spółki. Organ podjął próby doręczenia korespondencji także M. W., które jednak mimo współpracy z brytyjską administracją podatkową, okazały się nieskuteczne. Ta okoliczność nie czyni jednak nieprawidłowymi decyzji wydanych wobec pozostałych wspólników Spółki tj. skarżącej oraz F. J. B.

VIII. Organ nie naruszył również pozostałych, wskazanych w skardze przepisów postępowania. Analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie prowadzi do wniosku, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 O.p., stanowiącym, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W świetle zebranego materiału dowodowego, ustalenia i ocena prawna stanu faktycznego przez organy podatkowe zostały dokonane zgodnie z art. 122 O.p., w myśl którego to przepisu jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a także w zgodzie z art. 187 § 1 O.p., który stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Z przytoczonych uprzednio względów organ nie naruszył także art. 181 i art. 188 O.p., regulujących postępowanie dowodowe. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę odniósł się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Zasadność stanowiska organu potwierdza analiza uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji w kontekście zebranego materiału dowodowego. Wyjaśniono w niej zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy zgodnie z art. 124 O.p. Realizując dyspozycję art. 210 § 4 O.p przytoczono okoliczności prawne i faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, przedmiotem której było ustalenie, czy skarżąca ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki.

IX. W ocenie tut. Sądu, nie zasługiwał także na uwzględnienie wniosek o odroczenie rozprawy. Zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Przez nadzwyczajne wydarzenie należy rozumieć nie dające się przewidzieć zdarzenia sił przyrody lub inne nagłe zdarzenia, które uniemożliwiają stawiennictwo na rozprawie np. powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Inną znaną sądowi przeszkodę, której nie można przezwyciężyć jest ta, o której sąd został powiadomiony przez stronę, a z treści informacji wynika, że strona nie może je przezwyciężyć i jej stawiennictwo na rozprawie jest niemożliwe. Ocena tych okoliczności należy wyłącznie do sądu (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Lexis Nexis, Warszawa 2008, str. 239-241). W ocenie Sądu, mając powyższe na uwadze, w tej sprawie nie zaistniała przeszkoda, której nie można było przezwyciężyć. W piśmie z dnia 21 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącej wnosząc o odroczenie rozprawy wskazała, że w dniu 2 czerwca 2015 r. odbywa się ogólnopolska konferencja naukowa, w której zgłosiła udział już na początku 2015 r. i nie jest w stanie usunąć kolizji terminów. Nadto ,krótki termin oraz stopień zaawansowania i skomplikowania sprawy powoduje, że wyznaczenie substytuta jest niemożliwe. Na takie rozwiązanie nie godzi się też skarżąca (k. 36 akt sądowych).

W tym miejscu podać należy, że z akt sprawy sądowej wynika, że skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, z zachowaniem siedmiodniowego terminu z art. 91 p.p.s.a. Zdaniem tut. Sądu, chęć uczestniczenia w konferencji naukowej nie może stanowić podstawy do odroczenia prawidłowo wyznaczonej rozprawy przez sądem administracyjnym. Rzeczą skarżącej jest, czy godzi się w takiej sytuacji na udzielenie przez pełnomocnika dalszego pełnomocnictwa (substytucyjnego), czy też nie ( udzielone pełnomocnictwo z 1 marca 2015 r. taką możliwość przewidywało ). Prawem strony skarżącej jest w jaki sposób organizuje obronę swoich praw. Sąd zauważa, że rozpatrywanie spraw bez uzasadnionej zwłoki stanowi nakaz określony w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto, art. 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Kierując się wyżej wymienioną zasadą konstytucyjną oraz w świetle przywołanych okoliczności, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdzając naruszenia prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

M. Łent L. Kleczkowski J. Szulc