Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1018/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6373 Uprawnienia maklerskie
Skarżony organ: Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.) Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd w [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy maklerów papierów wartościowych: 1. oddala skargę 2. przyznaje na rzecz adwokata J. R. Kancelaria Adwokacka w [...] ul. [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2004r. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd orzekła o skreśleniu z listy maklerów papierów wartościowych M. K. nr licencji [...] z powodu nienależytego wykonywania zawodu oraz naruszenia przepisów prawa w okresie zatrudnienia w p. S.A.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż postępowanie w sprawie ustalenia czy makler papierów wartościowych M. K., w sposób należyty wykonywał zawód lub nie naruszył przepisów prawa w związku z wykonywaniem zawodu w okresie zatrudnienia w p. S.A. zostało wszczęte z urzędu postanowieniem Przewodniczącego Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] października 2002r., zatwierdzonym uchwałą Komisji z dnia [...] października 2002r. W dniu [...] grudnia 2002r. do udziału w postępowaniu na prawach strony został dopuszczony Z.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia [...] sierpnia 2002r., które wpłynęło do Urzędu Komisji w dniu [...] sierpnia 2002r. D. S.A. w likwidacji z siedzibą w P. poinformował o złożeniu w dniu [...] lipca 2002r. do Prokuratury Rejonowej w [...] zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez maklera papierów wartościowych M. K. W treści zawiadomienia wskazano, iż makler bezpodstawnie dokonał transferu 6.400 sztuk akcji T. S.A., z rachunku papierów wartościowych inwestora J. L., na swój rachunek papierów wartościowych w D. S.A. Następnie dokonał sprzedaży ww. papierów wartościowych i wypłacił środki finansowe uzyskane w wyniku realizacji transakcji giełdowej. Podstawą do złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa była reklamacja złożona przez klienta domu maklerskiego J. L. w dniu [...] lipca 2002r. oraz postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez dom maklerski.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...] grudnia 2000r. inwestor J. L. zawarł z D. S.A. umowę o świadczenie usług brokerskich nr [...] oraz aneks do umowy dotyczący składania dyspozycji przez telefon. W umowie o świadczenie usług brokerskich klient zastrzegł niewysyłanie potwierdzeń o zawieranych transakcjach. W dniu [...] grudnia 2000r. J. L. udzielił pełnomocnictwa do dysponowania swoim rachunkiem P. S. (zakres pełnomocnictwa pełny z wyłączeniem wypłat gotówkowych).

Raport z przeprowadzonego przez dom maklerski postępowania wyjaśniającego w sprawie reklamacji złożonej przez J. L. w dniu [...] lipca 2002r., sporządzony przez R. S. - Inspektora Nadzoru D. S. A., wskazuje, iż w okresie od [...] lutego 2001 r. do [...] lutego 2002r. na rachunku nr [...] należącym do J. L., dokonano między innymi 5 operacji przemieszczenia akcji T. S.A. na rachunek nr [...] należący do M. K.

W dniu [...] lutego 2001r. nastąpiło przemieszczenie 1.000 sztuk akcji T. S.A. Podstawą prawną do dokonania ww. przemieszczenia był dokument umowy kupna/sprzedaży z dnia [...] lutego 2001 r. podpisany przez P. S., pełnomocnika do rachunku J. L. oraz M. K. Na podstawie powyższej umowy została wystawiona w dniu [...] lutego 2001 r. dyspozycja transferu papierów wartościowych i środków pieniężnych z rachunku J. L. na rachunek M. K., na której widnieje podpis P. S. Dyspozycję transferu wykonał użytkownik oznaczony w systemie [...] numerem [...] – B. O. W dniu [...] lutego 2001 r. na rachunku M. K. zostało złożone zlecenie sprzedaży 1.000 sztuk akcji T. S.A., wprowadzone do systemu domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – M. K.

W dniu [...] maja 2001r. nastąpiło przemieszczenie 2.378 sztuk akcji T. S.A. Operacja została dokonana w systemie domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – M. K. Jednocześnie dom maklerski nie posiada dokumentu będącego podstawą dokonania transferu papierów wartościowych. W dniu [...] maja 2001 r. na rachunku M. K. zostało złożone zlecenie sprzedaży 2.378 akcji T. S.A., wprowadzone do systemu domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – M. K.

W dniu [...] listopada 2001r. nastąpiło przemieszczenie 2.022 sztuk akcji T. S.A. Operacja została dokonana w systemie domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – M. K. Dom maklerski nie posiada dokumentu będącego podstawą dokonania transferu papierów wartościowych. W dniu [...] listopada 2001r. na rachunku M. K. zostało złożone zlecenie sprzedaży 2.022 sztuk akcji T. S.A., wprowadzone do systemu domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – M. K.

W dniu [...] listopada 2001 r. nastąpiło przemieszczenie 200 sztuk akcji T. S.A. Operacja została dokonana w systemie domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – B. O. Dom maklerski nie posiada dokumentu będącego podstawą dokonania transferu papierów wartościowych. W dniu [...] listopada 2001 r. na rachunku M. K. zostało złożone zlecenie sprzedaży sprzedaż 200 sztuk akcji T. S.A., wprowadzone do systemu domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – M. K.

W dniu [...] lutego 2002r. nastąpiło przemieszczenie 800 sztuk akcji T. S.A. Operacja została dokonana w systemie domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – M. K. Dom maklerski nie posiada dokumentu będącego podstawą dokonania transferu papierów wartościowych. W dniu [...] lutego 2002r. na rachunku M. K. zostało złożone zlecenie sprzedaży sprzedaż 800 sztuk akcji T. S.A., wprowadzone do systemu domu maklerskiego przez użytkownika nr [...] – M. K.

Łącznie w okresie od [...] lutego 2001r. do [...] lutego 2002r. przeksięgowano 6.400 sztuk akcji z rachunku J. L. na rachunek M. K. W wyniku sprzedaży akcji T. S.A. przetransferowanych z rachunku J. L. M. K. uzyskał środki pieniężne w wysokości 117.957,44 zł.

W dniu [...] lipca 2002r. w obecności M. K. oraz P. S., M. K. złożył następujące oświadczenie (podpisy na dokumencie zostały notarialnie poświadczone): "Niniejszym oświadczam, że samowolnie i bez wiedzy właściciela konta Pana J. Ł. podjąłem z jego konta w D. akcje T. SA. w ilości 6.400 sztuk. Stanowi to kwotę 100.000 PLN (sto tysięcy złotych) co jest wartością wymagalną i bezsporną. Oświadczenie niniejsze składam dobrowolnie i bez przymusu."

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji dokonał analizy zarówno zeznań świadków jak i zainteresowanego. W ocenie Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w D. S.A. nie ma - w formie materialnej wszystkich zleceń, na podstawie których nastąpiła sprzedaż akcji T. S.A. z rachunku M. K. Poza wyjaśnieniami złożonymi przez M. K. żadne inne dowody zgromadzone w niniejszej sprawie nie wskazują, aby makler wystawił te zlecenia w formie dokumentu, z wyjątkiem zlecenia z dnia [...] lutego 2001r., które znajduje się w domu maklerskim. Powyższe wskazuje, iż działanie M. K. spowodowało naruszenie § 20 ust. l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie trybu i warunków postępowania domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz banków prowadzących rachunku papierów wartościowych (Dz.U. z 1998r. Nr 163, poz. 1159), jak również § 12 ust. 3 Regulaminu w sprawie zasad przepływu dokumentów i informacji oraz uniemożliwienia bezprawnego wykorzystania informacji poufnych i zawodowych w D. S.A. Analogiczny wymóg nabywania i zbywania papierów wartościowych na podstawie pisemnego zlecenie klienta przewiduje § 23 ust. l obecnie obowiązującego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 września 2002r. w sprawie trybu i warunków postępowania domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz banków prowadzących rachunki papierów wartościowych (Dz. U Nr 165, poz. 1354).

Brak w D. S.A. umów cywilnoprawnych będących podstawą przeksięgowania akcji T. S.A. z rachunku J. L na rachunek M. K. w dniach [...] maja 2001r., [...] i [...] listopada 2001r. oraz [...] lutego 2002r., wskazuje również, iż M. K. naruszył przepisy "Instrukcji operacyjnej pracowników Oddziałów p. S.A.", dotyczące transferu papierów wartościowych, w związku z nieprzekazaniem tych umów do domu maklerskiego. Makler M. K., jako pracownik D. S.A. nie zadbał, aby dom maklerski posiadał dokumenty stanowiące podstawę transferu papierów wartościowych z rachunku J. L. na jego rachunek oraz naraził dom maklerski na szkodę, w związku z koniecznością wypłacenia przez DM p. S.A. odszkodowania na rzecz klienta J. L.. M. K. nie zastosował się również do postanowień ww. procedury odnośnie konieczności przedkładania umów cywilnoprawnych będących podstawą transferu papierów wartościowych do wglądu innemu pracownikowi domu maklerskiego, celem potwierdzenia autentyczności podpisów stron umowy.

W trakcie prowadzonego postępowania dokonano analizy danych zawartych w zestawieniach rachunków klienta, dotyczących rachunku J. L. oraz danych z historii rachunku papierów wartościowych J. L.. Powyższa analiza wykazała, iż w zestawieniu rachunków klienta z dnia [...] stycznia 2002r. i z dnia [...] lutego 2002r. wskazano, iż klient posiada 6.000 sztuk akcji T. S.A., podczas gdy z historii rachunku papierów wartościowych J. L. wynika, iż wówczas znajdowało się na rachunku jedynie 400 sztuk akcji T. S.A. Różnica w ilości akcji wynosi 5.600 sztuk akcji T. S.A. i odpowiada ilości akcji jakie zostały przetransferowane z rachunku J. L. w okresie od [...] lutego 2001r. do [...] listopada 2001r. Na ww. zestawieniach rachunków klienta widnieje podpis i pieczątka M. K.

Zestawienia rachunków klienta, które zostały wydane P. S. jako pełnomocnikowi J. L., nie przedstawiały rzeczywistego stanu akcji T. S.A. na rachunku J. L., lecz przedstawiały stan jaki istniałby na rachunku, gdyby nie zostały dokonane transfery akcji T. S.A. Powyższe zdaniem Komisji wskazuje, iż M. K. przekazał P. S. dokumenty, które zawierały nieprawdę i tym samym wprowadzał klienta w błąd co do rzeczywistego stanu rachunku należącego do J. L.

Oceniając całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu organ stwierdził, iż M. K. w sposób nienależyty wykonywał zawód maklera papierów wartościowych oraz poprzez swoje działanie dopuścił się naruszenia przepisów prawa .

Z ustaleń urzędu Komisji wynika, że M. K. jako członek Związku Maklerów i Doradców dopuścił się również naruszenia Zasad Etyki Zawodowej Maklerów i Doradców.

Zgodnie z § 3 ust. l Zasad etyki zawodowej maklerów i doradców: "Maklerzy i doradcy obowiązani są działać zgodnie z przepisami prawa i zasadami uczciwego obrotu, mając przede wszystkim na względzie słuszne interesy klientów". Ponadto § 32 ust. l ww. zasad określa, iż maklerzy i doradcy nie mogą dysponować środkami na rachunkach papierów wartościowych innych osób, chyba że wynika to z obowiązków związanych z wykonywaniem zawodu. Natomiast czynności podjęte przez M. K. wskazują, iż nie wykonywał on swojego zawodu w sposób należyty i zgodny zarówno z przepisami prawa jak i powyższymi zasadami etycznymi, czym naruszył interesy klienta D. S. A. oraz naraził dom maklerski na szkodę.

Wskazano, iż w ocenie pełnomocnika Z., K. G., ustalony stan faktyczny wskazuje na nienależyte wykonywanie zawodu przez M. K.

Zgodnie z § 27 zasad etyki maklerzy i doradcy powinni ujawnić pracodawcy wszelkie czynniki, które mogą powodować konflikt z ich obowiązkami wobec pracodawcy.

Z treści art. 27 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi wynika, że Komisja może skreślić maklera lub doradcę z listy albo zawiesić jego uprawnienia do wykonywania zawodu na okres od 3 do 6 miesięcy na skutek nienależytego wykonywania zawodu lub naruszenia prawa w związku z wykonywaniem zawodu. Zdaniem Komisji opisane w decyzji postępowanie maklera M. K., w szczególności naruszenie interesu klienta oraz wprowadzanie klienta w błąd co do stanu jego rachunku, jak również narażenie na szkodę D. S.A., uzasadnia konieczność zastosowania wobec niego najsurowszej sankcji przewidzianej w art. 27 ust. l ww. ustawy, jaką jest skreślenie maklera z listy maklerów papierów wartościowych. Skreślenie M. K. z listy maklerów papierów wartościowych jest w opinii Komisji karą adekwatną do stwierdzonych w toku postępowania naruszeń interesów zleceniodawców, zasad etyki maklerów i doradców oraz naruszeń przepisów prawa, które znajdują odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Powyższą decyzję zaskarżył M. K. składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku jego rozpoznania Komisja Papierów Wartościowych i Giełd decyzją z dnia [...] marca 2004r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w toku prowadzonego postępowania przesłuchano osoby, które zdaniem M. K. winny być przesłuchane przez dom maklerski. Złożyli oni zeznania dotyczące transferu 1000 sztuk akcji T. S.A. w dniu [...] lutego 2001r., nie znane im były natomiast okoliczności zawarcia umów cywilnoprawnych.

Podano, iż z ustaleń przeprowadzonego postępowania wynika, iż dom maklerski posiada umowę kupna/sprzedaży z dnia [...] lutego 2001r., która była podstawą transferu 1.000 sztuk akcji T. S.A. z rachunku J. L. na rachunek M. K. w dniu [...] lutego 2001 r. oraz związaną z tą operacją dyspozycję transferu papierów wartościowych i środków pieniężnych z dnia [...] lutego 2001 r. Natomiast dom maklerski nie posiada umów będących podstawą transferu akcji T. S.A. z rachunku J. L. na rachunek M. K. w dniach [...] maja 2001 r., [...] i [...] listopada 2001 r. oraz [...] lutego 2002r., ani też dyspozycji transferów powyższych papierów wartościowych i środków pieniężnych, przekazywanych tytułem rozliczenia poszczególnych umów. Dopiero na przesłuchaniu w urzędzie Komisji w dniu [...] marca 2003r. M. K. ujawnił fakt posiadania umów cywilnoprawnych - umowy kupna/sprzedaży z dnia [...] maja 2001r., umowy pożyczki akcji z dnia [...] listopada 2001 r. i umowy pożyczki akcji z dnia [...] lutego 2002r., zawartych przez niego z P. S. oraz przedstawił ich oryginały, wskazując jednocześnie powyższe umowy jako podstawę przeksięgowań akcji T. S.A. z rachunku J. L. na jego rachunek w dniach [...] maja 2001 r., [...] i [...] listopada 2001 r. oraz [...] lutego 2002r. Na dokumentach ww. umów brak jest śladów złożenia ich w domu maklerskim.

Z wyjaśnień M. K. wynika, iż kopie umów z dnia [...] maja 2001r., [...] listopada 2001r. oraz [...] lutego 2002r. zostały przez niego złożone w domu maklerskim i powinny się tam znajdować, jednakże nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących, iż umowy te zostały przez niego faktycznie złożone w D. S.A. (np. data i podpis osoby przyjmującej, pieczątka D. S.A.).

Z pisma D. S.A. wynika, iż w zakresie przyjmowania dokumentów od klientów nie istniała odrębna procedura, natomiast w praktyce dom maklerski zatrzymywał w swoich aktach oryginał umowy cywilnoprawnej. W ocenie Komisji wyjaśnienia M. K. odnośnie złożenia umów w domu maklerskim są mało wiarygodne, w szczególności mając na względzie odmienną praktykę postępowania M. K. w przypadku złożenia w D. S.A. umowy z dnia [...] lutego 2001 r. oraz postępowania w przypadku pozostałych trzech umów. W związku z faktem, iż M. K. złożył do urzędu Komisji oryginały umów z dnia [...] maja 2001r., [...] listopada 2001r. oraz [...] lutego 2002r., stwierdzono, iż nie złożył tych umów w domu maklerskim, a w konsekwencji nie zostały wystawione na ich podstawie dyspozycje transferu papierów wartościowych i środków pieniężnych.

Odnośnie umowy pożyczki z [...] listopada 2001r. Komisja wskazała, iż transfer 2.022 sztuk akcji T. S.A. dokonany w dniu [...] listopada2001 r. został przeprowadzony zanim powstał dokument, w postaci umowy pożyczki z dnia [...] listopada 2001 r., dający podstawę prawą do dokonania takiej operacji. Data zawarcia umowy pożyczki z dnia [...] listopada 2001r. jest wyraźnie wskazana na dokumencie umowy i taką datę zawarcia umowy należy uznać za prawdziwą. Nie ma powodów, dla których należało by przyjąć, iż jej zawarcie miało miejsce w innym dniu niż [...] listopada 2001r. Dom maklerski nie posiada dyspozycji transferu papierów wartościowych i środków pieniężnych dotyczący transferu akcji T. S.A. w dniu [...] listopada 2001r., co nie pozwala na uznanie wyjaśnień M. K. w tej kwestii za wiarygodne. M. K. nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich wyjaśnień.

Nadto Komisja podała, iż w okresie dokonania przedmiotowych transferów w domu maklerskim obowiązywały kolejno po sobie dwie wersje procedury pt. "Instrukcja operacyjna pracowników Oddziałów p. S.A.", które sprawę transferu papierów wartościowych między rachunkami regulowały w ten sam sposób. Obowiązujące w domu maklerskim instrukcje nie regulowały odrębnie procedury potwierdzania podpisu w sytuacji, w której to pracownik domu maklerskiego jest stroną umowy. Zgodnie z ww. instrukcjami "do wykonania transferu niezbędne jest dostarczenie umowy kupna/sprzedaży podpisanej w obecności pracownika oddziału przez obie strony umowy (pracownik poświadcza na umowie prawdziwość podpisów)". Jeżeli zatem drugą stroną umowy był pracownik domu maklerskiego to poświadczenia prawdziwości podpisów powinien dokonać inny pracownik, tak aby procedura została dopełniona. Zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez M. K. on sam dokonał poświadczenia podpisów stron na kopiach umów cywilnoprawnych z dnia [...] maja 2001 r., [...] listopada 2001r. oraz [...] lutego 2002r., złożonych rzekomo w domu maklerskim.

Logika powyższej regulacji, której celem jest zapewnienie przez pracowników domu maklerskiego dodatkowej kontroli w zakresie zawierania umowy cywilnoprawnej, wskazuje, iż poświadczenie podpisów stron umowy powinno być dokonane przez pracownika domu maklerskiego niebędącego stroną potwierdzanej umowy. Dodatkowo sama strona podkreśla, iż ww. sytuacja jest kontrowersyjna i może powodować konflikt interesów z pracodawcą. Zdaniem Komisji fakt wskazania przez M. K., iż sam dokonywał potwierdzeń podpisów na umowach, których był stroną, świadczy, iż nie przestrzegał regulacji wewnętrznych domu maklerskiego.

Wskazano również, iż system [...] sam generował zadane mu tabulatory, a użytkownik posiadający nawet pełny zakres uprawnień nie dysponował instrumentami umożliwiającymi mu modyfikację tabulogramów oraz, iż nie można wydrukować "zestawienia rachunków klienta" na inny dzień niż ostatni dzień miesiąca.

Jednakże "zestawienie rachunków klienta" dla J. L. z dnia [...] lutego 2002r., na którym widnieje podpis M. K. oraz pieczątka z jego nazwiskiem nie jest wydrukiem z systemu [...]. Powyższe pozwala na przyjęcie, że M. K. musiał wpłynąć na zmianę jego treści, a tym samym świadomie wprowadził w błąd klienta.

W ocenie organu przedstawiona przez M. K. praktyka składania zleceń przez pracowników D. S.A. nie była zgodna z regulacjami wewnętrznymi D. S.A. oraz była sprzeczna z przepisami prawa. Zgodnie z obowiązującym wówczas Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie trybu i warunków postępowania domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz banków prowadzących rachunki papierów wartościowych (Dz. U. Nr 163, poz. 1159), dom maklerski pośredniczy w zbywaniu papierów wartościowych realizując pisemne zlecenia klienta, zawierające między innymi podpis klienta oraz podpis pracownika domu maklerskiego przyjmującego zlecenie. Norma ta została zawarta w aktualnie obowiązującym Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 września 2002r. w sprawie trybu i warunków postępowania domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz banków prowadzących rachunki papierów wartościowych (Dz. U. Nr 165, poz. 1354). W przedmiotowej sprawie D. S.A. nie posiada dokumentów czterech z pięciu zleceń sprzedaży akcji T. S.A. złożonych do rachunku M. K., a jak wynika z informacji przekazanych przez dom maklerski zlecenia te wprowadził do systemu domu maklerskiego sam M. K. Makler z dziesięcioletnią praktyką powinien znać przepisy prawne oraz regulaminy wewnętrzne obowiązujące w tej materii. Ponadto powinien zadbać by wszelkie czynności odnoszące się do jego rachunku w domu maklerskim były zgodne z prawem oraz należycie udokumentowane, w celu uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzenia takich operacji.

Komisja nie zgodziła się z twierdzeniem skarżącego, iż nie został naruszony interes klienta, w związku z transferem 6.400 akcji T. S.A. rachunku J. L. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż M. K. wszedł w posiadanie aktywów należących do klienta, za które J. L. nie zapłacił, ani ich nie zwrócił.

Wyjaśnił wprawdzie, iż przekazał J. L. samochód o wartości od 25.000 do 30.000 zł, ale w związku z brakiem jakichkolwiek dokumentów potwierdzających taki stan rzeczy, Komisja nie dała wiary takim wyjaśnieniom M. K.

Z akt postępowania wynika, iż w dniu [...] lipca 2002r. klient J. L. złożył do D. S.A. skargę, w związku ze stwierdzonym brakiem 6.400 sztuk akcji T. S.A. na jego rachunku. W sprawie ww. skargi dom maklerski przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w toku którego ustalono, iż beneficjentem akcji przetransferowanych z rachunku J. L. został M. K., który uzyskane w ten sposób akcje T. S.A. sprzedał. D. S.A. uzyskał ponadto od J. L. oświadczenie z dnia [...] lipca 2002r. (podpisane m.in. przez M. K.), w którym M. K. przyznaje, iż "samowolnie i bez wiedzy właściciela konta Pana J. L. podjąłem z jego konta w D. S.A. akcje T. S.A.(...) w ilości 6.400 sztuk. Stanowi to kwotę 100.000 zł co jest wartością wymagalna i bezsporną. Oświadczenie niniejsze składam dobrowolnie i bez przymusu".

Ponieważ dom maklerski posiadał jedynie dokument umowy kupna/sprzedaży 1.000 sztuk akcji T. S.A. z dnia [...] lutego 2001 r., natomiast nie posiadał umów cywilnoprawnych będących podstawą transferu akcji z rachunku klienta w dniach [...] maja 2001r., [...] i [...] listopada 2001 r. oraz [...] lutego 2002r., zawarł w dniu [...] sierpnia 2002r. ugodę z klientem J. L. Na mocy tej ugody klient otrzymał od D. S.A. odszkodowanie w wysokości 75.000 zł, co wyczerpało jego roszczenia wobec domu maklerskiego. Zatem niezasadne jest, w ocenie organu, podważanie przez M. K. faktu, że dom maklerski poniósł stratę.

D. S.A. był zobowiązany do wypłacenia odszkodowania klientowi, któremu została wyrządzona szkoda, w szczególności, że do jej powstania przyczyniło się niezgodne z prawem działanie pracownika domu maklerskiego, za którego odpowiedzialność ponosi dom maklerski jako pracodawca. Fakt, że wysokość odszkodowania został określona w drodze ugody, zanim ewentualne roszczenie zostało skierowane na drogę sądową, nie oznacza, że wypłacenie go wynikało z woli domu maklerskiego. Jeżeli ugoda nie zostałaby zawarta, klient miałby prawo domagać się odszkodowania na drodze sądowej.

Reasumując Komisja uznała, iż analiza całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub w części.

W skardze na powyższą decyzję M. K. wnosząc o uchylenie decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia [...] stycznia 2004r. i [...] marca 2004r. podniósł, iż zostały one podjęte na podstawie niezgodnych z prawdą ustaleń, a ustalonym faktom zostały przypisane niewłaściwe wnioski. Wskazał, iż interes klienta domu maklerskiego nie został naruszony, gdyż wszystkie operacje na rachunku klienta były dokonywane za zgodą i poprzez jego pełnomocnika, który do swych czynności był stosownie umocowany.

Podał, iż zarzut nieprzestrzegania procedur domu i przepisów prawa jest nieuprawniony, albowiem nie może on ponosić konsekwencji ewentualnego braku pełnej dokumentacji w archiwum domu maklerskiego.

Nieuprawniony jest również w jego ocenie wniosek, że został naruszony interes domu maklerskiego, albowiem dom nie wykazał należytej staranności by oddalić nieuprawnione żądanie inwestora. Zawarcie z inwestorem ugody nie miało żadnej podstawy merytorycznej i było autonomiczną wolą przedstawicieli domu tę umowę sygnujących.

Wywiódł, iż fakt nieposiadania przez niego stosownych dokumentów nie może być przesłanką na kreowanie wniosku jakoby stwierdzał nieprawdę.

W odpowiedzi na skargę Komisja Papierów Wartościowych i Giełd wnosząc o oddalenie skargi wskazała, iż w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu decyzji z dnia [...].01.2004r. oraz [...].03.2004r., wskazane zostały wszystkie fakty, które organ uznał za uzasadnione, dowody, na których się opierał wydając obie decyzje oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także przepisy, które zostały naruszone przez skarżącego. Treść skargi w zasadzie powiela argumenty, na które skarżący powoływał się w poprzednich fazach postępowania oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, istotą których jest przede wszystkim próba przerzucenia ciężaru odpowiedzialności za zaistniałą sytuację na dom maklerski, w którym był zatrudniony.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi, zwrócono uwagę, że twierdzenia o autentyczności podpisów złożonych przez pełnomocnika właściciela akcji - P. S. na umowach z dnia [...].05.2001r., [...].11.2001r. i z dnia [...].02.2002r. są przedwczesne i nie zmieniają faktu, że zlecenia sprzedaży akcji objętych tymi umowami były wystawione z naruszeniem zasad obowiązujących przy realizacji zleceń sprzedaży akcji przez pracowników domu maklerskiego i tych, które wynikają z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie trybu i warunków postępowania domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz banków prowadzących rachunki papierów wartościowych (Dz. U. Nr 163. poz. 1159), obecnie zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 września 2002r. w sprawie trybu i warunków postępowania domów maklerskich i banków prowadzących działalność maklerską oraz banków prowadzących rachunki papierów wartościowych (Dz. U. Nr 165. poz. 1354).

Powoływanie się skarżącego na stosowane w domu maklerskim zasady, które odbiegały od wprowadzonych i obowiązujących na podstawie właściwych regulaminów domu maklerskiego oraz przepisów prawa, nie mogą stanowić, zdaniem organu, okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność. Zawodowy charakter działalności maklerskiej zobowiązuje maklera do należytej staranności, obejmującej także obowiązek znajomości przepisów prawa regulujących zasady wykonywania czynności maklerskich, bez względu na ich rodzaj, własny interes, wygodę czy też praktyki stosowane przez innych pracowników domu maklerskiego.

Nie zasługuje, w ocenie Komisji na uwzględnienie zarzut, że dom maklerski obciąża obowiązek udowodnienia, że sprzedaż akcji z rachunku skarżącego odbywała się zawsze na podstawie uprzednio wystawionych przez niego zleceń. Dom Maklerski działa wg zasad regulowanych odpowiednimi przepisami prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, na podstawie udzielonego zezwolenia Komisji. W toku przedmiotowego postępowania nie zostały ujawnione żadne okoliczności, które mogłyby rzutować na wiarygodność zeznań osób w nim zatrudnionych. Z faktu, że w jego archiwach brak jest określonych dokumentów, nie można wnioskować, że skarżący wykonywał czynności prawidłowo, zwłaszcza, że w przypadku, gdy rzeczywiście tak było, dom maklerski przedstawił umowę z dnia [...].02.2001r. W ocenie Komisji właśnie ta okoliczność stanowi dodatkowy dowód tego, że skarżący nie składał pozostałych trzech umów będących podstawą transferu na swój rachunek akcji T. S.A. oraz że nie składał pisemnych zleceń ich sprzedaży, w konsekwencji czego działania te musiały zostać uznane za niezgodne z przepisami prawa, regulaminami obowiązującymi w domu maklerskim oraz naruszające interes klienta domu maklerskiego - właściciela akcji będących przedmiotem transakcji. Pierwszorzędne znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności skarżącego ma także fakt wielokrotnego wystawienia dokumentów zawierających nieprawdziwe informacje co do stanu środków na rachunku papierów wartościowych, do dysponowania którym pełnomocnikiem był P. S. Niezależnie bowiem od tego, czy P. S. zawierał, czy nie umowy sprzedaży akcji, obowiązkiem skarżącego, jako pracownika i maklera było wystawianie dokumentów zawierających prawdziwe i rzetelne informacje.

Skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, umożliwiających ustalenie stanu faktycznego, odmiennego od tego, który wynika wprost z treści złożonego przez niego w dniu [...].07.2002 r. oświadczenia. Okoliczności w jakich oświadczenie zostało złożone nie wskazują, aby skarżący znajdował się w stanie wyłączającym rozumienie znaczenia tego, co oświadcza i wynikających z niego następstw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz czy przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W sprawach należących do sfery uznania administracyjnego sądowa kontrola uznaniowych decyzji administracyjnych ma zakres ograniczony i musi być ukierunkowana na badanie czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 kpa, powinność uwzględnienia słusznego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny.

Ustalić należy, czy decyzja została podjęta przez organ do tego uprawniony, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji oraz czy samo rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego.

Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. – Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (tekst jednolity Dz. U. Nr 49, poz. 447 ze zm.) Komisja Papierów Wartościowych i Giełd może skreślić maklera z listy maklerów na skutek nienależytego wykonywania zawodu lub naruszenia prawa w związku z wykonywaniem zawodu. Komisja wydaje decyzję o skreśleniu z listy po przeprowadzeniu rozprawy.

Tak sformułowany przepis jednoznacznie wskazuje, że decyzja o skreśleniu maklera z listy maklerów ma charakter uznaniowy i takimi też decyzjami są decyzje wydane w przedmiotowej sprawie. Wydane zostały po przeprowadzeniu rozpraw .

Uznać należy, mając na uwadze powyższą regulację prawną, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane przez powołany do tego organ oraz przy istnieniu podstawy materialnoprawnej dla takiego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności.

W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenie stanu faktycznego sprawy stosownie do art. 7, 77 §1 i 80 kpa. Zgodnie z art. 107 §3 kpa decyzja powinna być należycie uzasadniona z wymienieniem m.in. materiału dowodowego, na którym oparto rozstrzygnięcie i podaniem analizy poczynionych ustaleń w świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa.

Decyzja Komisji Papierów Wartościowych i Giełd powyższym kryteriom odpowiada. Organ uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Jak wynika z analizy uzasadnienia decyzji, Komisja przeprowadziła bardzo szczegółowe postępowanie dowodowe, dopuszczając wszystkie zgłoszone dowody. Pominięto tylko dowód z zeznań sw. D. L., albowiem wobec złożenia dowodu z dokumentu – umowy kupna – sprzedaży, jego zeznania uznano za zbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w tym zakresie.

Świadkowie wobec rozbieżności w ich zeznaniach byli konfrontowani. Przesłuchano również M. K., gwarantując mu w toku całego postępowania możliwość czynnego udziału i obrony swoich praw.

Przeprowadzone dowody, zarówno osobowe jak i dowody z dokumentów zostały szczegółowo omówione, ze wskazaniem którym z nich nie dano wiary i dlaczego.

Dokonana przez Komisję ocena została powiązana z konkretnymi faktami i poparta przekonywującą argumentacją. Decyzja zawiera również właściwą argumentację prawną.

W ocenie Sądu Komisja Papierów Wartościowych i Giełd ustaliła prawidłowy stan faktyczny i z ustalonych faktów wyprowadziła właściwe wnioski.

M. K. w wyniku swoich działań doprowadził do transferu 6.400 sztuk akcji T. S.A. z rachunku J. L. na swój rachunek a następnie do sprzedaży tych akcji i przejęcia środków finansowych uzyskanych z poszczególnych transakcji.

Pieniądze te nie zostały przez M. K. zwrócone, zaś roszczenia poszkodowanego klienta zaspokoił dom maklerski. Działania domu maklerskiego w zaistniałej sytuacji były jak najbardziej uzasadnione i nakierowane na ograniczenie strat finansowych, które zapewne byłyby większe gdyby w sprawie orzekał sąd powszechny.

Zasadne jest zatem uznanie, że skarżący naruszył zarówno interes klienta domu maklerskiego jak i samego domu maklerskiego.

W sprawie znamienne jest oświadczenie podpisane w dniu [...] lipca 2002r. przez M. K., w którym stwierdza, iż samowolnie i bez wiedzy właściciela konta podjął 6.400 sztuk akcji T. S.A. Skarżący nigdy nie uchylił się od skutków złożonego przez siebie oświadczenia. Taka treść oświadczenia ma również wpływ na ocenę zeznań skarżącego złożonych przed Komisją i dlatego też uznanie przez Komisję tych zeznań za niewiarygodne, zwłaszcza w konfrontacji z powyższym oświadczeniem i innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, należy uznać za prawidłowe.

Pośrednicząc w zbywaniu papierów wartościowych skarżący nie wystawiał w formie pisemnej zleceń sprzedaży akcji i nie przestrzegał zasad składania zleceń przez pracownika domu maklerskiego.

Makler wykonując zawód jest obowiązany działać zgodnie z przepisami prawa i zasadami uczciwego obrotu oraz mieć na względzie słuszne interesy zleceniodawcy (art. 28 w/w ustawy).

M. K. w swojej praktyce zawodowej obowiązujące przepisy naruszał i dla takiego działania usprawiedliwieniem nie mogą być ewentualne praktyki obowiązujące w domu maklerskim.

Makler, wykonując profesję szczególnego zaufania, winien wykazywać się najwyższą starannością i prezentować wysoki standard moralny.

Za prawidłowe należy przyjąć uznanie organu, iż w archiwach domu maklerskiego brak jest dokumentów, na które powołuje się skarżący. Oczywistym jest, że nie można udowodnić okoliczności "nie posiadania". Dom maklerski przekazał wszystkie posiadane dokumenty i brak jest możliwości udowodnienia, że nie posiada innych.

Skarżący natomiast, gdyby przestrzegał obowiązujących procedur i działał z należytą starannością, mógłby bez problemu wykazać, iż jego działanie było prawidłowe.

Z zeznań przesłuchanych świadków nie wynika, aby w domu maklerskim nie przestrzegano procedur, w wyniku czego mogłoby dojść do utraty dokumentacji transakcji tego samego klienta dokonywanych w różnych datach .

Co znamienne M. K. nie wskazuje, aby taka sytuacja w odniesieniu do innego klienta domu maklerskiego miała miejsce.

Celem ukrycia swoich poczynań M. K. wystawiał dokumenty zawierające nieprawdziwe informacje co do stanu środków na rachunku papierów wartościowych.

Takie działanie jednoznacznie wskazuje, iż skarżący dokonując transakcji na rachunku J. L. naruszał przepisy prawne, gdyż nie można znaleźć innego wytłumaczenia dla tego typu postępowania jak wyżej.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu ustalenia Komisji, iż skarżący działał niezgodnie z przepisami prawa, regulaminami obowiązującymi w domu maklerskim, zasadami etyki obowiązującymi w zawodzie maklera oraz naruszając interes klienta domu maklerskiego i interes domu maklerskiego są prawidłowe, dokonane bez przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Słuszny interes społeczny przemawia za tym, aby osoba postępująca wbrew obowiązującym normom prawnym, nie mogła wykonywać zawodu maklera będącego zawodem szczególnego zaufania.

Znamienne w sprawie jest stanowisko Związku Maklerów i Doradców, który uznał, że skarżący nienależycie wykonuje zawód maklera nie znajdując żadnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić jego działania.

Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji orzeczenia.

O wynagrodzeniu ustanowionego pełnomocnika orzeczono w trybie art. 250 p.p.s.a.