Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 223/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 25 par. 3, art. 28  par. 1, art. 29, art.37 par. 1, art. 46 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. j. M. D., J.D. w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Op 180/20 o odrzuceniu skargi D. sp. j. M.D., J.D. w N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 2012 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Op 180/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę D. sp. j. M.D., J. D. w N. (dalej: Skarżąca lub Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 1 kwietnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące 2012 r. wymienione w sentencji niniejszego postanowienia (a nie tylko grudzień 2012 r., jak mylnie wskazano w sentencji postanowienia zaskarżonego, gdyż o grudniu orzeczono w sposób "wymiarowy", a co do pozostałych miesięcy umorzono postępowanie podatkowe - przyp. NSA)

2. Sąd pierwszej instancji ustalił i przyjął, że: - w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 czerwca 2020 r. wezwano Skarżącą, reprezentowaną przez zawodowego pełnomocnika (adwokata - przyp. NSA), do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 15.457 zł oraz do złożenia pełnomocnictwa procesowego i odpisu KRS dotyczącego Spółki, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwań, pod rygorem odrzucenia skargi; - pisma sądowe w tym zakresie doręczono w dniu 25 czerwca 2020 r.; - w ostatnim dniu upływu terminu, tj. 2 lipca 2020 r., pełnomocnik Skarżącej nadał (drogą pocztową - przyp. NSA) do Sądu pismo (z dnia 25 czerwca 2020 r. - przyp. NSA), w którym zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy, w załączeniu przedkładając także pełnomocnictwo, ale bez dołączenia żądanego odpisu z KRS; - na skutek nieuzupełnienia braku skargi w zakresie przedłożenia odpisu z KRS dotyczącego Spółki, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.)

3. Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie w całości postanowienia z dnia 24 lipca 2020 r. o odrzuceniu skargi i nadanie skardze dalszego biegu.

Sądowi pierwszej instancji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że Spółka nie uzupełniła braku formalnego skargi przez przekazanie odpisu KRS. Tymczasem pełnomocnik - jak twierdzi - w załączeniu do swojego pisma z dnia 25 czerwca 2020 r., wystosowanego w odpowiedzi na otrzymane wezwania, przedłożył odpis pełnomocnictwa wraz z pełnym odpisem z KRS oraz potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, co odnotował w dwóch miejscach tegoż pisma.

Ponadto Spółka wskazała na naruszenie przez Sąd:

- art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez zastosowanie i odrzucenie skargi na tej podstawie;

- art. 49 § 1 P.p.s.a. przez zastosowanie i wezwanie Spółki do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego i odpisu z KRS jej dotyczącego, w sytuacji gdy dokumenty te znajdowały się w "aktach sądowych" przesłanych wraz ze skargą przez organ podatkowy, a brak w postaci odpisu z KRS nie uniemożliwiał prowadzenie postępowania sądowego z uwagi na dostęp Sądu do danych w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (dalej; CIKRS);

- art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 346, z późn. zm.) w związku z art. 4 ust. 4aa i art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1500, z późn. zm.) przez niezastosowanie i uznanie, że brak jest informacji o osobie uprawnionej do działania w imieniu Skarżącej, mimo że Sąd ma dostęp do takich danych w CIKRS, a także w związku z art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie zasady prymatu rozpoznania sprawy w sposób formalny nad rozpoznaniem jej w sposób merytoryczny;

- art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP przez ograniczenie Skarżącej prawa do Sądu;

- art. 289 § 1 P.p.s.a. przez niezastosowanie, mimo powzięcia informacji o: - braku załącznika w postaci odpisu pełnego z KRS (na co wskazuje adnotacja pracownika Sądu z dnia 7 lipca 2020 r. na piśmie pełnomocnika z dnia 25 czerwca 2020 r.); - fragmencie częściowo zniszczonej koperty wpiętej do akt sądowych, w której przesłano odpis pełny z KRS dotyczący Spółki, co mogło wskazywać na zaginięcie złożonego przez pełnomocnika Skarżącej załącznika w postaci owego odpisu.

Do zażalenia załączono odpis pełny z KRS dotyczący Spółki.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Zażalenie jako usprawiedliwione podlegało uwzględnieniu.

4.2. W pierwszej kolejności należało stwierdzić, że chybione były zarzuty zażalenia oparte na zapatrywaniu Skarżącej, iż niezasadnie żądano od niej przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa procesowego udzielonego adwokatowi oraz odpisu z KRS dotyczącego Spółki, a to z powołaniem się na zaleganie tych dokumentów [rzekomo] w "aktach sądowych" przesłanych wraz ze skargą przez organ podatkowy.

Wraz ze skargą organ nie mógł przesłać akt sądowych, gdyż te w sprawie o sygn. akt I SA/Op 180/20 zostały założone dopiero w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 czerwca 2020 r. wydanego po wpłynięciu skargi Spółki do Sądu. Natomiast organ podatkowy miał obowiązek i przekazał w trybie art. 54 § 2 P.p.s.a. wraz ze skargą "akta sprawy", czyli akta administracyjne (podatkowe) przez niego prowadzone.

Z kolei w świetle art. 46 § 3 w związku z art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik ma obowiązek przy pierwszej czynności procesowej adresowanej do sądu administracyjnego, a więc zazwyczaj przy piśmie będącym skargą w danej sprawie, dołączyć dokument pełnomocnictwa lub jego wierzytelny odpis, jeśli wnosząc pismo nie złożył jeszcze takich dokumentów "przed sądem". Złożenia zatem takiego dokumentu na użytek organu podatkowego, do jego akt, nie czyni zadość temu wymogowi prawnemu zawartemu w procedurze sądowej. Konieczne jest bowiem przedłożenie go do akt sądowych w prowadzonej sprawie sądowoadministracyjnej, w której ów pełnomocnik już działa albo zamierza działać.

Nadto, jednostki organizacyjne mające zdolność sądową (tak jak spółka jawna w odniesieniu do podatku VAT) dokonują czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowym mają także obowiązek wykazać swoje umocowanie, co wynika z art. 29 w związku z art. 28 § 1 i art. 25 § 3 P.p.s.a. Oznacza to, iż tylko takie osoby mogą udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania owej jednostki, w tym spółki jawnej, na użytek między innymi wniesienia skargi do sądu administracyjnego w jej imieniu i na jej rzecz. W konsekwencji stan, w którym skargę sporządza i wnosi pełnomocnik spółki jawnej, wiąże się z koniecznością wykazania także umocowania, tj. prawa do działania w imieniu spółki, osoby podpisującej pełnomocnictwo z ramienia wspomnianej spółki. Takim zaś dokumentem może być w szczególności odpis z KRS, o który zasadnie wezwano w niniejszej sprawie. Powinność jego złożenia, czyli ustawowy obowiązek wykazania opisanego tu umocowania, nie może być zastąpiony działaniem Sądu z urzędu w sposób sugerowany przez Skarżącą, w ramach dostępu do danych w CIKRS. Zarzuty zażalenia w tym zakresie również były niezasadne.

4.3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach rozpoznanej sprawy słuszny okazał się jednak zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie, które było następstwem arbitralnego przyjęcia przez Sąd, że w odpowiedzi na wezwanie sądowe pełnomocnik Spółki nie przedłożył odpisu z KRS jej dotyczącego.

4.3.1. W stanie faktycznym analizowanej sprawy wezwano Skarżącą, poprzez doręczenie w dniu 25 czerwca 2020 r. wezwań wymienionemu w skardze pełnomocnikowi, do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia jej braków w zakresie złożenia do akt sądowych pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Spółki oraz odpisu z KRS jej dotyczącego. Pełnomocnik Spółki, nadając korespondencję drogą pocztową w dniu 2 lipca 2020 r., przesłał pismo opatrzone datą 25 czerwca 2020 r., w którym zawarł wniosek o prawo pomocy wraz ze złożeniem go również na druku PPPr. Jednocześnie w petitum wymienionego pisma wskazał, że Skarżąca czyni zadość nałożonemu na nią obowiązkowi przedkładając na żądanie Sądu odpis pełnomocnictwa udzielonego przez Spółkę "wraz z odpisem pełnym z KRS" oraz potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Do pisma, według informacji podanych w jego końcowej części, załączono 21 dokumentów, wśród których pod pozycją "2)" wymieniono "odpis pełny KRS Skarżącej".

4.3.2. Przywołane okoliczności wskazują, że Spółka w ramach prawem nakreślonego terminu (przed jego upływem) przedsięwzięła czynności wprost zmierzające do uzupełnienia braku skargi także w zakresie przedłożenia odpisu z KRS dotyczącego Spółki, a przynajmniej - jeśli by nawet założyć, iż przez przeoczenie nie włożyła go do koperty - działała w przeświadczeniu, że tak właśnie czyni, bo zamiarem jej było usunięcie tego braku. Wskazywały na to bezpośrednio jej twierdzenia pomieszczone w piśmie z dnia 25 czerwca 2020 r. o przedłożeniu wraz z nim i pełnomocnictwem żądanego odpisu z KRS.

4.3.3. Mimo tak rysującej się sytuacji faktycznej, Sąd pierwszej instancji zupełnie abstrahował w swoich wywodach od wskazań Spółki o nadesłanym odpisie z KRS, notabene wraz z pozostałą dokumentacją (w postaci innych jeszcze 20 załączników dołączonych później, za wyjątkiem pełnomocnictwa i dowodu jego opłacenia, do sprawy prawa pomocy o sygn. akt I SPP/Op 46/20). W szczególności nie podjął żadnych rozważań, ani nie przywołał jakichkolwiek czynność wyjaśniających, które mogłyby stanowić dostateczne potwierdzenie braku owego odpisu w zbiorze korespondencji nadesłanej drogą pocztową do Sądu przez pełnomocnika Spółki. Kategorycznie tylko założył - prawdopodobnie na podstawie treści sporządzonej w dniu 7 lipca 2020 r. przez Zastępcę Kierownika Sekretariatu Wydziału I adnotacji umieszczonej na piśmie pełnomocnika z dnia 25 czerwca 2020 r., bo tego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd nie wyjaśnił - że odpisu z KRS na wezwanie nie złożono.

4.3.4. Wyjaśnić zatem należało, że wspomniana wcześniej adnotacja znalazła się przy liście załączników obok pozycji "2) odpis pełny KRS Skarżącej" przybierając formę stwierdzenia "- brak nin. załącznika -" co opatrzono podpisem osoby ją sporządzającej z podaniem stanowiska służbowego "Zastępca Kierownika Sekretariatu Wydziału I" i daty "7.07.2020 r." Wynika z tego, że adnotacji o takiej treści dokonano dopiero na poziomie wydziału orzeczniczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Poczyniony zapis oznaczał, że w tym czasie i miejscu osoba z kierownictwa sekretariatu nie stwierdziła w materiałach otrzymanych do Wydziału I odpisu z KRS dotyczącego Spółki.

4.3.5. Jednakże trzeba było mieć na uwadze i to, że korespondencja pochodząca od pełnomocnika Spółki, czyli jego pismo z dnia 25 czerwca 2020 r. wymieniające także załączniki mające mu towarzyszyć i z nim przesyłane, nadana została na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu drogą pocztową. Jako taka wpłynęła do Sądu w dniu 6 lipca 2020 r. do jego Biura Podawczego, będącego komórką organizacyjną właściwą do przyjmowania korespondencji zewnętrznej. Data przyjęcia przesyłki wynika przy tym z odcisku pieczęci tzw. prezentaty umieszczonej na stronie pierwszej wymienionego pisma. W obrębie tej prezentaty w zakresie wypełnienie pola "Wpływ" poczyniono dopisek odręczny o treści "Pismo + wniosek PPPr", a w zakresie pola "zał." dopisano "1 plik", składając obok nieczytelny podpis. W tym zatem miejscu i czasie przyjęcia korespondencji, jako pierwszym z możliwych do zidentyfikowania tego co faktycznie wpłynęło do Sądu w kopercie, nie odnotowano w szczególności, aby brakowało dokumentów wymienionych przez nadawcę jako załączniki do pisma z dnia 25 czerwca 2020 r., ani też aby był jakiś problem z zawartością otrzymanej przesyłki lub jej identyfikacją.

Na tej podstawie (tj. zapisów poczynionych w Biurze Podawczym) nie można zatem wywieść i uznać za udowodnione, że do Sądu w grupie 21 załączników, wymienionych przy zachowaniu formy dostatecznie precyzyjnego ich opisu, sporządzonego z wykorzystaniem identyfikowalnych cech wszystkich załączanych dokumentów, zabrakło jednego z nich, a mianowicie z pozycji "2) odpis pełny KRS Skarżącej". Wręcz przeciwnie, adnotacje na polu prezentaty - wobec braku wyraźnej wzmianki, że przyjęta korespondencja nie była kompletna - powinna skłaniać do uznania, iż do Sądu dotarło wszystko to, co wymienił pełnomocnik Skarżącego w swoim piśmie z dnia 25 czerwca 2020 r.

4.3.6. W opisanym stanie rzeczy nie dało się zatem wykluczyć tego, że sporny odpis z KRS mógł "zaginąć" na etapie po przyjęciu korespondencji w Biurze Podawczym, a przed przyjęciem jej do Wydziału I. Tak czy inaczej, w analizowanym przypadku, mając zwłaszcza na względzie, że Skarżąca w istocie wypełniła pozostałe żądania Sądu pierwszej instancji (złożyła dokument pełnomocnictwa oraz zawnioskowała o zwolnienie od kosztów sądowych w miejsce uiszczenia należnego wpisu), niezasadnym byłoby uznanie za udowodnione, że Skarżąca nie złożyła do Sądu odpisu z KRS w odpowiedzi na otrzymane wezwanie.

Jako wspomagający taką ocenę mógł też jawić się ten motyw zażalenia, w którym wywodzono, że nieracjonalne jest działanie polegające na tym, iż Skarżąca składa pełnomocnictwo z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej za posłużenie się tym dokumentem, a faktycznie nie składa odpisu pełnego KRS, na którego złożenie równocześnie się powołuje w dwóch miejscach swojego pisma.

5. Wątpliwości powstałe w obszarze doręczenia Sądowi pierwszej instancji odpisu KRS Spółki nie dało się usunąć na podstawie przedłożonych z zażaleniem akt sądowych i dlatego należało je rozstrzygnąć na korzyść Skarżącej. W konsekwencji działając w poszanowaniu istoty prawa do sądu, zwłaszcza w wymiarze zmierzającym do uzyskania merytorycznej kontroli, należało uwzględnić twierdzenia Skarżącej o braku podstaw do odrzucenia skargi.

6. Dodać jeszcze wypadło, że w aktach sądowych aktualnie znajduje się już pełny odpis KRS Spółki, który złożono wraz z zażaleniem. Tym samym, sanując skutek nieudowodnionej okoliczności w postaci [rzekomego] braku złożenia tego dokumentu na etapie poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienia oraz uwzględniając ekonomikę postępowania, stwierdzić należało, że skarga Spółki nie jest już obarczona nie tylko prawnie, ale i faktycznie brakiem w postaci odpisu z KRS. W konsekwencji rzeczą Sądu pierwszej instancji, przy ocenie kwestii nadania dalszego biegu sprawie, będzie respektowanie niniejszego wskazania.

7. Odrzucenie skargi w okolicznościach tego konkretnego przypadku nie było zatem prawidłowe. W związku z tym zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.