Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 68/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,  ust. 3,   ust. 3a,  ust. 4.
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 lutego 2011 r. pani H. B. wniosła o umorzenie zadłużenia z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu wniosku wskazała na dokumenty, które w ocenie wnioskodawczyni uzasadniały umorzenie zadłużenia oraz zaznaczyła, że niezawinione z jej strony bankructwo było powodem braku możliwości regulowania zobowiązań. Ponadto wskazała, że krzywdzące jest dla niej prowadzenie egzekucji należności ze świadczenia emerytalnego.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr 01/2011 (Znak [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn.: Dz. U. z

2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej powoływana jako k.p.a.), po ponownym rozpoznaniu sprawy H. B. utrzymał w mocy decyzję nr [...] ( Znak [...]) z dnia [...] odmawiającą wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne – za okres : od września 2004 r. do stycznia 2005 r., za okres od marca 2005 r. do września 2006 r. w kwocie [...]zł;

- ubezpieczenie zdrowotne – za okres : od września 2004 r. do stycznia 2005 r., za okres od marca 2005 r. do września 2006 r. w kwocie [...]zł;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – za okres : od września 2004 r. do stycznia 2005 r., za okres od marca 2005 r. do września 2006 r. w kwocie [...]zł;

- kosztów upomnienia w kwocie [...]zł;

- odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 15 lutego 2011 r. w łącznej kwocie [...]zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni domagała się ponownego rozpoznania sprawy i umorzenia zaległych składek z uwagi na trudną sytuację w jakiej się znalazła. Opisała przebieg swojego zatrudnienia oraz prowadzonej działalności gospodarczej, a także swoją sytuację materialną oraz wskazała na niezawinione przyczyny bankructwa jej działalności gospodarczej.

Odnosząc się do tego wniosku w uzasadnieniu swej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych przytoczył treść przepisów art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ) – dalej także ustawa oraz wskazał na dowody przedłożone przez wnioskodawczynię oraz uzyskane przez organ w toku postępowania.

W oparciu o powyższe organ uznał, że rozpoznając po raz pierwszy wniosek zasadnie przyjęto, że po stronie wnioskodawczyni nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 3,5,6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych pozwalających na uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 wskazanej ustawy. W przypadku wnioskodawczyni nastąpiło co prawda zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 25 czerwca 2006 r., jednak wnioskodawczyni posiada składnik majątkowy w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości [...]zł brutto, z którego od dnia 24 stycznia 2011 r. Dyrektor Oddziału ZUS w C. prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne. Nie wystąpiła również przesłanka wymieniona w pkt 5, ponieważ od dnia 23 lipca 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi postępowanie egzekucyjne i nie stwierdził braku majątku, z którego może być ono prowadzone. Organ zaznaczył, że tym samym nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1,2,4 i 4a nie wystąpiły z przyczyn oczywistych.

Ponadto organ wskazał na art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca

2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – dalej także rozporządzenie. Jednakże po przeanalizowaniu zgromadzonych dowodów organ uznał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wnioskodawczyni nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy oraz sytuację zdrowotną spłata w dłuższym okresie czasu należności w części przypadającej od osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawczyni.

Podkreślił, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentacji lekarskiej potwierdzającej stan zdrowia wnioskodawczyni oraz stan zdrowia jej męża, a organ nie miał możliwości ustalenia tych danych we własnym zakresie i wzięcia pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy. Tym samym nie udokumentowała wystąpienia przesłanki nr 3 wskazanego rozporządzenia. Ponadto w odpowiedzi na pytanie wnioskodawczyni, jak niezawinione ze strony wnioskodawczyni bankructwo działalności gospodarczej ma się do egzekucji świadczeń emerytalnych, organ wyjaśnił, iż prowadząc działalność gospodarczą wnioskodawczyni wzięła na siebie ryzyko jakie wiąże się z jej prowadzeniem, a więc także ryzyko niepowodzenia

( bankructwa). Wskazał również, że żaden z obecnie obowiązujących przepisów prawa, w tym i Konstytucja, nie odnosi się bezpośrednio do problemu bankructwa i nie przewiduje z tego tytułu szczególnego traktowania osób i firm nim dotkniętych.

Ponadto organ zwrócił uwagę, że decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest zobligowany do umarzania należności. Ustalenie, że istnieją przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Tym samym zastosowanie wskazanej instytucji mogą uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności. Z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu. O istnieniu ważnego interesu dłużnika oraz całkowitej nieściągalności decydują zobiektywizowane kryteria określone w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 wskazanej powyżej ustawy.

Zatem w ocenie organu brak było podstaw do zmiany decyzji z dnia [...].

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do sądu administracyjnego skarżąca pani H. B. stwierdziła, że nie zgadza się z jej treścią. Uzasadniając swoje stanowisko, wniosła o ponowne przeanalizowanie pism uzasadniających jej niezawinione bankructwo jako klęskę życiową i utratę materialnych dóbr i zdrowia. Wskazała na przyczyny niepowodzenia jej działalności gospodarczej. Jednocześnie kwestionowała stanowisko organu, który stwierdził, że żaden z obecnie obowiązujących przepisów prawa nie odnosi się bezpośrednio do problemu bankructwa i nie przewiduje z tego tytułu szczególnego traktowania osób i firm nim dotkniętych. Zdaniem skarżącej takie podejście "jest niezgodne z ogólnie przyjętymi normami życia publicznego". Skarżąca podniosła, że prowadząc działalność handlową nie naruszyła prawa zaś profity z tej działalności w całości wpływały do Skarbu Państwa, przyczyniając się do dobrobytu ogółu społeczeństwa. Oświadczyła, że niezawinione bankructwo to całkowity brak dochodu, a więc całkowita niewykonalność należności płatniczych firmy i opłat gospodarstwa domowego.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie i wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, iż umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne może nastąpić w warunkach ściśle określonych w przepisach prawa. Ponadto wskazał, że umorzenia płatnikowi zaległych składek nie można traktować tylko i wyłącznie w kategoriach uznania administracyjnego, ponieważ należy uwzględnić wolę wierzyciela, który w pierwszej kolejności musi bronić interesu ubezpieczonych, którym należy zapewnić środki na wypłatę należnych świadczeń. Zaznaczył również, że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne i nie można stwierdzić w jej przypadku całkowitej nieściągalności, zaś jej sytuacja zdrowotna nie wskazuje na okoliczności, które umożliwiałyby umorzenie jej zaległości. Zatem według Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności uzasadniających umorzenie jej zaległości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 września 2005 r.

( sygn. VI SA/Wa 173/05), zgodnie z którym jeżeli postępowanie dowodowo – wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym należy zaakcentować, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych. Nadto oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu. Zgadza się również z poglądem, iż decyzja dotycząca umorzenia płatności składek ubezpieczeniowych ma charakter uznaniowy, a w takim przypadku kontrola sądowo – administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego ( tak wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r, sygn. akt II GSK 900/09).

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( tekst jedn. : Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich

całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy :

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a)wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów

upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty."

W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że " zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku :

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i

gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione

pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą

działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych".

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że "ZUS nawet, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanki do umorzenia, czy to z ustawy czy to z rozporządzenia, nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu składek. Organ może jedynie dokonać takiego umorzenia zaś Sąd nie może ingerować w swobodę podejmowania decyzji przez organ w tym zakresie. Tylko naruszenie przez organ wydający decyzję przepisów prawa może skutkować uchyleniem tej decyzji" ( tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 579/10). "Organ przy wydawaniu decyzji uznaniowych obowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach prawa przesłanki. Uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ocena zaistnienia powołanych w ustawie przesłanek z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji". ( tak wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1036/09). Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r.

( sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji." Należy również zauważyć, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia może skutkować wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi ( tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2427/06).

Z dokonanych, w niniejszej sprawie, przez organ i niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń wynika, że skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej od dnia 25 czerwca 2006 r., dochód jej gospodarstwa domowego, w którym pozostaje z mężem wynosi [...]zł netto ( według oświadczenia skarżącej ), skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...]zł brutto tj. [...]zł netto, zaś jej mąż za luty 2011 r. otrzymał wynagrodzenie za pracę w kwocie [...]zł brutto, skarżąca wykazała stałe wydatki gospodarstwa domowego w wysokości 1. [...]zł, posiada rolę położoną w powiecie żywieckim, decyzją z dnia [...] umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w stosunku do należności w części finansowej przez ubezpieczonych w wysokości [...]zł.

Powyższe oznacza, że organ prawidłowo stwierdził, że w stosunku do skarżącej nie wystąpiła żadna z przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 ustawy w tym z pkt 1,2,4 i 4a – z przyczyn oczywistych, zaś z pkt 3,5 i 6 w skutek ustalenia, że skarżąca co prawda zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, jednak posiada składnik majątkowy w postaci świadczenia emerytalnego, z którego od dnia 24 stycznia 2011 r. Dyrektor Oddziału ZUS w C. prowadzi skutecznie egzekucję ( ostatnia wpłata w dniu 6 kwietnia 2011 r. w wysokości [...]zł ) przy czym od dnia 23 lipca 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi postępowanie egzekucyjne i do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie stwierdził u skarżącej braku majątku, z którego egzekucja może być prowadzona.

Słusznie również organ stwierdził brak przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy i przepisu powołanego wyżej rozporządzenia, skoro skarżąca nie wykazała, iż ze względu na stan majątkowy oraz sytuację zdrowotną spłata w dłuższym okresie czasu należności w części przypadającej od osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Nie przedstawiła dokumentacji lekarskiej potwierdzającej stan zdrowia skarżącej i jej męża co oznacza, że stan zdrowia skarżącej – przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie uniemożliwia skarżącej uzyskiwania dochodu i opłacenie składek. Zasadnie organ nie uznał, że skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącą możliwości dalszego prowadzenia działalności. Organ wykazał także, iż nie zaistniała sytuacja, w której opłacanie przedmiotowych składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wprawdzie postępowanie o umorzenie należności ZUS-owskich jest procesem administracyjnym, rządzącym się swoistymi, charakterystycznymi regułami i podlegającym konkretnym reżimom prawnym to jednak należy mieć na uwadze podstawową zasadę polskiego systemu prawa, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W procedurze administracyjnej nie można wprawdzie stosować art. 6 Kodeksu cywilnego jednak doktryna i orzecznictwo wypracowały stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona z jakiegoś faktu, zdarzenia wynosi skutki prawne, musi to udowodnić. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku ubiegania się o umorzenie należności ZUS-owskich. Nie może budzić wątpliwości, że do skorzystania z tego dobrodziejstwa muszą istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny.

Skoro więc strona podtrzymywała argument trudnej sytuacji życiowej swojej rodziny to winna była przedstawić wszystkie osiągane przez siebie dochody i ponoszone ciężary, wydatki lub inne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy – czego nie wykazała. W powyższym zaś zakresie to na niej ciążył ciężar przeprowadzenia dowodu i wykazania się konkretnymi dokumentami czy dowodami.

Należy w tym miejscu zastrzec, iż sformułowana w art. 7 k.p.a. zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia należności wobec ZUS i nie prowadzi do umorzenia należności w sytuacjach nie przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Powołano okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej, a więc związane z przesłankami umorzenia, zawarto logiczny wywód w tym zakresie, oparty na zebranym w wystarczającym stopniu materiale dowodowym.

Nie zaistniała także sytuacja wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dopuszczającym umorzenie zaległości gdy przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanej oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego.

Prawidłowa jest także, zaprezentowana przez organ orzekający w sprawie, interpretacja § 3 rozporządzenia jako wyjątku od zasady obowiązkowego uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne i spłacania ewentualnych zaległości w tych składkach, co prowadzi do wniosku, iż nie jest wystarczające samo wskazanie na trudności w spłacie należności, gdyż w takich wypadkach istnienie uciążliwości jest oczywiste, konieczne jest natomiast wykazanie, że ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną lub zdrowotną zobowiązany nie jest w stanie uiścić powstałej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego bądź członka rodziny.

W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, podzielany przez Sąd oraz przedstawione przez skarżącą dowody. Sięgnął do dowodów znanych mu z urzędu. W konkluzji należy zatem stwierdzić, iż ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącej umorzenia zaległych składek. Zasadnie uznał, iż wobec wszczęcia wobec skarżącej egzekucji oraz istnienia składnika majątku, z którego możliwe jest uzyskanie zaspokojenia zaległości brak podstaw do umorzenia zaległych składek.

Nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji prezentowany przez organ pogląd, że skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza wiązała się z ryzykiem niepowodzenia ( bankructwa ), zaś instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek nie może prowadzić do zwolnienia z długu w sytuacji innej niż szczególnie uzasadniona i niezawiniona przez osobę chcącą z tej instytucji skorzystać.

Warto w tym miejscu nadmienić, że bankructwo, a więc sytuacja majątkowa dłużnika, który stał się niewypłacalny wobec wierzycieli, nie stanowi samo w sobie zdarzenia nadzwyczajnego czy klęski ("żywiołowej lub życiowej") lecz może być skutkiem tego rodzaju okoliczności. Dopiero wykazanie tych okoliczności i ich bezpośredniego wpływu na poniesienie strat materialnych oraz ustalenie, że w tej sytuacji opłacenie składek mogłoby prowadzić do bankructwa, oznaczałoby możliwość stwierdzenia istnienia przesłanki umorzeniowej. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. "Niezawinione bankructwo", o ile nie jest efektem zdarzeń nadzwyczajnych bądź klęski żywiołowej nie stanowi przesłanki umorzeniowej w rozumieniu przepisów ustawy i rozporządzenia. Za zdarzenie nadzwyczajne w gospodarce rynkowej i działalności gospodarczej nie mogą być uznane regulowane prawem zasady konkurencji i prowadzonej przez Państwo polityki finansowej, w tym w zakresie stwarzania specjalnych warunków takiej działalności określonym podmiotom gospodarczym.

Bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji pozostają podnoszone przez skarżącą, na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. okoliczności co do umorzenia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro nastąpiło to w dniu 14 października 2011 r. a więc po dniu wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia ZUS, ani podawane przez skarżącą przyczyny braku opłacania składek, w tym egzekucja należności podatkowych czy cywilnoprawnych. Bez znaczenia dla wyniku sprawy była okoliczność zaciągania kredytów, nie na własne potrzeby czy potrzeby rodziny, lecz na zakup towarów handlowych, gdyż zdarzenia te mieściły się w ramach zwykłych czynności podejmowanych w toku działalności gospodarczej.

Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.