Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2079/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. G., J.G. i S. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2015 roku [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołań M. G. i J. G., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2015 roku nr [...].

Decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym:

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] uznał, że nieruchomości o pow. 23,7196 ha położone w [...] oznaczone działka nr [...] w obrębie [...] i działkami nr [...] i nr [...] w obrębie [...], stanowią wspólnotę gruntową byłej wsi [...] i podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Decyzją tą Prezydent Miasta [...] ustalił też wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej byłej wsi [...] oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów w tej wspólnocie w oparciu o przepisy cyt. ustawy. Jak wynika z w/w decyzji uprawnionymi do udziału we wspólnocie byli m. in. J. i O. G.

Od w/w decyzji Prezydenta odwołania złożyli inni uprawnieni: K. H., Z. S., Z. W., M. B., Z. K. i H. T. W wyniku ich rozpatrzenia Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia odwołań.

Wnioskami z dnia [...] marca 2015r. następcy prawni J. G.: M., J. i S. G. zwrócili się do Wojewody [...] o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją z [...] marca 2002 r. podając jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W ocenie wnioskodawców nową okolicznością w sprawie jest fakt zawarcia związku małżeńskiego przez J. G. z O. G. w dniu [...] czerwca 1924 r. tj. po upływie 10 lat od dnia w którym J. G. stał się właścicielem gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...]. Jako nowy dowód w sprawie przedłożyli poświadczony za zgodność z oryginałem odpis skrócony aktu małżeństwa nr [...], sporządzony przez USC w [...]. Zdaniem wnioskodawców fakt nabycia gospodarstwa rolnego przed zawarciem związku małżeńskiego daje podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2002 r. w części dotyczącej O. G.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. stycznia 2014r. Nr [...] wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie w/w decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2002 r. W uzasadnieniu podniesiono, że jakkolwiek przedstawiony dowód jest nowym w sprawie, nieznanym organowi w chwili wydania decyzji, to jednak nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia decyzji. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych O. G. nie musiała być właścicielem udziału, a jedynie posiadaczem korzystającym z tej wspólnoty. Prawidłowo zatem została ujęta w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej byłej wsi [...].

W odwołaniu na powyższą decyzję M. i J. G. zaprzeczyli by O. G. była posiadaczem przedmiotowego gospodarstwa. Wynika to z oświadczenia M. G. z [...] września 2000 r., że na dzień 5 lipca 1962 r. właścicielem gospodarstwa rolnego położonego na terenie miasta [...] był J. G. O. G. nie posiadała gruntów o pow. minimum 0,2 ha, a fakt bycia współmałżonkiem nie daje żadnych podstaw do kwalifikowania tej osoby jako posiadacza gospodarstwa i ujęcia w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej.

Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy Minister wskazał, w oparciu o treść art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, że osoba fizyczna nie musiała być właścicielem gospodarstwa aby z niego faktycznie korzystać. Zauważył, że O. G. wraz z J. G. była ujawniona w ewidencji gruntów jako władająca gruntem o powierzchni 0,1943 ha. Nie można uznać, że wskazana we wniosku o wznowienie okoliczność daje podstawę do wzruszenia kontrolowanej decyzji, gdyż nie determinuje to faktu, że O. G. nie była uprawnioną do udziału we wspólnocie. Pozostałe zarzuty z odwołania sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia sprawy i nie dotyczą wskazanej we wniosku wznowieniowym okoliczności zawarcia związku małżeńskiego J. i O. G.

Skargę na powyższa decyzję Ministra do sądu administracyjnego złożył M. G., J. G., S. G.

Skarżący w szczególności podnieśli, że gospodarstwo rolne nabyte przez J. G. w drodze aktu notarialnego w 1914 roku, zatem przed zawarciem małżeństwa z O., stanowiło jego majątek odrębny. O. G. nie była ani właścicielem ani posiadaczem przedmiotowego gospodarstwa, fakt bycia małżonkiem nie daje podstaw do zaliczenia do posiadaczy gospodarstwa. Z oświadczenia z dnia [...] września 2000 r. wynika, że na rok przed wejściem w życie ustawy ze wspólnoty korzystał tylko J. G. Minister winien ustalić dokładne udziały we wspólnocie O. i J. G. do czego obliguje art. 9 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji zdaniem skarżących udział O. G. jest zerowy. Zarzucili, że decyzja stoi w sprzeczności z art. 29 ustawy o wspólnotach gruntowych, ponieważ gospodarstwo rolne nie było dzielone na części, nabył je w całości A. G. w spadku po J. G.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej, jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do treści art. 149 kpa złożenie podania o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które winno zakończyć się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub odmową wznowienia postępowania – art. 149 § 1 i 3 kpa. Przepis art. 149 § 2 kpa mówi, że postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia postępowania oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stosownie zaś do art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w w/w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że M., J. i S. G. w swym wniosku wznowieniowym z dnia [...] marca 2015 r. wskazali, że dopiero 24 lutego 2015 r. dowiedzieli się o istotnych dla sprawy nowych okolicznościach faktycznych i nowych dowodach istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi który wydał przedmiotową decyzję, a mianowicie akcie zawarcia związku małżeńskiego przez J. i O. G. w 1924 r., a więc po nabyciu przez J. G. gospodarstwa rolnego w [...], które miało miejsce w 1914 r. Dowód w postaci skróconego odpisu aktu małżeństwa wydany przez USC w [...] w dacie [...] lutego 2015 r. załączono do akt administracyjnych. W tym stanie rzeczy zasadnym było wydanie przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] lipca 2015 r. o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. ustalająca wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej byłej wsi [...], wykaz wielkości przysługujących im udziałów, w części dotyczącej pozycji 65 w/w decyzji, w której wymieniona jest O. G. Wnioskodawcy powołali się bowiem na ustawową podstawę wznowienia i zachowali jednomiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie.

Ustawodawca przewidział, że stwierdzenie jednej z podstaw wznowienia postępowania określonych w art. 145 §1 i art. 145a kpa może nastąpić dopiero po przeprowadzeniu postępowania wstępnego w trybie art. 149 § 1 i 2 kpa, przy czym jedną z podstaw wznowienia jest przesłanka dotycząca wyjścia na jaw istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi który wydał decyzję. We wstępnej fazie tego postępowania, obejmującej badanie dopuszczalności wznowienia, organ bada wyłącznie czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a kpa, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został dochowany termin do jego złożenia. W przeciwnym wypadku, gdy kwestie te wymagają przedsięwzięcia czynności wyjaśniających organ musi wznowić postępowanie i prowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy, co można wywodzić z art. 149 § 2 kpa. Należy też wskazać, że stwierdzenie, po wznowieniu postępowania, nie zaistnienia przesłanki wznowieniowej skutkuje zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa – odmową uchylenia decyzji dotychczasowej, z uwagi na niepotwierdzenie wystąpienia przesłanki wznowieniowej.

Procedując w niniejszej sprawie organy obu instancji stwierdziły, że przedstawiony dowód w sprawie w postaci odpisu aktu małżeństwa, jest nowym dowodem w sprawie, nieznanym organowi w chwili wydania decyzji, to jednak nie ma znaczenia dla kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Kwalifikacje jakie należało spełniać by być uprawnionym do udziału we wspólnocie gruntowej zawiera art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z 29 czerwca 1963 r. (Dz. U. z 5 lipca 1963 r. Nr 28, poz. 169). Zgodnie z ust. 1 uprawnionym do udziału we wspólnocie są osoby fizyczne posiadające gospodarstwo rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem 5 lipca 1963 r. (wejście w życie ustawy) faktycznie korzystały z tej wspólnoty. Powyższy przepis stanowi, że uprawnionym do udziału we wspólnocie gruntowej jest posiadacz gospodarstwa rolnego, który faktycznie korzysta ze wspólnoty w okresie wskazanym wyżej.

Załączony przez następców prawnych J. i O. G. akt małżeństwa zawartego w 1924 roku ma wpływ na ocenę kwestii własności gospodarstwa rolnego nabytego w formie aktu notarialnego przez J. G. w 1914 roku. Kwestia własności gospodarstwa rolnego nie ma jednak znaczenia przy ustalaniu uprawnionych do udziału we wspólnocie osób fizycznych, decyduje bowiem posiadanie gospodarstwa rolnego i faktyczne korzystanie ze wspólnoty. Potwierdzeniem powyższego jest zapis ust. 2 art. 9 ustawy w myśl którego wielkość udziałów uprawnionych do korzystania ze wspólnoty gruntowej ustala się w ten sposób, że połowę wspólnoty dzieli się pomiędzy uprawnionych (art. 6 ust. 1) w równych częściach, a drugą zaś połowę – proporcjonalnie do obszarów gruntów posiadanych przez każdego z uprawnionych, a położonych na obszarze tej samej lub graniczącej z nią gromady (miasta, osiedla). Tak więc fakt, że gospodarstwo rolne nabyte przez J. G. przed zawarciem związku małżeńskiego nie było własnością O. G. nie jest istotną dla sprawy okolicznością faktyczną, skoro uprawnienie do udziału we wspólnocie gruntowej nie wiązało się z tytułem właściciela, a wiązało się z posiadaniem, a zatem faktycznym władztwem także pod tytułem np. dzierżawy. Nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania o ile są dla sprawy istotne, zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji.

Prawidłowo jest stanowisko organów, że nie można w uznać, że wskazana we wniosku wznowieniowym okoliczność daje podstawę wzruszenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., gdyż nie determinuje to faktu, że O. G. nie była uprawniona do udziału we wspólnocie gruntowej.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut ze skargi, dotyczący sprzeczności decyzji z art. 29 ustawy. Gospodarstwo rolne (nabyte w 1914 r.) o ile z jego posiadaniem związany był udział we wspólnocie gruntowej zostało bowiem podzielone w drodze działu spadku lub wyjścia ze współwłasności nie wcześniej niż po śmierci J. G., zatem po 16 stycznia 1968 r. natomiast w sprawie przedmiotowej kluczowa jest data wskazana w art. 6 ust. 1 ustawy.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi nie zasługują one na uwzględnienie i nie zmieniają zaprezentowanej wyżej oceny. Jedynie na marginesie zauważyć można, że wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej byłej wsi [...] w latach 70 – tych ustalany był pięciokrotnie, ostateczna decyzja z 1977 r. została unieważniona na wniosek zainteresowanych: K. H., Z. S., Z. W., M. B., Z. K. i H. T. przez Wojewodę [...] w 1999 r., a Prezydent Miasta [...] podjął działania zmierzające do ustalenia nowego wykazu (wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z 10.10.2002 r., sygn. akt SA/Bk 507/02). Z akt nie wynika by wykaz ten był kwestionowany przez J. G. czy spadkobiercę gospodarstwa rolnego A. G. – osoby najbardziej wówczas zorientowane co do posiadania gospodarstwa rolnego i korzystania ze wspólnoty przez O. G., w dacie wymaganej ustawą.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak wyroku.