Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1131/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 13 stycznia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary sędzia del. NSA Janina Kosowska /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 795/13 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 795/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w Warszawie (dalej zwanego Stowarzyszeniem) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, powołując art. 71 ust. 1 i ust. 2, art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm., zwanej dalej "ustawą o dostępie do informacji"), § 3 ust. 1 pkt 56 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 213, poz. 1397) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie garaży i parkingów samochodowych wraz z towarzyszącą im infrastrukturą o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha w ramach budowy zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej "[...] " na działkach ewidencyjnych o numerach: 22/1 i 25/1, obręb 4-01-09, przy ul. [...] i ul. [...] w Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyło Stowarzyszenie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto Stowarzyszenie wniosło o włączenie go do postępowania w sprawie uchylenia tej decyzji, a żądanie w tym przedmiocie oparło na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w powiązaniu z art. 9 Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska z dnia 25 czerwca 1998 r. (Dz.U. nr 78, poz. 706, zwanej dalej "Konwencją z Aarhus"), stosowanej bezpośrednio przez art. 9, art. 91 w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, powołując art. 134 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium oceniło, że przedmiotowe postępowanie nie wymaga udziału społeczeństwa, a zatem nie można uznać, że Stowarzyszenie mogło wstąpić do niniejszego postępowania na podstawie art. 44 ustawy o dostępie do informacji. Wyjaśniło, że planowana inwestycja zaliczana jest do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może być wymagany. Wskazało, że organ I instancji w niezaskarżalnym postanowieniu z dnia 14 czerwca 2012 r. nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla tego przedsięwzięcia. Zauważyło, że wydanie tego rozstrzygnięcia poprzedziło uzyskanie w tym względzie opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Stwierdziło, że w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, postępowanie z udziałem społeczeństwa może rozpocząć się dopiero po nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny i przedłożeniu przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisko. Ponadto Kolegium przyjęło, że Stowarzyszenie nie brało udziału w niniejszym postępowaniu jako podmiot na prawach strony w trybie art. 31 k.p.a., a żądanie Stowarzyszenia (zawarte w odwołaniu) dopuszczenia w tym charakterze do postępowania odwoławczego jest niedopuszczalne. Oceniło bowiem, że jeżeli organizacja społeczna nie brała udziału w postępowaniu w I instancji, to nie ma ona również legitymacji do złożenia odwołania.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie zarzuciło Kolegium naruszenie: art. 31 k.p.a., art. 87 ust. 1, art. 9 i art. 91 Konstytucji RP w związku z art. 9 Konwencji z Aarhus. Z tych też powodów wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie uznało, że Kolegium zobowiązane było wziąć pod uwagę art. 9 ust. 2 Konwencji z Aarhus, którego treść jest zbieżna z art. 10a Dyrektywy Rady nr 85/337/WE z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (dalej "Dyrektywa z 1985 r.", obecnie art. 11 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2001 r. nr 2011/92/UE). Oceniło, że wskazane regulacje w sposób jednoznaczny rozgraniczają prawa "społeczności" i "zainteresowanej społeczności" w postępowaniach administracyjnych i podejmowaniu decyzji dotyczących środowiska. Zdaniem Stowarzyszenia, organizacja ekologiczna w sprawach dotyczących środowiska ma ten sam status, co "zainteresowana społeczność" w rozumieniu Konwencji z Aarhus i Dyrektywy z 1985 r., a na gruncie prawa polskiego strony postępowania (art. 28 i art. 29 k.p.a.). Stowarzyszenie stwierdziło, że organizacja ekologiczna ma prawo wnieść odwołanie od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, czyli wydanej w postępowaniu nie wymagającym udziału społeczeństwa. Podniosło, że prawidłowa analiza przepisów ustawy o dostępie do informacji (szczególnie art. 63 tej ustawy) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w kontekście zapisów Dyrektywy z 1985 r., nakazuje przyjąć, że planowana inwestycja, która przekracza ustaloną wielkość (próg), bezwzględnie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Na potwierdzenie tego stanowiska Stowarzyszenie obszernie zacytowało wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-66/06 z dnia 20 listopada 2008 r. Skonstatowało, że Kolegium nie miało podstaw do uznania, że z mocy prawa, obowiązującego w Polsce i Unii Europejskiej, organizacji ekologicznej nie przysługuje prawo skarżenia decyzji wydanej w postępowaniu toczącym się bez udziału społeczeństwa. Stwierdziło, że gdyby organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa w zakresie klasyfikowania przedsięwzięć do oceny oddziaływania na środowisko, to przedmiotowe postępowanie toczyłoby się z udziałem społeczeństwa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi.

Oddalając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu przed organem I instancji, a więc nie jest podmiotem (stroną lub uczestnikiem na prawach strony), któremu zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., przysługiwało prawo wniesienia odwołania od decyzji środowiskowej. Zauważył, że Stowarzyszenie nie złożyło odwołania od decyzji organu I instancji w celu ochrony własnego interesu prawnego – we własnej sprawie, co wyklucza posiadanie przez Stowarzyszenie legitymacji strony w tym postępowaniu (art. 28 k.p.a.). Ocenił, że prawa Stowarzyszenia do odwołania nie można wywieść także z art. 31 § 3 k.p.a., gdyż z użytego w tym przepisie sformułowania "uczestniczy na prawach strony" wynika, że te prawa (w tym prawo do odwołania) służą organizacji społecznej, jeżeli została już dopuszczona przez organ I instancji do udziału w postępowaniu, z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd I instancji podzielił bowiem pogląd prezentowany w literaturze i orzecznictwie sądowym, że jeżeli organizacja społeczna nie brała udziału w postępowaniu w I instancji, to nie ma ona legitymacji do złożenia odwołania.

Zdaniem Sądu I instancji, Stowarzyszenie nie miało legitymacji do wystąpienia z odwołaniem na podstawie ustawy o dostępie do informacji. Zauważył, że w niniejszej sprawie Stowarzyszenie odwołało się od decyzji organu I instancji, stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, a zatem postępowania, w którym nie był wymagany udział społeczeństwa. Wskazał, że stosownie do art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 84 ust. 1 ustawy o dostępie informacji, w obecnym systemie ochrony środowiska występują dwa rodzaje decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach: te, których wydanie było poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko, czyli wymagające udziału społeczeństwa oraz te, które mogą być wydane bez tej części postępowania. Podał, że zgodnie z art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji, udział organizacji ekologicznych możliwy jest jedynie w tych postępowaniach, w których wymagany jest udział społeczeństwa; wówczas zgłoszenie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu.

W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie nie można było zastosować regulacji zawartych w Konwencji z Aarhus i właściwych przepisów Dyrektywy nr 2011/92/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE L z dnia 28 stycznia 2012 r., Nr 26, str. 1), których ideą jest zapewnienie społeczeństwu udziału w postępowaniu dotyczącym środowiska. Wyjaśnił, że regulacje zawarte w wymienionych aktach prawnych zostały implementowane do polskiego porządku prawnego najpierw ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), a obecnie ustawą o dostępie do informacji. Stwierdził, że sposób sformułowania przepisów zarówno Konwencji z Aarhus, jak i powołanej Dyrektywy, wyklucza możliwość ich bezpośredniego zastosowania. Wywiódł, że w sytuacji, gdy przepisy te zostały implementowane do polskiego porządku prawnego, ich wykładnia nie może prowadzić do wniosków oczywiście sprzecznych z jednoznacznie sformułowanymi przepisami ustawy implementującej. Skonstatował, że wobec istnienia regulacji art. 31 k.p.a. nie można stwierdzić, że cel Dyrektywy i Konwencji w zakresie dostępu organizacji ekologicznych do procedury odwoławczej w postępowaniach dotyczących środowiska, nie jest w polskim porządku prawnym realizowany.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego, to jest:

1) art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Stowarzyszenie nie miało legitymacji czynnej do wniesienia odwołania, gdyż na skutek odstąpienia od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, nie mogło ono brać udziału w przedmiotowym postępowaniu;

2) art. 9 ust. 1-5 Konwencji z Aarhus w zw. z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie w wyniku przyjęcia, że Konwencja nie jest umową międzynarodową, która może być bezpośrednio stosowana bez konieczności dokonywania zmian w systemie prawnym państwa, które te konwencje podpisało i ratyfikowało;

3) art. 1 ust. 2 i art. 10a Dyrektywy z 1985 r., zmienionej dyrektywą 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. przewidującą udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniającą w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE, obecnie (tekst jednolity) dyrektywa 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, poprzez ich niezastosowanie;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 k.p.a. i art. 134 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych też powodów Stowarzyszenie, zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, wniosło o uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenie wywiodło, że art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji, art. 1 ust. 2 i art. 10a Dyrektywy z 1985 r. oraz art. 9 ust. 1-5 Konwencji z Aarhus powinny być tak łącznie odczytywane, że organizacja ekologiczna może brać udział w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej bez względu na to, czy jest lub nie jest przeprowadzana ocena oddziaływania na środowisko. Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 k.p.a. i art. 134 k.p.a., Stowarzyszenie oceniło, że jeżeli Sąd I instancji uznał, że Stowarzyszenie nie mogło wziąć udziału w postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji, to jego wniosek powinien być rozpoznany w oparciu o art. 31 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymieniona w art. 183 § 2 powołanej ustawy, tym samym sprawa ta może być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, które – zgodnie z art. 176 w zw. z art. 174 powołanej ustawy – tworzą, podnoszone przez strony, zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Stowarzyszenie zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji, art. 9 ust. 1-5 Konwencji z Aarhus w zw. z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 2 i art. 10a Dyrektywy z 1985 r., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 k.p.a. i art. 134 k.p.a. Zarzuty te nie mają jednak usprawiedliwionych podstaw.

Nietrafny jest przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji. Stowarzyszenie upatruje naruszenia tego przepisu przez Sąd I instancji w jego błędnej wykładni skutkującej uznaniem, że wobec odstąpienia od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, Stowarzyszenie nie miało legitymacji czynnej do wniesienia odwołania. Odnosząc się do tego zarzutu podkreślić przede wszystkim należy, że w art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji ustawodawca przewidział szczególny tryb, w jakim mogą uczestniczyć organizacje ekologiczne w sprawach dotyczących ochrony środowiska. Zgodnie bowiem z art. 44 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji, organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W świetle zaś art. 44 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji, organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony.

Z brzmienia przytoczonych powyżej regulacji, zawartych w art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji, wynika, że jednym z warunków, od spełnienia których uzależnione jest ich zastosowanie, jest to, by w określonym postępowaniu był wymagany udział społeczeństwa. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela pogląd prezentowany w doktrynie, że wymóg udziału społeczeństwa w danym postępowaniu musi wynikać z konkretnego przepisu prawa. Brak tego typu rozwiązania jest zaś równoznaczny z uznaniem danej kategorii spraw za niewymagającą udziału społeczeństwa (zob. K. Gruszecki, Komentarz do art. 44 ustawy o dostępie do informacji, Lex-el 2013). Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podstawę prawną wydania tej decyzji stanowił bowiem art. 84 ustawy o dostępie do informacji, który w przeciwieństwie do art. 79 ust. 1 tej ustawy, nie wymaga zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Jak słusznie bowiem wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 5-6), stosownie do art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 84 ust. 1 ustawy o dostępie informacji, w obecnym systemie ochrony środowiska występują dwa rodzaje decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach: te, których wydanie było poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko, czyli wymagające udziału społeczeństwa oraz te, które mogą być wydane bez tej części postępowania. Skoro w postępowaniu, w którym wydana została, tak jak w niniejszej sprawie, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie jest wymagany udział społeczeństwa, to art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji nie mógł stanowić podstawy uzyskania przez Stowarzyszenie legitymacji do wniesienia odwołania od takiej decyzji.

Wyjaśnić jednak należy, że brak w art. 84 ustawy o dostępie do informacji wymogu udziału społeczeństwa nie oznacza, że organizacja ekologiczna nie może brać w nim udziału i wnieść odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W takiej sytuacji mają jednak zastosowanie zasady ogólne, regulujące udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, wskazane w art. 31 k.p.a. Wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia, zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonał kontroli zastosowania przez organ odwoławczy także tego przepisu przy ocenie posiadania przez Stowarzyszenie legitymacji do wniesienia odwołania. Stosowne rozważania w tym przedmiocie zawarte są na s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wobec braku zarzutu Stowarzyszenia co do prawidłowości tych rozważań, pozostają one poza kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podane okoliczności wskazują jednak na niezasadność zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 31 k.p.a. i art. 134 k.p.a.

Przy czym w rozpoznawanej sprawie, żadna z licznych stron postępowania przed organem I instancji nie wniosła odwołania od decyzji organu I instancji, a Stowarzyszenie nie wnosiło o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu przed organem I instancji. Za utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym można uznać pogląd, iż organizacji społecznej przysługują prawa strony, a zatem również prawo wniesienia odwołania, ale tylko, gdy została dopuszczona do udziału w postępowaniu I instancji, a jeżeli nie brała udziału w postępowaniu pierwszej instancji, to nie ma ona również legitymacji do złożenia odwołania jeżeli postępowanie przed organem drugiej instancji nie zostało wywołane.

Nieuprawnione są także pozostałe zarzuty Stowarzyszenia, sformułowane w skardze kasacyjnej, a dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 9 ust. 1-5 Konwencji z Aarhus oraz art. 1 ust. 2 i art. 10a Dyrektywy z 1985 r. Podkreślić przede wszystkim należy, na co zwrócił zresztą uwagę także Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ogólny charakter regulacji zawartych w art. 9 Konwencji z Aarhus pozbawia ten przepis bezpośredniej skuteczności na gruncie prawa Unii. Zadaniem sądu krajowego jest natomiast dokonanie – w zakresie, w jakim jest to tylko możliwe – wykładni przepisów proceduralnych dotyczących przesłanek, które winny zostać spełnione, aby móc wszcząć postępowanie administracyjne lub sądowe zgodnie z celami art. 9 ust. 3 Konwencji, jak i z celem skutecznej ochrony sądowej uprawnień wynikających z prawa Unii, ażeby umożliwić organizacji zajmującej się ochroną środowiska zaskarżenie do sądu decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, które mogło być sprzeczne z unijnym prawem ochrony środowiska (zob. opinię NSA z 21 stycznia 2015 r. nt. Decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia według wymogów prawa Unii Europejskiej; pkt VI. Udział społeczeństwa w procesie uzyskania decyzji środowiskowej, 1. Konwencja z Aarhus – opinia dostępna pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, regulacje zawarte w art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji oraz w art. 31 k.p.a. gwarantują szeroki dostęp organizacji zajmujących się ochroną środowiska do postępowań administracyjnych prowadzonych w tych sprawach, a także do procedury odwoławczej od decyzji wydanych w tych sprawach. Nieuprawnione jest zatem stawianie Sądowi I instancji zarzutu niezastosowania art. 1 ust. 2 i art. 10a Dyrektywy z 1985 r., skoro przepisy te zostały prawidłowo implementowane do krajowego porządku prawnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.