Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 278/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2008 nr 234 poz 1570
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 122 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Teza: Organ II instancji, orzekający na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) o uchyleniu w całości rozstrzygnięcia organu I instancji nakładającego grzywnę w celu przymuszenia i o rozpoznaniu sprawy merytorycznie, powinien w całości i od nowa orzec o zastosowaniu tego środka egzekucyjnego - w sposób odpowiadający wymaganiom art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.).

Organ odwoławczy rozstrzyga w takiej sytuacji tak, jak gdyby był organem I instancji i jego rozstrzygnięcie powinno zawierać wszystkie te elementy, które powinno zawierać rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

TEZY

Organ II instancji, orzekający na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) o uchyleniu w całości rozstrzygnięcia organu I instancji nakładającego grzywnę w celu przymuszenia i o rozpoznaniu sprawy merytorycznie, powinien w całości i od nowa orzec o zastosowaniu tego środka egzekucyjnego - w sposób odpowiadający wymaganiom art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.).

Organ odwoławczy rozstrzyga w takiej sytuacji tak, jak gdyby był organem I instancji i jego rozstrzygnięcie powinno zawierać wszystkie te elementy, które powinno zawierać rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka O. M. obowiązkowym szczepieniom ochronnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

W dniu [...] października 2012 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystosował do skarżącej M. M. upomnienie wzywające do poddania dziecka – małoletniego O. M. urodzonego [...] grudnia 2008 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przewidzianym w Narodowym Programie Szczepień Ochronnych. W upomnieniu organ wskazał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Wskazano miesięczny termin wykonania obowiązku wymienionego w upomnieniu.

Wobec niezastosowania się do upomnienia – organ w dniu [...] listopada 2012 r. wystawił tytuł wykonawczy przeciwko skarżącej (nr [...]). Stwierdził w nim wymagalność obowiązku polegającego na poddaniu małoletniej W. szczepieniu ochronnemu i podleganie jego wykonania egzekucji administracyjnej.

Tytuł wykonawczy doręczono skarżącej w dniu 26 listopada 2012 r. Wobec braku jej reakcji na tę czynność procesową – organ postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...], wydanym na podstawie art. 64 "a" § 1, art. 119 – 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył na M. M. grzywnę w wysokości 1.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Nakazał stronie wpłacenie wymierzonej grzywny w terminie 7 dni na wskazany rachunek bankowy pod rygorem ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej; wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz do niezwłocznego poinformowania organu o wykonaniu obowiązku. Pouczył, że jego niewykonanie spowoduje nakładanie dalszych grzywien lub zastosowanie innego środka egzekucyjnego. Pouczył o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz o prawie zaskarżenia zażaleniem postanowienia o nałożeniu grzywny. Organ obciążył również skarżącą opłatą za czynności egzekucyjne w kwocie 68 złotych. Postanowienie doręczono stronie w dniu 18 stycznia 2013 r.

M. M. w dniu 25 stycznia 2013 r. złożyła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. dwa pisma: zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny oraz zarzuty do tytułu wykonawczego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. uznał czynność wniesienia zarzutów za bezskuteczną i umorzył w tym zakresie postępowanie. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r.

Natomiast w zażaleniu na postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. o nałożeniu grzywny M. M. zarzuciła:

- nieprawidłowe nałożenie grzywny tzn. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego niezgodnie z przepisami prawa;

- naruszenie art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niepodejmowanie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nieprzeprowadzenie badań lekarskich dziecka w celu ustalenia, czy istnieje podejrzenie lub rozpoznanie zakażenia lub choroby zakaźnej. W jej ocenie jedynie w tych przypadkach istnieje możliwość zastosowania środków przymusu administracyjnego.

Uzasadnienie powyższych zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nakłada z mocy prawa obowiązek poddania się szczepieniom przez osoby przebywające na terytorium RP. Obowiązek ten, zdaniem strony, nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej, zatem wystawienie tytułu wykonawczego w sprawie niniejszej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Możliwość wydania decyzji administracyjnej nakazującej szczepienie występuje tylko wówczas, gdy istnieje podejrzenie lub rozpoznanie zakażenia lub zachorowania na chorobę zakaźną (art. 33 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

Końcowo żaląca się wniosła o stwierdzenie nieważności tytułu wykonawczego.

P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości postanowienie pierwszoinstancyjne i nałożył na M. M. grzywnę w wysokości 100 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji podkreślił, że w sprawie niniejszej obowiązek poddania przez skarżącą swego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie został wykonany, a zatem zaistniały podstawy do zastosowania środków przymuszających do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Takim środkiem jest grzywna w celu przymuszenia, której wysokość każdorazowo nakładana nie może z zasady przekraczać 10 000 złotych, a grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 złotych. Ustawodawca nie wskazał minimalnej kwoty grzywny. Przy określaniu jej wysokości należy mieć na uwadze zarówno efektywność egzekucji, jak i niestworzenie nadmiernej uciążliwości dla zobowiązanego. Organ II instancji oceniając, że ustalona przez organ I instancji grzywna w kwocie 1.000 złotych jest nadmierna, uznał za zasadne jej obniżenie do kwoty 100 złotych.

Organ odwoławczy nadto wyjaśnił, że na etapie stosowania środka egzekucyjnego nie podlegają badaniu zarzuty do postępowania egzekucyjnego, ale sprawdza się jedynie fakt wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Mimo zaprezentowania tego poglądu, organ zajął stanowisko w kwestii dopuszczalności prowadzonej egzekucji. Podkreślił wynikający z mocy prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, do egzekwowania którego upoważnione zostały organy inspekcji sanitarnej. Wyjaśnił, że okoliczność wynikania wprost z przepisów prawa obowiązku poddania się szczepieniom oznacza, że nie wydaje się decyzji administracyjnej konkretyzującej ten obowiązek, ale od razu – w przypadku jego niewykonania – wydaje się tytuł wykonawczy, jak uczyniono w przedmiotowej sprawie.

W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego M. M. zarzuciła wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny z naruszeniem prawa. W jej ocenie niezgodnie z prawem został wystawiony tytuł wykonawczy oraz – identycznie jak w zażaleniu – wskazała, że naruszono art. 7 w związku z art. 77 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi powtórzyła stanowisko z uzasadnienia zażalenia wywodząc, że obowiązek nałożenia szczepień ochronnych wynikający z mocy prawa nie podlega konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Rozstrzygnięcia wydane w sprawie niniejszej są zatem wydane z rażącym naruszeniem prawa i podlegają stwierdzeniu nieważności. Nie zaistniał również, w ocenie skarżącej, przypadek wydania decyzji administracyjnej konkretyzującej obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wyjaśniła, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych – szczepienia przeciwko chorobom wymienionym w zaskarżonych orzeczeniach organu należy wykonać do 19 lub 15 roku życia dziecka, tymczasem jej dziecko nie ma jeszcze skończonych 5 lat.

P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem zaskarżone postanowienie o nałożeniu grzywny jest niezgodne z przepisami określającymi formalne warunki wydania takiego orzeczenia. To uchybienie sąd wziął pod uwagę z urzędu, do czego jest uprawniony na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a.

Z art. 122 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), powoływanej dalej jako u.p.e.a., wynika wprost, jakie elementy powinny się znaleźć w postanowieniu o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W postanowieniu takim obowiązkowo powinno się znaleźć:

1. wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku niewykonania tego obowiązku grzywna zostanie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;

2. wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Postanowienie organu egzekucyjnego I instancji wydane w dniu [...] stycznia 2013 r. (nakładające grzywnę w kwocie 1.000 złotych) zawierało opisane wyżej, konieczne elementy orzeczenia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Takich elementów nie zawiera już postanowienie drugoinstancyjne, mimo że uchylono nim w całości postanowienie pierwszoinstancyjne i orzeczono na nowo o nałożeniu grzywny (w kwocie pomniejszonej, bo w wysokości 100 złotych).

Umknęło uwadze organu II instancji, że z uchyleniem w całości postanowienia pierwszoinstancyjnego musiała się wiązać nie tylko konieczność rozstrzygnięcia na nowo o zastosowaniu środka egzekucyjnego, ale konieczność rozstrzygnięcia ze wszystkimi koniecznymi elementami takiego orzeczenia. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyła bowiem w przepisie art. 18 do odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym – w zakresie nieuregulowanym tą ustawą - przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe na etapie rozpatrywania środków odwoławczych oznacza konieczność stosowania art. 138 k.p.a. Jak wynika z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zakres orzeczenia przez organ odwoławczy co do istoty sprawy uzależniony jest od zakresu uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji. W sprawie niniejszej organ II instancji orzekł o uchyleniu w całości postanowienia organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem powinien był w całości i od nowa orzec o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia - w sposób odpowiadający wymaganiom art. 122 u.p.e.a. Powinien więc był wezwać do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem o rygorze ściągnięcia jej w trybie egzekucji administracyjnej, jeśli strona grzywny nie opłaci (art. 122 pkt 1 u.p.e.a.) oraz powinien był wezwać do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym (art. 122 pkt 2 u.p.e.a.). Tego jednak nie uczynił, bowiem rozstrzygnięcie zaskarżone sprowadza się wyłącznie do uchylenia postanowienia pierwszoinstancyjnego w całości oraz do nałożenia grzywny w kwocie 100 zł. Nie zawiera natomiast dodatkowych elementów wymaganych w art. 122 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Tymczasem skorzystanie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, a jednoczesne nieorzeczenie o umorzeniu postępowania w pierwszej instancji – przenosi na organ II instancji kompetencję do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy załatwionej już, tyle że nieprawidłowo, w I instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 488). Oznacza to, że organ odwoławczy rozstrzyga w takiej sytuacji tak, jak gdyby był organem I instancji i jego rozstrzygnięcie powinno zawierać wszystkie te elementy, które powinno zawierać rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Należy podkreślić, że wskazanie terminu wykonania obowiązku jest ważnym elementem postanowienia o nałożeniu grzywny. Z kolei niewskazanie stronie konsekwencji nieuiszczenia grzywny oraz niewykonania obowiązku określonego tytułem wykonawczym jest istotną wadą postanowienia o nałożeniu grzywny. Zobowiązany powinien mieć pełną wiedzę o nakładanej na niego grzywnie, terminie jej uiszczenia, o tytule, z którego wynika obowiązek podlegający wykonaniu, jak również o konsekwencjach jego niewykonania. Brak któregokolwiek z tych danych stanowi takie naruszenie przepisów postępowania, że może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak tych elementów uniemożliwia stosowanie wobec zobowiązanego negatywnych skutków niezastosowania się do obowiązków, jeśli o tych skutkach nie został pouczony (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 kwietnia 2011 r., II SA/Kr 86/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2010 r., IV SA/Po 153/10, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2013 r., II SA/Bk 89/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Wskazane wady formalne zaskarżonego postanowienia skutkowały zatem koniecznością jego uchylenia jako niezgodnego z prawem.

Skład orzekający w sprawie niniejszej nie podziela natomiast zarzutów skargi, które są niezasadne.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie organu egzekucyjnego o zastosowaniu środka egzekucyjnego w następstwie niepoddania dziecka szczepieniom ochronnym. Kontrola ta mogła objąć jedynie formalną prawidłowość wszczęcia i prowadzenia egzekucji, trafność wyboru środka egzekucyjnego i prawidłowość jego określenia. Poza jej granicami pozostawała treść egzekwowanego obowiązku. W sprawie mamy do czynienia z etapem stosowania środków egzekucyjnych (grzywny w celu przymuszenia), na którym zobowiązany nie ma już możliwości prowadzenia merytorycznej obrony. Służyły temu po części zarzuty do postępowania egzekucyjnego wnoszone w ciągu 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego. Z tego prawa skarżąca skorzystała, jednak były one przedmiotem odrębnego procedowania (postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Inspektora Powiatowego uznającego czynność wniesienia zarzutów za bezskuteczną, których to orzeczeń strona nie zaskarżyła do sądu administracyjnego).

Natomiast poddając ocenie zgodności z prawem zaskarżone postanowienie – z punktu widzenia zachowania innych przesłanek niż regulacja z art. 122 u.p.e.a. należy stwierdzić, że organ egzekucyjny nie uchybił określonym w tej ustawie obowiązkom proceduralnym poprzedzającym nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Wystawił w dniu [...] października 2012 r. upomnienie wzywające stronę do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia. Jego treść wskazywała w sposób precyzyjny, jakim szczepieniom powinien być poddany O. M. Upomnienie zostało doręczone skarżącej w dniu 17 października 2012 r. (vide kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru). Organ wystawił w dniu [...] listopada 2012 r. tytuł wykonawczy, co miało miejsce bezspornie po upływie terminu na dobrowolne wykonanie obowiązku (ten mijał w dniu 24 października 2012 r.). Brak skontrolowania przed zastosowaniem środka egzekucyjnego, czy wykonanie obowiązku nastąpiło, nie stanowi uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy. Oczywistym jest bowiem w sprawie, że do takiego wykonania nie doszło. Potwierdziła to sama skarżąca kwestionując istnienie obowiązku. W sprawie nie miało więc miejsca naruszenie zasady niedopuszczalności stosowania środka egzekucyjnego z uwagi na wykonanie obowiązku (art. 7 § 3 u.p.e.a.).

Z uwagi na to, że zarzucone przez skarżącą nieistnienie egzekwowanego obowiązku wiąże się z dopuszczalnością egzekucji administracyjnej - sąd zobligowany był do wypowiedzenia się w tej kwestii, zwłaszcza że jest to powinnością organu egzekucyjnego na każdym etapie postępowania (art. 29 ust. 1 u.p.e.a.).

Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest w Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. Z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2008 r., Nr 234, poz. 1570 ze zmianami) wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym. Jak stanowi art. 5 ust. 2 tej ustawy, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009r. Nr 52, poz. 417). Realizację ujętego w cytowanych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy zamieszczone w rozdziale 4 – tym poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do takiego szczepienia. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Jak stanowi art. 17 ust. 7 urodzenie żywego dziecka nakłada, na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do treści art. 17 ust. 9 ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinęły przepisy wykonawcze. W okresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej obowiązujące przepisy wykonawcze zawarte były w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086). Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów.

Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 wskazanego rozporządzenia. Zaniechanie poddania się obowiązkowemu szczepieniu, mimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, rodzi odpowiedzialność karnoadministracyjną, przewidzianą w art. 115 § 1 kodeksu wykroczeń. Tej samej odpowiedzialności podlega też ten, kto sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej określonemu szczepieniu ochronnemu (art. 115 § 2 kodeksu wykroczeń). Dodać też należy, iż penalizowane jest także zaniechanie osób odpowiedzialnych za przeprowadzenie szczepień, w zawiadomieniu pacjenta lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną (albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta) o obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub w poinformowaniu o ochronnych szczepieniach zalecanych (art. 51 pkt 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Nie jest uzasadnione twierdzenie skarżącej, jakoby obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym miał być "uruchamiany" jedynie stanem zagrożenia związanym z istnieniem choroby zakaźnej u osoby objętej obowiązkiem szczepień bądź związanym z kontaktem takiej osoby z osobą chorą. Już z samej istoty szczepienia ochronnego, definiowanego jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie (słownik pojęć ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi), wynika że szczepienia mają przeciwdziałać powstaniu choroby, a zatem wpisują się w ciąg działań profilaktycznych tj. zapobiegających chorobom zakaźnym, a nie w zakres czynności zwalczających już ujawnioną chorobę.

Przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się obowiązkowi szczepień ochronnych zabezpieczone zostało przymusem administracyjnym. Zgodnie z art. 3 §1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. wynika, że egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie szczególnego przepisu. Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny i państwowy powiatowy inspektor sanitarny są organami rządowej administracji zespolonej, pierwszy w województwie, drugi w powiecie (art. 10 § 1 pkt 2 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Do zadań organów inspekcji sanitarnej należy realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego (art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), definiowanego jako "stan zdrowotny całego społeczeństwa lub jego części, określany na podstawie wskaźników epidemiologicznych i demograficznych" (art. 2 pkt 35 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Wykonywanie przez organy inspekcji sanitarnej zadań z zakresu zdrowia publicznego polega między innymi na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych (art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), w ramach której zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest, między innymi, ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie (art. 5 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Sprawując z mocy ustawy nadzór nad realizacją ustawowego obowiązku szczepień, organy inspekcji sanitarnej są uprawnione i zobowiązane do jego egzekwowania. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako organy administracji rządowej powołanej do ochrony zdrowia publicznego, w tym zapobiegania chorobom zakaźnym, są zatem uprawnione do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekwowania ustawowego obowiązku szczepień.

Należy podkreślić, że błędnie skarżąca wywodzi nieważność wydanego postanowienia oraz poprzedzającego go tytułu wykonawczego z faktu wynikania obowiązku szczepienia wprost z przepisów prawa. Istotnie jest tak, że skoro obowiązek określonego zachowania wynika z przepisów prawa, nie powinien być konkretyzowany w drodze decyzji administracyjnej (chyba że wymaga tego przepis szczególny). Wystawiony w sprawie niniejszej tytuł wykonawczy, a w konsekwencji wydane postanowienie, nie są aktami konkretyzującymi obowiązek szczepienia (ten ciążył na stronie z mocy prawa, a nie z mocy tytułu wykonawczego), ale są aktami wydanymi na etapie egzekucji administracyjnej wynikającymi z faktu niewykonania obowiązku mającego swe źródło w przepisach prawa. Nie można zatem zarzucić nieważności. Powoływany przez stronę wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r. (II OSK 32/11, CBOSA) zapadł w stanie faktycznym innym niż w sprawie niniejszej. W tej bowiem organ nie wydał decyzji o obowiązku stawienia się w placówce służby zdrowia celem poddania dziecka szczepieniu, jak to miało miejsce w sprawie II OSK 32/11, ale wydał tytuł wykonawczy i następnie postanowienie o nałożeniu grzywny. Zatem inny był w sprawie II OSK 32/11 przedmiot zaskarżenia od przedmiotu zaskarżenia w sprawie niniejszej.

Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na skutek uchylenia zaskarżonego postanowienia P. Wojewódzki Inspektor Sanitarny ponownie rozpozna zażalenie od postanowienia organu I instancji z dnia [...] stycznia 2013 r. z uwzględnieniem powyżej zaprezentowanej oceny prawnej. W szczególności zadba, aby w przypadku uchylania w całości skarżonego postanowienia zawrzeć wszystkie wymagane elementy przewidziane w art. 122 u.p.e.a. W sytuacji uchylenia postanowienia organu I instancji tylko w części dotyczącej wysokości grzywny, a utrzymania w mocy skarżonego postanowienia w pozostałym zakresie, nie będzie zachodziła konieczność powielania warunków realizacji nałożonego środka egzekucyjnego.

Konsekwencją uchylenia z przyczyn formalnych zaskarżonego postanowienia było zamieszczenie w wyroku stwierdzenia o niemożności wykonania tego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).