Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1559/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 127  par. 3; art. 139; art  107  par. 3; art. 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2012 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [...] kwotę 495 (czterysta dziewięćdziesiąt złotych)zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 22 maja 2012 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie przez [...] (zwanym dalej: w skarżącym) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. o uchyleniu decyzji własnej z nr [...] z [...] czerwca 2010 r. w całości oraz o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Skarżący 30 czerwca 2004 r. złożył do Biura Powiatu [...] ARiMR wniosek o przyznanie płatności ONW. We wniosku zgłoszono do wsparcia 8 działek rolnych o łącznej powierzchni 87,88 ha, położonych na 8 działkach ewidencyjnych. W oparciu o powyższy wniosek, Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR wydał [...] stycznia 2005 r. decyzję nr [...], na mocy której przyznał skarżącemu wnioskowane wsparcie do powierzchni wskazanej we wniosku w kwocie 12.340,26 zł.

W związku z tym, że regulacje prawne w zakresie płatności ONW nakładają na wnioskodawców obowiązek nieprzerwanego, pięcioletniego prowadzenia działalności rolniczej na gruntach położonych na obszarach ONW o powierzchni nie mniejszej, niż objęta wsparciem wypłaconym na bazie pierwszego wniosku, oraz fakt, iż skarżący nie wystąpił z jakimikolwiek wnioskami wskazującymi na kontynuowanie działalności rolniczej po roku 2004, Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR wystąpił 21 marca 2006 r. z wezwaniem do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, 28 marca 2006 r. skarżący wskazał, iż w 2005 r. utracił posiadanie całości gruntów objętych płatnościami ONW za rok 2004. Przedmiotowe działki nie stanowiły własności skarżącego, ale były oddane mu w zarząd trwały przez Zarząd Powiatu [...], który w 2005 r. zdecydował o sprzedaży wszystkich działek, do których płatności ONW przyznano skarżącemu. Jednocześnie skarżący złożył druk datowany na 28 marca 2006 r. "Oświadczenia przejmującego działki rolne", zgodnie z którym K. G., z dniem 28 grudnia 2004 r. przejął od skarżącego działkę ewidencyjną nr [...]. Na działce tej zadeklarowano i objęto płatnością ONW za rok 2004 działkę rolną o powierzchni 64,59 ha. Następnie 18 lipca 2006 r. złożone zostało powtórne "Oświadczenie przejmującego działki rolne" o treści identycznej, jak uprzednio. W dniu 14 lutego 2007 r. wpłynęło oświadczenie K. G., zgodnie z treścią którego, jakkolwiek nabył on wskazaną powyżej działkę w 28 grudnia 2004 r., to faktycznym jej posiadaczem miał stać się 01 lutego 2005 r.

Prezes ARiMR [...] marca 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nienależnie pobranych przez skarżącego w związku z niedotrzymaniem zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na części powierzchni objętej pierwotnym wsparciem.

Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Prezes ARiMR rozpoznając sprawę jako organ I instancji ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości 3.270,42 zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w sprawie nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych objętych zobowiązaniem ONW. Bowiem z zebranych w sprawie dowodów wynika, iż skarżący nie prowadzi działalności rolniczej na powierzchni objętej zobowiązaniem z tytuły ONW oraz nie przedstawił innego podmiotu, który kontynuowałby zobowiązanie z tytułu ONW na powierzchni 23,29 ha.

Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 13 lipca 2010 r. wystąpił o odstąpienie od obowiązku zwrotu kwoty wskazanej w treści zaskarżonej decyzji. Wskazał, że podstawą faktyczną wniosku było przyjęcie, iż skarżący – [...], będąc podmiotem zależnym i podporządkowanym Starostwu Powiatowemu w [...], nie miał wpływu na decyzję swego organu nadrzędnego odnośnie rozdysponowania przedmiotowych gruntów i nie może ponosić odpowiedzialności za ich częściowe wycofanie z użytkowania rolniczego. Podstawą prawną wniosku był § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia ONW, zgodnie z którym płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeśli zaniechanie działalności rolniczej na skutek rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych na których położone są działki rolne objęte zobowiązaniem ONW z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 20 kwietnia 2012 r. – wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – Prezes ARiMR rozpoznając sprawę jako organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na kwotę 12.340,26 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszym rzędzie zbadał czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, związane z upływem czasu od wypłaty środków, których niniejsze postępowanie dotyczy. Ustaleń tych dokonał odnosząc się do regulacji art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. WE nr L 327 z 12 grudnia 2001r. ze zm.). I tak wskazał, że art. 49 ust. 4 ww. rozporządzenia nie może mieć zastosowania w niniejszym przypadku, ponieważ regulacja ta dotyczy sytuacji, gdy wypłata środków na rzecz beneficjenta została dokonana na skutek – niemożliwej do wykrycia przez rolnika – pomyłki organu, zaś płatność dokonana na rzecz skarżącego nie była obarczona taką wadą. Z kolei regulacja art. 49 ust. 5 ww. rozporządzenia, przewiduje zwolnienie beneficjentów z obowiązku zwrotu świadczenia, jeżeli od daty wypłaty do dnia pierwszego powiadomienia rolnika o nieuzasadnionym charakterze płatności minęło 10 lat z zastrzeżeniem, że okres ten ulega skróceniu do lat 4, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze. Zestawiając ze sobą wskazaną powyżej datę przelewu płatności na rachunek skarżącego oraz datę wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności widać wyraźnie, że okres 10 lat jeszcze nie upłynął, a okres 4 lat już tak. Zdaniem organu w odniesieniu zaprzestania działalności rolniczej na gruntach objętych zobowiązaniem wieloletnim przez skarżącego, nie budzi wątpliwości, iż nie zachodzą okoliczności wskazujące na zachowanie dobrej woli. Bowiem skarżący występując o przyznanie płatności ONW, podpisał zobowiązanie do nieprzerwanego, pięcioletniego prowadzenia działalności rolniczej na położonych na obszarach ONW działkach rolnych o powierzchni nie mniejszej, niż objęta płatnością za pierwszy rok, oraz informowania organów ARiMR o każdej zmianie, jaka może mieć wpływ na przyznanie płatności. Okoliczność, iż doszło do przerwania prowadzenia działalności rolniczej na całości lub części gruntów objętych zobowiązaniem wieloletnim do takich niewątpliwie się zalicza. Organ wskazał, że z zestawienia dat wydania decyzji o ustaniu trwałego zarządu, wydania decyzji o przyznaniu płatności i wypłaty samego wsparcia wynika, iż skarżący już w okresie znacznie poprzedzającym dzień wydania decyzji miał świadomość, iż podejmowanego dopiero zobowiązania nie dotrzyma z uwagi na nieuniknioną utratę posiadania deklarowanych działek. Dlatego też skarżący wiedział o ciążących na nim obowiązkach i świadomie dopuścił się ich naruszania. Nie jest więc możliwe przyjęcie, iż rezygnując z prowadzenia działalności rolniczej na całości areału objętego zobowiązaniem działał w dobrej wierze. Zatem do zaistniałej sytuacji nie może mieć więc zastosowania krótszy, czteroletni termin, po upływie którego wygasa możliwość dochodzenia przez ARiMR zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Obowiązuje termin dziesięcioletni, który w dacie wydania niniejszej decyzji jeszcze nie upłynął.

Następnie organ przytoczył przepisy art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 (analogiczna treść art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006) oraz § 9 rozporządzenia ONW, które przewidują wyjątkowe, kiedy nie dokonuje się zwrotu płatności i uznał, że żadna z takich sytuacji nie zaszła w przedmiotowej sprawie. Organ zwrócił uwagę, że jakkolwiek skarżący utracił posiadanie całości gruntów, to nie było to w żadnej mierze zdarzenie niemożliwe do przewidzenia.

Organ uznał także, że utrata posiadania gruntów przez skarżącego nie może zostać uznana za odpowiadającą regulacji § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia ONW. Bowiem wygaśnięcie trwałego zarządu, odpowiadające skutkami rozwiązaniu umowy dzierżawy, nastąpiło bowiem na wniosek skarżącego. Poza tym nie został spełniony warunek terminowego poinformowania o powyższym organów ARiMR.

Następnie organ stwierdził, że decyzja z 29 czerwca 2010 r. jest wadliwa i jako taka musi zostać uchylona. Jej wadliwość ma charakter fundamentalny i polega na nieprawidłowym ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW. Bowiem organ I instancji przyjął, iż doszło do skutecznego przejęcia części zobowiązania ciążącego na skarżącym na rzecz K. G.. Jednakże ustalenie takie nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym oraz przepisach prawa odnoszących się do kwestii przejmowania zobowiązań wieloletnich ONW. Skarżący nie mógł przekazać ciążącego na nim zobowiązania zarówno z uwagi na fakt, iż w dacie przejęcia działek zobowiązaniem tym objętych nie był ich dysponentem, jak i dlatego, że dwie próby złożenia "Oświadczenia przejmującego działki rolne" należy uznać za nieudane z uwagi na naruszenie terminu na ich wniesienie.

Mając na względzie fakt, iż skarżący uzyskał wsparcie ONW w kwocie 12.340,26 zł, fakt, iż skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na całości gruntów objętych zobowiązaniem, przed jego wygaśnięciem, oraz fakt, że nie dokonał skutecznego przekazania nawet części tego zobowiązania, nie budzi wątpliwości, iż decyzja ustalająca kwotę podlegającą zwrotowi w ewidentnie zaniżonej kwocie 3.270,42 zł jest wadliwa i musi zostać uchylona.

Następnie Prezes ARiMR zwrócił uwagę, że decyzja II instancji pogarsza sytuację prawną skarżącego, co w kodeksowym trybie odwoławczym oznaczałoby istotną wadę decyzji administracyjnej w świetle art. 139 k.p.a. Jednakże oceniając niniejsze rozstrzygnięcie pod tym kątem podkreślił, iż wydawane jest w oparciu o odrębny przepis rangi ustawowej - art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR. Przy czym, jakkolwiek regulacja ta nakazuje w toku postępowania stosowanie przepisów dotyczących odwołań, to z uwagi na fakt, że zarówno pierwotną decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, jak i decyzję rozstrzygającą po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydaje ten sam organ (Prezes ARiMR), nie jest możliwe uchylenie pierwotnej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W związku z powyższym ewentualne wady decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności muszą być korygowane decyzjami wydawanymi w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co może wiązać się z koniecznością wydawania rozstrzygnięć mniej korzystnych dla wnioskodawcy, ale zgodnych z obowiązującym porządkiem prawnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o jej uchylenie w części przekraczającej kwotę 3.720,42 zł w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 2 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie, w szczególności: art.139 k.p.a. w związku z art.29 ust.4 ustaw z dnia 09 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) i w związku z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych Rozporządzeniem Rady (EWG)nr 350/92 (Dz. U. WE nr L 327 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę z 27 czerwca 2012 r. uzupełnionej pismem procesowym z 4 lipca 2012 r. pełnomocnik Prezesa ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Na wstępie motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm. – obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji) od decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa ARiMR, nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Strona niezadowolona z decyzji może zatem zwrócić się do tego samego organu, tj. do Prezesa ARiMR, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest instytucją analogiczną do odwołania. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się bowiem odpowiednio przepisy dotyczące odwołań (p. art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.). W związku z tym organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy ma obowiązek stosować się do zasad k.p.a., a w tym do zakazu reformationis in pius wyrażonym w art. 139 k.p.a., który w przedmiotowej sprawie ma zasadnicze znaczenie.

Stosownie do art. 139 k.p.a. – organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Wskazać należy, że Instytucja zakazu reformationis in peius przyjęta w przepisie art. 139 k.p.a., należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Istota tego zakazu polega na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji na niekorzyść odwołującej się strony. Strona powinna mieć świadomość, iż w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu – wniesione przezeń odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją. Organ odwoławczy rozpatrujący ponownie sprawę może, bowiem bądź utrzymać w mocy decyzję dotychczasową, bądź też zmienić ją i wydać decyzję bardziej korzystną dla strony, która składała odwołanie. Zakaz reformationis in peius ma więc na celu spowodowanie, aby strony w obawie przed pogorszeniem swej sytuacji prawnej nie zrezygnowały ze składania odwołań. Od zakazu reformationis in peius można odstąpić tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Pierwszy z warunków odstąpienia od zakazu orzekania na niekorzyść strony – rażące naruszenie prawa – jest rozumiane jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny i ma miejsce wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki. Wymogiem pierwszej z nich jest to, iż treść decyzji musi pozostawać w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Natomiast druga przesłanka wymaga, aby naruszenie prawa było tego rodzaju, iż prowadzić będzie ono do niemożności zaakceptowania owej decyzji, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Dodatkowo wstępnym warunkiem uznania, iż nastąpiło rażące naruszenie prawa, jest stwierdzenie, iż w "zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny" (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 1994 r., sygn. akt III SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91). Natomiast "rażące naruszenie interesu społecznego" nie jest samoistnym kryterium odstąpienia od zakazu wyrażonego w art. 139 k.p.a. Wchodzi ono w grę dopiero wówczas, gdy w postępowaniu odwoławczym zostanie stwierdzona wadliwość decyzji, chociażby nie w stopniu rażącym. Organ odwoławczy odstępując od zasady zakazu reformationis in peius obowiązany jest w uzasadnieniu wykazać wystąpienie w decyzji organu I instancji rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 178/09 www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie Prezes ARiMR, działając jako organ pierwszej instancji, decyzją z 29 czerwca 2010 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości 3.270,42 zł. W wyniku złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wydał decyzję, mocą której uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie 12.340,26 zł. Organ II instancji rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pogorszył zatem sytuację skarżącego w stosunku do stanu jego zobowiązania określonego przez organ I instancji. Tym samym, odstępując od przedstawionej powyżej zasady reformationis in peius, obowiązkiem organu administracyjnego było wykazanie, że zaskarżona decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny.

Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR nie wykazał okoliczności wyłączających stosowanie przedmiotowego zakazu. Z uzasadnienia decyzji z 20 kwietnia 2012 r. nie wynika bowiem, aby organ dokonał rozważań w zakresie przesłanek rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Nie zasługuje natomiast na aprobatę – z przyczyn podanych wyżej – pogląd organu (wyrażony na stronie 11 decyzji), że w związku z tym, iż "zarówno pierwotną decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, jak i decyzję rozstrzygającą po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydaje ten sam organ (Prezes ARiMR), nie jest możliwe uchylenie pierwotnej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W związku z powyższym ewentualne wady decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności muszą być korygowane decyzjami wydawanymi w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co może wiązać się z koniecznością wydawania rozstrzygnięć mniej korzystnych dla wnioskodawcy, ale zgodnych z obowiązującym porządkiem prawnym".

Sąd jeszcze raz podkreśla, że organ odwoławczy odstępując od zasady zakazu reformationis in peius powinien szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie, przy czym organ winien mieć tutaj na uwadze, iż "rażące naruszenie prawa" należy rozumieć zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym znaczeniem tego pojęcia zawartym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. komentarz do art. 139 k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Lex, wyd. III). Nie wskazując w uzasadnieniu decyzji tych okoliczności, Prezes ARiMR uchybił tym samym dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć tutaj należy, iż obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 139 k.p.a.

W związku z tym, że skarżący wniósł skargę żądając jej uchylenia w części ponad kwotę 3.720,42 zł, oznacza to, że w istocie skarżący zgadza się z decyzją I instancji, a więc ustaleniem kwoty nienależnie pobranych płatności za 2004 r. za działki ewidencyjne nr [...], które nie zostały przekazane innemu producentowi rolnemu. Natomiast kwestionuje jedynie zasadność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za przekazaną działkę nr [...] K. G., z uwagi na dokonanie tego przez organ w postępowaniu odwoławczym. Jednakże jak wyżej wyjaśniono możliwość ustalenia wyższej kwoty nienależnie pobranych płatności jest możliwa tylko w momencie wykazania, iż decyzja I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, czego w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie przedstawił, a jest to naruszenie przepisu prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Prezes ARiMR powinien wyjaśnić, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały wyjątki dające podstawy odstąpienia od zasady zakazu orzekania na niekorzyść składającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o jakich mowa w art. 139 k.p.a. w oparciu o wyżej sygnalizowane kryteria, i dać temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.