Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 574/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 26 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi E.B. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] r., orzeczono o wymeldowaniu D.B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W.,

Po rozpoznaniu odwołania D.B. od tej decyzji Wojewoda D. decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 657) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji w całości.

Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania D.B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W. zostało wszczęte w dniu 29 maja 2015 r. na wniosek E.B., która wniosła o wymeldowanie wymienionej osoby ze względu na opuszczenie przez nią lokalu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Jako potwierdzenie posiadania przez wnioskującą tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu wnioskodawczym przedłożyła kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 7 sierpnia 1998 r. Świadek M.B. zeznała w dniu 5 czerwca 2015 r., że D.B. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Zeznała nadto, że w tym mieszkaniu bywa często i kilka razy w roku widuje D.B. w okolicach lokalu, w mieszkaniu znajduje się część jego rzeczy. Przesłuchany w charakterze świadka w dniu 12 czerwca 2015 r. S.J. zeznał, że od około 3 lat nie widuje D.B. w okolicach lokalu przy ul. [...] we W.. Zarząd Zasobu Komunalnego przeprowadził wywiad środowiskowy w związku z toczącym się postępowaniem, z którego wynika, że D.B. nie mieszka w tym lokalu od kilkunastu lat i odwiedza miejsce stałego zameldowania sporadycznie. Do akt sprawy został dołączony wyrok Sądu Okręgowego we W. II Wydziału Cywilnego Odwoławczego z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt [...], w sprawie z powództwa E.B. przeciwko D.B. o eksmisję. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że D.B. bezspornie nie korzysta z przedmiotowego lokalu, nie nocuje w nim, ma tam jedynie złożone swoje rzeczy, z których korzysta incydentalnie i jego centrum życiowe jest skupione wokół nowej żony i dziecka, którzy zamieszkują w innym lokalu. W tych okolicznościach Sąd oddalił powództwo. Przesłuchana w charakterze świadka w dniu 22 lipca 2015 r. M.M. zeznała, że D.B. od co najmniej 5 lat nie mieszka w spornym lokalu, przychodzi do niego sporadycznie, zamieszkuje w innym lokalu wraz z żoną i dzieckiem i tam ma swoje centrum spraw życiowych. Świadek S.K., dzielnicowy, zeznał w dniu 22 lipca 2015 r., że D.B. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] we W., odwiedza ten lokal rzadko, natomiast zamieszkuje w innym mieszkaniu wraz z małoletnim dzieckiem. W dniu 31 lipca 2015 r. D.B. napisał do organu gminy oświadczenie, w którym wyjaśnia, że z lokalu przy ul. [...] we W. nie wyprowadził się, są tam jego rzeczy zamknięte w pokoju. Stwierdził, że nocuje w tym mieszkaniu, a pozostały czas spędza w pracy oraz z żoną i dzieckiem w innym miejscu. W złożonych tego samego dnia w organie gminy zeznaniach D.B. oświadczył, że mieszka w tym lokalu, ma do niego klucze i swobodny dostęp. W pokoju ma swoje rzeczy osobiste i meble, część swojego czasu spędza z żoną i córką w innym mieszkaniu, jednak nie mieszka tam na stale. Przesłuchani w charakterze świadków w dniu 12 sierpnia 2015 r. A.S. oraz R.A. zeznali, że w tym lokalu bywają sporadycznie. Zeznali, że D.B. mieszka w spornym mieszkaniu, ma do niego swobodny dostęp, tam nocuje i spożywa posiłki, w lokalu znajdują się jego rzeczy osobiste, meble i sprzęt AGD RTV. Świadek A.B. w dniu 13 czerwca 2015 r. zeznał, że D.B. mieszka w tym lokalu i tu jest jego centrum życiowe, zajmuje pokój, w którym ma rzeczy osobiste, meble i sprzęt elektroniczny. Zeznał, że D.B. czasami przebywa w mieszkaniu swojej obecnej żony, ale większość czasu spędza w lokalu przy ul. [...] we W.. Przesłuchany w dniu 14 sierpnia 2015 r. w charakterze świadka A.P. zeznał, że D.B. mieszka w tym lokalu, codziennie widuje, jak wchodzi i wychodzi z budynku. Świadek M.J. zeznał w dniu 14 sierpnia 2015 r., że D.B. mieszka w lokalu przy ul. [...] we W., ma do niego klucze i tam nocuje. Przesłuchana w dniu 8 września 2015 r. M.B. zeznała, że D.B. mieszka w tym lokalu, nocuje w nim, w ciągu dnia przebywa w lokalu swojej żony. Oświadczyła, że jej zeznania z dnia 5 czerwca 2015 r. zostały wymuszone przez E. B.. D.B. dołączył do akt sprawy pełnomocnictwo M.B. z dnia 11 marca 2014 r., w którym upoważnia go do reprezentowania jej wobec wszelkich władz, urzędów, administracji państwowej i samorządowej. D.B. w imieniu M.B. złożył w organie gminy w dniu 27 sierpnia 2015 r. oświadczenie, w którym stwierdza, że zamieszkuje w tym lokalu, ma klucze do mieszkania i przechowuje tam swoje rzeczy osobiste. W dniu 28 września 2015 r. do organu gminy wpłynęło oświadczenie E.B., w którym wyjaśnia, że świadkowie zeznający podczas rozprawy o eksmisję zeznali, że D.B. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] we W.. Oświadczyła, że D.B. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] we W., mieszka natomiast wraz z żoną i córką w innym miejscu. W dniu 4 listopada 2015 r. zostały przeprowadzone oględziny spornego lokalu przy udziale stron postępowania. W protokole z oględzin stwierdzono, że kuchnia używana jest tylko przez E.B. i jej syna. W przedpokoju znajduje się nieczynna lodówka należąca do D.B.. Nie udało się otworzyć pokoju D.B., ponieważ zamek został zaklejony. W mieszkaniu nie ma możliwości korzystania z łazienki. W dniu 5 oraz 20 listopada 2015 r. D.B. wniósł o ponowne przeprowadzenie oględzin lokalu ze względu na to, że został zaklejony zamek i nie można było wejść do jego pokoju, a znajdują się tam jego rzeczy, sprzęty i meble. Do akt sprawy dołączono zdjęcia pokoju D.B.. Dołączono również dokumentację z 2001-2005 dotyczącą postępowania administracyjnego w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania D.B. w lokalu przy ul. [...] we W.. D.B. przekazał również do organu gminy zawiadomienie Komisariatu Policji W.Ś. o zaklejeniu zamka w jego pokoju przez E. B.. Dzielnicowy M.Ł. zeznał w dniu 25 listopada 2015 r., że D.B. mieszka w lokalu przy ul. [...] wraz z żoną i małoletnią córką. W lokalu tym ma swoje rzeczy i tam ma swoje centrum życiowe. W przekazanym do organu gminy oświadczeniu z dnia 16 grudnia 2015 r. E.B. wyjaśniła, że nie zgadza się, iż zamek do pokoju D.B. został zaklejony. W związku z tym, że majątek byłych małżonków nie został podzielony, w pokoju tym znajdują się również jej rzeczy, wspólne meble i sprzęt. Do akt sprawy dołączyła także dokumentację z prowadzonych w latach 1993-2002 postępowań administracyjnych, cywilnych i karnych. Zgodnie z art. 35 Ustawy o ewidencji ludności: "Organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się". Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, na podstawie wymienionego przepisu Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł o wymeldowaniu wyżej wymienionej osoby z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W..

Od tej decyzji D.B. złożył w ustawowym terminie odwołanie do Wojewody D.. Podnosi w nim, że mieszka w tym lokalu i regularnie w nim przebywa. W dniu 3 marca 2016 r. D.B. złożył w organie odwoławczym pismo, w którym informuje, że jest w trakcie sprawy rozwodowej z obecną żoną zamieszkałą przy ul. [...] i po ewentualnym przyznaniu mu opieki nad dzieckiem będzie chciał ją sprawować w lokalu przy ul. [...] we W.. Jego przebywanie w lokalu przy ul. [...] jest związane ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem. W tym samym dniu D. B. dołączył do akt sprawy oświadczenie M.W., zamieszkałej przy ul. [...], która nie wyraża zgody na zamieszkiwanie D.B. w jej mieszkaniu, może on przebywać w tym lokalu tylko w ciągu dnia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem.

Po analizie akt sprawy organ odwoławczy, na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, utrzymał w mocy decyzję organu gminy, wskutek czego D.B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Po rozpatrzeniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wr 367/16 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi, że przedwcześnie uznał zaistnienie przesłanek wymeldowania w tejże sprawie i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z uwagami i oceną przedstawionymi w wyroku.

Po otrzymaniu akt sprawy z sądu Wojewoda D. przystąpił do ponownego rozpoznania sprawy. W toku prowadzonych czynności organ II instancji otrzymał informację z Urzędu Miejskiego W., że wnioskująca o wszczęcie niniejszego postępowania E.B nie ma tytułu prawnego do lokalu, ponieważ została jej wypowiedziana umowa najmu lokalu ze skutkiem prawnym na dzień 30 czerwca 2016 r.

Analizując całość akt sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie administracyjne prowadzone przez organ gminy dotyczyło wymeldowania D. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] we W.. Organ I instancji wydał w decyzję administracyjną utrzymaną przez organ II instancji. Natomiast na skutek złożonej przez D. B. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja o wymeldowaniu D.B. została uchylona. Podczas ponownego rozpatrywania sprawy zgodnie z uwagami i oceną przedstawionymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu organ II instancji uzyskał informację z Urzędu Miejskiego W., że wnioskodawczyni niniejszego postępowania E.B. nie ma tytułu prawnego do lokalu, ponieważ została jej wypowiedziana umowa najmu ze skutkiem prawnym na dzień 30 czerwca 2016 r. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy osoba wnosząca podanie do organu administracji ma interes prawny i czy w związku z tym przysługuje jej przymiot strony postępowania. Interes prawny może być wyprowadzony tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku, w niniejszej sprawie - z ustawy o ewidencji ludności. W myśl art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu. Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II OPS 1/11, z dnia 5 grudnia 2011 r. stronami w postępowaniu o zameldowanie albo wymeldowanie są osoby dysponujące tytułem prawnym do lokalu, a więc właściciele/współwłaściciele lub najemcy/współnajemcy. W niniejszym postępowaniu ustalono, że wszczęcie postępowania o wymeldowanie nastąpiło na wniosek najemcy lokalu i interes prawny E.B. w byciu stroną w postępowaniu znalazł oparcie w art. 35 ustawy, gdyż legitymowała się ona prawem najmu do lokalu mieszkalnego. Natomiast wygaśnięcie umowy najmu z dniem 30 czerwca 2016 r. skutkowało również utratą interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, wobec czego nie przysługuje jej przymiot strony niniejszego postępowania. Z datą utraty umowy najmu lokalu E.B. utraciła podstawę materialnoprawną do wywodzenia interesu prawnego i w konsekwencji przestała być stroną w toczącym się postępowaniu. W tej sytuacji należy stwierdzić brak podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Natomiast zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym polega na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy następuje np. śmierć podmiotu uprawnionego, zmiana (przekształcenie) podmiotu uprawnionego lub likwidacja uprawnionej jednostki organizacyjnej. Do grupy tej należy zaliczyć także utratę przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonej funkcji. Postępowanie należy więc umorzyć, gdy w toku postępowania okaże się, że osoba, której żądanie spowodowało wszczęcie postępowania, nie legitymuje się interesem prawnym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 529/15, z dnia 4 listopada 2015 r.). W niniejszej sprawie zostało ustalone, że E.B. nie dysponuje tytułem prawnym do lokalu, a więc nie przysługuje jej przymiot strony. W omawianej sytuacji organ administracji winien więc umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji całości albo w części. Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe, to organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję Prezydenta W. i umorzyć postępowanie w tej sprawie przed organem I instancji. Zgodnie z zapisami ustawy o ewidencji ludności do organów gmin należy rejestrowanie zdarzeń dotyczących miejsca pobytu mieszkańców i dane te powinny odzwierciedlać stan faktyczny. Zatem na organach gmin prowadzących ewidencję ludności spoczywa obowiązek podejmowania działań prawnych w celu zapewnienia zgodności zapisów tej ewidencji z faktycznym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się. Należy więc zwrócić uwagę, że organ gminy w przypadku uzasadnionego przekonania, iż osoba nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, może wszcząć postępowanie o wymeldowanie z urzędu.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy orzekł jak na wstępie.

W skardze na ostateczną decyzję w sprawie pełnomocnik wnioskodawczyni zaskarżył w całości decyzję organu drugiej instancji. Podniósł naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 i 80 kpa poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, rażąca naruszenie art. 35 § 3 i 36 kpa, poprzez n9ie zachowanie terminu do załatwienia sprawy po uchylającym wyroku sądu administracyjnego; naruszenie prawa materialnego, a to art. 28 kpa, polegające na przyjęciu, że skarżąca utraciła w toku postępowania przymiot strony, skoro przed sądem powszechnym toczy się postępowanie o eksmisję skarżącej z tego lokalu i w tamtym postępowaniu złożyła ona pozew wzajemny, a w nim ustalenie istnienia stosunku najmu lokalu. Na uzasadnienie pełnomocnik skarżącej podnosi, że decyzja organu jest niebywale formalna, organ nie wziął pod uwagę nie tylko kwestii czy skarżąca ma przymiot strony w postępowaniu8, ale także uczestnika. Ponadto organ w całości pominał fakt, że powództwo Gminy W. przeciwko skarżącej o zapłatę należności czynszowych zostało prawomocnie oddalone. Zarzucił, że organ w sposób zbyt formalistyczny potraktował stan faktyczny sprawy. Przyznał, że wprawdzie istotnie jego mandantka utraciła prawo do lokalu, ale obecnie toczy się przed sądem powszechnym postępowanie w zakresie umowy najmu, zatem decyzja organu jest błędna.

W doręczonej sadowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie podlega uwzględniniu.

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), a także art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Inaczej mówiąc, sąd bada zgodność zakwestionowanej decyzji z prawem, z tym że bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z daty wydawania kwestionowanego orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie, co jest istotne i co wynika niespornie z akt organu pierwszej instancji, postępowanie meldunkowe zostało wszczęte na wniosek E. B.. W momencie wniesienia tego żądania skarżąca była najemcą spornego lokalu, z czego wywodziła status strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Jej interes prawny do żądania od organu I instancji wymeldowania D.B. z lokalu, położonego we W., przy ul. [...] wynikał z posiadania odpowiedniego tytułu prawnego do niego. W sprawie o wymeldowanie postępowanie dotyczyć może bowiem wyłącznie interesu prawnego właścicieli/najemców danego lokalu czy nieruchomości, gdyż to ich sfery prawnej dotyczą wymagane prawem przesłanki wymeldowania (zob. wyrok NSA z 10.04.2003r., V S.A. 3695/02, LEX nr 148851). Badając legalność podjętej przez organ odwoławczy decyzji z punktu widzenia legalności należy mieć na uwadze.

Dalej trzeba powiedzieć, że we wcześniejszym okresie (pod rządami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) w orzecznictwie nie było jednoznacznego stanowiska w zakresie przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, w postępowaniu meldunkowym dla właściciela/najemcy lokalu. Kwestię tę jednoznacznie rozstrzygnął dopiero Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów. Jak wskazał w uzasadnieniu uchwały z dnia 5 grudnia 2011 r., w sprawie II OPS 1/11 NSA "z treści prawa własności wynika, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób (art. 140 K.c.). Ochrona własności zaś obejmuje zakaz naruszania własności w jakikolwiek sposób, a nie tylko przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą (art. 222 § 2 K.c.). Należy mieć na uwadze, że zameldowanie lub wymeldowanie najczęściej dotyczy lokalu mieszkalnego (mieszkania). Oznacza to, że również do ochrony najemcy lokalu mieszkalnego stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 690 K.c.). Tak więc również z tych przepisów wynika, że postępowanie o zameldowanie lub wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu dotyczy także interesu prawnego osoby, która ma tytuł prawny do tego lokalu. Nie można bowiem przyjąć, że kwestia urzędowego potwierdzenia, iż określona osoba przebywa w danym lokalu, nie ma znaczenia prawnego dla tego, kto ma tytuł prawny do tego lokalu. Jakkolwiek w sprawie o zameldowanie określonej osoby w danym lokalu (lub o jej wymeldowanie z niego) rozstrzyga się o tym, czy osoba ta przebywa, czy nie przebywa w tym lokalu, to jednak nie można przyjąć, że postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego osoby mającej tytuł prawny do tego lokalu. Realizacja zamiaru zameldowania się w cudzym lokalu albo uchylania się od obowiązku wymeldowania się z cudzego lokalu może stanowić naruszenie praw osoby, która ma tytuł prawny do lokalu. Z tego chociażby względu osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie może być pozbawiona prawa do udziału w tym postępowaniu jako strona. Wówczas bowiem może przedstawiać swoje racje i ich bronić, w szczególności podając, że określona osoba nie przebywa w jej lokalu albo opuściła jej lokal.

W przypadku lokalu mieszkalnego (mieszkania) należy zwrócić także uwagę na nienaruszalność mieszkania, którą gwarantuje art. 50 Konstytucji. Zapewnienie nienaruszalności mieszkania oznacza, że dysponent mieszkania ma także prawo podejmowania działań w celu wykazania, iż inna osoba nie powinna być zameldowana w jego mieszkaniu, ponieważ w nim nie przebywa, albo powinna być wymeldowana z jego mieszkania, ponieważ je opuściła. Kwestia potwierdzenia pobytu określonej osoby w danym mieszkaniu może być w kolizji z gwarancją nienaruszalności mieszkania.

Nietykalność mieszkania jest także dobrem osobistym człowieka, które pozostaje pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach (art. 23 K.c.). Naruszenie nietykalności mieszkania może polegać na zamiarze zameldowania się w mieszkaniu wbrew woli osoby, która ma prawo do mieszkania. W takim przypadku nie sposób przyjąć, że osoba ta nie może bronić nienaruszalności mieszkania w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności nie może jako strona tego postępowania wykazywać, iż nie są spełnione przesłanki do zameldowania w jej mieszkaniu innej osoby.

To, że osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu może korzystać z ochrony swych praw na drodze postępowania cywilnego, nie oznacza, że z tego powodu nie może mieć statusu strony w postępowaniu administracyjnym, mimo że postępowanie administracyjne dotyczy tych praw i z tych praw wynika jej interes prawny.

Stanowisko, że właściciel lokalu lub osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną w postępowaniu o zameldowanie lub wymeldowanie, potwierdza także przepis art. 35 w związku z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. Nr 217, poz. 1427), która wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2012 r.

Z przytoczonych względów należało dojść do wniosku, że osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 K.p.a., w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie w tym lokalu (lub wymeldowanie z niego) innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 i art. 264 § 2 P.p.s.a. podjął uchwałę jak w sentencji. Tym samym utrata prawa własności do danego lokalu oznacza wystąpienie przesłanki do umorzenia w trybie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowego postępowania o wymeldowanie osoby z tego lokalu (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 18.11.2004 r., V S.A. 3379/03, LEX nr 164691)’.

Stosownie do treści obecnie obowiązującego art. 35 ustawy 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r. Nr 217, poz. 1427) - organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z treści tego przepisu wynika zatem, że postępowanie w sprawie wymeldowania zostaje wszczęte bądź z urzędu bądź też na wniosek właściciela albo innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu. Z akt analizowanej sprawy wynika, że postępowanie o wymeldowanie D.B. z lokalu położonego we W., przy ul. [...] zostało wszczęte na wniosek E.B., która na podstawie umowy z dnia 7 sierpnia 1998 r . posiadała prawo najmu do tego lokalu. Jak jednak wynika z pisma Departamentu Nieruchomosci i Eksploatacji Urzędu Miejskiego W. z dnia 24 marca 2017 r. umowa najmu lokalu została wypowiedziana E.B. przez miasto, ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2016 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że (na dzień wydawania skarżonej decyzji) wypowiedzenie umowy było prawnie skuteczne, a zatem z datą skarżąca utraciła tytuł prawny do spornego lokalu. W tym stanie sprawy, który jest bezsporny, prawidłowe jest stanowisko organu, że z chwilą utraty przez wnioskodawczynię tytułu prawnego do lokalu, utraciła ona status strony w postępowaniu o wymeldowanie D.B., a postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe. Stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istnienie interesu prawnego należy oceniać na gruncie norm prawa materialnego, który przesądza o przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Sprawa administracyjna - jest to zespół okoliczności prawnych i faktycznych, w których organ administracji publicznej stosuje normę prawa administracyjnego w celu ustanowienia po stronie określonego podmiotu (podmiotów) sytuacji prawnej w postaci udzielania żądanego uprawnienia albo w postaci obciążenia z urzędu określonym obowiązkiem. Z kolei art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu przywołanego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1, gdy strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28 kpa i jest to bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym polega bowiem na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego. Sytuacja taka ma miejsce np. wtedy, gdy inicjator postępowania (jak w niniejszej sprawie) utracił przymiot strony w toku toczącego się już postępowania.

Podsumowując dotychczasowe uwagi stwierdzić należy, że utrata przez E.B. statusu strony, pociągała skutek w postaci bezprzedmiotowości postępowania. Trzeba pamiętać, że w analizowanej sprawie administracyjnej wszczęcie postępowania o wymeldowanie nastąpiło na wniosek najemcy lokalu. Interes prawny skarżącej w byciu stroną w tym postępowaniu znalazł swoje uzasadnienie w art. 35 ustawy, gdyż legitymowała się prawem najmu do lokalu mieszkalnego. Wygaśnięcie umowy najmu skutkowało również utratą interesu prawnego w danym postępowaniu administracyjnym. Nadto trzeba dodać, że jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego 2017 r. (II SA/Ke 1038/16) "ten, kto nie jest właścicielem lokalu, ani też innym podmiotem dysponującym tytułem prawnym do lokalu, nie może zainicjować postępowania w sprawie wymeldowania obywatela polskiego z danego lokalu.

Skoro zatem skarżąca utraciła (na dzień wydania decyzji przez organ drugiej instancji) prawo do lokalu, a co za tym idzie prawo do bycia stroną tego postępowania, trafnie organ uznał (wobec negatywnej następczej przesłanki procesowej) konieczność umorzenia postępowania w sprawie.

Na koniec organ trafnie wskazał organowi pierwszej instancji, że kwestia meldunkowa, jako wybitnie ewidencyjna, winna być przedmiotem zainteresowania organu meldunkowego z urzędu, o ile organ ten powziąłby informację o innym miejscu zameldowania i przebywania konkretnej osoby (tu: uczestnika postępowania). Jednakże takie postępowanie winno być (ewentualnie) wszczęte, jak wcześniej powiedziano z urzędu.

Reasumując, na zasadzie art. 151 ppsa należało orzec jak na wstępie.