Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 930/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia NSA Jerzy Stankowski ( spr ) Sędziowie : WSA Maciej Dybowski as.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant: ref-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie podwyższonej opłaty drogowej oddala skargę /-/ I.Kucznerowicz /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski


UZASADNIENIE

IV SA/Po 930/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]X 2001 r., nr [...], na podstawie art. 104 § 1 kpa. i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 VI 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. nr 51, poz. 607) w związku z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432) i w związku z protokołem nr [...] z dnia [...] X 2001 r. z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Dyrektor Urzędu Celnego w R. obciążył spółkę L.F. I. L. F. podwyższoną opłatą drogową w wysokości 6359,38 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.), przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że podwyższoną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] X 2001 r. o godz. [...] i potwierdzonej zapisem wskazanego protokołu.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. F. podniósł, że towar został załadowany w identyczny sposób, jak przy okazji szeregu innych przewozów, podczas których urządzenia pomiarowe nie wykazały żadnych odchyleń. Odwołujący się podważył prawidłowość pomiaru z powodu odmowy wykonania powtórnego ważenia oraz z uwagi na fakt, że kontrola wagi innego samochodu należącego do firmy, który był załadowany towarem o tej samej masie i w tym samym czasie przekraczał granicę, nie wykazała żadnych odchyleń. W odwołaniu podkreślono także, że z technicznego punktu widzenia nie jest możliwe przekroczenie nacisków na oś tylną naczepy i jednocześnie oś ciągnącą ciągnika, a więc przód naczepy, w zestawie o amortyzacji i resorowaniu pneumatycznym, przy jednoczesnym obciążeniu osi 3 (1 naczepy) 3,09 KN, a osi 4 (2 naczepy) 4,59 KN. Pismem z dnia [...]XI 2001 r. L. F. wniósł dodatkowo o przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego.

Decyzją z dnia [...] I 2002 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3 i ust. 2a, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), § 2 ust. 1 i ust. 2, § 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 4 pkt 2 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 VI 2000 r. w sprawie opłat drogowych, w związku z § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że podwyższona opłata drogowa została nałożona po dokonaniu w dniu [...] X 2001 r. w Oddziale Celnym w G. pomiaru obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym naczepy [...] i ciągnika marki Scania o nr rejestracyjnym [...] i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojedynczej i piątej osi składowej osi wielokrotnej pojazdu dopuszczalnych norm nacisku. Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze stacjonarnej, posiadającej ważne świadectwo legalizacji nr [...] z dnia [...] XII 2000 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. Nałożenie podwyższonej opłaty drogowej odbyło się zgodnie z art. 40b ust. 2 i art. 13 ust. 4 ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość została obliczona na podstawie § 2, 9 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 VI 2000 r. w sprawie opłat drogowych. Organ II instancji ukazał szczegółowo sposób naliczenia opłaty oraz etapy procesu ważenia, a także system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg. W uzasadnieniu stwierdzono również, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. Podwyższona opłata za przejazd pojazdem nienormatywnym jest pobierana w związku z faktycznym obciążeniem osi, z jakim pojazd poruszał się po drogach, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny.

Skargę na powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w imieniu L. F. wniósł jego pełnomocnik, adwokat J. W., zarzucając organowi naruszenie art. 107 § 3 kpa., poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwołania, przede wszystkim zaś do wniosku o przeprowadzenie opinii biegłego. Za najpoważniejszy zarzut pełnomocnik uznał jednak naruszenie § 7 ust. 5 zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 XII 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), jako że kierowca nie został poinformowany o sposobie przejazdu przez wagę i - zdaniem pełnomocnika - z uwagi na organizację przejścia granicznego w G., poinformowany być nie mógł. Skarżący wskazał także, że nie ma dowodów, iż konkretna waga, na której dokonywano pomiarów była wyposażona w opisane w uzasadnieniu decyzji urządzenia gwarantujące prawidłowy przebieg ważenia. Stwierdzone uchybienia prowadzą - zdaniem Skarżącego - do konstatacji, że organy orzekające w sprawie naruszyły również art. 7, 8 i 9 kpa.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację podkreślając, że nie ma żadnego znaczenia dla sprawy fakt, że inne samochody Skarżącego o identycznym ładunku nie wykazywały przekroczenia norm nacisku, skoro pomiar ma potwierdzać m.in. wadliwe zabezpieczenie przewożonego w konkretnym pojeździe towaru. Organ podkreślił, że powoływanie biegłego, z uwagi na istniejące zabezpieczenia wagi nie było potrzebne, a z mocy art. 84 § 1 kpa organ administracji nie jest związany wnioskiem strony o powołanie biegłego dla ustalenia okoliczności, która w sposób nie budzący wątpliwości została już stwierdzona na podstawie dokumentacji sprawy. Organ jeszcze raz przypomniał, że jeśli kierowca poruszałby się pojazdem na wadze w sposób nieprawidłowy, urządzenia kontrolne by to zasygnalizowały. W odpowiedzi na skargę podkreślono też, że przed wjazdem na wagę znajduje się tablica informacyjna w czterech językach , a także znak drogowy B-33.

Pismem z dnia [...] III 2006 r. Sąd zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w Z. o wykazanie, że osoba podpisana pod decyzją organu I instancji posiadała do tego stosowne umocowanie.

W odpowiedzi na to wezwanie Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w Z. wskazał, decyzję organu I instancji podpisała młodszy kontroler celny A. S., umocowana do tego przez pkt II Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy, wydanej na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...] XII 1997 r., nr [...].

W kolejnym piśmie procesowym pełnomocnik Skarżącego podniósł, iż nie było ważnej podstawy prawnej do dokonywania ważenia pojazdów, albowiem nie został wydany akt wykonawczy zgodnie z delegacją art. 8 ustawy o miarach z dnia 3 IV 1993 r. (Dz.U. nr 55, poz. 248 ze zm.). Zawarta w tym przepisie delegacja ustawowa wymagała wydania rozporządzenia, natomiast ważenia w niniejszej sprawie dokonywano na podstawie zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji w I instancji, poprzedzających zaskarżone orzeczenia, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się opłaty podwyższone. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ust. 4 ustawy o drogach publicznych wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 VI 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. nr 51, poz. 607), w którym określono szczegółowe zasady pobierania i wysokość opłat podwyższonych za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym. We postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji organ celny I instancji stwierdził przekroczenie dopuszczalnego nacisku na drugiej osi pojedynczej i piątej osi składowej osi wielokrotnej pojazdu, w związku z czym nałożył opłatę podwyższoną na podstawie § 2, § 9 i § 10 cytowanego rozporządzenia oraz § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432). Kierowcy pojazdu nie okazali stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odpowiadając na wezwanie Sądu o przedstawienie stosownych upoważnień dla osoby podpisanej pod decyzją organu I instancji Naczelnik Urzędu Celnego w Z. przedstawił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...] XII 1997 r., nr [...] i postanowienia Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy, z których takie upoważnienie wynikało.

Zasadniczy nurt argumentacji Skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Skarżąca podnosi, kierowca nie został prawidłowo poinformowany o sposobie przejazdu przez wagę, a z akt sprawy nie wynika, że urządzenie, którym dokonywano pomiaru w badanym postępowaniu było wyposażone we wskazane przez organ zabezpieczenia.

Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy wagi stacjonarnej, posiadającej ważne świadectwo legalizacji nr [...]z dnia [...] XII 2000 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. i zatwierdzonej decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] VI 1998 r., nr [...], do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów.

Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z. powołał zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar nr [...] z dnia [...] III 1996 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 5, poz. 21) które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Należy podkreślić, że zgodnie ze świadectwem legalizacji i powyższą decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar zatwierdzającą użyte wagi, dokonują one poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większa prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998r., sygn. akt II SA 1409/97).

Istnienie ważnego świadectwa legalizacji przesądza też, że bez znaczenia dla sprawy okazał się zawarty w skardze zarzut, jakoby w sprawie doszło do wydania decyzji mimo braku przepisów wykonawczych odpowiedniej rangi, zgodnie z obowiązującym w dniu wydania decyzji w I instancji art. 8 ustawy z dnia 3 IV 1993 r. Prawo o miarach (Dz.U. nr 55, poz. 248 ze zm.). Przepis ten stanowił, że sposób wykonywania pomiarów samochodów na wagach zostanie określony w drodze rozporządzenia.

Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 16 ust. 3 tej ustawy zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa Głównego Urzędu Miar. Pomiarów na wadze można było zatem dokonywać przez cały okres ważności świadectwa legalizacji, tj. do[...]XII 2001 r. W czasie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywało świadectwo legalizacji wagi nr [...], wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a także decyzja Prezesa GUM z dnia [...]VI 1998 r., nr [...].

Ważenie pojazdów mogło się zatem odbywać bez wydania szczegółowych aktów wykonawczych. Zasada praworządności określona w art. 6 kpa., podobnie jak inne zasady ogólne dotyczy postępowania jurydykcyjnego (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, PWN 1999, s. 59). Nie oznacza ona, że przebieg wszystkich czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej musi być drobiazgowo uregulowany prawnie. Przepisy prawa zawierające w szczególności normy kompetencyjne mają jedynie stanowić podstawę do podjęcia danej czynności przez organ oraz być podstawą obowiązku poddania się przez obywatela (osobę prawną) danej czynności organu (S. Wronkowska, Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, Poznań 2002, cz. 1, s. 19). Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji nie były (i być nie musiały) jakiekolwiek przepisy regulujące sposób ważenia pojazdów, lecz wskazane prawidłowo w podstawach prawnych obu decyzji przepisy materialnoprawne.

Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów Skarżącej, iż nie zezwolono na ponowne ważenie. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Należy też uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.

Z konstrukcji wagi wynika także, że uchybienie polegające na niedostatecznym poinformowaniu kierowcy o sposobie przejazdu przez wagę nie miało istotnego wpływu na przebieg pomiaru, jako że ewentualne błędy kierowcy i niestosowanie się wymogów prawidłowego pomiaru zostałoby zasygnalizowane przez urządzenia kontrolne. Uchybienie to nie było zatem istotne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z uwagi na zabezpieczenia techniczne wagi i obowiązywanie świadectwa legalizacji, jak również ze względu na to, że przy pomiarze znaczący jest konkretny stan ładunku umieszczonego na danym pojeździe, nie było przesłanek do powoływania opinii biegłego.

Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 IV 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 V 1998 r., sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 I 1998 r., sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 I 1998 r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 IV 1998 r., sygn. akt II SA 1421/97), ani też fakt, że inne pojazdy przewożące taki sam ładunek nie wykazywały nadmiernych nacisków na osiach. Proces ważenia pojazdu ma bowiem stwierdzić, czy w danym pojeździe (którego ładunek mógł być przypadkowo gorzej zabezpieczony) nie nastąpiło np. takie przesunięcie ładunku, które spowodowało przekroczenie dopuszczalnych norm nacisku. W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonych orzeczeń było zasadne.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji.

/-/I.Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski

MB