Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 36/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 pkt 3, 13 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 404
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...].listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do usunięcia zagrożenia na stanowisku pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 36/15

UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2014 r. Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. nakazał R. O. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "M." w Ł., aby na placu budowy przy stacji paliw pędnych w B. P. róg ulic [...] i [...]:

1. wstrzymał eksploatację dwóch kolumn rusztowań budowlano – montażowych, metalowych typu Warszawa, których pomosty robocze znajdują się na wysokości około 3 do 4 m nad poziomem terenu, posadowionych przy wiacie wznoszonej stacji paliw do czasu: zapewnienia pełnych pomostów roboczych między ramami rusztowań, zapewnienia poręczy zabezpieczających przed upadkiem z wysokości, zapewnienia desek krawężnikowych, zapewnienia stabilnego posadowienia, zapewnienia pełnej stateczności konstrukcji czy zakotwienia rusztowań, zgodnie z instrukcją montażu, okazania protokołu technicznego odbioru rusztowania przez uprawnione osoby. Wskazał, że obowiązki podlegają natychmiastowemu wykonaniu, a ich podstawą prawną są: art. 11 pkt 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 404 z późn. zm.), dalej jako ustawa, art. 207 § 2 i art. 304 § 1 Kodeksu pracy, §112, §114 i §115 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 401), dalej jako rozporządzenie z 2003 r.;

2. wstrzymał eksploatację pilarki do cięcia drewna eksploatowanej na placu budowy

stacji paliw, do czasu zapewnienia urządzeń ochronnych tarczy do cięcia oraz przekładni pasowej zabezpieczających przed możliwością dostępu do strefy niebezpiecznej maszyny. Wskazał, że obowiązki podlegają natychmiastowemu wykonaniu, a ich podstawą prawną są: art. 11 pkt 3 ustawy, art. 207 § 2, art. 215, art. 216, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, §15 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. nr 191, poz. 1596 ze zm.), dalej jako rozporządzenie z 2002 r.;

3. wstrzymał eksploatację betoniarki o napięciu 400V eksploatowanej na placu budowy stacji paliw do czasu zapewnienia urządzeń ochronnych przekładni pasowej zabezpieczających przed możliwością dostępu do strefy niebezpiecznej maszyny. Wskazał, że obowiązki podlegają natychmiastowemu wykonaniu, a ich podstawą prawną są: art. 11 pkt 3 ustawy, art. 207 § 2 , art. 215 , art. 216, art. 304 § 1 Kodeksu pracy, § 15 rozporządzenia z 2002 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie czynności kontrolnych w dniu [...] września 2014 r. na placu budowy stacji paliw stwierdzono nieprawidłowe eksploatowanie sprzętu budowlanego tj. uchybienia, których usunięcie nakazano w wydanej decyzji (m.in. eksploatację dwóch kolumn rusztowań bez niezbędnych zabezpieczeń i zapewnienia ich stabilności, eksploatację pilarki tarczowej stołowej do cięcia drewna i betoniarki do wytwarzania zapraw budowlanych – obydwu bez należytego zabezpieczenia). Z uwagi na niezastanie na terenie budowy pracodawcy i kierownika budowy w jednej osobie – R. O. oraz bezskuteczność prób telefonicznego skontaktowania się z nim - wydano decyzję J. J. tj. osobie pełniącej (zgodnie z jej ustnym oświadczeniem) funkcję brygadzisty.

Odwołanie od nakazu złożył R. O. zarzucając naruszenie:

I. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 12 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w następstwie pominięcie okoliczności zatrudnienia przy realizacji inwestycji osób nie na podstawie stosunku pracy i nieeksploatowania urządzeń wskazanych w nakazie;

II. art. 11 pkt 1, 2, 3, 4, 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że doszło do naruszenia przepisów prawa pracy, w tym dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy: mimo, że na placu budowy nie wykonują robót osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy i tym samym nie mają zastosowania przepisy prawa pracy oraz mimo, że urządzenia budowlane wskazane w nakazie nie były i nie są eksploatowane na placu budowy.

Zdaniem odwołującego się rozstrzygnięcie jest wadliwe, nie znajduje uzasadnienia ani w stanie faktycznym sprawy, ani w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Podkreślił on, że Państwowa Inspekcja Pracy nie jest uprawniona do wydawania na podstawie art. 11 ustawy rozstrzygnięć, które dotyczą innych stosunków prawnych niż stosunki pracy, a zatem nie była uprawniona do wydania skarżonej decyzji. Nadto, zanim wydano nakaz, nie ustalono podstaw zatrudnienia osób pracujących przy realizacji inwestycji, jak też nie ustalono faktu czynnej eksploatacji wskazanych w nakazie urządzeń (w tym nie dostrzeżono, że nie są zmontowane, że osłona piły została zdjęta celem ostrzenia, betoniarka zaś była niesprawna i przygotowana do naprawy).

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w B. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje nr [...] z nakazu z dnia [...] września 2014 r. Wskazał, że strona nie kwestionuje niezgodnego z prawem stanu technicznego urządzeń, których decyzje dotyczyły, zaś bezzasadnie kwestionuje właściwość rzeczową inspektora pracy w zakresie możliwości przeprowadzenia kontroli oraz zastosowania środków prawnych.

Organ wskazał, że stan faktyczny zastany na budowie stacji paliw podczas kontroli w dniu [...] września 2014 r. nie budził wątpliwości i został odzwierciedlony w protokole. Stwierdzono wówczas, że na terenie budowy przy wiacie stacji paliw posadowione były dwie kolumny rusztowań budowlano - montażowych, metalowych typu "Warszawa", o wysokości najwyższych pomostów roboczych około 3 do 4 m nad poziomem terenu, które to rusztowania: nie posiadały pełnych pomostów roboczych między ramami, pomosty stanowiły luźno ułożone deski szerokości około 15 cm na około 20% powierzchni między ramami rusztowań; nie posiadały poręczy zabezpieczających pracujących przed upadkiem z wysokości; nie posiadały desek krawężnikowych; nie zapewniono stabilnego posadowienia na wypoziomowanym, ustabilizowanym terenie. Omawiane kolumny posadowiono w niestabilnym (brak zagęszczenia) piaszczystym podłożu i nie zapewniono pełnej stateczności czy zakotwienia ram rusztowania zgodnie z instrukcją montażu. Kolumny rusztowań nie były wypionowane, a ponadto w dniu kontroli nie okazano protokołu odbioru technicznego rusztowania. Nadto stwierdzono podczas kontroli, że pilarka tarczowa stołowa do cięcia drewna nie posiadała urządzeń ochronnych tarczy tnącej i przekładni pasowej, zabezpieczających pracujących przed możliwością dostępu do strefy niebezpiecznej maszyny (strefy pochwycenia i strefy cięcia), pilarka nie była oznakowana i nie posiadała tabliczki znamionowej, w momencie kontroli pilarka była podłączona do sieci elektrycznej i widoczne były ślady eksploatacji w postaci ścinków drewnianych przy tarczy tnącej i wiórów pod tarczą tnącą. Także ustalono, że na placu budowy znajdowała się zasilana napięciem 400V betoniarka do wytwarzania zapraw budowlanych bez urządzeń ochronnych przekładni pasowej, zabezpieczających przed możliwością dostępu do strefy niebezpiecznej maszyny (strefy pochwycenia).

Odnośnie zarzutu braku właściwości Inspektora Pracy w zakresie dokonywania kontroli i wydawania nakazów co do bezpieczeństwa i higieny pracy – Inspektor wskazał, że pracodawca jest zobowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie tylko zatrudnionym na podstawie prawa pracy, co wynika wprost z art. 304 § 1 i art. 207 Kodeksu pracy. Jak wyjaśnił organ, zasadę bezpiecznej i higienicznej pracy ustanawia przepis art. 15 Kodeksu pracy, a prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy gwarantowane jest przez art. 66 Konstytucji RP. Wskazał też, że inspektor pracy ma prawo stosować środki prawne wymienione w art. 11 ustawy, co wynika z art. 10 ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 pkt 1 tej ustawy i określonych tam obowiązków w zakresie nadzoru i kontroli. Nadto w przepisie art. 11 ustawy nie chodzi o zagrożenie stwarzane wyłącznie pracownikom, ale zagrożenie stwarzane ludziom, a więc przepis ten dotyczy ochrony życia ludzkiego a nie tylko pracowniczego.

Za bezzasadny uznał organ odwoławczy zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 12, art. 11 pkt 1, 2, 3, 6, 6a oraz art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy, oceniając, że stan faktyczny prowadzący do wydania nakazu został udokumentowany, a wydanie nakazu było zgodne z przepisami prawa materialnego. Organ wskazał, że pilarka i betoniarka nie spełniały wymagań zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, o których mowa w art. 215 pkt 1 Kodeksu pracy. Z kolei rusztowania i ruchome podesty nie spełniały wymagań określonych przepisami §112, 114 i 115 rozporządzenia z 2003 r. Podkreślono, że strona błędnie interpretuje znaczenie dyspozycji decyzji inspektora pracy nakazujących "wstrzymanie eksploatacji" maszyn i urządzeń (art. 11 pkt 3 ustawy). Do wydania decyzji nakazującej wstrzymanie eksploatacji nie jest wymagana faktyczna eksploatacja konkretnej maszyny czy urządzenia w trakcie kontroli inspektora pracy, a wystarczająca jest możliwość jej użycia. Natomiast stwierdzenie przez inspektora pracy w trakcie kontroli faktu wykonywania pracy przy użyciu wspomnianych urządzeń mogłoby stanowić podstawę do wydania decyzji nakazującej "wstrzymanie prac" przy ich użyciu (art. 11 pkt 2 ustawy), a nie wstrzymanie eksploatacji. Jak wskazał organ, adresat decyzji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne dla uniemożliwienia korzystania z maszyn i urządzeń stwarzających bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia ludzkiego.

Organ II instancji wskazał też na profilaktyczny charakter decyzji nakazowych inspektora pracy, który w przypadku stwierdzenia zagrożenia zdrowia lub życia ludzkiego ma obowiązek wydać decyzję wstrzymującą eksploatację maszyny lub urządzenia nawet w sytuacji, gdy faktycznie w momencie kontroli nie jest ona eksploatowana. Wyjaśnił, że w przypadku, gdy maszyny nie są i nie będą eksploatowane, decyzje inspektora pracy należy uznać za wykonane, a odwołanie za bezprzedmiotowe. Jednocześnie podkreślił, że na fakt eksploatacji maszyn wskazują widoczne ślady, szczególnie w przypadku pilarki tarczowej (opisane w protokole kontroli, który to zapis nie został zakwestionowany w zastrzeżeniach do protokołu). Ponadto, zdaniem organu, nie wydaje się zgodne z logiką twierdzenie o braku eksploatacji rusztowania, pilarki i betoniarki w sytuacji, gdy strona rozpoczęła inwestycję budowlaną w dniu [...] lipca 2014 r. Trudno przyjąć za prawdziwe twierdzenie, że zadano sobie trud zainstalowania urządzeń bez potrzeby ich użytkowania. Stąd też organ odwoławczy uznał zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną za zgodną z prawem.

Skargę od powyższej decyzji złożył do sądu administracyjnego R. O. zarzucając naruszenie:

1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 12 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zaniechaniu wyjaśnienia stanu faktycznego, a w następstwie:

a). bezzasadne i niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym uznanie, że J. J. wykonywał prace budowlane związane z betonowaniem oraz wykonywał prace przy obróbce właśnie zabetonowanych elementów konstrukcji fundamentów w sytuacji, w której takich czynności nie wykonywał;

b). zaniechanie uznania, że przy realizacji inwestycji budowlanej nie są zatrudnione osoby na podstawie stosunku pracy;

c). zaniechanie uznania oraz pominięcie okoliczności, że urządzenia, których dotyczy nakaz, nie były i nie są eksploatowane;

2. art. 215 pkt 1 Kodeksu pracy w związku z § 112, 114 i 115 rozporządzenia z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych przez ich wadliwą wykładnię i zastosowanie, skutkujące pominięciem okoliczności, że obowiązek ciążący na pracodawcy (a nie na osobie zatrudniającej wykonawców na podstawie umowy o dzieło) dotyczy tego, by stosowane maszyny zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a nie obejmuje urządzeń, które nie są stosowane (tj. nie są eksploatowane);

3. naruszenie art. 11 pkt 1 – 3, pkt 6 i 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że doszło w stanie faktycznym sprawy do naruszenia przepisów prawa pracy, w tym dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, mimo że:

a). urządzenia budowlane, których dotyczy decyzja nie były i nie są eksploatowane na placu budowy;

b). na placu budowy nie wykonują pracy osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy, a więc do tych czynności nie znajdują zastosowania przepisy prawa pracy.

Uzasadniając zarzuty strona wskazała, że Inspekcja Pracy jest zobowiązana kontrolować przestrzeganie prawa pracy, w tym w zakresie regulacji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Zatem przed wydaniem zaskarżonego nakazu powinna była w pierwszej kolejności zbadać, czy pracownicy zatrudnieni na budowie są zatrudnieni na podstawie prawa pracy, gdyż tylko w tym wypadku mogła wydać nakaz. Tego jednak zaniechano. Także błędnie ustalono, że kontrolowane urządzenia były eksploatowane, mimo że w dniu kontroli: rusztowania nie były zmontowane (nie były w użyciu, zatem bezprzedmiotowe było zabezpieczanie ich przed użyciem), osłona pilarki została zdjęta celem zaostrzenia, betoniarka była niesprawna i przygotowana do naprawy. Na okoliczność eksploatacji przeprowadzono niewystarczające dowody, w tym nie przesłuchano świadków, którzy mieli być wykonawcami prowadzącymi roboty. Skoro urządzenia nie były eksploatowane, to bezprzedmiotowe było nie – jak wskazał organ – złożenie odwołania, ale wydanie nakazu. Organ nie podjął też próby ustalenia charakteru przebywania J. J. na terenie budowy, w tym nie ustalił, że nie wykonywał on robót, ale został oddelegowany do odbioru dostawy betonu i jednorazowego podpisania pokwitowania odbioru. Nie przesłuchano na tę okoliczność świadków, których personalia i adresy były organowi znane w dniu kontroli. Stąd też, zdaniem skarżącego, wydany nakaz jest bezzasadny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że w protokole kontroli odnotowano wykonywanie na terenie budowy prac związanych z betonowaniem, a zaprzeczanie temu faktowi przez skarżącego jest bezzasadne, skoro w kontroli nie uczestniczył i niemożliwe było skontaktowanie się z nim w tym czasie. W pozostałym zakresie powtórzono w odpowiedzi na skargę argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy w dniu 26 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował zarzuty skargi w ten sposób, że do punktu III skargi dodał zarzut naruszenia wskazanych w nim przepisów w związku z art. 304 § 1 i 3 oraz art. 207 Kodeksu pracy. Złożył również dokumenty dowodzące, w jego ocenie, że J. J. w dniu [...] września 2014 r. nie wykonywał żadnych robót budowlanych, a był tam wyłącznie w celu odbioru dostawy. Nadto wskazał, że skarżący nie był wykonawcą, bowiem zawarł umowę z podwykonawcą w postaci czteroosobowej ekipy budowlanej (umowa o dzieło z dnia [...] lipca 2014 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym przepisów wskazanych w zarzutach skargi.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Inspektora Pracy nakazująca wykonanie określonych czynności zapewniających bezpieczeństwo wykonywania prac budowlanych. Kwestionuje ją skarżący, a jego rozbudowane zarzuty dotyczą w zasadzie dwóch głównych zagadnień: właściwości Inspekcji Pracy do wydania zaskarżonego nakazu i niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego w zakresie wykonywania pracy na terenie inwestycji oraz eksploatowania wykorzystywanych na budowie urządzeń. Zdaniem sądu, zarzuty są nietrafne.

Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 404 z późn. zm.), dalej jako ustawa. Z analizy przepisów ustawy wynika, że wymieniona instytucja posiada stosunkowo szerokie kompetencje obejmujące nie tylko upoważnienie do prowadzenia kontroli przestrzegania przez pracodawców przepisów prawa pracy, ale także do stosowania środków nadzorczych, których wykonanie obwarowane jest przymusem państwowym. Uprawnienia Inspekcji Pracy mają swoje uzasadnienie w konstytucyjnych zasadach ustrojowych tj. przede wszystkim w art. 24 Konstytucji RP, zgodnie z którym praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej i który na państwo nakłada obowiązek sprawowania nadzoru nad warunkami wykonywania pracy, jak również w art. 66 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Wynikiem opisanego powyżej, konstytucyjnego umocowania źródeł uprawnień Inspekcji Pracy jest objęcie uprawnieniami kontrolnymi tej instytucji – w tym w zakresie przestrzegania bezpieczeństwa i higieny pracy - nie tylko pracodawców, ale również innych podmiotów, na rzecz których świadczona jest praca. Zgodnie bowiem z art. 13 pkt 1 ustawy kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlegają pracodawcy - a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne - na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy. Na tę okoliczność zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 8 lipca 2011 r. w sprawie I OSK 289/11, który - powołując się na stanowisko przedstawicieli literatury - określił uprawnienia organów Inspekcji Pracy w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy jako mające charakter powszechny, niezależne od posiadania przez kontrolowanego przymiotu pracodawcy (wyrok NSA dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA oraz vide A. Jasińska-Cichoń, Komentarz do ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, Oficyna 2008).

W kontekście powyższego całkowicie bezzasadny pozostaje zarzut skargi, jakoby Inspektor Pracy nie posiadał w sprawie niniejszej uprawnień do wydania nakazu z uwagi na to, że na budowie zatrudnione były osoby nie na podstawie stosunku pracy, ale na podstawie umów cywilnoprawnych. Trafnie zaś w tym względzie wskazał organ odwoławczy, że skoro w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy Inspektor Pracy jest uprawniony kontrolować nie tylko warunki pracy pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy, ale również warunki pracy osób zatrudnionych na innych niż stosunek pracy podstawach (w tym cywilnoprawnych), to miał również prawo wydać nakazy jak w sprawie niniejszej. Prawidłowo skierował także organ te nakazy do skarżącego jako inwestora, bowiem to na jego rzecz praca była świadczona tak na podstawie stosunków pracy, jak i w oparciu o umowy cywilnoprawne. Dodać trzeba, że przedsiębiorstwo skarżącego było także wykonawcą robót, co jednoznacznie wynika z treści tablicy informacyjnej uwidocznionej w dokumentacji fotograficznej.

W konsekwencji nie miało znaczenia dla oceny legalności wydanego nakazu to, na jakiej podstawie (pracowniczej czy cywilnej) świadczona była praca przy budowie stacji paliw. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia było, że skarżący zawarł z pracującymi u niego na terenie budowy umowę o dzieło, skoro on był odbiorcą ich efektów pracy a przez to odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i higienę pracy w rozumieniu art. 13 pkt 1 ustawy (inaczej rzecz ujmując, na jego rzecz świadczona była praca, za której bezpieczeństwo wykonywania był odpowiedzialny "bez względu na podstawę świadczenia tej pracy", jak stanowi art. 13 pkt 1 ustawy).

Nie mogą również odnieść zamierzonego skutku zarzuty błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy w zakresie wykonywania pracy na terenie budowy przez pracownika J. J. oraz niewłaściwej eksploatacji betoniarki i pilarki tarczowej (bez stosownych zabezpieczeń). Wskazać trzeba, że w protokole kontroli znajduje się jednoznaczny zapis o stwierdzeniu przez Inspektora Pracy w dniu kontroli wykonywania prac związanych z wylewaniem fundamentów i ścian fundamentowych przez wymienionego pracownika, zapis o widocznych śladach eksploatacji pilarki tarczowej (ścinki drewniane, wióry, podłączenie urządzenia do sieci elektrycznej), o braku urządzeń ochronnych na betoniarce czy o braku prawidłowego wykonania i zabezpieczenia rusztowań. Powyższe ustalenia dotyczące urządzeń i maszyn udokumentowano zdjęciami wykonanymi podczas kontroli, na których wyraźnie widać opisane w protokole uchybienia. Trafnie zatem, zdaniem sądu, organ ustalił, że na terenie budowy nie spełniono wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, co uzasadniało zastosowanie art. 11 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym Inspektor Pracy jest uprawniony wstrzymać eksploatację maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Nakaz podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Jak wynika bowiem z przepisów właściwych rozporządzeń:

- rusztowania należy ustawiać na podłożu ustabilizowanym i wyprofilowanym, ze spadkiem umożliwiającym odpływ wód opadowych, zaś rusztowania i ruchome podesty robocze powinny: posiadać pomost o powierzchni roboczej wystarczającej dla osób wykonujących roboty oraz do składowania narzędzi i niezbędnej ilości materiałów; posiadać stabilną konstrukcję dostosowaną do przeniesienia obciążeń; zapewniać bezpieczną komunikację i swobodny dostęp do stanowisk pracy; zapewniać możliwość wykonywania robót w pozycji niepowodującej nadmiernego wysiłku; posiadać poręcz ochronną; posiadać piony komunikacyjne (§ 112 i 114 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. nr 47, poz. 401 z późn. zm.).

Zgodzić się zatem należy z organem, że wobec uchybień w zakresie usytuowania i bezpieczeństwa konstrukcji rusztowania (vide dolne zdjęcie na k. 45 verte akt administracyjnych) należało orzec nakazy jak w pkt 1 zaskarżonej decyzji tj. poprzez zastosowanie art. 11 pkt 3 ustawy i § 112, 114 i 115 rozporządzenia z dnia 6 lutego 2003 r.;

- w przypadku wystąpienia ryzyka bezpośredniego kontaktu z ruchomymi częściami maszyn, mogącego powodować wypadki, stosuje się osłony lub inne urządzenia ochronne, które zapobiegałyby dostępowi do strefy zagrożenia lub zatrzymywałyby ruch części niebezpiecznych (§ 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. nr 191, poz. 1596 z późn. zm.). Warunek ten nie był spełniony i wszelkie wątpliwości w tym przedmiocie usuwa zarówno protokół kontroli, jak i dokumentacja fotograficzna. Zaakceptować należy ocenę organu, że wobec udokumentowanych fotograficznie uchybień w zakresie zabezpieczenia piły tarczowej i betoniarki przed kontaktem z ich ruchomymi częściami, mogącym powodować wypadki, trafnie nakazano wstrzymanie ich eksploatacji.

Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 207 § 2 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki, zaś zgodnie z art. 304 § 1 Kodeksu pracy warunki te jest zobowiązany zapewnić także osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę. Także stosownie do treści art. 304 § 4 Kodeksu pracy pracodawca jest zobowiązany zapewnić ochronę życia i zdrowia osobom niebiorącym udziału w procesie pracy, jeśli mogą mieć dostęp do miejsca prowadzenia pracy. Przepisy te, jak wyżej wywiedziono, zostały w sprawie zastosowane bez ich naruszenia, co bezskutecznie zarzuca skarżący.

Podzielić również w całości należy, zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, wyjaśnienia organu odnośnie rozróżnienia eksploatacji maszyn a wykonywania prac przy użyciu maszyny w trakcie kontroli. Jak wynika z protokołu kontroli, stwierdzono eksploatację (użytkowanie) maszyn (betoniarki i pilarki tarczowej) w trakcie prowadzenia prac budowlanych, zaś nie wskazywano, by organ kontroli stwierdził ich użycie w momencie kontroli. Eksploatacja oznacza w tym konkretnym przypadku nie fakt używania w momencie kontroli, ale potencjalność użycia na trwającej budowie, co było wystarczające do wydania nakazów mających zapewnić bezpieczeństwo życia i zdrowia pracujących oraz ewentualnych osób trzecich. Przestrzeganie przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy powinno mieć miejsce w całym procesie budowlanym, a nie tylko w momencie kontroli. Takiemu, racjonalnemu zastosowaniu tych przepisów służą wydane w sprawie niniejszej nakazy. W konsekwencji okoliczność nieużywania urządzeń w konkretnym momencie kontroli nie wykluczała ich ewentualnego użycia w przyszłości, a to zobowiązywało organy do wydania skarżonych nakazów.

Odnośnie przedłożonego na rozprawie polecenia służbowego wydanego J. J., mającemu dowodzić, że nie wykonywał on pracy w dniu kontroli a jedynie kwitował odbiór zamówienia wskazać trzeba, że dowód ten nie może wpłynąć na pozytywną ocenę legalności zaskarżonego nakazu. Przede wszystkim do protokołu kontroli J. J. takiego charakteru swojej obecności nie zgłaszał, a dokumentacja fotograficzna przedstawiająca plac budowy nie uwidacznia żadnej dostawy betonu. Jednocześnie nawet jeśli przyjąć, że pracownik nie wykonywał czynności związanych z betonowaniem – nie dyskwalifikuje to nakazu wstrzymującego eksploatację urządzeń, bowiem, jak wyżej wskazano, eksploatacji tej w okolicznościach sprawy nie sposób wykluczyć mając na uwadze, tak jak zauważył organ, rozpoczęcie budowy w lipcu 2014 r.

Końcowo z uwagi na zarzuty podnoszone w trakcie postępowania administracyjnego wskazać trzeba, że uprawnienia i zadania Inspekcji Pracy mają swoje oparcie nie tylko w polskich regulacjach ustawowych, ale również w normach międzynarodowych tj. w Konwencji nr 81 Międzynarodowej Organizacji Pracy w sprawie inspekcji pracy w przemyśle i handlu, którą Polska ratyfikowała w dniu 19 kwietnia 1995 r. Zgodnie z art. 12 Konwencji inspektorzy pracy, zaopatrzeni w odpowiednie pełnomocnictwa, są upoważnieni do swobodnego wstępu, bez uprzedniego zawiadomienia, o każdej porze dnia i nocy, do każdego zakładu pracy podlegającego inspekcji oraz wstępu w ciągu dnia do wszelkich pomieszczeń, jeżeli mogą oni mieć uzasadnioną podstawę do przypuszczenia, że pomieszczenia te podlegają inspekcji i prowadzenia wszelkich badań, kontroli lub dochodzeń, jakie mogą uznać za niezbędne dla upewnienia się, że przepisy prawne są ściśle przestrzegane. Inspektorzy mają też zawiadamiać o swojej obecności pracodawcę lub jego przedstawiciela, chyba że uznają, iż takie zawiadomienie może niekorzystnie wpłynąć na wykonywanie ich obowiązków.

Z kolei w przepisach rozdziału 5 (art. 77 – 84d) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), stanowiącej swoisty kodeks działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także regulującej zadania organów administracji publicznej w tym zakresie (art. 1) - uregulowano zasady oraz tryb przeprowadzania kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorców wyłączając jednak w art. 77 ust. 1 działanie tych uregulowań w przypadkach, kiedy zasady i tryb kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo z ratyfikowanych umów międzynarodowych.

Powyższe wskazuje, że uprawnienie Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli przedsiębiorcy ma swoje źródło nie tylko w regulacjach konstytucyjnych, ale również międzynarodowych, do których respektowania Polska zobowiązała się w art. 88-91 Konstytucji RP i dlatego nie podlegają podważeniu w zakresie, w jakim dotyczą przestrzegania przez przedsiębiorcę przepisów prawa pracy. Inaczej rzecz ujmując, kontrola sprawowana w tym zakresie przez Inspekcję Pracy wyłączona jest spod reżimu uregulowań dotyczących kontroli zawartych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej tzn. w przypadkach, gdy zasady i tryb kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo z ratyfikowanych umów międzynarodowych.

Reasumując wskazać należy, że stwierdzone podczas kontroli uchybienia, jako właściwie udokumentowane, stanowiły wystarczającą, bez konieczności uzupełniania materiału dowodowego o wskazane przez skarżącego zeznania świadków, podstawy do zastosowania nakazów kwestionowanych w niniejszej sprawie, zwłaszcza że miały one na celu zapewnienie bezpieczeństwa i zdrowia ludzi. Stąd też jako zasadne należy ocenić nakazanie ich natychmiastowego wykonania na podstawie art. 108 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, wbrew zarzutom skargi, zawiera wyczerpującą treść i sporządzone zostało zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast zarzuty naruszenia art. 11 pkt 1-2, 6-6a ustawy nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem organ tych przepisów w sprawie nie stosował.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.