Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 837/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 151, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 2 ust. 1 pkt 1, par. 2 ust. 2 pkt 1, par. 7 ust. 1 pkt 1, par.7 ust. 1 pkt 2, par. 7 ust. 2, par. 7 ust. 3 pkt 1, par. 26 a, par. 26 a ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 22 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędziowie NSA Zofia Borowicz Maria Jagielska (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1137/10 w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję tego organu wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) z dnia [...] października 2009 r. oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Relacjonując stan sprawy, Sąd I instancji stwierdził, iż wnioskiem z [...] marca 2008 r. T. Z. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Dyrektor Oddziału ARiMR przyznał skarżącemu wnioskowaną pomoc w wysokości 50.000 zł.

Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] października 2009 r., stwierdził, na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.; dalej Kpa.), nieważność decyzji o płatności, bowiem uznał iż, decyzja ta rażąco naruszała § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.; dalej rozporządzenie). Zgodnie z tym przepisem pomoc przyznaje się osobie fizycznej, jeśli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o pomoc nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o pomocy – więcej niż 18 miesięcy, tymczasem z dokumentacji wynika, że wnioskodawca stał się właścicielem gospodarstwa rolnego [...] sierpnia 2007 r. co znaczy, że prowadzi działalność rolną od ponad 18 miesięcy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymując w mocy decyzję Prezesa ARiMR, wyjaśnił, że zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 rozporządzenia pomoc może być przyznana osobie fizycznej, która wcześniej nie prowadziła działalności rolniczej i dopiero planuje jej rozpoczęcie z zastrzeżeniem § 7 ust. 2 rozporządzenia, który umożliwia przyznanie płatności mimo rozpoczęcia działalności rolniczej przed złożeniem wniosku. Organ wskazał, że z dniem śmierci ojca, tj. z dniem [...] kwietnia 2006 r., T. Z. stał się współwłaścicielem, a zatem również współposiadaczem samoistnym gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,5 ha i nie przestał nim być mimo oddania udziału w gospodarstwie w dzierżawę. Przedstawione przez skarżącego dowody nie stanowią podstawy do uznania, że dniem rozpoczęcia przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej był dzień, w którym na mocy umowy skarżący stał się wyłącznym właścicielem gospodarstwa. Przesłanka nieważności, jak stwierdził organ, dotyczyła rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego tj. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. przez przyznanie skarżącemu pomocy finansowej mimo przekroczenia wskazanego w § 26a rozporządzenia 14 miesięcznego terminu, jaki może upłynąć od dnia rozpoczęcia działalności rolniczej ustalonego zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy oraz terminu wskazanego w art. 13 ust. 4 cyt. rozporządzenia Komisji.

W skardze do sądu administracyjnego T. Z. podkreślił fakt, iż w okresie od śmierci ojca w dniu [...] kwietnia 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. całe gospodarstwo rolne prowadziła jego matka, której skarżący przekazał swój udział w dzierżawę w dniu otwarcia spadku.

Sąd I instancji, uchylając zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa ARiMR uznał, że naruszone zostały przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wyjaśnił, że kontrolowane decyzje zostały wydane na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. co nakazywało organowi wykazanie (przeprowadzenie postępowania dowodowego), w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości, iż decyzja dotknięta byłą kwalifikowaną formą naruszenia prawa, nie zaś ponowne rozpoznanie sprawy co do jej istoty.

W ocenie Sądu, organ naruszył wyrażoną w art. 7 Kpa. zasadę prawdy obiektywnej, bowiem nie zbadał jaki wpływ na stan faktyczny rozpoznawanej przezeń sprawy miał wyrok Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 25 lipca 2008 r., sygn. akt III U 1020/07, w którym rozważano kwestię rozpoczęcia działalności rolniczej przez skarżącego i określono datę objęcia wnioskodawcy ubezpieczeniem społecznym rolników. Decyzja, której nieważność stwierdził organ, wydana została w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, z uwzględnieniem wskazanego wyżej wyroku sądu powszechnego. WSA wyjaśnił zasadę związania prawomocny wyrokiem sądu, podkreślając, że mimo, iż stan związania odnosi się do sentencji, a nie do motywów, to przecież w przedmiotowej sprawie organ rozpoznający sprawę przyznania pomocy rozstrzygnął, uwzględniając znajdujące oparcie w uzasadnieniu wyroku sądu cywilnego, wskazania organu odwoławczego zawarte w decyzji uchylającej pierwotną decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu pomocy. Powyższe okoliczności zobowiązany był rozważyć organ, badając istnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Odnosząc się do spornego dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej przez Skarżącego, Sąd wskazał, że zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, za dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha. Powołując się na definicję i istotę posiadania, WSA stwierdził, że niewystarczającym jest bycie właścicielem nieruchomości dla faktycznego jej posiadania. W rozpoznawanej sprawie, konieczne zatem jest przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy wnioskodawca władał gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku oraz czy wnioskodawca miał wyodrębniony fizycznie obszar gruntu o powierzchni przekraczającej 1 ha i prowadził na nim działalność rolniczą.

Przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji mogło stanowić wykazanie, że organ zastosował prawo materialne do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. W tym celu organy zobowiązane były do zbadania całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Zakwestionowanie przez organy orzekające w sprawie stwierdzenia nieważności ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy w Ostrołęce wiązać się powinno z wykazaniem, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza wadliwość oceny sądu powszechnego, czego zabrakło. Ponadto, Sąd I instancji stwierdził, że organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że decyzja rażąco naruszała prawo w zakresie w jakim wbrew normom prawa materialnego przyznała skarżącemu pomoc, pomimo iż od dnia rozpoczęcia działalności rolniczej do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy upłynęło więcej niż 18 miesięcy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 13 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 decyzję o przyznaniu wsparcia na podjęcie działalności przez młodego rolnika podejmuje się nie później niż 18 miesięcy po podjęciu działalności. Obowiązek podjęcia decyzji w określonym terminie jest w ocenie Sądu I instancji adresowany jedynie do organu, a uchybienie temu terminowi nie może powodować negatywnych sutków dla wnioskodawcy.

Od wskazanego wyroku skargę kasacyjną złożył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Kasator zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.; dalej p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez uwzględnienie skargi T. Z., wskutek błędnego dopatrzenia się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zostało spowodowane błędną wykładnią § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, wynikiem której było przyjęcie, że organ odwoławczy nie dokonał analizy stanu faktycznego z uwzględnieniem wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce jak i nie ustalił stanu faktycznego i nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność, czy wnioskodawca władał gospodarstwem spadkowym od dnia otwarcia spadku, i w konsekwencji nieustalenie z jakim dniem skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa. poprzez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającej ją decyzji, wskutek błędnego przyjęcia, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dokładnie okoliczności sprawy i nie ustosunkował się do żądań i twierdzeń strony, w tym dotyczących cyt. wyroku sądu cywilnego, jak i nie dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych polegających na tym, że: organ odwoławczy nie dokonał analizy stanu faktycznego sprawy w kontekście treści uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce i nie ustalił dnia rozpoczęcia działalności rolniczej przez skarżącego, a nadto że w zaskarżonej decyzji przesłankę stwierdzenia nieważności stanowiło rażące naruszenie prawa, tj. rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez przyznanie pomocy finansowej, pomimo przekroczenia wskazanego w § 26a rozporządzenia 14 miesięcznego maksymalnego terminu, jaki może upłynąć od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej ustalonego zgodnie z §7 ust. 3 tego aktu prawnego oraz terminu wskazanego w art. 13 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006.

4. art. 151 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie go w sytuacji, gdy skarga powinna być oddalona jako bezzasadna;

5. art. 152 p.p.s.a. poprzez orzeczenie, że uchylone zaskarżonym wyrokiem decyzje nie podlegają wykonaniu w sytuacji, gdy skarga powinna został oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.;

Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. a) błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. w związku z art. 13 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 i § 26a i § 7 ust. 2 rozporządzenia polegającą na błędnym przyjęciu, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", pomimo przekroczenia 14 miesięcznego terminu, jaki może upłynąć od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy oraz 18 miesięcznego terminu na przyznanie pomocy od dnia podjęcia działalności rolniczej

b) niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. w związku z art. 13 ust. 4 w/w rozporządzenia Komisji, § 7 ust. 2 i § 26a rozporządzenia

2. błędną wykładnię § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z art. 925, art. 206, art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16 poz. 93 ze zm.; dalej Kc.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. polegającą na przyjęciu, że T. Z. z chwilą otwarcia spadku, tj. z dniem 5 kwietnia 2006 r. nie rozpoczął prowadzenia działalności rolniczej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, T. Z. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podstawach, wywodząc, iż Sąd I instancji wadliwie zinterpretował wskazane przepisy prawa materialnego, co doprowadziło do błędnej oceny odnośnie do prawidłowości ustalenia przez organ stanu faktycznego w istotnej kwestii, jaką jest ustalenie dnia rozpoczęcia przez skarżącego działalności rolniczej wykluczające zdaniem organu możliwość przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Na wstępie godzi się przypomnieć, że kontrola kasacyjna dotyczy wyroku, którym Sąd I instancji ocenił jako niezgodną z prawem procesowym wydaną w trybie nadzwyczajnym decyzję uznającą, iż rozstrzygnięcie o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej rażąco naruszało prawo. Powyższa okoliczność ma zasadnicze znaczenie, bowiem sądowa kontrola decyzji uznającej określone rozstrzygnięcie za rażąco naruszające prawo dotyczy wyłącznie prawidłowości zastosowania przewidzianej art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. instytucji procesowej. Oznacza to, że rolą sądu administracyjnego jest ocena, czy konkretna decyzja rzeczywiście na tyle narusza określony przepis obowiązującego prawa, że uzasadnione i konieczne jest odstąpienie od ustanowionej art. 16 § 1 Kpa. zasady trwałości decyzji i wyeliminowanie takiego rażąco wadliwego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 902/09). Kontrola sądowa decyzji wydanej w trybie nieważnościowym stanowić musi rzecz jasna kontrolę decyzji eliminowanej jednak w ograniczonym zakresie, bowiem wyłącznie pod kątem przepisów uznanych za naruszone w sposób rażący. Mowa jest tu oczywiście nie tyle o przepisach wskazanych w podstawie prawnej decyzji, ile o przepisach przede wszystkim prawa materialnego tudzież ustrojowego i procesowego tworzących stan prawny właściwy dla rozstrzygania danej sprawy w jej aspekcie podmiotowym i przedmiotowym ( vide: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 11, C.H.Beck, str. 630 ). O rażącym tzw. kwalifikowanym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w oczywisty sposób sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej ( podobnie: J. Borkowski, op.cit., str. 631; J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, PiP 1986, z.1 str. 69 i nast.; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd.8, LexisNexis, str. 425 ). Powyższy pogląd ma w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominujący charakter, choć prezentowane jest również stanowisko, że dla oceny czy dane naruszenie ma charakter rażący niezbędne jest żeby skutki tego naruszenia były nie do pogodzenia z punktu widzenia praworządnego państwa ( A. Zieliński, O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a., Polemiki, PiP 1986, z.2, str. 104 i nast., wyrok NSA z dnia 27 maja 1988r., sygn. akt IV SA 23-28/88 ). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione stanowiska nie są ze sobą sprzeczne i ostatecznie zgodzić należy się z nowym sposobem myślenia o rażącym naruszeniu prawa stanowiącym pogodzenie i połączenie obu stanowisk ( wyrok NSA z dnia 9 marca 1999r. sygn. akt V SA 1970/98, LEX nr 5095, wyrok NSA z dnia 26 września 2000r. sygn. akt V SA 2998/99, LEX nr 51249, wyrok NSA z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10 ) zgodnie z którym decyzja rażąco naruszająca prawo to decyzja, która nie może egzystować w demokratycznym państwie prawa ze

względu na jej oczywistą bezprawność wyrażającą się w załatwieniu części lub w całości sprawy wbrew obowiązującemu dla tej sprawy stanowi prawnemu.

Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji ocena zaskarżonego rozstrzygnięcia jako naruszającego przepis art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. jest prawidłowa.

Zgodnie ze stanem prawnym sprawy, w której podjęta została decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, wsparcie na podejmowanie działalności przez młodych rolników na gruncie przepisów prawa wspólnotowego zostało uregulowane w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L. z dnia 21 października 2005 r.) oraz w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006. Zgodnie z art. 22 ust.1 a Rozporządzenia Rady 1698/2005 wsparcia na podejmowanie działalności przez młodych rolników udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. W myśl natomiast art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 warunki otrzymania wsparcia dla podjęcia działalności przez młodych rolników, o których mowa w art. 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) 1698/2005 muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku o wsparcie. Zauważyć potrzeba, że przepisy prawa wspólnotowego nie definiują pojęcia "podjęcia działalności", pozostawiając to państwom członkowskim, co wynika z pkt 5.3.1.1.2. załącznika nr 2 do omawianego Rozporządzenia Komisji.

Na gruncie prawa krajowego wsparcie na podejmowanie działalności przez młodych rolników zostało określone jako działanie "Ułatwianie startu młodym rolnikom" ( art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich; Dz. U. nr 64 poz. 427), a szczegółowe warunki i tryb przyznawania tego rodzaju pomocy finansowej regulują przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jako zasadę przyjęto, że pomoc finansowa w ramach wskazanego działania przyznawana jest osobie fizycznej, która nie prowadziła do dnia złożenia wniosku pomocowego działalności rolniczej i rozpocznie ją po raz pierwszy na wskazanych w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) – e) rozporządzenia warunkach. Co istotne, jeżeli ubiegający się o pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" przed dniem złożenia wniosku był właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha, to na mocy przepisu § 2 ust. 2 pkt 1 wskazanego rozporządzenia prowadził działalność rolniczą, o której mowa.

Odstępstwa od zasady nieprowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku zostały określone m.in. w § 7 ust.1 pkt 1 w zw. z ust. 2 i § 26 a ust.1 cyt. rozporządzenia krajowego. Stosownie do pierwszego z powołanych przepisów dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności w gospodarstwie rolnym nabytym w drodze spadku, jeżeli od dnia rozpoczęcia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy – więcej niż 18 miesięcy. Z kolei § 26 a ust.1 rozporządzenia stanowi, że w 2008 r. w okresie do dnia [...] czerwca, o przyznanie pomocy mogą ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1, nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z tym że pomoc przyznaje się, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania.

Z dotychczas omówionych przepisów wynika, iż prawodawca krajowy jako odstępstwo od zasady nieprowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku traktuje sytuację, gdy przed tą datą, ale nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy (§ 7 ust. 2) lub 14 miesięcy (§ 26 a ust. 1) ubiegający się o pomoc prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie nabytym w drodze spadku. Za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w takiej sytuacji uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha , o czym stanowi § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 17 października 2007 r.

Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2011 r. poglądem (sygn. akt II GSK 176/10), że przepis ten wprowadza domniemanie prowadzenia działalności rolniczej poprzez wskazanie, iż sam fakt wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni minimum 1 ha oznacza, iż nastąpiło rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej. Innymi słowy, ustalenie, że ubiegający się o pomoc przed złożeniem wniosku był właścicielem nieruchomości rolnej o określonej powierzchni lub posiadał taką nieruchomość jest wystarczające do przyjęcia, że prowadził uprzednio działalność rolniczą bez konieczności ustalania faktycznego prowadzenia takiej działalności. Powyższe nie oznacza, że domniemanie rozpoczęcia działalności rolniczej z dniem nabycia własności nieruchomości rolnej nie może zostać obalone, a zainteresowana strona nie może wykazać rozpoczęcia przedmiotowej działalności z innym dniem. Jak stanowi art. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast z art. 21 ust. 3 in fine cyt. ustawy wynika, że ciężar udowodnienia spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Przedstawiony stan prawny zestawiony z ocenianą przez Sąd I instancji decyzją oraz decyzją uznaną za rażąco niezgodną z prawem skłaniać musi do negatywnej oceny wszystkich zarzutów kasacyjnych zbudowanych wokół błędnej wykładni § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Należy przypomnieć, że w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, iż skarżący T. Z. prowadził działalność rolniczą przed dniem złożenia wniosku; wniosek o przyznanie pomocy znajdował swoje oparcie w przepisie § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 26a ust. 1 w związku z cytowanym wyżej § 7 ust. 3 pkt 1 uznającym za dzień rozpoczęcia działalności rolniczej, dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków co najmniej 1 ha. Nie ulega wątpliwości, że skarżący wskazywał na inny, niż to przyjął organ, a wynikający z przedstawionych dowodów dzień rozpoczęcia działalności rolniczej. W ocenie organu niezależnie od argumentów skarżącego dniem, o którym mowa w § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia jest dzień otwarcia spadku po zmarłym ojcu.

Jak pokazuje lektura uzasadnienia wyroku, Sąd I instancji nie wyłożył błędnie wskazanego przepisu rozporządzenia, bowiem wiernie przywołując jego treść wskazał, że prawodawca posłużył się terminem posiadania, który w odróżnieniu od własności wymaga, poza wolą posiadania, elementu faktycznego władania, który zdaniem Sądu nie został ustalony, bowiem organ prezentując odmienny pogląd co do rozpoczęcia posiadania nieruchomości rolnej i uznając, że ma to miejsce z chwilą nabycia współwłasności gospodarstwa, nie rozważał merytorycznie dowodów przedstawionych przez skarżącego. W tym miejscu należy odwołać się ponownie do poczynionych na wstępie uwag dotyczących możliwości stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na rażące naruszenie prawa. Jak już zostało to wyżej powiedziane, decyzja rażąco narusza prawo jeśli pozostaje w oczywistej sprzeczności z określonym przepisem obowiązującego prawa. Tymczasem, jak to prawidłowo zauważył Sąd I instancji, wykazanie rażącego naruszenia prawa czy to przez błędną wykładnię czy przez oczywiście wadliwe zastosowanie ( ta forma naruszenia § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia nie była kwestionowana przez kasatora ) nie może budzić żadnych wątpliwości. Tymczasem już tylko prezentowana przez organy administracji rozbieżność poglądów w sprawie o przyznanie pomocy finansowej i w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej pomoc, musi prowadzić do wniosku, że brak jest podstaw aby twierdzić, że przyznano pomoc z rażącym naruszeniem prawa, bo w oparciu o jednoznacznie błędnie wyłożony przepis prawa. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości co do bezpośredniego rozumienia określonego przepisu lub odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie może być w takiej sytuacji mowy o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa., czyli działaniu wbrew jasnemu co do treści przepisowi. Bezzasadność zarzutu naruszenia wskazanego przepisu rozporządzenia przez jego błędną wykładnię skutkuje, iż równie niezasadny jest zarzut naruszenia prawa procesowego powiązany z wadliwą zdaniem kasatora wykładnią § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia.

Za chybione należy także uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania w powiązaniu z przepisami Kpa. dotyczącymi ustalenia stanu faktycznego już tylko z tej przyczyny, iż kontroli sądowej poddana została decyzja wydana w postępowaniu nieważnościowym, które jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, musi w sposób ewidentny wykazać na czym polega rażące naruszenie prawa. Takiemu wykazaniu musi niekiedy towarzyszyć postępowanie dowodowe na okoliczność istnienia przesłanki z art. 156 § 1pkt 2 Kpa., a niedostatek w tym względzie rozstrzygnięcia opartego na wskazanym przepisie Kpa. będzie stwarzał wątpliwości uniemożliwiające jego sądową aprobatę. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych rażące naruszenie prawa może dotyczyć nie tylko błędnej wykładni, lecz także wadliwego zastosowania prawa (wyrok NSA z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 465/09). Stąd należy uznać za uzasadnioną ocenę Sądu I instancji, który odmawiając uznania rażącego naruszenia prawa przez błędną wykładnię, wskazał, iż rażąco wadliwe zastosowanie danego przepisu wymaga zestawienia go z niewątpliwie i zupełnie ustalonym stanem, faktycznym, a tego w sprawie zabrakło.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił też oceny kasatora, iż zaskarżony wyrok naruszył prawo materialne przez błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 13 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 i § 26a rozporządzenia krajowego i przyznania pomocy mimo przekroczenia terminu 14 miesięcy jaki może upłynąć od rozpoczęcia działalności i terminu 18 miesięcy w jakim może zostać wydana decyzja pomocowa po podjęciu działalności. Należy zauważyć, iż w obu przypadkach rażącego, jak twierdzi skarga kasacyjna, naruszenia przez Sąd I instancji przepisów dotyczących terminów, zasadnicze znaczenie ma ustalenie dnia rozpoczęcia działalności rolniczej, od którego rozpoczyna się ich bieg. Jak zostało wyżej wyjaśnione WSA zasadnie zwrócił uwagę na wątpliwości w tej istotnej kwestii, nie pozwalające uznać zaskarżonego rozstrzygnięcia za prawidłowe. Sąd prawidłowo wyłuszczył również przyczyny, dla których nie można było uznać za rażąco naruszone przepisów art. 13 ust. 4 Rozporządzenia Komisji i nie ma potrzeby powtarzać zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku argumentacji, którą Naczelny Sąd Administracyjny podziela.

Niezasadne pozostają też zarzuty naruszenia art. 151 i 152 p.p.s.a. a także art. 141 § 4 tej ustawy, które z uwagi na to, że stanowią konsekwencję pozostałych zarzutów, podlegałyby uwzględnieniu wyłącznie w przypadku podzielenia przez Naczelny Sąd Administracyjny choćby jednego z zarzutów naruszenia prawa materialnego lub procesowego z pkt 1 czy 2 skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.