Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 484/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Minister Transportu

i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia

2005 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. o odmowie przyznania odszkodowania za budynek oraz za grunt o pow. [...] m2, pochodzący z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] , hip. Nr [...], inw. Nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. Nr hip. [...] o pow. [...] m2, będąca własnością S. S., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] czerwca 1974 r. odmówiono byłej właścicielce przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości z jednoczesnym przejęciem na własność Państwa wszystkich budynków znajdujących się na tym gruncie. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 1974 r.

Decyzją z dnia [...] maja 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, działając na wniosek M. K. – spadkobiercy S. S., orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 1974 r.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] marca 1999 r., uchyliło decyzję Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] czerwca 1974 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Burmistrz Gminy W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. orzekł o ustanowieniu na rzecz M. K. prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2, oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu [...], położonego w W. przy ul. [...]. Umowa, w formie aktu notarialnego, o oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste została zawarta w dniu 28 września 2000 r.

M. K. wnioskiem z dnia 24 stycznia 2001 r. zwrócił się o wypłatę odszkodowania za przejęcie bez rekompensaty gruntu o pow. [...] m2, pochodzącego z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2 oraz za budynek wyburzony w 1975 r. usytuowany na tej nieruchomości.

Starosta [...], działając na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), decyzją z dnia [...] września 2001 r. Nr [...], odmówił przyznania odszkodowania za wyburzony budynek oraz za grunt o pow. [...] m2 pochodzący z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r.

i sprawa został przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Starosta [...], decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., odmówił przyznania odszkodowania za wyburzony budynek oraz za grunt o pow. [...] m2 pochodzący z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji wskazał, że strona może ewentualnie dochodzić odszkodowania za rozebrany budynek w trybie przepisu art. 160 kpa. Od powyższej decyzji odwołał się M. K. podnosząc, że stan faktyczny sprawy w pełni odpowiada przesłankom określonym w przepisie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.

W dniu 24 lutego 2005 r. M. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. We wniosku zarzucił naruszenie przepisów o właściwości organów orzekających w sprawie odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem decyzji z naruszeniem prawa oraz brak właściwej podstawy prawnej wydanych decyzji. Odnosząc się do pierwszego zarzutu skarżący wskazał, że organem właściwym w sprawie był Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, czyli organ, który stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 1974 r., odnosząc się zaś do drugiego zarzutu wskazał, że organy administracji nie powinny były rozstrzygać jego wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale na podstawie art. 160 kpa.

W wyniku rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r, nr [...].

Minister Transportu i Budownictwa, w wyniku rozpoznania wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż wobec określonej treści wniosku Starosta [...] był organem właściwym w sprawie. Bowiem do wnioskodawcy, a nie do organu administracji, należy określenie charakteru żądania. Z treści żądania musi wynikać czego żądanie dotyczy i w jakim trybie miałoby być prowadzone postępowanie. Na podstawie danych podania ustala się następnie organ właściwy do rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie – jak dalej wyjaśnił organ – strona w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. określiła, iż żąda odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tym samym Wojewoda [...] nie mógł traktować takiego wniosku jako wniosku o odszkodowanie w trybie art. 160 kpa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł w terminie M. K. zarzucając tej decyzji, podobnie jak w odwołaniu, brak właściwej podstawy prawnej wydanych decyzji oraz naruszenie przepisów o właściwości organów orzekających w sprawie odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem decyzji z naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga została uwzględniona, jednakże z innych powodów niż wskazane w skardze.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Kierując się powyższą regułą sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Z nadesłanych sądowi akt sprawy wynika, że decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1974 r. odmówiono przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącą byłą własność S. S. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania S. S., została utrzymana w mocy decyzją Prezydenta W. z dnia [...] listopada 1974 r.

Z akt sprawy nie wynika, aby te decyzje zostały usunięte z obrotu prawnego.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. odmówił przyznania odszkodowania za budynek oraz za grunt o pow. [...] m2, pochodzący z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Następnie decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Wprawdzie organy administracyjne orzekały o odmowie przyznania odszkodowania za grunt o mniejszej powierzchni niż grunt, za który odmówiono odszkodowania w 1974 r., jednakże z akt sprawy wynika, że grunt ten jest częścią nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w W. przy ul. [...]. Oznacza to, że Starosta [...] i Wejwoda [...] orzekli w 2002 r. w sprawie już poprzednio, tj. w 1974 r., rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Organ administracji orzekając w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. o odmowie przyznania odszkodowania za budynek oraz za grunt o pow. [...] m2, pochodzący z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], pominął tę okoliczność, że sprawa odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] a została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.

Jak wskazuje się w orzecznictwie dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni albo wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa czy nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski (w:) Komentarz, 2004, s. 732; por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1994 r., II SA 1192/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 83: ".

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż obie sprawy o odszkodowanie prowadzone w 1974 r. i 2002 r. są tożsame.

W postępowaniu administracyjnym obowiązuje ogólna zasad trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 kpa. Zgodnie z nią przypadki zmiany, uchylenia albo stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych muszą wynikać wprost z kodeksu postępowania administracyjnego lub z przepisów szczególnych, do których kodeks ten odsyła. W sytuacji zatem, gdy odszkodowanie za podlegającą przepisom dekretu nieruchomość zostało ustalone na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ostateczną decyzją administracyjną, to poprzednim właścicielom takiej nieruchomości nie przysługuje normalny tryb dochodzenia odszkodowania za tę samą nieruchomość na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami ani na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero wzruszenie decyzji o odszkodowaniu doprowadzić może do ponownego ustalenia odszkodowania. Ustalenie odszkodowania na podstawie przepisów obecnie obowiązującej ustawy bez wzruszenia decyzji o odszkodowaniu wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r., powoduje konieczność stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jako wydanej w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa).

W niniejszej sprawie Minister Transportu i Budownictwa, na wniosek M. K., prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. o odmowie przyznania odszkodowania za budynek oraz za grunt o pow. [...] m2, pochodzący z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], powinien z urzędu uwzględnić okoliczność wynikającą z art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.