Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 594/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant Sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006r. sprawy ze skargi C.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nadania własności gruntu oddala skargę /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska


UZASADNIENIE

Starosta Z. decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...], na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 10 dekretu z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46 poz. 340 ze zm.) oraz art. 17 dekretu z dnia 06 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. Nr 49 poz. 279 ze zm.) odmówił nadania C. B. (obecnie B.) działki gruntu położonej w P., gmina K., oznaczonej na mapie ewidencyjnej numerem [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że aktem nadania Powiatowej Komisji Ziemskiej w Z. z dnia [...] kwietnia 1957r. nr [...], na podstawie art. 5 i 210 dekretu z dnia 06 września 1951r., nadano skarżącemu gospodarstwo rolne położone w P., określając jego powierzchnię na [...] ha.

W orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1963r. o wykonaniu aktu nadania – w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa – Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. określiło powierzchnię nadanego gospodarstwa na [...] ha. Na podstawie powyższego orzeczenia Sąd Powiatowy w Z., postanowieniem z dnia [...] marca 1964r. założył dla gospodarstwa skarżącego księgę wieczystą o numerze [...], do której wpisano skarżącego jako właściciela gospodarstwa obejmującego działki o numerach [...],[...],[...],[...] i [...].

Na skutek złożonej w 1964r. skargi na włączenie do gospodarstwa C. B. niewłaściwych działek gruntowych, przy regulacji wsi P., Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w Z. uchyliło orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] grudnia 1963r., wyłączyło z gospodarstwa skarżącego część działki nr [...], oznaczoną jako [...] o powierzchni [...] ha, którą włączono do Państwowego Funduszu Ziemi. Do gospodarstwa skarżącego natomiast włączono działkę [...] o takiej samej powierzchni.

C. B. nie kwestionował ustalenia ostatecznego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ceny gospodarstwa, w tym powierzchni [...] ha gruntu pod lasem.

Aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1970r. oraz z dnia [...] kwietnia 1974r. skarżący sprzedał gospodarstwo w całości.

Skarżący złożył wniosek o nadanie mu działki gruntu położonej w P., Gm. K., oznaczonej na mapie numerem [...] argumentując, iż działka ta była w posiadaniu jego ojca, a następnie jego i że w 1953r. posadził na niej osobiście i za własne pieniądze las, który pielęgnował do 1992r.

W świetle powyższego stanu faktycznego organ I instancji stwierdził, że w stosunku do skarżącego toczyło się już postępowanie, w wyniku którego C. B. otrzymał gospodarstwo rolne na podstawie art. 5 i art. 10 dekretu z dnia 06 września 1951r.

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 powyższego dekretu, wielkość gospodarstwa rolnego nie może przekroczyć obszaru 15 ha, natomiast na podstawie art. 17 dekretu dnia 06 września 1951r. jedna osoba może nabyć tylko jedno gospodarstwo (działkę) i gospodarstwo takie, z zachowaniem normy obszarowej, skarżący otrzymał na podstawie aktu nadania z dnia [...] kwietnia 1957r.

Wobec powyższego, zdaniem organu I instancji, nie może być wydany nowy akt nadania na działkę o numerze [...], która rzekomo była w jego posiadaniu, gdy wcześniej wydano akt nadania nr [...].

Wprawdzie skarżący nie domagał się wznowienia postępowania, ale gdyby wniosek w niniejszej sprawie za taki potraktować, to zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie w sprawie zakończonej prawomocną decyzją wznawia się, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 145 § 1 kpa, a takie w tym przypadku nie występują. Upłynęły również przewidziane prawem terminy do ewentualnego uchylenia decyzji na skutek wznowienia postępowania. Brak również innych podstaw do uchylenia aktu nadania wydanego w 1957r.

Dodatkowo organ wskazał, iż decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w K. Nr [...] z dnia [...] listopada 1979r. działka [...] została przekazana na rzecz Nadleśnictwa w Z. i obecnie stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Z. Ważność powyższej decyzji została potwierdzona decyzją Wojewody W. z dnia [...] listopada 2001r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy K. z [...] listopada 1979r.

C. B. złożył odwołanie od decyzji Starosty Z. odmawiającej mu nadania działki gruntu numer [...]. Kwestionując jego stanowisko skarżący wskazał, że w 1964r. doszło do uchylenia orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z [...] grudnia 1963r. poprzez wyłączenie działki [...] i następnie włączenia do gospodarstwa działki [...], a nie działki [...]. Nadto wobec powyższego faktu obniżeniu uległa wartość szacunkowa gospodarstwa.

Podważał ustalenia faktyczne organu I instancji dotyczące położenia działki [...] i jej rzeczywistego użytkownika, bowiem on użytkował działkę [...].

Skarżący argumentował również, iż doszło do wydania decyzji na jego rzecz z błędnym oznaczeniem numeru działki, albowiem działki [...] nie było na mapach geodezyjnych. Działka [...] nie została także ujawniona w księdze wieczystej nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2004r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 2ust. 1, art. 1 i art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 1 i art. 44 ust. 1 dekretu z 06 września 1951r. niezbędnymi przesłankami do wydania aktu nadania było posiadanie gospodarstwa rolnego w dniu wejścia w życie dekretu, nieuregulowany stan prawny posiadania oraz powierzchnia gospodarstwa nieprzekraczająca 15 ha.

Z zebranych akt sprawy nie wynika, by przesłanki te zostały spełnione. Skarżący nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie wykazał by posiadał działkę [...] w dniu wejścia w życie dekretu. Otrzymał już bowiem gospodarstwo rolne, które następnie sprzedał. Wprawdzie Kolegium nie wykluczyło twierdzeń skarżącego, iż przez pewien czas użytkował on zamiast własnych gruntów sporną działkę, ale okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na możliwość nadania tych gruntów na podstawie dekretu z dnia 06 września 1951r.

Wobec powyższego Kolegium w całej rozciągłości podzieliło ustalenia faktyczne i ocenę prawną decyzji organu I instancji.

C. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję organu II instancji domagając się jej uchylenia i nadania mu działki położonej w P., oznaczonej na mapie ewidencyjnej numerem [...] oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych.

Nadto skarżący podniósł, że działka [...] nie była ujawniona w jego księdze wieczystej i nie widział, że jest jej właścicielem. Natomiast sporna działka, zdaniem skarżącego, przynależała do jego gospodarstwa, więc z własnych środków zalesił ją zgodnie z nakazem zalesiania i użytkował do 1992r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W pismach składanych w toku postępowania sądowego skarżący podkreślał, iż orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z [...] lipca 1964r. i decyzja z [...] maja 1964r. nie zostały mu doręczone. Ich odpisy otrzymał dopiero w 2004r.

Organy orzekające posługują się "błędnym oznaczeniem działki nr [...] (...). Przedmiot sprzedaży pomiędzy odwołującym a E.M. dotyczył gruntów położonych tylko i wyłącznie w P. gm. K. bez działki nr [...], albowiem łączny areał sprzedanego gospodarstwa wynosił [...] ha, a posiadanego przez odwołującego był tylko [...] ha sprzedane w całości M., a działka nr [...], obecnie nr [...], stanowiła las, a zarazem własność odwołującego. Nadto, jak wynika z zapisów dokonanych w rejestrze gruntów, odwołujący w zamian za działkę nr [...] otrzymał działkę [...], która znajdowała się w tym samym obrębie geodezyjnym i na tej samej karcie mapy, została ona błędnie oznaczona numerem [...], albowiem faktycznie jej położenie świadczy o tym, że posiadała nr [...], obecnie [...]". Z przedłożonych dokumentów wynika, iż skarżący użytkował przedmiotową działkę nieprzerwanie od 1946r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Skarżący C. B. wystąpił o wydanie mu "aktu nadania na grunt położony w P. gmina K., oznaczony na mapie ewidencyjnej numerem [...]" o powierzchni [...] ha w trybie dekretu z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46 poz. 340 ze zm.). Jak podkreślono w tytule ustawy oraz art. 1, dekret dotyczy gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych.

Z akt administracyjnych wynika, iż ojciec skarżącego S. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej na Ziemiach Odzyskanych, na gospodarstwo poniemieckie w P. (...) [...] ha, wskazując jako datę przybycia na Ziemie Odzyskane dzień [...] czerwca 1945r. (k. 38 akt administracyjnych). W tej dacie skarżący C. B. (obecnie B.) liczył 17lat, gdyż urodził się [...] kwietnia 1928r. (kserokopia tego dokumentu – k. 12 akt sądowych). Komisja Ziemska nadała S. B. w dniu [...] grudnia 1947r. gospodarstwo rolne o powierzchni około [...] ha w miejscowości P. (k. 71 akt sądowych).

Z treści pisma Prezydium WRN w K. z dnia [...] maja 1953r. skierowanego do S. B. (k. 39 akt administracyjnych) stanowiącego odpowiedź na skargę "w sprawie zabrania jemu części gruntów w czasie regulacji gromady" wynika, że zmniejszenie obszaru gruntów z [...] ha do [...] ha nastąpiło nie fizycznie, lecz jako poprawka. "Po poprawce natomiast otrzymał obywatel wszystkie grunty dotychczas użytkowane (...)".

Na mocy omawianego dekretu z dnia 06 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na ziemiach odzyskanych osadnicy, którzy posiadali gospodarstwa rolne i prowadzili je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólnocie gospodarczej, a do dnia wejścia w życie tego dekretu (to jest do 07 września 1951r.) nie nabyli ich własności, stali się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw (art. 2 ust. 1 ustawy).

Granice gospodarstwa rolnego oraz jego szacunek ustaliło – jak wymaga art. 6 ust. 1 ustawy – orzeczenie z dnia [...] grudnia 1963r. o wykonaniu aktu nadania (k. 102 akt administracyjnych). Wcześniej – [...] września 1963r. doszło do zatwierdzenia granic wsi P. We wznowionym postępowaniu wydana została dnia [...] maja 1964r. decyzja uchylająca to zatwierdzenie w części dotyczącej gospodarstwa skarżącego oraz decyzja z dnia [...] grudnia 1963r. i dokonano wyłączenia z gospodarstwa części działki [...] oznaczonej numerem [...] i dołączenia jej do gruntów PFZ, a do gospodarstwa skarżącego włączono działkę PFZ nr [...], bowiem "dochodzenie dowodowe wykazało, że w czasie regulacji ob. B. C. użytkował działkę nr [...] z przekonaniem, że grunty te przynależne są do jego gospodarstwa" (k. 80 akt administracyjnych).

Nawet gdyby uznać za prawdziwe twierdzenie skarżącego, iż nie otrzymał tej decyzji, to i tak zaczęła ona funkcjonować w obrocie prawnym ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym, co do przejścia na skarżącego działki nr [...]. Skarżący nie może powoływać się na nieznajomość tego stanu prawnego, ujawnionego w księdze wieczystej KW nr [...]. Z umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1974r. wynika, iż przedmiotem transakcji z małżonkami M. była nieruchomość rolna o powierzchni [...] a nie jak twierdzi skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2004r. – [...] ha. Z nabytej nieruchomości nabywcy oddali skarżącemu i jego żonie działkę o powierzchni [...] ha stanowiącą las sosnowy w użytkowanie na 20 lat.

Reasumując te rozważania stwierdzić należy, że nawet gdyby skarżący w chwili wejścia w życie dekretu z dnia 06 września 1951r. posiadał także przedmiotową działkę o powierzchni [...] ha, aktualnie oznaczoną numerem [...] i objętą księgą wieczystą KW nr [...], w której jako właściciel figuruje Skarb Państwa, pozostającą w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy państwowe, to i tak nie mógłby uzyskać w trybie art. 5 ust. 1 dekretu aktu jej nadania, gdyż jak trafnie podkreślił organ orzekający – w tym trybie uzyskał już w 1957r. akt nadania gospodarstwa rolnego.

Dlatego, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

/-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska

MarK