Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 61/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 531/09 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta Gminy S. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 531/09 oddalił skargę B. K. wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Burmistrz Miasta Gminy S. odmówił B. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na urodzonego dnia [...] września 1953 r. B. K..

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że w dniu 14 maja 2009 r. B. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na męża B. K.. Do wniosku zostały załączone następujące dokumenty: orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie o wysokości dochodów za 2007 r. i kserokopia dowodu osobistego.

Burmistrz Miasta-Gminy S. podkreślił, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W odwołaniu od tej decyzji B. K. wniosła o jej uchylenie i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Podniosła przy tym, iż w wyroku o sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny uznał, iż stanowiący podstawę prawną ww. decyzji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z Konstytucją RP oraz wyjaśnił, że żona opiekująca się niepełnosprawnym mężem może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne co do zasady nie przysługuje osobie pozostającej w związku małżeńskim. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane w sprawie o sygn. akt P 27/07 dotyczy sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne mogą się ubiegać poza rodzicem lub opiekunem faktycznym inni członkowie rodziny, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny i tym samym wbrew twierdzeniom odwołującej się, nie ma zastosowania w powyższej sprawie. Z materiału dowodowego wynika, że B. K. pozostaje w związku małżeńskim z B. K.. Obowiązek taki może pojawić się dopiero po rozwiązaniu, unieważnieniu małżeństwa lub orzeczeniu separacji.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze tej wniosła o jej uchylenie i orzeczenie o przysługującym jej prawie do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego męża, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 2 świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Powołane przepisy określają zatem przesłanki pozytywne, od których wystąpienia uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje zawiera natomiast art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiącego materialnoprawną postawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że wymagający opieki B. K. legitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pozostaje w związku małżeńskim ze skarżącą B. K.. Zatem w myśl powołanego art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, skoro skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje.

Odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii związanej z zakresem obowiązywania rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 (OTK-A 2008/6/107, Dz. U. Nr 138, poz. 872), Sąd pierwszej instancji podkreślił, że orzekł on wyłącznie o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tylko w takim zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko członkiem rodziny. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił zresztą, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zastąpił dodatek stały regulowany art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), którego dotyczyła ocena konstytucyjna zawarta w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. (sygn. akt P 23/05, OTK-A 2006/10/151). Obydwa przepisy dotyczą tej samej materii: prawa do pomocy ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym (także dorosłym) w sytuacji, gdy na osobie tej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka. W powołanym wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził natomiast niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłączającego z grona podmiotów uprawnionych, osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi, pozostającymi w związku małżeńskim.

Sąd Wojewódzki dodał, iż również w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07 (OTK-A 2008/6/109, Dz. U. Nr 138, poz. 875) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b/ ustawy o świadczeniach rodzinnych jedynie w zakresie, w jakim wyłączono możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez rodziny zastępcze spokrewnione. Nie wyjaśnił natomiast kwestii możliwości przyznania świadczenia, w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła B. K., zaskarżając go w całości. Skargę kasacyjną skarżąca oparła na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ograniczenie przewidziane w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ dotyczy także osoby, nad którą opiekę sprawuje jej małżonek, w sytuacji, gdy jest to osoba, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, tj. spełniająca kryteria z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że art. 17 ust. 1 w obecnym brzemieniu, nadanym ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1456), która w zakresie tego przepisu obowiązuje od 2 stycznia 2009 r., znowelizowany został w oparciu o orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzającego niezgodność poprzedniego brzmienia przepisu z Konstytucją, na które to rozstrzygnięcia powołuje się także Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Podkreśliła, iż o ile wyroki Trybunału Konstytucyjnego, co do ich sentencji dotyczyły tylko i wyłącznie przepisu art. 17 ust. 1, o tyle w uzasadnieniu rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego, dopatrzeć się można szerszej analizy prawnej, która ma wpływ także na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b/, który to przepis, pod względem zgodności z Konstytucją, nie był do tej pory przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, pomimo, iż zarzuty dotyczące art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z całą stanowczością dotyczą także treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy.

Dodała, że jak wynika z treści art. 17 ust. 1 o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Sięgając do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wskazać należy krąg podmiotów obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, tj. małżonków, rodziców oraz wstępnych, zstępnych i rodzeństwo. Sam ustawodawca, wobec przytoczonej treści art. 17 ust. 1 przesądził, iż to właśnie obowiązek alimentacyjny stanowi cechę wspólną wymienionych podmiotów w zakresie ich relacji z pełnoletnim, niepełnosprawnym, wymagającym określonych form pomocy członkiem rodziny. Wobec tego pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych niż rodzice osób, obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec pełnoletniego, niepełnosprawnego członka rodziny stanowi formę nieuzasadnionej i niekonstytucyjnej dyskryminacji.

Tym samym, uzależnienie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pielęgnującej pełnoletniego, niepełnosprawnego, nie powinno zależeć od relacji dziecko-rodzic, lecz od podstawowego prawnego obowiązku wypełniającego tę relację, czyli alimentacji. W przeciwnym razie doszło by do sytuacji, gdy obywatel zmuszony byłby dokonywać pozornych czynności prawnych, takich jak nieuzasadniony rozwód czy separacja, tylko w celu konieczności przełamania negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/, a tym samym doszłoby do zerwania swoistej umowy między państwem a obywatelem, w zakresie gwarancji płynącej z art. 18 Konstytucji – małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 71 ust. 1 Konstytucji, który gwarantuje, że państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Ponadto skarżąca podkreśliła, iż Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok, kierował się jedynie literalną wykładnią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/, pomijając całkowicie wykładnie funkcjonalną, a w szczególności brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 w zakresie charakteryzującym uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego podmiot przez pryzmat ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, definiowanego przez przepisy k.r.o.

W konkluzji skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Ponadto wniosła o zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.), w zakresie w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy i która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, pełnoletnim członkiem rodziny, który pozostaje z nią w związku małżeńskim, jest zgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna oparta została na uzasadnionych podstawach.

Odnosząc się do podnoszonego w niej zarzutu dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi błędnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992 ze zm.), trzeba przede wszystkim przypomnieć, że w pierwotnym brzmieniu przepis art. 17 ust. 1 przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przepisem tym korespondował zapis zawarty w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ cytowanej ustawy, w myśl którego świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Powyższa regulacja związana była z faktem, że – zgodnie z art. 133 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zwanego niżej k.r. i o.) – obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka istnieje do czasu, w którym dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Obowiązek natomiast alimentacyjny między małżonkami a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 k.r.i.o.).

Z tego powodu ustawodawca ustalił, iż zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagająca opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc – z tą chwilą – obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania na nie świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził bowiem na współmałżonka, który – z mocy art. 27 k.r.i.o. – miał od tego momentu m.in. obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny.

Powyższe wskazuje zatem, że oba omawiane przepisy są (a raczej były) ze sobą powiązane. O ile jednak, zrozumienie treści tych przepisów poprzednio, nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych, o tyle odczytywanie regulacji prawnej obowiązującej obecnie, musi być dokonywane przy zastosowaniu wykładni.

Wyrokiem bowiem z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. a/ ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 233, poz. 1456) znowelizowano przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie przewidywał już, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (w tym ostatnim przypadku z zastrzeżeniami jak poprzednio).

Nowela ta nie zmieniła (uchyliła) natomiast przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ omawianej ustawy.

Aktualnie zatem powstała swego rodzaju sytuacja polegająca na tym, że interpretując przepisy art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ww. ustawy, albo przeprowadzi się wykładnię tych przepisów czysto gramatyczną, ale niezgodną z zasadą równości, określoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą to wykładnią, przepis art. 17 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych nie będzie mógł być nigdy podstawą do przyznania świadczeń pielęgnacyjnych na rzecz współmałżonka, albo zostanie zastosowana wykładnia systemowa i celowościowa, zgodna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego. W myśl takiej wykładni świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznawane na rzecz współmałżonka, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące – co do zasady – możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia, a takie właśnie stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny.

Przypomnieć bowiem wypada, że świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło od dnia 1 maja 2004 r. (data wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych) zasiłek stały, przewidziany w art. 27 ust. 1, 2, 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), które to przepisy wyrokiem Trybunał Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r. ( sygn. akt P 23/05) zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim uniemożliwiają one nabycie prawa do zasiłku stałego osobie "zdolnej do pracy, lecz niepozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym, pełnoletnim członkiem rodziny".

W związku z powyższym powtórzenie obecnie, w obowiązującej ustawie o świadczeniach rodzinnych, normy prawnej, której niekonstytucyjność została poprzednio stwierdzona przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który na skutek wydania ww. wyroku ukształtował w odpowiedni sposób stan prawny, pozwala aktualnie na dokonanie wykładni omawianych norm w taki sposób, aby umożliwić najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. Dokonana w ten sposób wykładnia nie narusza przy tym w żaden sposób art. 6 K.p.a. nakazującego organom działanie na podstawie przepisów prawa.

Należy bowiem mieć na względzie, że jak stwierdził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 maja 2005 r. (sygn. akt SK 22/99, OTK 2000/4/107) orzeczenie o niezgodności przepisu z Konstytucją oznacza przypisanie atrybutu konstytucyjności nie pewnej jednostce redakcyjnej bez względu na jej treść, lecz określonej treści normy zawartej w tym przepisie, ustalonej w wyniku interpretacji (vide także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 533/08, LEX nr 518238).

Dokonując wykładni wspomnianych przepisów zwrócić także trzeba uwagę, że w powołanym na wstępie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., w części końcowej uzasadnienia wyroku, Trybunał wyraźnie zwrócił uwagę, że wprawdzie orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale do organów stosujących przepisy tej ustawy należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonego art. 17 ust. 1 ustawy w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał w tym miejscu zwrócił szczególną uwagę na znaczenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy dla sprawy, w której zapadł ww. wyrok, a w którym to stanie faktycznym o świadczenie pielęgnacyjne wystąpił – analogicznie, jak w sprawie niniejszej – współmałżonek. Redakcja pytania prawnego, skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego, ograniczona jedynie do przepisu art. 17 ust. 1 omawianej ustawy, uniemożliwiła wprawdzie Trybunałowi na zajęcie stanowiska odnośnie w/w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym niemniej tę końcową wypowiedzią Trybunał zasygnalizował istotę problemu i tym samym wprost zauważył, że to organ orzekając w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad współmałżonkiem musi "ocenić skutek stwierdzenia niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy" w dawnym brzmieniu.

Z tych względów należy w całości zgodzić się ze skarżącą, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał niewłaściwej, z pogwałceniem zasady równości wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

W kwestii kosztów należnych pełnomocnikowi z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej, bowiem przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a., po złożeniu przez tego pełnomocnika stosownego oświadczenia.