Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1284/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 7 art.77 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skarg Miasta [...] i Prokuratora [...] w [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Minister Finansów, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone na wniosek Burmistrza dzielnicy [...], w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w stosunku do nieruchomości położonej w W., przy [...] (dawniej [...] hip nr [...]), dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], w części stanowiącej poprzednio własność L. G.

W toku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], stanowiąca w ½ części w dniu objęcia przepisami nacjonalizującymi własność L. G., nie mogła być objęta skutkami układu indemnizacyjnego ze względu na niespełnienie warunku określonego w Układzie między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Holandii dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce, zawartym w dniu 16 lipca 1960 r. Z dokumentacji zgromadzonej przez organ w toku postępowania wyjaśniającego wynikało, że L. G. nabył obywatelstwo holenderskie w dniu [...] lipca 1954 roku, to jest po dniu przejścia nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W związku z powyższym organ uznał, iż nie został spełniony warunek, o którym mowa w artykule 2 ust. 1 ww. Układu, a co za tym idzie brak było podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia przejścia ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Rozstrzygnięcie organ oparł o treść art. 105 § 1 k.p.a.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł Prezydent [...].

Pismem z dnia 15 marca 2018 r. M. G. - Prokurator del. do Prokuratury Regionalnej w W. złożyła również wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Finansów po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazał, że w latach 1948-1971 Rząd Polski zawarł tzw. umowy indemnizacyjne z rządami Republiki Francuskiej, Konfederacji Szwajcarskiej i Księstwa Lichtenstein, Królestwa Szwecji, Królestwa Danii, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii, Królestwa Norwegii, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Królestwa Belgii i Wielkiego Księstwa Luksemburga, Królestwa Grecji, Królestwa Holandii, Republiki Austrii oraz Kanady. Objęcie nieruchomości skutkami którejkolwiek z wymienionych umów umożliwia wydanie decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65).

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej, jako właściciela nieruchomości lub jej użytkownika wieczystego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustaw nacjonalizacyjnych lub przejęcie ich w inny sposób w wyniku zastosowania polskich przepisów lub decyzji administracyjnych jest jednym z warunków wskazanych w umowach międzynarodowych o uregulowaniu roszczeń finansowych z innymi państwami. Spełnienie tego oraz innych warunków wskazanych w tych umowach oznaczało stan przejścia nieruchomości lub praw na rzecz Skarbu Państwa na podstawie tych umów (art. 1 ww. ustawy), tj. zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w przepisach ww. ustawy.

Przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy ustalenia czy nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ( część będąca niegdyś w części ½ własnością L. G.) spełniała warunki określone w Układzie między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Holandii dotyczącym odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce, zawartym w dniu 16 lipca 1960 r.

Organy władzy Holandii wykonując ww. umowę międzynarodową, obowiązane były, zgodnie z jej art. I i II, do ustalenia przesłanek pozytywnych przy uznaniu roszczenia, z którym wstąpiła osoba fizyczna, tj. do stwierdzenia posiadania obywatelstwa holenderskiego przez tę osobę w dniu wejścia w życie Układu (pierwsza przesłanka) oraz posiadania przez nią tego obywatelstwa (ewentualnie jej poprzednika prawnego) w dniu wejścia w życie przepisów lub innych odpowiednich zarządzeń wymienionych w art. I, tj. polskich przepisów lub decyzji administracyjnych, zastosowanych do nacjonalizacji lub innego przejęcia mienia, praw i innych interesów (druga przesłanka). Ta przesłanka była spełniona również w przypadku posiadania przez osobę fizyczną obywatelstwa holenderskiego (ewentualnie jej poprzednika prawnego) w dniu, w którym zastosowano po raz pierwszy podobne przepisy do jej mienia, praw lub interesów. Implikacją powyższego jest stwierdzenie, że kwestia określenia dnia przejścia danego prawa na rzecz Skarbu Państwa w rozumieniu przepisów prawa polskiego (jako jednej przyjętej interpretacji), nie stanowiła przesłanki wynikającej z postanowień Układu. Do uznania, że zaistniała druga przesłanka wynikająca z ww. postanowienia wystarczyło wykazanie, że dana osoba fizyczna była obywatelem Holandii w dniu przejęcia mienia, prawa czy innego interesu poprzez zastosowanie w różny sposób przepisów prawnych, w tym przez wydanie decyzji administracyjnych. Minister Finansów ustalił, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca w dniu objęcia przepisami nacjonalizującymi współwłasność L. G. nie mogła być objęta skutkami układu indemnizacyjnego ze względu na niespełnienie warunku określonego w Układzie między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Holandii (...). Stosownie bowiem do treści artykułu 2 ust. 1 wymienionego układu "(...) za holenderskie mienie, prawa i interesy uważa się mienie, prawa i interesy, które zarówno w dniu wejścia w życie przepisów polskich, które dotknęły ich mienie, prawa i interesy jak i w dniu podpisania niniejszego Układu, należały do holenderskich osób fizycznych lub prawnych ".

Orzekający w sprawie organ ustalił, że nieruchomość w W. przy [...], została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiono dawnym właścicielowi przyznania własności czasowej i stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Współwłaścicielem nieruchomości w części wynoszącej ½ był w dniu wejścia w życie dekretu L. G., który nabył obywatelstwo holenderskie w dniu [...] lipca 1954 r. Powyższe ustalenia stały się podstawą wydania decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2017 r., a przedstawione okoliczności faktyczne nie uległy zmianie na etapie postępownaia zainicjowanego wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy

W pierwszej kolejności organ odniósł się do stanowiska Prokuratora dotyczącego braku ustalenia faktycznych następców prawnych po J. G. zmarłym [...] sierpnia 1941 r., w wyniku czego w opinii Prokuratora została przeoczona okoliczność, że w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. prawa do nieruchomości przysługiwały nie tylko L. G. ale i pozostałym dzieciom J. G., tj. M. G., M. G. oraz S. G., co skutkowało nie dokonaniem ustalenia obywatelstwa jakiego państwa te osoby posiadały oraz kwestii ewentualnego uzyskania przez nie odszkodowania na podstawie międzynarodowych umów odszkodowawczych.

Organ zauważył, iż J. G. przed opuszczeniem kraju zamieszkiwał w W., wobec czego właściwymi przepisami określającymi porządek dziedziczenia po ww. osobie są przepisy Kodeksu Napoleona - Code Civil. W ocenie organu w przedmiotowej sytuacji znajduje zastosowanie przepis art. 785 przywołanego aktu, w myśl którego "Następca, który się zrzeka, uważanym jest tak, jakby nigdy nie był następcą". Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że L. G. w dniu [...] października 1948 r., na posiedzeniu przed Sądem Grodzkim w W. w sprawie o sygn. akt: [...], działając z upoważnienia swoich braci, złożył w ich imieniu oświadczenie o odrzuceniu spadku po J. G. W konsekwencji powyższego postanowieniem z dnia [...] października 1948 r., sygn. akt: [...] Sąd Grodzki w W. uznał L. G. za jedynego spadkobiercę J. G. Mając powyższe na uwadze organ nie znalazł podstaw do uznania, iż w dacie objęcia dekretem z dnia 26 października 1945 r. prawa do nieruchomości przysługiwały nie tylko L. G. ale i jego braciom.

Minister wskazał, iż organ jest związany treścią prawomocnego postanowienia Sądu i nie posiada żadnych instrumentów do jego kwestionowania w toku postępowania administracyjnego. O ile w ocenie Prokuratora Prokuratury Regionalnej w W. wydane przez Sąd Grodzki w W. postanowienie cechują wady, może skorzystać ze środków przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego w celu jego uchylenia lub zmiany.

Za niezasadny organ uznał również zarzut dotyczący naruszenia art. 10 §1 w zw. z art. 7,77 § 1 oraz 107 kpa poprzez pominięcie następców prawnych J. G. tj. drugiego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości oraz właścicieli lokali i użytkowników wieczystych gruntu. Organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie prowadzone na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. dotyczy nieruchomości położonej w W. przy [...], w części stanowiącej uprzednio własność L. G., tym samym postępowanie pierwszoinstancyjne nie dotyczyło udziału przypadającego J. G. Natomiast aktualni właściciele i użytkownicy wieczyści ww. nieruchomości nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa do brania udziału w niniejszym postepowaniu, ponieważ rozstrzygniecie organu nie rodzi po ich stronie bezpośrednio żadnych uprawnień ani obowiązków. Stwierdzenie lub nie stwierdzenie przejścia danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w określonym dniu w przeszłości, przed uzyskaniem prawa własności przez aktualnych właścicieli, porządkuje stan prawny nieruchomości, ale z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, które nastąpiły przez obrót cywilnoprawny, nie powoduje powstania po stronie aktualnych właścicieli bezpośredniego interesu prawnego w rozstrzygnięciu organu.

Przechodząc do analizy zarzutów Prezydenta [...] jakoby L. G. został uznany przez rząd Królestwa Niderlandów za obywatela niderlandzkiego, którego majątek przejęty przez rząd Polski na terenie Polski został objęty układem indemnizacyjnym z Polską oraz, że nadanie takiego statusu L. G. przez rząd Królestwa Niderlandów wynikało z przyjęcia interpretacji prawnej, na wniosek pełnomocnika wnioskodawcy, że momentem wywłaszczenia z pozostawionych w Polsce nieruchomości jest data postanowienia właściwego sądu o wpisie do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jak również, że rząd Królestwa Niderlandów zdecydował o zaliczeniu L. G. do grona osób uprawnionych do uzyskania odszkodowania za nieruchomości pozostawione w Polsce a strona polska obecnie nie może wyłączyć L. G. z grona tych osób, Minister uznał je za niezasadne i nie znajdujące odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Ze zgromadzonych w przedmiotowym postępowaniu dokumentów jednoznacznie wynika, iż pełnomocnik L. G. starał się wykazać przed Komisją odszkodowawczą, że datą przejęcia nieruchomości była data wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej, jednak ww. Komisja nie zgodziła się z tym stanowiskiem, uznając, że datą przejęcia nieruchomości była data wydania decyzji właściwego organu administracyjnego w tym zakresie. W konsekwencji powyższego L. G. cofnął wniosek o odszkodowanie m.in. za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] z uwagi na fakt, iż nie została ona objęta postanowieniami układu indemnizacyjnego. W dniu [...] marca 1970 r. Komisja Rozdziału Odszkodowań przyznała L. G. odszkodowanie w wysokości trzystu tysięcy guldenów, jednakże tylko i wyłącznie za następujące nieruchomości: całkowitą własność dwóch budynków biurowych z magazynami, garażami, składami oraz mieszkaniem, położonych przy ul. [...] w W., nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] oraz 50 % wartości działki gruntowej położonej przy ul. [...] w L. Komisja uznała prawo otrzymania odszkodowania jedynie co do ww. nieruchomości, z uwagi na fakt, iż opisane dobra były własnością L. G. oraz, że po jego naturalizacji zostały one objęte nacjonalizacją, w wyniku czego ziściły się wymogi określone w art. 2 ww. układu indemnizacyjnego. Z faktu, że L. G. został uznany za beneficjenta układu odszkodowawczego w zakresie dot. ww. trzech nieruchomości nie można zdaniem Ministra wywnioskować, że nieruchomość położona w W. przy [...] została również objęta postanowieniami układu indemnizacyjnego.

Niezasługujący na uwzględnienie jest również w ocenie Ministra zarzut dotyczący niezasadnego wydania przez organ decyzji umarzającej postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

W zakresie postępowań prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. przedmiotem postępowania jest ustalenie wystąpienia takiego stanu prawnego, w którym określone prawa przeszły na Skarb Państwa, a roszczenia wynikające z tego przejścia, przysługujące uprzednim właścicielom (tu: L. G.) wygasły wskutek zawarcia układów indemnizacyjnych (art. 2 ust. 1ustawy). Ustalenie to prowadzi do stwierdzenia, w formie decyzji deklaratoryjnej, przejścia nieruchomości na Skarb Państwa w związku z zawarciem określonego układu indemnizacyjnego.

Ustalenie, że nie nastąpiło przejście nieruchomości na rzecz Skarb Państwa oraz wygaśnięcie roszczeń na podstawie układów indemnizacyjnych wskazuje, że nie zaistniał stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy międzynarodowej o uregulowaniu roszczeń finansowych w odniesieniu do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w części dotyczącej prawa własności przysługującego niegdyś L. G. W opinii organu oznaczało to oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy, a zatem, że nie istnieje przedmiot postępowania.

Minister podkreślił, że badając spełnienie przesłanek umożliwiających stwierdzenie przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. konieczne jest wykazanie, że:

nieruchomość została znacjonalizowana lub w inny sposób przejęta na rzecz Skarbu Państwa,

nacjonalizacja lub przejęcie przez Skarb Państwa wystąpiła w okresie wskazanym przez postanowienia umowy międzynarodowej, właściwej ze względu na obywatelstwo dotychczasowego właściciela (siedzibę - w przypadku osób prawnych),

spełnione są inne warunki wynikające z właściwej umowy międzynarodowej, znajdującej zastosowanie w danej sprawie.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ stwierdził, że L. G. nabył obywatelstwo holenderskie w dniu [...] lipca 1954 roku, to jest po dniu przejścia nieruchomości położonej w W. przy [...] na rzecz Skarbu Państwa. W związku z powyższym organ uznał, iż nie został spełniony warunek, o którym mowa w artykule 2 ust. 1 ww. Układu, a co za tym idzie brak jest podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r.

Organ podniósł, że ustawa ta nie przewiduje wydania przez Ministra Finansów decyzji odmawiającej stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, w związku z powyższym nie było podstawy prawnej pozwalającej organowi orzekającemu na wydanie decyzji merytorycznej, tj. odmawiającej stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości.

W tej sytuacji postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji deklaratoryjnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. stało się bezprzedmiotowe, gdyż organ nie miał żadnych podstaw do wydania takowego rozstrzygnięcia.

Skargi na decyzję Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Miasto [...] i Prokurator del. Do Prokuratury Regionalnej w W.

Miasto [...] zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 4 i 6 Układu zawartego między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Królestwa Holandii w dniu 20 grudnia 1963 r. dotyczącego odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce, poprzez dokonanie błędnej subsumpcji stanu faktycznego pod normy podanych artykułów Układu;

2) brak analizy postanowień układu indemnizacyjnego;

2) art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968 r., nr 12, poz. 65) poprzez błędną ocenę przesłanki wydania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.

- przepisów prawa procesowego, tj.:

1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym między innymi ustalenia, czy L. G. zrzekł się praw i roszczeń do nieruchomości objętej odszkodowaniem położonej w W. przy [...] ( w skardze omyłkowo podano ul. [...]) ;

2) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w sytuacji braku podstaw do uznania, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Wskazując na powyższe naruszenia przepisów prawa strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że istota układów indemnizacyjnych polega na tym, że państwo, które dokonało nacjonalizacji lub wywłaszczenia przekazało na rzecz państwa, którego obywatelami są osoby poszkodowane lub do którego przynależą poszkodowane osoby prawne określoną sumę ryczałtową. Państwo, które otrzymało sumę ryczałtową przejmuje obowiązek zaspokojenia roszczeń, w tym rozdziału sumy ryczałtowej w stosunku do swoich obywateli oraz osób prawnych. Natomiast państwo, które dokonało wywłaszczenia lub nacjonalizacji i przekazało uzgodnioną sumę ryczałtową zostaje zwolnione z odpowiedzialności odszkodowawczej. Układ indemnizacyjny nie przewidywał warunku przejścia własności polegającego na wypłacie słusznego odszkodowania, lecz uzależniał ten skutek od wypłaty odszkodowania ze środków przekazanych przez Rząd Polski, który swoje zobowiązanie wykonał. Suma wypłacona przez Rząd Polski została rozdysponowana przez Rząd Holandii i strona polska, która wykonała swoje zobowiązanie nie ma prawa ingerować w przyjęty przezeń sposób podziału i wypłaty środków obywatelom holenderskim. Skoro zatem kwoty zostały przekazane i L. G. przyjął odszkodowanie przyznane mu przez Komisję ds. Odszkodowań Zagranicznych skutkuje to uznaniem, że przysługujące mu prawo własności nieruchomości zostało przejęte przez państwo. W tej sytuacji obowiązkiem Ministra Finansów było wydanie decyzji w trybie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. Z materiałów Holenderskiej Komisji Rozdziału Odszkodowań wynika, że L. G. został uznany za obywatela niderlandzkiego, którego majątek przejęty przez Rząd Polski na terenie Polski został objęty układem indemnizacyjnym oraz, że Rząd Królestwa Niderlandów zdecydował o zaliczeniu L. G. do grona osób uprawnionych do uzyskania odszkodowania za nieruchomości pozostawione w Polsce. Ponadto skarżący zarzucił, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność zrzeczenia się przez L. G. praw do nieruchomości położonych w Polsce. Strona skarżąca podniosła również, że w sytuacji, gdy w ocenie Ministra brak było przesłanek do stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, powinien wydać decyzję odmowną. Zarówno w interesie społecznym, jak i w interesie stron postępowania leży, aby rozstrzygnięcie w sprawie było merytoryczne.

Prokurator zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy iż zupełne pominięcie możliwości objęcia przedmiotowej nieruchomości na podstawie międzynarodowych umów indemnizacyjnych zawartych z innymi państwami ( oprócz Królestwa Holandii), w konsekwencji czego nieustalenie, czy oprócz L. G., któryś z jego trzech braci M. G., M. G. lub S. G. otrzymał odszkodowanie na podstawie międzynarodowych układów indemnizacyjnych;

2) naruszenie dyspozycji art. 10 §1, 28 w zw. z art. 7,77§1 i 107 kpa poprzez pominięcie właścicieli lokali i użytkowników wieczystych gruntu położonego przy [...], w wyniku czego organ administracji publicznej nieprawidłowo ustalił strony postępowania administracyjnego pozbawiając osoby mające interes czynnego w nim udziału;

3) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie niniejszego postępowania za bezprzedmiotowe i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji o jego umorzeniu, podczas gdy brak było ku temu podstaw i organ winien wydać decyzję merytoryczną w sprawie.

Skarżący Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzających.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obowiązkiem organu było ustalenie czy za przedmiotową nieruchomość ubiegano się lub przyznano odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych zawartych z innymi państwami niż Królestwo Holandii, zważywszy w szczególności na okoliczność, że komisje państw obcych ds. roszczeń zagranicznych nie wymagały przeprowadzenia postępowania spadkowego po właścicielu znacjonalizowanej nieruchomości. W takiej sytuacji bracia L. G. mogli uzyskać odszkodowanie posługując się tylko aktem zgonu J. G. i aktami swojego urodzenia. Ponadto podniesiono, że organ związany jest ustaleniami komisji państw stron układów indemnizacyjnych, a przyznanie przez państwo- stronę układu odszkodowania za daną nieruchomość obliguje organ do wydania decyzji deklaratoryjnej o przejściu tej nieruchomości na Skarb Państwa. Kolejną kwestią, która podniesiono w skardze było nieprawidłowe ustalenie przez organ ponownie rozpatrujący sprawę stron postępowania przez całkowite pominięcie właścicieli wykupionych lokali w budynku przy [...]. Skarżący wskazał także, że postępowanie nie powinno być umorzone z uwagi na złożenie stosownego wniosku przez Prezydenta [...]. W takiej bowiem sytuacji winna zostać wydana decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z dnia 10 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1285/18 Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1284/18 oraz I SA/Wa 11285/18 oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt. I SA/Wa 1284/18.

W piśmie procesowym z dnia 8 lutego 2018 r. uczestnicy postępowania M. T. i Z. N. wnieśli o oddalenie skarg.

W piśmie procesowym z dnia 18 stycznia 2019r. skarżące Miasto [...] podniosło, że Minister wydając zaskarżoną decyzję nie dysponował autentycznym tekstem tłumaczenia układu indemnizacyjnego dokonanym przez tłumacza przysięgłego, a tłumaczenie, jakim dysponował organ jest wersją roboczą, która nie powinna stanowić podstawy do oceny przesłanek wskazanych w układzie. Strona skarżąca wniosła również o dopuszczenie dowodów w postaci dokumentów załączonych do pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 dalej ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargi należy uznać za zasadne, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w nich podniesione zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem skarg była decyzja Ministra Finansów z dnia [...] maja 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2018 r., umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w stosunku do nieruchomości położonej w W., przy ulicy [...]. Jako podstawę wydania decyzji organ przywołał art. 105 §1 kpa.

Stanowiący podstawę prawną umorzenia postępowania przepis art. 105 § 1 k.p.a. stwierdza, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania występuje w sytuacji, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot postępowania administracyjnego (sprawę administracyjną), określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może być spowodowana zarówno przyczynami o charakterze podmiotowym, jak i przedmiotowym, gdyż stanowiąca przedmiot tegoż postępowania sprawa administracyjna, jako sprawa indywidualnie załatwiana w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ administracji publicznej (art. 1 pkt 1 k.p.a.), jest połączeniem elementów tak podmiotowych, jak i przedmiotowych.

Przesłanka bezprzedmiotowości może być spełniona w szczególności, gdy przepisy prawa materialnego nie przewidują możliwości konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego (to jest organu administracji publicznej i indywidualnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie temu organowi) w formie decyzji administracyjnej. Innym słowy postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest sprawa indywidualna rozstrzygana decyzją administracyjną przez właściwy organ administracji, jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, decyzyjnej ingerencji organu w sferę określonych praw i obowiązków.

Zdaniem Sądu taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła.

Przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr 12, poz. 65), które stanowiły również podstawą orzekania w niniejszej sprawie, stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 2 tej ustawy, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości (...) następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Po myśli art. 5 ust. 2, ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.

Jak wyżej podkreślono, o bezprzedmiotowości postępowania można byłoby mówić wówczas, gdyby nie było podmiotu, w stosunku do którego można byłoby wydać decyzję lub, gdyby nie było przedmiotu, w stosunku do którego można byłoby wydać decyzję.

W niniejszej sprawie istnieją następcy prawni osoby, do której należała nieruchomość wymieniona w decyzji Ministra Finansów. Oczywistym jest też, że istniał i istnieje Skarb Państwa, na rzecz którego miała zostać wydana decyzja. Nie zaistniały więc podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego z przyczyn podmiotowych.

Nie zaistniały też przesłanki do umorzenia postępowania z przyczyn przedmiotowych. Istnieje nieruchomość, w odniesieniu do której miała być wydana decyzja. Oczywistym jest też, że istniały przepisy prawa powszechnie obowiązującego, które mogły stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia, to jest ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Zdaniem sądu, ww. ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. w swoich przepisach nie reguluje wyłącznie uprawnień dla organu w zakresie możliwości wydawania decyzji pozytywnych tj. decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, o których mowa w tym przepisie nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych przejścia na rzecz Skarbu Państwa konkretnych praw obywateli państw obcych, konieczne było ustawowe uregulowanie kwestii dotyczących nacjonalizowanych nieruchomości zarówno w sposób pozytywny ( stwierdzający przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa) jak i negatywny ( odmawiającej stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa). W tym miejscu należy jeszcze wskazać, podzielając w tym zakresie stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu 7 Sędziów z dnia 17 maja 1999 roku, OSA 2/98 ( por. ONSA 1999, nr 4, poz. 110), iż celem ustawy było nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, lecz uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które zostały przejęte przez Państwo. Zatem orzeczenie o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego miałoby wyłącznie charakter procesowy i stanowiłoby powagę rzeczy osądzonej jedynie w ramach określonych uwarunkowań prawnych sprawy. W razie zmiany tych uwarunkowań, wobec zmiany stanu możliwe będzie procedowanie w tym samym przedmiocie, lecz w ramach innych uwarunkowań formalnych. Istnieje zatem zasadnicza różnica czy w postępowaniu dotyczącym stwierdzający przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa zostanie wydana decyzja merytoryczna czy też decyzja procesowa. Reasumując - Minister Finansów wydając decyzję o umorzeniu postępowania, w sytuacji gdy nie było przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia, naruszył art. 105 § 1 k.p.a. Jest to naruszenie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oczywiste, pozostające w jawnej sprzeczności z treścią art. 105 § 1 k.p.a. i mające wpływ na wynik sprawy. Wydanie bowiem decyzji merytorycznej ( pozytywnej bądź negatywnej), a nie decyzji procesowej (umarzającej postępowanie), uregulowałoby ostatecznie kwestie związane ze stwierdzeniem przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Minister Finansów miał zatem obowiązek rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę. Tym samym w ocenie Sądu podzielić należy te zarzuty skargi, które odnoszą się do kwestii, iż Minister Finansów nie miał podstaw do tego, by umorzyć postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w stosunku do nieruchomości położonej w W. przy [...].

Powyższe uchybienie nie zwalnia jednak Sadu od dokonania merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji w związku z tym, że organ umarzając postępowanie uznał, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie niniejszej ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. z powodu nie objęcia nieruchomości przy ul. [...] skutkami układu indemnizacyjnego ze względu na nabycie przez jej właściciela obywatelstwa holenderskiego w dniu [...] lipca 1954 r., tj. po dniu przejścia przedmiotowej nieruchomości na Skarb Państwa.

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skarg, na wstępie należy poczynić kilka ogólnych uwag dotyczących charakteru prawnego tzw. układów indemnizacyjnych tak w stosunkach międzypaństwowych, jak i w krajowych wewnętrznych porządkach prawnych państw, które były jego stronami oraz celów, jakie zamierzano za ich sprawą osiągnąć. W opracowaniu prof. Jana Barcza "Opinia prawna w sprawie w sprawie relacji miedzy układami indemnizacyjnymi zawartymi przez Polskę z dwunastoma państwami zachodnimi a dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów międzynarodowych". Warszawa 25 listopada 2011 r. ( publik. internet) wskazano, że istotą umów indemnizacyjnych było ostateczne uregulowanie przez Państwo Polskie wszelkich roszczeń, jakie mogą być wysuwane ze strony danego państwa (strony umowy) ze względu na dokonana w Polsce nacjonalizację i wywłaszczenie. Na mocy tych układów Państwo Polskie wypłacało danemu Państwu (stronie umowy) sumę zryczałtowaną ("globalne ryczałtowe odszkodowanie"), państwa zaś, które daną sumę otrzymało, w ramach własnej odpowiedzialności zaspokajało roszczenia odszkodowawcze m.in. własnych obywateli lub osób prawnych z tytułu przeprowadzonej w Polsce nacjonalizacji lub wywłaszczenia. Po przekazaniu całej ryczałtowej sumy roszczenia takie uznawano za zaspokojone, a Państwo Polskie zostało zwolnione z odpowiedzialności. Zatem przekazania "globalnej sumy odszkodowawczej" prowadziło do zaspokojenia roszczeń ( i stosownego zwolnienia Państwa Polskiego) w zakresie, w jakim – na mocy odnośnego prawa krajowego- nastąpiła nacjonalizacja lub wywłaszczenie kosztem mienia państwa- strony danego układu (oraz jego obywateli lub osób prawnych).

W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią wymagającą rozważenia jest dokonanie oceny charakteru oraz skutków stosowania układu między Rządem Królestwa Holandii a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącego odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce zawartego w dniu 20 grudnia 1963 r. (w decyzji błędnie wskazano datę 16 lipca 1960r.). Ww. ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. przewidywała w art. 2 upoważnienie dla Ministra Finansów do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych i decyzja ta stanowi podstawę wpisu praw w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy. Warunkiem wydania na podstawie ww. ustawy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa lub prawa, jest zatem po pierwsze: jej nacjonalizacja lub w inny sposób przejęcie przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a po wtóre objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową.

Jedną z umów, do której nawiązuje art. 1 ustawy (zwanymi umowami indemnizacyjnymi) jest zawarty 20 grudnia 1963 r. układ między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Królestwa Holandii dotyczący odszkodowania za niektóre interesy holenderskie w Polsce, w ramach którego Rząd Polski zobowiązał się zapłacić Rządowi Holenderskiemu kwotę 9.050.000 florenów holenderskich, jako globalne i zryczałtowane odszkodowanie za m.in. mienie, prawa i interesy holenderskie, dotknięte polskimi przepisami nacjonalizacyjnymi, albo przepisami o charakterze podobnym, wydanymi lub wprowadzonymi przed podpisaniem niniejszego układu (art. 1 pkt a). W rozumieniu układu, zgodnie z jego art. 2 ust. 1 za holenderskie mienie, prawa i interesy uważa się mienie, prawa i interesy, które zarówno w dniu wejścia w życie przepisów polskich, które dotknęły ich mienie, prawa, interesy jak i w dniu podpisania układu należały do holenderskich osób fizycznych lub prawnych. Jednocześnie art. 4 ust. 1 układu przewidywał, że całkowite uregulowanie przez Rząd Polski globalnego i ryczałtowego odszkodowania, o którym mowa w art. 1, zwolni Państwo Polskie, jak również wszystkie osoby fizyczne i prawne od odpowiedzialności za całość roszczeń holenderskich. Podział odszkodowania pomiędzy holenderskie osoby zainteresowane należał wyłącznie do kompetencji Rządu Holenderskiego, za który wziął on całkowitą odpowiedzialność. (art. 6 układu).

Z przywołanych postanowień układu wynika zatem, że założony przez umawiające się strony skutek w postaci zwolnienia z jakiejkolwiek odpowiedzialności Rządu Polskiego z tytułu roszczeń majątkowych związanych z nacjonalizacją mienia obywateli holenderskich, uzależniony został od przekazania Rządowi Holenderskiemu przewidzianej w nim globalnej i ryczałtowej kwoty. Stąd dla jego wywarcia nie ma znaczenia w jaki sposób strona holenderska tę kwotę rozdysponowała, a także czy w ogóle zainteresowane osoby, które w następstwie nacjonalizacji utraciły własność, faktycznie wystąpiły w oparciu o jego unormowania ze stosownym roszczeniem, czy też nie. Istotne jest jedynie czy nieruchomość przed wejściem w życie układu została znacjonalizowana, a także czy w dacie wejścia w życie przepisów nacjonalizacyjnych, jej właściciele legitymowali się obywatelstwem holenderskim i takie też obywatelstwo posiadali (względnie ich następcy prawni) w dacie zawarcia układu. Wówczas bowiem tylko można kwalifikować ich roszczenia związane z nacjonalizacją jako " roszczenia holenderskie", a jedynie takie objęte były układem indemnizacyjnym, co wynika wprost z art. 2 tego układu. Również w ww. opracowaniu prof. Jana Barcza (str. 2) wskazano, że układy indemnizacyjne dotyczyły roszczeń obywateli i osób prawnych stron- państwa układów, a w myśl zasady ciągłości obywatelstwa osoba poszkodowana musiała je posiadać w dniu wejścia w życie stosownych polskich przepisów prawnych oraz w dniu zawarcia układu, analogiczna sytuacja dotyczyła osób prawnych.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy niesporne jest, że nieruchomość położona w W. przy [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945r.) z mocy jego art. 1, grunt tej nieruchomości przeszedł zatem na własność gminy [...]. W przeddzień wejścia w życie dekretu współwłaścicielem nieruchomości był L. G., którego tytuł wynikał z dziedziczenia po zmarłym w 1941 r. J. G. potwierdzonym postanowieniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] października 1948r. sygn. akt [...].

Tym samym w świetle postanowień układu rozstrzygające znaczenie w niniejszej sprawie ma to, czy L. G. w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jak i w dacie podpisania układu był obywatelem Holandii, co w konsekwencji prowadziłoby do objęcia nieruchomości stanowiącej jego własność, a przejętej przez Skarb Państwa układem indemnizacyjnym.

Jak wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach administracyjnych L. G. obywatelstwo holenderskie uzyskał w dniu [...] lipca 1954r., co jest okolicznością bezsporną. W związku z powyższym prawidłowe są ustalenia Ministra, że skutkami układu nie została objęta przedmiotowa nieruchomość stanowiąca jego własność, a więc nie można mu zarzucić naruszenia przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968r. Z zestawienia bowiem daty wejścia w życie przepisów dekretu warszawskiego, skutkujących przejściem własności gruntu przedmiotowej nieruchomości na rzecz gminy, a w dalszej kolejności na rzecz Skarbu Państwa, tj. 21 listopada 1945r. oraz przejścia własności znajdujących się na nim budynków na podstawie orzeczenia z dnia [...] czerwca 1951 r. z datą uzyskania przez niego obywatelstwa holenderskiego, wynika, że przysługujące mu z tego tytułu roszczenia nie podpadają pod zdefiniowane w układzie "roszczenia holenderskie". A skoro tak, to trafne jest stanowisko Ministra, że skutki tym układem przewidziane, jego nie dotyczą. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje fakt przyznania L. G. przez Komisję Rozdziału Odszkodowań decyzją z dnia [...] marca 1970r. odszkodowania za inne nieruchomości niż nieruchomość położona przy ul. [...], jak również okoliczność czy L. G. zrzekł się praw i roszczeń do niej. tym samym zarzuty dotyczące braku poczynienia przy podejmowaniu skarżonej decyzji szczegółowych ustaleń co do zrzeczenia się przez byłego właściciela praw i roszczeń do danej nieruchomości, nie może być utożsamiane z brakiem wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy niezbędnych dla jej rozstrzygnięcia, a przez to naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż są to kwestie prawnie irrelewantne.

Odnosząc się do zarzutu, że organ ustalenia w niniejszej sprawie poczynił na podstawie tłumaczenia układu niedokonanego przez tłumacza przysięgłego należy stwierdzić, że powyższe pozostaje bez wpływu na prawidłowość tych ustaleń. Przede wszystkim należy zauważyć, że dowodem w sprawie podlegającym ocenie jest treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Tłumaczenie nie zastępuje bowiem dokumentu sporządzonego w języku obcym, lecz służy jedynie ustaleniu, jaka jest treść tego dokumentu. Przedmiotowy układ sporządzony został w 2 egzemplarzach w jęz. francuskim. W aktach sprawy znajduje się jego tłumaczenie pochodzące ze strony internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych, które w zasadniczy sposób nie różni się od tłumaczenia złożonego przez Miasto [...] a sporządzonego przez tłumacza przysięgłego, które Sąd dopuścił na rozprawie jako dowód w sprawie.

Po przeanalizowaniu tego tłumaczenia, Sąd doszedł do przekonania, że różnice w tłumaczeniu w eksponowanych przez stronę skarżącą kwestiach pozostają bez wpływu na poczynione przez organ ustalenia. Przede wszystkim, jak wskazano wyżej, datą przejęcia przedmiotowej nieruchomości była data wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (21 listopada 1945r.) w odniesieniu do gruntu, a w odniesieniu do budynków data wydania orzeczeń dekretowych (1951r.), a nie data dokonania wpisów w księdze wieczystej, które w tym przypadku nie mają charakteru konstytutywnego. Te wskazane wyżej daty są zatem istotne w świetle przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968r. stanowiącej materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Z przyczyn wskazanych wyżej bez znaczenia pozostają ustalenia komisji holenderskiej w tej kwestii. Art. 3 układu w żaden sposób nie odnosi się wbrew stanowisku strony skarżącej do przesłanek uzasadniających objęcie nieruchomości skutkami układu, ale do sposobu zapłaty przez Rząd Polski kwoty do której uiszczenia się zobowiązał. Powyższe wynika wprost z ust. 1 tego artykułu.

Jeśli chodzi o zarzut dotyczący tego, że przedmiotowy układ nie posługuje się pojęciem obywatelstwa również należy uznać go za chybiony. Wprawdzie faktycznie w treści układu pojęcie to nie występuje, jednakże biorąc pod uwagę jego cel nie może być wątpliwości, że określenie holenderskie osoby fizyczne czy prawne, mienie, prawa i interesy holenderskie dotyczy obywateli Holandii. Samo skarżące [...] w skardze powyższe potwierdza dokonując opisu charakteru układów indemnizacyjnych i ich celu. Ponadto z decyzji Komisji Rozdziału Odszkodowań w Sprawie Polski z [...] marca 1970r. jasno wynika, że strona holenderska odwołując się do treści art. 2 układu posługuje się pojęciem obywatelstwa.

Odnosząc się do zarzutu Prokuratora, że organ miał obowiązek ustalenia w niniejszym postępowaniu czy za przedmiotową nieruchomość ubiegano się lub przyznano odszkodowanie na podstawie umów indemnizacyjnych zawartych z innymi państwami, należy uznać go za chybiony. Po pierwsze postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Miasta [...] z [...] września 2016 r., w którym jasno określono żądanie wszczęcia postępowania w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. w odniesieniu do nieruchomości położonej przy [...], w części stanowiącej poprzednio własność L. G., objętej układem indemnizacyjnym z 20 grudnia 1963r. Taki zakres wniosku w żadnej mierze nie uprawniał organu do rozszerzenia jego przedmiotu, gdyż to strona żądająca wszczęcia postępowania określa jego przedmiot.

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Stosownie do treści wymienionego przepisu żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania; w przypadku wątpliwości: sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie ww. przepisów, przyjmuje się, że w sytuacji wszczęcia postępowania na żądanie strony, treść zgłoszonego żądania określa rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a także wyznacza właściwą normę prawa materialnego lub procesowego, która będzie relewantna dla ustalenia zakresu podmiotowego i przedmiotowego postępowania. Organ administracji jest tym żądaniem związany, gdyż tylko i wyłącznie strona składająca podanie określa przedmiot swojego żądania i nim rozporządza. Innymi słowy, owo żądanie (wniosek) strony, wyznacza granice sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu w danym postępowaniu administracyjnym. W postanowieniu z 4 marca 2014 r. sygn. akt II OW 157/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania, jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji.

Organ mógłby spełnić zatem żądanie Prokuratora, ale poprzez wszczęcie postępowania z urzędu.

Ponadto jak wynika z prawomocnego orzeczenia Sądu Grodzkiego w W. z [...] października 1948r. jedynym spadkobiercą zmarłego w 1941r. J. G. jest L. G. Zgodnie zaś z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W tej sytuacji brak było podstaw by za strony niniejszego postępowania uznać braci L. G., którzy nie nabyli spadku po swoim ojcu J. G. z uwagi na to, że go odrzucili.

Za niezasadny należało również uznać zarzut odnoszący się do wadliwego określenia stron postępowania przez brak zapewnienia właścicielom wykupionych lokali w budynku przy [...] udziału w postępowaniu administracyjnym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie mógł z urzędu tej okoliczności uwzględnić, przede wszystkim z tego względu, iż tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu - co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Zatem inny podmiot nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wyjaśnić należy, iż przesłanka, wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wiąże się ściśle z art. 147 k.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone. Powyższe stanowisko prezentowane jest już ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroki: z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. II OSK 665/07; z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 832/08" z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08, z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 796/09 wszystkie publik.CBOSA ) i skład orzekający w niniejszej sprawie je podziela. Zasadą jest, że prawami procesowymi rozporządza strona. Dlatego też, jeżeli strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym nie wniesie skargi, nie można wbrew jej stanowisku uznać, że zaistniała w sprawie okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i w związku z tym uchylić zaskarżoną decyzję z tej przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

Reasumując należy stwierdzić, że zarzuty skarg poza zarzutem naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. okazały się bezzasadne. Organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, dokonał prawidłowej wykładni znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, a jedynym uchybieniem jakiego się dopuścił było umorzenie postępowania w miejsce jego merytorycznego rozstrzygnięcia, co skutkować musiało uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.

Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i rozstrzygnie sprawę merytorycznie.

Co do dowodów załączonych do pisma z dnia 24 października 2018 r., których przeprowadzenie Sąd dopuścił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., należy stwierdzić, iż poza tłumaczeniem układu z 1963 r. nie mają one żadnego znaczenia w niniejszej sprawie z uwagi na to, że dotyczą innych nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.