Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1526/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1547/18 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2018 r. nr KOA/1405/Lo/18 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1547/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 19 czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego.

W motywach orzeczenia Sąd I instancji stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego dokonano prawidłowych ustaleń stanu faktycznego oraz należycie rozpatrzono i oceniono cały zgromadzony materiał dowodowy. Organy prawidłowo ustaliły, że średni miesięczny dochód na osobę 2-osobowego gospodarstwa domowego skarżącej w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 1.242 zł. Prawidłowo zastosowały również art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 180 ze zm.; dalej: u.d.m.) i właściwie wyliczyły, że 15% dochodu gospodarstwa domowego stanowi 372,60 zł. Ustalono, że wydatki na lokal wynoszą 371,02 zł, po odjęciu od podanych przez skarżącą wydatków w wysokości 385,78 zł podatku od nieruchomości i ubezpieczenia lokalu, co było zgodne z art. 6 ust. 4a pkt 1 u.d.m.

Sąd zauważył, że stosownie do art. 6 ust. 9 u.d.m., jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni, dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy między wydatkami ponoszonymi za ten lokal, a odpowiednią kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1-3 lub w ust. 2 pkt 1-3 u.d.m. Organ prawidłowo wskazał, że powierzchnia użytkowa zajmowanego przez skarżącą lokalu mieszkalnego jest mniejsza od normatywnej powierzchni przewidzianej dla dwóch osób, tj. od 40 m2. Dodatek mieszkaniowy należało ustalić więc jako różnicę między wydatkami ponoszonymi za ten lokal, tj. kwotą 371,02 zł, a kwotą ustaloną na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 2 u.d.m., stanowiącą 15% dochodów gospodarstwa domowego skarżącej, czyli 372,60 zł. Wobec zaś ujemnej wartości różnicy brak było podstaw do przyznania dodatku mieszkaniowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A.K., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), pełnomocnik zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie prawidłowego ustalenia miesięcznych wydatków skarżącej, w tym wydatków poniesionych na jej leczenie.

W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

W uzasadnieniu pełnomocnik zauważył, że w niniejszej sprawie nie doszło do prawidłowego ustalenia miesięcznych wydatków skarżącej, w tym wydatków na jej leczenie, podczas gdy skarżąca niejednokrotnie podkreślała, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej. Przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego i prawidłowe uwzględnienie wydatków na leczenie w średniomiesięcznej wysokości 182,59 zł doprowadziłoby natomiast do uznania, że istnieją podstawy do przyznania jej dodatku mieszkaniowego. Pełnomocnik zauważył, że skarżąca z powodu niskiej emerytury nie jest w stanie uiszczać regularnie opłat do spółdzielni mieszkaniowej, brakuje jej środków finansowych na zakup codziennej żywności. Jest ponadto osobą chorą, co zostało w sprawie udokumentowane, i z powodu licznych schorzeń ponosi znaczne wydatki na leczenie, czego dowodem są faktury załączone do skargi kasacyjnej. Organy obu instancji nie uwzględniły natomiast złej sytuacji skarżącej zarówno zdrowotnej, jak i finansowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 1 p.p.s.a., co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że sąd nie jest upoważniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a jedynie uprawniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia i to wyłącznie w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej.

W świetle art. 174 p.p.ps.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, albo na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Została oparta wyłącznie na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszenia przepisów postępowania.

Autorka skargi kasacyjnej formułując zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. podnosi, że Sąd I instancji niewłaściwie ustalił stan sprawy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji, są to jednak twierdzenia bezzasadne.

W zarzucie skargi kasacyjnej, ani jej uzasadnieniu nie próbowano w żadnym stopniu poważyć ustaleń dotyczących spełnienia ustawowych przesłanek określonych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, co jest niezbędne dla możliwości przyznania dodatku mieszkaniowego.

Przepisy ustawy w sposób jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego.

W niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że powierzchnia użytkowa zajmowanego przez skarżącą lokalu mieszkalnego jest mniejsza od normatywnej powierzchni przewidzianej dla dwóch osób, tj. od 40 m2, a średni miesięczny dochód na osobę 2-osobowego gospodarstwa domowego skarżącej w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 1.242 zł. Właściwie też wyliczono, że 15% dochodu gospodarstwa domowego stanowi kwotę 372,60 zł. Natomiast wydatki na lokal wynoszą 371,02 zł, po odjęciu od podanych przez skarżącą wydatków w wysokości 385,78 zł podatku od nieruchomości i kosztów ubezpieczenia lokalu, co było zgodne z art. 6 ust. 4a pkt 1 u.d.m. Dodatek mieszkaniowy należało ustalić więc jako różnicę między wydatkami ponoszonymi za ten lokal, tj. kwotą 371,02 zł, a kwotą ustaloną na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 2 u.d.m., stanowiącą 15% dochodów gospodarstwa domowego skarżącej, czyli 372,60 zł., tym samym wyliczona kwota jest wartością ujemną.

W rozpoznawanej sprawie wyczerpująco wyjaśniono stan faktyczny i prawny sprawy oraz prawidłowo ustalono, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego. Dodatek taki może być przyznany jedynie wówczas, gdy w wyniku rachunkowych obliczeń, ustalone zostanie, że kwota dodatku nie jest wartością ujemną. Tymczasem taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania zrzuconych Sądowi I instancji w skardze kasacyjnej. Przyznanie dodatku mieszkaniowego ma na celu pokrycie z funduszy publicznych części kosztów utrzymania mieszkania, jakie obowiązana jest ponieść osoba uprawniona do otrzymania takiego dodatku. Przyznanie dodatku stanowi formę zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ponoszenia oznaczonej kwotowo części kosztów utrzymania zajmowanego mieszkania. Zakres pomocy, w tym również warunki jej otrzymania określa ściśle ustawa o dodatkach mieszkaniowych, przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego należy więc kierować się kryteriami tam kreślonymi. Ani organy administracji, ani sądy nie są uprawnione do odstępowania od zasad wyraźnie uregulowanych w ustawie. Nie można zatem brać pod uwagę żadnych innych okoliczności poza wskazanymi w ustawie. Wzięciem pod uwagę takiej innej okoliczności byłoby uwzględnienie zawartego w skardze kasacyjnej postulatu dotyczącego odliczenia od dochodu wnioskodawczyni jej wydatków ponoszonych na zakup leków. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych w wersji obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracji ani też po późniejszych zmianach ( obecnie obowiązująca ) nie przewiduje możliwości dokonania takich odliczeń. W sposób identyczny należy się odnieść do postulowanego w skardze kasacyjnej uwzględnienia trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącej kasacyjnie.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, które nie zostały uiszczone, ani w całości, ani w części zostanie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), wobec uznania rozpoznania sprawy za konieczne oraz brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.