Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 882/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie Andrzej Jurkiewicz Anna Łuczaj ( spr. ) Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2005 r. sygn. akt 3 II SA/Gd 1611/03 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca stałego pobytu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2005 roku, sygn. akt 3 II SA/Gd 1611/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] października 2003 roku Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca stałego pobytu uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądził od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego – T. K. 10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, iż Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] października 2003 roku - po rozpatrzeniu odwołania T. K. od decyzji Burmistrza Miasta H. z dnia [...] lipca 2003 roku orzekającej o wymeldowaniu T. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy L. w H. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ administracji uzasadniając rozstrzygnięcie podał m. in., że z wnioskiem o wymeldowanie T. K. wystąpiła jego była żona – E. K., przedkładając na wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 7 sierpnia 2002 roku (sygn. akt [...]) orzekający eksmisję T. K. z przedmiotowego lokalu. Na podstawie wyników kontroli oraz zeznań sąsiadów, organ I instancji ustalił, że T. K. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały od lutego 2002 roku. Zatem, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wystąpiła przesłanka do wymeldowania.

W odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta H. T. K. podniósł, że w przedmiotowym mieszkaniu przebywał do maja 2002 roku. W związku z groźbami pozbawienia życia ze strony byłej żony i teściów zmuszony był przebywać u swojej rodziny w G., a następnie w listopadzie 2002 roku zameldował się na pobyt czasowy w miejscowości R. Skarżący podał nadto, że po opuszczeniu przedmiotowego lokalu regularnie, kilka razy w miesiącu, przebywał w H., m. in. w celu odbioru korespondencji. Świadkiem, który może potwierdzić te okoliczności jest I. L . – osoba, która corocznie, w okresie od maja do października zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Końcowo zauważył, iż nie został zakończony spór o własność lokalu.

Organ odwoławczy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że w wyjaśnieniach złożonych w dniu 30 lipca 2003 roku wnioskodawczyni podała, że były mąż nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od lutego 2002 roku. Z zeznań złożonych w postępowaniu przed organem I instancji przez sąsiadkę wnioskodawczyni – H. E. wynika, iż nie widywała T. K. w miejscu stałego zameldowania od roku. Kolejny świadek – E. W. oświadczyła w dniu 1 sierpnia 2003 roku, iż nie widuje odwołującego się od 1,5 roku. Organ administracji II instancji zauważył, że okoliczności te potwierdza kontrola meldunkowa (pismo z dnia 12 czerwca 2003 roku).

W ocenie Wojewody Pomorskiego skarżący nie ustosunkował się do okoliczności związanych z przesłanką wymeldowania. W sytuacji, gdy skarżący nie zachowuje żadnych faktycznych związków z przedmiotowym lokalem, nie podjął w ustawowym terminie – roku od daty naruszenia posiadania – działań prawnych określonych w art. 344 Kodeksu cywilnego, to przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego T. K., czyli nie jest miejscem, gdzie koncentrowałby się ogół jego spraw życiowych.

Na decyzję Wojewody Pomorskiego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł T. K., powtarzając argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto podniósł, że toczą się postępowania karne w sprawie składania fałszywych zeznań w sprawie o eksmisję oraz gróźb pozbawienia go życia. Skarżący wskazał, że nie opuścił zamieszkiwanego lokalu dobrowolnie, lecz został do tego zmuszony. Jego zdaniem organy administracji nie uwzględniły całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, albowiem wzięły pod uwagę stanowisko prezentowane przez byłą małżonkę, pomijając dowody, o przeprowadzenie których wnosił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, będąc uprawnionym do rozpoznania skargi na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Pomorskiego.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po przytoczeniu treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm.) Sąd podniósł, iż orzekając w sprawie miał na względzie, że przepis art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 roku, w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt K 20/01) stwierdzającego niezgodność powyższego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzenie niezgodności omawianego przepisu z Konstytucją RP oznacza, jak zauważył Sąd I instancji, że do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Wojewody Pomorskiego przepis ten nie powinien mieć zastosowania, jako regulacja niekonstytucyjna.

Powyższe oznacza, iż przesłanką wymeldowania jest przede wszystkim fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wymeldowanie, tak jak zameldowanie, ma charakter jedynie ewidencyjny i nie powoduje nabycia jakichkolwiek praw do lokalu bądź ich utraty. Sąd I instancji powołał się na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Podkreślono, że w rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono tej kwestii w sposób niebudzący wątpliwości. Organ nie zebrał i nie rozważył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) zgodnie z zasadą prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) oraz nie dokonał – na podstawie całokształtu materiału dowodowego – oceny czy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione (art. 80 k.p.a.).

Sąd I instancji podniósł, że stanowiska byłych małżonków co do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez T. K. lokalu położonego przy ulicy L. w H. były odmienne. E. K. wskazywała w oświadczeniu z dnia 30 lipca 2003 roku, iż jej były mąż dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego w lutym 2002 roku. Natomiast skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji twierdził, iż opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, lecz spowodowane groźbami pozbawienia życia.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku okoliczności związane z opuszczeniem przez zainteresowanego mieszkania nie zostały należycie wyjaśnione i winno to nastąpić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. W tym postępowaniu organy winny przeprowadzić wnikliwe postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy opuszczenie przez skarżącego lokalu rzeczywiście było dobrowolne i wynikało z jego własnej woli, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Rozważyć też należy możliwość przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka wskazanego przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta H., tym bardziej, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do tego żądania, a jego uwzględnienie może służyć wyjaśnieniu okoliczności mających znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.).

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2005 roku wniosła uczestniczka postępowania E. K., zaskarżając powyższe orzeczenie w całości.

E. K., reprezentowana przez radcę prawnego A. D., zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:

- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności zawartych w art. 15 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 wskazanej ustawy, polegającą na przyjęciu, iż "przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny" – opierając ten zarzut na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.";

- naruszenie przepisów postępowania w zakresie braku należytego wyjaśnienia sprawy – opierając ten zarzut na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik E. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo w skardze kasacyjnej strona zawarła wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci kserokopii wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] sierpnia 2002 roku (sygn. akt [...]) oraz kserokopii odpisu z księgi wieczystej nr Kw [...].

Zdaniem pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną decyzja Burmistrza Miasta H. z dnia [...] lipca 2003 roku uwzględniała utratę mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Istnieje jednak zagadnienie o charakterze intertemporalnym, tj. jaki przepis jest właściwy dla prawidłowej oceny przesłanek wymeldowania w lutym 2002 roku.

Zgodnie bowiem z literalnym brzmieniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłankami pozytywnymi dla wymeldowania z pobytu stałego są: utrata uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym osoba jest zameldowana na pobyt stały i opuszczenie lokalu bez wymeldowania oraz opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego i nie przebywanie w tym miejscu co najmniej przez okres 6 miesięcy. Pełnomocnik E. K. wskazała, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 roku (sygn. akt V SA 3169/00) zaprezentował stanowisko, zgodnie z którym "przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne". Jednakże specyfika powyższego orzeczenia wydanego w zupełnie odmiennym stanie faktycznym nie pozwala, w ocenie strony, na jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 25 kwietnia 2003 roku (sygn. akt V SA 3657/02) dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy".

Podniesiono ponadto, powołując się na głos doktryny prawa, "iż tylko wtedy, gdy organ ma wątpliwości, czy spełnione zostały przesłanki zameldowania lub przesłanki wymeldowania (...) rozstrzyga te wątpliwości decyzją, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy (i art. 8 ust. 2 – szczegółowo - jeżeli wątpliwości dotyczą charakteru pobytu). W jednym jeszcze wypadku organ administracji ma prawo i obowiązek zastosowania formy decyzji na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Taką podstawę tworzy art. 15 ust. 2 co do orzeczenia o wymeldowaniu." (M. Armata, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 1990 roku, sygn. akt SA/Gd 1346/89, opubl. OSP 1992/9/199).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Wojewoda Pomorski w odpowiedzi na skargę T. K. przytoczył potwierdzenie przez skarżącego "faktu niezamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania". Tym samym, zgodnie z ustaleniami organu administracji, skarżący potwierdził tak niezamieszkiwanie, jak i opuszczenie miejsca zameldowania.

Kolejnym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut niewyjaśnienia przez Sąd I instancji, mimo posiadanego materiału dowodowego, okoliczności istotnych w sprawie. Autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż zgodnie z orzecznictwem, zagadnienia związane z prawem do lokalu mają w niniejszym postępowaniu charakter prejudykatu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2002 roku, sygn. akt V SA 2307/01). Zgodnie z treścią wpisu w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w We. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. i postanowieniami umowy sprzedaży z dnia 10 stycznia 1997 roku zawartej przed notariuszem L. S. w Kancelarii Notarialnej w W/. rep. A nr [...] przedmiotowy lokal stanowi własność skarżącej i został zakupiony do majątku odrębnego. Wskazano również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 7 sierpnia 2002 roku (sygn. akt [...]) orzeczono eksmisję T. K. z lokalu przy ulicy L., stanowiącego własność powódki E. K. Powyższe zagadnienie, mające charakter zagadnienia wstępnego, zostało pominięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zdaniem pełnomocnika E. K. przedmiotowy lokal stanowi własność E. K./ powaga rzeczy osądzonej /, która posiada interes prawny w wymeldowaniu T. K. z lokalu stanowiącego jej własność.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1)naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2 ) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.

Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 – 3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Z brzmienia art. 176 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że autor skargi ma przytoczyć podstawy kasacyjne i je uzasadnić. Przedstawienie okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania nie może ograniczyć się do powtórzenia treści przepisu art. 174 p.p.s.a., wymieniającego podstawy kasacji. Konieczne jest uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi kasacyjnej przez wskazanie, które przepisy ustawy – oznaczone numerem artykułu ( paragraf, ustęp) - zostały naruszone, na czym to naruszenie polega oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie.

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96)

Strona skarżąca jako jedną podstaw skargi kasacyjnej wskazała naruszenie przepisów postępowania w zakresie braku należytego wyjaśnienia sprawy (podstawa z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Jednakże ani w petitum środka odwoławczego, ani w jego uzasadnieniu, autor skargi kasacyjnej nie wskazał przepisu prawa regulującego postępowanie sądowoadministracyjne, którego naruszenia miałby się dopuścić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

W tym zakresie skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie spełnia wymogów ustanowionych w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. Brak wskazania konkretnego przepisu postępowania, który miałby zostać naruszony przez Sąd I instancji skutkuje niemożnością rozpatrzenia tego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Z istoty skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego od wyroku Sądu administracyjnego pierwszej instancji wynika, że podstawą skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego jest naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podnosząc w rozważanej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania nie wskazano jednak w skardze kasacyjnej żadnego konkretnego przepisu prawa procesowego odnoszącego się do postępowania przed Sądem pierwszej instancji tj. przepisu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołane wyżej dwa przepisy tejże ustawy tj. art. 173 jak również przepis art. 174 p.p.s.a. nie stanowią realizacji wymogu z art. 176 p.p.s.a. przytoczenia podstaw kasacyjnych. W tym stanie rzeczy należy uznać, że podstawa kasacji nie została przytoczona.

(por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2004 roku, sygn. akt FSK 258/04, Przegląd podatkowy 2004/7/53; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2005 roku, sygn. akt I OSK 794/05, niepubl.)

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi, przy takim oznaczeniu podstawy zaskarżenia, nie pozwala na odniesienie się do tak postawionego zarzutu. W tym miejscu należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. A zatem warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa materialnego lub przepisów postępowania miał doznać naruszenia ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732 postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997, nr 6 - 7, poz. 96).

W niniejszej sprawie nie można uznać, iż strona wnosząca skargę kasacyjną przytoczyła podstawę zaskarżenia, wymieniając w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Po pierwsze, przepis ten występuje w uzasadnieniu kasacji jedynie jako fragment - cytowanego przez pełnomocnika E. K - uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2002 roku (sygn. akt V SA 2307/01), przez co nie może być traktowany jako zarzut podniesiony przez stronę. Po drugie, wymieniony przepis jest przepisem k.p.a. - ustawy regulującej postępowanie administracyjne, która nie jest stosowana przez sądy administracyjne. Wprowadzenie pełnej regulacji - ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - procedury sądowej powoduje, że Sąd administracyjny rozpoznając skargę nie stosuje przepisów k.p.a. a zatem nie można, czyniąc Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia prawa procesowego, wywodzić go z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2004 roku, sygn. akt GSK 73/04, MoP 2004/14/632; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2004 roku, sygn. akt GSK 125/04, ONSAiWSA2004/3/67; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2005 roku, sygn. akt FSK 2139/04, LEX nr 173185;)

Z powyższych względów zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie może odnieść zamierzonego skutku.

Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdzić należy, iż zarzut ten nie jest zasadny.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu administracyjnego decyzji - organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu, przewidziane w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.

Artykuł 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy stanowił, iż przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Przepis ten utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 roku na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt K 20/01). W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 9 ust. 2 powołanej wyższej ustawy jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Konsekwencją powyższego stanu prawnego jest uznanie, iż przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu.

Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu /opuszczenia lokalu/.

Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nie przebywanie w lokalu. Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01).

W orzecznictwie sądowym, zarówno przed jak i po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), prezentowano jednolite stanowisko, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 roku, sygn. akt V SA 2323/02; LEX nr 159183, z dnia 17 września 2003 roku, sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179;z dnia 3 kwietnia 2000 roku, sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 roku, sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 roku, sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123).

Do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy, niezbędne jest zatem spełnienie warunku faktycznego "trwałego" opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się.

Przebywanie w innej miejscowości nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z miejscem pobytu czasowego.

( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego1989 roku, sygn. akt SA/Wr 789/88 ONSA 1989/2/72 )

Jak już zatem podkreślono, opuszczenie miejsca stałego pobytu musi mieć charakter nie tylko trwały, ale i dobrowolny. Tym samym zasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji zwracające uwagę na konieczność wyjaśnienia trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez T. K. Rację ma też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podnosząc kwestię rozbieżności w oświadczeniach byłych małżonków co do daty opuszczenia przedmiotowego lokalu jak i zalecając organowi odwoławczemu rozważenie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka zgłoszonego przez T. K.

Wbrew argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie nie występuje zagadnienie "jaki przepis jest właściwy dla prawidłowej oceny przesłanek wymeldowania w lutym 2002 roku" jako, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego organy stosują przepisy prawa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji, chyba że przepis ustawy zmieniającej dany akt prawny stanowiłby inaczej.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dopiero w dniu 27 maja 2002 roku nie oznacza, iż przed tą datą przepis ten był zgodny z Konstytucją.

Stosownie do postanowień art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Z chwilą zatem ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub też z upływem określonego przez Trybunał w tym orzeczeniu terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego sprzecznego z normą konstytucyjną - akt ten traci moc.

Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 21 marca 2000 r. sygn. akt K 4/99 stwierdził, iż użyty w art. 190 ust. 3 Konstytucji termin "utrata mocy obowiązującej" nie może być uważany ani za w pełni tożsamy z uchyleniem określonego przepisu z mocą ex nunc, ani ze stwierdzeniem jego nieważności z mocą ex tunc. / por. OTK 2000/2/65 /

Jak zaś podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 października 2003 r., ICK 150/02 ( OSNCP 204/7-8/132 )z art. 190 ust. 3 Konstytucji wyprowadza się wniosek, że orzeczenia Trybunału co do zasady wywierają skutek na przyszłość (ex nunc). Takie zapatrywanie wyraża również wiele orzeczeń Sądu Najwyższego, jednak z istotnym zastrzeżeniem, że skuteczność ex nunc odnosi się tylko do obowiązywania aktu prawnego uznanego przez Trybunał za niekonstytucyjny, a już nie do jego stosowania; w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału akt ten, choć obowiązujący, nie powinien zatem być stosowany.

( por. postanowienie z dnia 7 grudnia 2000 r., III ZP 27/00, OSNAPUS 2001, nr 10, poz. 331).

To zastrzeżenie - zdaniem Sądu Najwyższego - sprawia, że wskazany nurt orzecznictwa Sądu Najwyższego wyraża w istocie zapatrywanie, opowiadające się za skutecznością orzeczeń Trybunału z mocą wsteczną (ex tunc).

Na poparcie stanowiska uznającego orzeczenia Trybunału za skuteczne co do zasady z mocą wsteczną - od chwili wydania aktu normatywnego lub od chwili wejścia w życie Konstytucji jest przytaczany art. 190 ust. 4 Konstytucji. Powyższe stanowisko jest uznawane za utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

( por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2002 r., III PZP 15/02, OSNP 2002, nr 23, poz. 563, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2003 r., V CKN 1626/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 66 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 45/03, OSNC 2004/9/136 ).

W tej sytuacji art. 9 ust. 2 wspomnianej ustawy, jako sprzeczny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP nie może znaleźć zastosowania w sprawie także w przypadku rozważania przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Tym samym nie może zostać uwzględniony argument strony wnoszącej skargę kasacyjną dotyczący literalnego brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy w chwili wydawania decyzji przez organ odwoławczy.

W tym stanie prawnym, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego - art. 15 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.