Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1079/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 170, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 302/14 w sprawie ze skargi D.M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 302/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę D.M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [..]w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [..], powołując w podstawie prawnej art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1230 ze zm.), dalej: "u.k.s.s.p." w związku z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 4 listopada 2010 r. nr [..], o odmowie przyjęcia D.M. na aplikację ogólną.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

D.M. uczestniczył w konkursie na aplikację ogólną przeprowadzonym w 2010 r. Po przeprowadzeniu procedury konkursowej Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury decyzją z dnia 4 listopada 2010 r., nr [..], powołując w podstawie art. 23 ust. 1 u.k.s.s.p. oraz art. 104 § 1 i art. 268a k.p.a., odmówił przyjęcia D.M. na aplikację ogólną, mającą rozpocząć się w dniu 29 listopada 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wymieniony zajął 339 pozycję na liście kwalifikacyjnej (przy limicie naboru na aplikację ogólną wynoszącym 300 miejsc), co uniemożliwiało przyjęcie go na tę aplikację. Wymieniony z obu etapów konkursu uzyskał łącznie 146,5 punktów, w tym z testu sprawdzającego wiedzę z poszczególnych dziedzin prawa 116 punktów, zaś z pracy pisemnej 30,5 punktów.

Od powyższej decyzji D.M. złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. nr [..], powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 4 listopada 2010 r. o odmowie przyjęcia D.M. na aplikację ogólną uznając, że organy administracyjne wydające w sprawie decyzje nie mają uprawnień do merytorycznej oceny prac kandydatów na aplikację ogólną. Nie mogą zatem kontrolować sposobu oceny prac pisemnych. W dalszej części uzasadnienia Minister Sprawiedliwości wskazał, że Komisja Konkursowa ustaliła wynik dla pracy pisemnej D.M. na 146,5 punktu: 116 punktów z testu sprawdzającego wiedzę z poszczególnych dziedzin prawa i 30,5 punktu z pracy pisemnej. Po rozkodowaniu prac Komisja ustaliła listę kandydatów według liczby punktów uzyskanych przez nich z testu. Analiza akt naboru D.M. wskazuje, że ustalona przez Komisję liczba punktów przez niego uzyskanych została prawidłowo podliczona.

Na skutek skargi D.M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 465/11, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2010 r.

Sąd wskazał, że w swoim odwołaniu z dnia 22 listopada 2010 r. skarżący podniósł dwa rodzaje zarzutów, tj.: zarzuty odnoszące się do sposobu oceny rozwiązania przez niego kazusów w pracy pisemnej oraz zarzuty dotyczące braku przyznania punktu mimo zaznaczenia przez niego prawidłowej odpowiedzi w teście. Sąd stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości odniósł się jedynie do zarzutów dotyczących sposobu rozwiązania przez skarżącego kazusów. Stanowisko to jest prawidłowe, bowiem jak słusznie zauważył organ II instancji, ustawodawca w u.k.s.s.p. oraz rozporządzeniu, tak skonstruował sposób merytorycznej oceny prac osób ubiegających się o przyjęcie na aplikację ogólną, aby wykluczyć pozamerytoryczny wpływ czynnika administracyjnego - jakim jest Minister Sprawiedliwości - na sposób oceny prac przez wybitnych specjalistów z gałęzi prawa, będących podstawą kazusów. W tym wypadku Minister Sprawiedliwości może jedynie badać w toku postępowania odwoławczego, czy w toku oceny prac nie popełniono błędów rachunkowych oraz weryfikować zgodność formalną ocen Komisji z kluczem rozwiązań i kryteriami oceny pracy pisemnej.

Jednakże skarżący w pkt VI odwołania postawił konkretny zarzut dotyczący niezaliczenia mu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi. Zdaniem skarżącego, w świetle art. 40 ust. 3 i art. 41 ust. 2 u.s.g. odpowiedź, którą zaznaczył w teście jest prawidłowa. Tymczasem z klucza zaznaczonego w teście wynika, że Komisja uznała za prawidłową inną odpowiedź. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tej części odwołania skarżącego i jak wynika z treści zaskarżonej decyzji nie dokonał w tym zakresie żadnych ustaleń. Takie działanie Ministra Sprawiedliwości powoduje, iż została złamana wyrażona w art. 11 k.p.a. zasada prawdy materialnej, jak i wskazana w art. 7 k.p.a. zasada wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Sąd wskazał, iż badając ponownie sprawę, organ powinien odnieść się do wskazanego zarzutu skarżącego dotyczącego niezaliczenia mu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi oraz dokonać ustaleń w zakresie możliwości poddania kontroli organu odwoławczego oceny pracy D.M. w części dotyczącej przedmiotowego zarzutu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2012 r. o sygn. akt I OSK 1461/11 oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną przez Ministra Sprawiedliwości od wskazanego powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu NSA wskazał, iż w pełni zasadnie przyjęto w zaskarżonym wyroku, że jest naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy nierozpoznanie odwołania, przy czym nie ma znaczenia ilość punktów, które w wyniku jego pełnego rozpoznania doliczono by kandydatowi. Dla kandydata rzetelne wyliczenie punktów ma istotne znaczenie i to nie tylko z uwagi na prawo jednostki do rzetelnego działania organów państwa ale też na przyjęte rozwiązania. W niniejszej sprawie, jak zaznaczył NSA, odwołanie nie zostało rozpoznane, co stanowi naruszenie art. 7, art. 11 k.p.a., a jest to podstawą do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 24 maja 2012 r. nr [..], powołując w podstawie prawnej art. 23 ust. 2 u.k.s.s.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ponownie utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 4 listopada 2010 r. o odmowie przyjęcia D.M. na aplikację ogólną.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zarówno Dyrektor Krajowej Szkoły, jak i Minister Sprawiedliwości nie zostali upoważnieni przez ustawodawcę do merytorycznej oceny prac, nie mogą zatem kontrolować sposobu oceny prac pisemnych. Odnosząc się z kolei do zarzutu nieprzyznania skarżącemu jednego punktu za pytanie nr 133 z testu, stwierdzono, że ustalona przez Komisję liczba punktów uzyskanych przez skarżącego została prawidłowo podliczona.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył D.M..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 1347/12, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 maja 2012 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest brak rozstrzygnięcia właściwego organu w trybie art. 23 ust. 4 u.k.s.s.p., lecz odmowa przyjęcia na aplikację ogólną w trybie art. 23 ust. 2 tej ustawy. Zaskarżona decyzja organu z dnia 24 maja 2012 r. jest kontynuacją sprawy administracyjnej po wydaniu przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury decyzji z dnia 4 listopada 2010 r. i w konsekwencji nie jest nowym postępowaniem administracyjnym. Tym bardziej, że organ był związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 465/11, który stał się prawomocny po wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. o sygn. akt I OSK 1461/11.

Sąd zaznaczył również, że uchylając zaskarżoną decyzję kierował się przepisami art. 153 i art. 170 P.p.s.a. Wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ww. wyroku z dnia 12 maja 2011 r. badał kwestię zarzutów odwołania odnoszących się do sposobu oceny rozwiązania przez skarżącego kazusów w pracy pisemnej i nie podzielił ich. Wobec takiego stanu rzeczy, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może ponownie kontrolować owej kwestii.

Sąd zauważył również, że Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 2 marca 2012 r. wyraźnie wskazał organowi, jakie wyjaśnienia ma poczynić. Tymczasem Minister Sprawiedliwości nie uwzględnił tych wskazań w zaskarżonej decyzji.

Na skutek skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości wywiedzionej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r. o sygn. akt I OSK 3108/12 oddalił skargę kasacyjną.

W uzasadnieniu NSA stwierdził, iż w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z dnia 12 maja 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 465/11), który uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2010 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2012 r. o sygn. akt I OSK 1461/11 oddalił skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu pierwszej instancji. Wobec powyższego, rozpoznanie sprawy przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku było o tyle ograniczone, że zajął się on jedynie skontrolowaniem, czy Minister Sprawiedliwości w decyzji z dnia 24 maja 2012 r. zastosował się do wskazówek zawartych w zapadłych wcześniej wyrokach.

NSA zaznaczył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a za nim Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanych wyżej wyrokach nakazali organowi, aby ten zbadał zarzuty strony, a w uzasadnieniu decyzji administracyjnej odniósł się do nich, szczególnie jeśli zarzuty dotyczą sposobu zastosowania przepisów prawa materialnego.

Sąd wskazał bowiem, że w decyzji z dnia 20 grudnia 2010 r. Minister Sprawiedliwości odniósł się jedynie do zarzutów dotyczących sposobu rozwiązania przez skarżącego kazusów, nie odniósł się zaś do zarzutu dotyczącego niezaliczenia skarżącemu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi. Także Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dla kandydata na aplikację rzetelne wyliczenie punktów ma istotne znaczenie.

Mając na względzie powyższe, Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 20 września 2013 r. zwrócił się do członków Komisji Konkursowej powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [..]z dnia 20 kwietnia 2010 r. do przeprowadzenia naboru na aplikację ogólną w 2010 r. (zmienionym zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [..]z dnia 26 maja 2010 r.) o ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu D.M.. Pismo Ministra Sprawiedliwości zostało wystosowane do 12 spośród 13 członków Komisji Konkursowej, bowiem ustalono, że sędzia E.D., która była członkiem tej Komisji, zmarła w dniu 28 listopada 2011 r. Spośród 12 członków Komisji Konkursowej odpowiedź nadesłało jedynie 7 jej członków. Dwóch członków komisji (J.M., D.D.) nie zajęło stanowiska w sprawie podnosząc, że nabór na aplikację ogólną w 2010 r. został zakończony, Komisja Konkursowa została rozwiązana, zaś oni nie są prawnie umocowani do zajmowania stanowiska w sprawie. Dwóch członków Komisji (A.K., A.N.) nie stwierdziło nieprawidłowości w wyliczeniu punktów z testu D.M., zaś trzech członków Komisji (E.B., A.H., G.M.) wskazało, że rację ma skarżący twierdząc, że z wykładni gramatycznej przepisów art. 40 ust. 3 i art. 41 ust. 2 u.s.g. wynika, że prawidłowa odpowiedź na pytanie testowe nr 133 to odpowiedź "C", a nie odpowiedź "B". Oznacza to, że klucz rozwiązań był w tym miejscu błędny oraz że skarżącemu - podnoszącemu zarzut co do nieprawidłowości merytorycznej klucza - należy przyznać jeden dodatkowy punkt za jego odpowiedź ponad to, co otrzymał. Ponadto, wszyscy członkowie Komisji Konkursowej, którzy merytorycznie ustosunkowali się do zarzutów skarżącego, nie podzielili racji skarżącego co do nieprawidłowej, jego zdaniem, oceny jego pracy pisemnej sporządzonej w ramach drugiego etapu konkursu na aplikację ogólną.

Motywując powołaną na wstępie decyzję z dnia 13 grudnia 2013 r., organ odwoławczy stwierdził w pierwszej kolejności, że kwestia oceny zarzutów odwołania D.M., odnoszących się do nieprawidłowej - jego zdaniem - oceny pracy pisemnej, sporządzonej w ramach drugiego etapu procedury konkursowej, została już przesądzona w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 465/11. Sąd ten zaaprobował stanowisko Ministra Sprawiedliwości w powyższym zakresie stwierdzając, że jest ono prawidłowe. W związku z powyższym w tej kwestii Minister Sprawiedliwości podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniach decyzji administracyjnych wydanych uprzednio w sprawie, które nie zostało skutecznie zakwestionowane przez skarżącego.

Odnośnie zarzutu odwołania dotyczącego nieprzyznania skarżącemu jednego punktu za pytanie testowe nr 133, organ stwierdził, że stanowisko skarżącego jest w powyższym zakresie prawidłowe. Zgodnie z treścią art. 41 ust. 1 u.s.g. akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy w formie uchwały. Z kolei w myśl art. 41 ust. 2 u.s.g., w przypadku niecierpiącym zwłoki przepisy porządkowe może wydać wójt w drodze zarządzenia. Trzeba wskazać, że przepisy porządkowe są rodzajem aktów prawa miejscowego i mogą być wydane zarówno przez radę gminy jak i przez wójta w przypadku wskazanym w art. 41 ust. 2 u.s.g. W tej sytuacji jedynie zakreślenie odpowiedzi "C" było równoznaczne ze wskazaniem odpowiedzi prawidłowej. Tym samym organ uznał, że zakreślenie odpowiedzi "B" wskazanej w kluczu rozwiązań było merytorycznie niepoprawne.

Dalej organ stwierdził, że korekta liczby punktów przyznanych D.M. polegająca na przyznaniu jednego punktu za prawidłową odpowiedź na pytanie testowe nr 133, pozwoliła na umieszczenie D.M. na 321 pozycji na liście kwalifikacyjnej z sumą uzyskanych punktów wynoszącą 147,5 pkt. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, zmiana liczby punktów uzyskanych przez D.M. nie pozwoliła na przyjęcie, że osiągnął on wynik pozwalający rozpocząć szkolenie na aplikacji ogólnej. Od ostatniej osoby przyjętej na aplikację ogólną dzieli skarżącego 5 osób, które uzyskały lepszy od niego wynik punktowy. Zaistniała zatem konieczność utrzymania w mocy decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 4 listopada 2010 r. o odmowie przyjęcia D.M. na aplikację ogólną.

W skardze na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [..]D.M. wniósł o jej uchylenie w całości zarzucając naruszenie art. 190, art. 153 i art. 170 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wytycznych i niewykonanie zaleceń Sądu wynikających z zapadłych w sprawie wyroków.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia oraz art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Sąd I instancji zauważył, że z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 465/11, który to wyrok ma istotne znaczenie w kontekście późniejszego postępowania kontrolnego organu odwoławczego i jego zakresu - zważywszy na treść zapadłych w sprawie wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1461/11 oraz I OSK 3108/12 - wynika, że wadą postępowania odwoławczego prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości był brak odniesienia się do tej części odwołania, w której skarżący kwestionował prawidłowość odpowiedzi zawartej w kluczu w odniesieniu do jednego z pytań testowych.

Dalej Sąd wskazał, iż realizując tak określone wytyczne co do dalszego postępowania Minister Sprawiedliwości pismem z 20 września 2013 r. wystąpił do członków Komisji Konkursowej o ustosunkowanie się do zarzutu podniesionego przez D.M. w odwołaniu odnośnie niezaliczenia mu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi.

Po otrzymaniu odpowiedzi od Komisji Konkursowej, organ odwoławczy uznał zasadność zarzutu odwołania w powyższym zakresie. Mając na względzie treść pytania testowego nr 133 oraz treść art. 40 ust. 3 u.s.g. i art. 41 ust. 1 i 2 u.s.g., podzielił stanowisko skarżącego, iż zakreślenie odpowiedzi "C" było równoznaczne ze wskazaniem odpowiedzi prawidłowej. Tym samym organ uznał, że zakreślenie odpowiedzi "B" wskazanej w kluczu rozwiązań było merytorycznie niepoprawne.

Sąd I instancji podkreślił, iż z akt sprawy wynika, że Komisja Konkursowa ustalająca wyniki z postępowania konkursowego umieściła D.M. na 339 miejscu na liście kwalifikacyjnej kandydatów przyjmując, że uzyskał on łącznie 146,5 punktów. Lista ta została ogłoszona zarządzeniem Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury Nr 99/2010 z dnia 30 września 2010 r. w sprawie ogłoszenia listy kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną. Przedmiotowe zarządzenie, wobec niezłożenia przez niektórych kandydatów oświadczenia o gotowości podjęcia aplikacji, było kilkakrotnie uzupełniane - po raz ostatni zarządzeniem Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr 1/2011 z dnia 11 stycznia 2011 r. w sprawie uzupełnienia listy kandydatów zakwalifikowanych na aplikację ogólną, które uzupełniło listę kandydatów w ten sposób, że w miejsce W.M.A., który nie złożył oświadczenia o gotowości podjęcia aplikacji ogólnej, uzupełniono przedmiotową listę o M.K. (§ 1 zarządzenia). M.K. był umieszczony na 315 miejscu listy kwalifikacyjnej i uzyskał 148 punktów. Korekta liczby punktów przyznanych D.M., polegająca na przyznaniu jednego punktu za prawidłową odpowiedź na pytanie testowe nr 133, pozwoliła na umieszczenie D.M. na 321 pozycji na liście kwalifikacyjnej z sumą uzyskanych punktów wynoszącą 147,5 punktów. Z powyższego wynika, że wskazane powyżej zwiększenie liczby punktów uzyskanych przez D.M. nie pozwoliło na przyjęcie, że osiągnął on wynik umożliwiający rozpoczęcie szkolenia na aplikacji ogólnej. Od ostatniej osoby przyjętej na aplikację ogólną dzieliło skarżącego 5 osób, które uzyskały lepszy od niego wynik punktowy.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy zasadnie uznał, iż istnieją podstawy faktyczne i prawne do wydania rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 4 listopada 2010 r. o odmowie przyjęcia D.M. na aplikację ogólną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D.M., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 153 i art. 170 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie się do wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1461/11 (dalej NSA I OSK 1461/11) oraz wskazań wynikających wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 465/11 (dalej WSAII SA/Wa 465/11) w zakresie korespondującym z w/w wyrokiem NSA I OSK 1461/11;

2) art. 190 zd. pierwsze P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd I Instancji, że NSA I OSK 1461/11 procedując w sprawie przyjął wykładnię związaną z brakiem konieczności rozpoznania przez organ odwoławczy skargi skarżącego w zakresie zarzutu dotyczącego części "kazusowej" egzaminu na aplikację ogólną, podczas gdy z treści w/w orzeczenia z uzasadnieniem wynika, że organ odwoławczy winien odnieść się w sposób przewidziany prawem do wszystkich sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów, przy czym powyższe dotyczy również dalszych rozstrzygnięć sądów administracyjnych w sprawie po uprawomocnieniu wyroku WSA II SA/Wa 465/11;

3) art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 151 P.p.s.a., oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały ku temu uzasadnione przesłanki, bowiem uchylenie zaskarżonej decyzji było uzasadnione ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w tym: art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak też zmierzających do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

4) 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 133 P.p.s.a. przez dowolne ustalenie, że zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego podczas gdy organ nie wykonał wiążących zaleceń sądów administracyjnych orzekających w sprawie m.in. związanych z zajęciem stanowiska przez Członków Komisji Konkursowej - w tym również Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie D.D., która w ogóle nie zajęła stanowiska mimo, iż jej ocena (odmienna od oceny drugiego członka komisji) nie została właściwie przyporządkowana w arkuszu oceny dot pracy konkursowej skarżącego - mimo jednoznacznego w tym względzie klucza rozwiązań.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie - w wyniku naruszenia w/w obowiązujących przepisów, orzeczenia które z uwagi na skutki, jakie wywołuje, aprobując m.in. istnienie w porządku prawnym rażąco niesprawiedliwej i pozbawionej racji prawnych decyzji organu - nie da się pogodzić z porządkiem prawnym demokratycznego państwa prawnego.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 P.p.s.a. oraz 170 P.p.s.a. należy wskazać, iż zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie jak i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 325). Ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego wydanym w pierwszej instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję organu administracji publicznej, w wyniku czego dochodzi do ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji, a następnie przez wojewódzki sąd administracyjny, ma także istotne znaczenie dla Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku sądu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, gdyż byłby on niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 P.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia: 12 października 2006 r., sygn. akt II GSK 147/06; 8 lipca 2015 r. sygn. akt I FSK 670/14, CBOSA).

Z art. 170 P.p.s.a wynika z kolei, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z przepisów tych więc wynika, że oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku związany jest nie tylko organ i Sąd I instancji ponownie rozpoznający sprawę, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną.

Odniesienie się do w/w zarzutów skargi kasacyjnej wymaga analizy zapadłych w sprawie wyroków sądów administracyjnych, bowiem Minister Sprawiedliwości związany był w niniejszej sprawie stanowiskiem wynikającym z prawomocnych wyroków tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r. o sygn. akt I OSK 3108/12 oddalającego skargę kasacyjną wywiedzioną przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 1347/12 uchylającego decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 maja 2012 r. wydaną w przedmiocie odmowy przyjęcia D.M. na aplikację ogólną. Ta z kolei uchylona decyzja organu odwoławczego została wydana w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. o sygn. akt I OSK 1461/11, mocą którego oddalona została skarga kasacyjna złożona przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 465/11 uchylającego decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2010 r. wydaną w przedmiocie odmowy przyjęcia D.M. na aplikację ogólną.

Należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a za nim Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanych wyżej wyrokach nakazali organowi, aby ten zbadał zarzuty strony, a w uzasadnieniu decyzji administracyjnej odniósł się do nich, szczególnie jeśli zarzuty dotyczą sposobu zastosowania przepisów prawa materialnego. Wskazano bowiem, że w decyzji z dnia 20 grudnia 2010 r. Minister Sprawiedliwości odniósł się jedynie do zarzutów dotyczących sposobu rozwiązania przez skarżącego kazusów, nie odniósł się zaś do zarzutu dotyczącego niezaliczenia skarżącemu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi. Sądy stwierdziły, że badając ponownie sprawę organ powinien odnieść się do zarzutu skarżącego dotyczącego niezaliczenia mu w teście pisemnym prawidłowej odpowiedzi oraz dokonać ustaleń w zakresie możliwości poddania kontroli organu odwoławczego oceny pracy D.M. w części dotyczącej przedmiotowego zarzutu.

Realizując te wytyczne Minister Sprawiedliwości zwrócił się do członków Komisji Konkursowej o ustosunkowanie się do zarzutu podniesionego przez skarżącego w zakresie niezaliczenia mu udzielonej w teście pisemnym odpowiedzi. Po otrzymaniu odpowiedzi organ odwoławczy uznał zasadność zarzutu odwołania w powyższym zakresie oraz dokonał korekty punktów przyznanych D.M., która polegała na przyznaniu jednego punktu za prawidłową odpowiedź na pytanie testowe nr 133. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym obecnie wyroku Sąd I instancji zasadnie zatem przyjął, że organ uwzględnił w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym powyższą ocenę i wskazania co do dalszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości przy uwzględnieniu w swoim rozstrzygnięciu w/w wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie naruszył w rezultacie wskazanych przez skarżącego kasacyjnie przepisów art. 153 P.p.s.a. oraz art. 170 P.p.s.a.

Zupełnie niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 190 P.p.s.a., zgodnie z którym, sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Wykładnia prawa dokonana przez NSA nie może wykraczać poza zakres kognicji i orzekania, wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej. Jednocześnie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną. Wydanie wyroku przez WSA z pominięciem wykładni dokonanej w sprawie przez NSA, przy sformułowaniu takiego zarzutu w skardze kasacyjnej prowadzi do jej uwzględnienia. Adresatem normy z art. 190 P.p.s.a. jest sąd, któremu sprawa została przekazana, a zastosowanie wskazanego przepisu w konkretnej sprawie przyspiesza postępowanie sądowoadministracyjne przez ostateczne przesądzenie pewnych kwestii spornych jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy. Wykładnia prawa dokonana w trybie art. 190 zdanie pierwsze P.p.s.a., wiąże nie tylko sąd pierwszej instancji i kasatora, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpatrzeniu.

Przyjmuje się, że artykuł 190 znajduje zastosowanie, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 P.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez WSA (B. Dauter, B. Gruszczyński, Komentarz do art. 190 p.p.s.a, LEX). W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 28 maja 2013 r., I OSK 3108/12 oraz z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 1461/11 nie zastosował art. 185 § 1 P.p.s.a. oddalając skargi kasacyjne Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 184 P.p.s.a., a zatem art. 190 P.p.s.a. nie miał w niniejszej sprawie zastosowanie, przez co nie mógł zostać naruszony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. należy wyjaśnić, że wskazane przepisy mają jedynie charakter ustrojowy, zaś ich naruszenie byłoby możliwe gdyby Sąd I instancji dokonał kontroli w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne. Sytuacja taka nie wystąpiła jednak w omawianym przypadku. Natomiast wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom.

Także zarzut naruszenia przez art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa procesowego, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Można zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a pomimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż Sąd I instancji nie stwierdził takich naruszeń prawa, które miały lub mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 powołanej ustawy jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Podkreślić przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną dokonaną przez organ orzekający w sprawie, którą Sąd I instancji zaaprobował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo uznał, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ rozpatrujący sprawę zgromadził wystarczający materiał dowodowy pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocenę. Sąd natomiast dokonał wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji zarówno w kontekście zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania i zasadnie uznał, że nie zostały one naruszone.

Również pozostałe zarzuty przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 133 P.p.s.a. są niezasadne. Powołany w zarzucie skargi art. 133 P.p.s.a. składa się z trzech jednostek redakcyjnych a skarżący kasacyjnie nie wskazał, której z tych jednostek redakcyjnych zarzut dotyczy. Złożona skarga kasacyjna pozbawiona jest zatem odnośnie zarzutu naruszenia art. 133 P.p.s.a. elementów treściowych ją konstytuujących, co uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ubocznie jedynie należy wskazać skarżącemu, że art. 133 § 1 P.p.s.a. stanowi o obowiązku orzekania na podstawie akt sprawy, do czego Sąd meriti się zastosował. Nie miał wszak na uwadze innego materiału (innych środków dowodowych) niż ten, jaki został zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Dokonana zaś ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie mieści się w ramach tego przepisu. Nie ma też podstaw by uznać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 133 § 2 albo § 3 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa. Z przepisu art. 2 Konstytucji wynika, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Aby zatem skutecznie podnieść naruszenie zasady państwa prawnego, trzeba wykazać, że sąd naruszając określone (ściśle wskazane) przepisy prawa powszechnie obowiązującego wydał orzeczenie, które z uwagi na skutki jakie wywołuje, nie da się pogodzić z porządkiem prawnym demokratycznego państwa prawnego. Zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie tylko nie zostały uzasadnione, ale nawet nie zostały uprawdopodobnione. Rozpoznający sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości nie naruszył, co jest oczywiste, zasady państwa prawnego. Nieuwzględnienie zaś w rozpoznawanej sprawie przez Sąd I instancji argumentów skarżącego nie oznacza samo przez się naruszenia art. 2 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

-----------------------

15