Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 779/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 28 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 513
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: par. 6 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1170
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i  placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (obecnie Minister Finansów) z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz W. Ś. kwotę 78.067,00 zł (słownie: siedemdziesiąt osiem tysięcy sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., Minister Finansów – stosownie do treści art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 513 z późn. zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej k.p.a, postanowił zobowiązać Województwo [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. w wysokości 5.306.628 zł. W motywach wskazał, że w związku z wynikami kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. (w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym realizacji obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011), pismem z dnia [...] października 2015 r. Województwo [...] zostało powiadomione o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011.

Jednocześnie pismem z dnia [...] października 2015 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów o uzyskaniu przez Województwo [...] nienależnie kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 5.306.628 zł. Minister Edukacji Narodowej wyjaśnił, że w wyniku błędów popełnionych przez dyrektorów szkół i placówek prowadzonych/dotowanych przez Województwo [...], przy wypełnianiu danych systemu informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2010 r. została zawyżona łączna liczba uczniów przeliczeniowych o 1.124,9977 uczniów.

Z kolei Województwo [...] podniosło, że dane przekazane przez dyrektorów Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych do systemu informacji oświatowej są konsekwencją nieprecyzyjnej instrukcji w zakresie wprowadzania i przekazywania danych. Niejasność instrukcji i przepisów prawa oświatowego wprowadziła w błąd zarówno organ prowadzący jak i dyrektorów jednostek oświatowych w zakresie przekazywania danych w oparciu o które naliczana jest część oświatowa subwencji ogólnej. Ponadto, Województwo [...] poinformowało, że subwencja oświatowa nie pokrywa wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem placówek edukacyjnych. Samorząd corocznie dopłaca do prowadzonych przez siebie szkół i placówek oświatowych.

Dalej zwrócono uwagę, że Minister Edukacji Narodowej dysponując bazą danych systemu informacji oświatowej zweryfikowaną przez jednostki samorządu terytorialnego dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659). Algorytm przewidywał odrębne wagi m.in.:

- P1 = 0,38 dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży

zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5.000 mieszkańców,

- P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi — wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty – (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii — wymagających stosowania specjalnej organizacji i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń. o których mowa w art. 71b ust. 3 ww. ustawy,

- P3 = 2.90 dla uczniów niewidomych i słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, zaburzeniami psychicznymi — wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ww. ustawy),

- P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących i słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ww. ustawy).

- P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim

realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w szkołach podstawowych i gimnazjach, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz autyzmem (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ww. ustawy),

- P7 = 082 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych (z wyłączeniem ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz szkół muzycznych I stopnia),

- P8 = 0,19 dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe w tym na realizację praktycznej nauki zawodu, a także dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi (waga nie obejmuje uczniów szkół artystycznych),

- P22 = 1,00 dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych zorganizowanych w zakładach opieki zdrowotnej, w tym w zakładach opiekuńczo-leczniczych i zakładach lecznictwa uzdrowiskowego,

- P23 = 1,84 dla wychowanków zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych realizowanych w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych zorganizowanych w zakładach opieki zdrowotnej, w tym w zakładach opiekuńczo-leczniczych i zakładach lecznictwa uzdrowiskowego,

- P26 = 0,04 dla uczniów gimnazjów dla dzieci i młodzieży,

- P34 = 11,000 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy

korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P34 wyklucza się z wagami P34 i P30),

- P41 = 0,008 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne według rzeczywistej liczby uczniów w szkołach zlokalizowanych na terenie i-tego województwa i prowadzonych lub dotowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego.

Z opisu w/w wag wynika, jacy uczniowie mogli być wykazani przy poszczególnych wagach. Przy wagach P1, P3, P4 mogli zostać uwzględnieni uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r. posiadający orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, tj. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w opisie ww. wag, a w przypadku wagi P5 również dzieci i młodzież z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizującą obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, jeżeli posiadali orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

Liczba uczniów (wychowanków) szkół i placówek uwzględniona przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Województwa [...], została ustalona na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej. System obejmuje bazy danych oświatowych zawierające zbiory danych o uczniach i wychowankach w szkołach prowadzonych/dotowanych przez daną jednostkę samorządu terytorialnego. W terminie wykazywania przez szkoły i placówki oświatowe prowadzone/dotowane przez Województwo [...] danych o liczbie uczniów w systemie informacji oświatowej obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463 z późn. zm.) na podstawie, której zostało wydane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zbiorczych (Dz. U. Nr 277, poz. 2746 z późn. zm.). Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej określiła terminy wykazywania przez szkoły danych w systemie informacji oświatowej o liczbie uczniów tj. na dzień 31 marca i na dzień 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z § 6 pkt 1 lit. k rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 -3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

W myśl art. 71b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a ww. ustawy wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno—pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych (art. 71b ust. 3 ww. ustawy). Zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, wydaje stosowne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność, tylko w takim przypadku, gdy uczeń z tą niepełnosprawnością wymaga stosowania specjalnych metod i form pracy. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (art. 71b ust. 3 ww. ustawy), nie stwierdza natomiast u ucznia niepełnosprawności. Orzeczenia o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wydawane są przez Powiatowe Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty uzależniają zatem objęcie ucznia wymagającego stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy kształceniem specjalnym od posiadania przez niego orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego.

Organ zauważył, że w myśl art. 3 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty przez szkołę specjalną rozumie się szkołę dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, zorganizowaną zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 71b ust. 7 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z treścią powyższego przepisu, uczniami szkół specjalnych mogą być więc uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. W tym kontekście należy przywołać wyrok z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt II GSK 1239/12, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "część oświatowa subwencji ogólnej może zostać przyznana jednostce w omawianym zakresie, stosownie do liczby uczniów, którym wydano orzeczenie zespołu orzekającego działającego w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Wszelkiego rodzaju inne dokumenty potwierdzające niepełnosprawność ucznia nie mogą być brane pod uwagę przy wyliczaniu należnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej".

W wyroku z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1767/13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "żaden inny dowód - poza orzeczeniem wydanym na podstawie art. 71b ust. 3 wspomnianej ustawy - nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania dopłat subwencyjnych objętych omawianymi wagami z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych".

Zgodnie z przepisami regulującymi m. in. prowadzenie przez placówki systemu oświaty dokumentacji oraz zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w MOW - wychowankiem jest osoba przyjęta do placówki i z dniem przyjęcia wpisana do księgi wychowanków. Wychowankiem nie jest więc osoba skierowana do młodzieżowego ośrodka wychowawczego oraz niewpisana do księgi wychowanków. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości finansowania osób niebędących wychowankami młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Część oświatowa subwencji ogólnej jest obliczana w oparciu o faktyczną liczbę uczniów wykazaną w systemie informacji oświatowej, a nie w oparciu o liczbę uczniów czy wychowanków mogących teoretycznie, potencjalnie realizować obowiązek szkolny.

Subwencja oświatowa jest jednym z dochodów jednostki samorządu terytorialnego, służących realizacji zadań oświatowych, a nie utrzymywaniu "w gotowości" placówek ten obowiązek realizujących.

Pozostawanie młodzieżowego ośrodka wychowawczego "w gotowości" do przyjęcia uczniów i wychowanków nie oznacza, iż w praktyce wszystkie te osoby zostaną faktycznie doprowadzone do ośrodka. Skoro Województwo było "w oczekiwaniu" to znaczy, że tych wychowanków faktycznie w Ośrodku nie było. Sam fakt, iż Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy pozostawał w gotowości, nie jest wystarczający do zakwalifikowania zakwestionowanych osób jako wychowanków tego Ośrodka. Podanie w systemie informacji oświatowej de facto liczby miejsc w Ośrodku zamiast faktycznej liczby wychowanków przebywających w Ośrodku spowodowało, że w aplikacji systemu informacji oświatowej znalazły się błędne dane o liczbie wychowanków, przebywających w Ośrodku, posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z § 4 ust. 1-3 obowiązującego w czasie wydawania decyzji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.U. Nr 178, poz. 1833 z późn. zm.), bezpośrednio po przybyciu nieletniego do ośrodka dyrektor ośrodka przeprowadza z nim rozmowę, podczas której zapoznaje nieletniego z jego prawami, obowiązkami i zasadami pobytu w ośrodku. Zapoznanie się z prawami, obowiązkami i zasadami pobytu w ośrodku nieletni potwierdza własnoręcznym podpisem. O przyjęciu nieletniego do ośrodka dyrektor ośrodka powiadamia właściwe organy obowiązane do kontroli spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. Należy więc zauważyć, iż wypełnienie postanowień rozporządzenia następuje w chwili faktycznego przybycia wychowanka do ośrodka, zapoznania go z jego prawami i obowiązkami oraz powiadomienia o tym fakcie właściwych organów.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. Nr 52, poz. 467 z późn. zm.) nakładało szereg obowiązków, dotyczących sposobu edukacji wychowanków oraz zasad funkcjonowania ośrodka. Swoje główne zadanie - eliminowanie przyczyn i przejawów niedostosowania społecznego oraz przygotowanie wychowanków do życia zgodnego z obowiązującymi normami społecznymi i prawnymi — młodzieżowy ośrodek wychowawczy miał realizować przez organizowanie zajęć dydaktycznych, profilaktyczno-wychowawczych, terapeutycznych i resocjalizacyjnych, umożliwiających nabywanie umiejętności życiowych, ułatwiających prawidłowe funkcjonowanie w środowisku rodzinnym i społecznym. Należy w związku z powyższym zauważyć, iż wszystkie te zadania ośrodek może realizować w stosunku do osób faktycznie w nim przebywających i do takich właśnie wychowanków — przebywających w ośrodku, odnoszą się zadania ośrodka. Natomiast postanowienia rozporządzenia nie mogą być realizowane w stosunku do uczniów mających co prawda stosowne skierowania, ale mających dopiero do ośrodka przybyć. Dopiero po zgłoszeniu się czy też doprowadzeniu wychowanka do ośrodka, po spełnieniu wymogów formalnych, dotyczących jego przyjęcia do placówki, staje się on oficjalnie wychowankiem ośrodka i dopiero wtedy może zostać ujęty jako taki w systemie informacji oświatowej. Powyższe przepisy prawa w sposób nie budzący wątpliwości odzwierciedla Instrukcja w zakresie wprowadzania danych do bazy systemu informacji oświatowej.

Organ zauważył, iż kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego na rok 2011 w tym dla -Województwa [...] - zostały określone m.in na podstawie algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej 16 grudnia 2010 r w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 oraz danych dotyczących liczby uczniów (wychowanków) w roku szkolnym 2010/2011, wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r. oraz 10 października 2010 r. - zweryfikowanych i potwierdzonych przez organy prowadzące (dotujące) szkoły i placówki oświatowe. Zgodnie z algorytmem w/w rozporządzenia, dodatkowymi wagami, m.in.: P34 = 11,000, mogli być przeliczani jedynie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (P34).

W wyniku błędnych danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2010 r., przez dyrektora:

1. Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w K.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P2, P34 i P41 została zawyżona o 19 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P1 została zawyżona o 14 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P7, P8 została zawyżona o 5 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 8 uczniów,

2. Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Radzionkowie:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P2, P34 i P41 została zawyżona o 7 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagami P7, P8 została zawyżona o 4 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 3 uczniów,

3. Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w J.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P1, P2, P34 i P41

została zawyżona o 11 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 5 uczniów,

4. Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w K.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P2, P34 i P41 została zawyżona o 14 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26, została zawyżona o 7 uczniów.

5. Specjalnego Ośrodka [...] w R.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P4, P7, P8 i P41 została zawyżona o 1 ucznia,

- liczba uczniów przeliczona wagą P4 została zawyżona o 11 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P33 została zawyżona o 6 uczniów,

- jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast P4,

6. Zespołu Szkół Specjalnych w S.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P22 i P41 została

zawyżona o 2 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P4 została zawyżona o 1 ucznia,

- jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast P4.

7. Zespołu Szkół Ogólnokształcących [...] w R. liczba uczniów przeliczona wagami P2 oraz P3 została zawyżona o 1 ucznia,

8. Zespołu Szkół Specjalnych przy [...] w G.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P1, P22 i P41 została zawyżona o 7 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P23 została zawyżona o 12 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 4 uczniów,

9. Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w I.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P22 i P41 została

zawyżona o 12 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P1 została zawyżona o 10 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P7 została zawyżona o 2 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P23 została zawyżona o 5 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 4 uczniów,

10. Zespołu Szkół Specjalnych przy [...] w K:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P1, P22 i P41 została zawyżona o 42 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P23 została zawyżona o 47 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 27 uczniów,

11. Zespołu Szkół Specjalnych przy [...] w O:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P22 i P41 została

Zawyżona o 18 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona waga P23 została zawyżona o 19 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona waga P23 została zawyżona o 3 uczniów,

co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 1.124, 9977.

Dane te zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministerstwa Edukacji Narodowej przedstawionych w piśmie z dnia [...] października 2015 r. oraz wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] skierowanego do Województwa [...]. Część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011, o której Województwo [...] zostało powiadomione pismem z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 1.124,9977 uczniów liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 117.284.293 zł. Po ponownym przeliczeniu tj. bez uwzględnienia 1.124. 9977 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 111.977.665. Kwotę 5.306. 628 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymało Województwo [...] na rok 2011, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlega zwrotowi do budżetu Państwa.

Odnosząc się do stwierdzenia Strony, że subwencja oświatowa dla Województwa [...] nie pokrywa wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem placówek edukacyjnych i samorząd corocznie dopłaca do prowadzonych przez siebie szkół i placówek oświatowych, Minister wskazał, iż część oświatowa subwencji ogólnej jest tylko jednym ze źródeł finansowania zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 5a ust. 3 ustawy o systemie oświaty środki na realizację zadań oświatowych gwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W myśl art. 167 ust. 2 Konstytucji RP, dochodami jednostek samorządu terytorialnego są dochody własne subwencje ogólne (w tym oświatowa) i dotacje celowe z budżetu państwa. Oznacza to, iż część oświatowa subwencji ogólnej jest jedynie jednym ze źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Kwoty subwencji oświatowych nie można zatem odnosić wprost do zadań oświatowych nałożonych na jednostki samorządu terytorialnego. W obecnym systemie prawnym nie ma przepisu, z którego wynikałoby, iż budżet państwa gwarantuje w ramach części oświatowej subwencji ogólnej środki na pokrycie wszystkich wydatków na realizację zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w przypadku stwierdzenia, że jednostka samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych – w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy – w drodze decyzji, zobowiązuje do zwrotu nienależnie otrzymanych kwot.

W myśl art. 37 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego kwoty uzyskane nienależnie przez jednostkę samorządu terytorialnego, przy ustalaniu części oświatowej subwencji ogólnej, podlegającej zwrotowi do budżetu państwa.

II. Województwo [...] - wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r - zwróciło się do Ministra Finansów o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżając decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa:

- art. 37 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez przyjęcie, że Województwo [...] pobrało za 2011 rok nienależnie cześć oświatową subwencji ogólnej w kwocie 5.106.628.00 złotych,

- § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania zwalniania pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym z ośrodku socjoterapii (Dz .U. nr 178, poz. 1833 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że nieletni uzyskuje status wychowanka z chwilą faktycznego przybycia do ośrodka, a nie prawomocnego skierowania przez właściwy organ,

- art. 167 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że zapewnienie przez Województwo [...] gotowości właściwego ośrodka wychowawczego do przyjęcia wychowanka jako zadanie własne samorządu

Województwa nie wymaga zapewnienia środków finansowania,

- art. 7 i art. 8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie w sposób sprzeczny z zasadą zaufania do władzy publicznej, jak i w sposób sprzeczny z zasadą praworządności oraz z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

- art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji poprzez dokonanie przez Ministra Finansów oceny na podstawie wybiórczo zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona,

- art. 107 § 3 Kpa poprzez zaniechanie w uzasadnieniu wydanej decyzji odniesienia się do argumentacji Województwa [...] i dowodów na jej poparcie w zakresie społecznych informacji i interpretacji dotyczących rozumienia pojęcia wychowanek sposobu zgłaszania danych do systemu informacji oświatowej.

W związku z powyższymi zarzutami Województwo [...] wniosło o:

- ponowne rozpatrzenie przez Ministra Finansów sprawy zwrotu przez Województwo [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 rok, zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r.,

- uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. w całości i umorzenie postępowania w sprawie zwrotu przez Województwo [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 rok w wysokości 5.306.628 zł.

We wniosku zawarto też obszerne uzasadnienie podniesionych zarzutów.

III. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.

Organ wskazał, że stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji w ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011. Do podziału części oświatowej subwencji ogólnej zostały przyjęte dane zgromadzone w bazie danych oświatowych, o których mowa w ustawie z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej. Dane w bazach danych oświatowych są przekazywane według stanu na dzień 30 września każdego roku tj. w roku szkolnym 2010/2011 według stanu na dzień 30 września 2010 r., stosownie do postanowień art. 8 ust. 1 ww. ustawy oraz postanowień § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych.

Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2011, określony w załączniku do ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. przewidywał wagi, które ukazano w części I uzasadnienia Sądu.

Podstawę do naliczenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2011 r dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Województwa [...], stanowiły min. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci, wychowanków) w roku szkolnym 2010/2011 wykazywane przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2010 r. i 10 października 2010 r. zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.

Zgodnie z art. 1 pkt 5 i 5a ustawy o systemie oświaty, system oświaty zapewnia w szczególności możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. W myśl przepisów art. 71b ustawy o systemie oświaty, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5 ww. ustawy.

Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego, dzieciom i młodzieży organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidacje i resocjalizację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

W myśl przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz.U. nr 13 poz. 114 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. nr 173, poz.1072), zespół wydaje orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do ww. rozporządzeń.

W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego wskazane są wszystkie zalecane najkorzystniejsze dla danego dziecka formy kształcenia specjalnego spośród form kształcenia np. w szkole ogólnodostępnej. Zgodnie z przepisami ww. rozporządzeń, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole, z tym, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów szkół podstawowych z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wydaje się na okres każdego etapu edukacyjnego w tej szkole. Należy zaznaczyć, iż uzyskanie na nowy etap edukacyjny aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jest warunkiem objęcia ucznia kształceniem specjalnym. Kształcenie specjalne organizowane jest bowiem wyłącznie wówczas, gdy zespół orzekający stwierdzi taką potrzebę, w oparciu o aktualną diagnozę i zalecenia do pracy dydaktycznej, wychowawczej i rewalidacyjnej. Ponadto przez niepełnosprawność sprzężoną należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem, co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

Jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011, stanowiły aktualne orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego a nie orzeczenia o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, czy wyjaśnienia dotyczące np. zachowania ciągłości orzeczenia na kolejny okres. Uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na dzień sporządzania sprawozdania SIO, tj. na dzień 30 września 2010 r. powinni zostać wykazami w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazana w orzeczeniu wydanym na dany etap edukacyjny. Należy zauważyć, że w przypadku uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, orzeczenia o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, nie były wymagane przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011.

Powyższe stanowisko potwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2975/15. Sąd zauważył, że "podstawą objęcia dziecka kształceniem specjalnym jest posiadanie aktualnego orzeczenia wydanego przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o której mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Kształcenie specjalne dzieci i młodzieży niepełnosprawnych organizowane było i jest

wyłącznie na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanego przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, z uwagi na niepełnosprawność dziecka/ucznia wskazaną w orzeczeniu (...) działania szkoły lub placówki w zakresie organizacji kształcenia specjalnego, mogą rozpocząć się dopiero po dostarczeniu przez rodzica (opiekuna prawnego) lub pełnoletniego ucznia, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Wykazanie uczniów w systemie informacji oświatowej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy na dzień sprawozdania, tj. 30 września, szkoła lub placówka posiada ww. dokument, wydany zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami. To na Skarżącej i jej organie, a także osobie mu podległej (dyrektorze szkoły) spoczywał określony obowiązek sprawozdawczy, który powinien być wykonywany rzetelnie. Podmioty te zobowiązane były do przedstawiania informacji zgodnych z rzeczywistością. Z kolei w wyroku z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3834/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "jedyną podstawą do ujmowania uczniów przy dodatkowych wagach P2, P36 i P38 były orzeczenia, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.a., które uczniowie powinni byli posiadać na dzień 30 września 2009 r.; nie można uznać, że przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy dodatkowych wagach mogli zostać uwzględnieni uczniowie, którzy takie orzeczenia uzyskali po dniu 30 września 2009 r. nawet jeżeli były to orzeczenia wydane na czas nieokreślony. albo posiadający orzeczenia na poprzedni etap nauki bądź na nieaktualny rok szkolny.

Ponadto zgodnie z algorytmem określonym w załączniku do ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011, wagą P34 mogli być przeliczeni jedynie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. W sytuacji gdy na dzień 30 września 2010 r., tj. na dzień sprawozdawczy, wychowankowie nie zgłosili się do placówki i nie korzystali z zakwaterowywania w ośrodku brak było podstaw do wykazania ich w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2010 r., a tym samym brak podstaw do uwzględnienia ich przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania przyjmowania, przenoszenia zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii - obowiązującymi w okresie objętym przedmiotowa sprawą – nieletni, wobec którego sąd rodzinny zastosował środek wychowawczy w postaci umieszczenia w młodzieżowym ośrodku wychowawczym kierowany jest do ośrodka wskazanego przez Centrum [...] w W. (dalej Centrum) przez starostę. Właściwy starosta składa do Centrum wniosek o wskazanie odpowiedniego dla nieletniego ośrodka. Centrum na podstawie informacji zawartych w dołączonej do wniosku dokumentacji w szczególności dotyczących sytuacji rodzinnej nieletniego etapu kształcenia, stanu zdrowia, warunków mogących wpłynąć na dalszą demoralizację nieletniego, oraz analizy zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego wskazuje właściwemu staroście odpowiedni dla nieletniego ośrodek oraz powiadamia o tym sąd rodzinny organ prowadzący ośrodek i rodziców lub opiekunów nieletniego. Właściwy starosta wydaje skierowanie dla nieletniego do wskazanego przez Centrum ośrodka. Stosownie zaś do przepisów § 4 ww. rozporządzenia, bezpośrednio po przybyciu nieletniego do ośrodka dyrektor ośrodka przeprowadza z nim rozmowę podczas której zapoznaje nieletniego z jego prawami, obowiązkami i zasadami pobytu w ośrodku. Zapoznanie się z prawami, obowiązkami i zasadami pobytu w ośrodku nieletni potwierdza własnoręcznym podpisem. O przyjęciu nieletniego do ośrodka dyrektor ośrodka powiadamia właściwe organy obowiązane do kontroli spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. W przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka w ciągu 3 miesięcy od daty wskazania ośrodka przez Centrum dyrektor ośrodka przesyła dokumentację nieletniego właściwemu staroście oraz powiadamia o tym sąd rodzinny i Centrum. Ponadto, w ośrodku dla każdego nieletniego opracowuje się i realizuje indywidualny program resocjalizacyjny lub terapeutyczny. Nieletniemu umieszczonemu w ośrodku zapewnia się warunki niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu. Zgodnie z § 12 cyt. rozporządzenia, w przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w ośrodku trwającej dłużej niż 8 tygodni, licząc od daty powiadomienia o nieobecności nieletniego sądu rodzimego, dyrektor ośrodka przekazuje dokumentację nieletniego do Centrum oraz powiadamia o tym sąd rodzinny, rodziców lub opiekunów, właściwe organy obowiązane do kontroli spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki oraz właściwego starostę.

Podstawę dokumentowania liczby uczniów/wychowanków w szkole/placówce stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U. nr 23 poz. 225 z późn. zm.). W myśl § 4 ww. rozporządzenia, szkoła prowadzi księgę uczniów, w której wpisuje się m.in. datę przyjęcia ucznia do szkoły oraz odnotowuje się datę ukończenia szkoły albo datę i przyczyny opuszczenia szkoły przez ucznia. Wpisów w księdze uczniów dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia uczniów do szkoły. Stosownie do § 5 cyt. rozporządzenia, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy specjalny ośrodek

wychowawczy, młodzieżowy ośrodek wychowawczy młodzieżowy ośrodek socjoterapii oraz placówka zapewniająca opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania prowadzą księgę wychowanków. Do księgi wychowanków wpisuje się m.in. datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków. Wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków. Ponadto stosownie do art. 6 cyt. rozporządzenia, wpisów w księdze ewidencji w księdze uczniów oraz w księdze wychowanków dokonuje się na podstawie dowodów osobistych lub innych dokumentów tożsamości rodziców (prawnych opiekunów) lub pełnoletniego ucznia wychowanka innych dokumentów zawierających dane podlegające wpisowi do odpowiedniej księgi oraz informacji przekazanych przez organ gminy lub dyrektora innej szkoły. Zgodnie z § 23 powyższego rozporządzenia dyrektor przedszkola, szkoły i placówki ponosi odpowiedzialność za właściwe prowadzenie i przechowywanie dokumentacji przebiegu nauczania działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz za wydawanie odpowiednio przez przedszkole szkołę lub placówkę dokumentów zgodnych z posiadana dokumentacją.

Ponadto z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. nr 52 poz. 467 z późn. zm.) wynika, że do celów realizacji zadań określonych w § 13 i 15 tego rozporządzenia niezbędny jest pobyt wychowanków w młodzieżowym ośrodku wychowawczym a podstawowa formą organizacyjną pracy z wychowankami w ośrodku jest grupa wychowawcza. Stosownie do przepisów 17 ust. 1 cyt. rozporządzenia, w skład młodzieżowego ośrodka wychowawczego wchodzi co najmniej jedna z następujących szkół: szkoła podstawowa specjalna, gimnazjum specjalne, szkoła ponadgimnazjalna specjalna.

Zgodnie z § 21 ust. 1 ww. rozporządzenia, młodzieżowy ośrodek wychowawczy zapewnia wychowankom całodobowa, opiekę.

Warunków do wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r. a następnie uwzględnienia przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011, nie spełniali nieletni niezakwaterowani i nieprzebywający w ośrodku na dzień 30 września 2010 r. (a jedynie skierowani) do placówki. Osoby, która nie jest obecna w placówce, nie jest w niej zakwaterowana, nie korzysta z zajęć edukacyjnych organizowanych przez nią, nie można uznać za wychowanka korzystającego z zakwaterowania w ośrodku. W związku z tym błędne było wprowadzenie do systemu informacji oświatowej przez dyrektora placówki tzw. pustych miejsc (oczekujących na przybycie osoby skierowanej do ośrodka).

Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3795/15, z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4093/15, z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3834/15. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 12/15 stwierdził, iż "organ prawidłowo ustalił, że sporni uczniowie na dzień 30 września 2009 r. (termin wykazania danych w SIO) nie zostali przyjęci do (...) Ośrodka Wychowawczego w (...) poprzez dokonanie stosownego wpisu w księdze. Nie byli w tym Ośrodku zakwaterowani i nie podlegali jego całodobowej opiece. Zasadnie zatem organ przyjął, iż nie byli wychowankami w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2010 r. Doszło zatem do wprowadzania przez (...) Ośrodek Wychowawczy w (...) do Systemu Informacji Oświatowej nieprawidłowych danych, co nie zostało zweryfikowanie przez Powiat."

W myśl przepisów art. 7 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej, podmioty prowadzące bazy danych oświatowych obowiązane są do sprawdzenia kompletności, poprawności i zgodności ze stanem faktycznym danych gromadzonych przez nie w bazach danych oświatowych, z wyjątkiem danych, które zostały przekazane z innych baz danych oświatowych. Podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 6-8 cyt. ustawy (np. jednostki samorządu terytorialnego), obowiązane są do sprawdzania kompletności oraz poprawności danych przekazywanych im z innych baz danych oświatowych z danymi uzyskanymi w ramach nadzoru sprawowanego przez te podmioty na podstawie odrębnych przepisów. Za wykonanie obowiązków o których mowa w art. 7 ust. 1—5 ww. ustawy, odpowiadają m.in. dyrektor szkoły lub placówki oświatowej. kierownicy jednostek obsługi, marszałek województwa lub upoważniona osoba.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2010 r. przez dyrektora:

1. Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w K. w tabeli 503

"Wychowankowie niedostosowani społecznie zagrożeni niedostosowaniem społecznym, z zaburzeniami zachowania, zagrożeni uzależnieniami" liczba wychowanków została zawyżona o 19 wychowanków a w tabeli U3.l "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym wg klas oddziałów, profili kształcenia, zawodów lub specjalności, liczba uczniów została zawyżona o 6 uczniów szkoły podstawowej o 8 uczniów gimnazjum i o 5 uczniów zasadniczej szkoły zawodowej, co spowodowało łączne zawyżenie:

- o 19 uczniów liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagą P2,

P41,

- o 14 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P1,

- o 5 uczniów liczby uczniów przeliczanych wagą P7, P8,

- o 8 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P26,

- o 19 wychowanków liczby wychowanków przeliczonych wagą P34.

2. Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w R. w tabeli SO3 "Wychowankowie niedostosowani społecznie zagrożeni niedostosowaniem społecznym, z zaburzeniami zachowania, zagrożeni uzależnieniami" liczba wychowanków została zawyżona o 7 wychowanków a w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym wg klas, oddziałów, profili kształcenia, zawodów lub specjalności" liczba uczniów została zawyżona o 3 uczniów gimnazjum i o 4 uczniów zasadniczej szkoły zawodowej, co spowodowało łączne zawyżenie:

- o 7 uczniów liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagą P2, P41,

- o 4 uczniów liczby uczniów przeliczanych wagą P7, P8,

- o 3 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P26,

- o 7 wychowanków liczby wychowanków przeliczonych wagą P34.

3. Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w J. w tabeli SO3 "Wychowankowie niedostosowani społecznie zagrożeni niedostosowaniem społecznym, z zaburzeniami zachowania, zagrożeni uzależnieniami" liczba wychowanków została zawyżona o 11 wychowanków a w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym wg klas, oddziałów, profili kształcenia, zawodów lub specjalności" liczba uczniów została zawyżona o 6 uczniów szkoły podstawowej i o 5 uczniów gimnazjum, co spowodowało łączne zawyżenie:

- o 11 uczniów liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczanych wagą P1

P2, P41,

- o 5 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P26,

- o 11 wychowanków liczby wychowanków przeliczonych wagą P34.

4. Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w K. w tabeli 503 "Wychowankowie niedostosowani społecznie zagrożeni niedostosowaniem społecznym z zaburzeniami zachowania. zagrożeni uzależnieniami" liczba wychowanków została zawyżona o 14 wychowanków a w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym wg klas, oddziałów, profili kształcenia zawodów lub specjalności" liczba uczniów została zawyżona o 7 uczniów szkoły podstawowej i o 7 uczniów gimnazjum co spowodowało łączne zawyżenie:

- o 14 uczniów liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych waga P2,

P41,

- o 7 uczniów liczby uczniów przeliczonych wagą P26,

- o 14 wychowanków liczby wychowanków przeliczonych wagą P34.

Należy zauważyć, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że do rzeczywistego stanu uczniów/wychowanków wykazanego w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2010 r. doliczeni zostali nieletni skierowani lecz do dnia sprawozdawczego, tj. 30 września 2010 r., nie doprowadzeni do ww. Ośrodków. Prawidłowa liczbę uczniów/wychowanków, którzy na dzień 30 września 2010 r. faktycznie przebywali w ww. Ośrodkach ustalono w oparciu o zapisy w księgach wychowanków, księgach uczniów dziennikach lekcyjnych i dziennikach zajęć internatu prowadzonych przez powyższe Ośrodki.

Ponadto w wyniku danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2010 r., przez dyrektora:

1. Specjalnego Ośrodka [...] w R.:

- liczba uczniów przeliczona wagą P4 została zawyżona o 11 uczniów i liczba

wychowanków przeliczona wagą P33 została zawyżona o 6 wychowanków. Należy zauważyć, że uczniowie/wychowankowie zostali wykazani w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2010 r., na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych na inny etap edukacyjny, lub wydanych po terminie sprawozdawczym bądź na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju ważnej do podjęcia nauki w szkole. Powyższe dokumenty nie stanowiły podstawy wykazania ww. uczniów/wychowanków w systemie informacji oświatowej, a tym samym nie stanowiły podstawy do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej,

- jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast P4. Należy zauważyć, że uczeń ten posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] września 2003 r. z uwagi na głęboki niedosłuch. W treści orzeczenia nie wskazano na występowanie innej — poza niedosłuchem – niepełnosprawności pozwalającej uznać, iż uczeń posiada niepełnosprawność sprzężoną;

- liczba uczniów ogółem w Szkole Policealnej [...] nr [...] oraz liczba uczniów przeliczona wagami P4, P7, P8 i P41 została zawyżona o 1 ucznia, który ukończył 24 lat. Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach, pobyt wychowanka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym może trwać do czasu ukończenia nauki w szkole - nie dłużej jednak niż do ukończenia 24. roku życia. W związku z powyższym brak było podstaw do wykazania w systemie informacji oświatowej ucznia ww. szkoły który na dzień 30 września 2010 r. przekroczył wiek uprawniający do kształcenia.

2. Zespołu Szkół Specjalnych w S.:

- liczba uczniów przeliczona wagą P4 została zawyżona o 1 ucznia z powodu braku ważnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczennica klasy [...] Gimnazjum posiadała orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr 106 z dnia [...] czerwca 2007 r. wydane na 3 lata. W dniu 30 września 2010 r. powyższe orzeczenie było nieważne natomiast kolejne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zostało wydane w dniu [...] listopada 2010 r. tj. po terminie sprawozdawczym. W związku z powyższym brak było podstaw do wykazania o systemie informacji oświatowej ucznia posiadającego ww. dokumenty,

- jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast P4. Należy zauważyć, że uczeń ten posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym. W treści orzeczenia nie wskazano na występowanie innej poza upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym niepełnosprawności pozwalającej uznać, iż uczeń posiada niepełnosprawność sprzężoną;

- liczba uczniów ogółem w Gimnazjum oraz liczba uczniów przeliczona wagami P22 i P41 została zawyżona o 2 uczniów. W toku postępowania ustalono, że do liczby uczniów Gimnazjum pomyłkowo doliczono uczniów szkół ponadgimnazjalnych, którzy przebywali na leczeniu w B. Zespole Leczniczo - Rehabilitacyjnym.

3. Zespołu Szkół Ogólnokształcących [...] w R. liczba uczniów przeliczona wagami P2 oraz P3 została zawyżona o 1 ucznia. Uczniowie ci nie posiadali orzeczeń potrzebie kształcenia specjalnego. Posiadali jedynie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. Powyższe orzeczenia są wydawane do innych celów niż edukacyjne i nie stanowią podstawy do wykazania ucznia w systemie informacji oświatowej .

4. Zespołu Szkół Specjalnych przy [...] w G.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P1, P22 i P41 została zawyżona o 7 uczniów,

- liczba wychowanków przeliczona wagą P23 została zawyżona o 12 wychowanków,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 4 uczniów.

5. Zespołu Szkół [...]w I.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P22 i P41 została zawyżona o 12 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona wagą P 1 została zawyżona o 10 uczniów,

- liczba uczniów przeliczona waga P7 została zawyżona o 2 uczniów,

- liczba wychowanków przeliczona wagą P23 została zawyżona o 5 wychowanków,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 4 uczniów.

6. Zespołu Szkół Specjalnych przy [...] w K.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P1, P22 i P41 została zawyżona o 42 uczniów,

- liczba wychowanków przeliczona wagą P23 została zawyżona o 47 wychowanków,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 27 uczniów.

7. Zespołu Szkół Specjalnych przy [...] w O.:

- liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczona wagami P22 i P41 została zawyżona o 18 uczniów.

- liczba wychowanków przeliczona waga P23 została zawyżona o 19 wychowanków,

- liczba uczniów przeliczona wagą P26 została zawyżona o 3 uczniów.

W związku z powyższym zawyżono łącznie liczbę uczniów przeliczeniowych o 1.124,9977, a tym samym została zawyżona o kwotę 5.306.628 zł część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2011 dla Województwa [...]. Powyższe dane Minister Rozwoju i Finansów ustalił na podstawie opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej przedstawionych w piśmie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] i [...] grudnia 2016 r. nr [...] oraz wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], skierowanego do Województwa [...] w toku prowadzonego postępowania Minister Rozwoju i Finansów przeanalizował również stanowisko Strony przedstawione w piśmie nr [...], w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wymienione wyżej dowody w postaci wyniku kontroli oraz opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej, zostały sporządzone przez organy państwowe zgodnie z zakresem ich działania zatem w myśl art 76 § 1 Kpa stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Oceny materiału dowodowego dokonano stosując zasadę określoną w art 80 Kpa.

Minister wskazał też, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło opinię zawierająca dwa warianty kalkulacji nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011. Pierwszy wariant w kwocie do zwrotu uwzględnia liczbę uczniów/wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy na dzień 30 września 2010 r. nie przebywali w placówce, a zostali jednak wykazani w systemie informacji oświatowej na podstawie posiadanych skierowań oraz uwzględnia zmianę wysokości wskaźnika korygującego Di. Drugi wariant w kwocie do zwrotu nie uwzględnia liczby uczniów/wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy na dzień 30 września 2010 r. nie przebywali w placówce, a zostali jednak wykazani w systemie informacji oświatowej na podstawie posiadanych skierowań oraz uwzględnia zmianę wysokości wskaźnika korygującego Di.

Powyższa opinia Ministerstwa Edukacji Narodowej nie mogła być uwzględniona, gdyż nie jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie, cytowanymi wyżej, przepisami prawa.

Minister Rozwoju i Finansów akceptuje opinie Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] potwierdzającą zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych w związku z zawyżeniem liczby uczniów w szkołach i liczby wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego. Opinia ta została sporządzona zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie, cytowanymi wyżej przepisami prawa, ponadto przy kalkulacji nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 dla Województwa [...] przyjęto poprawną wysokość wskaźnika korygującego Di.

Rozpatrując powtórnie sprawę, Minister Rozwoju i Finansów zauważył, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011, o której Województwo [...] zostało powiadomione pismem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 1.124,9977 liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła 117.284.293 zł. Po ponownym przeliczeniu tj. bez uwzględnienia 1.124.9977 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 111.977.665 zł. Kwotę 5.306.628 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwota części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymało Województwo [...] na rok 2011, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlega zwrotowi do budżetu Państwa.

Odnosząc się do zarzutu Strony dotyczącego naruszenia przepisów art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, poprzez przyjęcie, że Województwo [...] pobrało za 2011 rok nienależnie część oświatową subwencji ogólnej w kwocie 5.306.628 zł. Organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie jednoznacznie ustalono, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej na 2011 rok dla województwa [...] została wyliczona z uwzględnieniem nieprawidłowej liczby uczniów/wychowanków wykazanej

w systemie informacji oświatowej. wg stanu na dzień 30 września 2010 r. przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych prowadzonych przez Województwo [...]. W systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2010 r., zostali wykazani również uczniowie i wychowankowie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w K., w R., w J., w K., którzy byli skierowani do tych ośrodków ale do dnia 30 września 2010r. nie zostali doprowadzeni i nie korzystali z zakwaterowania w nich oraz nie korzystali z zajęć edukacyjnych organizowanych przez te ośrodki.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii, w przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka w ciągu 3 miesięcy od daty wskazania ośrodka przez Centrum dyrektor ośrodka przesyła dokumentację nieletniego właściwemu staroście oraz powiadamia o tym sąd rodzinny i Centrum, co oznacza, że pomimo aktualnego skierowania nieletni mogą nie być doprowadzeni do danego ośrodka i nigdy nie być wychowankami korzystającymi z tej placówki.

Stosownie do postanowień art. 8 ustawy o systemie informacji oświatowej, dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 31 marca i dzień 30 września każdego roku, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Ponadto sposób wykazywania danych w systemie informacji oświatowej został opisany w Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 (30 września 2010 r.). Zgodnie z ww. instrukcją informacje należało wprowadzać według stanu na 30 września o ile w instrukcji nie wskazuje się innego terminu (innej zasady) wprowadzania danych, np. dane o działalności poradni psychologiczno-pedagogicznych czy placówek wychowania pozaszkolnego dotyczą poprzedniego roku szkolnego. W związku z powyższym brak było podstaw do wykazania w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2010 r., 19, 7, 11 i 14 nieletnich skierowanych odpowiednio do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w K., w R, w J, w K., a nie doprowadzonych do placówki do dnia 30 września 2010 r.

W toku prowadzonego postępowania Minister Rozwoju i Finansów na podstawie przepisów prawa oświatowego, w tym zapisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 ustalił, iż przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego mogli być uwzględnieni m.in. tylko wychowankowie korzystający z zakwaterowania w młodzieżowym ośrodku wychowawczym na dzień 30 września 2010 r. Dlatego też nie można się zgodzić ze stanowiskiem Strony, iż "wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego korzystającym z zakwaterowania w ośrodku" mógł być nieletni co do którego jedynie wskazano ośrodek lub skierowano go do tegoż ośrodka, bez względu na to. czy nieletni faktycznie znalazł się w ośrodku co najmniej w dniu 30 września 2010 r. Warto zauważyć, że wychowanek skierowany do ośrodka wskazanego przez Centrum, który nigdy się w placówce nie pojawił zostałby wykazany w systemie informacji oświatowej podwójnie, raz w szkole funkcjonującej w strukturach ośrodka i drugi raz w szkole macierzystej nieletniego co skutkowałoby nieprawidłowościami w podziale części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie z ust. 8 załącznika do ww. rozporządzenia, statystyczna liczba uczniów łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2010 r. i dzień 10 października 2010 r. Powyższe jednoznacznie określa, iż do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 były przyjmowane dane o liczbie uczniów i wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, wg stanu na dzień 30 września 2010 r. i dzień 10 października 2010 r. Należy zauważyć, że zgodnie z pismem Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] jednostki samorządu terytorialnego były zobligowane do ponownego sprawdzenia poprawności danych statystycznych, które zostały przyjęte do wyliczeń części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011. W przypadku stwierdzenia niezgodności danych statystycznych ze stanem faktycznym, skutkującym naliczeniem dla jednostki samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, jednostki powinny o tym fakcie niezwłocznie poinformować odpowiedni organ.

Nawiązując do odpowiedzi na interpelację nr [...] Minister wskazał, że odpowiedź ta dotyczyła dotacji przyznawanych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego placówkom niepublicznym, w przypadku których organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania tej dotacji zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty, a nie subwencji oświatowej przekazanej z budżetu państwa jednostce samorządu terytorialnego. Przedmiotem prowadzonego przez Ministra Rozwoju i Finansów postępowania jest zwrot nienależnie uzyskanej przez Województwo [...] z budżetu państwa kwoty części oświatowej subwencji ogólnej (a nie zwrot dotacji).

Zarzut Strony, że Minister Finansów nie wziął pod uwagę aktualnie obowiązujących przepisów w zakresie definicji wychowanka ośrodka wydając decyzję I instancyjną był nieuzasadniony.

Przepis § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 20l5 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. poz.1872) wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. Przepis ten, jednoznacznie doprecyzował, kiedy nieletni staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, ale powyższe nie zmienia faktu, iż przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 mógł być uwzględniony jedynie wychowanek korzystający z zakwaterowania w młodzieżowym ośrodku wychowawczym na dzień 30 września 2010 r. - zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, za bezzasadne argumenty i wyjaśnienia Strony w zakresie zawyżonej liczby uczniów/wychowanków w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w K., R., J. i K. W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 wagą P3 mogli być przeliczeni jedynie wychowankowie korzystający z zakwaterowania w ośrodku na dzień 30 września 2010 r. wychowankowie, którzy zostali przyjęci do ośrodka poprzez dokonanie stosownego wpisu w księdze, byli w tym ośrodku zakwaterowani i podlegali jego całodobowej opiece.

Z kolei w Zespole Szkół Specjalnych przy [...], G., Zespole Szkół Specjalnych [...] w I., Zespołu Szkół Specjalnych przy [...] w K., Zespole Szkół Specjalnych [...] w O., została zawyżona liczba uczniów oraz liczba wychowanków zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych realizowanych w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych zorganizowanych w zakładach opieki zdrowotnej w tym w zakładach opiekuńczo-leczniczych i zakładach lecznictwa uzdrowiskowego.

Zgodnie z Instrukcją wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 (30 września 2010 r.) w tabeli DO1. "Dane ogólne o uczniach szkoły/wychowankom przedszkola" w wierszu 1 należało wykazać średnią miesięczną liczbę wychowanków pozalekcyjnych zespołów zajęć wychowawczych zorganizowanych w szkołach/przedszkolach przy zakładach opieki zdrowotnej, zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, sanatoriach i zakładach opiekuńczo-leczniczych według zasady: suma średnich stanów miesięcznych od września 2009 r. do sierpnia 2010 r. podzielona przez 12, natomiast w wierszu 2 należało wykazać średnią miesięczną liczbę uczniów w szkołach/wychowanków w przedszkolach przy zakładach opieki zdrowotnej, zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, sanatoriach i zakładach opiekuńczo-leczniczych według zasady: suma średnich stanów miesięcznych w dniach nauki szkolnej od września 2009 r. do czerwca 2010 r., podzielona przez 10.

Użyte w instrukcji wyrażenie średnia miesięczna liczba wychowanków" czy "średnia miesięczna liczba uczniów" nie powinny budzić wątpliwości.

Minister też zauważył, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w szkołach specjalnych zorganizowanych w zakładach opieki zdrowotnej i jednostkach pomocy społecznej (Dz.U. nr 51, poz. 446), prace zespołu pozalekcyjnego i grupy wychowawczej organizuje się w ciągu całego roku, również w okresie ferii szkolnych i w dniach wolnych od nauki. Dlatego też w przypadku wychowanków pozalekcyjnych zespołów zajęć wychowawczych zorganizowanych w szkołach/przedszkolach przy zakładach opieki zdrowotnej, układach lecznictwa uzdrowiskowego, sanatoriach i zakładach opiekuńczo-leczniczych sumę średnich stanów miesięcznych należało podzielić przez 12.

Instrukcje wypełniania wierszy 1 i 2 w tabeli DO1 dla roku szkolnego 2010/2011 i roku szkolnego 2015/2016 nie różnią się istotnie. W roku 2015/2016 dodano tylko sposób wyliczania średniej liczby wychowanków i uczniów. Sposób ten w gruncie rzeczy wynika z dotychczasowych zapisów instrukcji. Pismo, o którym wspomina Strona również nie wnosi tu nic nowego, poza przytoczeniem przepisów prawa oświatowego, z których wywiedziony został sposób wykazywania uczniów i wychowanków w szkołach zorganizowanych w podmiotach leczniczych.

Czynnikiem, który może (nieznacznie) zmieniać wynik wyliczonych średnich miesięcznych jest różnica w metodzie wyliczania średnich, polegająca na tym, że wyliczając średnią dla danego miesiąca można albo przyjąć wynik z dwoma miejscami po przecinku i zaokrąglić go dopiero po wyliczeniu średniej miesięcznej dla całego roku albo zaokrąglać w poszczególnych miesiącach. W toku prowadzonego postępowania wykazano, że wynik nie będzie się istotnie różnił. Szczególnie widać to na przykładzie Zespołu Szkół Specjalnych [...] w K., gdzie średnie wyliczone obiema metodami nie różnią się, natomiast różnice między danymi wykazanymi w systemie informacji oświatowej, a danymi wyliczonymi przez Urząd Kontroli Skarbowej sięgają kilkudziesięciu procent. Z całą pewnością nie jest więc tak, jak pisze Strona, że "zarówno Zespoły Szkół Specjalnych, jak i kontrolujący je operowali tymi samymi ilościami uczniów, jednakże odmienne były sposoby liczenia średnich miesięcznych". W związku z tym należy uznać za bezzasadne argumenty i wyjaśnienia Strony w zakresie zawyżonej liczby uczniów w Zespole Szkół Specjalnych przy [...] w G., Zespole Szkół Specjalnych im[...] w I., Zespole Szkół Specjalnych [...] w O. i liczby wychowanków pozalekcyjnych zespołów zajęć wychowawczych oraz metodologii liczenia "średnich stanów miesięcznych".

Odnosząc się do zarzutu Strony dotyczącego naruszenia przepisów § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii poprzez przyjęcie, że nieletni uzyskuje status wychowanka z chwilą faktycznego przybycia do ośrodka, a nie prawomocnego skierowania przez właściwy organ, Minister zauważył, że nieletni musi przybyć do ośrodka, aby dyrektor mógł go zapoznać z jego prawami obowiązkami i zasadami pobytu w ośrodku, co potwierdza własnoręcznym podpisem. W przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka w ciągu 3 miesięcy od daty wskazania ośrodka przez Centrum dyrektor ośrodka przesyła dokumentację nieletniego właściwemu staroście oraz powiadamia o tym sad rodzinny i Centrum. Co oznacza, że pomimo aktualnego skierowania nieletni mogą nie być doprowadzeni do danego ośrodka i nigdy nie być wychowankami korzystającymi z tej placówki.

Minister przypomniał, że zgodnie z zapisami algorytmu określonego w załączniku do ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r., wagą P34 mogli być przeliczeni tylko wychowawczych młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. Dlatego też brak było podstaw do przeliczenia wagą P34 przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej wychowanków, którzy zostali skierowani a nie przybyli faktycznie do ośrodka i nie korzystali z zakwaterowania. Część oświatowa subwencji ogólnej naliczana jest na postawie liczby uczniów/wychowanków faktycznie przebywających w szkole/placówce, wg stanu na 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy, a nie na podstawie pustych miejsc czy też na podstawie listy osób na

które oczekujemy i które nigdy mogą nie przybyć do szkoły/placówki oświatowej.

Ustalone kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na dany rok budżetowy mogą być zwiększone ze środków rezerwy o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W związku z powyższym, w przypadku, gdy nieletni wychowanek, który został skierowany, ale jeszcze nie przybył do ośrodka i w związku z tym nie został ujęty w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy jednostka samorządu terytorialnego mogła ubiegać się o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej nadany rok budżetowy z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych.

Zarzut Strony dotyczący naruszenia przepisów zm. 167 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że zapewnienie przez Województwo [...] gotowości właściwego ośrodka wychowawczego do przyjęcia wychowanka - jako zadanie własne samorządu województwa - nie wymaga zapewnienia środków finansowania – zdaniem Ministra - należy uznać za niezasadny. Zgodnie z art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty środki niezbędne na reanimację zadań oświatowych (w tym na wynagrodzenia nauczycieli) oraz utrzymanie szkół i placówek zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Dochodami samorządów terytorialnych. w myśl art. 167 ust. 2 Konstytucji RP, są: dochody własne subwencje ogólne (w tym część oświatowa tej subwencji), dotacje celowe z budżetu państwa. Oznacza to, iż cześć oświatowa subwencji ogólnej jest jedynie jednym ze źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 161ipca 2013 r. sygn. akt K 13/10, (dotyczącym zgodności art. 30a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela z art. 2, art. 7 oraz z art. 167 ust.1 i 4 Konstytucji RP, jednakże mającym odniesienie do rozpoznawanej sprawy), w finansowaniu tego zadania znaczący udział mają środki pochodzące z budżetu państwa ale nie są one jedyne. Władze lokalne ponoszą dodatkowe wydatki ze swoich dochodów własnych, bowiem subwencja oświatowa nie musi pokrywać 100% wydatków oświatowych i samorząd terytorialny musi w tych wydatkach partycypować. Ponadto, w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2001 r. sygn. akt K 35/00 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem finansowania zadań oświatowych (ani z konstytucji, ani też z żadnej z ustaw nie wynika jaka część wydatków oświatowych jednostki samorządu terytorialnego powinna być pokrywana z ogólnej subwencji oświatowej)" oraz że "sposób rozliczenia i rozdziału części oświatowej nie jest z założenia instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizację zadań oświatowych". Dlatego też środków, np. na utrzymanie "gotowości" do przyjęcia nieletnich do młodzieżowych ośrodków wychowawczych jednostki samorządu terytorialnego powinny szukać w swoich dochodach własnych.

Nie można zgodzić się również z zarzutem, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 i art. 8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie w sposób sprzeczny z wadą zaufania do władzy publicznej, jak i w sposób sprzeczny z zasadą praworządności oraz z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Należy zauważyć, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za lata poprzedzające rok budżetowy nie jest decyzja uznaniową, co podkreśla również orzecznictwo sądowo-administracyjne. W wyroku z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3795/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "Organ orzekający nie mógł uwzględnić interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli i na tej podstawie odstąpić od zobowiązania skarżącego do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010. Decyzje wydawane na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. należą do tzw. decyzji związanych, co oznacza, że organ nie ma swobody w kwestii wyboru sposobu załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej. Natomiast wyrażona w art. 7 Kpa zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli ma zastosowanie w tych przypadkach w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu lecz możliwość sposobu załatwienia sprawy." Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 Kpa, który stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej należy wskazać, iż Minister Finansów prowadząc postepowanie zgodnie z określonymi prawem wymogami, a w efekcie wydając decyzję w wyniku tak określonego postepowania może wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy nie uwzględnia ona ich żądań.

Z kolei zarzut Strony dotyczący naruszenia przepisów art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji poprzez dokonanie przez Ministra Finansów oceny na podstawie wybiorczo zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, oraz przepisu art. 107 § 3 Kpa poprzez zaniechanie w uzasadnieniu wydanej decyzji odniesienia się do argumentacji Województwa [...] i dowodów na jej poparcie w zakresie sprzecznych informacji i interpretacji dotyczących rozumienia pojęcia "wychowanek", sposobu zgłaszania danych do systemu informacji oświatowej, również jest nieuzasadniony, albowiem w toku przedmiotowego postępowania Minister Finansów stojąc na straży praworządności, z urzędu podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał określenia stanu faktycznego w oparciu o ustalenia Ministerstwa Edukacji Narodowej — organu właściwego do spraw oświaty i wychowania zawarte w piśmie z dnia [...] października 2015 r. nr [...], przeanalizował ustalenia zawarte w wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], wyjaśnienia Strony z października 2015 r. nr [...] oraz z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego stanowiącego podstawę wszelkich ustaleń w przedmiotowej sprawie, prawidłowo zebranego i rozpatrzonego z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów, Minister Finansów ocenił, czy dana okoliczność została udowodniona. W decyzji I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił przesłanki leżące u podstaw zobowiązania Województwa [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011. Zaskarżona decyzja została prawidłowo skonstruowana - zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Fakt, że podjęte przez Ministra Finansów rozstrzygnięcie nie odpowiada oczekiwaniom Strony nie oznacza, że decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa.

Tak więc w myśl przepisów art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r o dochodach jednostek samorządu terytorialnego należało zobowiązać Województwo [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 5.306,628 zł. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, iż w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. Powyższe potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 432/11. Sąd zauważył, że "art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. nakłada na Ministra Finansów obowiązek orzeczenia o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty subwencji, a jego działanie w tym przedmiocie nie jest oparte na uznaniu administracyjnym. Wynika to wprost z kategorycznego dla przepisów dopuszczających uznaniowe działanie organów administracji, tzw. "luz decyzyjny".

W związku ze stwierdzeniem Strony, że subwencja oświatowa naliczona dla Województwa na rok 2011 była w całości wydatkowana zgodnie z przeznaczeniem a samorząd dopłaca jeszcze do prowadzonych przez siebie szkół i placówek oświatowych, Minister zauważył, że okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na decyzję zobowiązującą Województwo do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011. Przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego dotyczące zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej nie przewidują rozwiązania polegającego na odstąpieniu od żądania zwrotu w przypadku wykorzystania tych środków na realizację zadań oświatowych. Przesłanką wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej jest fakt otrzymania tej subwencji w kwocie wyższej od należnej.

W wyniku ponownie przeprowadzonego - na wniosek Województwa [...] – postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011, ustalono, że liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 1.124,9977, a w wyniku ponownego przeliczenia części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011, ustalono, że nienależnie uzyskana kwota części oświatowej subwencji ogólnej wynosi 5.306,628 zł. W związku z tym – zgodnie z cyt. wyżej art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – zawarte w ww. wniosku, żądanie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania I instancji nie mogło zostać uwzględnione.

III. Skargę na powyższą decyzję złożyło Województwo [...], które – postulując uchylenie obu decyzji i umorzenie postepowania lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego – zarzuciło obrazę:

1. art. 28 ust. 5 i art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przy zastosowaniu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej w związku z § 6, § 7, § 16 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych, poprzez przyjęcie, że status wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego przysługuje od chwili faktycznego przybycia nieletniego do takiego ośrodka, a co za tym idzie subwencjonowanie następuje od tej chwili, a w konsekwencji zobowiązanie Skarżącego do zwrotu obranej w 2011 roku nienależnie części oświatowej subwencji wspomnianych przepisów i ich zastosowanie prowadzi do odmiennego wniosku, a to status wychowanka nieletni uzyskuje z chwilą otrzymania przez dyrektora ośrodka stosownego skierowania,

2. art. 167 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez przyjęcie, że zapewnienie przez Województwo [...] gotowości właściwego ośrodka wychowawczego do przyjęcia wychowanka, jako zadanie własne samorządu województwa, nie wymaga zapewnienia środków finansowania,

3. art. 7 i art. 8 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie w sposób sprzeczny z zasadą zaufania do władzy publicznej, jak i w sposób sprzeczny z zasadą praworządności, z ominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

4. art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji poprzez dokonanie przez Ministra Rozwoju i Finansów oceny na podstawie wybiórczo zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona,

5. art. 84 § 1 Kpa poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy powołanie osoby posiadającej wiadomości mogłoby potwierdzić prawo dziecka do kształcenia specjalnego,

6. art. 107 § 3 Kpa poprzez zaniechanie w uzasadnieniu wydanej decyzji odniesienia się do argumentacji Województwa [...] i dowodów na jej poparcie w zakresie sprzecznych informacji i interpretacji dotyczących rozumienia pojęcia "wychowanek", sposobu zgłaszania danych do systemu informacji oświatowej.

W motywach – o czym jeszcze będzie obszernie mowa – Skarżący podniósł argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi.

IV. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia - podniesiono argumenty zbieżne z motywami rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Skarżącego zaskarżona decyzja opiera się przede wszystkim na błędnej interpretacji przez Organ pojęcia "wychowanek", przez co w konsekwencji decyzja ta utrzymuje w mocy zobowiązanie Skarżącego do zwrotu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, jako że – w ocenie Organu – jest wyższa od należnej. Zwrócił on uwagę, że w pierwszej kolejności odnieść się należy do poruszonej zaskarżoną decyzją kwestii młodzieżowych ośrodków wychowawczych (dalej zwanych "MOW") i sposobu obliczania subwencji oświatowej dla tych ośrodków w związku z kierowaniem do nich i przyjmowaniem wychowanków.

MOW są szczególnego rodzaju placówkami oświatowymi, prowadzonymi przez samorząd Województwa [...], jak i inne jednostki samorządu terytorialnego. Jest okolicznością bezsporną, że MOW nastawione są na dzieci i młodzież niedostosowaną społecznie, wymagającą stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy, wychowania i resocjalizacji, a dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim jako resocjalizacyjno-rewalidacyjne. Do zadań MOW należy niwelowanie przejawów niedostosowania społecznego oraz przygotowanie wychowanków do życia zgodnego z obowiązującymi normami społecznymi i prawnymi. MOW dedykowane są młodzieży, wobec której właściwy sąd zastosował, stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 roku o postępowaniu w sprawach nieletnich (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1654), środek wychowawczy w postaci umieszczenia w MOW, przewidziany w art. 6 pkt 9 tej ustawy.

W ocenie Organu, zgodnie z właściwym algorytmem obliczania części oświatowej subwencji ogólnej w 2011 roku, (odpowiednią wagą) mogli być przeliczani ani jedynie ci wychowankowie MOW, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. Natomiast w stanie faktycznym niniejszej sprawy, do obliczenia części oświatowej subwencji ogólnej w 2011 roku, MOW prowadzone przez Skarżącego wykazywały w systemie informacji oświatowej (SIO) również tych wychowanków, którzy na dzień wyliczenia (30-09-2010 r.) nie przebywali jeszcze w MOW, a jedynie byli doń skierowani przez odpowiedni organ.

Spór w tym zakresie sprowadza się zatem do interpretacji pojęcia "wychowanek".

Organ – przeprowadzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obszerny wywód w tym zakresie – stanął na stanowisku, że w SIO możliwe było wykazanie jedynie uczniów/wychowanków, którzy zostali doprowadzeni do MOW do dnia 30-09-2010 r. i korzystali z zakwaterowania w tych ośrodkach, jak i z zajęć edukacyjnych w nich prowadzonych. Tej konstatacji towarzyszy obszerna charakterystyka stanowiska Ministra, którą pominięto, albowiem obszernie zrelacjonowano je w punkcie I i II uzasadnienia.

Skarżący wskazał, że problem w ustaleniu od jakiego momentu uznać daną osobę za wychowanka MOW był przedmiotem licznych wypowiedzi, w tym podmiotu, który organizuje i nadzoruje system informacji oświatowej, czyli ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Jednakże sygnalizowany przez podmioty (publiczne i niepubliczne) prowadzące MOW problem ustalenia chwili uzyskania przez nieletniego statusu wychowanka, a co za tym idzie wykazywania w SIO jako podstawy do naliczenia subwencji (lub dotacji w przypadku placówek niepublicznych), wyjaśniany był przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w sposób jednoznaczny. I tak, w piśmie MEN z dnia [...] września 2011 r. Nr [...], skierowanym do Dyrektora MOW w R. (placówka niepubliczna), MEN jednoznacznie wskazał, że dotacja (tu: subwencja) przysługuje, jeżeli wychowanek jest skierowany do ośrodka. Jakkolwiek pismo to dotyczy dotacji, nie zaś subwencjonowania, to jednak uzyskanie statusu wychowanka w MOW, bez względu na rodzaj organu prowadzącego jest rozumiane identycznie. Z kolei w piśmie MEN z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], skierowanym do Ministra Finansów, przyznano w sposób jednoznaczny, że do 2012 roku MEN zajmowało stanowisko, że ośrodek jest zobowiązany do rezerwowania przez określony czas miejsca dla nieletniego, mogącego w każdej chwili pojawić się w ośrodku i potwierdzało w ten sposób prawo do subwencjonowania tego okresu. Nadto w piśmie tym MEN wskazuje, że fakt niewykazania w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września danego roku jako wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego nieletniego skierowanego do tej placówki, ale w tej dacie jeszcze do niej niedoprowadzonego, prowadziłoby do sytuacji niezabezpieczenia środków finansowych na następny rok budżetowy na tego wychowanka, mimo obowiązku przyjęcia go do tej placówki. Znamiennym też jest, że MEN w swym wystąpieniu przyznaje, że niezasadnym jest nakładanie zwrotu subwencji w stosunku do jednostek, których działania nie zmierzały do celowego zawyżenia liczby wychowanków (tego rodzaju zarzut nie został wobec Skarżącego podniesiony w niniejszej sprawie), byłby on zresztą nieuprawniony. Minister w swoim wystąpieniu uważa, iż Minister Finansów powołując się na art. 7 i 8 Kpa powinien rozważyć zasadność nakładania obowiązku zwrotu subwencji skoro zmieniła się interpretacja organów, w tym organu który wydał akt prawny - Ministra Edukacji Narodowej - mimo braku zmiany przepisów.

Z kolei w odpowiedziach na interpelacje poselskie MEN wypowiedziało się w tym samym, co powyżej tonie. Tak więc w odpowiedzi z dnia 25 maja 2012 r. na interpelację nr [...], MEN wyraźnie wskazało, że "[...] w przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka w ciągu miesiąca od dnia wskazania tego ośrodka przez DRE dyrektor ośrodka powiadamia o tym właściwego starostę oraz DRE za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a ponadto sąd rodzinny. W tym momencie wygasa termin rezerwowania dla nieletniego miejsca w danym ośrodku. Ponieważ jednak w ciągu tego okresu (jednego miesiąca) nieletni wychowanek może zostać w każdej chwili umieszczony w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, należy go, zgodnie z przepisami rozporządzenia, traktować jak wychowanka tej placówki. W tym czasie zatem na wychowanka tej placówki przysługuje dotacja".

W odpowiedzi z dnia 28 czerwca 2016 r. na interpelację nr [...], MEN przyznało, że do 2012 roku zajmowało stanowisko, iż ośrodek jest zobowiązany do rezerwowania przez określony czas miejsca dla nieletniego, mogącego w każdej chwili pojawić się w ośrodku, co pozwalało uznać zasadność subwencjonowania tego okresu.

Wreszcie kwestia ustalania momentu uzyskania przez nieletniego statusu wychowanka MOW była również przedmiotem raportu CBA, datowanym na luty 2012, w którym powołano się na interpretację MEN co do prawa do uzyskania dotacji (tu: subwencji) od chwili skierowania nieletniego do MOW do chwili formalnego skreślenia z listy, od rzeczywistej obecności tego nieletniego.

Skarżący prezentując w okresie objętym zaskarżoną decyzją tożsame, co wskazane wyżej, pojęcie wychowanka prezentowane przez MEN, wykazywał w SIO nieletnich od chwili otrzymania skierowania do czasu przybycia (doprowadzenia) nieletniego lub do czasu skreślenia go z listy wychowanków.

Na taki sposób ujmowania wychowanków wskazywała również treść Instrukcji

wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu

programu SIO (np. wersja 3.11 z 30 września 2011 r.). Mianowicie wedle tej instrukcji, Tabelę 503 — Wychowankowie niedostosowani społecznie, zagrożeni niedostosowaniem społecznym, zagrożeni uzależnieniami i z zaburzeniami zachowania, "[...] wypełniają tylko młodzieżowe ośrodki wychowawcze i młodzieżowe ośrodki socjoterapii. Należy wykazać wszystkich wychowanków ze względu na rodzaj skierowania lub zgłoszenia do ośrodka. W młodzieżowym ośrodku wychowawczym bez szkół wprowadzono kol. 2, w której należy wykazać wychowanków korzystających z zakwaterowania." Identyczny sposób ujmowania wychowanków odnosił się do całego 2011 roku. Z powyższego - w zestawieniu z ogólnymi przepisami regulującymi prowadzenie MOW, wynika, że decydującym jest chwila skierowania, a zatem nie chwila przybycia nieletniego do MOW.

Stanowisko takie, jak prezentuje Skarżący, oparte było o odmienne, aniżeli prezentowane przez Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji interpretowanie przepisów.

Otóż § 1 rozporządzenia z 26 lipca 2004 r. stanowi, że nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym lub młodzieżowym ośrodku socjoterapii, kierowany jest do ośrodka wskazanego przez "ORE", przez starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania nieletniego, a w przypadku braku miejsca zamieszkania - starostę właściwego ze względu na miejsce pobytu nieletniego. W przepisach § 3 ust. 4 i 5 oraz § 4 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia przewidziano z kolei, że na podstawie wniosku, o którym mowa wyżej, ORE wskazuje właściwemu staroście odpowiedni dla nieletniego ośrodek oraz powiadamia o tym sąd rodzinny, wskazany ośrodek oraz rodziców lub opiekunów, zaś starosta wydaje skierowanie dla nieletniego do wskazanego przez ORE ośrodka i przekazuje skierowanie do wskazanego ośrodka za pośrednictwem systemu teleinformatycznego oraz poczty. Organ prowadzący taki ośrodek obowiązany jest do stałej analizy stanu wykorzystania miejsc, o czym stanowi § 2 ust. 3 tego rozporządzenia.

W przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka w ciągu miesiąca (poprzednio w ciągu trzech miesięcy) od dnia wskazania tego ośrodka przez ORE, dyrektor ośrodka powiadamia o tym właściwego starostę oraz ORE, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a ponadto - sąd rodzinny. Niezwłocznie po powiadomieniu właściwego starosty oraz ORE o przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka dyrektor ośrodka przesyła właściwemu staroście, za pośrednictwem poczty, dokumentację nieletniego.

Natomiast z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002r. wynika obowiązek prowadzenia przez szkołę księgi uczniów - pod pojęciem których rozumie się również wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego - do której to księgi wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony (por. także § 5 ust. 2).

Oba powołane powyżej rozporządzenia, w odniesieniu do osób umieszczonych w młodzieżowym ośrodku wychowawczym lub młodzieżowym ośrodku socjoterapii, nie definiują użytego w nich terminu "wychowanek". Definicji tego terminu nie zawiera również ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w 2011 roku - t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), wskazując tylko, że gdy mowa jest o uczniach należy przez to rozumieć także wychowanków (por. art. 3 pkt 11 tej ustawy). A zatem użyty w tych aktach prawnych termin "wychowanek" nasuwa niewątpliwie w praktyce wątpliwości interpretacyjne o istotnym znaczeniu w przypadku, gdy zgodnie z przepisami o dochodach jednostkach samorządu terytorialnego (dalej j.s.t.) i aktami wykonawczymi do nich, ze statusem wychowanka lub ucznia związana jest subwencja.

Na marginesie podkreślić należy, a sprawa ta była również sygnalizowana przez Skarżącego w jego wniosku o ponowne rozpatrzenie przez Organ niniejszej sprawy, że sporna kwestia ustalania statusu wychowanka, a co za tym idzie uprawnienia do subwencjonowania, została uwzględniona w wydanych po 2011 roku przez MEN aktach prawnych. Mianowicie w § 15 rozporządzenia z dnia 2 listopada 2015r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. z 2015 r., poz. 1872) przewidziano od dnia 1 stycznia 2017 roku, kiedy to przepis ten wszedł w życie - że nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. W uzasadnieniu do projektu tego rozporządzenia (dostępnego na stronie: http://men.gov.pl/wp-content/uploads/2015/11/uzasadnienie1.pdf), uzasadniając celowość prawnego zdefiniowania używanego już we wcześniejszych, innych aktach prawnych tego resortu pojęcia wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego wskazano, na dokonaną w latach 2014-2015 przez Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Rzecznika Praw Dziecka analizę funkcjonowania placówek systemu oświaty, w ramach której stwierdzono nieprawidłowości oraz liczne problemy prawne związane z ich funkcjonowaniem. Do przygotowania nowych regulacji wykorzystane zostały także standardy pobytu dzieci i młodzieży w placówkach, opracowane przez Zespól do Spraw Standaryzacji Pobytu Dzieci w Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych oraz Młodzieżowych Ośrodkach Socjoterapii w zakresie edukacji, opieki i wychowania, działający przy Rzeczniku Praw Dziecka. Wprowadzane zmiany służą poprawie funkcjonowania placówek, w tym zwiększeniu bezpieczeństwa wychowanków, podniesieniu jakości pracy wychowawczej, kładąc większy nacisk na

przygotowanie wychowanków do samodzielnego, odpowiedzialnego życia poza placówką. Zmiany przepisów dotyczą przede wszystkim młodzieżowych ośrodków wychowawczych (MOW), młodzieżowych ośrodków socjoterapii (MOS), specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych (SOSW), specjalnych ośrodków wychowawczych (SOW) oraz ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych (ORW), a więc tych placówek, których działania skierowane są odpowiednio do dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania. Między innymi zdefiniowano wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych i specjalnych ośrodków wychowawczych. Jak dalej stwierdzono, wprowadzenie tych definicji ułatwi m.in. prawidłowe wykazywanie wychowanków w SIO. Na trudności interpretacyjne w tym zakresie wskazywały m.in. wyniki kontroli prowadzonych przez Urzędy Kontroli Skarbowej oraz zapytania kierowane do Ministerstwa Edukacji Narodowej. W odniesieniu do młodzieżowych ośrodków wychowawczych istotne znaczenie ma doprecyzowanie kwestii czasu, kiedy nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w tym ośrodku staje się wychowankiem ośrodka. W rozporządzeniu przyjęto, iż nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem tego ośrodka z dniem otrzymania przez dyrektora młodzieżowego ośrodka wychowawczego, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do tego ośrodka (skierowanie wystawia starosta). Umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest poprzedzone procedurą, w której uczestniczy sąd rodzinny, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu nieletniego, Ośrodek Rozwoju Edukacji i młodzieżowy ośrodek wychowawczy (kwestie te szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym – Dz. U. Nr 296, poz. 1755). Od momentu wskazania przez Ośrodek Rozwoju Edukacji dla nieletniego miejsca w określonym młodzieżowym ośrodku wychowawczym (MOW) do chwili zgłoszenia się nieletniego (lub doprowadzenia go przez Policję), ośrodek rezerwuje dla niego miejsce. Od momentu wskazania miejsca oraz wydania przez starostę skierowania, dyrektor MOW musi zapewnić nieletniemu warunki odpowiednie do jego indywidualnych potrzeb, które są niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu w ośrodku (m. in. konieczne jest zapewnienie kadry wychowawców i specjalistów prowadzących

odpowiednie do potrzeb wychowanka zajęcia, w szczególności zajęcia resocjalizacyjne, socjoterapeutyczne i specjalistyczne, opracowanie indywidualnego programu edukacyjnoterapeutycznego) w terminie do 30 dni od przekazania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego do placówki. Wskazanie przez Ośrodek Rozwoju Edukacji dla nieletniego miejsca w określonym młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz wydanie przez starostę skierowania determinuje miejsce wykonywania środka wychowawczego oraz realizacji obowiązku szkolnego, a zatem nakłada na określony ośrodek realizacje ww. zadań. Określenie czasu, kiedy nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem tego ośrodka na "dzień otrzymania przez dyrektora młodzieżowego ośrodka wychowawczego, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do tego ośrodka" wynika również z faktu, iż dyrektor MOW wraz z ww. skierowaniem otrzymuje wszystkie dokumenty dotyczące wychowanka, tj. orzeczenie sądu rodzinnego, kopie wywiadu środowiskowego, kopie opinii rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego, innej specjalistycznej placówki lub biegłych, odpis aktu urodzenia wychowanka, informacje o stanie zdrowia wychowanka oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (§ 3 ust. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym), i na podstawie tych dokumentów wpisuje wychowanka do księgi wychowanków ośrodka.

Dodać także wypada, że stosowne zmiany zostały wprowadzone również w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Mianowicie mocą art. 5 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 1010), dodano do art. 16 ustawy o systemie informacji oświatowej punkt 5, wedle którego dane obejmują w przypadku wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego datę: a) otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania wychowanka do ośrodka, b) przekazania informacji o niedoprowadzeniu wychowanka do ośrodka - zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Jednakże wobec powoływanej - we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – przez Skarżącego zmiany przepisów w omawianym zakresie Organ lakonicznie jedynie stwierdził, że dla potrzeb obliczania subwencji za 2011 rok zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z 16 grudnia 2010 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla j.s.t. w roku 2011, pomijając całkowicie przy tym powody, dla których wprowadzono precyzyjnie ujętą chwilę uzyskania przez nieletniego statusu wychowanka, a co za tym idzie prawa do subwencjonowania od chwili otrzymania skierowania, nie zaś od chwili faktycznego przybycia (doprowadzenia) nieletniego.

Przytoczone powyżej stanowiska MEN (odpowiedzi na interpelację, jak i uzasadnienie projektu rozporządzenia z dnia 2 listopada 2015 r.), dają kompleksowy obraz problematycznej sytuacji prawnej wychowanków MOW, istniejącej już we wcześniejszych latach, w tym także w spornym w niniejszej sprawie roku 2011. Ponadto zawierają też dokonaną przez sam organ administracji państwowej analizę przyczyn tego stanu rzeczy oraz racjonalnych powodów konieczności wyeliminowania negatywnych skutków, jakie rodził istniejący do tej pory brak w przepisach prawa formalnej definicji "wychowanka".

Zwrócić też należy uwagę, że przytoczone w uzasadnieniu projektu rozporządzenia MEN z 2 listopada 2015 r. powody jednoznacznego określenia momentu, od kiedy nieletni staje się wychowankiem ośrodka są w istocie identyczne z prezentowanymi w skardze, a wcześniej we wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie Sądu kolejno dokonywane przez Centralne Organy zmieniające się wykładnie terminu "wychowanek", nie mogło wynikać z racjonalnych powodów prawnych lub zmieniających się okoliczności faktycznych, ale ze względu na zmiany polityki fiskalnej państwa. Znamiennym przy tym jest, że określona przez Organ do zwrotu do budżetu państwa kwota części oświatowej subwencji ogólnej jest wynikiem uznania jej za pobraną w nadmiernej wysokości. Nie została ona wykorzystana w sposób odmienny od jej zasadniczego przeznaczenia. Sfinansowano nią koszty związane z zarezerwowaniem miejsca dla nieletniego w MOW. Jest to istotny argument, gdyż z chwilą otrzymania przez MOW skierowania małoletniego, miejsce to jest "zarezerwowane" dla tego konkretnego nieletniego. MOW nie może zatem w to miejsce przyjąć innej osoby. Miejsce to zwalnia się niejako dopiero w przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka w ciągu 3 miesięcy (później w ciągu jednego miesiąca) od daty wskazania ośrodka przez Centrum; dyrektor ośrodka przesyła wówczas dokumentację nieletniego właściwemu staroście oraz powiadamia o tym sąd rodzinny i Centrum (vide § 4 ust. 4 rozporządzenia z 26 lipca 2004 r.). Nie ulega też najmniejszej wątpliwości, że MOW w tym okresie, tj. od otrzymania skierowania do przybycia nieletniego lub do upływu trzech miesięcy (jednego miesiąca) od wskazania tego MOW, ponosi koszty związane z gotowością przyjęcia nieletniego, który może zostać doprowadzony w każdej chwili. Na koszty te składają się niewątpliwie konieczne do zapewnienia nieletniemu warunki odpowiednie do jego indywidualnych potrzeb, które są niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu w ośrodku (m. in. konieczne jest zapewnienie kadry wychowawców i specjalistów prowadzących odpowiednie do potrzeb wychowanka zajęcia, w szczególności zajęcia resocjalizacyjne, socjoterapeutyczne i specjalistyczne, opracowanie indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego, koszty zakwaterowania i wyżywienia, zorganizowania miejsca w grupie wychowawczej. Kwestia kosztów ponoszonych z tego tytułu (gotowości) przez podmioty zobligowane z mocy prawa do udzielania świadczeń była też przedmiotem wypowiedzi judykatury, wedle której możliwe jest takie skalkulowanie opłaty za świadczenie usług opiekuńczych by, w pewnym stopniu, uwzględniać również tzw. gotowość placówki do świadczenia tych usług, zapewnienie bowiem konkretnej osobie miejsca w placówce skutkuje tym, że niezależnie od tego, czy osoba ta z usług korzysta cały czas, czy też tylko częściowo,

miejsce jego jest cały czas dla niej zarezerwowane, a podczas jej nieobecności nie może zostać udostępnione innej osobie, to zaś przekłada się w oczywisty sposób na ogólne koszty związane działalnością placówki (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OSK 943/13). Jakkolwiek orzeczenie to dotyczy opłat za pobyt dziecka w żłobku, to jednak problem gotowości do świadczenia przez placówkę jej statutowych usług jest porównywalny, by nie powiedzieć identyczny z gotowością MOW i wiąże się bezspornie z ponoszeniem kosztów.

Znamiennym przy tym jest, że obowiązujące w roku 2011 przepisy pozwalały MOW na wykazywanie w SIO, a co za tym idzie na uzyskiwanie subwencji z tego tytułu, wychowanków w przypadku ich nieusprawiedliwionej nieobecności w ośrodku trwającej dłużej niż 4 tygodnie, licząc od dnia powiadomienia sądu rodzinnego o nieobecności nieletniego (por. § 12 ust. 1 rozporządzenia z 26 lipca 2004 r.). Nie ma w tych przypadkach (skierowania i braku doprowadzenia oraz nieusprawiedliwionej nieobecności) różnicy. W obu przypadkach nieletni nie przebywa faktycznie w MOW (nie korzysta z zakwaterowania), w obu przypadkach MOW ponosi koszty utrzymania miejsca dla tego wychowanka (przez czas określony przepisami).

Zdaniem Sądu, analiza stanu prawnego obowiązującego w 2011 r. i jego racjonalnej wykładni musi prowadzić do konstatacji, że analogicznie jak w obecnie obowiązującym stanie prawnym, aczkolwiek nie mającym wprost zastosowania w obecnej sprawie, nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem tego ośrodka z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. W rezultacie, również z tym dniem, należna będzie na takiego wychowanka subwencja z budżetu państwa.

Pogląd powyższy znajduje też potwierdzenie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Mianowicie w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. akt I SA/Op.361/16) sformułował jednoznaczną tezę, że "w stanie prawnym obowiązującym w 2010 r. nieletni, wobec którego sąd rodzinny, na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 33, poz. 178) orzekł o jego umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem danego ośrodka z dniem otrzymania przez dyrektora tego ośrodka skierowania nieletniego do tej placówki wychowawczej." Jakkolwiek wyrok ten odnosi się do przepisów obowiązujących w 2010 roku, a niniejsza sprawa dotyczy roku 2011 - to jednak wobec braku zmian tych samych przepisów, teza ta jest aktualna w kontekście niniejszej sprawy.

Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 listopada 2016 r. (sygn. akt: VSA/Wa 182/16) wskazując między innymi, że "brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż nieletni w okresie od skierowania do przybycia do ośrodka nie posiada statusu wychowanka tego ośrodka, skoro bezsporne jest, iż status taki posiada w okresie 4 tygodni nieusprawiedliwionej nieobecności po przybyciu i wpisaniu do księgi wychowanków. Nie ulega też wątpliwości, iż zorganizowanie opieki dla osoby skierowanej do ośrodka, a jeszcze przed jej przybyciem wiąże się z wydatkami.". Sąd ten pokreślił również, że o statusie wychowanka nie decyduje § 5 rozporządzenia z 19 lutego 2002r., gdyż przepisy tego rozporządzenia dotyczą sposobu prowadzenia oraz rodzajów dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, nie stanowią o okolicznościach wskazujących na nabycie, czy utratę statusu wychowanka ośrodka.

Z kolei w wyroku z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt Il GSK.692/15, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na okoliczność, że rozporządzenie 19 lutego 2002 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1170 ze zm.). Z § 6 ust. 3 powołanego rozporządzenia wynika, że wpisów w księdze uczniów dokonuje się chronologicznie według daty rozpoczęcia nauki w danej szkole. Prawodawca w tym przypadku dostrzegł potrzebę rozróżnienia przyjęcia do szkoły i rozpoczęcia nauki i wpisywania do księgi uczniów tylko tych osób, które rozpoczęły naukę w danej szkole. Tego rodzaju zmiany nie zostały wprowadzone w regulacji dotyczącej prowadzenia księgi wychowanków, z czego można wnosić, że prawodawca nie łączy przyjęcia wychowanka do ośrodka z jego przybyciem. Omawiane rozporządzenie nie obowiązywało w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wprowadzone nim zmiany stanowić mogą pewną wskazówkę interpretacyjną. Zachowanie prawodawcy, który zachował dotychczasowe unormowanie dotyczące prowadzenia księgi wychowanków dodatkowo przemawia za uznaniem, że przyjęcie wychowanka nie powinno być utożsamiane z jego faktycznym przybyciem do młodzieżowego ośrodka wychowawczego. W omawianym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zauważa także, że w § 4 rozporządzenia z 26 lipca 2004 r. pojęcia "przybycie" i "przyjęcie" używane są zamiennie. Podkreślenia wymaga, że powołany przepis określa czynności, które podejmuje dyrektor ośrodka po przybyciu nieletniego, przy czym z istoty czynności wymienionych w § 4 ust. 1 wynika, że wymagają one obecności nieletniego. Stwierdzić należy, że powiadomienie, o którym mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia z 19 lutego 2002 r. następuje więc w istocie po przybyciu, a nie przyjęciu do ośrodka. Przyjęcie jest bowiem czynnością wcześniejszą i następuje na podstawie skierowania właściwego starosty. Dyrektor ośrodka, zgodnie z § 3 ust. 6 rozporządzenia z 26 lipca 2004 r., wraz ze skierowaniem otrzymuje pełną dokumentację dotyczącą nieletniego i ma obowiązek zapewnienia nieletniemu miejsca w ośrodku (§ 4 ust. 4 rozporządzenia). Z przytoczonych regulacji wynika, że dyrektor ośrodka nie może odmówić przyjęcia nieletniego, zaś od chwili skierowania nieletniego do ośrodka na dyrektorze spoczywają określone obowiązki. Z uwagi na to, że data przybycia nieletniego do ośrodka nie jest znana, obowiązki wymienione w § 5 i § 6 rozporządzenia z dnia 26 lipca 2004 r. aktualizują się od chwili doręczenia dyrektorowi ośrodka skierowania wraz z dokumentacją, o której mowa § 3 ust. 6 tego rozporządzenia.

W powyższych okolicznościach faktycznych i w omówionym stanie prawnym, nieuprawnione jest zdaniem Sądu stwierdzenie, że w MOW w K., MOW w R., MOW w J., MOW w K. doszło do zawyżenia liczby uczniów/wychowanków ogółem i liczby uczniów przeliczanych stosownymi wagami. W wymienionych bowiem Ośrodkach dochodziło do prawidłowego interpretowania pojęcia "Wychowanek", co rzutowało na wysokość subwencji oświatowej. W wymienionych zatem przypadkach w 2011 roku, subwencja oświatowa była pobrana w prawidłowej wysokości, toteż określanie przez Organ tej kwoty do zwrotu przez Województwo [...] nie znajduje tak uzasadnienia faktycznego jak i prawnego.

Wobec powyższego zasadnym jest, w ocenie Sądu, stwierdzenie, że zaskarżona niniejszym decyzja Organu narusza art. 37 ust. 1 pkt 2, a także art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, poprzez przyjęcie, że Województwo [...] pobrało za 2011 rok nienależnie część oświatową subwencji ogólnej wskutek naliczenia jej poprzez uznanie, iż wychowankiem MOW jest nieletni, który faktycznie korzysta z ośrodka, jak i narusza § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. oraz § 4, 5, 6, 23 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji, jak również przepisy art. 3 ust.1 pkt 2 i ust. 3, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej poprzez błędne przyjęcie, ze nieletni uzyskuje status wychowanka z chwilą faktycznego przybycia do ośrodka, a nie z chwilą otrzymania przez ośrodek skierowania nieletniego do tego ośrodka przez właściwy organ.

Istota sporu, jaki powstał w rozpoznawanej sprawie, sprowadzała się do tego. jak należy rozumieć użyte w ustawę systemie oświaty określenia "wychowanek", kiedy nieletni staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego — czy od momentu skierowania go do tej placówki przez właściwego starostę, jak wywodzi autor skargi, czy też dopiero od chwili faktycznego przybycia do tej placówki. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie to nie zostało zdefiniowane. W związku z tym należało rozważyć, które ze stanowisk odnośnie do znaczenia określenia "wychowanek" jest prawidłowe.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zdaniem organu "wychowankiem" jest nieletni skierowany do młodzieżowego ośrodka wychowawczego i faktycznie w nim przebywający.

Z uwagi na to, że określenie "wychowanek" nie zostało zdefiniowane należy w pierwszej kolejności odwołać się do jego językowego znaczenia. Według Popularnego słownika języka polskiego PWN "wychowanek" to: 1 absolwent jakiejś szkoły; uczeń 2. osoba wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką (Popularny słownik języka polskiego, PWN 2003, s. 1152). Słowo "wychowanek" nie ma więc w języku polskim jednego znaczenia. Mając jednak na uwadze kontekst prawny rozpoznawanej sprawy należało uznać, że "wychowanek" to osoba wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką.

Umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym następuje na podstawie orzeczenia sądu rodzinnego, który w przypadkach określonych w art. 12 zdanie pierwsze ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (dalej ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich) jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia nieletniemu jedynie opieki wychowawczej, może orzec umieszczenie go w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (art. 12 zdanie drugie). Z powołanego przepisu wynika zatem, że nieletni, wobec którego orzeczono umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, jest osobą wziętą na wychowanie, będącą pod opieką takiego ośrodka.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. Nr 178. poz. 1833 ze zm.; dalej rozporządzenie MENiS z 26 lipca 2004 r.) w ośrodku dla każdego nieletniego opracowuje się i realizuje indywidualny program resocjalizacyjny lub terapeutyczny. Nieletniemu umieszczonemu w ośrodku zapewnia się warunki niezbędne do nauki, wychowania. resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Z kole| całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zapewnia nieletniemu wychowankowi tej placówki podczas pobytu w ośrodku pokrycie kosztów wyżywienia oraz zaopatrzenia nieletniego wychowanka w odzież, obuwie, środki czystości i środki higieny osobistej oraz leki, okulary, podręczniki i pomoce szkolne, a także kieszonkowe (§ 6 ust. 2 rozporządzenia). Wymieniony zakres obowiązków ośrodka wobec wychowanka prowadzi do wniosku, że ośrodek przejmuje wykonywanie zadań, które składają się na wychowanie rozumiane jako całokształt zabiegów mających na celu ukształtowane człowieka.

Ustalenie, że "wychowankiem" jest osoba wzięta na wychowanie, znajdująca się pod czyjąś opieką nie jest jednak wystarczające dla formułowanie stanowczych twierdzeń. Istotne w tej kwestii jest rozważenie kiedy nieletni wobec którego sąd rodzinny orzekł umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się "wychowankiem".

W tym kontekście należało rozważyć regulacje zawarte w rozporządzeniach MENiS z 26 lipca 2004 r. i z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 ze zm.; dalej rozporządzenie MENiS z 19 lutego 2002 r.).

Rozporządzenie MENiS z 19 lutego 2002 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1170 ze zm.). Z § 6 ust. 3 powołanego rozporządzenia wynika, że wpisów w księdze uczniów dokonuje się chronologicznie według daty rozpoczęcia nauki w danej szkole. Prawodawca w tym przypadku dostrzegł potrzebę rozróżnienia przyjęcia do szkoły i rozpoczęcia nauki i wpisywania do księgi uczniów tylko tych osób, które rozpoczęły naukę w danej szkole. Tego rodzaju zmiany nie zostały wprowadzone w regulacji dotyczącej prowadzenia księgi wychowanków, z czego można wnosić, że prawodawca nie łączy przyjęcia wychowanka do ośrodka z jego przybyciem. Omawiane rozporządzenie już obowiązywało w dacie wydawania zaskarżonej decyzji i zdaniem Sądu wprowadzone nim zmiany powinny stanowić pewną wskazówkę interpretacyjną. Zachowanie prawodawcy, który zachował dotychczasowe unormowane dotyczące prowadzenia księgi wychowanków dodatkowo przemawia za uznaniem, że przyjęcie wychowanka nie powinno być utożsamiane z jego faktycznym przybyciem do młodzieżowego ośrodka wychowawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ślad za wyrokiem NSA z dnia 21 listopada 2017 r., II GSK 2125/17 zauważa, że w § 4 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r. pojęcia "przybycie" i "przyjęcie" używane są zamiennie. Podkreślenia wymaga, że powołany przepis określa czynności które podejmuje dyrektor ośrodka po przybyciu nieletniego. Przy czym z istoty czynności wymienionych w § 4 ust. 1 wynika, że wymagają one obecności nieletniego. Stwierdzić należy, że powiadomienie, o którym mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia MENiS z dnia 19 lutego 2002 r. następuje więc w istocie po przybyciu, a nie przyjęciu do ośrodka. Przyjęcie jest bowiem czynnością wcześniejszą i następuje na podstawie skierowania właściwego starosty. Dyrektor ośrodka, zgodnie z § 3 ust. 6 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r. wraz ze skierowaniem otrzymuje pełną dokumentację dotyczącą nieletniego i ma obowiązek zapewnienia nieletniemu miejsca w ośrodku (§ 4 ust. 4 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r.) Z przytoczonych regulacji wynika, że dyrektor ośrodka nie może odmówić przyjęcia nieletniego, zaś od chwili skierowania nieletniego do ośrodka na dyrektorze spoczywają określone obowiązki. Z uwagi na to, że data przybycia nieletniego do ośrodka nie jest znana, obowiązki wymienione w § 5 i § 6 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r. aktualizują się od chwili doręczenia dyrektorowi ośrodka skierowania wraz z dokumentacją, o której mowa w, § 3 ust. 6 tego rozporządzenia.

Zgodnie z art 90 ust 3d ustawy o systemie oświaty dotacje, o których mowa w art. 90 ust 1a- 3b są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Uwzględniając podmiotowo-celowy charakter dotacji, należy zauważyć, że finansowanie wydatków związanych z rezerwacją miejsca dla skierowanego do ośrodka nieletniego mieści w pojęciu realizacji zadań placówki, o których mowa w art. 90 ust. 3d. W związku z tym podkreślić trzeba, że brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że w przypadku gdy ośrodek realizuje ustawowe zadania w okresie oczekiwania na przybycie wychowanka, nie powinien otrzymywać dotacji w wysokości uwzględniającej także tego wychowanka.

W efekcie potrzeby ujednolicenia stanowisk wprowadzono w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r w sprawie rodzajów szczegółowych zasad działania placówek publicznych warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1872) definicję wychowanka. Z § 15 powołanego rozporządzenia wynika, że nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art 81 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Należy stwierdzić - za wskazanym wyżej judykatem NSA - że umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym jest poprzedzone procedurą, w której uczestniczy sąd rodzinny, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu nieletniego, Ośrodek Rozwoju Edukacji i młodzieżowy ośrodek wychowawczy (kwestie te szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym — Dz. U. Nr 296, poz. 1755). Od momentu wskazania przez Ośrodek Rozwoju Edukacji dla nieletniego miejsca w określonym młodzieżowym ośrodku wychowawczym (MOW) do chwili zgłoszenia się nieletniego (lub doprowadzenia go przez Policję) ośrodek rezerwuje dla niego miejsce. Od momentu wskazania miejsca oraz wydania przez starostę skierowania, dyrektor MOW musi zapewnić nieletniemu warunki odpowiednie do jego indywidualnych potrzeb, które są niezbędne do nauki, wychowania, resocjalizacji i terapii, w tym warunki bezpiecznego pobytu w ośrodku (m.in konieczne jest zapewnienie kadry wychowawców i specjalistów prowadzących odpowiednie do potrzeb wychowanka zajęcia, w szczególności zajęcia resocjalizacyjne, socjoterapeutyczne i specjalistyczne, opracowanie indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego w terminie do 30 dni od przekazania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego do placówki. Wskazanie przez Ośrodek Rozwoju Edukacji dla nieletniego miejsca w określonym młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz wydanie przez starostę skierowania determinuje miejsce wykonywania środka wychowawczego oraz realizacji obowiązku szkolnego, a zatem nakłada na określony ośrodek realizacje ww. zadań. Określenie czasu, kiedy nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem tego ośrodka na "dzień otrzymania przez dyrektora młodzieżowego ośrodka wychowawczego, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do tego ośrodka" wynika również z faktu, iż dyrektor MOW wraz z ww. skierowaniem otrzymuje wszystkie dokumenty dotyczące wychowanka, tj. orzeczenie sądu rodzinnego, kopię wywiadu środowiskowego, kopię opinii rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego, innej specjalistycznej placówki lub biegłych, odpis aktu urodzenia wychowanka, informacje o stanie zdrowia wychowanka oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (§ 3 ust, 5 i 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r.), i na podstawie tych dokumentów wpisuje wychowanka do księgi.

Odpowiednie zmiany zostały wprowadzone również w ustawie o systemie informacji oświatowej. Przepisem art. 5 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r, poz. 1010) dodano do art. 16 ustawy o systemie informacji oświatowej punkt 5, stanowiący, że dane dziedzinowe obejmują w przypadku wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego datę: a) otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania wychowanka do ośrodka, b) przekazania informacji o niedoprowadzeniu wychowanka do ośrodka — zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zmiany, które nastąpiły w stanie prawnym już po wydaniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo potwierdziły prawidłowość stanowiska, że wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, który powinien być wykazywany w informacji stanowiącej podstawę otrzymania dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty jest także nieletni, który został skierowany do ośrodka przez właściwego starostę, w okresie od daty otrzymania przez kierownika ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka do przekazania przez dyrektora ośrodka informacji o niedoprowadzeniu wychowanka do ośrodka (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 10 listopada 2016 r,. sygn. akt Il GSK 692/15. publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd, mając na uwadze również to, że sprawa dotyczy dotacji otrzymanej w 2011 r., kiedy Ministerstwo Edukacji Narodowej zajmowało stanowisko, że młodzieżowy ośrodek wychowawczy powinien otrzymywać dotacje także na wychowanka w czasie rezerwacji dla niego miejsca w ośrodku, tj. w okresie między skierowaniem do ośrodka a upływem terminu wskazanego w § 4 ust. 4 rozporządzenia MENiS z dnia 26 lipca 2004 r., stwierdza, że brak jest podstaw do tego, by późniejsza, przejściowa zmiana stanowiska MEN rodziła dla uczestnika postępowania niekorzystne skutki w postaci obowiązku zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

Minister ponownie rozpoznając sprawę, powinien wziąć pod uwagę wykładnię prawa zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a także rozważyć prawidłowość obliczenia wysokości kosztów placówek młodzieżowych ośrodków wychowawczych ponoszonych za "pozostawanie w gotowości" do przyjęcia wychowanka posiadającego wskazanie i skierowanie do tej placówki. Rzeczą tego organu powinna być analiza materiału dowodowego zebranego dotychczas w sprawie pod kątem ustalenia tego, czy wysokość tych kosztów powinna być taka sama jak za faktyczny pobyt wychowanków, którzy fizycznie przebywają w ośrodku, czy też niższa. Oznacza to, że Sąd – w powyższym zakresie – uznał skargę za zasadną.

Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.