Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 160/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.1a pkt 7, art.18, art.19 § 2, art.27 ust.1 pkt 1 i 7, ust.2,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Grzegorz Panek NSA Jacek Surmacz /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012r. spraw ze skarg "A" w W. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej 1) z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego, 2) z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego 3) z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego, 4) z dnia [....] stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego, 5) z dnia [...] grudnia 2011r. nr [....] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego 1) uchyla zaskarżone postanowienia, 2) określa, że postanowienia wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz "A" w W. kwotę 1 700 (słownie: jeden tysiąc siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi postanowieniami: z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...], z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...], z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...], z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] i z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażaleń Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie, utrzymał w mocy odpowiednio postanowienia: Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] września 2011 r. nr [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] września 2011 r. nr [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] września 2011 r. nr [...].

Z uzasadnienia tych postanowień wynika, że do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wpłynęły tytuły wykonawcze, w których jako wierzyciela oznaczono Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie. Tytuły wykonawcze przesłano w celu nadania klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji i przymusowego ściągnięcia należności w postępowaniu egzekucyjnym.

Opisanymi na wstępie postanowieniami Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. i Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. zwrócili przedmiotowe tytuły wykonawcze stwierdzając, że wszczęcie egzekucji jest niedopuszczalne. Zdaniem organów I instancji tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 oraz pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - dalej: u.p.e.a., gdyż wierzycielem należności wskazanych w przedmiotowych tytułach egzekucyjnych jest Prezydent miasta stołecznego Warszawy (dalej: Prezydent m.st. Warszawy), a nie Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych (dalej: Ośrodek). Tytuł wykonawczy powinien zatem zawierać odcisk pieczęci urzędowej i podpis wierzyciela - Prezydenta m.st. Warszawy.

W konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości organy egzekucyjne I instancji stwierdziły, iż przedmiotowe tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a., dlatego stosownie do art. 29 § 2 ww. ustawy, zwróciły przesłane tytuły Stołecznemu Ośrodkowi dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie.

W zażaleniach na powyższe postanowienia Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych, zarzucił organom egzekucyjnym wydanie postanowień z rażącym naruszeniem prawa i niewłaściwe zastosowanie art. 27 § 1 pkt 1 oraz art. 29 § 2 u.p.e.a., uzasadniając jednocześnie, iż Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych posiada uprawnienia wierzyciela w rozumieniu art. 1a pkt 13 tej ustawy, w tym także uprawnienie do wstawiania tytułów egzekucyjnych dotyczących opłat za pobyt w tym ośrodku. W ocenie strony, Ośrodek jest bezpośrednio zainteresowany wykonaniem obowiązku, a zatem jest wierzycielem w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienia podkreślił, iż zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Ponadto art.1a pkt 14 ustawy egzekucyjnej stanowi, że przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta) lub marszałka województwa. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) - dalej: ustawa o samorządzie gminnym, gminy wykonują zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, należy do zadań własnych gminy. Zadania własne obejmują także sprawy ochrony zdrowia i pomocy społecznej realizowane m.in. w oparciu o ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przepis art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) – dalej: ustawa o wychowaniu w trzeźwości, stanowi z kolei wprost, że prowadzenie działań związanych z profilaktyką oraz rozwiązywaniem problemów alkoholowych należy do zadań własnych gminy. Na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, w miastach powyżej 100.000 mieszkańców organem wykonawczym jest prezydent miasta. Zatem zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.), stolica Rzeczypospolitej Polskiej, miasto stołeczne Warszawa, jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu. Zgodnie z art. 3 pkt 1 tej ustawy miasto stołeczne Warszawa wykonuje zadania przewidziane przepisami dotyczącymi samorządu gminnego i samorządu powiatowego oraz zadania wynikające ze stołecznego charakteru miasta.

Organ zauważył również, iż na podstawie art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Zgodnie ze statutem Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych, stanowiącym załącznik do uchwały Rady m. st. Warszawy nr LXVII/2101/2009 z dnia 26 listopada 2009r., Ośrodek ten jest jednostką organizacyjną m. st. Warszawy nieposiadającą osobowości prawnej, jednostką budżetową w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych (§ 1 ust. 2) i pełni funkcję izby wytrzeźwień w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości (§ 1 ust. 3). W związku z powyższym organ uznał, iż działania wynikające z zakresu działania Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych należą do zadań własnych m. st. Warszawy, a dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe należą do dochodów własnych gminy i pobierane są w imieniu i na rzecz organów gminy (art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz. U. z 2010r. Nr 80, poz. 526 ze zm.).

Uprawnieniem dyrektora izby wytrzeźwień (także Dyrektora Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych) jest zatem jedynie pobranie opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie u.p.e.a. W ocenie organu odwoławczego nie jest to jednak jednoznaczne z uprawnieniem do wystawiania tytułów wykonawczych we własnym imieniu. Przepis art. 5 ustawy egzekucyjnej rozwija, zawarte w art. 1a pkt 13 tej ustawy, pojęcie wierzyciela, stanowiąc, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku (art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków, o których mowa, jest jednostka bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Skoro zatem działania podejmowane w ramach Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych należą do zadań własnych m. st. Warszawy, a opłaty za doprowadzenie i pobyt w tym Ośrodku pobierane są w imieniu i na rzecz organów gminy, to organem bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu obowiązku uiszczenia tej opłaty jest organ wykonawczy m. st. Warszawy - Prezydent m. st. Warszawy. Zatem na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty jest Prezydent m. st. Warszawy, który zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. jest wierzycielem w stosunku do tej opłaty.

Ponadto, powołując się na treść art.1 a pkt 14, art.19 § 2 u.p.e.a. i art.11a ustawy o samorządzie gminnym, organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy występuje w podwójnej roli wierzyciela oraz organu egzekucyjnego dla należności pieniężnych. Nie stoi temu na przeszkodzie fakt, że wysokość przedmiotowej opłaty za pobyt w Ośrodku ustala Rada m.st. Warszawy, ponieważ prezydent miasta jako organ wykonawczy gminy czuwa nad wykonywaniem uchwał Rady oraz zadań gminy określonych prawem, a egzekucja przedmiotowych opłat jest analogiczna jak egzekucja opłat dodatkowych za parkowanie.

Z powyższych względów, Dyrektor Izby Skarbowej nie uznał Dyrektora Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych za uprawnionego do wystawiania tytułów wykonawczych, we własnym imieniu. Nadmienił ponadto, iż nawet gdyby Dyrektor Ośrodka dysponował stosownym upoważnieniem do pobierania przedmiotowych opłat, musiałoby ono znaleźć odzwierciedlenie w pieczęci zamieszczonej w tytułach wykonawczych, jednakże i tak Dyrektor działałby w imieniu Prezydenta m.st. Warszawy.

W przedmiotowej sprawie, skoro przedmiotowe tytuły wykonawcze nie zawierały elementów, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a., należało uznać je za wadliwe w stopniu uniemożliwiającym prowadzenie egzekucji administracyjnej. Tytuły te podlegały zatem zwrotowi.

W skargach na powyższe postanowienia, Dyrektor Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości rozstrzygnięć organów obu instancji zarzucił naruszenie przepisów art.29 § 2, art.1 a pkt 13 w zw. z art.5 § 1 pkt 2, art.27 § 1 pkt 1 i 7, art.27b, art.19 § 1 i 2 w zw. z art.1a pkt 14 u.p.e.a., § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1955r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz.U. Nr 47, poz.316 ze zm.), art. 2a pkt 13 i art.16c ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, art.4 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej w zw. z art.42 ust.5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, a także art.6, art.7, art.8 i art.12 k.p.a.

Skarżący podniósł, iż to Ośrodek, a nie Prezydent m. st. Warszawy jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a., w stosunku do wyżej wymienionych należności. Wynika to, w jego ocenie, z brzmienia samej ustawy o wychowaniu w trzeźwości, która w art. 41 ust. 3 zawiera upoważnienie dla izb wytrzeźwień do potrącania z depozytów pieniężnych, wierzytelności własnych izb z tytułu opłat za pobyt, a także z treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20 poz. 192 ze zm.) – dalej: rozporządzenie z 4 lutego 2004r. To Dyrektor Ośrodka decyduje o przyjęciu do izby osób w stanie nietrzeźwości, a następnie wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu. Izbom wytrzeźwień przysługuje ustawowe prawo zastawu na przedmiotach zatrzymanych w depozycie celem zabezpieczenia należności, a wpłaty z tytułu pobytu w izbie zasilają rachunek bankowy Ośrodka.

W wymienionych aktach prawnych ustawodawca traktuje izby wytrzeźwień jako organy bezpośrednio zainteresowane wykonaniem tychże obowiązków - co daje im uprawnienia wierzyciela, łącznie z uprawnieniem do wystawiania tytułów egzekucyjnych. Ponadto, zdaniem skarżącego, słuszność jego stanowiska potwierdza fakt, iż jest on czynnym podatnikiem VAT, wykonującym czynności zwolnione z VAT i zobligowanym do wystawiania faktur VAT za pobyt w izbie wytrzeźwień. Tym samym przedstawione do wykonania tytuły zawierają prawidłowe oznaczenie wierzyciela, a w konsekwencji prawidłowy odcisk pieczęci wierzyciela.

Skarżący zarzucił, że organy nie wzięły pod uwagę treści pełnomocnictwa z dnia 3 lutego 2010r., będącego źródłem uprawnienia Dyrektora do kierowania statio municipii m.st. Warszawy, w tym do reprezentowania kierowanej jednostki organizacyjnej we wszystkich sprawach związanych z jej działalnością w postępowaniach administracyjnych, sądowych i egzekucyjnych.

Ponadto w ocenie Skarżącego bezpodstawne jest twierdzenie, że właściwym w sprawie organem egzekucyjnym jest Prezydent m.st. Warszawy, skoro to nie on, lecz Rada m.st. Warszawy ustala wysokość opłaty za pobyt w izbie. Uznanie Prezydenta m.st. Warszawy za organ egzekucyjny oznaczałoby, że ma on obowiązek prowadzenia egzekucji również poza terenem m.st. Warszawy, co stałoby w rażącej sprzeczności z zasadami dotyczącymi właściwości miejscowej organów egzekucyjnych, określonymi w art.22 § 1-3 u.p.e.a.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o ich oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz,1270 ze zm., dalej: ustawą p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skargi są zasadne, aczkolwiek z innych powodów, niż podniesione w ich treści.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanych sprawach jest prawidłowość skierowanych do egzekucji tytułów wykonawczych, obejmujących należności za pobyt w Stołecznym Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie.

Z art.27 ust.1 u.p.e.a. wynika, że tytuł egzekucyjny powinien zawierać m.in. oznaczenie wierzyciela (pkt 1), podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela (pkt 7). Jeśli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art.27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (art.29 § 2 u.p.e.a.).

Jednakże zanim organ przystąpi do oceny prawidłowości wystawionego tytułu wykonawczego, jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, ma obowiązek zbadania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wymóg taki wynika z treści art.19 k.p.a., który ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art.18 u.p.e.a. Jeżeli bowiem organ administracji, do którego podanie skierowano, nie dysponuje zdolnością prawną do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot, nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania (por. komentarz do art.65 - G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan. - Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz. Zakamycze 2005).

W sytuacji, gdy organ stwierdzi swą niewłaściwość, to stosownie do treści art.65 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a., powinien przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organowi.

W rozpoznawanych sprawach, naczelnicy poszczególnych urzędów skarbowych uznawali się za organy właściwe do egzekucji przedmiotowych należności, ale zwracali tytuły wykonawcze z uwagi na niespełnienie wymagań określonych w art.27 ust.1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej wprawdzie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień, że organem egzekucyjnym jest Prezydent m.st. Warszawy, ale jednocześnie utrzymał w mocy rozstrzygnięcia wydane przez naczelników urzędów skarbowych.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w odniesieniu do należności za pobyt w Stołecznym Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych organem egzekucyjnym jest Prezydent m.st. Warszawy. Powyższa teza znajduje swoje normatywne uzasadnienie m.in. w treści art.1a pkt 7 i art.19 § 2 u.p.e.a.

Organem egzekucyjnym w rozumieniu u.p.e.a. jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków (art.1a pkt 7). Z kolei art.19 ust.1 u.p.e.a. stanowi, że z zastrzeżeniem § 2-8, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Powyższa zasada dotycząca właściwości naczelnika urzędu skarbowego, doznaje wyłomu w treści m.in. art.19 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Oznacza to, że organ takiej gminy jest właściwy w zakresie egzekucji należności pieniężnych (z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości), jeżeli spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki: po pierwsze - organ ten jest uprawniony do ustalania lub określania tych należności pieniężnych, a po drugie - jest uprawniony do ich pobierania.

Wysokość opłaty za pobyt w Ośrodku została ustalona w § 1 Uchwały Nr LVI/1576/2005 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 11 lipca 2005r. w sprawie wysokości opłaty związanej z pobytem w Izbie Wytrzeźwień w m.st. Warszawie, podjętej na podstawie art.4 ust.1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej w zw. z art.42 ust.5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz § 29 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004r. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012r. sygn. akt K 12/11 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 42 ust. 6 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w zakresie, w jakim upoważnia ministra właściwego do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, maksymalnej wysokości opłat związanych z pobytem w izbie wytrzeźwień, innej placówce utworzonej lub wskazanej przez jednostkę samorządu terytorialnego lub w jednostce Policji, a także § 29 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Jednakże z treści orzeczenia Trybunału wynika, że powyższe przepisy we wskazanym zakresie tracą moc obowiązującą z upływem dziewięciu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny normy prawa mają zastosowanie w przedmiotowych sprawach.

Nie ulega wątpliwości, że obowiązek zapłaty należności związanej z pobytem w Izbie Wytrzeźwień, o której mowa w art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, wynika wprost z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej.

Przedmiotowe opłaty są dochodami gminy na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Stosownie do art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Z § 17 rozporządzenia z dnia 4 lutego 2004 r. wynika, iż osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji, środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu, dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 14 u.p.e.a., przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa.

Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie jest jednostką budżetową miasta Stołecznego Warszawy, co wynika z jego statutu. Jako jednostka budżetowa prowadzi gospodarkę finansową według zasad określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych i zgodnie z nadanym jej statutem. Opłaty za pobyt w Stołecznym Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie pobierane są na rachunek gminy.

Jak wynika z powyższej regulacji uprawnieniem Dyrektora Ośrodka jest jedynie pobranie opłaty za pobyt w Ośrodku lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie u.p.e.a. Opłaty te Dyrektor pobiera w imieniu Prezydenta m.st. Warszawy, będącego organem wykonawczym i reprezentantem gminy.

O ile uprawnienie do pobierania przez Prezydenta m.st. Warszawy należności z tytułu pobytu w Stołecznym Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych - w świetle powyższych wywodów - nie budzi wątpliwości, to uprawnienie do ustalania lub określania tych należności, nie jest oczywiste, ponieważ to Rada m. st. Warszawy podjęła uchwałę w sprawie wysokości opłaty, a jej wykonanie powierzyła Prezydentowi m. st. Warszawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym można spotkać zarówno tezy opowiadające się za uznaniem prezydenta za organ uprawniony do ustalania bądź określania przedmiotowych należności (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2012r. V SA/Wa 2282/11, postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2008r. II FW 2/08, postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2011r. II FW 4/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2011r. III SA/Gl 1662/10 – wszystkie publikowane na https://cbois.nsa.gov.pl), jak też stanowiska przeciwne.

W tym zakresie Sąd orzekający w niniejszym składzie przychyla się do poglądu prezentowanego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2011r. sygn. akt II FW 4/11, że chociaż wysokość opłaty ustalona została uchwałą Rady Miasta, to indywidualne określenie jej wysokości jest obowiązkiem kierownika izby wytrzeźwień i podejmowane jest każdorazowo w zarządzeniu o potrąceniu z depozytu, bądź w wystawianym przez niego wezwaniu do zapłaty, przy czym kierownik izby wytrzeźwień wykonuje swe zadania nie we własnym imieniu, lecz z upoważnienia prezydenta miasta.

W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały zatem przesłanki określone w art.19 § 2 u.p.e.a., ponieważ Prezydent m.st. Warszawy, jako organ gminy, jest uprawniony zarówno do określania, jak i pobierania należności pieniężnych z tytułu pobytu w Ośrodku, a to oznacza, że jest on organem właściwym rzeczowo w zakresie egzekucji przedmiotowych należności pieniężnych.

W ocenie Sądu, właściwości tej nie mogą wyłączyć przepisy dotyczące właściwości miejscowej organów administracji, tj. art.22 u.p.e.a., ponieważ wybór właściwego miejscowo organu następuje wyłącznie spośród organów w ramach tej samej właściwości rzeczowej. W niniejszej sprawie właściwym rzeczowo jest tylko jeden organ - Prezydent m.st. Warszawy. Trzeba mieć jednak na względzie, że w określonych przypadkach może nastąpić przeniesienie uprawnień do prowadzenia egzekucji na inny organ. Sytuację taką przewiduje m.in. § 6 ust.5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz.1541 ze zm.). Stanowi on, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Jednakże w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby właściwy organ prowadził egzekucję i aby okazała się ona bezskuteczna. Z akt sprawy nie wynika też, aby jakiekolwiek inne względy uzasadniały skierowanie tytułów egzekucyjnych do naczelników urzędów skarbowych, jako organów właściwych do prowadzenia egzekucji. Oznacza to, że o ile nie zaistniały żadne powody wyłączające właściwość rzeczową Prezydenta m.st. Warszawy, to naczelnik urzędu skarbowego powinien w trybie art.65 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a., przesłać tytuły wykonawcze temu organowi. Ustalenie swojej właściwości powinno być czynnością organu uprzednią w stosunku do badania prawidłowości wystawionych tytułów wykonawczych. Wyłącznie bowiem organ właściwy do prowadzenia egzekucji jest uprawniony do badania zgodności tytułów wykonawczych z treścią przepisu art.27 § 1 i 2 u.p.e.a. i wydawania stosownych postanowień w tym zakresie.

W związku z powyższym Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego odnośnie braku podstaw do przyjęcia, że organem właściwym do prowadzenia egzekucji w rozpoznawanych sprawach jest Prezydent m.st. Warszawy.

Odniesienie się do pozostałych zarzutów skarg jest przedwczesne, ponieważ uznanie, że rozstrzygnięcia odnośnie zwrotu tytułów wykonawczych podjęły organy niewłaściwe do prowadzenia egzekucji, uniemożliwia ocenę prawidłowości wystawionych tytułów wykonawczych i zasadność ich zwrotu.

W ocenie Sądu, uznanie się za organ niewłaściwy w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie stanowi przesłanki uzasadniającej zwrot tytułu wykonawczego na podstawie art.29 § 2 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia naruszają przepisy art.1 a pkt 7, art. 19 § 2, art.29 § 2 u.p.e.a., art.65 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art.152 i art.200 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.