Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 2087/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Określono, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant ref. Monika Hładki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2006r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektor Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru oraz podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

I SA/Go 2087/05

UZASADNIENIE

[...] wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...].

W sprawie był następujący stan faktyczny.

W dniu 28 sierpnia 2002 r. (k. 23) [...], działając przez przedstawiciela bezpośredniego [...] (k. 14) przedstawiła zgłoszenie celne SAD nr [...] (k.23), wraz załącznikami (k. 14-

22), w którym wnosiła o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego .marki [...], rok produkcji 1990, o wartości 900,00 EURO. Decyzją nr [...] z dnia [...].08.2002 (k. 27-30) wydaną przez Oddział Celny uznano zgłoszenie celne nr [...] (k.

23) za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru, wartości pozycji oraz wartości statystycznej, jak tez kursu waluty, podstawy opłaty i data powstania długu celnego (k. 30). Ponieważ sprzedawca towaru zadeklarował na fakturze (k. 16), że towar pochodzi z Unii Europejskiej (k. 16), stąd zastosowano obniżoną zerową stawkę celną na importowany pojazd samochodowy. Wymierzone należności publicznoprawne zostały uiszczone (k. 32), a orzeczenia nie zaskarżono, stąd stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2005 (k.95) Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie, bowiem ustalono, że [...] w dniu [...] marca 2002 podrobił na umowie kupna sprzedaży samochodu marki [...] podpis właściciela samochodu [...], co wynikało z treści wyroku Sądu Rejonowego (k. 51). Decyzją nr [...] (k. 105 - 107) z dnia 23 maja 2005 Naczelnik Urzędu Celnego uchylił orzeczenie z dnia 28.08.2002 (k. 27-30) i określił stawkę celna oraz niedobór należności celnych i podatkowych, w tym podatku akcyzowego.

Rozstrzygnięcie to zaskarżyła [...] (k. 117-118) podnosząc, iż co prawda udzieliła pełnomocnictwa [...] (k. 118), ale tylko z tytułu zaufania małżonkowi, bowiem sama nie była zorientowana w procedurach celnych. Wskazała także (k. 117 verte), iż pełnomocnik, któremu sprzedała pojazd (k. 121 verte), zobowiązał się do opłacenia wszelkich zaległości związanych z pojazdem (k. 33). Wobec powyższego, przedstawiając także swoją sytuacje osobistą i rodzinną, Strona stwierdziła, iż w przedmiotowej sprawie nie może odpowiadać jako dłużnik.

W piśmie procesowym z dnia 16.06.2005 (k. 123) [...] wywodziła, iż przedmiotowy samochód do dnia 21.06.2002 znajdował się, zatem nie mógł być oclony. Ponadto z dokumentu wydanego przez organ celny wynika (k. 120), że przedmiotowy pojazd w dniu 21 czerwca 2002 zmienił właściciela, przy czym samochód miał zostać objęty procedurą dopuszczenia do obrotu w dniu 20.06.2002. W kolejnym piśmie (k. 126) [...] dowodziła, że nie może ponosić odpowiedzialności za czynności swojego pełnomocnika, który dokonał sfałszowania dokumentu. Ponieważ pełnomocnik został skazany przez Sąd, stąd też czynności dokonane z przekroczeniem zakresu umocowania są nieważne, gdyż tak stanowi art. 104 Kodeksu cywilnego, a odpowiedzialność za uiszczenia cła spoczywa na osobie, w posiadaniu której jest pojazd objęty obowiązkiem celnym.

Decyzją nr [...] z dnia [...].08.2005 (k. 131 -133) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji

Wnosząc skargę [...] zarzuciła organowi celnemu naruszenie przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, w szczególności braku ustaleń, czy w sytuacji przedstawienia sfałszowanej umowy kupna sprzedaży stała się właścicielem pojazdu. Ponadto podniosła zarzut, iż w rozumieniu art. 209 § 3 oraz art. 253 §1 ustawy Kodeks celny organ celny błędnie ustalił stronę postępowania celnego. W konsekwencji Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jak i wstrzymanie wykonalności decyzji do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wyjaśnia, co następuje: W dniu 27 lutego 2002 [...] udzieliła (k. 14) pełnomocnictwa [...]. Uwierzytelnienie podpisu na dokumencie prywatnym ma to znaczenie, iż dokument jest prawdziwy, zawiera tekst pochodzący od osoby, która podpis złożyła. Z treści tego dokumentu wynika, iż [...] został umocowany do przywozu z Niemiec samochodu osobowego marki [...] i dokonania odprawy celnej na granicy oraz w urzędzie celnym wewnętrznym. Z materiału dowodowego sprawy wynika (k. 23, k.8, k.9), że przedmiotowy pojazd został w dniu 9 marca 2002 objęty procedurą tranzytu w Oddziale Celnym Drogowym, po przyjęciu zabezpieczenia należności celnych (k. 22), przy czym towar wraz z dokumentami miał zostać przedstawiony w Oddziale Celnym, co też nastąpiło (k. 8, k.9 verte). Tutaj stwierdzono, iż nadanie nowego przeznaczenia celnego nastąpi w dniu 20 czerwca 2002. Z zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] (k. 18) oraz załącznika do tego dokumentu (k. 19) wynika, że pojazd był sprawny technicznie i został dopuszczony do ruchu w Polsce, co wyklucza argumenty Skarżącej, iż pojazd wcale nie przekraczał granicy, bowiem przez cały czas znajdował się w garażu (k. 123). [...] podnosi w skardze, że jej podpis na umowie kupna pojazdu (k. 16) został podrobiony, co stwierdzono prawomocnym wyrokiem. Otóż wyrokiem z dnia 12 grudnia 2003 stwierdzono, iż [...] podrobił podpis [...] z Hamburga (k. 51), a nie [...], ponadto z treści umocowania wynika, że [...] nie został umocowany do zakupu pojazdu, a wyłącznie do przywozu samochodu (k. 14 oraz dokonania formalności celnych, co też nastąpiło (k. 23). Poza sporem jest także, iż przedmiotowy samochód został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu (k. 23, k.30) i nie ma wątpliwości co do tego, iż zgłaszającym była tylko i wyłącznie [...], bowiem czynności dokonywała poprzez przedstawiciela bezpośredniego ( art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego). Wobec powyższego nie sposób zgodzić się ze Stroną, iż samochód nie mógł zostać zgłoszony do odprawy celnej przez umocowanego przedstawiciela, skoro nie wystąpiły okoliczności przewidziane w art. 255 Kodeksu celnego, bowiem [...] nie działał we własnym imieniu i na swoją rzecz, ale na rzecz i z umocowania. [...] (k. 14), a brak jest dowodu, iż umocowanie to zostało odwołane przez Skarżącą.

Strona wywodzi, iż nigdy nie stała się właścicielem przedmiotowego samochodu osobowego, nie dysponowała prawem własności, ani też nie była posiadaczem, bowiem nigdy towaru takiego nie nabyła. Wskazać zatem należy, iż stanowiska tego nie potwierdza sama [...]. Otóż, nadanie nowego przeznaczenia celnego miało nastąpić najpóźniej w dniu 20 czerwca 2002 (k. 8), czego Skarżąca nie uczyniła (k.8, k.9) i niewątpliwie o tym obowiązku musiała wiedzieć, skoro w dniu 21 czerwca 2002 pojazd sprzedała na rzecz [...] i ta osoba miała dokonać wszystkich formalności związanych z towarem. Co więcej, Strona wywodzi, że czynność ta (k. 118) winna skutkować przyjęciem, że dłużnikiem stał się [...]. Umowa cywilna .kształtująca wzajemne prawa i obowiązki stron umowy,

nie może być wykorzystywana do obejścia prawa celnego, należącego do sfera

prawa publicznego. W szczególności więc przyjmowanie cywilnoprawnego punktu widzenia w kwestii następstw prawnych w interpretacji przepisów prawa celnego, nie

może prowadzić do uchylenia się [...] od uiszczenia należności publicznoprawnych. Prawo celne nie przewiduje możliwości uchylenia się od skutków

prawnych oświadczeń woli, które wywołały określone skutki materialnoprawne. Stosunek miedzy zgłaszającym towar a organem celnym ma charakter administracyjnoprawny, w związku z czym nie mają do nich zastosowania przepisy kodeksu cywilnego. Powyższe odnosi się także do załącznika (k. 33) datowanego na

dzień 30.08.2002 a związanego z umową, o której wyżej (k. 118).

Niezależnie od powyższego przedmiotowa umowa (k. 118) daje podstawy do przyjęcia, iż cel jej zawarcia był zupełnie inny niż wywodzi Skarżąca, a potwierdzeniem tego jest umowa z dnia 29.08.2002, mocą które nie kto inny, ale właśnie [...] sprzedaje samochód osobowy [...], objęty zgłoszeniem celnym z dnia 28.08.2002 (k.23) na rzecz [...]. Jeśli więc [...] wywodzi, że ten samochód sprzedała wcześniej (k. 118), to nie mogła dwa miesiące później dokonać kolejnej transakcji jako właściciel. Powyższe zostało przedstawione tylko i wyłącznie po to, by wykazać, że stanowisko Skarżącej nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym, na który powołuje się Strona. Wyrok z dnia 12.12.2003, sygn. II K 290/03 (k. 51) skutkował wznowieniem postępowania administracyjnego, bowiem fakt podrobienia podpisu właścicielki samochodu na umowie kupna-sprzedaży nie pozwalał na zastosowanie obniżonej zerowej stawki celnej, gdyż pochodzenie importowanego pojazdu nie zostało udokumentowane w sposób przewidziany przepisami prawa celnego (k. 132).

W przedmiotowej sprawie zarówno zgłaszającym, jak i dłużnikiem była [...],

mimo iż zgłoszenia celnego dokonała poprzez przedstawiciela bezpośredniego, którego ustanowiła (k. 14). Jak słusznie podnosi Strona w swojej skardze, przedstawiciel bezpośredni nie jest ani dłużnikiem długu celnego, ani też strona postępowania celnego. Skoro przedstawicielem takim był [...], stąd

też nie mógł być ani dłużnikiem, ani też zgłaszającym, ani też stroną we wszczętym postępowaniu administracyjnym.

Wbrew argumentom Skarżącej zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne i prawne związane z objęciem samochodu osobowego marki [...] dopuszczalnymi procedurami celnymi i nie naruszono przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej, co zresztą wykazano wyżej i w żadnej mierze nie dokonano błędnych ustaleń związanych ustaleniem dłużnika długu celnego, bowiem stanowisko to potwierdza w skardze ( str. 3) [...]. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Celnej wnosi, jak na wstępie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz. U. nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 2 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a. - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

Skarga jest zasadna, jednak z przyczyn innych niż wskazane w skardze. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uznał iż organy nie wyjaśniły w sposób dokładny stanu faktycznego, czym naruszyły regulację art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej.

Organom celnym przypomnieć należy, iż wydanie decyzji w sprawie celnej wymaga uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Wobec tego podstawową rolę w tym postępowaniu odgrywają dowody gromadzone w celu ustalenia zarówno faktów prawotwórczych, ale również tamujących czy niweczących zobowiązanie. W tym postępowaniu organ celny musi ustalić tego rodzaju fakty po to, by zadecydować o zastosowaniu właściwej normy materialnego prawa celnego. Zgromadzone przez organ podatkowy informacje o faktach decydują w rzeczywistości o kształcie danego stosunku prawnocelnego, a co za tym idzie wysokości zobowiązania bądź braku takiego zobowiązania.

Z tego też względu zagadnienia związane z postępowaniem dowodowym zajmują centralne miejsce w postępowaniu podatkowym, które stosują także organy celne.

Kolejnym etapem postępowania, po zgromadzeniu materiału dowodowego, jest dokonanie wszechstronnej i całościowej oceny zebranego materiału. Ocena zebranych dowodów powinna cechować się obiektywizmem i bezstronnością.

Postępowanie to ma charakter postępowania kierowniczego, inaczej niż w postępowaniu kontradyktoryjnym, nie jest ono prowadzone przez niezależny organ władzy publicznej, który rozstrzyga spór pomiędzy stronami przedstawiającymi poszczególne dowody przemawiające na rzecz ich racji. W postępowaniu tym prowadzący je organ jest jednocześnie podmiotem, który sam gromadzi materiał dowodowy oraz rozstrzyga, jakie dowody tj. zebrane z urzędu czy przedstawione przez stronę, są potrzebne do udowodnienia danego faktu, czy są wiarygodne lub zbędne w danym postępowaniu. Dominująca pozycja procesowa organu, a także jego usytuowanie w strukturze administracji publicznej powodują, iż bez określonych gwarancji prawnych, w tym reguł dowodowych, trudno byłoby mówić o bezstronności i obiektywizmie dokonywanych ocen i wyprowadzanych wniosków. Jednym z podstawowych sposobów zabezpieczenia praw strony postępowania w zakresie wydawania orzeczeń wolnych od subiektywizmu i jednostronności ocen jest przestrzeganie zasad postępowania ujętych w ordynacji podatkowej. Temu bezpośrednio celowi na gruncie postępowania podatkowego służyć ma główna zasada tego postępowania tj. zasada prawdy materialnej, o której mowa w art. 122 ordynacji.

Wskazuje ona na konieczność zbudowania podstawy faktycznej orzeczenia wydanego w sprawie celnej w zgodzie z ustaleniami odpowiadającymi stanowi rzeczywistemu.

Z problematyką ustaleń faktycznych odpowiadających prawdzie włącza się również zasadę zupełności postępowania oraz wspomagającą ją zasadę czynnego udziału strony postępowaniu podatkowym.

Natomiast osiągnięcie przez organ prawdy materialnej, na której oparta powinna być każda prawidłowo zbudowana podstawa faktyczna rozstrzygnięcia celnego możliwa jest dzięki kierowaniu się przez organ celny zasadą swobodnej oceny dowodów, która sformułowana jest w art. 191 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z nią organ celny ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego.

Ocena dowodów jest czynnością myślową, w związku z tym rozumowanie w wyniku którego organ orzekający ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłową logiką. Do ustalenia podatkowego stanu faktycznego można więc dojść tylko w drodze logicznego wywodu, opartego na zasadach doświadczenia życiowego, praktyki gospodarczej, prawach przyrody bądź innych dających się logicznie wytłumaczyć przesłankach.

W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zasady prawdy materialnej z art. 122 Ordynacji podatkowej albowiem nie przeprowadzono w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego.

Organy celne pominęły, nie dokonując dokładniejszych rozważań i ustaleń, podniesioną przez [...] kwestię stanu technicznego samochodu [...], który jego zdaniem uniemożliwiał poruszanie się samochodem i objęcie go 9 marca 2002r. procedurą tranzytu. [...] słuchany w charakterze świadka 19 sierpnia 2004r. (k. 85 - 87 akt administracyjnych) między innymi zeznał iż 26 kwietnia 2001 r. uległ wypadkowi drogowemu na terenie Polski w pobliżu, wypadek był poważny, samochód dwukrotnie dachował, został poważnie uszkodzony. Dlatego też świadek zlecił znajomemu mechanikowi [...] ściągnięcie auta i garażowanie u niego w warsztacie, gdyż nosił się z zamiarem jego naprawy.

Świadek wracając z sanatorium, odwiedził [...] i 30 kwietnia 2002r. zrobił zdjęcia, których kopie dołączył do wcześniejszego pisma z dnia 3 lipca 2003r. (k. 36 - 38 akt administracyjnych) zdaniem świadka auto w tym stanie nie mogło zostać dostarczone 9 marca 2002r. na przejście graniczne.

Podniesiona przez świadka okoliczność iż samochód, z uwagi na zły stan techniczny nie mógł zostać dostarczony na przejście graniczne 9 maja 2002r., została w uzasadnieniu organu l i II instancji całkowicie pominięta. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, stwierdził, iż z zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach technicznych wynika iż pojazd był sprawny technicznie (k. 9 akt), co zdaniem organu wyklucza argumenty skarżącej iż pojazd wcale nie przekroczył granicy. Ustosunkowanie się do tej kwestii bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dopiero w odpowiedzi na skargę potwierdza, iż zostały naruszone zasady z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Zaświadczenie o przeprowadzeniu badania technicznego pojazdu jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 2 Ordynacji podatkowej, który ustanawia domniemanie jego zgodności z prawda, czyli, że to co wynika z jego treści jest zgodne z prawdą. Jednak art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej daje możliwość obalenia domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego także w zakresie jego treści, ale po przeprowadzeniu przez organ postępowania przeciwko jego zgodności z prawdą. Organy celne nie przeprowadziły takiego postępowania chociaż w zgromadzonym przez nie materiale dowodowym był dowód z zeznań [...], potwierdzony przedłożonymi przez niego zdjęciami, który należało rozważyć aby w sposób dokładny ustalić czy oraz ewentualnie kiedy samochód [...] został okazany na granicy, jako wjeżdżający na terytorium państwa polskiego, co z kolei jest konieczne do ustalenia prawidłowej procedury celnej jako również daty powstania długu celnego.

Z zebranego materiału w szczególności zeznań [...] wynika, że wprowadził pojazd na polski obszar celny, jednak samochód ten nie został przez niego wywieziony, nie zawarł on ani jego żona skutecznej umowy sprzedaży.

Wskazane naruszenia art. 187, 194 mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c należało uchylić zaskarżoną decyzję.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.