Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2352/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135,  art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Protokolant referent Aneta Suchecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi N. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z [...] sierpnia 2019 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej N. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] (dalej jako "Burmistrz/organ I instancji") z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji Burmistrza z [...] października 2017 r., nr [...], w części dotyczącej ustalenia opłaty za pobyt S. C. w domu pomocy społecznej.

Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] października 2017 r., nr [...], Burmistrz ustalił w pkt 1 sentencji decyzji zobowiązanie N. M. (dalej jako "Skarżąca") do ponoszenia opłaty w wysokości [...] zł z tytułu pobytu jej matki S. C. w Domu Pomocy Społecznej w [...] (dalej jako "DPS"), począwszy od miesiąca listopada 2017 r. (pkt 2 sentencji decyzji). Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3 sentencji decyzji).

Matka Skarżącej została skierowana do DPS na mocy decyzji Burmistrza z [...] czerwca 2017 r., nr [...], ze względu na konieczność zapewnienia całodobowej opieki z powodu złego stanu zdrowia.

Powyższa decyzja z [...] października 2017 r., nr [...], została następnie utrzymana na mocy decyzją Kolegium z [...] maja 2018 r., nr [...].

Skargę na ww. decyzję Kolegium z [...] maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił prawomocnym postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1462/18, z w powodu wniesienia jej po upływie ustawowego terminu.

Pismem z [...] grudnia 2018 r. Skarżąca wniosła o zwolnienie jej z całości opłaty za pobyt S. C. w DPS.

Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], Burmistrz odmówił Skarżącej umorzenia zadłużenia w wysokości [...] zł za pobyt S. C. w DPS.

Pismem z [...] lutego 2019 r. organ I instancji zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zmiany własnej decyzji z [...] października 2017 r., nr [...], ustalającej zobowiązanie Skarżącej do ponoszenia opłaty z tytułu pobytu S. C. w DPS.

Decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], Burmistrz orzekł o wniesieniu zastępczo przez Gminę [...] kwoty [...] zł tytułem zaległości w odpłatności za pobyt S. C. w DPS.

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. Skarżąca wniosła o odstąpienie od żądania zwrotu ww. kwoty wniesionej zastępczo przez Gminę [...].

Decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...], organ I instancji orzekł o wygaśnięciu z dniem [...] czerwca 2019 r. własnej decyzji z [...] października 2017 r., nr [...], ustalającej zobowiązanie Skarżącej do ponoszenia opłaty z tytułu pobytu S. C. w DPS. Powodem takiego rozstrzygnięcia była bezprzedmiotowość decyzji z [...] października 2017 r. z uwagi na śmierć S. C., która zmarła [...] czerwca 2019 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], Burmistrz zmienił własną decyzję z [...] października 2017 r., nr [...] w części dotyczącej ustalenia zobowiązania Skarżącej do ponoszenia opłat za pobyt jej matki S. C. w DPS w ten sposób, że ustalił nową wysokość opłat w miesiącach od listopada 2017 r. do marca 2019 r. (pkt 1 sentencji decyzji), oraz zwolnił Skarżącą z przedmiotowych opłat od miesiąca kwietnia 2019 r. (pkt 2 sentencji decyzji). W pozostałej części decyzja z [...] października 2017 r. nie uległa zmianom (pkt 3 sentencji decyzji). Organ I instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] sierpnia 2019 r. (pkt 4 sentencji decyzji). Decyzja została wydana na podstawie art. 104 i art. 108 k.p.a. oraz art. 60, art. 61, art. 104 ust. 3, art. 106 ust. 3a oraz ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że podwyższenie odpłatności dotyczyło okresu od listopad 2017 r. do marca 2019 r., tj. okresu, za który wykazano u Skarżącej dochody wyższe, niż pierwotnie ustalone przed wydaniem decyzji z [...] października 2017 r. Zdaniem organu I instancji, takie rozstrzygnięcie jest zasadne również z tego powodu, że różnica dochodów Skarżącej ustalonych w pierwotnym postępowaniu oraz osiągniętych następnie w listopadzie 2017 r. wynosiła więcej niż 10 % ówcześnie obowiązującego kryterium dochodowego.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej od ww. decyzji organu I instancji, decyzją z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...] sierpnia 2019 r., nr [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że wysokość odpłatności za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej oraz jej późniejsze modyfikacje zależą wprost od prawidłowego ustalenia dochodu i obliczenia ich zmiany w myśl zasad określonych w ustawie o pomocy społecznej, której poszczególne przepisy organ zacytował i omówił. Przy tym zmiana większa niż 10% powoduje zmianę odpłatności, a więc upoważnia organ do wydania decyzji o zmianie decyzji pierwotnie ustalającej odpłatność.

Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, zaskarżona decyzja Burmistrza opiera się na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym dotyczącym sytuacji dochodowej Skarżącej. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] z [...] maja 2019 r., który był miejscem pracy Skarżącej do [...] kwietnia 2019 r., i z którego jasno wynikają kwoty dochodów Skarżącej wraz z należnym podatkiem oraz składkami zdrowotnymi i na ubezpieczenie w okresie od listopada 2017 r. do marzca 2019 r., a więc w okresie, który podlegał rozpatrzeniu. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2017 r. wynika z kolei, że Skarżąca otrzymywała także alimenty w kwocie [...] zł na córkę A. Dochody te prawidłowo zostały zatem uwzględnione w rozstrzygnięciu, po odjęciu od wynagrodzenia kwot podatku i składek.

Kolegium podniosło również, że w omawianym okresie kryterium dochodowe na osobę w rodzinie do [...] września 2018 r. wynosiło [...] zł, zaś od [...] października 2018 r. wynosi [...] zł. Skarżąca samotnie wychowywała dwie córki, a zatem tworzyły razem trzyosobową rodzinę. W wywiadzie w dniu [...] czerwca 2017 r. organ I instancji ustalił dochód rodziny Skarżącej na kwotę [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie w maju, czyli miesiącu poprzedzającym skierowanie S. C. do DPS. W listopadzie 2017 r. dochód ten wyniósł [...] zł, na osobę w rodzinie [...] zł. Różnica w obu kwotach dochodu jest zatem wyższa niż 10% kryterium, co uprawniało w ocenie Kolegium, organ I instancji do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie zmiany decyzji o odpłatności za pobyt w DPS. Kolegium wyśniło przy tym, że w trzyosobowej rodzinie Skarżącej kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie mogła być mniejsza niż [...] zł (do [...] września 2018 r.) oraz [...] zł (od [...] października 2018 r.).

Natomiast od kwietnia 2019 r. Skarżąca została zatrudniona w [...] Sp. z o.o. i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Są to dochody, które zdaniem organu, nie przekraczają wskazanego kryterium. Od tego miesiąca Skarżąca nie jest już zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS.

Kolegium nie uwzględniło wniosków dowodowych Skarżącej tłumacząc to tym, że dotyczą w istocie sytuacji majątkowej rodzeństwa Skarżącej i przez to nie mają znaczenia w niniejszej sprawie. O sytuacji dochodowej rodzeństwa Skarżącej organ I instancji wypowiedział się natomiast w decyzji z [...] października 2017 r. Osobista, zdrowotna i rodzinna sytuacja Skarżącej za wskazany okres była rozpatrzona w postępowaniu o umorzenie zadłużenia z tytułu opłat za pobyt matki w DPS. Decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...]. Burmistrz odmówił umorzenia zaległości, a wskutek uchybienia terminowi do zaskarżenia tej decyzji stała się ona ostateczna. Kolegium wskazało, że powyższe kwestie muszą zatem pozostać poza zakresem niniejszego postępowania.

Odnosząc się z kolei do zarzutu ustalenia odpłatności z mocą wsteczną organ uznał go za nieuzasadniony. Powołując się przy tym na poglądy judykatury wskazał, że postępowanie w kierunku modyfikacji decyzji nie prowadzi do orzekania z datą wsteczną, albowiem organ nie wywodzi innych wniosków z obecnego stanu faktycznego, a jedynie koryguje ustalenia, które są zamknięte w czasie.

Od powyższej decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2021 r. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła w niej:

1) naruszenie przepisu postępowania tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w tym nieustalenie rzeczywistego dochodu innych zstępnych S. C. tj. L. J. i K. W. oraz dokonanie niewłaściwej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i wydanie decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu Skarżącej;

2) naruszenie przepisu postępowania tj. art. 8 k.p.a., czyli zasady bezstronności, równego traktowania i proporcjonalności poprzez nierówne traktowanie stron postępowania i odstąpienie przez organ od dokładnego zbadania sytuacji majątkowej pozostałych zstępnych S. C. tj. L. J. i K. W. poprzestając na przyjęciu złożonych przez nich oświadczeń majątkowych i pominięcie złożonych przez Skarżącą wniosków dowodowych o: zwrócenie się do właściwych dla L. J. i K. W. Urzędów Skarbowych o nadesłanie zaświadczeń o dochodach ww. osób za okres od listopada 2017 r. do marca 2019 r. wraz z uwzględnieniem należnego podatku, składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na ubezpieczenie społeczne; zwrócenie się do pracodawcy L. J. i K. W. o nadesłanie zaświadczenia o dochodach ww. osób za okres od listopada 2017 r. do marca 2019 r. wraz z uwzględnieniem wszystkich dodatków do pensji zasadniczej tj. ekwiwalent za umundurowanie, dopłaty do wypoczynku, świadczenia pieniężne za przejazdy dla funkcjonariuszy i rodzin, zapomogi, nagrody uznaniowe i roczne, wyrównania za brak lokalu mieszkalnego, zasiłki na zagospodarowanie, wynagrodzenie za ochronę placówek dyplomatycznych poza terenem kraju, podczas gdy stan majątkowy Skarżącej został przez organ dokładnie zbadany z urzędu poprzez wystąpienie do Urzędu Skarbowego i byłych pracodawców o nadesłanie informacji o dochodach Skarżącej;

3) naruszenie przepisu postępowania tj. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranych w sprawie dowodów dowodzących trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej oraz wysokości miesięcznych kosztów ponoszonych na utrzymanie rodziny, a także faktu samotnego wychowywania przez Skarżącą dwóch małoletnich córek;

4) naruszenie przepisu postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie decyzji, bez wskazania faktów które organ uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł a którym odmówił wiary; bez odniesienia się do treści złożonego w imieniu Skarżącej wniosku o przeprowadzenie dowodów, ograniczając uzasadnienie decyzji do przytoczenia podstawy prawnej decyzji, co uniemożliwia poznanie motywów podjętej przez organ decyzji zwłaszcza w zakresie pominięcia wniosków o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego a w konsekwencji właściwą kontrolę instancyjną decyzji;

5) naruszenie przepisu ustawy o pomocy społecznej tj. art. 59 ust. 1 u.p.s. poprzez określenie obowiązku uiszczania opłaty za pobyt S. C. w DPS z datą wsteczną wobec aktu konkretyzującego ten obowiązek;

6) naruszenie przepisu ustawy o pomocy społecznej tj. art. 64 pkt 2 u.p.s. poprzez niezwolnienie Skarżącej z ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS mimo wystąpienia okoliczności uzasadniających zwolnienie Skarżącej z ponoszenia opłat w całości tj. długotrwała choroba, niepełnosprawność Skarżącej;

7) naruszenie przepisu ustawy o pomocy społecznej tj. art. 64 pkt 4 u.p.s. poprzez niezwolnienie Skarżącej z ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS mimo wystąpienia okoliczności uzasadniających zwolnienie Skarżącej z ponoszenia opłat w całości tj. samotne wychowywanie dwójki małoletnich dzieci oraz fakt iż Skarżąca nie jest w stanie partycypować w kosztach utrzymania matki bez uszczerbku dla utrzymania swojej rodziny.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skargi, Skarżąca wniosła o:

1) przeprowadzenie dowodów uzupełniających, niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, które nie zostały przeprowadzone przez organ pomimo złożonego wniosku Skarżącej tj.: zwrócenie się do właściwych dla L. J. i K. W. Urzędów Skarbowych o nadesłanie zaświadczeń o dochodach ww. osób za okres od listopada 2017 r. do marca 2019 r. wraz z uwzględnieniem należnego podatku, składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na ubezpieczenie społeczne; oraz zwrócenie się do pracodawcy L. J. i K. W. o nadesłanie zaświadczenia o dochodach ww. osób za okres od listopada 2017 r. do marca 2019 r. wraz z uwzględnieniem wszystkich dodatków do pensji zasadniczej tj. ekwiwalent za umundurowanie, dopłaty do wypoczynku, świadczenia pieniężne za przejazdy dla funkcjonariuszy i rodzin, zapomogi, nagrody uznaniowe i roczne, wyrównania za brak lokalu mieszkalnego, zasiłki na zagospodarowanie, wynagrodzenie za ochronę placówek dyplomatycznych poza terenem kraju;

2) uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza z [...] sierpnia 2019 r., nr [...];

3) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

4) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2021 r. do czasu zakończenia postępowania w sprawie sądowo-administracyjnej z uwagi na fakt, iż zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tj. wykonania decyzji organu I instancji przed rozpoznaniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W uzasadnieniu skargi podniesiono z kolei argumenty na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prawomocnym postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Kolegium.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 kwietnia 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), o czym strony zostały powiadomione.

W trakcie rozprawy w dniu 11 maja 2022 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Uwzględniając powyższe kryteria kontroli legalności decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie skutkując tym samym koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji, aczkolwiek nie z powodów bezpośrednio w skardze wskazanych.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organy obu instancji były przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej jako "u.p.s."), zgodnie z którą (vide: art. 106 ust. 5 u.p.s.) - decyzję administracyjną w sprawie świadczeń społecznych zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5.

Zgodnie natomiast z treścią art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2; w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Równocześnie wyjaśnić należy, że podstawą prawną decyzji organu I instancji nie był art. 59 ust. 1 u.p.s. ani art. 64 u.p.s.

Podstawą tę stanowi natomiast przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., który pozwala na zmianę decyzji ostatecznej w trakcie jej obowiązywania. Z powołanego przepisu art. 106 u.p.s. wynika ponadto, że zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji ustalającej wysokość ponoszonych opłat, w tym przypadku decyzji burmistrza z [...] października 2017 r., nr [...], ustalającej zobowiązanie Skarżącej do ponoszenia opłaty w z tytułu pobytu jej matki S. C. w DPS.

Ze względu na postawione w skardze zarzuty wyjaśnić dodatkowo należy, że zmiana decyzji ustalającej wysokość odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej może wywołać skutek prawny od daty wskazanej w rozstrzygnięciu, która była wcześniejsza od daty wydania decyzji zmieniającej. Decyzja zmieniająca, oparta o powołany art. 106 ust. 5 u.p.s., pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych, co wpływa na jej temporalną skuteczność (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 410/21). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2020 r. (sygn. akt I OSK 1406/19), deklaratoryjność lub konstytutywność decyzji nie przesądza o jej temporalnej skuteczności. Oznacza to, że tak jak w rozpatrywanej sprawie, zmiana sytuacji dochodowej Skarżącej, mająca wpływ na wysokość uzyskiwanego dochodu, winna być zatem uwzględniona od momentu jej wystąpienia.

Niemiej jednak powyższa kwestia traci na znaczeniu z uwagi na fakt, że zarówno w dacie wydania decyzji organu I instancji z [...] sierpnia 2019 r., jak i zaskarżonej decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2021 r., zmieniana decyzja z [...] października 2017 r. nie funkcjonowała już w obrocie prawnym. Wszak decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...], organ I instancji orzekł o jej wygaśnięciu z dniem [...] czerwca 2019 r. z uwagi na śmierć pensjonariuszki DPS – S. C., która zmarła [...] czerwca 2019 r.

Ponadto, jak wynika z akt sprawy od decyzji z [...] czerwca 2019 r., nr [...] stwierdzająca wygaśniecie decyzji z [...] października 2017 r., nr [...], nie zostało wniesione odwołanie (Skarżąca odebrała ją [...] lipca 2019 r. – vide: zwrotne potwierdzenie odbioru), należy więc przyjąć że jest ona ostateczna.

Powyższa okoliczność uszła niestety uwadze organów obu instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organy procedowały w sprawie zmiany decyzji, która nie mogła stanowić w ogóle przedmiotu jakiejkolwiek zmiany.

Wyjaśnić należy w tym miejscu, że instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z art. 162 § 1 k.p.a. umożliwia wyeliminowanie decyzji administracyjnej ostatecznej lub nieostatecznej (wniesienie odwołania wyłącza dopuszczalność stwierdzenia wygaśnięcia decyzji - por. wyrok NSA z 5 grudnia 1989 r., SA/Wr 335/89, ONSA 1990, nr 1, poz. 11) z obrotu prawnego w przypadku m.in. bezprzedmiotowości decyzji gdy stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony (pkt 1). Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji bezprzedmiotowej jest decyzją deklaratoryjną oraz wywołuje skutki prawne ex tunc, tzn. od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji, czyli od dnia, w którym decyzja stała się bezprzedmiotowa (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2022). Utrata mocy decyzji ostatecznej następuje zatem wskutek zaistnienia stanu bezprzedmiotowości, a decyzja wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jedynie tę utratę mocy potwierdza. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie jest więc środkiem do jej weryfikacji pod kątem zgodności z prawem, albowiem służy ono wyłącznie do deklaratoryjnego orzeczenia o jej bezprzedmiotowości i w konsekwencji utracie mocy. Decyzja wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. służy jedynie usunięciu ewentualnych wątpliwości i potwierdzeniu przez organ administracji, że wskutek zaistniałych okoliczności decyzja nie pozostaje już w obrocie prawnym (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 719/19, LEX nr 3226956).

Mając na uwadze powyższe poglądy, z którymi Sąd orzekając w pełni się zgadza uznać wypada, że nie było dopuszczalne dokonywanie zmiany decyzji ostatecznej Burmistrza z [...] października 2017 r., nr [...] ustalającej zobowiązanie Skarżącej do ponoszenia opłaty z tytułu pobytu S. C. w DPS, gdy właściwy organ, w tym przypadku wspomniany Burmistrz, stwierdził wcześniej jej wygaśnięcie, a więc potwierdził tym samym, że utraciła ona moc obowiązującą i przestała funkcjonować w obrocie prawnym. W ten sposób doszło do naruszenia przez organy obu instancji art. 106 ust. 5 u.p.s., który w realiach niniejszej sprawy nie miał w ogóle zastosowania – brak było bowiem decyzji podlegającej zmianie.

W ocenie Sądu, w takiej sytuacji postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji winno zostać umorzone (zostało bowiem wszczęte zanim organ I instancji wygasił decyzję z [...] października 2017 r.), co nie zostało dostrzeżone przez orzekające w sprawie organy, czym organy naruszyły także przepis art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy jeszcze innych przepisów postępowania poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wobec stwierdzonych powyżej wadliwości obu zaskarżonych decyzji, nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, co czyni zbędnym odnoszenie się do nich.

Podobnie Sąd postanowił nie uwzględnić wniosków dowodowych Skarżącej zawartych w skardze, ponieważ jako przywołane na okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, wykraczają poza ramy przewidziane w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz decyzję organu I instancji z [...] sierpnia 2019 r., o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.

W przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Stosownie do brzmienia art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku uchylenia zaskarżonych decyzji i przy jednoczesnym stwierdzeniu podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, Sąd postępowanie to umorzy. Sąd stwierdził w niniejszej sprawie podstawę do umorzenia postępowania w przedmiocie zmiany decyzji Kolegium z [...] października 2017 r., nr [...] z uwagi na utratę mocy obowiązującej wspomnianej decyzji Burmistrza ustalającej zobowiązanie Skarżącej do ponoszenia opłaty z tytułu pobytu S. C. w DPS, co ma ten skutek, że dalsze prowadzenie niniejszego postępowania przez organ I instancji uznać należy za bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wiąże się z brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy, co występuje między innymi w sytuacji gdy decyzja względem której organ chce dokonać zmiany wyekspirowała z obrotu prawnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów Sąd nie sformułował wskazań co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 141 § 4 in fine p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2018 r., poz. 1800), na które złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – w kwocie 480 zł.