Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 945/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wyznaczenia dostępu do jeziora 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z [...] marca 2012 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego J. K. 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu sprawy z wniosku J. K. o wyznaczenie dostępu do jeziora Ch., Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm., dalej powoływanej jako "prawo wodne") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa) odmówił wyznaczenia dostępu do jeziora Ch. przez działkę nr [...], przy granicy działki nr [...] w Ch., w kierunku prostopadłym od drogi gminnej do jeziora.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że J. K. zwrócił się o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wyznaczenia części nieruchomości nr [...] i [...] umożliwiających dostęp do jeziora Ch., podnosząc, że w przeszłości istniała droga wiodąca do jeziora, znajdująca się na działce [...] przy granicy z działką nr [...], że jezioro Ch. jest wodą publiczną objętą powszechnym korzystaniem w myśl art. 34 prawa wodnego, że w analizowanym obszarze, do linii brzegowej tego jeziora przylegają działki, stanowiące własność podmiotów prywatnych (w tym w znacznej części będące lasem), gruntem gminnym jest zaś przylegająca do jeziora Ch. działka nr [...], na której ustanowiono dostęp do wód oraz sąsiednia działka gminna [...] z urządzoną tam plażą. Wyjaśnił, że przepis art. 28 ust. 2 prawa wodnego nie precyzuje, na czym ma polegać zapewnienie dostępu przez właściciela nieruchomości przyległej do wód objętych powszechnym korzystaniem oraz jaką część lub powierzchnię nieruchomości obejmuje. Wskazując, że proponowane przez stronę przejście jest położone na terenie lasu i, że z art. 28 ustawy z dnia z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze ze zm.) wynika, iż właściciel lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa może zakazać wstępu do lasu, organ stwierdził, że w efekcie wyznaczenie przejścia do jeziora przez las stanowiłoby naruszenie przepisów ustawy o lasach. Podkreślił także, że właściciele nieruchomości przyległych do jeziora Ch. (dz. nr [...] i [...]), nie ustanowili przeszkód w korzystaniu z pasa o szerokości 1,5 m od linii brzegowej, choć ogrodzenie pomiędzy działkami dochodzi do linii brzegowej, a nawet "wchodzi do wody", niemniej jednak przy jeziorze znajduje się niezamknięta furtka. Tym samym, zdaniem organu, istnieje możliwość korzystania z dostępu do wody w tym obszarze i realizacji uprawnień wynikających z prawa wodnego. Organ uznał, że wniosek skarżącego zmierza do skrócenia drogi do jeziora, a nie uzyskania do niego istniejącego już dostępu. Organ powołał się także na stanowisko uczestnika postępowania – R. P., która wskazała, że nieruchomość jej służy do prowadzenia działalności gospodarczej - ośrodka wczasowego, na terenie którego mogą przebywać wyłącznie wczasowicze i personel, co chroni mienie wczasowiczów przed kradzieżami. Wskazał na konstytucyjną zasadę ochrony własności i możliwość ograniczenia tego prawa tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności (art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji). Organ podniósł, że jedną z ustaw ograniczających prawo własności jest ustawa Prawo wodne, ale ustanawianie ograniczeń prawa własności może zachodzić wówczas, gdy brak jest innej możliwości, a w przedmiotowej sprawie rozwiązaniem alternatywnym i lepszym od proponowanego przez stronę jest dostęp do jeziora Ch. na działce gminnej lub też w pasie 1,5 m wzdłuż linii brzegowej. Takie rozwiązanie powoduje, jak wyjaśnił organ, iż nie zachodzi kolizja pomiędzy normami prawa wodnego i ustawy o lasach. Zdaniem organu, w sprawie nie istnieje potrzeba ingerencji w prawo własności właściciela lasu lub ośrodka wypoczynkowego. Obciążenie nieruchomości prawem przejścia, wobec istnienia rozwiązania alternatywnego, niegodzącego w interesy właściciela działki byłoby działaniem nieuzasadnionym. Organ dodał także, iż odległość do plaży gminnej wynosi kilkaset metrów, a nie jak podano w piśmie z dnia [...] - 4 km, i że w związku z tym nie stanowi to przeszkody, czy istotnego utrudnienia w dostępie do jeziora. Ponadto organ podniósł, iż wbrew twierdzeniu strony, na załączonej do pisma z dnia [...] kserokopii mapy topograficznej nie znajduje się droga wiodąca do jeziora, gdyż charakterystyczna linia ciągła z przyległymi do niej punktami oznacza ogrodzenie, i że okoliczność tą potwierdza także informacja otrzymana ze Starostwa Powiatowego w Ż. (pismo z dnia [...]), w której podano, że w zbiorach dokumentów zasobu geodezyjnego brak jest oznaczenia odrębnych dróg stanowiących dojścia, dojazd do jeziora w tym miejscu. W ocenie organu powyższe wskazuje na to, że pas gruntu pozbawiony drzew, przebiegający przez las stanowi drogę wewnętrzną, użytkowaną na własne potrzeby właściciela działki (ewentualnie dla zapewnienia korzystania z prawa służebności drogi) i nie jest drogą publiczną. Poza tym organ zaznaczył, że ewentualne dochodzenie roszczeń przez właścicieli nieruchomości władnących, względem nieruchomości obciążonych służebnością drogi (ujawnionych w księgach wieczystych), może odbywać się wyłącznie na drodze cywilnoprawnej, a nie administracyjnej.

Od powyższej decyzji J. K. wniósł odwołanie, w którym domagając się jej uchylenie i uwzględnienie wniosku zarzucił organowi naruszenie art. 77 kpa oraz art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 2 i art. 34 prawa wodnego.

Odwołujący wyjaśnił, że powodem złożenia przez niego wniosku w sprawie jest zamknięcie dostępu do jeziora przez właścicieli nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] poprzez ogrodzenie swoich nieruchomości ogrodzeniem, a także wybudowanie pomiędzy tymi działkami ogrodzenia, które wchodzi do wody, co uniemożliwia swobodny dostęp do linii brzegowej i przejście wzdłuż linii brzegowej. Zdaniem odwołującego organ I instancji, wbrew treści art. 28 ust. 2 prawa wodnego nie ustanowił dostępu do jeziora pomimo istnienia takiego obowiązku w sytuacji, gdy wbrew ustaleniom organu, taki dostęp nie jest zapewniony przez właściciela nieruchomości. Strona podkreśliła, że fakt postawienia ogrodzenia wchodzącego do wody jest jedną z przeszkód uniemożliwiających dostęp do wody osobom uprawnionym, przy czym nie ma znaczenia, czy furtka w ogrodzeniu jest zamknięta czy otwarta. Ponadto odwołujący zarzucił organowi I instancji bezpodstawną odmowę ponownego przeprowadzenia wizji lokalnej na granicy działek [...] i [...], podkreślając, że z powodu zasypania terenu przez śnieg nie było możliwe wskazanie naturalnie wytyczonych dróg i ścieżek istniejących na działce nr [...] przy granicy z działką nr [....], i że w efekcie protokół z wizji lokalnej nie jest pełnym odbiciem istniejącej sytuacji, co powoduje, że wizja lokalna nie spełniła swojego celu. Podniósł również, że część wizji lokalnej oraz rozprawa administracyjna odbyła się bez udziału jego pełnomocnika. Poza tym odwołujący zakwestionował stwierdzenie organu I instancji, że dostęp do wody na terenie działki nr [...], która jest działką gminną zaspokaja potrzeby powszechnego dostępu do wody na terenie Ch., wskazując, że z art. 34 prawa wodnego wynika, iż dostęp do wody powinien być w taki sposób określony, aby umożliwić powszechne korzystanie z wody nie tylko na jednym bardzo wąskim odcinku, ale na całej linii brzegowej jeziora. Nieprawidłowe jest także, zdaniem odwołującego, stanowisko organu, że wyznaczenie dostępu do wody wskazanym przez wnioskodawcę pasem znajdującym się na działce nr [...] przy granicy działki nr [...] naruszałoby uprawnienia właściciela nieruchomości wynikające z art. 28 ustawy o lasach, albowiem właściciel nieruchomości korzystając ze swojej własności nie może naruszać wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa uprawnień innych osób do korzystania z jego własności, tym bardziej, że prawo powszechnego dostępu do wody jest prawem silniejszym niż prawo ustanowienia zakazu wstępu do lasu. W ocenie odwołującego, żadnego znaczenia w sprawie nie ma także przywołana przez organ okoliczność dotycząca wykorzystywania działek nr [....] oraz [...] do prowadzenia działalności gospodarczej oraz fakt ustanowienia na jednej z tych działek służebności, jako że nie nastąpiło to na rzecz odwołującego.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z uwagi na zmienną linię brzegową jeziora istnieją trudności w stwierdzeniu w sprawie przesłanek art. 27 ust. 1 prawa wodnego. Przywołał wyjaśnienia uczestniczki postępowania R. P., w których ww. wskazała m.in., że kamienie graniczne leżą w wodzie ponad 10 m od dzisiejszego brzegu, co niewątpliwie wiąże się ze zmienności linii brzegowej. Wyjaśnił, że mogło się zatem zdarzyć, że ogrodzenie, które pierwotnie było postawione w dopuszczalnej prawem odległości większej niż 1,5 m, obecnie nie spełnia już tego wymogu. Wskazał, że w takiej sytuacji, gdy linia brzegowa jest już ustabilizowana, to właściciel tej nieruchomości powinien zdemontować lub ograniczyć takie ogrodzenie w sposób zapewniający zgodność z obowiązującym prawem, a niezależnie od tego zobowiązany jest umożliwić przechodzenie przez obszar, o którym mowa wart. 27 ust. 1 Prawa wodnego. Zdaniem organu z akt sprawy wynika, że wymóg ten właściciele nieruchomości spełniają, a zatem zarzuty odwołującego są w tym zakresie nieuzasadnione. Wyjaśniając, że w art. 28 ust. 1 prawa wodnego nie zostało użyte sformułowanie stwierdzające, iż nieruchomości przylegające do powierzchniowych wód publicznych są miejscami publicznymi stwierdził, że wydanie w odniesieniu do takich nieruchomości decyzji przewidzianych w art. 28 ust. 2 prawa wodnego powoduje, iż z chwilą jej wydania nieruchomość taka uzyskuje walor miejsca publicznego (II OSK 245/07). Zaznaczając także, że pozytywne załatwienie wniosku J. K. w sposób niewątpliwy wiązałoby się ze znacznym ograniczeniem prawa własności osób będących właścicielami działek przez które miałoby prowadzić dojście do jeziora wskazał, iż w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym oraz, że w sytuacji, gdy interes publiczny można zaspokoić bez uszczerbku prywatnego interesu właścicieli przedmiotowych nieruchomości, to organ pierwszej instancji powinien podejmować takie działania i decyzje, które będą zgodne z fundamentalną, konstytucyjną zasadą ochrony własności. W sytuacji więc, jak wskazał organ, gdy gmina G. zapewnia dostęp do jeziora poprzez działkę gminną nr [....], nie ma potrzeby wydawania decyzji w tym zakresie przez uprawniony organ, tym bardziej też, że właściciele nieruchomości przyległych do wód jeziora sami deklarują dostęp i umożliwienie przejścia przez obszar w obrębie 1,5 m od linii brzegowej. Skoro więc w przedmiotowej sprawy jest wskazana droga dojścia do akwenu wodnego, to tym samym można uznać, że interes społeczny został zabezpieczony.

Na powyższą decyzję J. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 914/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzje organów obu instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wyjaśnił, że skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn niż wskazała to strona. Zdaniem Sądu, w sprawie organy uchybiły przepisom prawa materialnego oraz przepisom postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albowiem postępowanie w przedmiocie wydania decyzji z art. 28 ust. 2 prawa wodnego, jako decyzji ograniczającej korzystanie z prawa własności nieruchomości, nie mogło być wszczęte z inicjatywy strony, w związku z czym w sytuacji wszczęcia i prowadzenia postępowania na wniosek skarżącego, wydanie przez organ I instancji merytorycznego rozstrzygnięcia w ramach I instancji (czyli decyzji odmawiającej uwzględnienia żądania skarżących) było niedopuszczalne. Zatem skoro organ I instancji z naruszeniem przepisu art. 28 kpa w zw. z art. 28 ust. 2 prawa wodnego prowadził postępowanie i błędu w tym zakresie nie naprawił poprzez wydanie na podstawie art. 105 § 1 kpa decyzji o umorzeniu postępowania, lecz wydał decyzję odmowną w zakresie złożonego podania, to obowiązkiem organu odwoławczego było uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Organ odwoławczy tego jednak nie uczynił, lecz niezgodnie z prawem utrzymał w mocy wadliwe rozstrzygnięcie organy I instancji, co uzasadniało zdaniem Sądu, wyeliminowana z obrotu prawnego, jako naruszających prawo, zarówno decyzji organu odwoławczego, jak i decyzja organu I instancji. Sąd podkreślił, że przedmiotowe postępowanie mogło być wszczęte jedynie z urzędu i, że w związku z tym, skoro organ sam nie znalazł podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie dostępu do jeziora, a tym samym ograniczenia zakresu korzystania z działki [...], to tym samym nie miał on podstaw do badania zasadności wniosku skarżącego w tym zakresie, tj. do rozpoznania merytorycznie sprawy na wniosek, w ramach postępowania administracyjnego, które mogło być wszczęte jedynie z urzędu. Zaznaczył również, że podjęcie czynności procesowych w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony nie mającej legitymacji procesowej zobowiązuje do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Sąd powołał się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 717/08, w którym Sąd ten wskazał, że stronami w omawianym postępowaniu nie mogą być inne podmioty niż właściciel, a także w związku z art. 9 ust. 2 pkt 3 prawa wodnego, posiadacz samoistny i użytkownik wieczysty nieruchomości, przez którą ma być wyznaczony dostęp do wody, że w efekcie każda osoba spoza tego kręgu, nie posiada interesu prawnego, a więc statusu strony w przedmiocie wszczęcia postępowania o dostęp do wód oraz, że posiadany przez takie osoby interes faktyczny nie uzasadnia wszczęcia postępowania na ich wniosek.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J. K. wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 34 prawa wodnego poprzez niezgodne z tymi przepisami uznanie, że skarżący nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, a także naruszenie art. 45 Konstytucji RP i art. 28 ust. 2 w zw. z art. 34 prawa wodnego oraz w zw. z art. 28 i art. 61 kpa poprzez niezgodne z tymi przepisami uznanie, że postępowanie w sprawie ustanowienia dostępu do wody może być wszczęte i prowadzone wyłącznie z urzędu.

Po rozpatrzeniu wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, uznając ją za zasadną, wyrokiem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 631/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd II instancji podzielił stanowisko skarżącego kasacyjnie o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 28 kpa poprzez uznanie, że skarżący nie może być stroną postępowania o dostęp do wody, o którym mowa w art. 28 prawa wodnego. W tym zakresei NSA wskazał, że z art. 28 kpa wynika, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku i, że w przedmiotowym przypadku normę tę stanowią przepisy prawa wodnego. Wyjaśnił, że z przepisu art. 9 ust. 2 pkt 3 prawa wodnego, na który powołał się Sąd I instancji, nie wynika jednoznacznie, że uprawnienia strony mają tylko osoby w nim wymienione, bowiem przepis ten określa jedynie krąg podmiotów, do których stosuje się przepisy ustawy prawo wodne dotyczące sytuacji prawnej właścicieli i, że w związku z tym Sąd I instancji zinterpretował wskazany przepis w sposób zawężający uznając, że żadna osoba spoza kręgu osób w nim wymienionych nie posiada interesu prawnego, a więc statusu strony w postępowaniu w przedmiocie dostępu do wody, jako że legitymuje się ona jedynie interesem faktyczny, który jednak nie uzasadnia wszczęcia postępowania na ich wniosek. Podkreślając, że przepis art. 9 ust. 2 pkt 3 prawa wodnego należy w stanie faktycznym sprawy zinterpretować w kontekście przepisów art. 28 ust. 2 oraz art. 34 prawa wodnego, które mówią o możliwości powszechnego korzystania z wód i, że art. 34 odnosi się jedynie do wód publicznych, a więc dotyczy prawa do powszechnego korzystania z wód publicznych, śródlądowych, morskich – czyli korzystania z nich dla każdego obywatela w różnorodny, ogólnie znany i stosowany sposób stwierdził, że konsekwencją powyższego jest to, iż wbrew stanowisku Sądu I instancji, każdy obywatel może domagać się dostępu do jeziora, które stanowi wodę publiczną. Ponadto NSA uznał, że w przedmiotowej sprawie nie został dostatecznie i jednoznacznie określony status jeziora Ch. Wyjaśnił, że z akt administracyjnych nie wynika wprost, iż jezioro to stanowi wodę publiczną, objętą powszechnym korzystaniem w rozumieniu przepisu art. 34 prawa wodnego. W związku z tym Sąd II instancji wskazał na konieczność uzupełnienie przez organ I instancji informacji co do statusu jeziora Ch. (czy jezioro to stanowi wodę publiczną czy też nie) i oparcie poczynionego ustalenia w tym zakresie na odpowiedniej dokumentacji podkreślając że jest to niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż dopiero ustalenie w sposób dokładny przez organ I instancji statusu jeziora Ch., pozwoli na zastosowanie w dalszym postępowaniu norm art. 28 i 34 prawa wodnego. Sąd II instancji wskazał również, że choć przepisy art. 28 ust. 2 i art. 34 prawa wodnego nie zawierają uregulowań dotyczących procedury wyznaczania dostępu do wody, w szczególności nie stanowią, czy postępowanie w tym przedmiocie przeprowadza się na wniosek czy z urzędu, to jednak stan faktyczny niniejszej sprawie pozwala na stwierdzenie, że złożony przez skarżącego wniosek mógł zostać odczytany przez organ I instancji jako sygnał do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu oraz, że kolejnym krokiem mogło być zaś wydanie przez niego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie – czyli decyzji odmawiającej uwzględnienia żądania skarżących.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Rozpoznanie przedmiotowej skargi nastąpiło w ramach szczególnego związania wynikającego z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już uprzednio w sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., Nr 270) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie dokonaną wykładnią ma szeroki zasięg, nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 zdanie drugie ppsa). W świetle przytoczonych przepisów należy wyjaśnić, iż przez wykładnię, ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych oraz sposobu ich rozumienia i stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy ona zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Ocena prawa odnosi się zarówno do wykładni prawa materialnego, jak i prawa procesowego, w tym braku wyjaśnienia w badanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego, stanowiąc w efekcie konsekwencję wyrażonej przez sąd oceny prawnej. Swoją wykładnię prawną w rozumieniu art. 190 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny może wyrazić w postępowaniu kasacyjnym. Sformułowanie przez NSA interpretacji przepisów prawnych, odmiennie od oceny zawartej w zaskarżonym orzeczeniu sądu I instancji, powoduje, iż sąd pierwszej instancji przy ponownym przekazaniu sprawy, zobligowany jest do uwzględnienia dokonanej wykładni przepisów prawnych oraz zastosowania ich w sposób wskazany przez NSA.

W świetle powyższej regulacji istotne znaczenie ma okoliczność, że w przedmiotowej sprawie zapadł już uprzednio wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012r. sygn. Akt IIOSK 631/11. W wyrok tym NSA sformułował jednoznacznie kierunek dalszych działań, jakie winny podjąć organy w celu uniknięcia błędów.

Przed odniesieniem się do meritum sprawy wymaga wskazania, że w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyznaczenie dostęp do wody objętej powszechny korzystaniem, skarżący J. K. ma interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa. Przepisy art. 34 prawa wodnego analizowane z zw. z art. 28 ust. 2 prawa wodnego mówią bowiem o możliwości powszechnego korzystania z wód publicznych, co oznacza, że każdy obywatel może domagać się dostępu do jeziora stanowiącego wodę publiczną.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że spór w sprawie dotyczy kwestii wyznaczenia przez organ gminy dostępu do jeziora Ch. przez działkę nr [...], przy granicy z działką nr [...], w Ch.

Biorąc pod uwagę przedmiot sprawy należy wyjaśnić, że ustawodawca w art. 28 ust. 2 prawa wodnego przewidział ograniczenie prawa własności właściciela nieruchomości przyległej do wód objętych powszechnym korzystaniem, stanowiąc, iż jest on obowiązany zapewnić dostęp do wody w sposób umożliwiający to korzystanie i, że części nieruchomości umożliwiające dostęp do wody wyznacza wójt, burmistrz lub prezydent miasta w drodze decyzji. Z przepisów art. 34 ust. 1 i 2 prawa wodnego wynika natomiast, że każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania ze śródlądowych powierzchniowych wód publicznych, morskich wód wewnętrznych i wód morza terytorialnego, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej (ust. 1) oraz, że powszechne korzystanie z wód służy do zaspokajania potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego, bez stosowania specjalnych urządzeń technicznych, a także do wypoczynku, uprawiania turystyki, sportów wodnych, i amatorskiego połowu ryb na zasadach określonych w przepisach odrębnych (ust. 2). W treści przytoczonych przepisów wyrażone zostało publiczne prawo podmiotowe (a więc prawo przysługujące każdemu) w postaci prawa do powszechnego korzystania z wód, i odpowiadający temu prawu obowiązek właścicieli nieruchomości przyległych do wód objętych powszechnym korzystaniem – umożliwienia tego korzystania. Ze względu na okoliczność, że w art. 34 prawa wodnego ustawodawca odniósł prawo do powszechnego korzystania z wód jedynie do wód publicznych - śródlądowych, morskich, a więc wód stanowiących własność Skarbu Państwa lub samorządu, należy stwierdzić, że regulacje art. 28 i 34 prawa wodnego, analizowane w powiązaniu ze sobą, dotyczą prawa do powszechnego korzystania z wód publicznych. W tym miejscu wyjaśnić należy, że różnica między hipotezą przepisów art. 28 ust. 1 a ust. 2 prawa wodnego, sprowadza się do tego, że przepis wyrażony w ust. 1 dotyczy wszelkich powierzchniowych wód publicznych, a w ust. 2 tylko powierzchniowych wód publicznych, które objęte są powszechnym korzystaniem. Z powyższego wynika, że tylko zatem odnośnie wód publicznych objętych powszechnym korzystaniem właściciel nieruchomości przyległej jest obowiązany zapewnić dostęp do wody w sposób umożliwiający to powszechne korzystanie (art. 28 ust. 2 prawa wodnego), a zatem korzystnie dla każdego podmiotu celem zaspokojenia potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego, rolnych, związanych z wypoczynkiem, turystyką, uprawianiem sportów wodnych, czy amatorskim połowem ryb (art. 34 prawa wodnego). Wskazany obowiązek właściciela takiej nieruchomości wynika z mocy prawa (art. 28 ust. 2 prawa wodnego), niemniej jeżeli nie wyznaczy on sam części nieruchomości umożliwiającej dostęp do wody, wtedy takie wyznaczenie następuje drodze decyzji administracyjnej wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Wyznaczenie takie jednak dotyczyć może, jak wskazano wyżej, jedynie nieruchomości przyległej do wód publicznych objętych powszechnym korzystaniem. W świetle poczynionych uwag nie ulega wątpliwości, że ustalenie, czy jezioro Ch. stanowi wodę publiczną, objętą powszechnych korzystaniem determinowało i stanowiło niezbędny element zastosowania regulacji określonych w art. 28 i art. 34 prawa wodnego, tj. norm stanowiących podstawy prawne decyzji orzekających w sprawie organów. Tymczasem w przedmiotowej sprawie ustalenie to dotyczące statusu jeziora Ch. nie zostało w sposób dokonane w sposób zgodny z wymogami art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, a więc w sposób jednoznaczny, dostateczny i niebudzący wątpliwości. Jak słusznie stwierdził NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2012 r. organ prowadzący postępowanie nie oparł się na żadnej dokumentacji, która pozwoliłaby na jednoznaczne stwierdzenie, czy jezioro Ch. stanowi wodę publiczną czy też nie. Także z akt administracyjnych nie wynika wprost, iż jezioro to stanowi wodę publiczną. Obowiązek dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wynika z obwiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej - art. 7 kpa. Obowiązek ten jest realizowany dzięki wynikającemu z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Brak spełnienia wskazanych wymogów dotyczących postępowania wyjaśniającego uzasadnia zarzut dowolności poczynionych ustaleń. Zarzut ten wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 kpa). Skoro wiec w przedmiotowej sprawie nie zostało poczynione jednoznaczne ustalenie co do statusu jeziora Ch., oparte na odpowiednim materiale dowodowym, to tym samym należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niekompletny. Niedostateczne wyjaśnienie podstawowej dla sprawy kwestii, jaką jest status jeziora Ch., i tym samym naruszenie w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisów art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa i w zw. z art. 107 § 3 kpa, nie mogło doprowadzić do prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego tj. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 34 prawa wodnego. Z powyższych względów należało zatem decyzję organów obu instancji uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustali w sposób dokładny, niebudzący wątpliwości i oparty na stosownych dokumentach status jeziora Ch. tj. czy jezioro Ch. stanowi wodę publiczną, objętą powszechnych korzystaniem w rozumieniu art. 34 prawa wodnego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z lit. a) oraz w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 wskazanej ustawy.

O kosztach orzeczono w punkcie trzecim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm).