Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 788/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 17 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia A.L., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 stycznia 2017 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego - dalej jako "Naczelnik", wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego A.L. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 18 listopada 2016 r. obejmujący zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r.

W oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny, na podstawie zawiadomienia z dnia 1 grudnia 2016 r., dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w "A", które dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 6 grudnia 2016 r. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 21 grudnia 2016 r.

Pismem z dnia 27 grudnia 2016 r. A.L., na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) - dalej jako "u.p.e.a.", wniósł skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 1 grudnia 2016 r. domagając się uchylenia środka egzekucyjnego i wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia tej skargi.

Zdaniem zobowiązanego, zajęcie świadczeń nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 79 § 1-4 u.p.e.a., które zostały nieprawidłowo zastosowane przez organ egzekucyjny (nie dopełniono obowiązków wynikających z tych przepisów). Zarzucono, że zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostało sporządzone nieprawidłowo pod względem formalnym - nie odpowiada formie przewidzianej w przepisach wykonawczych do u.p.e.a., jak również nie precyzuje egzekwowanego obowiązku - nie oznaczono prawidłowo rodzaju i wysokości egzekwowanego obowiązku, co m.in. dotyczy odsetek za zwłokę.

W ocenie zobowiązanego, zajęcie egzekucyjne zostało dokonane w toku postępowania, które wszczęto nieprawidłowo i bezzasadnie. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem - nie może być bowiem uznana za zgodną z prawem pod względem formalnym czynność egzekucyjna w postępowaniu, które podlega umorzeniu w całości na skutek wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

A.L. podniósł, że wynik niniejszej sprawy jest związany z rozstrzygnięciami w innych sprawach, tj. w postępowaniu dotyczącym zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz w postępowaniu ze skargi na decyzję Dyrektora z dnia 20 października 2016 r., która uchyla w całości decyzję Naczelnika z dnia 12 kwietnia 2016 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego.

Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. Naczelnik oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonaną zawiadomieniem z dnia 1 grudnia 2016 r.

W wyniku wniesionego na powyższe postanowienie zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - dalej jako "Dyrektor", utrzymał je w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 marca 2017 r. organ odwoławczy podkreślił, że unormowana w art. 54 u.p.e.a. skarga jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych i może być wnoszona zarówno na czynności organu egzekucyjnego, jak i egzekutora, natomiast nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W ramach tego środka zaskarżenia można więc wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych.

Analizując dokonaną przez Naczelnika czynność egzekucyjną o charakterze wykonawczym realizowaną w stosunku do majątku zobowiązanego Dyrektor nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, bowiem organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważnia go u.p.e.a. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a) tej ustawy, tj. egzekucja z świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej (art. 79 ustawy).

Zdaniem organu odwoławczego, w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a., w tym również prawidłowo i skutecznie doręczono w dniu 21 grudnia 2016 r. zobowiązanemu odpis zawiadomienia z dnia 1 grudnia 2016 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 18 listopada 2016 r., będącego podstawą doręczonego zawiadomienia o zajęciu. Organ egzekucyjny, wystawiając zawiadomienie z dnia 1 grudnia 2016 r. oraz przesyłając je do dłużnika wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu zobowiązanemu, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 79 § 1-4 u.p.e.a.

Dyrektor wskazał następnie, że podstawą zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w drodze egzekucji administracyjnej jest wystawione przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, zawierające wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., a zarazem sporządzone według wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339) - dalej jako "rozporządzenie z 22 sierpnia 2016 r.".

W ocenie organu odwoławczego, wykazane w zawiadomieniu o zajęciu z dnia 1 grudnia 2016 r. kwoty należności głównej oraz odsetek od zaległości zostały obliczone zgodnie z danymi zawartymi w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 18 listopada 2016 r., którego odpis doręczono zobowiązanemu w dniu 21 grudnia 2016 r., zatem strona nie powinna mieć wątpliwości co do rodzaju i wysokości egzekwowanego obowiązku, przy czym w postępowaniu skargowym nie może być badana kwestia wysokości egzekwowanego obowiązku.

Odnosząc się do zarzutu niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania Dyrektor zauważył, że argumenty strony w tym zakresie wykraczają poza przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a., bowiem kwalifikują się one m.in. jako zarzuty z art. 33 § 1 tej ustawy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że A.L. skorzystał z prawa do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, co sam przyznał w skardze z dnia 27 grudnia 2016 r. W związku z tym, w myśl zasady niekonkurencyjności trybów, nie można było orzec w tym przedmiocie w niniejszym postanowieniu. Na marginesie organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r. uchylił w całości postanowienie Naczelnika z dnia 19 stycznia 2017 r. uznające za nieuzasadnione zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 18 listopada 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zaznaczono, że rozstrzygnięcie to nie uniemożliwia jednak wydania postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika z dnia 20 stycznia 2017 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, bowiem na dzień wydania niniejszego postanowienia Dyrektor nie posiada informacji świadczących o zasadności podniesionych przez stronę zarzutów opartych na art. 33 § 1 u.p.e.a. Powtórzono, że instytucje wskazane w art. 54 oraz art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowią odrębne środki zaskarżenia, zatem możliwości rozpoznania skargi z art. 54 tej ustawy nie ogranicza brak wydania finalnego rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Również wniesienie skargi na ostateczną decyzję Dyrektora z dnia 20 października 2016 r. nie wpływa na sposób rozpoznania skargi z dnia 27 grudnia 2016 r.

Końcowo Dyrektor wskazał, że wniesienie skargi na czynności organu egzekucyjnego nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na uznanie niniejszym postanowieniem wniesionej skargi za nieuzasadnioną, organ nadzoru nie wydał postanowienia (na żądanie skarżącego) o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego A.L., wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie od organu administracji na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucił mu (jak i poprzedzającemu je postanowieniu organu pierwszej instancji) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r . Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy zarzuty sformułowane w zażaleniu przemawiały za uchyleniem w całości postanowienia Naczelnika z dnia 20 stycznia 2017 r. i przekazaniem sprawy w całości do ponownego rozpatrzenia temu organowi;

2. art. 54 § 5a, art. 54 § 1 i 5 w zw. z art. 79 § 1-4 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie;

3. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 5 i art. 54 § 5a i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu błędnych uzasadnień, w których organy obydwu instancji bezzasadnie przyjęły, że skarga na czynności egzekucyjne nie zasługiwała na uwzględnienie.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów art. 54 § 5a, art. 54 § 1 i 5 w zw. z art. 79 § 1-4 u.p.e.a. podtrzymano argumentację zaprezentowaną w piśmie z dnia 27 grudnia 2016 r. stanowiącym skargę na czynność egzekucyjną. A.L. powtórzył, że wynik niniejszej sprawy jest związany z rozstrzygnięciami w innych sprawach, z których część toczy się już przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, tj. w sprawie dotyczącej zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 u.p.e.a., w sprawie dotyczącej wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu uzyskanego ze sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tego tytułu.

Skarżący zarzucił, że Naczelnik nie czekając na prawomocne rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej wymiaru podatku wszczął postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 20 lipca 2016 r., w toku którego zastosował środek zabezpieczający w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W ocenie strony, zajęcie zabezpieczające zostało dokonane w toku postępowania, które wszczęto nieprawidłowo i bezzasadnie. Wszczęcie postępowania zabezpieczającego było niezgodne z prawem - nie może być uznana za zgodną z prawem pod względem formalnym czynność zabezpieczająca w postępowaniu, które podlega umorzeniu w całości na skutek wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego.

A.L. zarzucił, że postępowanie zabezpieczające zostało wszczęte z naruszeniem przepisu art. 239a Ordynacji podatkowej, gdyż decyzja Naczelnika z dnia 12 kwietnia 2016 r. nie podlegała wykonaniu z mocy prawa, albowiem zostało wniesione od niej odwołanie. W toku postępowania zabezpieczającego zostało dokonane zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia Naczelnika z dnia 25 lipca 2016 r., co stanowi ewidentne wykonanie decyzji nieostatecznej dokonane z naruszeniem art. 239a Ordynacji podatkowej.

Skarżący podał, że pismem z dnia 12 sierpnia 2017 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia przez Naczelnika postępowania zabezpieczającego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 20 lipca 2016 r., co spowodowało zawieszenie postępowania zabezpieczającego, wstrzymanie czynności zabezpieczających i czyniło niedopuszczalnym przekazanie zajętych środków przez bank na rachunek wierzyciela (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Końcowo wskazano, że decyzją z dnia 29 marca 2017 r. Naczelnik umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego o rozłożenie na 40 rat zapłaty zaległego podatku dochodowego uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości, co - w ocenie skarżącego - stanowi dodatkowy argument przemawiający za uwzględnieniem skargi na czynność egzekucyjną.

Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej skarżącego.

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Na przewlekłość postępowania egzekucyjnego skarga przysługuje również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku (§ 2). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6).

W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Skarga służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, LEX nr 1941089).

W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak NSA w ww. wyroku z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).

Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu (dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną) nie mogły być podnoszone w skardze zarzuty odnoszące się do prawidłowości wszczęcia i prowadzenia samego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym nie podlegały one badaniu w ramach niniejszej sprawy. Na marginesie Sąd zauważa, że pismem z dnia 27 grudnia 2016 r. zobowiązany, na podstawie art. 33 u.p.e.a., wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, które Naczelnik postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r. uznał za nieuzasadnione. W wyniku wniesionego na to rozstrzygnięcie zażalenia Dyrektor postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r. uchylił je w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi A.L. zarzucił, że zajęcie świadczeń nastąpiło

z naruszeniem przepisów art. 79 § 1-4 u.p.e.a., albowiem organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązków z nich wynikających.

W związku z powyższym należy wskazać, że zgodnie z art. 79 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz

z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych (§ 1). Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (§ 2). W stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu (§ 3).

Z regulacji zawartych w art. 79 § 4 u.p.e.a. wynika, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób (pkt 1). Ponadto organ egzekucyjny wzywa organ rentowy, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości (pkt 2 lit. a) oraz składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli (pkt 2 lit. b).

W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.

Z kolei w art. 67 § 2 u.p.e.a. ustawodawca wymienił konieczne elementy, które powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie to powinno zatem zawierać: oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; określenie stosowanego środka egzekucyjnego; numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

W ocenie Sądu, wystosowane do organu rentowego zawiadomienie z dnia 1 grudnia 2016 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej skarżącego, spełnia wskazane wyżej wymogi. Zawiera ono w szczególności kwotę należności, okres, za który należność została określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia. Zawiadomienie zostało podpisane przez pracownika upoważnionego przez organ egzekucyjny oraz zawiera wszelkie wymagane pouczenia.

Odpis powyższego zawiadomienia, wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 18 listopada 2016 r., został prawidłowo i skutecznie doręczony zobowiązanemu w dniu 21 grudnia 2016 r. (k. 92 akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny, wystawiając powyższe zawiadomienie oraz przesyłając je dłużnikowi zajętej wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu zobowiązanemu, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 79 § 1-4 u.p.e.a.

Tym samym, zarzut skarżącego, że powyższe zawiadomienie zostało sporządzone nieprawidłowo pod względem formalnym, uznać należy za gołosłowny. Zarzucając, że zawiadomienie to nie odpowiada formie przewidzianej w przepisach wykonawczych do u.p.e.a., A.L. nie wskazał, o jakie konkretnie akty wykonawcze chodzi, czy też jakie przepisy tych aktów narusza. Niemniej Sąd, nie będąc związany zarzutami skargi, dokonał kontroli zapadłych w sprawie rozstrzygnięć również pod kątem wymogów stawianych m.in. przez przepisy wydanego na podstawie art. 67 § 1 u.p.e.a. rozporządzenia z 22 sierpnia 2016 r., nie stwierdzając w tym zakresie żadnych uchybień.

Niezasadny jest również zarzut, że zawiadomienie z dnia 1 grudnia 2016 r. nie precyzuje egzekwowanego obowiązku. Wbrew zapatrywaniu skarżącego,

w zawiadomieniu tym oznaczono prawidłowo rodzaj i wysokość egzekwowanego obowiązku, albowiem wskazano w nim numer tytułu wykonawczego (którego odpis doręczono skarżącemu łącznie z odpisem zawiadomienia), wysokość dochodzonej należności głównej (43.265 zł) wraz z odsetkami za zwłokę (24.744,02 zł) obliczonymi wg stopy 8% i naliczonymi na dzień wystawienia zawiadomienia.

Odnosząc się do pozostałych twierdzeń zawartych w uzasadnieniu skargi należy jeszcze raz podkreślić, że kwestie dotyczące prawidłowości wydania tytułu wykonawczego i zgodnego z prawem prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie mogły podlegać analizie w postanowieniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną. Stanowią one bowiem podstawę wniesienia zarzutów. Kwestie te nie mogły być zatem przedmiotem dokonywania ustaleń i oceny w prowadzonym przez organ postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na konkretną czynność egzekucyjną. Jak już wyżej wskazano, w ramach tej skargi dopuszczalne jest podnoszenie takich zarzutów, które odnoszą się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, podnoszone zarzuty nie mogą natomiast dotyczyć tych ewentualnych wadliwości postępowania egzekucyjnego, którym poświęcone są inne przepisy u.p.e.a.

Sąd nie stwierdził także, aby w prowadzonym postępowaniu doszło do uchybienia przepisowi art. 54 § 6 u.p.e.a. Należy wskazać, że przepis ten nie obliguje organu do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a jedynie daje taką możliwość według dość nieostrego, uznaniowego kryterium "uzasadnionych przypadków". W doktrynie za uzasadnione przypadki wstrzymania uznaje się sytuacje, gdy organ egzekucyjny bądź organ nadzoru uznają na podstawie informacji i dowodów przekazanych przez zobowiązanego oczywistą zasadność skargi bądź uznają, że wykonanie czynności narazi zobowiązanego na niepowetowane szkody (co może rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa). Przyjmuje się również, że organ egzekucyjny powinien wstrzymać prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy uzna skargę za słuszną, gdyż sam nie będzie mógł jej uwzględnić. Za niesłuszne z kolei uznaje się wstrzymywanie czynności egzekucyjnej, gdy istnieją okoliczności uzasadniające przypuszczenie, że taka decyzja może całkowicie lub częściowo uniemożliwić skuteczne przeprowadzenie egzekucji,

np. zobowiązany może ukryć podlegające zajęciu pieniądze bądź przedmioty

(tak: D. Kijowski, Ustawa o postępowaniu w egzekucyjnym w administracji, Komentarz, wydanie II, LEX 2015).

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, przy czym z mocy art. 144 k.p.a. regulację tę stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia organu pierwszej instancji.

Dodatkowo wskazać należy, że ze sformułowanej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika, iż każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją (postanowieniem) pierwszej instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania (zażalenia) przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. W efekcie zatem sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, co wiąże się dla organu z obowiązkiem dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika także wyraźnie specyfika postępowania odwoławczego, którego istotą nie jest wyłącznie kasacyjna kontrola zaskarżonej decyzji (postanowienia) organu pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej w granicach wyznaczonych wyłącznie rozstrzygnięciem decyzji (postanowienia) organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3119/05, LEX nr 212187; por. również B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.BECK 2004, s. 96).

Stąd też zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. jest niezasadny, albowiem Dyrektor był uprawniony i jednocześnie zobowiązany do merytorycznego rozpoznania sprawy od początku, którego wynikiem było - prawidłowe - orzeczenie utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie.

Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo uzasadnione

i zawiera pełne uzasadnienie, zarówno faktyczne jak i prawne. Nie sposób też zarzucić organowi odwoławczemu, że nie dokonał szerokiej i wybiegającej ponad zarzuty zażalenia oceny. W swoim postanowieniu Dyrektor opisał stan faktyczny sprawy w sposób wyczerpujący, odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu, a prawne uzasadnienie postanowienia spełnia wymogi stawiane przez art. 124 k.p.a. Należy podkreślić, że postanowienie to dotyczy skargi na czynność egzekucyjną, a więc jego uzasadnienie ogranicza się jedynie do kwestii istotnych z punktu widzenia art. 54 u.p.e.a.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.