Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1226/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 135, art 3§2, art 145 § 1 pkt 1 lit a-c, art 133 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 1a ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art 122, art 187, art 180 § 1, art 197 §1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Na wstępie należy wyjaśnić, że decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza Gminy S. z [...] lutego 2016 r., nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie określenia H. K. (dalej: "podatnik", "skarżący") wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r. i umorzyło postępowanie. W motywach rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w sprawie nie zaistniały podstawy do stosowania nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej, ponieważ decyzja wymiarowa z [...] stycznia 2015 r., nr [...], została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] listopada 2015 r., nr [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia, celem zbadania czy domek letniskowy podatnika może być traktowany jak budynek.

Odnośnie podatku od nieruchomości za 2017 r., Burmistrz Gminy S. decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...], ustalił podatnikowi wymiar podatku w wysokości [...] zł:

- od gruntów pozostałych o powierzchni 273,00 m2 (stawka podatku [...] zł/m2) - podatek [...] złotych;

- od budynków pozostałych o powierzchni 27,00 m2 (stawka podatku [...] zł/m2) - podatek [...] złotych.

W odwołaniu podatnik podniósł, że powyższa decyzja nie uwzględnia rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie o sygnaturze [...], uchylającej decyzję Burmistrza Gminy S. z [...] lutego 2016 r., nr [...] i umarzającej postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] września 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję, organ odwoławczy powołał się na opinię sporządzoną przez biegłego, który zakwalifikował "domek letniskowy podatnika" jako budynek letniskowy. Z opinii wynika, że układ ścian, ich usytuowanie na murach fundamentowych, konstrukcja dachu i instalacje budynku pozwalają stwierdzić, że sporny obiekt jest to budynek pełniący funkcję domku letniskowego. W opinii biegły wyjaśnił również, że budynek letniskowy o konstrukcji drewnianej posadowiony na bloczkach betonowych lub palach jest budynkiem, gdyż nie jest obiektem tymczasowym, posiada przegrody budowlane i dach, a także fundamenty w postaci pali lub bloczków. Fundament jest to bowiem element konstrukcyjny przenoszący obciążenia z innych elementów konstrukcyjnych - takich jak ściany i dach - bezpośrednio na grunt.

W skardze H. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej, że została wydana bez zbadania stanu faktycznego. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja jest całkowicie błędna, gdyż sankcjonuje błędną decyzję Burmistrza Gminy S., który uznał jego domek kampingowy jako nieruchomość i wyliczył podatek liczony dla pozostałych budynków.

Skarżący wyjaśnił, że Burmistrz wydaje w stosunku do niego błędne decyzje już od 2015 r. Na skutek zakwestionowania decyzji nr [...], wydanej w takiej samej sprawie, w identycznym stanie faktycznym, decyzja ta w efekcie końcowym została uchylona, a postępowanie umorzone. Na skutek postępowania odwoławczego na zlecenie Burmistrza została wydana opinia w sprawie, której stroną był Burmistrz, jednakże nie przez biegłego sądowego, lecz Pracownię Projektową D. L. L.. Opinia miała wyjaśnić, czy jego domek kampingowy należy traktować jako budynek czy jako budowlę. Opinia stwierdzała, że technologia wykonywania budynków drewnianych (w tym domek letniskowy typu Mikołajki) przewidywała mocowanie dolnej belki do murów fundamentowych kotwami o średnicy 10-12 mm. Jednakże w opinii nie było żadnej informacji, że jego domek jest rzeczywiście takimi kotwami połączony z gruntem. Na tej podstawie w opinii stwierdzono, że domek ten należy uznać za budynek letniskowy.

Skarżący podkreślił, że w obecnie kwestionowanej decyzji nie zmienił się żaden element: dotyczy tych samych stron, tego samego przedmiotu, tych samych okoliczności. Jeżeli tak, to zdaniem skarżącego niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z powołaniem biegłego.

Skarżący wyjaśnił ponadto, że jego wątpliwości biorą się stąd, iż wchodząc w 2010 r. w posiadanie działki (bez sporządzania aktu notarialnego), jego domek nie był traktowany jako budynek letniskowy, a dzisiaj pomimo, że przepisy w tym zakresie się nie zmieniły, jak również nie zmienił się stan faktyczny, domek ten jest traktowany jako budynek letniskowy.

Skarżący zarzucił ponadto, że SKO w swojej decyzji w żaden sposób nie wyjaśniło, dlaczego uznało zaskarżoną decyzję za prawidłową. Nadto uzasadnienie wskazuje, że SKO posiłkowało się opinią dotyczącą innej sprawy, a mianowicie [...], która to decyzja uchyliła decyzję Burmistrza [...], w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2015. W ocenie skarżącego, powinna zostać wydana nowa opinia, albo jeżeli stara opinia miała stanowić dowód w sprawie, to powinien mieć czas i możliwość do ustosunkowania się do tej opinii i na ewentualne jej zakwestionowanie. Tymczasem został tylko powiadomiony, że oparto się na takiej decyzji - bez dania mu możliwości wypowiedzenia się.

Jego zdaniem nawet w treści pisma Burmistrza Gminy S. do SKO z [...] marca 2015 r. zawarte są informacje potwierdzające słuszność jego stanowiska. Otóż pismo to powołuje się na treść odpowiedzi sekretarza stanu na interpelację nr [...] w sprawie przepisów o podatkach i opłatach lokalnych, gdzie stwierdza się, że zgodnie z wyjaśnieniami ministra budownictwa budynkiem jest obiekt budowlany zawierający przestrzeń wewnętrzną lub pomieszczenie wydzielone [...] posadowiony na gruncie budowlanym [...]. W ocenie skarżącego, należycie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w sposób jednoznaczny stwierdziłoby, że jego domek kampingowy nie jest posadowiony na gruncie budowlanym, a tym samym zaskarżona decyzja obarczona jest błędem.

Na koniec skarżący zarzucił, że sytuacja, w której obywatel nie może oczekiwać od organów publicznych jednoznacznego stanowiska i która doprowadza do tego, że w takich samych okolicznościach faktycznych wydawane są co roku skrajnie przeciwne decyzje, daje podstawę do poddania w wątpliwość zasadności tych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych.

W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W przedmiotowej sprawie spór miedzy stronami sprowadza się do oceny, czy tak posadowiony obiekt jest budynkiem, czy ma charakter trwałego, czy też nietrwałego związania z gruntem.

Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm.), budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Powołana definicja odwołuje się do pojęcia obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2016r. r. poz. 290 ze zm.) Zgodnie z art. 3 pkt 1 cytowanej ustawy, przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 2, przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Budynek w rozumieniu definicji z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. musi posiadać fundamenty. W przytoczonej definicji za fundamenty uznać należy każdy ich rodzaj pod budynkiem, który dopuszcza prawo budowlane. Definicja ustawowa nie wyjaśnia jednak, co należy rozumieć przez "trwały związek z gruntem". Zasadnym wydaje się więc odwołanie do pojmowania trwałego związku budynku z gruntem funkcjonującego w systemie prawa, a konkretnie w prawie cywilnym. Budynek trwale związany z gruntem jest najczęściej jego częścią składową w rozumieniu art. 48 k.c. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości, albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 k.c.). Nie jest zatem częścią składową budynek połączony z gruntem tylko dla przemijającego użytku (por. L. Etel, S. Presnarowicz: "Podatki i opłaty samorządowe", Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003).

Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że za trwale związany z gruntem budynek można uznać tylko taki budynek, który spełnia dwa warunki: nie można go oderwać od gruntu bez jego uszkodzenia oraz nie jest on obiektem wzniesionym do tzw. przemijającego użytku (S. Rudnicki "Komentarz do kodeksu cywilnego, Warszawa 1996r. s.19). Do tego, czym jest trwałe związanie budynku z gruntem, odniósł się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2013 r. (sygn. akt. II OSK 315/2012). "W orzecznictwie sądów administracyjnych cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić jego stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, lub przemieszczenie w inne miejsce" (wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r. II OSK 1461/2008, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2011 r. II OSK 25/2010, wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2011 r. II OSK 773/2010).- wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

W myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015 r.poz.613,ze zm.) – zwana dalej O.p.), obowiązkiem organu podatkowego prowadzącego postępowanie podatkowe jest dążenie do wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. Realizację tej zasady zapewniają gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, a zwłaszcza w art. 187 O.p., w myśl którego organ podatkowy zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu podatkowym oznacza, że organ podatkowy winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, konieczne, jego zdaniem, do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także dowody wskazane lub dostarczone przez stronę, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Materiał dowodowy powinien być gromadzony w myśl zasady, wynikającej z art. 180 § 1 O.p., nakazującej jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą odpowiednią wiedzą niezbędną do wydania opinii (art. 197 § 1 O.p). Zaniechanie przez organ podatkowy podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania podatkowego, powodującym wadliwość decyzji. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w materiale dowodowym zebranym przez organy podatkowe znajduje się opinia techniczna sporządzona przez powołanego przez organ biegłego, z dokonanych w dniach 8 i [...] stycznia 2016 r. wizytacji nieruchomości i oględzin znajdującego się na niej domku letniskowego wraz z dokumentacją fotograficzną.

Biegły na podstawie wizytacji i oględzin stwierdził, że budynek:

- jest podłączony do sieci NN, woda i kanalizację sanitarna;

- posiada dwuspadowy dach z blachodachówką;

- posiada ściany zewnętrzne drewniane (ściany z otworami okiennymi i drzwiami);

- przed wejściem do budynku znajduje się taras betonowy z płytkami typu GRES;

- budynek posadowiony jest na murach fundamentowych grubości 24 cm zagłębionych w ziemi; mury wyprowadzone są około 25/30 cm ponad teren, odstępy pomiędzy murami wykonano dla zachowania wentylowania podłogi od spodu;

- technologia wykonania budynków drewnianych (w tym domek letniskowy typu Mikołajki) przewidywała mocowania dolnej belki (rygla dolnego lub legara) do murów fundamentowych kotwami o średnicy 10- 12 mm;

W opinii biegłego, przedmiotowy domek letniskowy nie jest tymczasowym obiektem budowlanym, lecz jest budynkiem. Posiada przegrody budowlane i dach, a także fundament w postaci pali lub bloczków. Fundament jest elementem konstrukcyjnym przenoszącym obciążenia z innych elementów konstrukcyjnych takich jak ściany i dach bezpośrednio na grunt. Biegły w opinii wskazał, że "wymóg trwałego związania z gruntem" oznacza posadowienie budynku na gruncie budowlanym w sposób zapewniający jego trwałość i stateczność. Jak wynika z opinii biegłego, układ ścian, ich usytuowanie na murach fundamentowych, konstrukcja dachu i instalacje w budynku pozwalają na stwierdzenie, że jest to budynek pełniący funkcję domku letniskowego.

Nie budzi wątpliwości, iż posadowienie przedmiotowego domku na konstrukcji opartej na palach i bloczkach, których funkcja sprowadza się do przeniesienia obciążenia na podłoże gruntowe i zapewnienia stabilności całej konstrukcji, powoduje, że jest on posadowiony trwale na gruncie, mając zapewnioną stabilność.

Na tle powyższego materiału dowodowego, organy podatkowe były w pełni uprawnione do uznania, że sporny domek letniskowy jest budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, a tym samym spełnia definicję budynku określoną w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że z opinii nie wynika, że jego domek letniskowy ma mocowanie dolnej belki do murów fundamentowych kotwami, nie jest argumentem przesądzającym o braku trwałego związania z gruntem.

Mając na uwadze zarzuty skargi odnośnie faktu, że w 2010 r. skarżący wchodząc w posiadanie działki nie dokonywał tego w formie aktu notarialnego, domek letniskowy nie był traktowany jako budynek letniskowy, należy wskazać, że sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Przedmiotem niniejszej sprawy poddanej sądowej kontroli jest decyzja ustalająca skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2017, a nie za lata wcześniejsze.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.