Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2258/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...], stwierdzającą nieważność decyzji Starosty P. z dnia [...] stycznia 2008 r. NR [...] (znak: [...]) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej K. W. (dalej: strona, skarżący) pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, na terenie położonym w P. przy ul. K., oznaczonym w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (obręb P.). Podstawą materialnoprawną decyzji wydanej w I instancji przez Wojewodę [...] były przepisy art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - zwanej dalej k.p.a. (Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071, ze zm.), art. 20 ust. 1 pkt 1a, art. 35 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, art. 9 ust. 1. art. 84 a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156. poz. 1118 ze zm.).

Postępowanie zostało wszczęte z urzędu, w związku z wystąpieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] marca 2010 r. nr [...]. Wystąpienie to zostało poprzedzone pismem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] lutego 2010 r. nr [...], które z kolei zainicjowane zostało wynikami kontroli rozpoznawczej Państwowej Straży Pożarnej z 5 marca 2010 r. wskazującymi, iż przedmiotowy budynek wielorodzinny stwarza zagrożenie dla życia ludzi.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. o pozwoleniu na budowę zatwierdzono plan zagospodarowania działki, obejmujący projekt budowlany naruszający przepisy przeciwpożarowe w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zwanych dalej warunkami technicznymi (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (jednolity tekst Dz. U. z 2009 r. nr 178, poz. 1380) właściwe urzędy, instytucje, organizacje, przedsiębiorcy lub osoby fizyczne są obowiązane uwzględnić wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej przy zagospodarowaniu i uzbrajaniu działki.

Organ I instancji wskazał, iż zatwierdzony projekt budowlany nie zawiera warunków ochrony przeciwpożarowej, co w jego ocenie stanowi rażące naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zgodnie z którym przed wydaniem decyzji pozwolenia na budowę właściwy organ sprawdza między innymi kompletność projektu budowlanego. Wymagany zakres projektu budowanego jest określony przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1 133 ze z późn. zm.). Przepis § 11 pkt 11 wymaga, by projekt budowlany zawierał warunki ochrony przeciwpożarowej określone w odrębnych przepisach.

Wojewoda stwierdził także, iż przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę doszło również do kwalifikowanego naruszenia przepisów art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z zatwierdzeniem projektu zagospodarowania działki nr [...], przewidującym lokalizację miejsca gromadzenia odpadów stałych przy granicy z działką nr [...] (projekt budowlany karta 27). Do akt nie dołączono wymaganej, przy takim odstępstwie przepisem § 23 ust. 2 opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.

Organ stwierdził też, iż projekt zagospodarowania działki nie przewiduje dla projektowanego budynku wielorodzinnego (6 lokali mieszkalnych) żadnego miejsca postojowego dla samochodów osobowych na działce inwestora. Takie rozwiązanie w ocenie organu narusza wprost ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia Miasta P., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w P., ogł. w Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...]. poz. 3186. Ustalenia te zapisane w § 24 ust. 1,2.3 i 4 planu nakładają obowiązek zaprojektowania 1,5 miejsca parkingowego na 1 mieszkanie dla budownictwa wielorodzinnego. W konsekwencji organ stwierdził, iż projekt zagospodarowania działki nie był sprawdzony w zakresie zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania terenu przywołanego wyżej, co uzasadnia pogląd o rażącym naruszeniu przepisu art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Zdaniem organu I instancji, przy wydawaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. nastąpiło również naruszenie przepisu art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z § 2 ust. 2 pkt 2 warunków technicznych. Uzyskanie odstępstwa, (w trybie § 2 ust. 2 pkt 2) od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, powinno nastąpić przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę (zgodnie z art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego), gdy tymczasem w sprawie niniejszej o zamienne rozwiązania inwestor występował do [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w dniu [...] czerwca 2010 r., czyli już po wydaniu decyzji z [...] stycznia 2008 r.

Jednocześnie organ zaakcentował kolejną okoliczność świadczącą o kwalifikowanym naruszeniu prawa przy wydawaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r.

Mianowicie, organ zarzucił brak stosownych uprawnień po stronie osób sporządzających projekt architektoniczny budynku objętego pozwoleniem na budowę. Budynek jest wielorodzinny; posiada kubaturę 1255 m3. Projekt architektoniczny wykonała osoba ze średnim wykształceniem technicznym, która w dacie wydawania decyzji nie posiadała wymaganych uprawnień do projektowania budynków o kubaturze powyżej 1000 m3. Organ podkreślił, iż przedstawione jako dowód w sprawie uprawnienia budowlane na podstawie § 2 ust. 2 pkt 1, § 6 ust. 2, § 7 i § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. Nr 8, poz. 46 ze zmianami w tym ogł. w Dz. U z 1991 r. nr 8, poz. 23) zostały ograniczone do wykonywania samodzielnej funkcji technicznej projektanta w specjalności architektonicznej - w budownictwie jednorodzinnym, zagrodowym oraz innych budynków o kubaturze do 1000 m3.

Taki stan potwierdziła [...] Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa w P. w piśmie z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] - akta II k. 153. Z tego powodu – w ocenie organu - przy wydawaniu przedmiotowego pozwolenia naruszono rażąco przepis art. 84 a ust. 1 pkt 2 i art. 20 ust. 1 pkt 1 a Prawa budowlanego w wyniku nie wykonania obowiązku sprawdzenia posiadanych przez osobę pełniącą samodzielną funkcję techniczną posiadanych uprawnień budowlanych i nie zapewnienia udziału w opracowaniu projektu osób posiadających uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności.

Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 81 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego do podstawowych obowiązków między innymi organów administracji architektoniczno -budowlanych należy w ramach sprawowanej kontroli i nadzoru zapewnienie warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych. Jak wskazano wyżej, takie warunki przy wydawaniu przedmiotowego pozwolenia na budowę nie były spełnione.

Wskazane naruszenia przepisów Prawa budowlanego spowodowały w ocenie organu powstanie skutków społeczno-ekonomicznych niemożliwych do zaakceptowania z punktu wymagań praworządności. Wydanie pozwolenia na budowę z naruszeniem prawa, które w konsekwencji prowadzi do powstania stanu zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi powoduje, że nie jest możliwe pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

K. W. wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Zarzucił, iż "organ popełnił błąd subsumcji". Zakwestionował pogląd organu o rażącym naruszeniu prawa w przedmiotowym postępowaniu. Nadmienił, iż w jego ocenie Wojewoda [...] całkowicie zignorował wskazania GINB zawarte w decyzjach: znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r.; [...] z dnia [...] marca 2011 r. (zapadłych uprzednio w przedmiotowej sprawie).

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając jako organ odwoławczy na wstępie uzasadnienia decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. zaznaczył, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 Kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Organ odwoławczy przypomniał, iż weryfikowaną decyzją Starosta P. udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego o kubaturze 1255,00 m3.

Zgodnie z dyspozycją art. 35 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm. - wg stanu na dzień wydania badanej decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r.) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego.

Stosownie zaś do przepisu art. 12 ust. 2 Prawa budowlanego, samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, określone w art. 12 ust. 1 pkt 1-5 Prawa budowlanego, mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją, stwierdzone decyzją zwaną dalej "uprawnieniami budowlanymi", wydaną przez organ samorządu zawodowego.

Organ zauważył, iż w niniejszej sprawie projekt architektoniczny wykonany został przez technika budowlanego F. K., nie posiadającego wymaganych uprawnień budowlanych. Dołączona do projektu budowlanego decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1990 r., Nr [...], potwierdza, iż F. K. posiada przygotowanie zawodowe upoważniające do wykonywania samodzielnej funkcji projektanta, kierownika budowy i robót w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Z kolei decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1990 r., Nr [...], potwierdza, iż Pan F. K. posiada przygotowanie zawodowe upoważniające do wykonywania samodzielnej funkcji projektanta, kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej.

GINB podkreślił, że na mocy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 18 lipca 1991 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 1991 r. Nr 69, poz. 299), w/w uprawnienia budowlane upoważniały do wykonywania samodzielnej funkcji projektanta, kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej uprawniały jedynie do wykonywania samodzielnej funkcji technicznej projektanta w specjalności architektonicznej - w budownictwie jednorodzinnym, zagrodowym oraz innych budynków - o kubaturze do 1000 m3.

Powyższe potwierdza pismo [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] (akta sprawy organu wojewódzkiego).

W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego bez znaczenia pozostaje fakt, iż ww. projekt architektoniczny wykonany został również przez mgr inż. T. K. Organ zwrócił bowiem uwagę, iż z załączonej do projektu budowlanego decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1999 r., Nr [...], wynika, iż Pan T. K. uzyskał uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi i projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, a nie w specjalności architektonicznej.

W związku z powyższym organ doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie naruszony został w sposób rażący przepis art. 35 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Projekt budowlany został bowiem sporządzony przez osoby, z których żadna nie była uprawniona do projektowania - w zakresie architektury - budynków o kubaturze przekraczającej 1000 m3.

Nadto organ zauważył, iż decyzja Starosty P. z dnia [...] stycznia 2008 r., została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Z analizy projektu zagospodarowania terenu wynika bowiem, iż miejsce na śmietnik zaprojektowano bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr ewid. [...]. Ponadto miejsce na śmietnik przylega bezpośrednio do ściany zaprojektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Z załączonej dokumentacji nie wynika, aby na działce sąsiedniej w granicy działki znajdowało się podobne urządzenie. Brak jest także przesłanek uzasadniających zastosowanie ust. 2 i 3 w/w przepisu Zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (wg stanu na dzień [...] stycznia 2008 r.) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno- budowlanymi.

W myśl § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe powinna wynosić co najmniej 10,00 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami na pobyt ludzi oraz co najmniej 3,00 m od granicy z sąsiednią działką. Zachowanie odległości od granicy działki nie jest wymagane, jeżeli osłony lub pomieszczenia stykają się z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy jest ono oczywiste.

W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z powodu rażącego naruszenia prawa przy jej wydawaniu zostały spełnione na gruncie niniejszej sprawy. Mianowicie - rażąco naruszone zostały przepisy art. 35 ust. 1 pkt 4 oraz art. art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. są przepisami, których stosowanie nie wymaga skomplikowanego procesu wykładni, zaś samo naruszenie jest bezsprzeczne.

Organ podkreślił, iż w jego ocenie skutki analizowanych uchybień są szczególnie poważne. O charakterze naruszenia przepisu art. 35 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego przesądza bowiem cel powyższej regulacji prawnej, która służy ochronie życia i zdrowia ludzi, a także mienia. Wskazują na to przepisy Prawa budowlanego - art. 5, art. 12 ust. 6, które zobowiązują do zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego i użytkowego, a ponadto wskazują, że osoby wykonujące samodzielne funkcje w budownictwie są odpowiedzialne za wykonywanie tych funkcji zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz z należytą starannością w wykonywaniu pracy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1486/09).

Akceptowanie naruszeń art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. byłoby natomiast wyrazem pobłażliwości dla społecznie nagannej tendencji inwestorów, by kierując się np. tylko względami ekonomicznymi lub własną wygodą stwarzać okoliczności zmierzające do obejścia, lub wręcz ewidentnego naruszenia, przepisów prawa.

Powyższe przepisy winny być restrykcyjnie przestrzegane, gdyż mają na celu ochronę bezpieczeństwa obywateli.

Pozostałej części zarzutów stawianych przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. decyzji Starosty P. z dnia [...] stycznia 2008 r. NR [...] (znak: [...]) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej K. W. pozwolenia na budowę, GINB nie zaaprobował, wskazując, iż podniesione w nich ewentualne naruszenia prawa nie mogą zostać zasadnie zakwalifikowane jako rażące.

K. W. złożył od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uwzględnienie skargi przez GINB w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), względnie – o uchylenie decyzji GINB znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] przez WSA w Warszawie oraz o zasądzenie od GINB na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zarzucił następujące naruszenia prawa:

• art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez jego zastosowanie,

• art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez jego niezastosowanie.

• art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez błędną ocenę, że decyzja Starosty P. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (błąd subsumpcji), w szczególności zaś, że:

1. naruszony został w sposób rażący przepis art. 35 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego (wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7),

2. naruszony został w sposób rażący przepis art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi), w zw. z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (z naruszeniem odległości miejsc na pojemniki i kontenery).

Wyraził pogląd, zgodnie z którym sporządzenie projektu przez osobę posiadającą co prawda uprawnienia, ale w nieodpowiedniej do wykonywanych czynności specjalności lub zakresie jest występkiem i osoba taka podlega odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Konsekwencji z tego tytułu nie może ponosić inwestor, a ponadto okoliczność taka nie stanowi wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Nadto skarżący podniósł, iż zaprojektowanie śmietnika w miejscu, w którym być go nie powinno jest oczywiście błędem, ale nie jest to taki błąd, którego by nie można w prosty sposób usunąć np. przez podjęcie czynności naprawczych przez organy nadzoru budowlanego, w tym przypadku w trybie art. 51 ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Roboty budowlane zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Jego zdaniem, w tym przypadku wadliwy jest niewątpliwie projekt - akt techniczny, a nie akt administracyjny.

Końcowo wskazał, iż przy ocenie rażącego naruszenia prawa nie wystarczy oczywistość jego naruszenia, ale pod uwagę należy brać również skutki tego naruszenia. Rażące naruszenie prawa to takie, które wywołuje skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Podkreślił, iż w celu doprowadzenia przedmiotowej budowy do stanu zgodnego z prawem nie jest konieczna eliminacja decyzji o pozwoleniu na budowę z obrotu prawnego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Oceniając sprawę w świetle powyższych przepisów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot oceny Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowiła decyzja wydana w postępowaniu nadzorczym - dotyczącym stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Starosty P. z [...] stycznia 2008 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia budowę budynku mieszkaniowego wielorodzinnego, zaprojektowanego na działce nr [...], położonej przy ul. K. w P.

Podkreślić należy, że celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, jest eliminacja z obrotu prawnego tego aktu administracyjnego, obarczonego ciężkimi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Natomiast przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia jego wad. Z tych względów zasadniczym obowiązkiem organu nadzoru dokonującego oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., jest wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy według daty wydania badanej decyzji.

Zakres postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie obejmował zbadanie przesłanek przewidzianych w art. 156 k.p.a., bowiem organ nadzoru nie orzeka co do istoty postępowania zakończonego kontrolowaną decyzją, ani też nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących meritum tego podstępowania. W przepisie art. 156 § 1 pkt 1- 7 k.p.a. przewidziano dwa rodzaje wadliwości decyzji: wadliwość polegającą na rażącym naruszeniu prawa oraz wadliwość polegającą na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w swojej ocenie dostrzegł w badanej decyzji Starosty P. wskazane wyżej wadliwości.

O rażącym naruszeniu prawa z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną przez proste ich zestawienie ze sobą (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1935/99; także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1202/98). W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa, a skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04, Lex nr 165717).

W myśl art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (wg stanu na dzień [...] stycznia 2008 r.) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.

W niniejszej sprawie podstawową kwestią wymagającą zweryfikowania w ramach postępowania sądowego był pogląd wyrażony przez organy obydwu instancji w przedmiocie braku stosownych uprawnień po stronie osób sporządzających projekt architektoniczny budynku objętego zezwoleniem na budowę.

Z akt sprawy wynika, że weryfikowaną decyzją Starosta P. udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego o kubaturze 1255,00 m3.

Projekt architektoniczny wykonany został przez technika budowlanego F. K. Legitymował się on decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1990 r., Nr [...], potwierdzającą, iż posiada on przygotowanie zawodowe upoważniające do wykonywania samodzielnej funkcji projektanta, kierownika budowy i robót w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Nadto dokumentem mającym potwierdzać po jego stronie stosowne uprawnienia do sporządzenia projektu architektonicznego była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1990 r., Nr [...], potwierdzająca, iż Pan F. K. posiada przygotowanie zawodowe upoważniające do wykonywania samodzielnej funkcji projektanta, kierownika budowy i robót w specjalności architektonicznej (kopie ww. dokumentów w aktach sprawy). Powyższe uprawnienia zostały przyznane na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz.U. Nr 8 poz.46).

Jak słusznie oceniły organy I oraz II instancji, uprawnienia, o których mowa, doznały ograniczenia na skutek nowelizacji prawa , która nastąpiła w 1991 r.

Mianowicie, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 18 lipca 1991 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, osoby, które uzyskały stwierdzenie posiadania przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie osób fizycznych, mogą pełnić te funkcje w zakresie określonym niniejszym rozporządzeniem. Jednocześnie, w wyniku wspomnianej zmiany przepis § 2 ust. 2 pkt 1 otrzymał następujące brzmienie: "Osoby posiadające średnie wykształcenie techniczne mogą wykonywać samodzielną funkcję projektanta w budownictwie jedynie w specjalności techniczno-budowlanej zgodnej z posiadanym wykształceniem wyłącznie w specjalności architektonicznej - w budownictwie jednorodzinnym, zagrodowym oraz innych budynków o kubaturze do 1000 m3".

Powyższe potwierdza pismo [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] (akta sprawy organu wojewódzkiego), uzyskane przez organ wojewódzki na skutek odpowiednich wskazań GINB zawartych w decyzji z dnia [...] marca 2011 r., na mocy której organ ten uchylił uprzednio zapadłą decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r.

Sąd ocenił jako prawidłowy pogląd Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodnie z którym nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia okoliczność, iż przedmiotowy projekt architektoniczny wykonany został również przez mgr inż. T. K. Jak bowiem wynika z załączonej do projektu budowlanego kserokopii decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1999 r., Nr [...], T. K. uzyskał uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi i projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, a nie w specjalności architektonicznej.

Na marginesie należy w tym miejscu stwierdzić iż – wbrew zarzutowi skarżącego - odnoszącego się do pominięcia wskazań GINB zawartych w zapadłych uprzednio w przedmiotowym postępowaniu decyzjach uchylających decyzje stwierdzające nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę – zostały one wypełnione prawidłowo. Ustalone zostały wszystkie strony postępowania nieważnościowego, dokonana stosowna ocena rangi, a tym samym – skutków społeczno – gospodarczych stwierdzonych uchybień, a co do istoty naruszenia przepisów o uprawnieniach osób powołanych do sporządzania projektów architektonicznych – organy sprecyzowały, iż żadna z osób, których podpisy złożono pod projektem, stosownych uprawnień nie posiada. Zarzut zawarty w odwołaniu polegający na "zignorowaniu" wskazań organu odwoławczego jest w tej sytuacji bezzasadny.

Sąd podzielił zarzut organu odwoławczego odnoszący się do nieuzasadnionego zaakceptowania projektu zagospodarowania terenu na mocy przedmiotowej decyzji, co nastąpiło niewątpliwie z naruszeniem przepisu art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Z analizy projektu zagospodarowania terenu wynika bowiem, iż miejsce na śmietnik zaprojektowano bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr ewid. [...]. Ponadto miejsce na śmietnik przylega bezpośrednio do ściany zaprojektowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Z załączonej dokumentacji nie wynika, aby na działce sąsiedniej w granicy działki znajdowało się podobne urządzenie. Brak jest także przesłanek uzasadniających zastosowanie ust. 2 i 3 w/w przepisu. Zgodnie z brzmieniem art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (wg stanu na dzień [...] stycznia 2008 r.) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno- budowlanymi. Podkreślenia wymaga jednak, iż powyższy zarzut jest traktowany jako subsydiarny, a niższej znacznie randze i skutkach społeczno – gospodarczych, aniżeli zasadniczy zarzut sporządzenia projektu architektonicznego przez osoby nieuprawnione, który stanowi w ocenie Sądu samoistną przesłankę uzasadniającą pogląd o rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd stanął bowiem na stanowisku, iż sam fakt podpisania projektu architektonicznego przez osobę (osoby) nie posiadającą stosownych uprawnień, zgodnych z wymogami prawnymi obowiązującymi w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowi okoliczność uzasadniającą wzruszenie tej decyzji ostatecznej, jako obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 par. 1 pkt2 k.p.a.). Nie daje się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym, aby tego rodzaju dokument, od którego zależy bezpieczeństwo mieszkańców budowli, a także osób postronnych, był sporządzany przez osoby omawianych uprawnień nie posiadające, bądź – aby brak tego rodzaju uprawnień był traktowany jako "zwykłe" naruszenie prawa, np. z uwagi na to, że kubatura budynku nieznacznie przekracza dozwoloną wartość 1000 m3, bądź – iż projektant niegdyś stosownymi uprawnieniami dysponował.

W związku z powyższym Sąd doszedł do przekonania, że w istocie decyzja Starosty P. z dnia [...] stycznia 2008 obarczona jest wadą skutkującą jej nieważnością, albowiem przy jej wydawaniu naruszony został w sposób rażący przepis art. 35 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Projekt budowlany został bowiem sporządzony przez osoby, z których żadna nie była uprawniona do projektowania - w zakresie architektury - budynków o kubaturze przekraczającej 1000 m3.

Należy mieć na uwadze, że powyższe wywody korelują ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sad Administracyjny w sprawie opartej na analogicznym stanie faktycznym i prawnym w zakresie ograniczenia uprawnień na mocy wyżej omawianego przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 18 lipca 1991 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie – sygn. akt: II OSK 791/10, wyrok z dnia 11 maja 2011 r. oraz pozostają w zgodzie z poglądami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonymi w wyroku z dnia 11 października 2007 r. w sprawie sygn. akt: VII SA/Wa 1192/07).

Z uwagi na powyższe, w myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.