Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1267/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 lipca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 lipca 2013 r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t jedn Dz U 2010 r Nr 102, póz 651 ze zm ) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (t jedn Dz U 2013 r, póz 267), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 18 lutego 2013 r. nr [...], orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek J. S.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym

Decyzją z dnia 5 października 2006 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz J. S. za nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...], położoną w obrębie P. gm [...], która weszła w skład działki drogowej nr [...].

Podstawę takiego rozstrzygnięcia organu l instancji stanowił art. 73 ust 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz ustalenie, ze wniosek J. S. o ustalenie odszkodowania, złożony w dniu 22 lutego 2006 r., został złożony z uchybieniem terminu ustawowego na składanie stosownych wniosków

Decyzja Starosty z dnia 5 października 2006 r. nr [...] stała się ostateczna z dniem 3 listopada 2006 r.

W dniu 3 kwietnia 2008 r. J. S. złożyła do Wojewody kolejny wniosek o wypłatę odszkodowania za działkę zajętą pod drogę publiczną, który został przekazany do załatwienia według właściwości Staroście.

Starosta w decyzji z dnia 6 czerwca 2008 r. nr [...] orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego wszczęte na wniosek J. S. o odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], zajętą pod drogę krajową nr [...].

Na decyzję Wojewody z dnia 29 października 2008 r. J. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a Sąd wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1247/08, skargę oddalił.

Pismem z dnia 23 stycznia 2013 r. J. S. po raz kolejny wystąpiła do Starosty z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] położonej w obrębie P. gm [...], zajętą według wnioskodawczyni pod poszerzenie drogi publicznej nr [...].

Decyzją z dnia 18 lutego 2013 r. nr [...] Starosta orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z ww. wniosku

Od decyzji organu l instancji odwołanie złożyła J. S., która w piśmie z dnia 13 marca 2013 r. podniosła, ze nie zgadza się z opinią organu l instancji i wskazała, ze powinna była zostać poinformowana o otwarciu terminu do składania wniosków o odszkodowanie

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 lipca 2013 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu l instancji z dnia 18 lutego 2013 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, ze sprawa ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz strony za przedmiotową nieruchomość, została już ostatecznie rozstrzygnięta.

W ocenie organu odwoławczego, u podstaw znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie zagadnienia "powagi rzeczy osądzonej" leży ustalenie tożsamości sprawy administracyjnej - tej, w której zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie administracyjne i tej zainicjowanej "nowym" wnioskiem strony

W okolicznościach sprawy, zdaniem organu II instancji, zachodzi tożsamość podmiotów przedmiotu oraz stanu prawnego i faktycznego

Wszystkie wyżej wymienione postępowania odnoszą się do tej samej nieruchomości - działki nr [...], obr P. jedn ewid [...], wchodzącej obecnie w skład działki drogowej nr [...] obr P. jedn ewid [...].

Decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomości, wydana została na podstawie przepisów ustawy z 13 października 1998 r Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Artykuł. 73 tej ustawy nie uległ zmianie w okresie pomiędzy wydaniem decyzji ostatecznej a dniem 30 lipca 2013 r.

Wnioskodawczyni obecnie toczonego postępowania – J. S. była stroną w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, w związku z czym tożsamość podmiotowa w tym zakresie jest bezsporna.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, ze wydanie ponownej decyzji w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka [...] położonej w obr P. gm [...], bez uprzedniego pozbawienia mocy obowiązującej ostatecznej decyzji Starosty z dnia 5 października 2006 r nr [...] oznaczałoby, iż byłaby ona obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 3 K p a, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. S. podniosła, ze zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, bowiem pozbawia ją możliwości dochodzenia słusznego odszkodowania za utraconą własność.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa

W pierwszej kolejności należy wskazać ze w myśl art 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz U Nr 153, póz 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t jedn Dz U 2012 r, póz 270 ze zm , dalej w skrócie P p s a), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit c).

Dokonując kontroli legalności podjętych przez organ administracji rozstrzygnięć, sąd stosownie do zapisu art 134 P p s a nie jest związany granicami skargi Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Kwestią żywotną i znajdującą się w zainteresowaniu J. S. jest uzyskanie odszkodowania za grunt zajęty na poszerzenie drogi publicznej [...], położonej w miejscowości P. gm [...]. Skarżąca pomija okoliczność polegającą na tym, ze w odniesieniu do kwestii tego odszkodowania wypowiedział się właściwy organ w formie decyzji ostatecznej -negatywnie w odniesieniu do oczekiwań J. S. - przy czym J. S. nie wykorzystała wobec tej decyzji środka prawnego w postaci odwołania

W przypadku w/w gruntu znalazł zastosowanie art. [...] ustawy z dnia z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym "1 Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

2 Odszkodowanie, o którym mowa w ust 1, wypłaca

1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r drogami gminnymi,

Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg

3 Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust 1, jest ostateczna decyzja wojewody.

3a Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości.

4 Odszkodowanie, o którym mowa w ust 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa

5 Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem.

Celem wydanego przez ustawodawcę, przytoczonego powyżej przepisu prawnego, mającego charakter bezwzględnie obowiązujący - było uregulowanie stanu prawnego wskazanych w nim nieruchomości i jednocześnie określenie przesłanek/warunków uzyskania przez byłych właścicieli tych nieruchomości odszkodowania za utracone w tym trybie nieruchomości

Cechą zasadniczą przesłanek warunkujących uzyskanie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę jest określenie przez ustawodawcę nieprzekraczalnego, tzw materialnego, terminu złożenia wniosku o odszkodowanie przez byłego właściciela Zgodnie z wolą ustawodawcy wniosek byłego właściciela nieruchomości mógł być złożony jedynie w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Po upływie tego w/w okresu roszczenie o odszkodowanie wygasa. Inaczej mówiąc oznacza to, ze wniosek złożony przez byłego właściciela po tym terminie wskazanym w/w ustawą jest bezskuteczny a sam termin nie może być przywrócony

Został bowiem wprowadzony przez ustawodawcę w ustawie regulującej m m te odszkodowania, czyli w tzw. ustawie matenalnoprawnej i ustawodawca nie przewidział w tej ustawie żadnych zasad i trybu przywracania tego terminu.

Z przebiegu sprawy jest wiadome, ze J. S. złożyła wniosek o przedmiotowe odszkodowanie, jednak ten wniosek - jako złożony po terminie -został rozpatrzony przez Starostę w dniu 5 października 2006 r decyzją negatywną Starosta odmówił ustalenia i wypłaty przedmiotowego odszkodowania.

Niezwykle istotne w sprawie jest to, ze powyższa decyzja Starosty stała się decyzją ostateczną, zyskując tym samym trwały w czasie byt prawny.

Zgodnie z zasadą trwałości aktu administracyjnego w czasie, decyzja ostateczna wiąże w czasie i może być zmieniona tylko w drodze nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, którym jest odpowiednio postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (w trybie art 156 k p a) lub tzw postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (w trybie art 145 kpa).

Jak wynika z akt sprawy J. S. nie wniosła odwołania od tej w/w decyzji Starosty i decyzja ta jest od dnia 3 listopada 2006 r ostateczna.

Następnie Pani J. S. wniosła ponowię wniosek o odszkodowanie za ten sam grunt, powołując się na te same podstawy prawne, przy tym samym stanie faktycznym - do tego samego organu.

Tym razem z uwagi na wymogi art 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, Starosta wydał decyzję o umorzeniu - jako bezprzedmiotowego -postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy a WSA w Krakowie oddalił skargę J. S. na decyzję Wojewody z dnia 29 października 2008 r utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia 6 czerwca 2008 r

Jak wynika z akt sprawy, obecnie J.S. w sumie po raz trzeci, wnioskiem z dnia 23 stycznia 2013 r wszczęła zwyczajne postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za ten sam grunt zajęty pod drogę na podstawie tych samych przepisów przy nie zmienionym stanie faktycznym.

W tej sytuacji Starosta po raz drugi wydał w dniu 18 lutego 2013 r decyzję o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania wszczętego na wniosek J. S. a wyniku wniesionego odwołania decyzja Starosty została utrzymana w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia 30 lipca 2013 r

Po raz drugi J. S. wniosła skargę do WSA w Krakowie w analogicznej sprawie - jednak tym razem na decyzję Wojewody z dnia 30 lipca 2013 r. trzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia 18 lutego 2013 r. WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 15 kwietni 2009 r. II SA/Kr 1247/08 oddalił skargę.

Sąd obecnie kontrolujący sprawę stwierdza, ze zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zgodnie z zasadą ne bis m idem, (nic dwa razy w tej samej sprawie rozstrzygniętej ostatecznie – art. 156 § 1 pkt 3 k p a ), powagą rzeczy osądzonej, jak i zasadą trwałości decyzji ostatecznej w czasie (art. 16 § 1 k p a).

W myśl art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Inaczej mówiąc ta sama indywidualna sprawa z zakresu administracji publicznej, przy czym o tożsamości sprawy decyduje tożsamość stron postępowania, tożsamość przedmiotu postępowania i tożsamość tego samego stanu faktycznego przy niezmienionym stanie prawnym - jeżeli jest już rozstrzygnięta ostateczną decyzją -nie powinna być rozpatrywana ponownie.

Zgodnie z treścią art. 16 § 1 k p a "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych".

W sposób merytoryczny sprawa J. S. o odszkodowanie została rozpatrzona w/w ostateczną decyzją Starosty o odmowie ustalenia i wypłaty wnioskowanego przez nią odszkodowania.

Ponieważ w tej samej sprawie, zakończonej ostateczną decyzją o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania (a więc w sprawie posiadającej atrybuty - res ludicata), J. S. przy tym samym przedmiocie, tej samej podstawie prawnej i niemienionym stanie faktycznym - składa wnioski w konsekwencji o rozpatrzenie tej samej sprawy zakończonej ostateczną decyzją (czyli sprawy zamkniętej, rozstrzygniętej) - to zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnej w czasie oraz zasadą res ludicata i zasadą nic dwa razy w tej samej sprawie, organy administracyjne prawidłowo, zdaniem Sądu, umarzają wszczynane "cyklicznie" przez J. S. postępowanie o ustalenie i wypłatę w/w odszkodowania jako bezprzedmiotowe.

Dopóki znajduje się w obrocie prawnym ostateczna decyzja Starosty rozstrzygająca sprawę kluczowego odszkodowania - tak długo faktyczne/realne i potencjalne postępowania w tej samej sprawie będą bezprzedmiotowe bo ich przedmiot został już uprzednio ostatecznie rozstrzygnięty.

W sprawie kontrolowanej przez Sąd zarówno zaskarżona decyzja Wojewody jak i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty są prawidłowe. Niezależnie od obecnej sytuacji życiowej skarżącej, która się zmienia i jak podnosi skarżąca jest ciężka - Sąd stwierdza, ze w sprawie o przedmiotowe odszkodowanie nie zmieniły się podmioty, nie zmienił się przedmiot, nie zmienił się stan prawny i stan faktyczny ważny dla hipotezy normy. W związku z tym wydanie ponownej decyzji merytorycznej w tej sprawie, w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego - dopóki jest w obrocie prawnym ostateczna decyzja Starosty o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania administracyjnego - jest niedopuszczalne. W konsekwencji wszczynane w tej samej sprawie postępowanie jest umarzane jako bezprzedmiotowe W tym przypadku zachodzą przesłanki o jakich stanowi art. 105 §1 kpa, bo nie ma przedmiotu do orzekania przez organ administracyjny Sprawa jest załatwiona w drodze ostatecznej decyzji Starosty.

Ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy prowadzą zatem do wniosku, ze działaniom organów administracji publicznej w przedmiotowej sprawie nie można przypisać cech naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.