Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 437/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust.1; art. 136 ust.3 w zw. z art. 137 ust.1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 2 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
article: art. 4 pkt 1 i 2; art. 2a; art.4 pkt 2
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Natalia Kopiś po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Starosta L. orzekł o zwrocie na rzecz A. K. w udziale [...] części, Z. R. w udziale [...] części, W. R. w udziale [...] części, L. T. w udziale [...] części, I. E. K. w udziale [...] części, A. L. w udziale [...] części, J. G. w udziale [...] części, H. M. R. w udziale [...] części, A. E. R. w udziale [...] części oraz G. Z. w udziale [...] części wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha (obręb 34 ark.4), uregulowanej w księdze wieczystej [...] Jednocześnie Starosta L. zobowiązał wnioskodawców do zwrotu kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, zwaloryzowanej i ustalonej na dzień wydania niniejszej decyzji na kwotę [...]zł., stosownie do udziałów w zwracanej nieruchomości. W uzasadnieniu organ podał, że powyższa działka została decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. wywłaszczona pod budowę trasy N-S zad. II. W dacie wywłaszczenia stanowiła współwłasność spadkobierców M. vel M. F. R.: A. K., E. R., Z. R., W. R., L. T., L. R., J. R. R., I. E. K., A. L. i J. G.. Równocześnie ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości [...] zł., w tym za grunt [...] zł. i za składniki budowlane [...] zł. Wywłaszczenie poprzedziła decyzja Dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia lokalizacji zagospodarowania Trasy N-S Zad. II. Wnioskiem z dnia 23 lipca 2018 r. Z. R., W. R., L. T., H. R., A. R., G. Z., I. K., A. L., J. G., A. K., reprezentowani przez [...] D. K. wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Organ ustalił, że K. R. zmarł 29 [...] r. w L. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. [...] z dnia [...] r. sygn. akt II [...] spadek po nim nabyła żona E. R. oraz dzieci Z. R., W. R. i L. T. po [...] części każde z nich. E. R. zmarła [...] r. i zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] r. Rep. [...] sporządzonym przez notariusz B. C. spadek po niej nabyli dzieci L. T., W. R. i Z. R. po [...] części każde z nich. J. R. zmarł [...] r. w L. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] spadek po nim nabyła żona L. R. w [...] części oraz dzieci J. R. R., I. K., A. L. i J. G. po [...] części każde z nich. L. R. zmarła [...] r. w L. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. [...] z dnia [...]. sygn. akt [...] spadek po niej nabyły dzieci J. R. R., I. K., A. L. i J. G. po [...] części każde z nich. Z kolei J. R. R. zmarł [...] r. w L. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] spadek po nim nabyła żona H. R. oraz dzieci A. K. i G. Z. po [...] każde z nich. Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] orzekł rozwód małżeństwa zawartego pomiędzy A. K., a R. K., w związku z czym A. K. wróciła do nazwiska panieńskiego "R.".

Organ stwierdził, że według załączonej do akt decyzji z [...] r. zatwierdzającej plan realizacyjny zagospodarowania trasy N-S zad. II (wraz z rysunkiem planu), decyzji z dnia [...] r. zatwierdzającej plan zagospodarowania terenu ulicy [...] z uzbrojeniem i ukształtowaniem terenu oraz planu realizacyjnego terenów sportowych [...] w L. (wraz z załącznikiem graficznym) oraz fragmentami tekstu i rysunku Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego L. Zespołu Miejskiego zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Miejskiej Rady N. w L. z dnia [...] r. na wywłaszczonej nieruchomości przewidziano budowę ulicy kategorii zbiorczej obszarowej o 4 pasach ruchu, z dostępnością poprzez skrzyżowania, o szerokości w liniach rozgraniczających 30-35 m (symbol 081 Kzo). W oparciu o plany realizacyjne doprecyzowano, że działka nr [...] przeznaczona była pod budowę ul. [...], a dokładniej pod skrzyżowanie tej ulicy z trasą N-S. Do realizacji tego celu jednak nie doszło. Podczas oględzin nieruchomości w dniu 7 września 2018r. stwierdzono, że obecnie nieruchomość stanowi część większego niezagospodarowanego terenu położonego wzdłuż trasy Al. [...]. W większości pokryta jest wysokimi chwastami, oraz drzewami samosiejkami. Tylko jej niewielki fragment porasta koszona trawa. Przez jej teren przebiega ścieżka w części utwardzona kostką, służąca jako skrót prowadzący do budynków [...]. Na części działki wzdłuż al. [...] urządzono "dziki" wyjazd z pobliskich działek. Sąsiaduje od północy i południa z małymi działkami niezabudowanymi, w tym graniczy z działką miejską, która prowadzi do drogi dojazdowej ulicy miejskiej asfaltowej Alei [...] Na działce znajduje się kanalizacja, kable energetyczne, oraz sieć gazowa. Zdaniem organu ich położenie nie stanowi przeszkody do zwrotu. Wprawdzie dla prawidłowego funkcjonowania trasy komunikacyjnej niezbędna jest infrastruktura techniczna, jednakże teren ten nie został zagospodarowany w sposób zaplanowany i zorganizowany w ceku obsługi pobliskiej al. [...]. Nie wiążą się ściśle z celem dokonanego wywłaszczenia, tj obsługą trasy al. [...], ale służą obsłudze obiektów budowlanych znajdujących się na sąsiednich działkach. Przebieg kanalizacji sanitarnej na działce nie uległ zmianie od 1985r. co potwierdza rysunek planu realizacyjnego trasy N-S. Nieruchomość położona jest wśród terenów z różną zabudową: oświata, usługi, handel, zlokalizowana jest w centrum miasta L. na obrzeżach [...] Miasta. Obecna jej powierzchnia wynosi [...], a różnica pomiędzy powierzchnią pierwotną wynika ze sporządzonej modernizacji geodezyjnej. Organ wyjaśnił, że o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania orzekł na podstawie art. 140 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie przekracza ona 50% aktualnej wartości nieruchomości, o czym mowa w art. 217 ust.2 powołanej ustawy. Według bowiem sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego z dnia 11 października 2018 r. wartość rynkowa zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości wynosi [...] zł. tj. około [...] zł/m2.

Po rozpoznaniu odwołania G. L. Wojewoda decyzją z dnia [...]. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy. Organ wskazał, że stosownie do art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie natomiast z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Wojewoda zaznaczył, że nie ma przy tym znaczenia prawnego, z jakiej przyczyny nie doszło do zachowania terminów określonych w art. 137 ust. 1 dla zagospodarowania nieruchomości na cel wywłaszczenia, skoro ustawodawca nie określił w żaden sposób sytuacji, w której niedotrzymanie tych terminów zwalniałoby z obowiązku zwrotu nieruchomości lub jej części albo wyłączałoby uznanie nieruchomości lub jej części za zbędną na cel wywłaszczenia. W świetle przytoczonych przepisów także Wojewoda uznał stanowisko organu I instancji za prawidłowe. Zwrócił uwagę, że na działce [...] brak jest jakichkolwiek śladów świadczących o zorganizowanych działaniach zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia w postaci budowy trasy N-S, precyzyjniej pod budowę skrzyżowania ul. [...] z trasą N-S (obecnie Aleja [...]), co doprecyzowano w planie realizacyjnym. Potwierdzają to zarówno protokół z oględzin z dnia 7 września 2018 r., gdzie ustalono, że nieruchomość zawnioskowana do zwrotu stanowi część większego niezagospodarowanego terenu położonego wzdłuż trasy Alei [...] jak i dokumentacja fotograficzna działki wykonana w dniu 28 września 2018 r., a będąca załącznikiem nr 1 do operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dacie 11 października 2018 r. Również w ocenie organu odwoławczego przy orzekaniu o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz osób uprawnionych przeszkody nie stanowi umiejscowienie na niej podziemnych sieci infrastruktury technicznej w postaci sieci elektroenergetycznej, gazowej i kanalizacji sanitarnej, gdyż nie został on zagospodarowany w sposób zaplanowany i zorganizowany w celu obsługi pobliskiej alei [...] Istniejące sieci służą obsłudze obiektów budowlanych posadowionych na działkach położonych w pobliżu. Wojewoda przytoczył treść art. 4 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, który definiuje, że pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Natomiast pkt 2 powołanego wyżej artykułu określa, że droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Posadowione w obszarze działki nr [...] sieci nie wiążą się w żaden bezpośredni sposób z celem dokonanego wywłaszczenia tzn. obsługą trasy alei [...] Prawidłowo także ustalono kwotę zrewaloryzowanego odszkodowania jaką mieli zwrócić uprawnieni. Zgodnie z treścią decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. kwota odszkodowania za wywłaszczony grunt o powierzchni [...] ha wynosiła [...] zł. Po zwaloryzowaniu powyższej sumy i uwzględnieniu denominacji otrzymano kwotę [...]zł. tj. około [...] zł./m2. Kwota powyższa nie przekracza 50% aktualnej wartości nieruchomości, albowiem wartość rynkowa działki oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z dnia 11 października 2018 r. wynosi [...] zł. tj. około [...] zl./m2. Tak więc zostały spełnione warunki określone w art. 217 ust. 2 w związku z art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut niewystarczającego oznaczenia stron do ich zidentyfikowania, z uwagi na brak w decyzji dodatkowych danych tych osób takich jak adres zamieszkania, imiona rodziców, czy numer PESEL. Zaznaczył, że w punkcie II decyzji określone są dodatkowe dane stron takie jak imiona rodziców, natomiast we wniosku o zwrot nieruchomości z dnia 23 lipca 2018 r. ( akta sprawy karta 56) określone są adresy zamieszkania wszystkich uprawnionych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. L. zarzuciła decyzji Wojewody naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona byłym właścicielom oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie. Skarżąca zgodziła się ze stanowiskiem, że na przedmiotowej działce nie została wybudowana droga, która była celem wywłaszczenia, ale jej zdaniem o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie świadczy niezrealizowanie szczegółowo ustalonego celu wywłaszczenia nieruchomości, jeśli jej zagospodarowanie odpowiada ogólnemu celowi wywłaszczenia. W przedmiotowej sprawie, celem takim była budowa trasy N-S, tj. budowa drogi wraz z infrastrukturą, a cel ten został zrealizowany. Pomimo bowiem, iż trasa N-S nie powstała w planowanym pierwotnie kształcie, to jej przebieg pokrywa się w znacznej części z przebiegiem lubelskiego fragmentu drogi wojewódzkiej nr [...] (Przebieg dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych - stan na dzień 1 stycznia 2016 r.). Do drogi tej przylega przedmiotowa działka nr [...]. Jak wynika z protokołu oględzin stanowi ona pas techniczny, przez który przebiegają podziemne sieci infrastruktury technicznej. Ustalenia poczynione na oględzinach potwierdza znajdująca się w aktach sprawy mapa złożona przez geodetę. Usytuowanie infrastruktury technicznej jest niezbędne dla prawidłowego zagospodarowania trasy komunikacyjnej al. [...]. Ponadto sieci te, będące elementem pasa technicznego, stanowią zaplecze infrastrukturalne trasy al. [...] i są z nią funkcjonalnie powiązane. Sieci elektroenergetyczne zasilają latarnie, natomiast sieci kanalizacyjne służą odprowadzaniu wody zbierającej się na nawierzchni. W ocenie skarżącej na ocenę realizacji celu wywłaszczenia nie wpływa zmiana nazwy inwestycji, gdyż sporna nieruchomość została, zgodnie z celem wywłaszczenia, zagospodarowana pod drogę wraz z infrastrukturą techniczną i stanowi niezbędne zaplecze dla tego szlaku komunikacyjnego. Zgodnie z art. 4 ustawy o drogach publicznych za drogę uznaje się budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno - użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Natomiast za pas drogowy uznawany jest wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Zieleń przydrożna jest określona natomiast jako roślinność umieszczona w pasie drogowym, mająca na celu w szczególności ochronę użytkowników drogi przed oślepianiem przez pojazdy nadjeżdżające z kierunku przeciwnego, ochronę drogi przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (tj. Dz.U. z 2010 r. nr 65 poz. 407) w rozdziale 11 reguluje kwestie dotyczące pasów zieleni znajdujących się w ich obrębie. Stosownie do zapisów § 52 i 53 pas zieleni może być elementem pasa drogowego, jeżeli pełni funkcje estetyczne lub związane z ochroną środowiska albo przyczynia się do wypełnienia wymagań określonych w § 1 ust. 3 rozporządzenia (tj. podstawowych dotyczących m.in. bezpieczeństwa użytkowania, ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem ochrony przed nadmiernym hałasem, wibracjami, zanieczyszczeniami powietrza, wody i gleb, czy odpowiednich warunków użytkowych zgodnych z przeznaczeniem drogi publicznej). Nie ulega wątpliwości, zdaniem Gminy, że obszar działki wnioskowanej do zwrotu, stanowiący przydrożną zieleń (co potwierdziły przeprowadzone w toku postępowania oględziny), pełni funkcje ochronne, estetyczne, zapewniając jednocześnie warunki do bezpiecznego użytkowania trasy komunikacyjnej - al. [...]. Ponadto teren zawnioskowany do zwrotu stanowi strefę izolacyjną, oddzielającą pobliskie tereny oraz budynki [...] w L. od ważnego węzła komunikacyjnego przy al. [...]. Tereny zielone należą do koniecznych elementów w rozwoju ośrodków miejskich, służąc do estetycznego oddzielenia obszarów lub ich części o różnych sposobach zagospodarowania. Skarżąca dowodziła, że zachowanie odpowiednich proporcji pomiędzy terenami przyrodniczo czynnymi, a zurbanizowanymi wpływa na standard życia mieszkańców. Funkcja tego typu zieleni jest bardzo istotna ze względu na tworzenie strefy biologicznie czynnej, która pozytywnie wpływa na bioklimat obszaru zabudowanego. Obszary te są nieodłącznym elementem każdego układu urbanistycznego, ze względu na ich pozytywny wpływ na miasto. Wspomniana zieleń, na którą składają się trawy, krzewy oraz wieloletnie drzewa zapewnia mieszkańcom ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza, czy tłumi hałas powstający od pobliskiego szlaku komunikacyjnego. Co więcej, ma wpływ na termiczne i dynamiczne ruchy powietrza, stanowi instrument wymiany gazowej, redukując dwutlenek węgla oraz wpływa na mikroklimat miasta modyfikując wilgotność gleby i powietrza. Skarżąca przekonywała, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do niezrealizowania celu wywłaszczenia, a jedynie do jego modyfikacji, gdyż teren nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (pełniący funkcje ochronne i estetyczne, a także zaplecze infrastrukturalne) stanowi pas techniczny przylegający do trasy al. [...] (istniejącej przed dniem wywłaszczenia), niezbędny do jej prawidłowego funkcjonowania, tworząc zorganizowaną całość. Zdaniem skarżącej decyzja jest wadliwa także z powodu braku możliwości identyfikacji stron postępowania, a to z powodu braku dodatkowych danych jak adres zamieszkania, imiona rodziców czy nr PESEL. W pięciu przypadkach, w bazie PESEL figuruje od dwóch do nawet kilkunastu osób o danych osobowych wskazanych przez Starostę L. (Z. R., syn K.; I. E. K., córka J.; A. L., córka J.; J. G., córka J.; H. M. R.). W jednym podano jedynie imię i nazwisko (H. M. R.), natomiast dwukrotnie wskazano osoby, które w ogóle nie figurują w bazie PESEL (A. E. R., córka R. i G. Z., córka R. ). Za niewystarczające Gmina uznała odesłanie do treści wniosku o zwrot nieruchomości, gdyż dane pozwalające określić strony postępowania powinny być zawarte w treści decyzji administracyjnej i nie powinny być źródłem wątpliwości.

Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodzić należy się ze skarżącą, że zwrot nieruchomości, zbędnej w rozumieniu art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ( DZ. U z 2018r. poz. 2204 ) nie może nastąpić, jeśli nieruchomość stanowi część drogi publicznej. Już w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2006 r. (III CZP 72/06 Lex nr 196346) wskazano, że drogi publiczne traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu, gdyż własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi (Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego). Nieruchomości drogowe nie mogą być więc obciążane prawami rzeczowymi na rzecz osób trzecich, osoby te nie mogą też tymi nieruchomościami faktycznie władać w sposób prowadzący do zasiedzenia. Do tego poglądu wielokrotnie nawiązywał również Naczelny Sąd Administracyjny podając, że skoro z art. 2a ustawy o drogach publicznych wynika własność dróg publicznych Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, to znaczy, że drogi te – jako istniejące drogi publiczne – wraz z zajętymi pod te drogi gruntami nie mogą stać się własnością innego podmiotu aniżeli Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego. Jeżeli więc grunty zajęte pod drogi publiczne stanowią już własność publiczną, to art. 2a ustawy o drogach publicznych uniemożliwia przeniesienie prawa własności tych gruntów na rzecz innego podmiotu, także w ramach zwrotu na rzecz byłego właściciela ( tak NSA w wyrokach z dnia 28 października 2011 r., I OSK 649/11, 2 września 2010 r., I OSK 1438/09, 8 września 2015 r., I OSK 1921/14, 2 września 2016 r., I OSK 2820/14, 27 lipca 2017 r., I OSK 2821/15, II OSK 29/17 wszystkie opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Słusznie przy tym uważa się, że odmowa zwrotu dotyczy także nieruchomości, które nie zostały wprawdzie przeznaczone pod drogę, ale znajdują się w jej pasie drogowym. W wyroku z dnia 2 września 2016 r. ( I OSK 2820/14 opubl. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dla ustalenia pojęcia drogi i pasa drogowego należy zastosować art. 4 ustawy o drogach publicznych, który stanowi, że pod pojęciem drogi rozumie się budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym (art. 4 pkt 2), zaś pod pojęciem "pas drogowy" - wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą (art. 4 pkt 1). Pojęcie drogi zostało również zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990, ze zm.), zgodnie z którym droga to wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Stąd w orzecznictwie przyjmuje się że nieruchomością drogową, która zgodnie z art. 2a ustawy o drogach publicznych nie może być zwrócona wywłaszczonemu właścicielowi (jego spadkobiercy) w całości lub części, jest nieruchomość usytuowana w pasie drogowym. Podzielając ten punkt widzenia, uważany zresztą w orzecznictwie już za stabilny, nie sposób jednak zauważyć, że kwestia zwrotu nieruchomości, w sytuacji gdy stanowi drogę lub pas drogowy drogi publicznej nie ma w sprawie żadnego znaczenia.

Prawdą jest, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na wniosek Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji Oddział Miejski w L. pod budowę trasy N-S zad. II. co jasno potwierdza treści decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. Wynika z niej również, że wywłaszczenia dokonano zgodnie z decyzją Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z dnia z [...] r. ustalającej przebieg lokalizacje trasy uwzględnioną w planie społeczno – gospodarczym miasta L.. Nikt też w toku postępowania nie zaprzeczał, że według decyzji Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...]. zatwierdzającej plan realizacyjny zagospodarowania trasy N-S zad. II od ulicy S. do mostów na rzece B. (wraz z rysunkiem planu), decyzji z dnia [...] r. zatwierdzającej plan zagospodarowania terenu ulicy S. S. z uzbrojeniem i ukształtowaniem terenu oraz planu realizacyjnego terenów sportowych [...] w L. (wraz z załącznikiem graficznym) na wywłaszczonej nieruchomości przewidziano budowę ulicy kategorii zbiorczej obszarowej o 4 pasach ruchu, z dostępnością poprzez skrzyżowania, o szerokości w liniach rozgraniczających 30-35 m (symbol [...]), sama zaś działka nr [...] przeznaczona była pod skrzyżowanie ulicy S. z trasą N-S. Jest też oczywiste, że powyższy cel nie został jednak zrealizowany. Przeprowadzone oględziny potwierdziły, że przedmiotowa nieruchomość nie została przeznaczona, ani pod trasę NS, ani pod ulicę S. . Położona jest bezpośrednio przy trasie Alei [...], porośnięta trawą i samosiejkami. Takie położenie nieruchomości potwierdza znajdujący się w aktach wyrys i wypis ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta L. z [...]. Wynika z niego, że miejscowy plan zagospodarowania obejmujący ten teren wygasł i dotychczas nie został sporządzony nowy. Działka jest jednak opisana jako znajdująca się w terenie intensywnej urbanizacji, obszarach zdegradowanej zabudowy mieszkaniowej wymagających programów naprawczych, strefie ochrony konserwatorskiej, obszarze rozwoju funkcji centrotwórczych i w pobliżu obszarów ulic ruchu przyspieszonego oraz strategicznych parkingów. Odmiennego stanowiska nie podważa w żaden sposób zapis w rejestrze gruntów, którego wypis z dnia [...]. znajduje się w aktach sprawy, według którego przedmiotowa działka położona jest w alei [...]. W wyroku z dnia 23 października 2018r. ( I OSK 2910/16 opubl. w CBOSA ) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wypisy z rejestru gruntów w zakresie statusu drogi mają charakter wtórny względem dokumentów potwierdzających zrealizowanie inwestycji drogowej lub urządzenie drogi. Organy administracji publicznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. NSA podkreślił, że ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji, a rejestr ewidencji gruntów wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów (wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r. I OSK 2766/16). Wskazuje się ponadto, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy (zob. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., I OSK 1001/11, wyrok NSA z 31 sierpnia 2018 r. I OSK 2320/16 opubl. w CBOSA). Należy zauważyć, że położenia nieruchomości poza aleją [...] nie kwestionowano również w skardze, a istotna jej cześć sprowadzała się do wykazania, że znajdujące się na niej podziemnie sieci infrastruktury technicznej są niezbędne dla prawidłowego zagospodarowania wspomnianej trasy. Sieć nergetyczna zasila latarnie, natomiast sieci kanalizacyjne służą odprowadzaniu wody zbierającej się na powierzchni, co wyczerpywałoby cel wywłaszczenia. Skarżąca przekonywała, że cel wywłaszczenia został zachowany również z tego powodu, że działka stanowi obecnie strefę izolacyjną oddzielającą pobliskie tereny oraz budynek [...]. Zieleń zapewnia ochronę przed zanieczyszczeniami oraz tłumi hałas, co ma znaczenie dla bioklimat obszaru urbanistycznego. Nie budzi wątpliwości, że urządzenia odwadniające oraz odprowadzające wodę oraz urządzenia oświetlające stanowią urządzenia techniczne są elementem technicznego wyposażenia dróg. Z art. 4 pkt 22 ustawy o drogach publicznych wynika przy tym, że w granicach pasa drogowego zawiera się również zieleń przydrożna. W świetle powołanych już definicji drogi i pasa drogowego, której istotą jest wydzielenie liniami granicznymi gruntu, nie budzi tez wątpliwości, że dla uzyskania takiego statusu muszą znajdować się w pasie drogowym. Poza tym urządzenia techniczne wskazane w § 110 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124) musi być związane z obsługą uczestników ruchu. Tymczasem w toku postępowania, ani w skardze nie twierdzono, że nieruchomość znajduje się w pasie drogowym alei [...] ani w pasie jakiejkolwiek innej drogi publicznej. Co więcej na rozprawie w dniu 24 października 2019r. pełnomocnik skarżącej przyznał, że nieruchomość znajduje się poza pasem drogowym tej drogi. Już ta okoliczność powinna skłaniać do wniosku, że argumenty skargi nie mogą prowadzić do podważenia stanowiska organów rozpatrujących sprawę. Ponadto, jak wywodzono w decyzji istniejące na nieruchomości sieci techniczne służą zaopatrywaniu sąsiadujących z nią budynków przy czym sieć kanalizacyjna pozostaje w niezmienionym przebiegu od 1985r. Nie można zgodzić się ze skarżąca, forsującą tezę o modyfikacji celu wywłaszczenia z budowy ulicy na pas techniczny służący dla prawidłowego funkcjonowania al. [...], tworząc zorganizowaną całość. Rzeczywiście w orzecznictwie uznaje się, że cel wywłaszczenia jest spełniony także wówczas, gdy dochodzi do jego modyfikacji. Jak wyjaśniono w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r. (sygn. III AZP 11/87; OSN 1988, nr 11, poz. 149) chodzi o sytuacje, gdy dochodzi do przekształcenia celu wywłaszczenia, który mieszcząc się w celu wywłaszczenia (także jeśli inwestycja jest zlokalizowana w ramach wywłaszczonego obszaru w miejscu odmiennym od założonego), nie stanowi jednak jego zmiany jakościowej. Inaczej, niż definitywna zmiana celu wywłaszczenia, co oznacza realizację jakościowo nowego celu, który nie mieści się w pierwotnym lub nawet jest z nim sprzeczny. W tym jednak wypadku o modyfikacji celu wywłaszczenia w tym rozumieniu nie ma mowy. Aby mówić o pasie technicznym drogi musi być on usytuowany, jak już wspomniano w pasie drogowym. Poza tym urządzenia techniczne są elementem drogi i nie mogą być traktowane jako odrębny cel wywłaszczenia.

Stąd też zarzut naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami uznać należy za chybiony.

Równie nietrafny jest zarzut, która za swoją podstawę upatruje brak dokładnego oznaczenia stron postepowania poprzez brak numeru PESEL, imion rodziców i adresów zamieszkania. Słusznie oczywiście uważa skarżąca, że art. 107 § 1 kpa nakłada na organ obowiązek wskazania w decyzji między innymi strony postępowania, co oznacza w szczególności konieczność stwierdzenia, że rozstrzygnięcie zostało wydane w stosunku do oznaczonej strony. Żaden jednak przepis kpa nie stwierdza, iż do prawidłowego oznaczenia strony konieczne są dane ewidencyjne PESEL, czy imiona rodziców. Art. 63 § 2 kpa stanowi natomiast, że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Rzeczywiście zatem brak podania adresu stron stanowi wadę decyzji. Zauważyć jednak trzeba, że w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie każde naruszenie prawa procesowego skutkuje uwzględnieniem skargi, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem wykazanie stosowną argumentacją związku przyczynowego między naruszeniem prawa procesowego, a wynikiem sprawy, tj. wykazania, że gdyby nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia, to mogłoby zapaść w sprawie inne rozstrzygnięcie niż kwestionowane skargą. Z uzasadnienia skargi nie wynika, aby ten mankament mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazywanie na ewentualne trudności w identyfikacji stron postępowania, przy czym nie budziło to żadnych zastrzeżeń w toku postępowania przed organem I instancji, nie miało żadnego znaczenia dla samego rozstrzygnięcia sprawy. Brak decyzji w tej mierze może być uzupełniony w trybie art. 111 kpa. Tylko błąd polegający na potraktowaniu jako adresata decyzji podmiotu, który nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa jest istotną wadą decyzji.

Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r poz. 1302) skargę należało oddalić.