Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2315/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 64a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. w [...], [...], [...] oraz [...] od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]

w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Prezydent [...] ustanowił prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy Al. [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] o powierzchni [...] m2 na rzecz J. P. oraz ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowy właściciel graniu mógł w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia gruntów

w posiadanie przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym (później prawa własności czasowej, obecnie natomiast prawa użytkowania wieczystego) lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Objęcie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu [...] grudnia 1947 r., natomiast w dniu [...] kwietnia 1948 r. dawny właściciel nieruchomości K. P. złożył wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie

z gruntu przez dotychczasowych właścicieli da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (później miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym organ uznał, że uzasadnione jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnego właściciela stosownie do art. 7 ust. 2 dekretu.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że decyzją z [...] grudnia 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Związku [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z dniem [...] grudnia 1990 r, prawa użytkowania nieruchomości przy Al. [...] o pow. [...] m2.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyły: [...] sp. z o.o. w [...] (zwana dalej "Spółką"), [...], [...] oraz [...] (zwane dalej "Bankami"). Skarżący podnieśli iż organ I instancji wadliwie nie uznał ich za stronę postępowania, pomimo że Spółka wpisana jest do ww. księgi wieczystej jako użytkownik wieczysty, a na rzecz Banków ustanowione zostały hipoteki.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze, stwierdzając że Spółka i Banki nie mają interesu prawnego w niniejszym postępowaniu i nie mogą być uznane za strony.

Wyrokiem z dnia 21 września 2015 r. I SA/Wa 2816/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Kolegium w zakresie umorzenia postępowania odwoławczego wobec Spółki i oddalił skargi Banków. Sąd wskazał, że odmowa uznania Spółki za stronę postępowania nastąpiła z naruszeniem art. 28 k.p.a., gdyż Spółka pozostaje wpisana do księgi wieczystej [...] jako użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r. I OSK 235/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił punkt 2 ww. wyroku oraz decyzję Kolegium w zakresie umorzenia postępowania odwoławczego wobec Banków. NSA wskazał, że odmowa uznania Banków za stronę postępowania nastąpiła z naruszeniem art. 28 k.p.a. Jednocześnie NSA nakazał rozpoznać odwołania od decyzji organu I instancji, ustalając wcześniej, czy zakończyły się, czy też trwają postępowania cywilne przed sądem powszechnym, rozstrzygnięcia których mogą stanowić zagadnienie wstępne, dla rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji.

Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Kolegium zwróciło się do wnioskodawczyni, Spółki oraz Banków o wskazanie, czy przed sądami powszechnymi toczą się postępowania mogące stanowić zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi strony poinformowały, iż nie toczą się tego rodzaju postępowania,

a postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zostało prawomocnie zakończone. Rozpoznając odwołanie organ podniósł, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. jest związany wskazaniami i oceną prawną wyrażoną w ww. wyrokach sądów administracyjnych, a w szczególności ustaleniem, że zarówno Spółka jak i Banki, są stronami niniejszego postępowania.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Strony winne zostać zawiadomione

o wszczęciu postępowania oraz organ winien zapewnić im czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a). Z kolei brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy jest jedną z wad postępowania uzasadniającą jego wznowienie – o ile postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną.

Organ przytoczył wyrok NSA z dnia 1 lipca 1999 r. (NSA 595/99) z którego wynika, iż przez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Absencja strony

w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § l pkt 4 k.p.a. obejmuje zatem przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. To nie strona powinna wykazywać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział

w postępowaniu, lecz obowiązek taki spoczywa na organach administracji publicznej. NSA stwierdził również, że uchybienie procesowe, polegające na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, nie może zostać konwalidowane przez uzupełniające postępowanie dowodowe dokonane w postępowaniu odwoławczym.

W tym stanie rzeczy koniecznym było zdaniem organu uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, co umożliwi zapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim stronom.

Organ I instancji skierował bowiem jedynie "do wiadomości" zaskarżoną decyzję do Spółki, natomiast Banki zostały całkowicie pominięte w toku postępowania. Stosownie do art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a zatem strony mają prawo do rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy obu instancji. Z cytowanego wyroku IV SA 595/99 wynika jednoznacznie, że pozbawienie prawa strony do udziału w postępowaniu nie może być konwalidowane w postępowaniu odwoławczym, decyzja organu I instancji obarczona jest wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, a tym samym podlega uchyleniu w całości bez względu na pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniach.

Wobec stwierdzenia kwalifikowanej wady decyzji nie można uznać, aby którekolwiek z toczących się postępowań cywilnych miało znaczenie prejudycjalne dla wydania orzeczenia przez Kolegium.

Dodatkowo organ wskazał, iż po wydaniu zaskarżonej decyzji w dniu [...] września 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy

o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U.

z 2016 r., poz. 1271), która wprowadziła dodatkowe przesłanki oceny wniosków dekretowych, takie jak: oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobom trzecim czy brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której jedynie część jest przedmiotem roszczenia określonego w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Stosownie do art. 3 ust. 1 cyt. ustawy do spraw wszczętych

i niezakończonych stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

Organ drugiej instancji który działa w granicach i na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.), w wyniku wniesienia odwołania, ma obowiązek merytorycznego rozpoznania danej sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy jest zobligowany do tego, aby

z urzędu uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, jakie dokonały się w okresie pomiędzy wydaniem zaskarżonej decyzji w pierwszej instancji, a orzekaniem w sprawie w drugiej instancji. Obowiązek ten wynika, wprost z przytoczonego powyżej art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej. Z kolei norma wynikająca z zasady dwuinstancyjności uniemożliwia organowi odwoławczemu wdanie merytorycznego rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w postępowaniu międzyinstancyjnym doszło do zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wydane w takiej sytuacji merytoryczne rozstrzygnięcie organu drugiej instancji w sposób rażący naruszałoby prawo.

Ocena pozostałych zarzutów byłaby w konsekwencji przedwczesna, albowiem

w pierwszej kolejności organ I instancji ma obowiązek zapewnienia prawa do czynnego udziału w postępowaniu pominiętym stronom oraz dokonania oceny przesłanek ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w zmienionym stanie prawnym.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. P. zarzucając jej naruszenie:

1. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 3 ust.1 u.k.w.h. w art. 235 § 2 k.c. w zw. z art. 65 ust. 1 u.k.w.h w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne uchylenie w całości decyzji Prezydenta [...] z 2012 r. w wyniku rozpoznania złożonych w terminie odwołań Banków oraz Hoteli z uwagi na brak zapewnienia tym podmiotom czynnego udziału na wszystkich etapach postępowania przygotowawczego w wyniku nieuznania za stronę postępowania, podczas gdy brak było przesłanek do wydania decyzji kastatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż

– nie zostało wykazane przez SKO w [...], iż naruszenie art. 10 k.p.a. polegające na braku zapewnienia czynnego udziału odwołującym się Bankom oraz Hotelom, na każdym etapie postępowania przygotowawczego przez organem pierwszej instancji, miało istotny wpływ "rozstrzygniecie" oraz "wyjaśnienie" sprawy przez Prezydenta [...], co doprowadziło do bezpodstawnego uchylenia się SKO w [...] od merytorycznego załatwienia sprawy co do jej istoty,

– SKO w [...] nie wyjaśniło, dlaczego nie mogło dokonać pełnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bądź nie mogło przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego w sytuacji uznania, iż takie postępowanie jest uzasadnione,

2. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż wprowadzenie na podstawie art. 214a) u.g.n. nowych istniejących od dnia [...] września 2016 r., przesłanek oceny wniosków dekretowych, a zatem powstanie nowego stanu prawnego nieistniejącego w dacie wydania decyzji Prezydenta [...] z 2012 r., stanowi przesłankę wydania decyzji kasatoryjnej, podczas gdy zmiana stanu prawnego (przepisów prawa materialnego), na podstawie których wydana została zaskarżona decyzja Prezydenta [...] z 2012 r. w toku postępowania międzyinstancyjnego nie stanowi podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej;

3. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a.

w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału stron poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżącej zajęcia stanowiska, w tym zgłoszenie wniosków dowodowych w trybie art.136 § 1 k.p.a. tj. w terminie wskazanym w wezwaniu z dnia [...] maja 2018 r., z uwagi przekazanie w dniu [...] maja 2018 r., wszystkich będących w posiadaniu SKO

w [...] akt administracyjnych ([...] teczki) oraz akt własnościowych

([...] segregatorów oraz [...] teczka) Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich oraz wydanie zaskarżonej decyzji przez SKO w [...] z dnia [...] listopada 2018 r., bez kompletnych akt postępowania administracyjnego oraz akt własnościowych nieruchomości Hip Nr [...])

4. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., przez bezzasadne wydanie decyzji kasatoryjnej z uwagi, iż toczące się postępowania cywilne wobec stwierdzenia kwalifikowanej wady decyzji Prezydenta [...] z 2012 r. polegającej na braku zapewnienia udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji wszystkim stronom postępowania, nie ma znaczenia prejudycjalnego dla wydania decyzji przez SKO w [...] podczas gdy zgodnie z ocena prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., (I OSK 235/16) SKO

w [...] było zobowiązane rozważyć czy toczące się aktualnie przed Sądem Okręgowym w [...] (sygn. [...] C [...]) może stanowić zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia sprawy, a zatem wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., bez oceny tego postępowania cywilnego jako ewentualnego prejudykatu stanowi uchylenie się przez SKO w [...] od oceny istoty sprawy;

Na podstawie art. 106 § 3 i 5 k.p.a., na wypadek nie przedstawienia przez SKO

w [...] akt sprawy wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z :

1) pisma SKO z dnia [...] maja 2018 r" w sprawie [...]

2) pisma z dnia [...] maja 2018 r., [...] do Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich

3) pisma SKO z dnia [...] listopada 2018 r. [...] do Prokuratury Regionalnej w [...] na okoliczność braku posiadania akt własnościowych oraz kompletnych akt administracyjnych nieruchomości [...] przy Al. [...] Hip Nr [...]) przez SKO w [...], w dacie w której skarżący był zobowiązany do zajęcia stanowiska w związku z wezwaniem z dnia [...] maja 2018 r., oraz w dacie wydawania zaskarżonej decyzji kasatoryjnej z dnia [...] listopada 2018 r.;

4) pozwu z dnia [...] kwietnia 2011 r., dotyczącego uzgodnienia stanu prawnego treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym na okoliczność świadomości Hoteli i Banków, iż toczy się postępowanie

ustanowienie prawa wieczystego użytkowania odnośnie nieruchomości [...] położonej przy Al. [...], Hip Nr [...]) oraz nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] Hip Nr [...] i na podstawie art. 64 c) § 5 p.p.s.a. wniosła o uwzględnienie sprzeciwu przez SKO w [...] poprzez uchylenie decyzji SKO z dnia [...] listopada 2018 r. ([...]) w całości oraz wydanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...].

W wypadku nieuwzględnienia sprzeciwu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosła

na podstawie art. 151a) § 1 p.p.s.a o uwzględnienie sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r., ([...]) oraz uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r., ([...]);

w wypadku niezastosowania się do obowiązków o których mowa w art. 64c) § 4 p.p.s.a. orzeczenie o wymierzeniu SKO w [...] grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

w wypadku braku przekazania przez SKO w [...] sprzeciwu od decyzji SKO w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. ([...]) rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu sprzeciwu dostarczonego przez skarżącą;

na podstawie art. 64d § 2 p.p.s.a. wnoszę o rozważanie przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie;

W obecnym uzasadnieniu odniesiono się do przedstawionych wyżej zarzutów.

W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2018 r.

Uzupełniająco organ podniósł, że skarżąca błędnie powołuje orzecznictwo dotyczące naruszenia art. 10 k.p.a. w sytuacji, gdy organ nie wystosował zawiadomienia o zgromadzeniu materiału dowodowego. W niniejszej sprawie chodziło natomiast o całkowite pozbawienie strony prawa do udziału w postępowaniu. Takie uchybienie, będące przesłanką wznowienia postępowania, niewątpliwie uzasadnia uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (tak przykładowo A. Kabat, Komentarz do art. 64€ ustawy – Prawo

o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2018). Akta sprawy wraz z aktami własnościowymi zostały przekazane do Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. Kolegium zwróciło się do Przewodniczącego Komisji z prośbą o zwrot akt celem przekazania ich do tut. Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja sprzeciwu od decyzji wydanej przez organ odwoławczy uchylającej decyzję organu I instancji w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, jest szczególnym środkiem zaskarżenia. Mając bowiem na uwadze, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja ostateczna niezawierająca jednak merytorycznego rozstrzygnięcia o prawach

i obowiązkach strony postępowania administracyjnego, inicjuje kontrolę sądową jedynie w ograniczonym zakresie. Ocena sądowa decyzji kasatoryjnej dokonywana w ramach rozpatrzenia sprzeciwu nie jest oceną przesądzającą o meritum sprawy. Sąd bada jedynie, czy w okolicznościach sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Potwierdza to brzmienie art. 64e p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których stanowi art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie bada w tym względzie kwestii związanych z innymi zagadnieniami natury pozaprocesowej, łączącymi się z oceną legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym aktu.

Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Decyzja organu odwoławczego powoduje, że co do meritum sprawy nie została wydana decyzja ostateczna. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a.

Przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Charakter i zakres zaskarżonej decyzji, tj. decyzji kasatoryjnej, powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju decyzji. Wobec powyższego stwierdzić należy, że ocena Sądu sprowadzała się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie zapadły dwa wyroki. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2015 r. (I SA/Wa 2816/13) i wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r. ( I OSK 235/16). Mocą tych wyroków [...] Sp. z o.o. w [...] oraz [...], [...] oraz [...] powinny być stronami przedmiotowego postępowania dotyczącego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy [...].

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a zarówno organ jak i sąd rozpatrujący niniejszą sprawę są związane wskazaniami i oceną prawną wyrażoną w powyższych wyrokach.

Jak wynika z akt sprawy organ wobec zarzutom sprzeciwu ustalił zgodnie z wytycznymi sądu, że przed sądami powszechnymi nie toczą się postępowania mogące stanowić zagadnienie wstępne w rozpatrywanej sprawie, a postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zostało prawomocnie zakończone

([...]) przed Sądem Najwyższym poprzez oddalenie skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję

w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływa na jej rozstrzygnięcie.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy obie te przesłanki występują. Wymienione wyżej podmioty nie brały udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Ponieważ strona ma prawo do udziału w każdym stadium postępowania i wyraziła taką wolę

w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] to organ odwoławczy był zobligowany do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania już z udziałem wszystkich stron mających w sprawie interes prawny. Prawidłowo organ podnosi, że uchylenie procesowe polegające na nie braniu udziału

w postepowaniu przez wszystkie strony bez ich winy nie może zostać konwalidowane przez uzupełniające postępowanie dowodowe dokonane w postepowaniu odwoławczym. Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a strony mają prawo do rozpatrzenia ich sprawy przez organy obu instancji z ich udziałem. Pierwszeństwo należy w takim przypadku dać zasadzie dwuinstancyjności, która jest jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zaś strony postępowania nie można pozbawić możliwości rozpatrzenia sprawy przez organy dwóch instancji. Co prawda – jak wskazuje się

w orzecznictwie sądów administracyjnych – ww. konieczność umożliwienia dodatkowym osobom udziału w postępowaniu w charakterze stron tego postępowania, nie może być zakwalifikowana jak "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, który ma istotny wpływa na jej rozstrzygnięcie", jednak w sytuacji, gdy dopiero na etapie postepowania odwoławczego okazało się, że organ I instancji pominął jedną ze stron, decyzję tego organu należy uchylić właśnie w oparciu o ww. art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyroki: WSA

w Szczecinie z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 253/18, WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 368/18).

Jak słusznie podnosi organ istotne znaczenie dla niniejszej sprawy ma także zmiana stanu prawnego jej dotycząca tj. wejście w życie z dniem 17 września 2016 r. ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 1271). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy do spraw wszczętych

i niezakończonych stosuje się je przepisy. Zasada dwuinstancyjności postępowania uniemożliwiła organowi odwoławczemu wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia

w sytuacji gdy w postępowaniu międzyinstancyjnym doszło do zmiany stanu prawnego sprawy. Wydanie w takiej sytuacji przez organ drugiej instancji merytorycznego rozstrzygnięcia w sposób rażący naruszałoby prawo.

Dlatego też ocena pozostałych zarzutów sprzeciwu jest przedwczesna, Sad podniósł też stanowisko organu, że zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. jest niezasadny, ponieważ organ nie zawiadomił wnoszącej sprzeciw o zgromadzeniu całości materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

.