Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3881/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 16
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi O. J. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r.; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego O. J. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (obecnie: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego) decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] o odmowie udostępnienia O. J. informacji publicznej.

Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r., przesłanym pocztą elektroniczną, O.J. wystąpił do Generalnego Konserwatora Zabytków, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, o udostępnienie informacji i statystyk dotyczących funkcjonowania systemu ochrony zabytków w szczególności:

1. wpływów do Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków nawiązek orzeczonych przez sąd w razie skazania za przestępstwo zniszczenia lub uszkodzenia zabytku z art. 108 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (kwota wpływu, ilość wyroków) w 2020 r.

2. wpływów do Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków środków z kar administracyjnych (kwota wpływu, ilość nałożonych kar administracyjnych) w 2020 r.

3. statystyk z Krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem - stan na czerwiec 2021 r. - w postaci zestawienia ilościowego zabytków w ww. bazie (wykaz posiada funkcje automatycznego generowania statystyk z podziałem na Dział/dyscyplina). Wnioskodawca wyjaśnił, że wnosi o informację z wykazu obejmującą liczbę wszystkich zabytków w wykazie, liczbę zabytków odzyskanych, liczbę zabytków zgłoszonych jako nielegalnie wywiezione, liczbę zabytków skradzionych wpisanych wykazie

4. informacji o ilości zabytków zarejestrowanych jako skradzione w ww. wykazie w 2020 r. (ze wskazaniem informacji z opisem poszczególnych zabytków)

5. informacji o ilości zabytków zarejestrowanych jako odzyskane w ww. wykazie w 2020 r. (ze wskazaniem informacji z opisem poszczególnych zabytków),

6. informacji o ilości zabytków zarejestrowanych jako nielegalnie wywiezione w ww. wykazie w 2020 r. (ze wskazaniem informacji z opisem poszczególnych zabytków),

7. w przypadku jeżeli Generalny Konserwator Zabytków pozyskuje od Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków w zakresie przestępczości przeciwko zabytkom, wnioskodawca wniósł również o przesłanie ww. statystyk za lata 2019-2020 lub informacji, że takie dane nie są pozyskiwane.

Wnioskodawca podał jednocześnie, że ww. informacje mają być przesłane na jego adres mailowy, o ile jest to możliwe w wersji edytowalnej.

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. radca Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu ds. Informacji Publicznej poinformował wnioskodawcę, że organ nie dysponuje informacją we wnioskowanym zakresie oraz, że informacja ta może zostać wytworzona na bazie posiadanych przez organ informacji, co skutkuje jednak zakwalifikowaniem informacji w żądanym zakresie jako informacji przetworzonej. Jednocześnie poinformowano wnioskodawcę o przesłankach ustawowych udostępnienia informacji przetworzonej oraz wezwano o uzupełnienie wniosku poprzez wskazanie przesłanki potwierdzającej "szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego" udostępnienia informacji przetworzonej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma.

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r., przesłanym za pomocą poczty elektronicznej O. J. zakwestionował zakwalifikowanie wnioskowanych przez niego informacji jako informacji publicznej przetworzonej. Wyjaśnił, że w ramach badań kryminologicznych co roku otrzymywał wnioskowaną informację z Krajowego Wykazu w formie wydruku z poziomu administratora i wskazania kart w bazie, która posiada funkcje automatycznego generowania statystyk z podziałem na Dział/dyscyplina. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych wnioskodawca podniósł, że przekazania informacji wiążących się z realizacją ustawowych zadań organu zawartych w prowadzonych bazach i rejestrach z okresu roku, wymagających w istocie do ich przygotowania i przekazania wyłącznie czynności kancelaryjno-biurowych o charakterze technicznym, nie można uznać za informację przetworzoną.

Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że szczególny interes publiczny odnosi się do publikowanej i dostępnej powszechnie w czasopiśmie naukowym [...] analizy zagrożenia dziedzictwa kulturowego przestępczością w poszczególnych latach, aby upowszechnić informacje o skali zagrożenia dziedzictwa kulturowego, w celu ukazania realnej skali tego zjawiska.

Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) dalej – u.d.i.p., odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że Ministerstwo nie dysponuje gotowymi danymi, zestawieniami, o które wnosi wnioskujący. Zaznaczył jednocześnie, że przy użyciu posiadanego oprogramowania komputerowego, na podstawie danych zawartych w bazach danych poszczególnych ewidencji i rejestrów gromadzonych na mocy przepisów prawa przez Ministra, możliwe jest wytworzenie dokumentu zawierającego dane, o które wnosi wnioskujący, stanowiącego informację publiczną. Minister podkreślił jednak, że uzyskanie takich danych w formie dokumentu urzędowego wymaga przetworzenia dużej liczby dokumentów, dokonania ich analizy i segregacji, co oznacza, że wniosek z dnia [...] lipca 2021 r. jest w istocie wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej.

Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz doktrynę, organ wyjaśnił jakie informacje kwalifikuje się jako informację przetworzoną i uznał, że wnioskowana informacja spełnia przesłanki informacji przetworzonej i jako taka może być udostępniona jedynie przy spełnieniu warunku szczególnie ważnego interesu publicznego.

W ocenie organu przytoczonych przez O. J. argumentów dotyczących publikacji w czasopiśmie naukowym [...] analizy zagrożenia dziedzictwa kulturowego przestępczością, nie można uznać za szczególnie istotne dla interesu publicznego. Za szczególny interes publiczny nie można również uznać upowszechnienie informacji o skali zagrożenia dziedzictwa kulturowego, w celu ukazania realnej skali zjawiska. Jest to bowiem istotne dla pewnego kręgu odbiorców, ale nie dla poprawy funkcjonowania organów państwa.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy O.J. nie zgodził się ze stanowiskiem organu co do charakteru żądanych przez niego informacji, podkreślając, że jest to informacja publiczna prosta.

Nie zgodził się też ze stanowiskiem organu, by odpowiedź na zadane przez niego pytania, wiążąca się w istocie z wygenerowaniem z prowadzonych przez organ baz informacji i wskazaniem statystyk za ubiegły rok, była tworzeniem nowej jakościowo informacji i wymagała dużego nakładu pracy. Skarżący powtórzył w tym zakresie argumentację przedstawioną w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r.

Podtrzymując stanowisko w zakresie uznania żądanych przez siebie informacji za proste, skarżący podniósł, że wiedza o rzeczywistej skali zagrożenia dziedzictwa kulturowego jest niezbędna dla wypracowania rozwiązań mających na celu ich zapobieganie, co wynika z art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] września 2021 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2021 r., powtarzając przedstawioną tam argumentację.

Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego, że pozyskana przez niego informacja przetworzona przyczyni się do propagowania wiedzy o skali zagrożenia dziedzictwa kulturowego, która jest niezbędna dla wypracowania rozwiązań mających na celu zapobieganie zagrożeniu, Minister wyjaśnił, że takiej argumentacji nie można uznać za szczególny interes publiczny. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się bowiem z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu. Pozyskanie informacji publicznej przetworzonej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., musi być nie tylko istotne dla interesu publicznego, ale istotność ta musi mieć również charakter szczególny. Przetworzenie informacji i trud z tym poniesiony, powinien przełożyć się na wskazywane przez ustawodawcę ulepszenie działania organu. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na wyrok WSA w Kielcach z nia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 643/19.

W skardze na powyższą decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] września 2021 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O. J. zarzucił błędne przyjęcie, że informacje, o które wnioskuje, mają charakter informacji publicznej przetworzonej, podczas gdy w istocie są one informacją publiczną prostą, której udzielenie jest ustawowym obowiązkiem organu, a także błędne przyjęcie, że wniosek skarżącego nie spełnia przesłanki szczególnie ważnego interesu publicznego. Skarżący zarzucił również, że w decyzjach odmawiających dostępu do informacji publicznej organ w praktyce nie odniósł się do jego argumentacji, ograniczając się do przedstawienia swojego stanowiska, bez jednoczesnego wykazania, jakie konkretnie czynności analityczne musiałby podjąć do przygotowania wnioskowanych przez niego danych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wskazane w jego wniosku pytania od 1 do 6 odnoszą się danych powstałych w ramach realizacji ustawowych zadań organu dotyczących: bieżącej obsługi Krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem na podstawie art. 23 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków - na podstawie art 83b ww. ustawy. Skarżący zaznaczył, że zadania poszczególnych Departamentów Ministerstwa w tym zakresie normuje Zarządzenie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.

Skarżący wyjaśnił też, że pytanie 7 odnoszące się do kwestii pozyskiwania od Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków informacji w zakresie przestępczości przeciwko zabytkom w sposób oczywisty ma charakter informacji prostej, ponieważ w istocie ogranicza się do odpowiedzi "tak" lub "nie", co do działań podejmowanych przez organ i nie wymaga od niego żadnych dodatkowych czynności analitycznych.

Skarżący podniósł jednocześnie, że wnioskując co roku w ramach badań kryminologicznych, otrzymywał wnioskowaną informację za dany rok o tożsamym co we wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. zakresie (w tym z Krajowego wykazu w formie wydruku z poziomu administratora i wskazania kart w bazie, która posiada funkcje automatycznego generowania statystyk z podziałem na Dział/dyscyplina, na dowód czego załączył wydruk zawierający dane za 2019 r.). Skarżący podniósł zatem, że nie rozumie dlaczego tożsamy wniosek o informację z 2020 r. został potraktowany jako wniosek o informacje przetworzoną, podczas gdy rok wcześniej organ słusznie uznał taką informację za informację prostą.

W ocenie skarżącego, zgodnie z aktualnym orzecznictwem, nie jest przetwarzaniem informacji wysiłek intelektualny przy zbieraniu danych, polegający tylko na odszukiwaniu ich w określonych rejestrach, czy zbiorach, zanonimizowaniu i przekształceniu (np. w wersję elektroniczną lub skopiowaniu), tak jak ma to miejsce w rozpoznawanym przypadku. Podobnie, nie stanowi o przetworzeniu informacji sięganie do materiałów archiwalnych, ponieważ takie czynności organu, jak np. selekcja dokumentów, są zwykłymi zabiegami związanymi z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej i nie noszą cech przetwarzania informacji.

Zdaniem skarżącego, przekazanie informacji wiążących się z realizacją ustawowych i bieżących zadań organu zawartych w prowadzonych bazach i rejestrach z okresu roku, wymagających w istocie do ich przygotowania i przekazania czynności kancelaryjno-biurowych o charakterze technicznym, nie można uznać za informację publiczną przetworzoną.

Skarżący podkreślił, że informacje, o które wnioskuje, odnoszą się do podstawowych danych gromadzonych w Krajowym wykazie i Narodowym Funduszu Ochrony Zabytków, a stanowisko Ministra oznacza, że organ ten nie dysponuje informacją za rok 2020 o wpływach do prowadzanego przez siebie funduszu celowego, a Generalny Konserwator Zabytków, który zgodnie z ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami "prowadzi, w formie zbioru kart informacyjnych, krajowy wykaz zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem", nie ma informacji o zgłoszonych do wykazu zabytkach w 2020 r. pomimo, że system przedmiotowego wykazu posiada funkcjonalność pozwalającą generować takie statystyki (a czego, co podkreślił skarżący, Minister w decyzji nie kwestionował).

Podtrzymując stanowisko, że wnioskowania informacja nie ma charakteru przetworzonego, skarżący podtrzymał również stanowisko, że pozyskanie wnioskowanej informacji spełnia pojęcie "szczególnego interesu publicznego". Oczywistym jest bowiem, że wiedza o rzeczywistej skali zagrożenia dziedzictwa kulturowego jest niezbędna do wypracowania rozwiązań mających na celu ich zapobieganie. W ocenie skarżącego, wskazana w decyzji informacja, że Minister nie dysponuje takimi gotowymi danymi sprawia, że upublicznienie tych informacji wydaje się szczególnie istotne dla interesu publicznego by m.in. wojewódzcy konserwatorzy zabytków, policja, straż graniczna, czy KAS prowadzili swe działania w oparciu o komplementarne dane, także z systemów i baz prowadzonych w Ministerstwie.

Zdaniem skarżącego, sytuacja w której Minister przy jednoznacznej deklaracji, że nie posiada informacji dotyczących zagrożenia dziedzictwa kulturowego, ponieważ w jego opinii ich zebranie wymaga dużego nakładu pracy, przy jednoczesnym wskazaniu, że pozyskanie i opracowanie przez skarżącego ww. danych (od wielu lat opracowywanych i publikowanych prze skarżącego w ogólnie dostępnych czasopismach (online) skierowanych m.in. do pracowników organów odpowiedzialnych za ochronę zabytków) nie spełnia szczególnego interesu publicznego, jest niezrozumiała i sprzeczna z ww. interesem publicznym.

Pełnomocnik Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, że realizacja wniosku wymagałaby podjęcia dodatkowych czynności i zaangażowania określonych środków organizacyjnych. Wyjaśnił też, że zasadniczo przetworzenie informacji jest zebraniem lub zsumowaniem pojedynczych wiadomości będących w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, wymagających samodzielnego ich zredagowania, związanego z koniecznością przeprowadzenia przez tenże podmiot czynności analitycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżoną decyzją Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (obecnie: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2021 r. o odmowie udostępnienia O. J. wnioskowanej informacji publicznej jako informacji przetworzonej .

Poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostawało to, że żądane przez skarżącego informacje miały walor informacji publicznej, jak również i to, że Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozważenia stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie nieuregulowanym u.d.i.p.

Kontrolując legalność wydanych w sprawie decyzji, jak również postępowania, w którym zapadły, Sąd stwierdził, że są one obarczona wadą nieważności, bowiem decyzja Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wydana została na wniosek, który nie zawierał podpisu wnioskodawcy, a zatem nie był zdolny do wywołania skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania kończącego się wydaniem decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Przypomnieć należy, że co do zasady postępowanie wszczynane na podstawie u.d.i.p. ma charakter odformalizowany. Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku, co uzasadnia przyjęcie, iż postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest uproszczone. Ustawa nie przewiduje także jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku składanego w formie pisemnej. Wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie musi zatem odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 K.p.a., gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów K.p.a. Minimalne wymogi odnośnie do takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1701/16, publ. CBOSA).

Na gruncie regulacji zawartych w u.d.i.p. istotne jest jednak wyróżnienie dwóch etapów postępowania o różnym charakterze. W pierwszym rzędzie, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy K.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Dla wszczęcia takiego postępowania wystarczy wniosek ustny bądź złożony w innej niesformalizowanej formie, wniosek ten nie musi być poparty żadnym uzasadnieniem ani wskazaniem szczególnego interesu. Sytuacja wygląda jednak inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania, albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, który wiązałby się z ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek. Wówczas, zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., konieczne jest zastosowanie formy decyzji administracyjnej. Należy przyjąć, że powyższa regulacja ma charakter gwarancyjny, pozwalający stronie niezadowolonej z decyzji złożyć od niej odwołanie, a tym samym spowodować przeprowadzenie postępowania odwoławczego, zgodnie z przepisami K.p.a.

Na gruncie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. przyjęto w orzecznictwie sądowym, że przepisy K.p.a. mają zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji. W wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 1002/09, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 K.p.a. Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy K.p.a., co oznacza, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji (podjęcie decyzji administracyjnej w sytuacji niepodpisania wniosku wykazuje cechy działania organu z urzędu, co w przypadku postępowania wszczynanego jedynie na wniosek oznacza wydanie decyzji nieważnej – art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Stanowisko to zostało zaaprobowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela je w całości i przyjmuje jako własne (vide: wyroki NSA: z dnia 4 lutego 2016 r. o sygn. akt I OSK 873/15; z dnia 26 maja 2017 r. o sygn. akt I OSK 2534/16; z dnia 27 września 2017 r. o sygn. akt I OSK 7/17; z dnia 12 października 2017 r. o sygn. akt I OSK 430/17; z dnia 18 stycznia 2018 r. o sygn. akt I OSK 758/16; z dnia 22 czerwca 2018 r. o sygn. akt I OSK 2957/17; z dnia 18 stycznia 2019 r. o sygn. akt I OSK 1742/18; z dnia 14 czerwca 2019 r. o sygn. akt I OSK 88/18 publ. CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania w realia kontrolowanej sprawy zauważyć należało, że wniosek O.J. z dnia [...] lipca 2021 r. został sformułowany w wiadomości elektronicznej, przesłanej do organu za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej. W konsekwencji wniosek ten z oczywistych względów nie został własnoręcznie podpisany przez wnioskodawcę ani również opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W tej sytuacji uznając, że przepisy K.p.a. mają w pełni zastosowanie do decyzji określonych w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ obowiązany był, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 63 § 3 i § 3a pkt 1 K.p.a. wezwać O. J. do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez jego własnoręczne podpisanie bądź opatrzenie wniosku złożonego w postaci elektronicznej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków formalnych wniosku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Skoro zatem Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu zmierzał do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a mimo tego nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia braku formalnego wniosku, to uznać należało, że wniosek dotknięty brakiem podpisu O. J. nie był zdolny wywołać skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania, które winno zakończyć się w formie decyzji (por. także B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 328; wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 2061/09).

W tym stanie rzeczy uznać należało, że zarówno decyzja Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] sierpnia 2021 r., jak również utrzymująca ją w mocy ( w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy) decyzja tego organu z dnia [...] września 2021 r.– rażąco naruszały prawo (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Brak spełnienia wymagań podania określonych w art. 63 K.p.a. (czy to wniesionego osobiście, drogą pocztową, czy też w formie dokumentu elektronicznego) powoduje bowiem, że podmiot zobowiązany nie ma podstaw do wydania kwalifikowanego aktu administracyjnego na podstawie art. 16 u.d.i.p.

Wykazane rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji, uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji, a tym samym i odniesienie się do zarzutów skargi.

Przedwczesna jest bowiem w tej sytuacji ocena, czy informacja żądana we wniosku jest informacją prostą, czy też informacją przetworzoną, której udostępnienie jest uzależnione od wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego.

Rozpoznając ponownie wniosek O. J. o udostępnienie informacji publicznej, w przypadku, gdy w ocenie Ministra żądane informacje mają charakter informacji przetworzonej i organ ponownie zmierzać będzie do wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia, w pierwszej kolejności powinien wezwać wnioskodawcę do usunięcia braku wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. i dopiero w razie uzupełnienia tego braku rozpoznać sprawę merytorycznie.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis sądowy orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.,