Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1372/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-04-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 5.000 zł; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałej części.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 5 listopada 2014 r., skarżący P.G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 11.072 zł.

Na podstawie danych zawartych w oświadczeniu skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentach przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2014 r. ustalono, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 138,23 ha oraz maszyn rolniczych, których łączna wartość wynosi 40.500 zł (dowód: spis maszyn ze wskazaniem rodzaju, roku produkcji oraz wartości), na rachunkach bankowych na dzień 7 stycznia 2015 r. zgromadził środki o łącznej wartości 28.071,38 zł (dowód: wyciągi z kont sporządzone za okres od 1 września 2014 r. do 7 stycznia 2015 r. oraz od 1 października do 31 grudnia 2014 r.), posiada zaległości podatkowe (wraz z kosztami, egzekucyjnymi, kosztami upomnienia i odsetkami), które na dzień 22 października 2014 r. wynosiły 1.508.286,74 zł (dowód: odpisy tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z dnia 23 października 2014 r.), zaś do dnia 4 listopada 2014 r. skarżący ww. zaległości uregulował do kwoty 1.018.355,18 zł (dowód: zestawienia transakcji na rachunkach bankowych), zobowiązania skarżącego zostały zabezpieczone na nieruchomościach (dowód: odpis postanowienia sądu rejonowego wydziału ksiąg wieczystych z dnia 24 października 2014 r.). Skarżący osiąga dochody z gospodarstwa rolnego, które określił w kwocie 2.400 zł, otrzymuje także płatności z ARiMR – z tego tytułu w roku 2014 została mu wypłacona kwota 52.473,69 zł (dowód: odpis decyzji z dnia 9 stycznia 2014 r.), zaś wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2014, na dzień 9 stycznia 2015 r. (tj. złożenia dodatkowych dokumentów) nie został jeszcze rozpatrzony. Skarżący obecnie przebywa w areszcie śledczym, jego matka przekazuje mu środki pieniężne w kwocie 200-300 zł miesięcznie (dowód: kopie dowodów wpłat za okres od 22 września do 3 grudnia 2014 r.) oraz kwartalnie paczki o wartości 100 zł. Skarżący ponosi koszty związane z utrzymaniem swojego małoletniego syna i z tego tytułu przekazuje na jego rzecz kwotę 700 zł miesięcznie.

Postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 5.000 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałej części.

Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw. Podniósł zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wskazując, że skarżący został tymczasowo aresztowany i nie ma żadnych możliwości zarobkowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. przepisu).

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przewidziana w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucja prawa pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów tego postępowania, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet Państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r., I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym osobom, aniżeli tym, które znajdują się trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych.

W ocenie Sądu ustalona sytuacja materialna skarżącego nie pozwala przyjąć, że w niniejszej sprawie nie jest on w stanie partycypować w kosztach sądowych w ogóle. O ile bowiem zobowiązanie skarżącego do uiszczenia pełnej kwoty wpisu sądowego od skargi, który wynosi 11.072 zł oraz pozostałych kosztów, które mogą powstać w przyszłości, a w szczególności ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), może spowodować skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to jednak opisane przez niego okoliczności pozwalają przyjąć, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe w kwocie 5.000 zł. Wskazuje na to fakt, że skarżący posiada środki w łącznej kwocie 28.071,38 zł, pomimo pozbawienia wolności działalność rolnicza w jego imieniu jest nadal prowadzona oraz że obecnie, ze względu na przebywanie w areszcie śledczym, nie ponosi on wydatków związanych ze swoim utrzymaniem. Jakkolwiek więc skarżący jest pozbawiony wolności i nie może prowadzić działalności zarobkowej, niemniej jednak nie jest pozbawiony majątku i dochodów, działalność rolnicza jest bowiem nadal prowadzona, o czym świadczy zwrot podatku akcyzowego, przekazywane dopłaty do paliwa rolniczego oraz płatności do gruntów. Co więcej, jak już wskazano, skarżący tytułem zaległości podatkowych spłacił już znaczną ich część. Z tego względu uznać należy, że skarżący ma możliwość uiszczenia kwoty 5.000 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i małoletniego syna. Z pozostawionej do dyspozycji skarżącego kwoty oszczędności jest on w stanie zabezpieczyć środki na utrzymanie małoletniego syna oraz na własne utrzymanie po zwolnieniu z aresztu.

Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.