Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1260/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 217 § 2; art. 219;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Szef Urzędu" lub "organ") postanowieniem z [...] maja 2020 r., [...], po rozpatrzeniu zażalenia Z. M. (dalej: "skarżący") utrzymał w mocy swoje własne postanowienie z [...] kwietnia 2020 r., [...], którym odmówił wydania skarżącemu zaświadczenia potwierdzającego, że pobyt w niewoli, więzieniu, obozie koncentracyjnym lub obozie dla internowanych był skutkiem prowadzenia działalności kombatanckiej bądź równorzędnej z kombatancką w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 752).

Szef Urzędu, w zaskarżonym postanowieniu z [...] maja 2020 r., argumentując swoje rozstrzygnięcie, wskazał, że po dokonaniu analizy akt administracyjnych sprawy stwierdzić należy, iż skarżący posiada uprawnienia kombatanckie przyznane decyzją Kierownika UDSKiOR z tytułu uwięzienia działalność związaną z walką o niepodległość w okresie od lutego 1952 r. do stycznia 1955 r. Z analizy akt administracyjnych nie wynika, aby wnioskodawca został pozbawiony wolności z powodu prowadzenia działalności kombatanckiej bądź równorzędnej.

Pismem z 2 czerwca 2020 r., skarżący wywiódł skargę na postanowienie Szefa Urzędu z [...] maja 2020 r., podnosząc, że Szef Urzędu odmówił mu wydania zaświadczenia stwierdzającego, że jego działalność związana z walką o suwerenność i niepodległość można zaliczyć do działalności równorzędnej z działalnością kombatancką - mimo tego, że skarżący był skazany przez [...] Sąd Okręgowy we [...] wyrokiem z [...] października 1952 r., sygn. akt [...] na karę 7 lat więzienia, pozbawienie praw publicznych i honorowych na 3 lata oraz przepadek mienia. Jak wskazał skarżący, z tych artykułów byli skazywani żołnierze powojennego podziemia niepodległościowego. Jednak z uwagi na fakt, że w śledztwie skarżący nie przyznał się do NSZ, nie dostał wyroku śmierci, lecz teraz ma kłopoty z uzyskaniem wyżej opisanego zaświadczenia.

Przytaczając swój życiorys, skarżący oświadczył, że po 1945 r. zaczął uczęszczać do szkoły w [...]. W szkole tej była młodzież zróżnicowana wiekiem, poziomem wiedzy i pochodzeniem. Przeważała młodzież wiejska. To zaowocowało tym, że większość uczniów pochodziła z rodzin gorzej sytuowanych. Dalej, skarżący wskazał, że w lasach, mimo amnestii istniały nieduże grupy zbrojne, które dawały o sobie znać. Między innymi 1 maja 1945 r. młodzieżowa grupa rozbroiła posterunek MO w [...], a za czyn ten rozstrzelano około 20 osób. Mnożyły się aresztowania między innymi młodych ludzi z gimnazjum w [...] i [...]. Skarżący wskazał, że w gimnazjum w [...], koledzy namówili go do wstąpienia do organizacji młodzieżowej NSZ. Mieli za zadanie zbierać i przekazywać informacje o osobach należących do UB, ORMO. Donosić o jakości posiadanego uzbrojenia przez te osoby itp. Skarżący dalej wskazał, że wstąpił do [...] Szkoły Inżynieryjno-Saperskiej we [...], z nadzieją, że zawód ten w przyszłości przyda się do walki o niepodległość. Jak wskazał, po dwóch latach szkoły został aresztowany i skazany. W dniu 31 stycznia 1945 r. został zwolniony warunkowo. Skarżący wskazał, że w więzieniu był około 3 miesiące, gdzie był osadzony przy ul. [...] we [...]. Odwiedził też więzienie na ul. [...] we [...]. W styczniu 1943 r. został przewieziony do [...], gdzie pracował w charakterze górnika w kopalni miedzi. Jak wskazał, warunki były katorżnicze. Panował tam głód i wszechobecne było donosicielstwo. Po zwolnieniu z więzienia nie miał mieszkania, zaś ziemia (około 3 ha) została wywłaszczona. Jak wskazał skarżący, w momencie dojścia do władzy Solidarności, otrzymał stosowne uprawnienia. Wyroki zostały uchylone, skarżący dostał legitymację inwalidy wojennego i odszkodowanie w kwocie 14000 zł i 32000 zł. Jednak, jak wskazał skarżący, wskutek zmiany władzy, zmienione zostały przepisy, które pozbawiały skarżącego uprawnienia inwalidy wojennego, zaś otrzymał on tytuł osoby represjonowanej. Konkludując skarżący wskazał, że nie był tylko represjonowany, ale w wyniku śledztwa i ciężkiej pracy w kopalni nabył się inwalidztwa, w wyniku czego jego wniosek powinien zostać uwzględniony.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 217 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, zwanej dalej: k.p.a.), stanowi, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Z kolei, zgodnie z art. 218 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Natomiast odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.).

Skarżący wystąpił z wnioskiem do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 752).

Przywołany przepis stanowi, że warunkiem wydania przez organ rentowy książki inwalidy wojennego jest przedłożenie przez osobę, o której mowa w ust. 1, zaświadczenia wydanego przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, potwierdzającego, że pobyt w niewoli, więzieniu, obozie koncentracyjnym lub obozie dla internowanych był skutkiem prowadzenia przez tę osobę działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką, o której mowa w ustawie zmienianej w art. 1.

Pojęcie działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zostało określone w art. 1 ust. 2 (działalność kombatancka) oraz art. 2 ww. ustawy o kombatantach (działalność równorzędna z kombatancką). Z przytoczonych przepisów jasno wynika, że można mówić o działalności kombatanckiej tylko w kontekście osoby, która aktywnie uczestniczyła w służbie wojskowej lub cywilnej biorąc udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o kombatantach, za działalność kombatancką uznaje się:

1) pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie;

2) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945;

3) pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej;

4) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do dnia 21 października 1963 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej;

6) uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami [...] Powstańczej Armii oraz grupami [...];

6) uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach ("Istriebitielnych Batalionach") na dawnych ziemiach polskich w województwach: [...], [...], [...] i [...] w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945. Zaś za działalność równorzędną z kombatancką uważa się (art. 2 ustawy):

1) pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych organizacjach cywilnych w latach 1945-1956;

2) udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych;

3) prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 zorganizowanego i profesjonalnego tajnego nauczania dzieci i młodzieży;

4) dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci;

5) zaokrętowanie marynarzy polskich w charakterze członków załogi na statku bandery własnej lub bandery koalicyjnej, przeznaczonym do działań wojennych w okresie wojny 1939-1945;

6) uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz [...] i [...], a także innych ziem zagarniętych przez zaborców;

7) czynny udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w [...] w czerwcu 1956 r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu;

8) poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych.

W niniejszej sprawie należy odróżnić dwie kwestie.

Bezspornym jest, że skarżący posiada uprawnienia kombatanckie przyznane na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - decyzją Kierownika UDSKiOR z tytułu uwięzienia działalność związaną z walką o niepodległość w okresie od lutego 1952 r. do stycznia 1955 r.

Natomiast odrębną kwestią jest książka inwalidy wojennego, której warunkiem wydania przez organ rentowy jest przedłożenie zaświadczenia wydanego przez Szefa Urzędu. Celem takiego zaświadczenia nie jest jedynie potwierdzenie pobytu wnioskodawcy w niewoli, więzieniu, obozie koncentracyjnym lub obozie dla internowanych, lecz – co jasno wynika z brzmienia przepisu – potwierdzenie, że pobyt tam był skutkiem prowadzenia przez wnioskodawcę działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ustawy o kombatantach.

Z analizy akt administracyjnych nie wynika, aby wnioskodawca został pozbawiony wolności z powodu prowadzenia działalności kombatanckiej bądź równorzędnej, do których odnosi się art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy o kombatantach. Strona w toku postępowania nie wykazała powyższej przesłanki, jak i brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek materiału dowodowego.

Wobec zarzutów skargi należy wyjaśnić, że nie można uznać - w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o kombatantach - za prowadzenie działalności kombatanckiej lub równorzędnej działalności kombatanckiej, represje wojenne i represje okresu powojennego, których doświadczył skarżący - określone w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Sąd ustalenia poczynione przez organy w toku przyznania uprawnień kombatanckich nie kwestionuje, jedynie zwraca uwagę, że powołane okoliczności przez skarżącego stanowiły pozytywne przesłanki, do uzyskania jedynie uprawnień kombatanckich, a te same kwestie nie mogą - z uwagi na jednoznaczną treść art. 15 ust. 2 ustawy zmieniającej – stanowić przesłanki do wydania przez organ rentowy książki inwalidy wojennego, której domaga się skarżący w niniejszym postępowaniu,.

Wobec powyższego Szef Urzędu nie mógł wydać zaświadczenia o żądanej treści, ponieważ byłoby to niezgodne ze stanem faktycznym. Słusznie więc organ wydał na podstawie art. 219 k.p.a. postanowienie z [...] kwietnia 2020 r. o odmowie wydania żądanego zaświadczenia, które następnie utrzymał w mocy swoim postanowieniem z [...] maja 2020 r.

Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.