Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 25/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 1 i 2, art. 64c par. 4d
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 18 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w Opolu (dalej jako: strona skarżąca, wierzyciel) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 18.11.2019 r., którym organ ten działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) [dalej: K.p.a.] i art. 18 ustawy z dnia 7 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) [dalej: u.p.e.a.], - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 7.10.2019 r. odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 4.274,62 zł, powstałych w egzekucji należności pieniężnych prowadzonej wobec zobowiązanego G. D. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28.09.2016 r. o numerach: [...], [...] i [...].

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wnioskiem z dnia 23.09.2019 r. strona skarżąca zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wykonawczych o numerach: [...] [...] i [...]. Uzasadniając prośbę wierzyciel wskazał, że jest organem, który wykonuje swoje obowiązki przy pomocy Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w Opolu - jednostki budżetowej finansowanej z budżetu państwa oraz że Państwowa Inspekcja Sanitarna, z mocy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, prowadzi nadzór nad przestrzeganiem zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych potocznie zwanych "dopalaczami", jak również działalność kontrolną w tym zakresie, co ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo zdrowotne obywateli. Strona nie otrzymuje środków z budżetu państwa na pokrycie kosztów egzekucyjnych, a jedynie na wynagrodzenia i koszty rzeczowe. Wierzyciel zwrócił również uwagę na duże znaczenie wykonywanych zadań, czego świadectwem są powtarzające się doniesienia medialne o tragicznych skutkach zażywania "dopalaczy", które są obecnie jedną z najczęstszych przyczyn zatruć i zgonów wśród młodzieży, ich zażycie ma bardzo poważne konsekwencje zdrowotne, a leczenie zatruć jest utrudnione z uwagi na zmieniający się skład tych substancji. Ponadto dopalacze, podobnie jak narkotyki, leki czy alkohol, łatwo uzależniają. Niewątpliwie powyższe ma znaczenie jako argument przemawiający za udzieleniem pomocy jednostce wykonującej tak ważne dla całego społeczeństwa zadania i obciążeniem kosztami tej pomocy Skarbu Państwa. W interesie publicznym jest bowiem prawidłowe działanie organów inspekcji sanitarnej, polegające na szybkim podejmowaniu działań w zakresie przeciwdziałania narkomanii ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego oraz trudności w realizacji tych działań (osoby prowadzące nielegalną działalność w trakcie postępowania administracyjnego zmieniają zobowiązane podmioty, wyrejestrowują spółki, likwidują konta bankowe - celem uniemożliwienia działania wierzyciela oraz organów egzekucyjnych).

Ponadto zwrócono uwagę, że Państwowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna jest jednostką budżetową, będącą podmiotem leczniczym finansowanym z budżetu państwa. Konieczność poniesienia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela prowadziłoby do wypływu środków pieniężnych w celu przekazania do budżetu państwa - co byłoby ekonomicznie nieuzasadnione. Nie przyczyniłoby się to do zwiększenia wpływów budżetu, nastąpiłoby jedynie ich przesunięcie między jednostkami budżetowymi. Obciążenie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej kosztami egzekucyjnymi byłoby gospodarczo nieracjonalne i naruszałoby zasadę zaufania do organów państwa (obywatele mają bowiem prawo oczekiwać, iż organy państwa będą działać w sposób racjonalny). Stwierdzone zostało, że szczególny status wierzyciela i jego funkcje społeczne nie oznaczają wprawdzie, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. wykonywania nadzoru nad środkami zastępczymi ("dopalaczami") przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu, sprawne wykonywanie tych zadań służy ochronie obywateli. Stąd wydatkowanie przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w Opolu środków tytułem kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie jest sprzeczne z ważnym interesem publicznym. Obciążenie kosztami egzekucji może prowadzić do sytuacji paraliżu zadań z zakresu sprawowania nadzoru nad środkami zastępczymi poprzez niemożność finansowania badań próbek "dopalaczy", czy też ograniczenie działalności kontrolnej.

Rozpatrując powyższy wniosek, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, postanowieniem z dnia 7.10.2019 r. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 4.274,62 zł.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji, strona skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie przesłanki ważnego interesu publicznego. Podkreślone zostało, że przesłanka ta winna być oceniona z przestrzeganiem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do organów państwa.

Po rozpatrzeniu zażalenia strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 18.11.2019 r.

W uzasadnieniu przypomniał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego G. D., na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu - tytułów wykonawczych z dnia 28 września 2016 r. o numerach: [...], [...] i [...]. obejmujących należności z tytułu kary pieniężnej w łącznej wysokości 74.000 zł. Postępowanie to zostało umorzone wobec stwierdzenia przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a. (tj. niemożności uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne) postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 27.02.2019 r. W tej sytuacji zastosowanie znalazł przepis art. 64c § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Zawiadomieniem z dnia 27.02.2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu został poinformowany przez organ egzekucyjny o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec G. D.

Pismem z dnia 23.09.2019 r. wierzyciel skorzystał z możliwości ubiegania się o ulgę w spłacie kosztów egzekucyjnych, występując z wnioskiem o ich umorzenie.

Organ odwoławczy wskazał na treść przepisu art. 64e § 1, 2 i 3 u.p.e.a. i wyjaśnił, że koszty egzekucyjne mogą zostać umorzone m.in. gdy za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; nadto koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny zaistnienia w sprawie określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony.

Z uwagi na to, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia interesu publicznego, przy jego identyfikowaniu pomocniczo sięga się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Z orzecznictwa wynika, że pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej. Zastosowanie instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na wskazywany interes publiczny może mieć więc miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Pojęcie to nie może być natomiast utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów.

Odnosząc się do przedstawionych przez wierzyciela argumentów organ II instancji uznał, że brak jest wystarczającej podstawy do zastosowania instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych, a więc rezygnacji z dochodzenia kosztów powstałych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z dnia 28.09.2016 r.

W ocenie organu w sprawie nie zaistniał ważny interes publiczny.

Przepis art. 64c § 4d u.p.e.a. wskazuje krąg wierzycieli, co do których ustawodawca przewidział, że nie obciąża się ich kosztami egzekucyjnymi. Są to: naczelnik urzędu skarbowego, minister właściwy do spraw finansów publicznych, minister właściwy do spraw instytucji finansowych, minister właściwy do spraw budżetu - jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego.

Ponieważ Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podlega pod uregulowania ww. przepisu, jego pozycja nie różni się od pozycji innych wierzycieli.

Oznacza to, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, tak jak inni wierzyciele, ponosi ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego, które powinno być przez niego założone i na poczet którego powinny być zabezpieczone środki.

Koszty egzekucyjne, o umorzenie których wnosi strona są skutkiem wykonywania czynności należących do zadań nałożonych na niego przez ustawodawcę. Z tego względu brak podstaw, by doszukiwać się w działaniach realizowanych przez Inspekcję Sanitarną - mimo dużej ich wagi - przesłanki ważnego interesu publicznego przemawiającego za ich umorzeniem.

W orzecznictwie ugruntowane jest zresztą stanowisko, że przesłanki ważnego interesu publicznego nie można oceniać z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez podmiot, na wniosek którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Tym bardziej, że w egzekucji administracyjnej, co do zasady, wierzyciel jest podmiotem publicznym spełniającym określone funkcje społeczne, a mimo to ustawodawca zawarł obowiązek obciążenia go kosztami. W tym kontekście przesłanka ważnego interesu publicznego nie odnosi się do sfery działalności instytucji publicznej, lecz do zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z zasady wszystkie instytucje publiczne podejmują działania w celu realizowania ważnego interesu publicznego. Przyjęcie więc stanowiska, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny, realizowany w toku działalności danego podmiotu, prowadziłoby w istocie do uznania, że przesłanka ta występuje w każdej sprawie z udziałem państwowej instytucji publicznoprawnej i prowadziłoby do konieczności umarzania kosztów egzekucyjnych w każdej analogicznej sprawie. Tymczasem w przepisach u.p.e.a. brak jest generalnego zwolnienia od kosztów egzekucyjnych dla instytucji publicznych. Wręcz przeciwnie - z art. 64c § 4 u.p.e.a. należy wywieść zasadę ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela niezależnie od tego kim jest i jak istotne działania publiczne wykonuje, jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Po 1601/16, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 671/17).

Egzekucja administracyjna nie toczy się na koszt budżetu państwa. Organy egzekucyjne działają na podstawie przepisów prawa, a każda dokonana czynność egzekucyjna generuje koszt. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie otrzymuje dotacji na wydatki związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Pokrywane są one z wpływów uzyskanych z tytułu kosztów egzekucyjnych. Niedobór środków na ten cel może zagrozić skuteczności i ciągłości wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Tymczasem Naczelnik Urzędu Skarbowego - podobnie jak Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny - jest rozliczany z gospodarowania środkami i ma obowiązek dbania, by należne mu środki finansowe były pozyskiwane.

Instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia. W przedmiotowej sprawie nie dopatrzono się szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za udzieleniem ulgi w formie umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego, na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu, postępowania egzekucyjnego.

We wniesionej skardze strona skarżąca podniosła zarzuty naruszenia art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego umorzenia kosztów egzekucyjnych i przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: [P.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji/postanowienia (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając zaskarżone postanowienie według wskazanych kryteriów Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi.

Kontroli Sądu podlega postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowe w Opolu z dnia 18.11.2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Na wstępie wskazać należy na materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Stosownie do treści przepisu art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie z art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1 - stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2 - za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3 - ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione (art. 64e § 3 u.p.e.a.).

Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może, ale nie musi umorzyć powstałych kosztów egzekucyjnych. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie oznacza jednak pełnej dowolności organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Przesłanki umorzenia - ważny interes publiczny, brak gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia wierzyciela kosztami muszą być ustalone w konkretnej sprawie i zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach. Kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Przedmiotem oceny Sądu jest natomiast czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności, czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25.07.2019 r. sygn. akt I SA/Ke 235/19,dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu).

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy przypomnieć w pierwszej kolejności należy, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego G. D., na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opolu - tytułów wykonawczych z dnia 28 września 2016 r. o numerach: [...], [...] i [...]. obejmujących należności z tytułu kary pieniężnej w łącznej wysokości 74.000 zł. Postępowanie to zostało umorzone wobec stwierdzenia przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a. (tj. niemożności uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne) postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 27.02.2019 r. Z tego względu wierzyciela obciążono kosztami egzekucyjnymi w kwocie 4.274,62 zł, bowiem nie mogły być one ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie strona skarżąca jako wierzyciel wniosła o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego, z uwagi na wystąpienie ważnego interesu publicznego.

Strona podnosi, że postępowanie egzekucyjne dotyczy kary pieniężnej za prowadzenie działalności polegającej na handlu dopalaczami. Wierzyciel nie ma w swoim budżecie środków na koszty egzekucyjne. Rolą strony jest zwalczanie poważnego problemu społecznego, ochrony życia i zdrowia obywateli, co świadczy o wystąpieniu ważnego interesu społecznego, tym bardziej, że osoby handlujące dopalaczami skutecznie unikają i utrudniają prowadzenie egzekucji.

W ocenie organu w sprawie nie zaistniał ważny interes publiczny, bowiem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, tak jak inni wierzyciele, ponosi ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego, które powinno być przez niego założone i na poczet którego powinny być zabezpieczone środki. Przepis art. 64c § 4d u.p.e.a., wskazuje krąg wierzycieli, co do których ustawodawca przewidział, że nie obciąża się ich kosztami egzekucyjnymi. Są to: naczelnik urzędu skarbowego, minister właściwy do spraw finansów publicznych, minister właściwy do spraw instytucji finansowych, minister właściwy do spraw budżetu - jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego - zaś strona nie jest wymieniona w tym przepisie.

Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Jak trafnie wskazywały organy, określona w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka "interesu publicznego" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie to powinno być ocenione z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Pojęcie to nie może być natomiast utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów. Podkreślenia wymaga wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na wskazywany interes publiczny. Przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są bowiem koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym jej dochodzeniem. Interes publiczny, o jakim mowa w u.p.e.a. musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny" (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1467/15, LEX nr 1939058). Użycie tego słowa podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes.

Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny istnienia przesłanek umorzenia może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony w całości. Rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego.

W opinii Sądu, przedstawiona przez organy ocena i argumentacja w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych nie nosi cech dowolności, brak również podstaw do stwierdzenia, że organy przekroczyły granice uznania administracyjnego.

Nie budzi wątpliwości stanowisko organów, że status wierzyciela jako organu finansowanego ze środków publicznych nie może stanowić okoliczności obligującej do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Strona skarżąca jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego. Co istotne, przepis art. 64c § 4d u.p.e.a. wskazuje krąg wierzycieli, co do których ustawodawca przewidział, że nie obciąża się ich kosztami egzekucyjnymi. Są to: naczelnik urzędu skarbowego, minister właściwy do spraw finansów publicznych, minister właściwy do spraw instytucji finansowych, minister właściwy do spraw budżetu - jeżeli organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego. Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podlega pod uregulowania ww. przepisu, jego pozycja nie różni się od pozycji innych wierzycieli.

Tym samym akceptacja stanowiska strony prowadziłaby do przyjęcia, że po stronie organu istnieje obowiązek umarzania kosztów egzekucyjnych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie go kosztami egzekucyjnymi. Wysokość kosztów egzekucyjnych wynika wprost z przepisów ustawy egzekucyjnej i są one należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzonej egzekucji, nawet w sytuacji, gdy wierzycielem są organy administracji rządowej.

Ustawodawca nie wprowadził przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień, które zwalniałyby organy administracji rządowej z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. A skoro tak, to sama okoliczność, iż wierzyciel jest organem administracji finansowanym ze środków publicznych podobnie jak eksponowany w skardze szczególny status wierzyciela i jego funkcje związane z prowadzoną przez wierzyciela walką z patologią społeczną jaką jest wprowadzanie do obrotu środków zastępczych - substytutów narkotyków, nie może być postrzegana jako zobowiązująca organ do umorzenia w każdym przypadku kosztów egzekucyjnych. Wobec tego szczególny status wierzyciela i realizowane przez niego zadania nie mogą oznaczać, że organ odmawiając umorzenia naruszył przepis art. 64e § 1 i 2 pkt 2 u.p.e.a. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że organ egzekucyjny nie może pokrywać z własnych środków kosztów związanych z realizacją lub próbą realizacji należności przypadających na rzecz innych organów.

Raz jeszcze podkreślić należy, że przesłanki ważnego interesu publicznego nie można oceniać z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez podmiot, na wniosek którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W egzekucji administracyjnej, co do zasady wierzyciel jest podmiotem publicznym spełniającym określone funkcje społeczne, a mimo to ustawodawca zawarł obowiązek obciążenia go kosztami. W tym kontekście przesłanka "ważnego interesu publicznego", o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie odnosi się do sfery działalności instytucji publicznej, lecz do zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. Odmawiając umorzenia kosztów egzekucyjnych, organ nie zanegował wagi zadań pełnionych przez stronę. Zauważyć należy, że z zasady wszystkie instytucje publiczne, do których skarżąca się zalicza, podejmują działania w celu realizowania ważnego interesu publicznego. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca wykonuje nałożone na nią zadania w celu dbałości o ważny interes publiczny. W przepisach u.p.e.a. brak jest generalnego zwolnienia od kosztów egzekucyjnych dla instytucji publicznych. Wręcz przeciwnie, z art. 64c § 4 u.p.e.a. należy wywieść zasadę ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela niezależnie od tego kim jest i jak istotne działania publiczne wykonuje, jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Ponadto, trafnie zaznaczył organ, że skarżąca i organ egzekucyjny, są odrębnie rozliczani z gospodarowania środkami uzyskanymi z budżetu państwa. Każdy z tych podmiotów zobowiązany jest zatem do dbania, by należne tym podmiotom środki finansowe były pozyskiwane (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18.05.2017 r., sygn. akt I SA/Po 1606/16).

W rezultacie podzielić należy stanowisko organów, zgodnie z którym przesłankę ważnego interesu publicznego odnieść należy do wyłącznie do sfery ponoszenia kosztów egzekucyjnych, z wyłączeniem wagi realizowanych przez ten podmiot zadań. W tym kontekście, za prawidłowe należy uznać twierdzenie organu odwoławczego, że skarżąca winna ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego. W rezultacie wierzyciel, kierując tytuły wykonawcze do realizacji organowi egzekucyjnemu, winien mieć świadomość, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i braku możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego, zostanie obciążony tymi kosztami i powinien zabezpieczyć środki pozwalające na ewentualne pokrycie tych kosztów.

Tym samym organy prawidłowo oceniły, że w sprawie poddanej sądowej kontroli nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Skarżąca nie wykazała bowiem, że zachodzi w sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego. Podniesione przez nią argumenty odnosiły się przede wszystkim do istotności wykonywanych zadań. Nie negując w tym zakresie znaczenia tych zadań, nie można jednak uznać, że zakres działania skarżącej wypełnia przesłankę ważnego interesu publicznego i że na tej podstawie skarżąca może się skutecznie domagać umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Bez wpływu na zasadność skargi pozostają również argumenty strony skarżącej, co do charakteru, jak i wagi realizowanych przezeń ustawowych obowiązków. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym przesłanki ważnego interesu publicznego nie można oceniać z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez podmiot, na wniosek którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Zawarta w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka odnosi się nie tyle do sfery działalności publicznej, lecz do zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 14 września 2018r., II FSK 1081/18).

Sąd podziela też stanowisko organów odnośnie kwestii nieotrzymywania przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Opolu środków finansowych na bezpośrednią realizację zadań w obszarze środków zastępczych, czego dowodem ma być załączona przez stronę "Informacja o wysokości środków otrzymanych i wydatkowanych na bezpośrednią realizację zadań w obszarze środków zastępczych w odniesieniu do otrzymanych i wydatkowanych środków na działalność Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Opolu w latach 2010 – 2015". Z ww. Informacji zdaje się wynikać, że mimo nieotrzymania w latach 2011 - 2015 środków na bezpośrednią realizację zadań w obszarze środków zastępczych, wydatkowana jednak na ten cel została kwota 23.204 zł, w tym w 2014 r. - 9.429 zł, w 2015 r. - 10.144 zł, stąd wniosek, że środki te można było w budżecie jednostki wygospodarować. Ponadto zauważa się, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Opolu został obciążony kosztami egzekucyjnymi w roku 2019, natomiast argumentacja skargi opiera się na odwołaniu do braku środków w latach 2010-2015.

Jeżeli chodzi o "Informację o wynikach kontroli" sporządzoną przez Najwyższą Izbę Kontroli z kontroli przeprowadzonej w jednostkach administracji publicznej w zakresie przeciwdziałania sprzedaży dopalaczy, obejmującej okres od 27 listopada 2010 r. do końca czerwca 2016 r., z której to Informacji strony: 1, 10, 19, 21, 22, 28 i 29 zostały załączone przez skarżącą, zauważyć trzeba, że problem obciążenia Państwowej Inspekcji Sanitarnej kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z dochodzeniem nakładanych przez inspektorów sanitarnych kar został w dokumencie tym jedynie zasygnalizowany - Najwyższa Izba Kontroli nie pochyliła się nad zagadnieniem, jak również nie wymieniła go w uwagach końcowych oraz zaleceniach pokontrolnych. Ponadto również ten dokument dotyczy lat wcześniejszych aniżeli rok 2019, kiedy to strona została powiadomiona o obciążeniu kosztami postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1