Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 542/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi U. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2022 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 12 września 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z 10 czerwca 2022r. znak: [...], którą odmówiono U. B. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. K. B., data ur.: 1945-11-24.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - K. B., złożyła jej córka - U. B.. K. B. jest wdową i zgodnie z orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z 23 listopada 2020 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2022 r. Z treści tego orzeczenia wynika, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 października 2020 r. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki. Niekwestionowana jest również okoliczność, że stałą i faktyczną opiekę nad K. B. sprawuje jej niepracująca córka - U. B., która jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji względem matki.

Odnosząc się do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, zwanej dalej "ustawą", "u.ś.r."), Kolegium wyjaśniło, że w wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. K [...] Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji, odmawiając przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresie wskazanym w art. 17 ust. 1b ustawy, dopuścił się uchybienia prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści ww. wyroku i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Nie ma bowiem znaczenia wiek, w którym ta niepełnosprawność powstała, istotne zaś jest, że występuje ona w stopniu znacznym.

Jednocześnie Kolegium podniosło, że spełnienie warunków z art. 17 ust. 1 ustawy nie jest jednak wystarczające do uznania, że wnioskodawcy przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Badając spełnienie wymogów do przyznania tego świadczenia należy mieć również na uwadze art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa negatywne przesłanki jego przyznania. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane jest zatem spełnieniem wymogów z art. 17 ust. 1, przy jednoczesnym braku przesłanek, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.

Jak ustaliło Kolegium, skarżąca pobiera świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis ten częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK [...]. Zgodnie z tym wyrokiem powyższy przepis traci moc w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym. Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Zdaniem Kolegium, z treści powyższego wyroku wynika, że za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń.

Powołując się zatem na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że w ramach ustawy o świadczeniach rodzinnych funkcjonuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, stosownie do którego, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zbieg uprawnień do świadczeń reguluje także art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4, natomiast, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4. Kolegium podkreśliło, że przepisy każdej z ww. ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie na podstawie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 czy art. 33 ust. 4). Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.

Uwzględniając powyższe oraz ustawowy cel świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy za sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, Kolegium uznało, prawo do wyboru świadczenia także w sytuacji gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium opowiedziało się za stanowiskiem, że prawo do renty nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem sam fakt bycia osobą uprawnioną do renty nie może przesądzać o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Kolegium, warunkiem niezbędnym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji otrzymywania renty w niższej wysokości, w tym renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest dokonanie wyboru przez uprawnionego świadczenia pielęgnacyjnego i zawieszenie przez niego prawa do renty czy emerytury. Wnioskodawca ma zatem prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę m. in. w art. 27 ust. 5 ustawy. Przy czym prawo wyboru wiąże się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty i eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium dodało, że wybór świadczenia pielęgnacyjnego realizowany jest przez złożenie przez stronę do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty i przedłożenie do organu ds. świadczeń rodzinnych decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty będącej następstwem tego wniosku.

W tym miejscu Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji w toku postępowania administracyjnego - pismem z 30 marca 2022 r. poinformował skarżącą o możliwości dokonania wyboru świadczenia, umożliwiając stronie dokonanie wyboru pomiędzy rentą a wnioskowanym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego. U. B. z tej możliwości nie skorzystała, co w świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy, nie daje podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pismem z 13 kwietnia 2022 r. skarżąca poinformowała, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wobec powyższego, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach U. B. zaskarżyła powyższą decyzję Kolegium w całości, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu skargi jej autorka podniosła, że w rozpoznawanej sprawie, jako osoba chcąca sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką (błędne wskazanie w skardze cyt. "niepełnosprawnym synem"- podkreślenie Sądu) i wnioskująca z tego powodu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia, legitymuje się ustalonym prawem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zdaniem skarżącej, osoba w stosunku do której orzeczona została częściowa niezdolność do pracy, cały czas obiektywnie pozostaje zdolna do podjęcia zatrudnienia, choć w niepełnym zakresie. Podejmując się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może tym samym pozbawić się potencjalnej możliwości zatrudnienia czy wykonywania innej pracy zarobkowej. W ocenie skarżącej, brak jest więc podstaw prawnych do wykluczenia z możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego osób w stosunku do których została orzeczona częściowa niezdolność do pracy i które legitymują się z tego tytułu prawem do renty.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium.

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – matką K. B.. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jak wynika z akta sprawy Kolegium utrzymało w mocy odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związki z opieką nad niepełnosprawną matką, z uwagi na fakt pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i niedoprowadzenia przez nią do zawieszenia wypłaty tej renty.

Na wstępie wskazać należy, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nie są kwestionowane. W skardze skarżąca nie sformułowała żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że K. B. - matka skarżącej, osoba wymagająca stałej opieki, spełnia przesłankę legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e) u.ś.r., data powstania tej niepełnosprawności nie ma znaczenia dla możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki NSA z 10 listopada 2016 r., I OSK [...], z 2 marca 2017 r., I OSK [...] i z 26 kwietnia 2019 r., I OSK [...]). Z kolei skarżąca, będąca osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji względem swojej matki, sprawuje nad nią stałą i faktyczną opiekę, przez co nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że wszystkie pozytywne przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w kontrolowanej sprawie spełnione. Spór dotyczył natomiast jednej z przesłanek wyłączających przysługiwanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. konsekwencji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym prawem do renty, (w czym mieści się również prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), które niespornie przysługuje skarżącej (pismo ZUS Oddział w K. z 1 marca 2021 r. – k. 19 akt administracyjnych).

Odmawiając przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium powołało się na okoliczność pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i brak rezygnacji przez nią z pobierania tego świadczenia, o czym organ orzekł na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Według stanowiska skarżącej, na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK [...], który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r., prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie wyklucza przyznania osobie uprawnionej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do takiego poglądu przypomnieć należy, że w przywołanym wyroku sygn. akt SK [...] Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej [...] (pkt I); Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej [...] (pkt II).

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku uczestnika postępowania. Trybunał stwierdził, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Jak więc wynika z treści wyroku, za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny uznał wyłącznie całkowite pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bez rozwiązania zagadnienia kolizji wymienionych świadczeń.

Oceniając więc kwestię zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, Sąd orzekający w składzie niniejszym w pełni podziela stanowisko zaprezentowane przez WSA w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz [...]. Jak wskazał WSA w Szczecinie w tym wyroku, w tego typu sprawach należy sięgnąć do prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i sprawiedliwości społecznej (art. 2). Zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

W orzecznictwie wskazuje się, że w ramach ustawy o świadczeniach rodzinnych funkcjonuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., stosownie do którego, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zbieg uprawnień do świadczeń reguluje także art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym, w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4 (ust. 1), natomiast w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 2). Przepisy każdej z wymienionych ustaw regulują więc zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie na podstawie wyraźnie wskazanych przepisów w odniesieniu do innych świadczeń (por. art. 33 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Uwzględniając powyższe okoliczności oraz ustawowy cel świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy zastosowaniu wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, jest uznanie prawa do wyboru świadczenia także w sytuacji, gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że skarżąca błędnie odczytuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz jego skutki o ile uważa, że wyrok ten wyeliminował z obrotu prawnego przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez co nie ma przeszkód, aby osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy mogła równocześnie pobierać świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Sądu bowiem, która jest zgodna z przeważającymi poglądami orzecznictwa sądów administracyjnych, warunkiem niezbędnym do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji otrzymywania renty w niższej wysokości, w tym renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (lub innego świadczenia emerytalno-rentowego), jest dokonanie wyboru przez uprawnionego świadczenia pielęgnacyjnego i zawieszenie przez niego prawa do renty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020, sygn. akt I OSK [...]; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK [...]; z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK [...] oraz z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK [...] i I OSK [...]; z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK [...], a także z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK [...]).

Innymi słowy, wnioskodawca ma prawo dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę między innymi w art. 27 ust. 5 ustawy. Przy czym prawo wyboru wiąże się nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy zauważyć, że kwestia prawidłowości pouczenia skarżącej o kolizji pobieranej przez nią renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym, o sposobie rozwiązania tej kolizji poprzez wybór jednego z tych świadczeń (w wypadku wyboru świadczenia pielęgnacyjnego poprzez doprowadzenie do zawieszenia prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w celu płynnego przejścia z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych) oraz o skutkach zaniechania podjęcia takich działań polegających na odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego – nie była podnoszona. Mając na uwadze zakres kontroli sądowoadministracyjnej dokonywanej w granicach sprawy, a nie w granicach zarzutów i wniosków skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), należy odnieść się również do tej kwestii. W tym zakresie wskazać przyjdzie, że organ pierwszej instancji w toku postępowania - pismem z 30 marca 2022 r. poinformował skarżącą o możliwości dokonania wyboru świadczenia, umożliwiając stronie dokonanie wyboru pomiędzy rentą a wnioskowanym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego (k. 23 akt adm.). U. B. z tej możliwości nie skorzystała, co w świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, nie daje podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pismem z 27 maja 2022 r. skarżąca poinformowała bowiem, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (k. 31 akt adm.).

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.