Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 455/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora [...] z dnia [...] lutego 2012r. znak [...] 2. Zasądza od Rektora [...] na rzecz skarżącej R. N. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

R. N. (dalej: "Wnioskodawczyni" lub "Skarżąca"), doktorantka [...] (zwanej dalej: "Uczelnią" lub "[...]") złożyła wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012 (12 miesięcy), który w dniu 21 listopada 2011 r. został zaopiniowany pozytywnie, wraz z wnioskami innych doktorantów, przez Wydziałową Komisję Doktorancką (dalej: "Komisja"). Komisja zaznaczyła w protokole posiedzenia, że mając na uwadze brak regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich doktorantom Uczelni, opiniowała wnioski doktorantów na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "Prawo o szkolnictwie wyższym", w skrócie: "p.sz.w."), rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 05 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351; dalej: "Rozporządzenie") oraz Regulaminu studiów doktoranckich wprowadzonego uchwałą Senatu Akademickiego PP z dnia 29 listopada 2005 r. (dalej: "Regulamin").

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], sygnowaną przez Prorektora [...] ds. Kształcenia (dalej: "Prorektor), wskazany jako organ Rektor [...] (dalej: "Rektor") – z powołaniem się na art. 200 ust. 1 i 3 p.sz.w. oraz § 14 ust. 1 Rozporządzenia – postanowił nie przyznać R. N. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/12.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 28 listopada 2011 r. skierował do Kierownika Studiów Doktoranckich [...] prośbę o uzasadnienie pozytywnej opinii Komisji odnośnie stypendium doktoranckiego dla Wnioskodawczyni. W szczególności należało wykazać spełnienie warunków określonych w § 15 ust. 1 Rozporządzenia. Ponieważ Komisja do dnia 25 stycznia 2012 r. nie przedłożyła takiego uzasadnienia, to – jak wskazał Rektor – nie znajdując zasadnych argumentów do przyznania stypendium doktoranckiego orzekł jak w sentencji. Organ nadmienił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami stypendium doktoranckie może zostać przyznane, jednak nie jest obligatoryjne.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy Wnioskodawczyni, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, zwróciła się o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przyznanie stypendium, zarzucając "w szczególności": naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – tj. naruszenie art. 207 ust. 2 p.sz.w. w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), art. 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 33 § 2 k.p.a. – a także naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, "w szczególności" naruszenie: (a) art. 200 w zw. z art. 201 ust. 1 p.sz.w. w zw. z § 15 Rozporządzenia, poprzez niezastosowanie obiektywnych kryteriów oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, co skutkowało nierównym traktowaniem wnioskodawców pozostających w tej samej sytuacji, a ponadto stosowanie wobec Skarżącej, zatrudnionej na Uczelni, której przedłużono okres studiów doktoranckich na okres powyżej 4 lat, dodatkowych, nieuzasadnionych w świetle ww. przepisów, kryteriów oceny wniosku o przyznanie stypendium; (b) art. 199 p.sz.w. oraz § 11 Rozporządzenia, poprzez ich niezastosowanie i odmienne traktowanie Skarżącej, której przedłużono okres studiów doktoranckich na okres powyżej 4 lat.

W uzasadnieniu zarzutów proceduralnych strona skarżąca wskazała, że decyzja została opatrzona wadliwym pouczeniem, bowiem podano w niej, iż stronie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nadto decyzja została wydana przez osobę nieumocowaną, tj. przez Prorektora, który nie wykazał swojego umocowania do działania w tej sprawie w imieniu i na rzecz Rektora. Sama sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, efektem czego była niepełność i niespójność uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że Komisja podzieliła studentów na dwie grupy: doktorantów nie będących pracownikami Uczelni (w liczbie [...]) oraz będących jej pracownikami (w liczbie 6, w tym Skarżąca), przy czym podstawa prawna wydania opinii (we wszystkich przypadkach pozytywnych) była taka sama. Natomiast Prorektor wydał w dniu [...] listopada 2011 r. decyzje pozytywne jedynie w odniesieniu do doktorantów z pierwszej grupy. Odnośnie do drugiej grupy Prorektor zażądał ustnie dodatkowego uzasadnienia podstaw pozytywnego zaopiniowania wniosków. Pełnomocnik podkreślił, że listy różnicujące doktorantów zostały sporządzone przez Komisję na wyraźne polecenie Prorektora. Komisja, ze Skarżącą w składzie, zaopiniowała i uzasadniła w taki sam sposób wnioski studentów z obu grup. Zażądanie dodatkowego uzasadnienia jedynie dla jednej grupy doktorantów świadczy o dyskryminacji i nierównym traktowaniu wnioskodawców. Zgodnie z art. 107 § 4 k.p.a. organ można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. Komisja większością głosów zaopiniowała pozytywnie wszystkie wnioski, z obu grup i dlatego odstąpiła od szczegółowego uzasadnienia decyzji, ograniczając się do podania wyraźnej podstawy prawnej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Rektor, wskazując na przepis art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 03 lutego 2012 r. W uzasadnieniu powtórzył dosłownie treść uzasadnienia decyzji "pierwszoinstancyjnej".

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła Wnioskodawczyni, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia obu decyzji zapadłych w sprawie i zasądzenie od Rektora zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 2.400 zł. Pełnomocnik podał, iż wartość przedmiotu zaskarżenia wysokości 14.400 zł i stanowi iloczyn wartości miesięcznego stypendium (1.200 zł) oraz liczby miesięcy kalendarzowych, przez które stypendium miałoby być wypłacane (12). Ponadto Skarżąca wniosła o zobowiązanie Rektora do przedłożenia wszystkich dokumentów dotyczących przyznania stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2011/12 na wszystkich wydziałach Uczelni, w tym w szczególności protokołów posiedzeń Wydziałowych Komisji Doktoranckich oraz decyzji Rektora w sprawie przyznania lub odmowy przyznania stypendiów wszystkim wnioskującym doktorantom. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) naruszenie prawa materialnego, "w szczególności":

a) art. 200 w zw. z art. 201 ust. 1 p.sz.w. w zw. z § 15 Rozporządzenia, które miało wpływ na wynik sprawy – poprzez niezastosowanie obiektywnych kryteriów oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, co skutkowało nierównym traktowaniem wnioskodawców pozostających w tej samej sytuacji, a ponadto stosowanie wobec Skarżącej, zatrudnionej na Uczelni, której przedłużono okres studiów doktoranckich na okres powyżej 4 lat, dodatkowych, nieuzasadnionych w świetle ww. przepisów, kryteriów oceny wniosku o przyznanie stypendium;

b) art. 199 p.sz.w. w zw. z § 10 oraz § 11 Rozporządzenia, które miało wpływ na wynik sprawy – poprzez ich niezastosowanie i odmienne traktowanie Skarżącej, której przedłużono okres studiów doktoranckich na okres powyżej 4 lat.

W uzasadnieniu skargi obszernie powtórzono argumentację przytoczoną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zwłaszcza w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Odnośnie do zarzutów proceduralnych podkreślono, że w uzasadnieniu każdej z decyzji Rektora powtarzana jest okoliczność nieistotna dla sprawy, w świetle której rzekomą podstawą odmowy przyznania świadczenia było nieprzedłożenie przez Komisję uzasadnienia potwierdzającego spełnienie przesłanek określonych w Rozporządzeniu. Z drugiej strony Rektor nie wyjaśnił, na jakiej to podstawie prawnej zażądał wybiórczo, tylko w stosunku do doktorantów będących pracownikami Uczelni, uzasadnienia pozytywnej opinii Komisji. Zdaniem Skarżącej żądanie to było nie tylko nieuzasadnione, ale i bezpodstawne, tym bardziej że Komisja podała szczegółową podstawę prawną zaopiniowania wniosków o stypendia, a obowiązek dodatkowego uzasadniania opinii, od którego to uzasadnienia uzależnia się przyznanie świadczenia lub jego odmowę, nie wynika z żadnego przepisu prawa. Wreszcie, jak zauważyła Skarżąca, Rektor wydając decyzję na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie odniósł się choćby w najmniejszym fragmencie do argumentów, zarzutów i żądań w tym wniosku zawartych, pozostawiając je całkowicie poza zakresem ponownego rozpoznania sprawy, i to bez podania jakichkolwiek przyczyn ich pominięcia.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i podkreślając brak wykazania spełnienia warunków określonych w § 15 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Przystępując do tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Rektora, Sąd stwierdził, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zasadniczo nie były pomiędzy stronami sporne, za wyjątkiem dwóch kwestii, a mianowicie: (1) motywów, jakie legły u podstaw podjęcia przez Rektora decyzji o nie przyznaniu Skarżącej stypendium doktoranckiego oraz (2) daty doręczenia Skarżącej decyzji "pierwszoinstancyjnej" (z dnia [...] lutego 2012 r.).

Odnośnie do tej ostatniej kwestii Sąd stwierdza, iż przeprowadzone przezeń postępowanie wyjaśniające nie dało jednoznacznych rezultatów, a stanowiska stron pozostały rozbieżne. Zdaniem pełnomocnika organu ww. decyzję doręczono bowiem ("bezpośrednio wręczono") Skarżącej w dniu 15 lutego 2012 r. (pismo procesowe organu z dnia [...] sierpnia 2012 r.; k. 66 akt sądowych). Natomiast pełnomocnik Skarżącej w skardze podał jako datę doręczenia: 20 luty 2012 r. (k. 6 akt sądowych), zaś we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (k. 69 akt sądowych), w piśmie procesowym z dnia [...] września 2012 r. (k. 87 akt sądowych) oraz na rozprawie – datę 05 marca 2012 r., przy czym na tejże rozprawie wyjaśnił, że data podana w skardze była wynikiem pomyłki (k. 117 akt sądowych). Mając na względzie fakt, że to na organie spoczywa obowiązek utrwalenia faktu i terminu doręczenia decyzji stronie, i że strona nie powinna ponosić negatywnych skutków zaniedbań organu w tym zakresie, Sąd przyjął, że w niniejszej sprawie doręczenie nastąpiło w dacie wskazanej ostatecznie przez Skarżącą (05 marca 2012 r.), a więc że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został przez nią dochowany, skoro sam wniosek został nadany pocztą w dniu 15 marca 2012 r. (k. 88 akt sądowych).

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić w pierwszej kolejności, że zasadnym okazał się podniesiony w skardze zarzut nienależytego jej uzasadnienia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie ulega przy tym wątpliwości, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego winno obejmować ponadto ustosunkowanie się – z zachowaniem wskazanych wyżej wymogów (art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.) – do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, co podkreśla się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np.: wyrok NSA z 24.05.1994 r., SA/Lu 1323/94, LEX nr 26918; wyrok NSA z 04.11.1998 r., I SA/Lu 1056/97, CBOSA; wyrok NSA z 20.12.1999 r., IV SA 274/97, LEX nr 48234; wyrok WSA w Krakowie z 12.12.2006 r., III SA/Kr 1185/05, CBOSA; wyrok WSA w Opolu z 30.06.2008 r., II SA/Op 137/08, CBOSA). Powyższy wymóg odnosi się odpowiednio do uzasadnienia decyzji wydanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 in fine k.p.a.). Istotne braki uzasadnienia, w tym brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu, są kwalifikowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por.: wyrok NSA z 10.04.1998 r., III SA 1436/96, LEX nr 36196; wyrok NSA z 22.04.1998 r., I SA/Lu 21/98; CBOSA; wyrok NSA z 28.10.1998 r., I SA/Gd 1651/96, CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z 10.12.2008 r., II SA/Po 382/08, CBOSA; wyrok WSA we Wrocławiu z 04.06.2009 r., II SA/Wr 154/09, CBOSA). Należy przy tym uznać – w ślad za stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 kwietnia 2011 r. (II OSK 367/10, CBOSA) – że odniesienie się merytoryczne organu odwoławczego do sprawy może przybrać, jeśli idzie o uzasadnienie rozstrzygnięcia, różne postacie. Organ odwoławczy może szeroko omówić sprawę, może jednak tylko zwięźle się do niej odnieść. Każdy sposób będzie mógł być uznany za zgodny z prawem, o ile tylko będzie z niego wynikało, że organ odwoławczy sprawę rozważył i ocenił decyzję organu I instancji. Innymi słowy, bez względu na sposób odniesienia się do sprawy, musi z decyzji organu odwoławczego wynikać, że zbadał czy wskazane przez pierwszą instancję rozstrzygnięcie znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy.

Tymczasem z uzasadnienia decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie powyższe żadną miarą nie wynika. Decyzja ta – wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – nie tylko bowiem, że nie zawiera ustosunkowania się do zarzutów tego wniosku, ale sprowadza się do dosłownego powtórzenia treści uzasadnienia decyzji "pierwszoinstancyjnej". Stanowi to nie tylko naruszenie zasady ogólnej przekonywania (art. 11 k.p.a.) i budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), lecz ponadto wskazuje, że mogło dojść w tym przypadku również do uchybienia ogólnej zasadzie dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Zamiast bowiem przedstawienia w uzasadnieniu decyzji wyników powtórnego – wymaganego na gruncie przywołanej zasady – merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie (art. 15 k.p.a.), organ ograniczył się do powielenia swego wcześniejszego stanowiska, co w świetle zasad doświadczenia życiowego uprawnionym czyni wniosek, iż organ w ogóle odstąpił od rzetelnego, powtórnego rozpoznania sprawy. W rezultacie uzasadnienie obu decyzji sprowadza się do nader lapidarnego i ogólnego stwierdzenia, że wobec braku uzasadnienia pozytywnej opinii Komisji, Rektor sam nie znalazł argumentów do przyznania stypendium, oraz do podkreślenia, że w świetle obowiązujących przepisów przyznanie tego stypendium jest kwestią uznaniową ("nie jest obligatoryjne"). Tego rodzaju uzasadnienie wskazuje na niedbałość organu w rozpatrzeniu sprawy, nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierowano się przy jej załatwieniu, i powoduje, że w zasadzie, poprzez brak rzeczowej argumentacji, obie decyzje w istocie wymykają się spod kontroli Sądu. Podkreślić przy tym trzeba – w nawiązaniu do zarzutów skargi – że wbrew swym obowiązkom organ w szczególności nie wskazał przepisu prawa, w którym upatruje źródła obowiązku Komisji odrębnego uzasadniania swej pozytywnej opinii. Ponadto, skoro organ nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, ani nie uzasadnił w pełni swojego rozstrzygnięcia, to zaskarżoną decyzję uznać trzeba za dowolną i wydaną z przekroczeniem granic swobodnego uznania.

Sąd podziela bowiem stanowisko Skarżącej, że nieprzedstawienie przez Komisję uzasadnienia swej pozytywne opinii nie może stanowić uzasadnionej przesłanki odmowy przyznania stypendium przez Rektora. Przede wszystkim brak ku temu podstaw w odnośnych przepisach Prawa o szkolnictwie wyższym oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia, a także w obowiązującym w [...] Regulaminie studiów doktoranckich.

Możliwość przyznawania stypendiów doktoranckich przewiduje art. 200 ust. 1 p.sz.w., zgodnie z którym uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Już w tym miejscu należy podkreślić, że omawiane stypendium nie stanowi pomocy materialnej w rozumieniu art. 199 ust. 1 p.sz.w., gdyż nie zostało ujęte w zawartym w tym przepisie wykazie form takiej pomocy. Minimalne stypendium doktoranckie nie może być niższe niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich (art. 200 ust. 2 p.sz.w.). Jego wysokość maksymalna została natomiast określona dla studentów Uczelni w Regulaminie, jako 100% ww. wynagrodzenia (§ 21 ust. 8 Regulaminu). Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor (art. 200 ust. 3 p.sz.w.). W świetle przywołanych przepisów konkretna wysokość przyznawanego stypendium, w zakreślonych wyżej granicach, została pozostawiona uznaniu rektora. Szczegółowy tryb i okresy przyznawania stypendiów doktoranckich regulują przepisy Rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich wydanego na podstawie upoważnienia z art. 201 ust. 1 p.sz.w. W świetle tych przepisów w uczelni stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni, po zaopiniowaniu przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni wniosków o przyznanie tego stypendium, przy czym wspomnianą komisję powołuje rektor uczelni (§ 14 ust. 1 i 2 Rozporządzenia). Komisja, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, przekazuje rektorowi uczelni listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania stypendium (§ 17 Rozporządzenia). Stypendium doktoranckie jest przyznawane i wypłacane przez okres 12 miesięcy (§ 18 ust. 1 Rozporządzenia). Jest ono przyznawane niezależnie od otrzymywanych przez doktoranta m.in. świadczeń ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o których mowa w art. 199 ust. 1 pkt 1–4 p.sz.w. (§ 18 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia). W przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor uczelni może przyznać stypendium doktoranckie na ten okres (§ 19 Rozporządzenia). Kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich zostały określone w § 15 Rozporządzenia, w myśl którego stypendium może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w: (1) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo (2) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową (ust. 1). Stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym (ust. 2). Stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego: (1) uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich; (2) wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej (ust. 3).

W świetle przywołanych przepisów brak było podstaw do uzależniania przez Rektora przyznania stypendium doktoranckiego od przedstawienia przez Komisję uzasadnienia swej opinii. Przepisy te w ogóle nie regulują kwestii formy takiej opinii, a w szczególności nie statuują wymogu jej uzasadniania. Należy uznać, iż jest to materia pozostawiona regulacjom wewnętrznym uczelni. W każdym razie nie znajdują w tym przypadku zastosowania, poświęcone uzasadnianiu decyzji (a szerzej: indywidualnych aktów administracyjnych), przepisy art. 107 § 3–5 k.p.a., gdyż Komisja nie jest organem Uczelni i w związku z tym jej opinia nie ma charakteru aktu administracyjnego. Zarazem absolutnie brak podstaw do "karania" doktoranta nieprzyznaniem stypendium w związku z nieprzedstawieniem przez Komisję żądanego przez Rektora uzasadnienia, gdyż byłoby to równoznaczne z przerzucaniem na doktoranta negatywnych skutków ewentualnego wadliwego działania organu (jego aparatu pomocniczego). Skoro bowiem, zgodnie z § 14 ust. 2 Rozporządzenia, Komisję powołuje Rektor, to – mając wpływ na jej skład i organizację – jest On także odpowiedzialny za należyte działanie Komisji.

Aktualnie obowiązujące przepisy nie dają również podstaw do różnicowania sytuacji doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie w zależności od świadczenia (bądź nie) przez wnioskodawcę pracy zarobkowej, a w szczególności od pozostawania przezeń (bądź nie) w stosunku pracy z uczelnią. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 22 kwietnia 2010 r. zagadnienie to regulował przepis art. 200 ust. 4 p.sz.w. stanowiąc, że doktoranci otrzymujący stypendium doktoranckie, mogą podejmować pracę zarobkową wyłącznie w niepełnym wymiarze czasu pracy. W świetle tego przepisu pozostawanie przez doktoranta w stosunku pracy (np. z uczelnią) w pełnym wymiarze czasu pracy stanowiło uzasadnioną przyczynę odmowy przyznania stypendium. Uchylenie tego przepisu z dniem 23 kwietnia 2010 r. przez art. 2 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 57, poz. 359) oznacza, iż pozostawanie przez doktoranta w stosunku pracy (szerzej: świadczenie pracy zawodowej) przestało być kryterium uzasadniającym różnicowanie jego sytuacji prawnej w stosunku do doktorantów niezatrudnionych. Nie można przy tym zasadnie argumentować, iż przyznanie stypendium wyłącznie doktorantom niezatrudnionym ma na celu wsparcie materialne grupy doktorantów pozbawionych innych źródeł przychodu, gdyż – jak to już wyżej wskazano – akurat stypendium doktoranckie nie stanowi formy pomocy materialnej, lecz jego celem jest raczej motywowanie doktorantów do sumiennej, wytężonej i efektywnej pracy dydaktyczno-naukowej, o czym świadczą przesłanki jego przyznania określone w § 15 Rozporządzenia. Z tego zaś punktu widzenia fakt, czy doktorant ma, czy nie, inne źródło dochodu oraz czy jest, czy też nie, pracownikiem danej uczelni, pozostaje okolicznością irrelewantną.

Jeśli zatem, jak wskazuje strona skarżąca, o nieprzyznaniu Skarżącej (oraz pięciu innym doktorantom ujętym wraz z Nią w Załączniku [...] do Protokołu [...] Komisji z dnia [...] listopada 2011 r. – k. 55 akt sądowych) zadecydował fakt Jej pozostawania w stosunku pracy z Uczelnią – co w świetle zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału, w tym zwłaszcza wobec braku ustosunkowania się do tego zarzutu przez organ w toku całego postępowania administracyjnego oraz sądowo-administracyjnego, jawi się jako bardzo prawdopodobne wyjaśnienie – to, w ocenie Sądu, mogło w tym przypadku dojść do zarzucanego w skardze naruszenia zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) przy rozdzielaniu stypendiów. Wspomniana zasada, najogólniej rzecz ujmując, polega na tym, że wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Równość wobec prawa to także zasadność wybrania tego, a nie innego kryterium zróżnicowania podmiotów (adresatów) prawa (por.: orzeczenie TK z 09.03.1988 r., U 7/87, OTK z 1988 r., cz. I. pn.1; L. Garlicki [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom III, pod red. L. Garlickiego, Warszawa 2003; uw. 6 do art. 32). Bowiem tylko w ten sposób (tj. według "uzasadnionego" kryterium) różniące się podmioty mogą być traktowane odmiennie, bez naruszenia zasady równości. Skoro zatem, jak to już wyżej wskazano, pozostawanie w stosunku pracy z Uczelnią nie może stanowić usprawiedliwionego kryterium różnicowania doktorantów w kontekście rozdziału stypendiów doktoranckich, to faktyczne oparcie odmowy przyznania stypendium na okoliczności bycia przez doktoranta pracownikiem Uczelni naruszałoby zasadę równości, czyniąc tym samym takie rozstrzygnięcie niedopuszczalnym, bo wykraczającym poza dozwolone granice uznania.

Należy w tym miejscu podkreślić, że na obecnym etapie postępowania i w okolicznościach niniejszej sprawy, zwłaszcza wobec istotnych braków uzasadnienia zaskarżonej decyzji, prowadzenie zawnioskowanego w skardze obszernego postępowania wyjaśniającego odnośnie do sposobu rozdziału stypendiów na wszystkich wydziałach [...] byłoby nie tylko niecelowe, ale też prowadziłoby do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dlatego Sąd, mając na uwadze treść art. 106 § 3 p.p.s.a., nie uwzględnił wniosków dowodowych Skarżącej.

Sąd zauważa, że pełnomocnik organu nadal nie wykazał w sposób należyty umocowania Prorektora do wydawania w imieniu Rektora decyzji w sprawie stypendiów doktoranckich. W ocenie Sądu umocowanie to nie wynika bowiem ze wskazywanej przez pełnomocnika regulacji pkt 7 lit. B pkt 1 załącznika nr 2 do Zarządzenia nr 21 Rektora [...] z dnia 09 września 2008 r. (przedłożonego na rozprawie; k. 116 akt sądowych) – w myśl której Prorektor ds. kształcenia odpowiada w szczególności m.in. za podział funduszu pomocy materialnej dla doktorantów – gdyż, jak to już wyżej wskazano, stypendium doktoranckie nie stanowi formy takiej pomocy.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, uchylając obie wydane w sprawie decyzje Rektora.

O kosztach (punkt drugi sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając poniesiony przez stronę skarżącą koszt wpisu (200 zł), wynagrodzenie reprezentującego Skarżącą radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat"), w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa dla ww. pełnomocnika (17 zł) – łącznie 457 zł. Sąd nie przychylił się do wniosku pełnomocnika Skarżącej o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie opłat, uznając, iż brak dostatecznych podstaw do przyjęcia, że niniejsza sprawa jest "sprawą, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna" w rozumieniu przywołanego przepisu. Po pierwsze dlatego, że przedmiotem zaskarżonej decyzji było w istocie rozstrzygnięcie w kwestii prawa do stypendium, a nie jego konkretnej wysokości. Po drugie, w sprawach sądowoadministracyjnych, w których przedmiotem zaskarżonego aktu lub czynności jest należność pieniężna, pobiera się wpis stosunkowy, tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu stałego, ustalonego na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) i rozstrzygnięcie to nie zostało przez Skarżącą zakwestionowane we właściwym trybie. Po trzecie, jak wskazuje się w orzecznictwie, wpis stosunkowy – czyli wpis należny od spraw, mających za przedmiot należność pieniężną, a więc tych samych, w których zasądza się koszty zastępstwa procesowego w wysokości stosunkowej (tj. liczonej procentowo od wartości przedmiotu zaskarżenia) – powinien zostać pobrany od skargi na akt, który w sposób bezpośredni wiąże się z należnością pieniężną. Bezpośredni związek między należnością pieniężną a obejmującym ją aktem zachodzi zaś wtedy, gdy w danym akcie organ konkretyzuje tę należność, tj. z reguły określa jej wysokość (zob. postanowienie NSA z 22.12.2008 r., I FZ 505/08, CBOSA). W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mieliśmy do czynienia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę poglądy, uwagi i wytyczne zawarte w niniejszym uzasadnieniu, i w tym kontekście powtórnie rozważy, czy nie zachodzą przesłanki do przyznania Skarżącej stypendium doktoranckiego. Rozstrzygnięcie swe należycie uzasadni, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.