Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 230/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 136 ust. 3 i art. 137. art. 142 § 2, art. 216
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 29 grudnia 2021 r. nr N-I.7581.2.91.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. nr N-I.7581.2.91.2021 Wojewoda Podkarpacki, po rozpoznaniu odwołania E. B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 listopada 2021 r. nr BGM-VI.434.22.2020.GL orzekającą o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, 13 lutego 2020 r. E. B. złożyła wniosek o zwrot 15-arowego gruntu, położonego na terenie miasta [...] w dzielnicy [...], która stanowiła własność jej ojca S. G. i według skarżącej miała oznaczenie jako pgr [...] obj. nieznanym Iwh gm. kat. [...]. We wniosku skarżąca wskazała, że "Skarb Państwa reprezentowany przez Gminę [...], w zamian za przymusowo zabrany grunt pod PGR przyznał jej matce B. G. (żonie zmarłego S. G.) działkę nr [...] o pow. 11 arów położoną w [...]".

Decyzją z dnia 2 listopada 2021 r. nr BGM-VI.434.22.2020.GL, Prezydent Miasta [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu na rzecz E. B. nieruchomości położonej obecnie w Obr. [...], która odpowiada dawnej działce nr [...] we wsi [...], objętej wymianą gruntów położonych na terenie m.in. wsi [...] i [...], której projekt został zatwierdzony decyzją Wicewojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...].

Organ I instancji w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe przedstawił stan faktyczny sprawy, który przedstawia się w następujący sposób.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., sygn. akt [...] spadek po zmarłym S. G. nabyli ustawowo: żona B. oraz dzieci M. W., Z. G. i E. B. po ¼ części.

Z przedłożonego przez skarżącą pisma Starosty [...] z dnia 29 maja 2020 r., nr PODGIK.4200.10.2020 wynika, że decyzją Wicewojewody [...] nr [...] zostało podjęte postępowanie w sprawie wymiany gruntów położonych na terenie wsi [...] w tym działka nr [...] o pow. 0,15 ha położona w [...]. Projekt wymiany gruntów został zatwierdzony decyzją Wicewojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...]. Mając na uwadze powyższe w celu ustalenia obecnego oznaczenia działki nr [...] położonej w [...] umową z dnia [...] września 2020 r. nr [...] zlecono geodecie uprawnionemu sporządzenie stosownej dokumentacji geodezyjno - prawnej.

W trakcie realizacji zlecenia geodeta uprawniony stwierdził, że nie udało się odnaleźć działki nr [...] we wsi [...], stanowiącej własność S. G., w związku z czym aneksem z dnia z [...] września 2020 r. nr [...] odstąpiono od sporządzenia ww. dokumentacji.

Następnie organ I instancji ustalił, na podstawie aktu własności ziemi Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...], że S. G. był właścicielem działki nr [...] o pow. 0,15 ha położonej w [...]. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że przedmiotem wymiany gruntów zatwierdzonej decyzją Wicewojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...] była działka nr [...] w [...].

Organ I instancji stwierdził, że nabycie przez Skarb Państwa prawa własności gruntu stanowiącego własność S. G. położonego w [...], oznaczonego jako działka nr [...] nastąpiło w drodze wymiany gruntów. Art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899, ze zm.; dalej: u.g.n.) nie obejmuje natomiast przypadków nabycia przez Skarb Państwa prawa własności w trybie przepisów ustawy z 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13).

Od powyższej decyzji E. B. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła przywłaszczenie i kradzież 4 arów wywłaszczonej działki nr [...]. Zdaniem skarżącej była to wymuszona ingerencja Skarbu Państwa w jej własność. Skarżąca podniosła, że Skarb Państwa przejął działkę po śmierci jej ojca bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania spadkowego. E. B. podniosła ponadto, że odebranie im nieruchomości nr [...] o powierzchni 15 arów nastąpiło na mocy przymusu państwowego dla PGR w [...], natomiast okrojona o 4 ary działka zamienna nr [...] nie odpowiada wartości finansowej działki nr [...]. Zdaniem skarżącej PGR w [...] powinien zawiadomić ją o zbyciu nieruchomości na rzecz Miasta [...].

Wojewoda Podkarpacki, opisaną na wstępie decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. nr N-I.7581.2.91.2021, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 9a u.g.n. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie organ odwoławczy stwierdził, iż podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, a także uznaje za zasadną argumentację prawną wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ II instancji podkreślił, że z treści art. 136 ust. 1 u.g.n. wynika, że przedmiotem zwrotu może być wyłącznie nieruchomość wywłaszczona. Z dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że działka o nr [...] poł. w Obr. [...], stanowiła własność S. G., który zmarł [...] grudnia 1977 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...] spadek po S. G. nabyli: żona B. G. oraz dzieci M. W., Z. G. oraz E. B. po ¼ części, z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w [...] nabyli: żona B. G. oraz dzieci Z. G. i E. B. po ⅓ części.

Na podstawie decyzji Wicewojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...] działka nr [...] stała się własnością Skarbu Państwa. Działka [...] położona w Obr. [...] weszła w obszar działki nr [...] i działki nr [...] położonych w Obr. [...] obj. KW nr [...]. Działka nr [...] położona w Obr. [...] podzieliła się na działki nr: [...] i [...] położone w Obr. [...]. Działka nr [...] położona w Obr. [...] podzieliła się na działki nr: [...]. Dawna działka nr [...] położona w Obr. [...] odpowiada części obecnej działki nr [...], która stanowi własność A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Wobec powyższego Wojewoda uznał, że organ I instancji słusznie uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca wywłaszczenie działki nr [...] (obecnie część działki nr [...]) i w związku z tym prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania.

Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu od decyzji kwestii "zaginionych" 4 arów działki organ II instancji wyjaśnił, że działka nr [...] poł. w Obr. [...], z podziału której powstała m.in. działka nr [...] była przedmiotem postępowania prowadzącego do wymiany gruntów prowadzonego przez Wicewojewodę [...] i zakończonego decyzją Wicewojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...]. Procedura scalania i podziału gruntów polega w pierwszej kolejności na zniesieniu granic dotychczasowych nieruchomości (scaleniu), w wyniku czego dochodzi do połączenia nieruchomości w jeden obszar, a następnie na opracowaniu geodezyjnego projektu podziału tego obszaru na nowe działki gruntowe, które mogą być wykorzystane i zagospodarowane stosownie do postanowień planu. Czynności te dotyczą tego samego terenu, który był objęty scaleniem. Scalenie i podział prowadzi do zmian w sferze własnościowej w zakresie terytorialnych granic wykonywania tego prawa. Istotne jest, aby każdy z uczestników scalenia otrzymał w jego wyniku pełny ekwiwalent swego gospodarstwa pod względem wartościowym.

Końcowo Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 obowiązującej w 1979 r. ustawy o wymianie i scalaniu gruntów (Dz.U. z 1968 r. Nr 3 poz. 3 ze zm.), każdy uczestnik scalenia lub wymiany (właściciel lub samoistny posiadacz gruntów) otrzymuje, w zamian za grunty posiadane przed scaleniem lub wymianą, grunty w zasadzie o równej wartości szacunkowej. Powołane przepisy nie regulują kwestii powierzchni wymienianych nieruchomości.

Wobec powyższego Wojewoda Podkarpacki uznał, że rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie postępowania zostało wydane zgodnie z normami prawa materialnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E. B. reprezentowana przez adwokata M. B. zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 listopada 2021 r. nr BGM-VI.434.22.2020.GL z zaleceniem rozpoznania niniejszej sprawy w I instancji przez właściwe Starostwo wyznaczone przez Wojewodę Podkarpackiego w [...].

Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów dotyczących właściwości miejscowej, tj. art. 21 § 1 k.p.a. oraz art. 142 § 2 u.g.n., polegające na tym, że w sprawie orzekał Prezydent Miasta Rzeszowa, na którego terenie znajduje się działka będąca przedmiotem sprawy, a Gmina Miasto [...] była właścicielem przedmiotowej działki i powinna być stroną niniejszego postępowania (nemo iudex in re sua);

2. naruszenie art. 216 pkt 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, że przedmiotowa działka nie kwalifikuje się do zwrotu na zasadzie art. 136 ust. 1 u.g.n., gdyż nie obejmuje przypadków nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, podczas gdy sporna działka została przejęta na cele rolne dla Spółdzielni Rolnej w [...], natomiast z treści art. 216 pkt 1 u.g.n. in fine wynika, że postępowaniem o zwrot objęte są także nieruchomości przejęte na rzecz spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, a takim niewątpliwe była Spółdzielnia Rolna w [...], a dopiero potem sporna działka stała się własnością Skarbu Państwa;

3. naruszenie art. 136 pkt 1 u.g.n., poprzez nie dokonanie właściwej identyfikacji przedmiotu sporu i nie wskazanie synchronizacji przedmiotu sporu na mapie oraz nie wskazania stronie przedmiotu sporu w terenie;

4. naruszenie art. 136 pkt 3a u.g.n. poprzez nie zawiadomienie o toczącym się postępowaniu spadkobierców właściciela działki nr [...] S. G. tj. jego dzieci M. W., Z. G. i B. G. pomimo, że organ I instancji posiadał wiedzę o tych osobach, gdyż w treści uzasadnienia decyzji przytoczył treść postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., jednak nie wyciągnął z treści ww. postanowienia właściwego wniosku o konieczności zawiadomienia tych osób o toczącym się postępowaniu i w ten sposób pozbawiono ich statusu strony w tym postępowaniu, co w konsekwencji powoduje nieważność całego postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że podczas postępowania administracyjnego nie doszło do wskazania jej przedmiotowej działki, a jedynie dokonano okazania dokumentacji geodezyjnej w dniu 29 lipca 2021 r., przy czym z mapki dołączonej do protokołu wynika jedynie, że działka nr [...] weszła w skład działki nr [...]. Na przedłożonej mapce brak jest tzw. synchronizacji, czyli wskazania jak była usytuowana działka nr [...] wraz z jej obrysem i granicami oraz sposobu wejścia w skład nowej działki nr [...]. Brak tej synchronizacji geodezyjnej stanowi kluczowy brak niniejszego postępowania, gdyż uniemożliwia należytą identyfikację przedmiotu sporu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny uchyla bądź stwierdza nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd co do zasady nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach doszedł do przekonania, że prawidłowym było umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu jego bezprzedmiotowości. Organy prawidłowo uznały, że działka, która była przedmiotem żądania Skarżącej nie została wywłaszczona, lecz podlegała wymianie gruntów w trybie ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13).

Decydujące znaczenie dla oceny możliwości zwrotu działki, która stanowiła przedmiot żądania Skarżącej ma treść art. 216 u.g.n., zgodnie z którym przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie regulacji:

- art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.

- nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie:

1. art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172);

2. art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31);

3. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.).

W art. 216 u.g.n. ustawodawca wymienił akty prawne, których przepisy dawały podstawę do nabywania lub przejmowania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, do których odpowiednie zastosowanie znajdowały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Jednakże ww. katalog aktów prawnych wymienionych w powyższym przepisie ma charakter zamknięty. Niedopuszczalne jest aby w drodze wykładni rozszerzać stosowanie instytucji zwrotu nieruchomości na nieruchomości, które nie zostały wywłaszczone, ani też nie zostały "przejęte lub nabyte"w trybie wymienionym w art. 216 u.g.n. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1698/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 641/17, baza CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że "zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części" oznacza, że zwrotowi mogą podlegać nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, ale musiało to nastąpić na podstawie wówczas obowiązującej ustawy wywłaszczeniowej (tak np. wyrok WSA w Poznaniu z 22 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 455/09, LEX nr 574106).

O sposobie rozpoznania wniosku Skarżącej decydowały ustalenia dotyczące tego, czy objęta postępowaniem nieruchomość ma status "nieruchomości wywłaszczonej", która podlegałaby zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III u.g.n. Oczywistym jest bowiem, że aby domagać się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej musi ona być najpierw (uprzednio) wywłaszczona, co wynika wprost z

art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n.

W niniejszej sprawie początkowym przedmiotem ustaleń było zidentyfikowanie działki, która wedle Skarżącej miała zostać wywłaszczona. W początkowym wniosku z 13 lutego 2020r. Skarżąca posługiwała się jedynie archiwalnym numerem parceli gruntowej, jednakże już wówczas wskazywała, że w zamian za odebraną ziemię przydzielono jej matce grunt rolny o powierzchni mniejszej o 4 ary. Wedle Skarżącej to brakujące 4 ary zostały przewłaszczone nieodpłatnie przez Skarb Państwa. Skarżąca na potwierdzenie swych żądań nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji źródłowej, która pozwalałaby zidentyfikować przedmiot żądania, jak również charakter odjęcia parceli rodzinnej. Niemniej w wyniku czynności wyjaśniających organu I instancji udało się ustalić, że ojciec Skarżącej – S. G. był właścicielem działki nr [...] we wsi [...] (zgodnie z aktem własności ziemi z [...] listopada 1976r.) o powierzchni 15 arów. Co istotne, Skarżąca w piśmie z 4 grudnia 2020r. wskazała, że chodzi jej o zwrot wywłaszczonej działki, która obecnie znajduje się w dzielnicy [...] – w pasie drogowym ulicy [...]. Powyższe oznaczenie wskazane przez Skarżącą zbieżne jest z wynikami synchronizacji sporządzonej przez uprawnionego geodetę, który zidentyfikował obecne położenie dawnej działki, oznaczonej nr [...]. W związku z powyższym Sąd uznał, że ostatecznie organ I instancji prawidłowo zidentyfikował przedmiot żądania Skarżącej, co umożliwiało na dalszym etapie ocenę co do charakteru "odjęcia" prawa własności działki nr [...]. W ocenie Sądu niezasadne są również zarzuty skargi co do braku należytej identyfikacji przedmiotu sporu. Wyniki synchronizacji w połączeniu z oświadczeniem Skarżącej z 4 grudnia 2020r. umożliwiły jego ostateczną identyfikację.

W trakcie postępowania ustalono, że działka nr [...], która stanowiła własność S. G. (ojca Skarżącej), na podstawie decyzji Wicewojewody [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów stała się własnością Skarbu Państwa. Działka [...] położona w Obr. [...] weszła w obszar działki nr [...] i działki nr [...] położonych w Obr. [...] obj. KW nr [...]. Działka nr [...] położona w Obr. [...] podzieliła się na działki nr: [...] i [...] położone w Obr. [...]. Działka nr [...] położona w Obr. [...] podzieliła się na działki nr: [...]. Dawna działka nr [...] położona w Obr. [...] odpowiada części obecnej działki nr [...], która stanowi własność A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Zatem jak ustalono w toku postępowania, działka nr [...] została przejęta przez Skarb Państwa, jednakże nie na skutek wywłaszczenia, lecz stanowiła przedmiot wymiany w trybie ustawy z 1968r. o wymianie i scaleniu gruntów.

Niewątpliwie wymiana gruntów, na skutek której doszło do przejęcia przez Skarb Państwa działki należącej uprzednio do ojca Skarżącej nie stanowi wywłaszczenia w rozumieniu powołanych wyżej przepisów. Nie doszło więc do wywłaszczenia spornej nieruchomości, lecz została ona objęta wymianą gruntów. Postępowania wywłaszczeniowe i scaleniowe nie są postępowaniami tożsamymi. Są to dwa całkowicie odmienne postępowania, różniące się celem dla którego osiągnięcia są realizowane oraz trybem ich przeprowadzenia (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 27 listopada 2019r., IV SA/Po 556/19, dost. baza CBOSA).

Mając na względzie powyższe Sąd za prawidłowe uznał wnioski organów co do tego, że nie zachodzą okoliczności, umożliwiające prowadzenie postępowania rozstrzygającego co do meritum wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ust. 1-3 u.g.n., gdyż działka nr [...] nie była objęta wywłaszczeniem, lecz wymianą gruntów. W konsekwencji Skarżąca nie mogła skutecznie domagać się zwrotu przedmiotowej nieruchomości a organy prawidłowo uznały, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, skutkująca koniecznością jego umorzenia (art. 105 § 1 k.p.a.).

Odnosząc się do zarzutów skargi co do przejęcia działki dla Spółdzielni Rolnej w [...] należy wskazać, że zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. W niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że działka nr [...] była przedmiotem wymiany, na skutek której jej właścicielem stał się Skarb Państwa. Ujawnione okoliczności nie stanowią więc przesłanek, które wskazywałyby na możliwość zastosowania art. 136 u.g.n. wobec działki będącej przedmiotem roszczeń Skarżącej. Należy zresztą wskazać, że już samo uzasadnienie wniosku Skarżącej z 13 lutego 2020r. wskazuje, że w przypadku jej dawnej działki rodzinnej doszło do wymiany gruntów, której prawidłowość Skarżąca kwestionuje wskazując, że w jej wyniku zabrano jej 4 ary, gdyż w rezultacie wymiany otrzymano działkę o 4 ary mniejszą od wymienionej. Jednakże w trybie art. 136 i nast. u.g.n. nie zachodzi możliwość sanowania ewentualnych wadliwości popełnionych na etapie wymiany gruntów w 1979r.

Wbrew twierdzeniom skargi nie doszło również do naruszenia art. 142 § 2 u.g.n. w zw. z art. 21 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była działka nr [...], której właścicielem nie jest Gmina Miasto [...], lecz A. sp. z o.o. Z tego też powodu nie zachodziła podstawa do uznania, że Prezydent Miasta [...] podlega wyłączeniu na podstawie ww. przepisu.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzez nie zawiadomienie pozostałych spadkobierców S. G. o toczącym się postępowaniu zwrotowym.

Należy wskazać, że przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. (w wyniku nowelizacji obowiązującej od dnia 14 maja 2019 r.) przewiduje obecnie możliwość zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości na wniosek jednego z kilku spadkobierców wywłaszczonego właściciela. Obecnie zatem każdy ze współwłaścicieli ma odrębną legitymację procesową do zgłoszenia żądania o zwrot udziału, niezależnie od takiego żądania pozostałych współwłaścicieli. W związku z tym, każdy z nich ma prawo złożyć taki wniosek w terminie określonym w art. 136 ust. 7 u.g.n. Przyjmuje się również, że w postępowaniu zwrotowym należy zapewnić także prawa tym osobom, które z różnych powodów nie wystąpiły z wnioskiem o zwrot udziału w nieruchomości, a są do tego uprawnione. Istotne jest przy tym, że odpowiedzialność za poinformowanie tych osób o możliwości przyłączenia się do toczącego się postępowania zwrotowego oraz uzyskania ich ostatecznego stanowiska powinna spoczywać na organach, ponieważ to one (a nie wnioskodawca) są zobowiązane do naprawienia skutków nieprawidłowego wywłaszczenia (tak wyrok TK z 14 lipca 2015 r., SK 26/14, OTK-A 2015, nr 7, poz. 101). Jednakże w niniejszej sprawie nie można czynić zarzutu organom, że nie poinformowały pozostałych spadkobierców S. G. o przysługującym im prawie do ubiegania się o zwrot udziału w nieruchomości i o przyłączeniu się do postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, skoro ustalenia faktyczne doprowadziły do konkluzji, że w przypadku działki objętej wnioskiem Skarżącej nie doszło do jej wywłaszczenia. Stąd też wobec pozostałych spadkobiorców nie istnieje również uprawnienie do ubiegania się o zwrot tejże nieruchomości.

Z przedstawionych powyżej przyczyn na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalono.