Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1679/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Asesor WSA Dariusz Turek (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2007 r. sprawy ze skargi L.I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej za zaległości podatkowe i dodatkowe zobowiązanie spółki w podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz L.I. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wszczął z urzędu postępowanie wobec L. I., wspólnika spółki cywilnej "K". z siedzibą w W. za zaległości podatkowe spółki.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., orzekł o odpowiedzialności L. I. za zaległości spółki w podatku od towarów i usług i określił dodatkowe zobowiązanie spółki w podatku od towarów i usług

W uzasadnieniu wskazał, iż w związku z nieuregulowaniem przez spółkę cywilną "K". I. L., W. A. powstały zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł, które zostały objęte przez organ podatkowy tytułami wykonawczymi. Wskazał, iż wobec przedmiotowej spółki postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, gdyż nie prowadzi ona działalności gospodarczej oraz nie posiada majątku, z którego można by zaspokoić należne roszczenia. Ponadto został zlikwidowany rachunek bankowy spółki w dniu 31 października 2003 r. Tym samym organ podatkowy stosownie do art. 107 w związku z art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.) zwanej dalej Ordynacją podatkową stwierdził, iż wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki.

W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. Skarżący wskazał, iż nie może odpowiadać za długi spółki powstałe częściowo przy czynnym udziale Urzędu i zalegające po 2003 r. na koncie spółki całkowicie z winy Urzędu.

Skarżący wyjaśnił, iż w 2002 r. spółka mająca zadłużenie z tytułu podatku od towarów i usług postanowiła się oddłużyć, korzystając z przepisów ustawy

Sygn. akt III SA Wa 1679/06

o restrukturyzacji.

Podniósł, iż decyzją Urzędu z dnia [...] grudnia 2002 r. określono ogólna kwotę zadłużenia na [...] zł. Wyjaśnił, iż ze względu na słabą kondycję finansową spółki proponował, aby do restrukturyzacji włączyć tylko część tej kwoty, tj. [...] zł zadłużenia, gdyż wobec pozostałego zadłużenia, tj. kwoty [...] zł prowadzone było postępowanie odwoławcze przez Izbę Skarbową i Ministerstwo Finansów.

Skarżący podkreślił, iż Urząd w decyzji restrukturyzacyjnej zamieścił całość zadłużenia i tym samym spółka nie miała możliwości spełnienia warunku uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej wynoszącej [...] zł. Spółka była przygotowana na zapłacenie w ratach ok. [...] zł i w rezultacie upadła.

Wskazał, iż kilka miesięcy po umorzeniu procesu restrukturyzacyjnego, Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. stwierdziła, iż roszczenia organu podatkowego co do kwoty [...] zł są bezzasadne, gdyż nastąpiło ich przedawnienie i to w dniu 9 lipca 2001 r.

Zdaniem Skarżącego spółka została oszukana przez organ podatkowy zarówno jeśli chodzi o sam proces restrukturyzacji, jak w trybie ciągłym od dnia przedawnienia roszczeń. W jego ocenie organ podatkowy nie tylko zatajał przed spółką fakt przedawnienia, ale również przez bezprawne utrzymywanie sankcji komorniczych (m.in. blokada konta spółki) i naliczanie odsetek od nieistniejącego już prawnie zadłużenia przyczynił się w wielkim stopniu do upadku spółki.

Podsumowując zarzucił, iż organ podatkowy jawnie pogwałcił prawo potwierdzając na decyzji restrukturyzacyjnej nieprawdę i zawierając ze spółka umowę restrukturyzacyjną nakładającą na spółkę obowiązek świadczenia niewspółmiernego ze świadczeniem wzajemnym przy wykorzystaniu niewiedzy spółki o stanie faktycznym. Tym samym przyczynił się po dniu 9 grudnia 2001 r. do pogorszenia możliwości działań gospodarczych spółki, ale także jest całkowicie

Sygn. akt III SA Wa 1679/06

odpowiedzialny za pozostawienie tego długu na jej koncie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] marca 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż spółka wystąpiła z wnioskiem z dnia 13 listopada 2002 r. o restrukturyzację zaległości w podatku od towarów i usług za okres od 1993 r. do 2001 r. w łącznej kwocie [...] zł. Organ odwoławczy stwierdził, iż w trakcie prowadzonego postępowania restrukturyzacyjnego podatnik nie występował z wnioskiem, by do restrukturyzacji włączyć tylko część tej kwoty, mianowicie [...] zł, zadłużenia za okres od stycznia 1999 r. do maja 2002 r.

Wyjaśnił, iż organ podatkowy w dniu [...] grudnia 2002 r. wydał decyzję o warunkach restrukturyzacji, w której ustalił ogólną kwotę należności objętych

restrukturyzacją (znanych na dzień 30 czerwca 2002 r.) z tytułu podatku od towarów

i usług za okres od sierpnia 1993 r. do grudnia 2000 r., oraz za okres od czerwca

2001 do maja 2002 r. w wysokości [...] zł, w tym należność główna w

kwocie [...] zł i należne od niej odsetki w kwocie [...], oraz wysokość opłaty restrukturyzacyjnej w wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy podkreślił, iż na wniosek spółki płatność opłaty restrukturyzacyjnej została decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. rozłożona na 9 rat.

Wskazał, iż spółka nie wniosła odwołania od decyzji o warunkach restrukturyzacji, jak również odwołania od decyzji organu podatkowego z dnia [...] maja 2004 r. o umorzeniu wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego oraz decyzji o rozłożeniu na raty opłaty restrukturyzacyjnej.

Zwrócił uwagę, iż z akt sprawy nie wynika również, aby spółka zmieniła swój wniosek o restrukturyzację, ograniczając go do zaległości za okres od stycznia 1999 r. do maja 2001 r.

Wyjaśnił ponadto, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy wyłącznie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej za jej

Sygn. akt III SA Wa 1679/06

zaległości, które nie uległy przedawnieniu. Tym samym brak jest podstaw prawnych do zmiany w tym postępowaniu ostatecznych rozstrzygnięć dotyczących restrukturyzacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wyjaśnił, iż w odwołaniu z dnia 22 grudnia 2005 r. nie wnioskował o zmianę rozstrzygnięć dotyczących restrukturyzacji, ale o zmianę orzeczenia, decyzji przenoszącej zadłużenie spółki na jego osobę. Wyjaśnił, iż posłużył się kwestią restrukturyzacji jedynie jako dowodem w sprawie, aby wykazać, że dług, którym został obciążony zalega na spółce po 2003 r. z winny [...] Urzędu Skarbowego W.

Ponadto odniósł się szczegółowo do kwestii przebiegu prowadzonej działalności i powstałego zadłużenia oraz postępowania dotyczącego restrukturyzacji.

Skarżący wskazał, iż o fakcie przedawnienia się roszczeń co do kwoty [...] zł powiedział się po roku od zakończenia restrukturyzacji, a wiec po terminach odwołania się od decyzji. Ponadto stwierdził, iż organ podatkowy nie miał żadnego umocowania prawnego, aby w swojej decyzji zawyżać zadłużenie. Tym samym w jego ocenie było to przyczyną upadku spółki i odpowiedniego doniesienia do prokuratury. Poinformował, iż sprawa jest rozpatrywana przez Prokuraturę Rejonową W., pod kątem ustalenia, czy nie popełniono przestępstwa.

Podniósł, iż Izba Skarbowa jako organ nadrzędny winna również z urzędu wszcząć postępowanie wyjaśniające w tej sprawie.

Skarżący stwierdził, iż spółka upadła i obecnie istnieje tylko formalnie. Posiadane dwa kioski spółki, nie będące jej własnością, lecz dzierżawione, są obecnie wynajęte innym podmiotom gospodarczym za kwotę przekraczającą nieco koszty. Ponadto otrzymuje on z tego 200 zł miesięcznie i nie ma żadnych innych stałych źródeł utrzymania. Otrzymuje również niewielką comiesięczną pomoc od siostry

Sygn. akt III SA Wa 1679/06

w postaci żywności (ok. 100 zł) oraz czasami sprzedaje resztki majątku, który wycenił na ok. 1000 - 2000 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymano dotychczasową argumentację. Odnosząc się do przedstawionych zarzutów zauważył, iż Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych zarzutów wobec zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując w tym zakresie oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że nie odpowiada ona prawu.

Skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Zaskarżona decyzja dotyczy orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. W tym konkretnym wypadku orzekano o odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej "K.". Zgodnie z art. 115 § 1 Ordynacji

Sygn. akt III SA Wa 1679/06

podatkowej, wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej, niebędący akcjonariuszem, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. Z powyższego unormowania wynika, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swym majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki.

Uwzględniając unormowania zawarte w art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, iż organy podatkowe obu instancji pominęły, naruszając tym powyższy przepis Ordynacji podatkowej, drugiego ze wspólników spółki cywilnej A. W., jako adresata decyzji opartej na podstawie art. 115 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej.

Organ podatkowy nie może wybierać, przeciwko któremu podatnikowi skieruje decyzję. Każdy ze wspólników rozwiązanej spółki cywilnej ma przymiot strony, ponieważ decyzja dotyczy jego interesu. Tymczasem decyzje organów obu instancji adresowane były do jednego wspólnika – L. I. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia tych decyzji drugiemu wspólnikowi –A. W. Pogląd powyższy znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 12 września 2003 r., o sygn. SA/Rz 2135/01, POP 2004, z. 3, poz. 52 NSA stwierdził, iż organ podatkowy zobowiązany jest wydać decyzję o odpowiedzialności wszystkich byłych wspólników spółki cywilnej, czyli wszystkich osób trzecich, które w danej sytuacji występują.

Odpowiedzialność wspólnika ma charakter osobisty, solidarny, ale i subsydiarny. Oznacza to, że wobec braku wyłączenia w art. 115 Ordynacji podatkowej zasady wynikającej za art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej, egzekucja

Sygn. akt III SA Wa 1679/06

wobec wspólnika będzie mogła być podjęta jedynie w przypadku bezskuteczności (w całości lub w części) prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego.

W aktach sprawy znajdują się ponadto dokumenty, z których wynika, iż w okresie powstawania zaległości Spółki Cywilnej "K" wspólnikami jej byli nie tylko L. I. i A. W. ale także inne osoby, które nie są obecnie wspólnikami Spółki Cywilnej. Fakt ten został całkowicie pominięty przez organy podatkowe. Stanowiło to naruszenie zasady prawdy materialnej wyrażonej w art 122 i 187 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którą organ podatkowy jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Wobec tego, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.