Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1008/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Beata Łomnicka Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi [...] SA w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Wojewody z dnia 27 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Starosta T. decyzją z dnia 8 lipca 2015 r. nr [....] działając na podstawie art. 104, art. 107 i art. 127 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[....] " orzekł o odszkodowaniu za działki ewidencyjne nr [....] [....] obręb B. o łącznej powierzchni 0,0655 ha zajęte pod fragment linii kolejowej nr [....] w wysokości 59 644,00 zł i wypłacie na rzecz J.S. syna [....] . W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzją z dnia 13 listopada 2007 r. Wojewoda [....] orzekł, iż z dniem 1 czerwca 2003 r. Skarb Państwa nabył z mocy prawa na własność, a [....] S.A. prawo użytkowania wieczystego działek ewidencyjnych [....][....], obręb B. o łącznej powierzchni 0,0655 ha, zajętych pod fragment linii kolejowej nr [....] ". Starosta T. decyzją z dnia 23 stycznia 2009 r. orzekł o odszkodowaniu za powyższe działki w wysokości 102.999,00 zł i wypłacie na rzecz J.S. Wojewoda [....] decyzją z dnia 29 maja 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty T. z dnia 23 stycznia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W dniu 16 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał wyrok sygn. akt II SA/Kr 1266/09 oddalający skargę na decyzję Wojewody [....] z dnia 29 maja 2009 r. Starosta T. decyzją z dnia 6 marca 2014 r. orzekł o odszkodowaniu za działki ewidencyjne [....] [....] w wysokości 95.950,00 zł i wypłacie na rzecz J.S. . Wojewoda [....] decyzją z dnia 2 grudnia 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [....] z dnia 6 marca 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 37a pkt. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[....] " roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje w przypadku gdy grunt będący przedmiotem wniosku pozostawał do dnia 31 maja 2003 roku w posiadaniu samoistnym [....] S. A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. W prowadzonym postępowaniu pewne jest to, iż od dnia 28.02.1996 r. na podstawie postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego w Z. [....] z dnia 30.06.2000 r., po zmarłej [....] 1999 roku A.S. , która prawo do przedmiotowej nieruchomości nabyła z mocy prawa z dniem [....] .1971 r. postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [....] 07.2003 r. - J.S. był właścicielem przedmiotowych nieruchomości i został nim do momentu ujawnienia w księdze wieczystej decyzji Wojewody [....] stwierdzającego przejęcie nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 roku, Skarb Państwa nabył własność, a [....] S. A. prawo użytkowania wieczystego. Na terenie działek nr nr [....] opisanych w [....] znajduje się pas przeznaczony na cele linii kolejowej, tor główny zasadniczy, część toru głównego dodatkowego, część toru stacyjnego, część peronu wyspowego. Wybudowane tory kolejowe służyły połączeniom międzynarodowym zarówno pociągów towarowych jak i osobowych, a efektem było uruchomienie linii kolejowej. Na podstawie zebranego materiału dowodowego prowadzonego postępowania tory główne zasadnicze stanowiące fragment linii kolejowej częściowo przebiegały po działkach [....][....] , w B. . Przedmiotem roszczenia o odszkodowanie są działki ewidencyjne [....] i [....] zajęte pod modernizację i elektryfikację linii kolejowej [....] . Istotny jest tutaj czas, w którym [....] zaczęły władać przedmiotowymi działkami. Na podstawie pisma z dnia 22 stycznia 2010 r. [....] w K. "... budowa linii kolejowej nr [....] została ukończona w 1899 roku. Natomiast zgodnie z uchwałą nr 306/72 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1972 roku w sprawie rozwoju Z. w latach 1972-1975 została między innymi zaplanowana na lata 1972 - 1975 elektryfikacja ww. linii kolejowej na odcinku [....] (włączając ten fragment w gminie B. ). Oddano do eksploatacji trakcję elektryczną 2 grudnia 1975 roku. W związku z upływem czasu oraz ze zmianami reorganizacyjnymi [....] i okresem przechowywania dokumentów nie zachowały się dokumenty dotyczące przecięcia placu budowy związanego z korektą łuków i elektryfikacji przedmiotowej linii. Wydarzenie to (między innymi) zostało opublikowane przez F.F. i innych w publikacji "[....] ". Jednocześnie (...) zachowała się karta ewidencyjna J.S. - pracownika [....] . J.S. wraz z rodziną zostało przydzielone mieszkanie w budynku położonym przy ul. [....] w B. Do prowadzonego postępowania pozyskano decyzję nr [....] Urzędu Powiatowego w N. Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej Ochrony Środowiska i Komunikacji z dnia 25 lutego 1974 r., która zatwierdzała plan realizacyjny modernizacji linii elektrycznej [....] . W oparciu o te dokumenty stwierdzono, że nabycie przez Skarb Państwa nieruchomości, oznaczonej, jako działki ewidencyjne nr nr [....] , obręb B. nastąpiło na cel: "elektryfikacji linii kolejowej [....] ". Zatem na podstawie decyzji nr [....] Urzędu Powiatowego w N. Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej Ochrony Środowiska i Komunikacji z dnia 25 lutego 1974 r., która zatwierdziła plan realizacyjny modernizacji linii elektrycznej [....] organ przyjął rok 1974 za rok rozpoczęcia prac budowlanych, a tym samym wejścia na grunty przez [....] i rozpoczęcie samoistnego posiadania tym samym należy stwierdzić, że na dzień 31 maja 1973 r. Przedsiębiorstwo [....] nie władało przedmiotowymi gruntami. Do roku 1974 [....] zbierały dokumentację niezbędną do rozpoczęcia prac budowlanych. Ponadto okres posiadania owej nieruchomości należy liczyć od momentu rozpoczęcia budowy toru. Organ podał, że operatem szacunkowym wyceny prawa własności przedmiotowej nieruchomości sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego z dnia 12 lutego 2015 r. wartość przedmiotowej nieruchomości została określona na kwotę 59 644, 00 zł. Określona w operacie wartość gruntu ustalona została w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej według stanu na dzień l czerwca 2003 roku i poziomu cen na dzień ustalenia i wypłaty odszkodowania. Przedmiotowy operat zawiera prawidłowe z punktu widzenia prawa ustalenia, wykazuje się spójnością z wymaganiami postawionymi przez tutejszy urząd dotyczący zakresu zleconej wyceny. Rzeczoznawca majątkowy biorąc pod uwagę cel wyceny wybór właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania uwzględnił rodzaj i położenie nieruchomości oraz funkcję wyznaczoną dla niej w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania nieruchomości, dostępne dane o cenach rynkowych, zakres wyceny, stan prawny nieruchomości, uprawnienia wynikające z podstaw materialne - prawnych wyceny. Rodzaj określonej wyceny, wybór podejścia, metody i techniki szacowania uzasadnia cel wyceny, rodzaj szacowanej nieruchomości oraz odpowiednia liczba dostępnych transakcji porównawczych. Tok rozumowania przeprowadzony przez rzeczoznawcę oraz nieruchomości wybrane do porównywania charakteryzuję się względami logiki i spójności należy, więc stwierdzić, że przedmiotowa opinia może stanowić podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania.

Odwołanie od tej decyzji złożyło [....] S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. wnosząc o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za dziatki nr [....] i [....] położone w obrębie B. Odwołujący wskazał, iż mając na uwadze przedstawione argumenty zupełnie bezpodstawne jest przyjęcie samoistnego posiadania [....] dopiero od 1974 r. z wyłączeniem wcześniejszego okresu. Świadczy to o wadliwości zaskarżonej decyzji.

Wojewoda [....] decyzją z dnia 27 czerwca 2016 r. nr [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma treść przepisu art. 37a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[....] ", zgodnie z którym grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [....] SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [....] SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7" (art. 37a ust.1). Z kolei ustęp 7 ww. przepisu stanowi, iż odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Nie budzi wątpliwości organu odwoławczego fakt pozostawania działek nr [....] i nr [....] położonych w B. we władaniu [....] S.A. w dniu 28 lutego 2003 r., jak również to, iż nie stanowiły one w tej dacie własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [....] SA. Treść decyzji Wojewody [....] z 13 listopada 2007 r. potwierdza ponadto fakt nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu stanowiącego fragment linii kolejowej nr [....] położonego w jednostce ewidencyjnej B. , obr. [....] , oznaczonego jako działki nr [....] i nr [....] , a przez [....] S.A prawa użytkowania wieczystego. Wnioskiem z dnia 26 listopada 2007 r. J.S. wystąpił do Starosty [....] o wypłatę odszkodowania za w/w nieruchomość. Mając na uwadze powyższe, kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stało się ustalenie faktu pozostawania przedmiotowych działek do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat, tj. od 31 maja 1973 r. do 31 maja 2003 r. Zdaniem organu odwoławczego analiza aktualnego w latach 70-tych ubiegłego wieku brzmienia przepisów art. 128 § 1 i 2 k.c. (w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 1989 r. w świetle których socjalistyczna własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje niepodzielnie państwu, zaś w granicach swej zdolności prawnej państwowe osoby prawne wykonywają w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia płynące i własności państwowej, wyrażających wywiedzioną z art. 8 Konstytucji PRL z 1952 r. (Dz. U. Nr 53. póz. 52) zasadę jednolitej własności państwowej, przyjmującej, że własność ogólnonarodowa jest jedna i przysługuje niepodzielnie państwu również w stosunku do mienia, które znajdowało się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, a więc odrębnej od Skarbu Państwa osoby prawnej oraz bogatego na tym tle orzecznictwa sądowego (m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I CSK 11/05; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 28 października 2009 r., sygn. akt l ACa 540/09), pozwala na zaliczenie do okresu samoistnego posiadania wykonywanego po 1 lutego 1989 r. również okres posiadania Skarbu Państwa sprzed tej daty, jeżeli nastąpiło przeniesienie posiadania "w każdy sposób określony przepisami dotyczącymi posiadania (art. 348-351 k.c). tzn. przez wydanie rzeczy, wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, a także poprzez zachowanie rzeczy w swoim władaniu przez posiadacza samoistnego bądź też w drodze umowy między stronami. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego posiadanie samoistne może występować nie tylko w sytuacji, gdy posiadacz jest przekonany o swoich uprawnieniach właścicielskich, lecz także wówczas, gdy wie, że właścicielem nie jest, ale chce posiadać rzecz i posiadają tak, jakby był właścicielem (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II CSK 633/10). W przedmiotowej sprawie dowodem potwierdzającym przeniesienie posiadania nieruchomości na rzecz [....] S.A. jest również deklaratoryjna decyzja Wojewody [....] z 13 listopada 2007 r. oraz wszelkie ustalenia z niej wynikające. Jak wynika z treści tej decyzji, przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład linii kolejowej i 28 lutego 2003 r. znajdowała się we władaniu [....] S.A. Z kolei dokonując analizy kwestii pozostawania nieruchomości, oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [....] i nr [....] , położonej w B. , do dnia 31 maja 2003 r., w posiadaniu samoistnym [....] S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat, tj. pomiędzy 31 maja 1973 r. a 31 maja 2003 r., należy wskazać, iż jak wynika z przepisu § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[....]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzaju dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), potwierdzenie posiadania przez [....] gruntów będących własnością Skarbu Państwa, znajdujących się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [....] może nastąpić m.in. na podstawie wypisu z ewidencji środków trwałych, prowadzonej przez [....] , dotyczącego budynków, budowli lub innych urządzeń trwale związanych z gruntem, decyzji lokalizacyjnej oraz szeregu innych dokumentów wymienionych w tym przepisie, a także jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów [....] można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 K.p.a. W kontekście powyższego na uwagę zasługują pozyskane przez organ I instancji uwierzytelnione kserokopie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w K. z 15 lutego 1974 r. zatwierdzającej plan realizacyjny dla "elektryfikacji linii kolejowej [....] " oraz sporządzonej przez [....] części opisowej tego planu (dla odcinka [....] ), w którym wskazano, iż "na potrzeby modernizacji ww. linii kolejowej przewidziano do zajęcia grunty mające służyć do budowy torowiska kolejowego, zaś ze względu na to, że projektowana linia kolejowa odcina kawałki gruntu wielu gospodarzy i gospodarowanie na takich kawałkach byłoby nieracjonalne, proponujemy przeprowadzenie wywłaszczenia całego pasa między linią kolejową a lasem, a następnie sprzedanie go w całości jednemu gospodarzowi. (...) Wzdłuż linii kolejowej przewiduje się wywłaszczenie pasa szerokości 4 m dla umożliwienia dojazdów". Przedmiotowa inwestycja miała zostać rozpoczęta w roku 1973 i zakończona w 1975 r. Na uwagę zasługuje również pismo [....] w K. z dnia 26 marca 1974 r. w którym wskazano, iż "dyrekcja [....] w K. jest inwestorem bezpośrednim elektryfikacji linii kolejowej [....] . Inwestycja ta wymaga zajęcia szeregu nieruchomości położonych na terenie powiatu [....] między innymi w gm. kat. [....] ". Z kolei z treści pozyskanej przez organ I instancji decyzji Nr [....] Urzędu Powiatowego w N. z 25 lutego 1974 r. znak [....] wynika, iż zatwierdzała ona plan realizacyjny dla "modernizacji linii elektrycznej [....] ". Z fragmentu części opisowej planu realizacyjnego "elektryfikacji linii kolejowej [....] (odcinek [....] ) wynika, iż inwestor miał świadomość stanu prawnego nieruchomości, na których lokalizowana była ww. inwestycja, wskazując wprost na potrzebę wywłaszczenia gruntów należących do osób prywatnych. Ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii umowy sprzedaży wynika nawet, iż proces nabywania gruntów rozpoczął się, lecz brak jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, iż kiedykolwiek miał on objąć również przedmiotową nieruchomość. Tym samym - skoro inwestor projektując przedmiotową inwestycję zdawał sobie sprawę, iż dla jej wykonania zachodzi potrzeba pozyskania prawa do terenu i przewidywał konieczność wywłaszczenia tych gruntów, to brak podstaw do uznania, iż faktycznie władał on wówczas tymi nieruchomościami czy też manifestował on swoją "wolę władania rzeczą dla siebie". W świetle powyższego należało stwierdzić, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała omawiana, negatywna przesłanka orzeczenia o ustaleniu i wpłacie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i zgodzić należało się z ustaleniami organu I instancji, zgodnie z którymi rok 1974 r. jako rok rozpoczęcia prac budowlanych należy uznać za rozpoczęcie samoistnego posiadania. Odnosząc się do kwestii podnoszonej przez odwołującego, iż "opracowywanie niezbędnej dokumentacji należy uznać w okolicznościach niniejszej sprawy jako przejaw i zademonstrowanie przez [....] woli władania nieruchomości dla siebie, odpowiadającej samoistnemu posiadaniu(...) Z powyższych dowodów wynika jednoznacznie, że od 1972 r. podejmowany został ciąg następujących po sobie logicznie czynności [....] mających na celu przebudowę istniejącej linii kolejowej i jej elektryfikację" wyjaśnić należy, iż gromadzenie niezbędnej dokumentacji do rozpoczęcia prac budowlanych nie świadczy o objęciu nieruchomości w samoistne posiadanie a raczej o zamiarze, w związku z planowaną inwestycją, podjęcia czynności zmierzających do jej nabycia, o czym świadczą wskazane powyżej dokumenty.

Organ odwoławczy wskazał, że odszkodowanie zostało ustalone w oparciu o opinię biegłego tj. rzeczoznawcy majątkowego, który w operacie szacunkowym sporządzonym 12 lutego 2015 r. oszacował wartość rynkową nieruchomości gruntowej na kwotę 59 644,00 zł. Autor sporządzonej wyceny nieruchomości dla przedmiotu wyceny położonego w dniu określania stanu (dnia l czerwca 2003 r.) zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy B. w terenach komunikacji kolejowej (112KK). wykonał operat szacunkowy, podejściem porównawczym, metodą porównywania parami, przy założeniu, iż wycena dokonana zostanie z uwzględnieniem nieruchomości użytkowanych jako tereny kolejowe z terenu tynku regionalnego obejmującego województwo [....] . Powyższe poprzedzone było analizą rynku nieruchomości podobnych położonych na terenie powiatu tatrzańskiego w wyniku której biegły stwierdził niewystarczającą ilość transakcji nieruchomościami podobnymi. W związku z powyższym zasięgiem terytorialnym analizy objął rynek regionalny obejmujący miejscowości [....] [....] [....] położone odpowiednio w powiatach [....] [....] [....] województwa [....] . Zdaniem organu odwoławczego przyjęte do analizy nieruchomości porównawcze bez wątpienia są nieruchomościami podobnymi do nieruchomości wycenianej w rozumieniu art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. nieruchomościami, które są porównywalne z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Wymienione powyżej okoliczności dowodzą w opinii organu, iż dokonaną w ten sposób wycenę ocenić należy w sposób pozytywny. Tym samym niniejszy operat szacunkowy może stanowić dowód w przedmiotowej sprawie i być wykorzystany dla potrzeb niniejszego postępowania administracyjnego.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosło [....] S.A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. stwierdzając, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny. Wojewoda [....] za Starostą T. przyjął początek samoistnego posiadania [....] w 1974 r., kiedy to według organu rozpoczęte zostały roboty budowlane, więc [....] weszło na przedmiotowy grunt. Jednocześnie stwierdził, że nie można uznać samoistnego posiadania we wcześniejszym okresie, albowiem [....] zbierało tylko dokumentację niezbędną do rozpoczęcia robót budowlanych. To ostatnie stanowisko należy uznać za błędne, bowiem opracowanie niezbędnej dokumentacji należy uznać w okolicznościach niniejszej sprawy jako przejaw i zademonstrowanie przez [....] woli władania nieruchomościami dla siebie, odpowiadającej samoistnemu posiadaniu. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że od 1972 r. podejmowany został ciąg następujących po sobie logicznie czynności [....] mających na celu przebudowę istniejącej linii kolejowej obejmującą jej elektryfikację. Wykazana w ten sposób została wola posiadania przedmiotowych nieruchomości jako właściciel.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za działki zajęte pod fragment modernizowanej linii kolejowe. Zdaniem organów obu instancji postępowanie wykazało, iż poprzednik prawny [....] SA w W. zajął tą nieruchomość pod budowę linii kolejowej, obejmując ją w samoistne posiadanie, które to posiadanie trwało krócej niż 30 lat. Zdaniem sądu ustalenia organów są niewystarczające do uznania tego stanowiska za uprawnione.

Podstawą prawną roszczeń o zapłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod budowę linii kolejowej jest 37a ust 1 stawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[....] ". (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1160 z późn. zm.). który stanowi, iż grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [....] SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [....] SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Negatywne przesłanki do ustalenia odszkodowania wskazane są w art. 37a ust. 7, który to przepis stanowi, iż odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [....] SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Tak więc złożenie wniosku po dacie określonej w przepisie a także stwierdzenie faktu, iż [....] lub jej poprzednik prawny był posiadaczem samoistnym tej nieruchomości przez okres co najmniej przez 30 lat wykluczają legalne przyznanie odszkodowania byłemu właścicielowi nieruchomości przejętej pod budowę linii kolejowej.

Podkreślić wymaga, iż art. 37a ust 1 stanowi, iż odszkodowanie przysługuje za grunty zajęte pod budowę linii kolejowej a nie jej modernizację czy elektryfikacje, tym niemniej ze względów systemowych, uznania iż odszkodowanie powinno być przyznawane za każdą formę odjęcia własności prywatnej na cele publiczne, przyjąć należało by, iż odszkodowanie przysługuje także w związku z modernizacją istniejącej linii kolejowej, w razie zajęcia dodatkowej, dotychczas niezajętej przez linię kolejową nieruchomości lub jej części. Postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania powinno jednakże w sposób niebudzący wątpliwości ustalić czy a jeżeli tak to jaka część nieruchomości została zajęta (przejęta w posiadanie samoistne) przez jednostkę organizacyjną – poprzednika prawnego [....] SA w związku z tymi działaniami.

W niniejszej sprawie organy ustalenia co do zajęcia nieruchomości jak i daty tego zajęcia dokonały w oparciu o dokumenty – decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny dla elektryfikacji linii kolejowej [....] oraz pisma Dyrekcji [....] w K. 26 marca 1974 r. Z pism tych wynika, iż na skutek elektryfikacji linii kolejowej zajęte mają być dodatkowe grunty. Nie wynika z nich jednakże na skutek modernizacji linii kolejowej (a nie jak zdaje się przyjmować organ II instancji jej budowy), nastąpiło przejęcie w posiadanie samoistne nieruchomości należącej do skarżącego. Odszkodowanie ustalone zostało za dwie działki ewidencyjne - z czego by wynikało, że obie te działki poprzednik prawny [....] SA objął w posiadanie samoistne przy okazji elektryfikacji linii kolejowej. Rację ma strona skarżąca, iż z żadnych materiałów nie wynika, aby budowano linię kolejową (według strony skarżącej istniała ona już w 1899 r.) sam zaś proces elektryfikacji polega na wyposażeniu linii kolejowej już istniejącej w sieć trakcyjną. Z pism na które powołuje się organ II instancji wynika, iż plan realizacyjny zakładał jedynie wywłaszczenie pasa szerokości 4 m. celem umożliwienia dojazdów. Organ nie poddał zatem jakiejkolwiek analizie treści pism na które sam się powołuje. Z pism tych można wywieść jedynie, iż sam proces elektryfikacji wiązał się z możliwością zajęcia, ale w drodze wywłaszczenia, dodatkowych nieruchomości, czy raczej ich fragmentów (istotnie w piśmie cytowanym przez organ mowa o konieczności wywłaszczenie pasa szerokości 4 m. celem umożliwienia dojazdów). Nie wynika z nich, iż aby w procesie przeprowadzenia elektryfikacji linii kolejowej w sposób nieformalny została zajęta nieruchomość skarżącego, a nawet jeżeli tak się faktycznie stało, to jaki fragment tej nieruchomości zajęto. Nie zostały więc poczynione elementarne ustalenia na okoliczność oceny zasadności roszczenia o zapłatę odszkodowania oraz rozmiaru tego odszkodowania.

Rację ma tez skarżący, iż ustalając datę rozpoczęcia prac modernizacyjnych a więc potencjalny czas zajęcia nieruchomości, co za tym idzie czasokres samoistnego posiadania nieruchomości przez [....] SA i jej poprzednika prawnego, które jeżeli przekracza 30 lat licząc od 31 maja 2003 r. oznaczało utratę prawa do odszkodowania, nie dostrzega nawet okoliczności wynikających z treści pism na które się powołuje i które wprost cytuje. I tak w decyzji organu II instancji, powołując się na plan realizacyjny dla elektryfikacji linii kolejowej [....] , organ cytuje fragment, iż przedmiotowa inwestycja ma rozpocząć się w 1973 r. a zakończyć w 1975 r. (str. 4 decyzji), po czym przyjmuje, że prace te rozpoczęto w 1974 r. nie odnosząc się do zapisów świadczących, że prace powinny rozpocząć się w 1973 r.

Istotnie w aktach administracyjnych na karcie 202 w dokumencie - część opisowa planu realizacyjnego, znajduje się fragment tekstu który stanowi, iż przebudowa w ramach modernizacji zostanie rozpoczęta w roku 1973 (k. 202 akt. adm.). Ustalenia organu, iż prace przy modernizacji linii kolejowej rozpoczęto w 1974 r. wobec braku weryfikacji wyżej wskazanych okoliczności wynikających z dokumentacji są zatem dowolne a decyzja oparta o takie ustalenia nie może się ostać w obrocie prawnym.

Oczywiście nie można wykluczyć, iż prace związane z modernizacją linii kolejowej rozpoczęto w 1974 r., mimo początkowych założeń, iż będzie to miało miejsce w 1973 r. Nie można też wykluczyć, iż jeżeli nawet prace modernizacyjne rozpoczęto w 1973 r. to do zajęcia nieruchomości skarżącego doszło po 31 maja 1973 r., jednakże żadne ustalenia aby okoliczność taką wykazać nie zostały przez organy obu instancji poczynione. W szczególności dostatecznej wartości dowodowej w tym zakresie nie ma oświadczenie złożone do akt sprawy przez B.K. (k. 283 akt. adm). Z oświadczenia tego nie wynika skąd osoba ta ma wiedzę na ten temat, jaki jest jej stosunek do ubiegającego się o odszkodowanie wnioskodawcy. Z uwagi na znaczny upływ czasu weryfikacji wymaga ustalenie także skąd wynika tak dokładne umiejscowienie w czasie realizacji inwestycji na odcinku mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przez osobę składającą to oświadczenie.

Dopuszczając się uchybień w zakresie braków ustalenia stanu faktycznego w stopniu dostatecznym do rozstrzygnięcia sprawy, organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 7 K.p.a. który to przepis formuje zasadę prawdy obiektywnej a który stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy naruszyły też wyrażoną w art. 80 K.p.a zasadę swobody ocena dowodów. Jak mowa o tym wyżej, ocenia dowodów przeprowadzona przez organy obu instancji nosi cechy dowolności.

Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalą, czy na skutek prac przy modernizacji linii kolejowej doszło do zajęcia nieruchomości skarżącego w stopniu wykraczającym poza nieruchomość już wcześniej zajętą pod istniejącą linię kolejową i jaki obszar poprzednik prawny [....] SA zajął. W razie pozytywnej weryfikacji okoliczności o której mowa wyżej, organ ustali czas w jakim do zajęcia nieruchomości doszło tj. czy nieruchomość zajęto przed czy po dacie 31 maja 1973 r. Ustaleń w tym zakresie organ może dokonać nie tylko w oparciu o dowody z dokumentów ale też o zeznania świadka lub świadków.

Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji.