Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 804/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 1, art. 124 ust. 2, art. 5, art. 21 ust. 1, art. 30 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi G. L. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gospodarki odpadami; oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał w dniu [...] r. zarządzenie pokontrolne nr [...], skierowane do Gminy [...], w którym zarządził: (1) prowadzić kontrolę częstotliwości opróżniania zbiorników bezodpływowych służących do gromadzenia nieczystości ciekłych w celu zapewnienia przekazania do oczyszczania całej ilości wytworzonych ścieków zgromadzonych w zbiornikach bezodpływowych na obszarze Gminy [...] – w terminie od dnia otrzymania zarządzenia pokontrolnego; (2) gospodarkę odpadami w Gminie prowadzić zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa – w terminie od dnia otrzymania zarządzenia pokontrolnego; (3) podjąć stosowne działania mające na celu uporządkowanie miejsc zalegania odpadów na terenach działek należących do mieszkańców gminy w terminie do dnia [...] r. Jednocześnie [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyznaczył Gminie [...] termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień [...] r.

Jako podstawę zarządzenia pokontrolnego wskazano art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 1688 ze zm.) oraz ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] r. do dnia [...] r. w Gminie [...], udokumentowane protokołem kontroli nr [...].

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniach od [...] do [...] r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] przeprowadzili w Gminie [...] kontrolę, podczas której stwierdzili nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.

Odnosząc się do punku 1 zarządzenia pokontrolnego [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że ilość ścieków odprowadzonych w 2016 r. na oczyszczalnię w S. , J. i M., punkty zlewne i na oczyszczalnie przydomowe wynosi 69,7 % wytworzonych ścieków na obszarze Gminy [...]. Ilość ścieków przyjętych w 2016 r. na punkty zlewne wg prowadzonego rejestru przez gminę wynosi 19,3% wytworzonych ścieków zgromadzonych w zbiornikach bezodpływowych na obszarze Gminy [...]. Powyższe świadczy o tym, że Gmina [...] prowadzi nieodpowiednio ewidencję zbiorników bezodpływowych w celu kontroli częstotliwości ich opróżniania, co objawia się brakiem zapewnienia przekazania do oczyszczania całej ilości wytworzonych ścieków na obszarze Gminy [...]. Powyższy stan narusza art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r., poz. 250 ze zm.).

W zakresie pkt 2 zarządzenia pokontrolnego Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że kontrola w Gminie [...] wykazała nieprawidłowości w zakresie postępowania z odpadami komunalnymi. Na drogach gminnych: [...], [...] w kierunku na [...], ul. [...] w m. [...], [...], [...] stwierdzono w masie gruntu, kamieni i pokruszonego gruzu budowlanego także obecność różnej wielkości odłamków odpadowych płyt eternitu. Odpady te wykorzystane zostały do utwardzeń tych dróg. Ponadto w m. [...] wykazano lokowanie odpadów niebezpiecznych w postaci zdemontowanych pokryć dachowych z eternitu oraz odpadów innego rodzaju pochodzenia komunalnego w miejscach do tego celu nieprzeznaczonych tj. w gruncie oraz bezpośrednio na powierzchni gruntu - działka nr [...]. W kontekście powyższego Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że zgodnie z art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.; dalej: "ustawa o odpadach"), gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt. Z kolei przepis art. 30 ust. 3 ustawy o odpadach wskazuje, iż odzysk odpadów poza instalacjami lub urządzeniami, może być prowadzony, jeżeli nie stwarza zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi oraz jest prowadzony zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach tj. rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93), oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. z 2015 r., poz. 796). Organ podniósł, że nie ma możliwości odzysku odpadu o kodzie 17 05 03* Gleba i ziemia zawierającego substancje niebezpieczne - azbest.

Odnośnie punku 3 zarządzenia pokontrolnego Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że lustracja działek o nr [...], [...] i [...] w m. [...] wykazała złożenie na ich terenach odpadów komunalnych innych niż niebezpieczne oraz odpadów niebezpiecznych w postaci zdemontowanych pokryć dachowych z eternitu. Nieczystości te zalegały na gruncie, także pod drzewami, w miejscach bez zabezpieczeń przed dostępem osób postronnych. Działki należą do osób prywatnych. Powyższy stan narusza art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach, zgodnie z którym posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] r. Gmina [...] wezwała Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do zmiany zarządzenia pokontrolnego z dnia [...] r. poprzez przyjęcie, że odpady wykorzystane do utwardzenia dróg gminnych nie kwalifikują się jako odpady niebezpieczne o kodzie 17 05 03*, ponieważ nie wykazują właściwości i składników powodujących, że należy je zakwalifikować jako odpady niebezpieczne.

W uzasadnieniu Gmina podniosła, że zgodnie z brzmieniem załączników 3 i 4 do ustawy o odpadach, aby dany odpad mógł zostać zakwalifikowany jako odpad niebezpieczny musi wykazywać określone właściwości oraz zawierać składniki szkodliwe. Samo tylko stwierdzenie występowania substancji wymienionej w załączniku nr 4 do ustawy o odpadach nie przesądza jednoznacznie, że taki odpad automatycznie jest kwalifikowany jako odpad niebezpieczny. Sam tytuł załącznika nr 4 wskazuje, że wymienia on składniki, które mogą powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi. Z kolei od ilości i rodzaju danego składnika, o którym mowa w załączniku 4, uzależnione jest występowanie i natężenie danej właściwości odpadu, która pozwala go zakwalifikować jako niebezpieczny. W przedmiotowej sprawie co prawda stwierdzono występowanie odłamków odpadowych płyt eternitu w masie gruntu kamieni i pokruszonego gruzu, ale organ nie zbadał jakie ilości substancji szkodliwej - azbestu (składnika wymienionego pkt 25 załącznika nr 4 do ustawy), znajdowały się w tym gruncie oraz nie ocenił, czy sam fakt jego występowania powoduje, że odpady znalezione na drogach wykazują właściwości odpadów niebezpiecznych, co w świetle powyższych argumentów jest kluczowe.

W dalszej kolejności Gmina wyjaśniła, że obecność na niektórych drogach gminnych odłamków płyt eternitowych była powodem podjęcia działań zmierzających do ustalenia faktycznej ilości azbestu w pryzmie gruzu. Z badań przeprowadzonych przez Gminę wynika, że w masie gruntu, kamieni i pokruszonego gruzu budowlanego znajdywały się śladowe ilości azbestu (ok. 0,58 promila), które nie wykazują właściwości odpadów niebezpiecznych. Mając na uwadze, że nie każda ilość składnika wymienionego w załączniku nr 4 do ustawy powoduje, że dany odpad musi być kwalifikowany jako odpad niebezpieczny, uznać należy, że w przedmiotowej sprawie nie ma do czynienia z takim odpadem, ponieważ stwierdzone ilości śladowe azbestu nie wykazują właściwości szkodliwych.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że odpady wykorzystane przez Gminę do utwardzeń dróg sklasyfikowano zgodnie z obowiązującym katalogiem odpadów zawartym w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (poz. 1923) w grupie 17 - odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych), a z uwagi na obecność stwierdzonego w trakcie kontroli składnika - azbestu, jako odpad niebezpieczny o kodzie 17 05 03*- gleba i ziemia, w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne (np. PCB). Jednocześnie w trakcie oględzin terenu działki nr ewid. [...] m. [...] wykazano zadołowanie w ziemi odpadów w tym niebezpiecznych w postaci zdemontowanych płyt azbestowo-cementowych stanowiących pokrycia dachowe, jak również ich zaleganie (a także odpadów innego rodzaju pochodzenia komunalnego) w miejscach do tego celu nieprzeznaczonych tj. bezpośrednio na powierzchni ziemi. Odpady w postaci zdemontowanych pokryć dachowych z eternitu sklasyfikowano zgodnie z obowiązującym katalogiem odpadów (grupa 17) pod kodem 17 06 05*- Materiały budowlane zawierające azbest. W ocenie WIOŚ odpady stwierdzone w trakcie przedmiotowej kontroli w Gminie [...] zawierają właściwości oraz składniki wykazane w załącznikach 3 i 4 ustawy o odpadach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] r. Gmina [...] wniosła o uchylenie zarządzenia pokontrolnego z dnia [...] r., zarzucając mu naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w zw. z art. 6 tej ustawy w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że odpady występujące na drogach Gminy: [...] oraz pokruszone na gruzowisku w [...] stanowią odpady niebezpieczne o kodzie 17 05 03* [gleba i ziemia, w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne (np. PCB)].

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że samo stwierdzenie obecności w odpadzie substancji niebezpiecznej mogącej powodować, że odpad będzie klasyfikowany jako niebezpieczny jest w świetle obowiązującego prawa niewystarczające dla dokonania jego klasyfikacji jako odpad niebezpieczny. Dopiero po dokonaniu oceny właściwości odpadów zgodnie z metodami określonymi w obowiązujących przepisach prawa (krajowymi oraz unijnymi) należy przyporządkować im odpowiedni kod odpadów - właściwy dla odpadów niebezpiecznych 17 05 03* Gleba i ziemia, w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne lub odpadów innych niż niebezpieczne - w analizowanym przypadku jako 17 05 04 - Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione 17 05 03. Nie dokonano żadnych badań zmierzających do udowodnienia tezy, że jest to odpad niebezpieczny, zatem nie można wykluczyć, że stawiany w protokole z kontroli oraz w Zarządzeniu pokontrolnym zarzut "wykorzystania odpadu o kodzie 17 05 03* do utwardzeń dróg, niezgodnie z rozporządzeniem w tym zakresie i z naruszeniem przepisów ustawy o odpadach" jest bezpodstawny.

W dalszej kolejności Gmina podniosła, że podstawę przypisywania odpadom właściwości niebezpiecznych stanowi Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz, Urz. UE L 353/1). W ramach tego rozporządzenia wprowadzono m.in. kryteria klasyfikacji substancji do substancji niebezpiecznych, a zatem tych, które w świetle wymienionego załącznika nr 3 do ustawy o odpadach powodują, że do czynienia mamy z odpadem niebezpiecznym, jak również wartości i stężenia graniczne wskazujące, przy jakim stężeniu bądź do jakiej wartości progu odpad może zostać uznany za odpad inny niż niebezpieczny, bądź po przekroczeniu których musi być zaklasyfikowany jako niebezpieczny. Zgodnie z Tabelą Nr 6 dotycząca właściwości HP7 (rakotwórcze), stężenie graniczne substancji rakotwórczej (np. azbestu) w odpadach, którego osiągnięcie lub przekroczenie spowoduje, że odpad należy zakwalifikować do kategorii HP 7 i tym samym uznać kod za niebezpieczny wynosi: dla rodzaju zagrożenia oznaczonego kodem HP 350 - 0,1%; dla rodzaju zagrożenia oznaczonego kodem HP 351 - 1,0%. W przedmiotowej sprawie, co prawda stwierdzono występowanie odłamków odpadowych płyt eternitu w masie gruntu kamieni i pokruszonego gruzu, ale organ nie zbadał jakie ilości substancji szkodliwych - azbestu (składnika wymienionego pkt 25 załącznika nr 4 do ustawy), znajdywały się w tym gruncie oraz nie ocenił czy sam fakt jego występowania powoduje, że odpady znalezione na drogach wykazują właściwości odpadów niebezpiecznych, co w świetle powyższych argumentów jest kluczowe. Z badań przeprowadzonych przez Gminę wynika jednak, że w masie gruntu, kamieni i pokruszonego gruzu budowlanego, znajdywały się śladowe ilości azbestu (ok. 0,58 promila), które nie wykazują właściwości odpadów niebezpiecznych.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia [...] r. Gmina [...] w całości podtrzymała zarzuty oraz wnioski zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest zarządzenie pokontrolne z dnia [...] r., nr [...], wydane po przeprowadzeniu w dniach od [...] r. do dnia [...] r. kontroli w Gminie [...] w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska, w którym [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził w pkt 2, aby gospodarkę odpadami w Gminie prowadzić zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie w tym zakresie Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił, że kontrola w Gminie [...] wykazała nieprawidłowości w zakresie postępowania z odpadami komunalnymi. Na drogach gminnych: [...] i w miejscowości [...] stwierdzono w masie gruntu, kamieni i pokruszonego gruzu budowlanego także obecność różnej wielkości odłamków odpadowych płyt eternitu. Odpady te wykorzystane zostały do utwardzeń tych dróg. Ponadto w [...] wykazano lokowanie odpadów niebezpiecznych w postaci zdemontowanych pokryć dachowych z eternitu jak również odpadów innego rodzaju pochodzenia komunalnego w miejscach do tego celu nieprzeznaczonych tj. w gruncie oraz bezpośrednio na powierzchni gruntu na działce nr [...].

Natomiast skarżąca Gmina nie zgadza się z pkt 2 wskazanego zarządzenia pokontrolnego, argumentując, że w trakcie przeprowadzonej kontroli co prawda stwierdzono występowanie odłamków odpadowych płyt eternitu w masie gruntu, kamieni i pokruszonego gruzu, ale organ ochrony środowiska nie zbadał jakie ilości substancji szkodliwych - azbestu (składnika wymienionego pkt 25 załącznika nr 4 do ustawy), znajdowały się w masie gruntu oraz nie ocenił, czy sam fakt jego występowania powoduje, że odpady znalezione na drogach wykazują właściwości odpadów niebezpiecznych. Skarżąca wskazuje, że z przeprowadzonych przez nią badań wynika, że w masie gruntu, kamieni i pokruszonego gruzu budowlanego znajdywały się śladowe ilości azbestu (ok. 0,58 promila), które nie wykazują właściwości odpadów niebezpiecznych.

Wobec tego oś sporu koncentruje się wokół ustalenia, czy [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w punkcie 2 zarządzenia pokontrolnego zasadnie nałożył na Gminę [...] obowiązek prowadzenia gospodarki odpadami w Gminie zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zdaniem Sądu przy tak zakreślonym sporze rację należy przyznać organowi, albowiem wydane zarządzenie pokontrolne odpowiada prawu.

Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że w dniach [...] r. i [...] r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził oględziny działki nr [...] w [...] – terenu byłego wyrobiska żwiru i piasku. Ze sporządzonego protokołu wynika, że teren działki z uwagi na wybierane kruszywo stanowi powierzchnię nierównomierną z miejscowymi nierównościami i zagłębieniami. W wyniku poboru kruszywa utworzona została skarpa. Na skarpie stwierdzono zaleganie porozrzucanych fragmentów uszkodzonych płyt azbestowych. Jednocześnie na całym terenie wyrobiska miejscowo zalegały porozrzucane fragmenty tychże odpadów bezpośrednio na gruncie, znajdowały się one także w skupiskach odpadów innego rodzaju. Na terenie działki miejscowo złożono także odpady w postaci mieszaniny gruntu, piasku, kamieni polnych, a także gruzu budowlanego, fragmenty betonowych bloków z uzbrojeniem, cegieł porozbiórkowych, odpadowych opon, odpadów paleniskowych oraz odpady niebezpieczne w postaci uszkodzonych płyt azbestowych porośniętych roślinnością. Ponadto stwierdzono skupiska odpadów zalegających w różnych miejscach tej działki, tj. gruz porozbiórkowy, bloki betonowe, skruszony gruz budowlany, cegły pochodzące z demontażu obiektów budowlanych oraz odpadowe tworzywa sztuczne, zużyte opony samochodowe, odpadowe tkaniny, zużyte meble, części samochodowe – błotniki, szyby oraz odpady niebezpieczne zawierające azbest, tj. pokrycia dachowe w całości, uszkodzone, oraz ich fragmenty znacznie pokruszone. Odpady te zalegały w formie nieuporządkowanej bezpośrednio na gruncie w obrębie działki przy wjeździe na jej teren oraz złożone pod drzewami, bez żadnych zabezpieczeń chroniących środowisko przed ich ujemnym oddziaływaniem. Teren działki był nieogrodzony, niezabezpieczony przed dostępem osób postronnych. W trakcie kontroli wydobyto z tego miejsca dodatkowo zadołowaną partię odpadowych płyt azbestowych (protokół z oględzin do protokołu kontroli nr [...]; dokumentacja fotograficzna; k. nienumerowana akt). Wójt Gminy w złożonej informacji stwierdził, że "dzikie wysypisko" odpadów na działce [...] w [...] powstawało przez dłuższy okres czasu, a złożone tam odpady prawdopodobnie "podrzucili" nieznani sprawcy. Odpady te w ocenie Wójta Gminy składowane były na działce od ok. 2007 r. (zał. nr 2 do protokołu kontroli nr [...], k. nienumerowana akt).

W kontekście powyższego Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o odpadach, odpady składuje się: 1) na składowisku odpadów; 2) w podziemnym składowisku odpadów, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze; 3) w obiekcie unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, o którym mowa w ustawie z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych. Stosownie do art. 124 ust. 2 ustawy o odpadach, lokalizacja, budowa oraz prowadzenie składowiska odpadów musi spełniać wymagania zapewniające bezpieczne dla życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska składowanie odpadów, w szczególności wymagania zapobiegające zanieczyszczeniu wód powierzchniowych i podziemnych, gleby i ziemi oraz powietrza. Jak przy tym stanowi art. 128 ustawy o odpadach, zarządzający składowiskiem odpadów może rozpocząć działalność polegającą na prowadzeniu składowiska odpadów po uzyskaniu kolejno: 1) pozwolenia zintegrowanego albo zezwolenia na przetwarzanie odpadów; 2) pozwolenia na użytkowanie składowiska odpadów; 3) decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Gmina nie przedstawiła żadnej decyzji administracyjnej legitymującej ją do prowadzenia składowiska odpadów na działce nr [...] w S. . Na tym terenie powstało tzw. "dzikie" składowisko odpadów, a więc miejsce nieprzeznaczone do składowania odpadów, na którym porozrzucane są odpady komunalne. Sąd zauważa, że w przypadku, gdy nielegalne wysypisko znajduje się na terenie komunalnym i nie można ustalić podmiotu odpowiedzialnego za powstanie danego "dzikiego wysypiska", musi ono zostać usunięte na zlecenie i koszt Gminy. Wobec tego już sam fakt istnienia nielegalnego wysypiska na terenie skarżącej Gminy uprawniał [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do nałożenia na Gminę w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego obowiązku prowadzenia gospodarki opadami w Gminie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Co więcej, w sprawie bezspornym jest, że na terenie "dzikiego" wysypiska odkryto porozrzucane fragmenty uszkodzonych płyt eternitowych, z których były wykonane pokrycia dachów. Ponadto płyty azbestowo – cementowe odkryto zdołowane w ziemi. Fakt ten potwierdza jednoznacznie protokół z oględzin do protokołu kontroli nr [...] oraz sporządzona dokumentacja fotograficzna. Ustaleń tych nie kwestionuje z kolei sama Gmina. Konsekwentnie należy więc wskazać, że zgodnie z załącznikiem nr 4 do ustawy o odpadach, azbest (pył i włókna) jest składnikiem, który może powodować, że odpad jest odpadem niebezpiecznym (pkt 25), albowiem posiada właściwości rakotwórcze (H7 z załącznika nr 3 do ustawy o odpadach). Niewątpliwie więc wspomniane płyty, jako materiały budowlane zawierające azbest (kod 17 06 05* z Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2014 r.) nie mogły być składowane na dzikim wysypisku wśród innych odpadów. Sąd zauważa, że stosownie do art. 16 pkt 1 ustawy o gospodarce odpadami, gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt. Komentowany przepis stanowi jedną z zasad gospodarki odpadami i jak każdy przepis prawa, ma walor normatywny, co oznacza, że zawiera dyrektywy postępowania, w tym przypadku związane z obowiązkiem ochrony określonych wartości. Wymaga podkreślenia, że przepis ten zakazuje już powodowania samego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, a także środowiska, a zatem nie jest konieczne powstanie skutków negatywnych. Faktyczne powstanie szkód czy naruszenie standardów wywołuje skutki określone we właściwych przepisach. Wobec tego niewątpliwie również składowanie płyt eternitowych na dzikim wysypisku uprawniało organ do nałożenia na Gminę w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego obowiązku prowadzenia gospodarki opadami w Gminie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Co więcej, w ramach ustawowego obowiązku skarżąca Gmina utworzyła na działce nr [...] i [...] w [...] stacjonarny Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych do zbierania odpadów komunalnych dowożonych przez mieszkańców gminy [...], który od lutego 2016 r. prowadzi [...] sp. z o. o. zgodnie z umowami zawartymi w tym zakresie. Do tego czasu teren ten należał do Gminy i funkcjonował dla potrzeb jej mieszkańców jako punkt gromadzenia gruzu i kamieni polnych. Z ustaleń kontroli wynika, że w miesiącach letnich 2016 r. na terenie działki nr [...] prowadzono przetwarzanie w mobilnej kruszarce części zgromadzonych tam przez Gminę do 2016 r. odpadów budowlanych, w tym mogących się znajdować w ich masie płyt eternitu. Po przeprowadzeniu procesu kruszenia odpadów część z nich została załadowana na środki transportu, w trakcie którego uległy one dodatkowo wymieszaniu także z gruntem, następnie zostały one rozwiezione na lokalne drogi gminy, w celu ich utwardzenia. Gmina wykorzystała te odpady na drogach w ilości łącznej 690 Mg. Lustracja drogi lokalnej w [...] oraz dokonana na głębokość ok. 20 cm odkrywka fragmentu tej drogi wykazała jej utwardzenie odpadami porozbiórkowymi z gruntem. W masie tych odpadów stwierdzono także obecność kawałków odpadowych płyt azbestowych znajdujących się miejscowo na jej powierzchni jak i pod warstwą odkrywki. W dniu [...] r. dokonano lustracji dróg lokalnych w Gminie, tj. w kierunku [...], w miejscowości [...] w kierunku na [...], ulicy [...] w [...] i drogi "[...]" w [...], na których wykonano po 2 odkrywki (ok. 4 m2) na głębokości 20 cm. Kontrola wszystkich dróg z wyjątkiem w drogi "[...]" wykazała w masie gruntu, kamieni i pokruszonego gruzu budowlanego także obecność różnej wielkości kawałków odpadowych płyt eternitu zawierających azbest (załącznik 1b do protokołu kontroli nr [...]; k. nienumerowana akt).

W kontekście powyższego Sąd wyjaśnia więc, że zgodnie z art. 5 ustawy o odpadach, zakazuje się zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne przez ich rozcieńczanie lub mieszanie ze sobą, lub z innymi odpadami, substancjami lub materiałami, prowadzące do obniżenia początkowego stężenia substancji niebezpiecznych do poziomu niższego niż poziom określony dla odpadów niebezpiecznych. Niniejszym artykułem wprowadzony został ustawowy zakaz rozcieńczania odpadów lub mieszania ich z czymkolwiek w celu obniżenia początkowego stężenia substancji niebezpiecznych do poziomu niższego niż poziom określający odpad jako niebezpieczny. Niewątpliwie płyty eternitowe zawierają azbest i pokruszenie ich i wymieszanie z odpadami budowlanymi i gruntem doprowadziło do obniżenia początkowego stężenia azbestu w odpadach, które następnie zostały wywiezione na drogi lokalne. Ponadto, stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o odpadach, zakazuje się mieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne, a także mieszania odpadów niebezpiecznych z substancjami, materiałami lub przedmiotami, w tym rozcieńczania substancji niebezpiecznych. Gmina [...] złamała powyższe zakazy, prowadząc nieprawidłową gospodarkę odpadami, co uprawniało Inspektor Ochrony Środowiska do nałożenia na Gminę w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego obowiązku prowadzenia gospodarki opadami w Gminie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi koncentrujących się wokół zbadania jakie ilości substancji szkodliwych – azbestu znajdowały się w masie gruntu, kamieni i pokruszonego gruzu wywiezionej na drogi lokalne należy zauważyć, że wobec bezprawnego wymieszania płyt eternitowych z innymi materiałami budowlanymi, ziemią i gruzem nie sposób określić początkowego stężenia azbestu w odpadach zalegających na działce nr [...] oraz na drogach gminnych. Gmina nie wykonała badań odpadowej hałdy na zawartość azbestu w jej masie, którą następnie w ilości 690 Mg użyła do utwardzeń dróg w Gminie. Masa zgromadzonych odpadów w ilości 2 850 Mg wykazuje dużą niejednorodność w całej objętości i nie jest możliwe określenie jej procentowego składu, w tym zawartości azbestu, na podstawie oceny kilkunastu losowych próbek, tak jak to wykonała Gmina. Niewątpliwie więc w specyfice rozpatrywanej sprawy, wobec niezgodnego z prawem wymieszania pokruszonych płyt eternitowych z gruzem i ziemią należy uznać, że tak powstałe odpady wywiezione na drogi lokalne stanowią odpady niebezpieczne o kodzie 17 05 03* [gleba i ziemia, w tym kamienie, zawierające substancje niebezpieczne (np. PCB)]. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 30 ust. 3 ustawy o odpadach odzysk odpadów poza instalacjami lub urządzeniami może być prowadzony, jeżeli nie stwarza zagrożenia dla środowiska, życia lub zdrowia ludzi oraz jest prowadzony zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach tj. rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93), oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. z 2015 r., poz. 796). Z przepisów tych wynika, że nie ma możliwości odzysku odpadu o kodzie 17 05 03* Gleba i ziemia zawierającego substancje niebezpieczne - azbest.

Niemniej jednak kwestia określenia początkowej ilości azbestu w odpadach zalegających na działce nr [...] nie miała wpływu na wynik sprawy, albowiem jak wskazano powyżej, już sam fakt udowodnienia istnienia na działce nr [...] w S. dzikiego wysypiska, na którym składowane były również płyty azbestowe, a także fakt bezprawnego wymieszania fragmentów płyt eternitowych z gruzem i ziemią oraz innymi materiałami budowlanymi w celu obniżenia początkowego stężenia azbestu uprawniało [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do nałożenia na Gminę w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego obowiązku prowadzenia gospodarki opadami w Gminie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).