Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 196/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3, ust. 4 i ust. 11 pkt 2, art. 39
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.), zwaną k.p.a., i art. 8 oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2020r., poz. 1879 ze zm.), zwaną u.p.s., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] r. odmawiającą K.K. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że K.K. (lat 50) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmując jednoizbowe pomieszczenie w wyremontowanym budynku gospodarczym. Do listopada 2020r. skarżąca zamieszkiwała i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z córką Ż.K. i jej dziećmi oraz byłym mężem M.K., ale, jak twierdzi, opuściła mieszkanie, żeby córka miała większą przestrzeń wraz z dziećmi oraz "żeby GOPS nie zabrał moim wnukom zasiłku zostałam zmuszona wyremontować sobie pokój z kuchnią w komórce i tam zamieszkać". Od 14 lutego 2018r. skarżąca ma status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Ponadto skarżąca cierpi na nadciśnienie, niedoczynność tarczycy oraz oczekuje na operację kolana. Według oświadczenia strony, jedyne źródło jej dochodu stanowi dodatek mieszkaniowy wraz z dodatkiem energetycznym w łącznej wysokości 320,76 zł. W dniu 2 listopada 2020r. skarżąca otrzymała od Gminy Z. zadośćuczynienie w wysokości 11.827,07 zł, zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w S. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Część z tej kwoty, tj. 9.000 zł, przeznaczyła na dostosowanie budynku gospodarczego do potrzeb mieszkaniowych. Zakupiła również opał węglowy na zimę (wywiad środowiskowy z dnia 9 grudnia 2020r., oświadczenia K. K. z dnia 1 i 9 grudnia 2020r., oświadczenie Ż. K. z dnia 1 grudnia 2020r., oświadczenie M. K. z dnia 1 grudnia 2020r., zaświadczenie z PUP w P. z dnia 11 grudnia 2020r.).

Kolegium zauważyło nadto, że strona nie ma zastrzeżeń do poprawności dokonania przez organ I instancji ustaleń okoliczności faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, a jedynie nie zgadza się z prawną kwalifikacją skutków otrzymania jednorazowego dochodu w postaci zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wnioskodawczyni.

Powołując art. 8 ust. 11 pkt 2 oraz ust. 3 i 4 u.p.s., Kolegium wskazało, że brak jest postaw do wyłączenia z dochodu skarżącej kwoty zadośćuczynienia wypłaconego przez Gminę Z. w listopadzie 2020r. Ustawodawca jednoznacznie bowiem zdefiniował pojęcie dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej oraz taksatywnie wymienił składniki, które należy od przychodu odliczyć. Otrzymane przez skarżącą zadośćuczynienie nie zostało jednak ujęte w katalogu pomniejszeń i odliczeń od dochodu, wymienionych w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., przy czym konstrukcja prawna odliczania określonych składników od przychodu (art. 8 ust. 3 u.p.s.) i niewliczania do dochodu określonych składników (art. 8 ust. 4 u.p.s.) nie pozwala na rozszerzającą interpretację tych przepisów. Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę należy zatem rozliczyć jako dochód.

W ocenie Kolegium, nie ma podstaw do wyłączenia z dochodu skarżącej uzyskanego zadośćuczynienia, a kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), a zatem kwota 11.827,07 zł, stanowiąca zadośćuczynienie z odsetkami, przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego. Kwotę tę należało podzielić na 12 kolejnych miesięcy i uznać za dochód - w tym przypadku 985,59 zł miesięcznie. Faktyczny zatem dochód skarżącej w listopadzie 2020r. wyniósł 1.306,35 zł (tj. zadośćuczynienie - 985,59 zł jako 1/12 z 11.827,07 zł, dodatek mieszkaniowy -302,53 zł i dodatek energetyczny - 18,23 zł) i tym samym przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, uprawniające do uzyskania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.

Kolegium nie uwzględniło - jako bez znaczenia dla sprawy - okoliczności dotyczącej przeznaczenia znacznej części otrzymanego zadośćuczynienia na remont budynku gospodarczego oraz stwierdzeń skarżącej, iż Gmina Z. zrekompensuje sobie wypłacone skarżącej zadośćuczynienie poprzez odmowę przyznania jej pomocy przez kolejne 12 miesięcy.

Skargę na tę decyzję złożyła K.K., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., poprzez błędną interpretację polegającą na uznaniu, że wypłacone zadośćuczynienie za naruszenie skarżącej dobra osobistego w postaci prawa do prywatności wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż zadośćuczynienie jako świadczenie o charakterze kompensacyjnym nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s.

W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ewentualnie decyzji organu I instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, względnie organowi II instancji; ewentualnie uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem ani prawa procesowego, ani zarzucanego prawa materialnego, zwłaszcza zaś poprzez błędną wykładnię art. 8 ust. 11 pkt 2 oraz ust. 3 i 4 u.p.s.

Zważywszy, że istota sporu w tej sprawie sprowadza się do rozumienia pojęcia dochód na gruncie u.p.s. dla potrzeb ustalenia sytuacji dochodowej skarżącej w kontekście wyłączeń od tego dochodu, z czym wiąże się z kolei kwalifikacja otrzymanego przez zadośćuczynienia – Sąd stwierdza, że stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s. "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób". W myśl ust. 4 tego przepisu zaś "do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020r. poz. 319 i 1578), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2020r. poz. 517), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2020r. poz. 619), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2019r. poz. 1168), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2020r. poz. 684) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019r. poz. 2407), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2019r. poz. 1598); 9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529); 10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171 oraz z 2020r. poz. 568 i 695)".

Na gruncie tego przepisu judykatura jednolicie przyjmuje, że pojęcie dochodu, jednoznacznie zdefiniowane przez ustawodawcę, należy rozumieć szeroko jako wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń oraz pomniejszeń enumeratywnie i w sposób wyczerpujący oraz zamknięty (nie zaś przykładowy) w nich wymienionych, co oznacza, że dokonywanie innych odliczeń i pomniejszeń dochodu jest nieuprawnione (tak np. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019r., I OSK 4419/18, LEX nr 2758882, wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019r., I OSK 4420/18, Lex nr 2774725, wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2006r., I OSK 700/06, Lex nr 320923, wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012r., I OSK 994/12, Lex nr 1291430, wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2009r., I OSK 1121/08, Lex nr 561232, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2017r., I OSK 1572/15, Lex nr 2258539, wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2020r., II SA/Łd 769/19, LEX nr 2798969, wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2020r., II SA/Łd 767/19, LEX nr 2798961, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2018r., IV SA/Gl 58/18, LEX nr 2527252). Tak ukształtowane pojęcie dochodu ma dwie kluczowe w tej sprawie konsekwencje, a mianowicie po pierwsze, że dochodem jest każdy przychód pomniejszony oczywiście o kwoty wyraźnie przez ustawodawcę wskazane i tylko te wprost wskazane, oraz po drugie, że pomniejszenia te czy wyłączenia jako wyjątki od zasady należy interpretować ściśle z uwzględnieniem celów pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2017r., I OSK 1572/15, Lex nr 2258539, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2017r., I OSK 1572/15, Lex nr 2258539, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016r., I OSK 1841/14, Lex nr 2111032). Wobec tego zwrócić należy uwagę, że "pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną" (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2006r., I OSK 700/06, Lex nr 320923). Nie służy ona jednak zaspokojeniu wszystkich potrzeb wnioskujących o pomoc i w pełnej wysokości, a organy pomocy społecznej – dysponujące ograniczonymi środkami budżetowymi – obowiązane są tak dokonywać rozdziału środków, by pomoc trafiła do osób rzeczywiście najbardziej potrzebujących oraz tych w stosunku do których istnieją obiektywne okoliczności wskazujące na niemożność przezwyciężenia przez nich samych trudności życiowych i z tego względu wymagających wsparcia państwa. W całokształcie tych argumentów otrzymane przez skarżącą zadośćuczynienie nie tylko mieści się w szeroko rozumianym pojęciu dochodu, ale na dodatek nie zostało wprost wymienione w enumeratywnych wyłączeniach czy pomniejszeniach dochodu, co czyni argumentację skargi jako pozbawioną całkowicie podstawy prawnej. Sąd dostrzega występujące w judykaturze rozbieżności poglądów co do kwalifikacji odszkodowań i zadośćuczynienia do dochodu dla potrzeb przyznania świadczeń z pomocy społecznej, czego wyrazem są wskazane w skardze odmienne niż powołane w kontrolowanej decyzji orzeczenia. Niemniej jednak szczegółowa analiza orzecznictwa sądowego w zakresie kwalifikacji zadośćuczynienia prowadzi do wniosku, iż rozbieżności te występują na poziomie sądów administracyjnych pierwszej instancji, a wskazane w skardze orzeczenia, jak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2021r., IV SA/Wr 18/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2015r., IV SA/Po 1004/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2019r., VIII SA/Wa 17/19, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011r., IV SA/Wr 18/11, wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 grudnia 2015r., II SA/Łd 950/15 (postanowieniem NSA z dnia 24 maja 2016r., I OSK 811/16, umorzył postępowanie kasacyjne z uwagi na zgon skarżącego), nie zostały poddane merytorycznej kontroli instancyjnej, co oznacza, iż prawidłowość tam zaprezentowanego stanowiska nie była weryfikowana przez NSA. Inne wskazane przez skarżącą orzeczenie, tj. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2014r., III SA/Gd 822/14, utrzymany w mocy przez NSA wyrokiem z dnia 11 października 2016r., I OSK 328/15, nie wypowiadały się one w kwestii zaliczenia do dochodu zadośćuczynienia, lecz wliczenia do dochodu kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania i opodatkowania tej kwoty podatkiem dochodowym i jej rozliczenia na gruncie prawa podatkowego, z tej przyczyny orzeczenie to nie jest miarodajne dla oceny zgoła odmiennych okoliczności tej sprawy. Natomiast powołany wyrok WSA z Gdańska z dnia 4 lutego 2014r., II SA/Gd 872/13, nie występuje w CBOOS, pod tą sygnaturą jest postanowienie o odrzuceniu skargi z dnia 19 grudnia 2013r.

Przywołana w tych niepoddanych kontroli instancyjnej judykatach argumentacja, odmienna niż prezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a podzielana przez Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie, jest całkowicie chybiona w świetle treści powołanych na wstępie przepisów. Judykaty te dochód na gruncie u.p.s. ujmują bowiem w sposób sprzeczny z jego definicją legalną, a nadto w kontekście podatkowym, a nadto dokonują niewystępującego na gruncie u.p.s. rozróżnienia na przychód przysparzający majątek i kompensujący stratę w tym majątku. Przyjmują one bowiem wadliwie, co następnie powiela skarżąca w skardze, że "skoro otrzymana przez skarżącego kwota odszkodowania korzysta, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to tym samym nie jest spełniona jedna z przesłanek konstytuujących pojęcie "dochodu" z art. 8 ust. 3 jako "sumę miesięcznych przychodów" pomniejszoną "o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym". Podobnie należałoby ocenić sytuację, gdyby otrzymana kwota pochodziła z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych (art. 21 ust, 1 pkt 4). Skoro ustawodawca używa w/w pojęć nie definiując ich znaczenia, to zgodnie z regułami wykładni systemowej należy ich używać w znaczeniu na gruncie systemu, a konkretnie w tym przypadku na gruncie prawa podatkowego. (...) odszkodowanie nie stanowi przysporzenia majątkowego. Odszkodowanie ma bowiem charakter kompensacyjny. Ma na celu wyrównanie szkody majątkowej powstałej w majątku poszkodowanego wskutek jakiegoś zdarzenia. Bez znaczenia natomiast pozostaje cel, na który kwota wypłaconego odszkodowania zostaje przez poszkodowanego przeznaczona. Wypłata beneficjentowi pomocy społecznej odszkodowania z tytułu doznanego przez niego uszczerbku majątkowego pozostaje bez wpływu na wielkość dochodu, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej.(...) wprawdzie ustawa o pomocy społecznej w art. 8 ust. 4 określa, jakich świadczeń nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 tego przepisu prawa i wśród nich nie wymienia odszkodowania majątkowego wypłaconego osobie ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, to jednak z uwagi na regulacje zawarte w wyżej powołanych przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz wykładnię językową, systemową i funkcjonalną powyższych przepisów prawa, w tym także art. 8 ust. 3 u.p.s., kwota odszkodowania majątkowego wypłaconego poszkodowanemu będącemu beneficjentem pomocy społecznej nie podlega wliczeniu do dochodu, od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Trudno zakładać, że ustawodawca chciał nadać funkcję dochodu świadczeniom wyrównawczym (kompensacyjnym). (...) zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008r. nr 164, poz. 1027 ze zm.), świadczenia odszkodowawcze nie wchodzą do ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (art. 80 w zw. z art. 66)" (tak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2011r., IV SA/Wr 18/11). Rzecz jednak w tym, że ustawodawca na gruncie u.p.s. wprowadza własną definicję – i co trzeba podkreślić – legalną i jednoznaczną dochodu, co oznacza, iż nie jest dopuszczalne choćby posiłkowe posługiwanie się tym pojęciem stosowanym na gruncie innych ustaw, a zwłaszcza należących do innych gałęzi prawa i służących realizacji celów tych gałęzi prawa, w dodatku z pominięciem celów i istoty świadczeń z pomocy społecznej. W tym aspekcie orzecznictwo NSA prezentuje stanowisko, że "art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wyraźnie określając składniki podlegające odliczeniu od przychodu, nie wymaga odwoływania się do przepisów innych ustaw w celu wyjaśnienia tego pojęcia" a "posiłkowanie się wykładnia tego przepisu [tj. art. 8 ust. 3 u.p.s. – dopisek WSA] prowadzi do pominięcia szczególnych rozwiązań prawnych przyjętych w ustawie o pomocy społecznej"; "u.p.s. zawiera kompleksowe uregulowania w kwestiach pomocy społecznej, wobec czego brak podstaw do tego, by przy ocenie kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy społecznej brać pod uwagę przepisy znajdujące się w innych aktach prawnych, w tym w prawie podatkowym" (wyrok NSA z dnia 5 lipca 2007r., I OSK 1550/06, Lex nr 385867, czy wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2019r., I OSK 2598/18, Lex nr 2619991). Odmienne stanowisko, a prezentowane w cytowanym przykładowo wyroku WSA we Wrocławiu nie uwzględnia całokształtu regulacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, która w art. 21 ust. 1 pkt 36 i art. 9, określa konstrukcję opodatkowania przychodów podatkiem dochodowym od osób fizycznych, i odszkodowania oraz zadośćuczynienia traktuje jako przychód osoby fizycznej, lecz zwolniony z opodatkowania tym podatkiem. Zwolnienie z opodatkowania nie oznacza jednakże, co pomija skarżąca w swojej argumentacji, że taki przychód traci status przychodu w rozumieniu ustawy podatkowej. A zatem i na gruncie ustawy o pomocy społecznej i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są one uznawane za przychód, na gruncie pierwszej nie podlegają one wyłączeniu spod dochodu, na gruncie drugiej zaś są wolne od podatku. Co ciekawe również ustawodawca podatkowy szeroko definiuje pojęcie dochodu, uznając, że są nim wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych oraz dochodów, od których zaniechano poboru podatku, oraz wymienia enumeratywnie dochody wolne od podatku. Konstrukcja formalna obu tych definicji jest tożsama, inaczej określone zostały natomiast kwestie materialne, tj. wyłączeń. Podzielić zatem trzeba pogląd judykatury, wedle którego "fakt, że podatek jest odliczony od przychodu nie oznacza, że w przypadku zwolnienia określonych przychodów od tego podatku, nie podlegają one zaliczeniu do dochodu określonego w art. 8 ust. 3 u.p.s." (tak wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2011r., I OSK 1699/11, Lex nr 10966354). Zwrócić nadto należy uwagę na pogląd, wedle którego "przychód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., nie jest przychodem w znaczeniu podatkowym, jaki po odliczeniu kosztów jego uzyskania, stanowi dochód do opodatkowania. Jest on przysporzeniem, które po pomniejszeniu o obciążenia wyliczone w art. 8 ust. 3 ustawy - w tym obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ustalone zatem z uwzględnieniem przychodu i dochodu w innej wysokości - ma wpływ na kryterium dochodowe będące przesłanką przyznania prawa do świadczeń z pomocy społecznej" (tak wyrok NSA z dnia 12 lutego 2019r., I OSK 2617/18, Lex nr 2626596). Nie ma też podstaw do rozróżniania na gruncie u.p.s. dochodu na przysparzający i kompensacyjny, i choć celem odszkodowania za poniesioną stratę i krzywdę jest odtworzenie utraconych dóbr materialnych i niematerialnych, to nie zmienia to jednak faktu, że otrzymanie odszkodowania w sposób istotny zmienia sytuację majątkową jego adresata i nie może być obojętne dla oceny możliwości samodzielnego zaspokajania potrzeb (tak wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019r., I OSK 4420/18, Lex nr 2774725). Gdyby zaś wbrew powyższym spójnym i konsekwentnym argumentom prawnym jednak podzielić stanowisko skargi, że przyznane zadośćuczynienie z racji kompensowania doznanej szkody nie podlega doliczeniu do dochodu, to skarżąca powinna je przeznaczyć – jak sama wskazuje - na naprawienie doznanej szkody w dobrach osobistych, nie zaś przeznaczyć je na roboty remontowe, co oczywiste nie mającego nic wspólnego z uszczerbkiem na dobrym imieniu i wizerunku i związanego z tym uszczerbku w sferze emocjonalnej i psychicznej.

W konsekwencji otrzymanie przez skarżącą zadośuczynienia, które nie zostało zamieszczone w katalogu pomniejszeń lub wyłączeń, zawartym w art. 8 ust. 3 i ust. 4 u.p.sa., wliczane jest do dochodu dla potrzeb przyznania świadczeń z pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012r., I OSK 994/12, lex nr 1291430, wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019r., I OSK 4419/18, Lex nr 2758882, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2018r., IV SA/Gl 58/18, Lex nr 2527252, wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2020r., II SA/Łd 769/19, Lex nr 2798969). A zatem organ dokonał w zaskarżonej decyzji prawidłowej kwalifikacji przyznanego skarżącej zadośćuczynienia, zasadnie wskazując, iż nie mieści się on ani w zakresie pomniejszeń, ani wyłączeń od dochodu. Konsekwencją powyższego jest również prawidłowe obliczenie dochodu skarżącej z uwzględnieniem odpowiedniej części tego zadośćuczynienia, co czyni również prawidłowym poczynienie ustaleń faktycznych na okoliczność przekroczenia przez skarżącą progu dochodowego jako uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia, progu stanowiącego jedyną przeszkodę przyznania tego świadczenia. Skoro zaś dochód miesięczny skarżącej po doliczeniu części przyznanej skarżącej kwoty zadośuczynienia, co nie jest sporne w tej sprawie, przekracza limit ustawowy, to odmowa przyznania świadczenia z tego względu jest oczywista. To prowadzi do kolejnego wniosku, że w tej sprawie organ prawidłowo również zastosował przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę przyznania wnioskowanego świadczenia. Przekroczenie przez skarżącą progu dochodowego czynni bezprzedmiotowym argumentację skargi, a sprowadzającą się do trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i finansowej. Okoliczności te – wobec przekroczenia progu dochodowego – nie zmieniłyby treści rozstrzygnięcia sprawy. Przyznanie zasiłku celowego wymaga bowiem spełnienia kumulatywnie wszystkich przesłanek. Ale nawet ich spełnienie nie gwarantuje przyznania zasiłku celowego, bowiem organ w tym zakresie dysponuje uznaniem administracyjnym, co oznacza, że może, ale nie musi uwzględnić wniosku. Natomiast niespełnienie choćby jednej z ustawowych przesłanek już "pozbawia" organ uprawnienia do oceny zaistnienia pozostałych, w tym pozostawionej uznaniu organu oceny zasadności uwzględnienia wniosku.

Niezależnie od przekroczenia progu dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia i na marginesie powyższych rozważań, Sąd zauważa, że skarżąca, będąca w wieku pełnej aktywności zawodowej i zdolna do pracy, ma dwoje dorosłych i samodzielnych dzieci, w tym syna aplikanta prokuratorskiego, na których w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny i w stosunku do których przysługuje skarżącej w pierwszej kolejności roszczenie alimentacyjne, jeśli rzeczywiście byłaby bez środków do życia i utrzymania. Z akt sprawy - co nie jest kwestionowane skargą - wynika też, że skarżąca otrzymała od organu pomocowego wszelkie wsparcie, w tym wskazówki poprawy swojej sytuacji, lecz z tej pomocy nie skorzystała, oczekując – jak sama podnosi - stosownie do zapisów Konstytucji zabezpieczenia i wsparcia ze strony państwa w pełnym zakresie i na wszystkie jej potrzeby. Taka postawa skarżącej, mogącej jednakże we własnym zakresie pozyskać środki własnego utrzymania, nie zasługuje na aprobatę, tym bardziej, że w okresie pandemii środki budżetowe na pomoc społeczną muszą być przeznaczone na pomoc szerokiej rzeszy ubożejącego społeczeństwa w wyniku utraty pracy i osób znajdujących się w znacznie gorszej sytuacji niż skarżąca.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.p.s., oddalił skargę.

dc