Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 394/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Rektora U. S. w S. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokat K. N. kwotę [...]zł ([...]) zawierającą należną kwotę podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

1. Rektor Uniwersytetu S. decyzją z dnia [...] r.

nr [...] odmówił przyznania doktorantowi Wydziału Z. i E. U. R. A. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 195a ust. 2 i art. 200 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183) w zw. z art. 285 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), § 1, § 2 i § 3 zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] r. w sprawie określenia minimalnej liczby stypendiów doktoranckich na rok akademicki 2018/2019, a także § 3 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1, § 6 ust. 1 - 3 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. , stanowiącej załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] roku w sprawie wprowadzenia procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. .

W decyzji wskazano, że zgodnie z treścią § 6 ust. 1 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. , stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Przez bardzo dobry wynik postępowania rekrutacyjnego uznaje się ocenę 5,0 (bardzo dobrą), uzyskaną w toku postępowania rekrutacyjnego. Na podstawie § 9 ust. 1-2 i ust. 4 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, Doktorancka Komisja Stypendialna powołana przez Rektora na poszczególnych Wydziałach Uniwersytetu S. po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego przekazuje Rektorowi uczelni listę doktorantów, którzy złożyli wnioski o przyznanie stypendium, wraz ze wskazaną propozycją przyznania albo odmowy przyznania przedmiotowego stypendium. Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S., decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni Rektor. W myśl art. 195a ust. 2 i art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 280 ustawy z dnia 3 lipca 2018 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, uczelnia jest zobowiązana zapewnić stypendium doktoranckie co najmniej 50% uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczynających kształcenie na studiach doktoranckich począwszy od roku akademickiego 2017/2018. Zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] r. określono minimalną liczbę stypendiów doktoranckich na poszczególnych Wydziałach US dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którzy rozpoczynają kształcenie na studiach doktoranckich w roku akademickim 2018/2019 oraz dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich którzy rozpoczęli kształcenie na studiach doktoranckich w roku akademickim 2017/2018. Warunkiem koniecznym do otrzymania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019 jest spełnienie przez doktoranta kryterium uzyskania oceny bardzo dobrej (5,0) z postępowania rekrutacyjnego oraz otrzymanie pozytywnej opinii Doktoranckiej Komisji Stypendialnej Wydziału.

Organ wskazał, że wniosek Skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019 został sprawdzony pod względem merytorycznym i formalnym przez Doktorancką Komisję Stypendialną Wydziału, jednakże otrzymał opinię negatywną, ze względu na niespełnienie warunku uzyskania bardzo dobrego wyniku w postępowaniu rekrutacyjnym.

2. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniesiono, że stypendium doktoranckie nie zostało wypłacone także kolegom i koleżankom wnioskodawcy, co stanowi naruszenie prawa, gdyż zgodnie z art. 195a ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. uczelnia jest zobowiązana zapewnić stypendium doktoranckie co najmniej 50% uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczynających kształcenie na studiach doktoranckich, począwszy od roku akademickiego 2017/2018. Uczelnia, nie wypłacając stypendium doktoranckiego łamie także swoje wewnętrzne prawo. Zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] r. wymienia minimalną liczbę doktorantów na każdym z wydziałów US, którzy powinni otrzymać stypendium doktoranckie. Zarządzenie to nie jest realizowane. W ocenie Skarżącego obrazuje to przykład tegorocznej rekrutacji na WPiA US (16 doktorantów I roku, 0 ocen bardzo dobrych) pokazuje, że powoływanie się na rzekomy wymóg oceny bardzo dobrej, rozumianej jako 5,0 w postępowaniu rekrutacyjnym, stanowi pretekst uniemożliwiający wypełnienie woli ustawodawcy, dążącego do upowszechnienia studiów doktoranckich. Wymóg uzyskania oceny bardzo dobrej w postępowaniu rekrutacyjnym powinien być interpretowany w sposób uznający za bardzo dobrych minimum 50% doktorantów I roku, niezależnie od uzyskanych przez nich punktów w postępowaniu rekrutacyjnym.

3. Rektor Uniwersytetu S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji Organ wyjaśnił, że [...] roku odbyło się posiedzenie Doktoranckiej Komisji Stypendialnej Wydziału Z. i E. U. Uniwersytetu S. . Przedmiotem posiedzenia była analiza i zaopiniowanie wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, złożonych przez doktorantów poszczególnych lat studiów doktoranckich, na rok akademicki 2018/2019. Uwzględniono wyniki z postępowania rekrutacyjnego osób rozpoczynających kształcenie na stacjonarnych studiach doktoranckich w roku akademickim 2018/2019. Za osiągnięcia naukowe i dydaktyczne, uzyskane w roku akademickim 2017/2018, Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału przyznała określoną liczbę punktów w myśl zasady, iż zadaniem Komisji jest dokonać formalnej i merytorycznej oceny wniosków, przedstawić uzasadnioną propozycję przyznania albo odmowy przyznania stypendium doktoranckiego, a następnie przyznać doktorantom za poszczególne osiągnięcia określone punkty.

Przyznanie punktów nastąpiło zgodnie z wytycznymi, zawartymi w instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego dla doktorantów pierwszego roku studiów doktoranckich (ust. 5) oraz dla drugiego roku i kolejnych lat, w myśl § 9 ust. 2 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego. Z posiedzenia Komisji został sporządzony protokół. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił § 6 ust. 1, ust. 2 i 3 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S., stanowiącej załącznik do zarządzenia Rektora nr [...] z dnia [...] roku. W myśl tych przepisów, stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Przez bardzo dobry wynik postępowania rekrutacyjnego uznaje się ocenę bardzo dobrą (5,0), uzyskaną w toku postępowania rekrutacyjnego (ust. 1 procedury). W przypadku, gdy liczba doktorantów z oceną bardzo dobrą (5,0) z postępowania rekrutacyjnego jest większa od liczby możliwych do przyznania w danym roku stypendiów, o kolejności doktorantów na liście osób uprawnionych do otrzymania stypendium doktoranckiego, decyduje ich średnia z przebiegu studiów jednolitych magisterskich albo studiów drugiego stopnia (ust. 2). W przypadku z kolei, gdy rezultat postępowania rekrutacyjnego na studia doktoranckie opisany jest wyłącznie poprzez przypisanie kandydatowi liczby punktów, bez przyporządkowania oceny, dla ustalenia prawa do stypendium, punkty uzyskane przez doktoranta zostaną przeliczone przez Komisję na ocenę końcową zgodnie z kryteriami kwalifikacji obowiązującymi kandydatów na pierwszy rok studiów doktoranckich w Uniwersytecie S. w danym roku akademickim (ust. 3 procedury).

Na marginesie Organ wyjaśnił, że kryterium bardzo dobrych wyników z postępowania rekrutacyjnego jako przesłanka uzyskania stypendium doktoranckiego, pochodzi z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1696), które razem z ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, przez wiele lat określało zasady dotyczące przyznawania stypendiów doktoranckich doktorantom poszczególnych lat studiów. Obecnie zasady przyznawania stypendium doktoranckiego dla doktorantów poszczególnych lat studiów, określa procedura oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, stanowiąca załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu S. W toku rozpoznawania wniosku strony, Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Z. i E. US, za uzyskanie oceny dobrej (4,0) z postępowania rekrutacyjnego, przyznała wnioskodawcy 90 punktów, co wynika z protokołu posiedzenia Komisji. Końcowej weryfikacji wniosku dokonał Rektor, który podtrzymał stanowisko Komisji. Rektor podkreślił, że zgodnie z § 9 ust. 1 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium, stypendium doktoranckie jest przyznawane na podstawie listy doktorantów, którzy złożyli wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego na poszczególnych wydziałach uczelni, odrębnie dla każdego roku studiów doktoranckich, wraz z uzasadnioną propozycją przyznania albo odmowy przyznania stypendium doktoranckiego, przedstawioną przez Doktorancką Komisję Stypendialną Wydziału.

W stosunku do Skarżącego opinia Komisji była negatywna, choć wniosek spełniał formalne i merytoryczne wymogi. Przy czym zadaniem Doktoranckiej Komisji Stypendialnej, zgodnie z procedurą oceny wniosków o przyznanie stypendium, jest wyłącznie przedstawienie propozycji przyznania albo odmowy przyznania stypendium doktoranckiego oraz przyznanie punktów za osiągnięcia doktorantów, a nie podjęcie końcowego rozstrzygnięcia o przyznaniu bądź nie przyznaniu stypendium doktoranckiego. Opinia Komisji ma charakter jedynie pomocniczy, nie wiąże Rektora. Aspekt prawny sprawy w ocenie Organu wygląda następująco. Od roku akademickiego 2017/2018, uczelnia jest zobowiązana do wypłaty stypendiów doktoranckich dla co najmniej 50% uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich i w tym kontekście organ podziela stanowisko doktoranta - o ustawowym zobowiązaniu do wykonania określonych czynności. W Uniwersytecie S. , obligatoryjność dotyczyła doktorantów rozpoczynających studia doktoranckie w roku akademickim 2018/2019, (doktorantów pierwszego roku studiów) oraz uczestników studiów doktoranckich, przyjętych w roku akademickim 2017/2018 (doktorantów drugiego roku studiów), na podstawie § 3 ust. 1 i 2 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. . W myśl art. 195a ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, interpretowanego w połączeniu z art. 280 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także analogicznych przepisów § 3 ust. 3 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie S. , w jednostce organizacyjnej uczelni liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie finansowane ze środków, o których mowa w art. 200 ust. 5 lub 6 ustawy, z wyłączeniem doktorantów, którym przyznano stypendium projakościowe, o których mowa w art. 200a ust. 2, nie może być mniejsza niż 50% liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem. Przepis wskazuje na proporcję oraz sposób kalkulacji liczby osób uprawnionych do przyznania stypendium doktoranckiego i ma zastosowanie dla doktorantów rozpoczynających studia doktoranckie od roku akademickiego 2017/2018. W roku akademickim 2018/2019 obowiązuje wewnętrzny akt prawny uczelni, tj. zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] roku w sprawie określenia minimalnej liczby stypendiów doktoranckich na rok akademicki 2018/2019. Zarządzenie to zostało wydane na podstawie art. 195a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 18 ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw, w zw. z art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 280 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 3 ust. 1 i 2 obowiązującej procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego. Z treści zarządzenia wynika, iż w roku akademickim 2018/2019 liczba stypendiów doktoranckich została określona odrębnie dla trzech grup uczestników studiów doktoranckich: dla rozpoczynających studia doktoranckie w roku akademickim 2018/2019 określono obligatoryjną minimalną liczbę stypendiów do przyznania, b) dla doktorantów którzy rozpoczęli studia doktoranckie w roku akademickim 2017/2018 również określono obligatoryjną minimalną liczbę stypendiów do przyznania, trzecią grupę stanowią doktoranci którzy rozpoczęli kształcenie przed rokiem akademickim 2017/2018.

Skarżący jako uczestnik pierwszego roku studiów znajduje się w pierwszej z tych grup doktorantów. W roku akademickim 2018/2019 znalazł się na liście doktorantów Wydziału Z. i E. U. US pierwszego roku studiów, na czwartej pozycji spośród czterech doktorantów, który złożyli wnioski doktoranckie, z oceną dobrą (4,0) z postępowania rekrutacyjnego i liczbą 90 punktów we wniosku, ustaloną przez Komisję (w przedziale od 90 do 100 punktów). Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 zarządzenia nr [...] Rektora US z dnia [...] r. w sprawie określenia minimalnej liczby stypendiów doktoranckich na rok akademicki 2018/2019, z uwagi na obligatoryjność, stypendium doktoranckie otrzymały dwie osoby z pierwszego roku studiów, które spełniły podstawowe kryterium, czyli uzyskały ocenę bardzo dobrą z postępowania rekrutacyjnego i uzyskały najwyższą liczbę punktów (100 punktów). Na drugim roku studiów stypendium doktoranckie otrzymało pięć osób. Doktoranci ci spełnili wszystkie wymagane kryteria, uzyskali najwyższą liczbę punktów, a także uzyskali opinię pozytywną Doktoranckiej Komisji Stypendialnej Wydziału i zgodę Rektora. Wnioskodawca nie otrzymał rekomendacji Doktoranckiej Komisji Stypendialnej Wydziału, a następnie nie uzyskał zgody Rektora na przyznanie stypendium doktoranckiego z uwagi na niespełnienie podstawowego kryterium, uprawniającego do przyznania świadczenia stypendialnego. Doktorant jako uczestnik studiów rozpoczynający kształcenie na Wydziale w roku akademickim 2018/2019 otrzymał ocenę 4,0 z postępowania rekrutacyjnego, zamiast wymaganej 5,0. Uzyskana ocena i przyznana liczba 90 punktów była zbyt mała, aby zapewnić doktorantowi miejsce w grupie 50% doktorantów Wydziału pierwszego roku studiów, uprawnionych do otrzymania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019. Zgodnie z treścią § 9 ust. 4 pkt 2 procedury oceny wniosków, listy doktorantów, którzy złożyli wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego, są tworzone odrębnie dla każdego roku studiów doktoranckich. Organ uznał, że zarzut dotyczący łamania wewnętrznych praw i nie realizowania treści zarządzenia Rektora US nr [...], jest nieuzasadniony. Odnosząc się do zarzutu strony, iż wymóg uzyskania oceny bardzo dobrej z postępowania rekrutacyjnego powinien być interpretowany w sposób uznający za bardzo dobrych, minimum 50% doktorantów pierwszego roku, organ wyjaśnił, że wymóg uzyskania bardzo dobrych wyników z postępowania rekrutacyjnego wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Organy uczelni uznają, że bardzo dobre wyniki postępowania rekrutacyjnego to wyłącznie ocena bardzo dobra (5,0) z tego postępowania, z punktacją 100%.

Zdaniem Rektora zasady obligatoryjności i proporcji zostały wprowadzone przez ustawodawcę, a władze uczelni są zobowiązane do stosowania przepisów prawa wprost, nie stosując wykładni rozszerzającej i nie wnikając w powody tworzenia takich, a nie innych przepisów. Niemniej w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy Organ zapoznał się z uzasadnieniem projektu dotyczącym wprowadzenia zmiany do ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (z dnia 1 października 2016 r., Dz. U. z 2016 r., poz. 1311, w art. 1 pkt 34), z którego wynika, że art. 195a do ustawy został dodany celem podniesienia jakości studiów doktoranckich, a jednym z czynników wpływających na jakość miało stać się racjonalne określenie liczby doktorantów oraz stworzenie większej liczbie doktorantów takich warunków odbywania studiów, w których mogliby skoncentrować się na studiowaniu oraz prowadzeniu badań naukowych. Zaproponowano zatem regulację, w myśl której liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie co roku nie może być mniejsza niż 50% liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem. Zaproponowane narzędzie miało rozwiązać problem, wskazany w raporcie Najwyższej Izby Kontroli, dotyczącym kształcenia doktorantów na studiach doktoranckich, gdzie wykazano, iż w latach 2006-2014 istniał niski odsetek absolwentów stacjonarnych studiów doktoranckich, którzy obronili prace doktorskie. NIK wskazywał, że stosunkowo łatwa dostępność studiów doktoranckich i masowe kształcenie doktorantów, z których część nie jest przygotowana do rozpoczynania kariery naukowej, wzbudziła poważne wątpliwości co do jakości i skuteczności takiego nauczania. Zakładano, że jakkolwiek w pierwszych latach obowiązywania przepisów o proporcji liczba doktorantów może ulec zmniejszeniu, to w dalszej perspektywie odsetek osób uzyskujących stopień doktora po zakończeniu studiów zwiększy się. Wskazano, iż zmiana ustawy poprzez dodanie zasady proporcji uwzględniła zalecenia i spostrzeżenia, zawarte w Informacji o wynikach ww. kontroli NIK pn. Kształcenie na studiach doktoranckich z dnia 6 stycznia 2016 r. W dalszej kolejności Najwyższa Izba Kontroli zwróciła się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z zaleceniem zwiększenia skuteczności kształcenia na studiach doktoranckich i podjęcia koniecznych działań legislacyjnych, co też uczyniono. Ponieważ decyzja wydana w pierwszej instancji odpowiadała prawu, po ponownym rozpoznaniu sprawy została utrzymana w mocy.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję Skarżący podniósł, że Rektor US dokonał błędnej interpretacji przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nie wypłacając stypendium 50% doktorantów I roku studiów doktoranckich.

5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, ponownie wyjaśniając przesłanki jakimi kierował wydając zaskarżoną decyzję.

6. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że podtrzymuje wnioski i twierdzenia zawarte w skardze i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji. Wnosi także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Pełnomocnik wskazał na naruszenie art. 195a ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, a także art. 200 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 280 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się w niezastosowaniu przez organ przepisu prawa bezwzględnie obowiązującego, z którego wynika obowiązek zapewnienia przez uczelnię minimum 50 % studentów studiów doktoranckich stypendium doktoranckiego. Dodatkowo pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz § 3 ust. 1 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendiów US, przez błędną wykładnie tych przepisów i mulnym rozumieniu pojęcia bardzo dobre wyniki postępowania rekrutacyjnego. Dodatkowo pełnomocnik zgłosił zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i wydanie decyzji z naruszeniem prawdy obiektywnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

7. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane na podstawie art. 285 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669). Ustawa ta w art. 169 ust. 3 uchyliła ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym z dniem 1 października 2018 r. Jednakże zgodnie z art. 285 ust. 1 tej ustawy, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w instytucie naukowym Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym oraz międzynarodowym instytucie naukowym - dyrektor tego instytutu (art. 285 ust. 2).

W myśl art. 195 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183) w jednostce organizacyjnej uczelni oraz w jednostce naukowej liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie finansowane ze środków, o których mowa w art. 200 ust. 5 lub 6, nie może być mniejsza niż 50% liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich ogółem. Zatem istotna jest liczba wszystkich uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w danej jednostce organizacyjnej uczelni, bowiem ilość przyznanych stypendiów doktoranckich nie może być mniejsza niż 50% z tej liczby.

8. Z protokołu posiedzenia Doktoranckiej Komisji Stypendialnej Wydziału Z. i E. U. Uniwersytetu S. z dnia [...] r. wynika, że w tej jednostce organizacyjnej uczelni liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich na rok 2018/2019 wynosiła 20 osób, z czego pozytywnie zostały zaopiniowane wnioski stypendialne 7 doktorantów. Wśród doktorantów których wnioski zostały zaopiniowane negatywnie, znajduje się Skarżący. Jeżeli stypendium doktoranckie zostało następnie przyznane tylko doktorantom których wnioski zostały zaopiniowane pozytywnie, nie została spełniona przesłanka przyznania stypendium 50% doktorantów jednostki organizacyjnej uczelni.

Sąd podzielił pogląd Skarżącego zaprezentowany we wniosku o ponowne rozpoznanie, a także na rozprawie, że art. 195a ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z wymaga, by uczelnia rozpoznając wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego zagwarantowała przyznanie stypendium doktoranckiego nie mniej niż 50% uczestników studiów doktoranckich w danym roku, w każdej jednostce organizacyjnej uczelni która takie studia organizuje. Spełnienie tej przesłanki musi wynikać z uzasadnienia każdej decyzji odmawiającej przyznania stypendium doktoranckiego. Oczywiście ustawa nie sprzeciwia się temu, by stypendium zostało przyznane najlepszym doktorantom, ale musi to być co najmniej 50 % doktorantów w danym roku akademickim.

9. W tej sytuacji wprowadzenie wymogu, jak uczyniono to w § 6 procedury oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego stanowiącej podstawę wydania zaskarżonej decyzji, że warunkiem niezbędnym dla otrzymania stypendium jest uzyskanie bardzo dobrego wyniku (5,0) w postępowaniu rekrutacyjnym przez studentów pierwszego roku studiów doktoranckich, nie znajduje oparcia w ustawie i w praktyce może uniemożliwić osiągnięcie pułapu o jakim mowa w art. 195a ust. 2 ustawy.

Skoro intencją ustawodawcy było, aby co najmniej 50 % doktorantów uzyskało stypendium doktoranckie, co ma im umożliwić skoncentrowanie się na studiowaniu i prowadzeniu badań naukowych, organy uczelni nie mogą stosować wewnętrznych rozwiązań które w praktyce utrudniają lub wręcz uniemożliwiają realizację przepisu ustawy. Uczelnia jest zobowiązana w pierwszej kolejności zapewnić stypendium doktoranckie dla co najmniej 50% uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, a dopiero w dalszej kolejności powinna zadbać, by stypendium uzyskali doktoranci których wynik postępowania rekrutacyjnego czy postępy w pracy naukowej w dalszych latach, uzasadniały przyznanie stypendium. Dopóki co najmniej 50 % uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich w jednostce organizacyjnej uczelni nie uzyska stypendium, uczelnia nie może powoływać się na niezadowalające wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym czy niewystarczające postępy w pracy naukowej.

10. W zaskarżonej decyzji, a także decyzji poprzedzającej jej wydanie, Organ skupił się na wyniku postępowania rekrutacyjnego Skarżącego, uznając go za niezadowalający, nie wykazał jednak by przesłanka przyznania stypendium doktoranckiego dla co najmniej 50% uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich została spełniona. Czyni to wniesioną skargę zasadną.

11. Rozpoznając wniosek Skarżącego ponownie, Organ pominie wymóg uzyskania oceny bardzo dobrej (5,0) w postępowaniu rekrutacyjnym, jako nie znajdujący oparcia w ustawie.

12. Na marginesie należy zauważyć, iż rację ma Skarżący, że zarządzenie nr [...] r. Rektora US z dnia [...] r. nie jest w pełni realizowane.

Z § 2 ust. 1 pkt 9 tego zarządzenia wynika, iż minimalna liczba stypendiów dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich którzy rozpoczęli kształcenie na studiach doktoranckich w roku akademickim 2018/2019 na Wydziale Z. i E. U. wynosi 4. Tymczasem Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Z. i E. U. zaopiniowała pozytywnie wnioski dwóch doktorantów I roku tego Wydziału. Jeżeli rekomendacja Komisji została następnie utrzymana przez Rektora w wydanych decyzjach indywidualnych, Organ ten nie realizuje wydanego przez siebie zarządzenia.

13. Odnosząc się zasadności stosowania przez Organ rozpoznający wniosek kryterium bardzo dobrego wyniku w postępowaniu rekrutacyjnym, jako warunku uzyskania stypendium doktoranckiego wzorowanego na § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm.) należy wyjaśnić, że rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 października 2018 r. (częściowo z dniem 31 grudnia 2018 r.) Jednocześnie w ustawie przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 3 lipca 2018 r., w art. 349 ustawodawca wymienił które przepisy wykonawcze wydane na podstawie ściśle wskazanych przepisów uchylanej ustawy zachowały moc, przez jakiś czas. W zestawieniu tym nie wymieniono art. 201 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co oznacza, że rozporządzenie wykonawcze wydane na podstawie tego przepisu utraciło moc. Skoro rozporządzenie utraciło moc, brak jest podstaw do powielenia przepisu rozporządzenia w przepisach wewnętrznych uczelni w sytuacji, gdy nie służy to realizacji przepisu ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie.

14. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 195a ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Uzasadniało to jej uchylenie, oraz uchylenie decyzji wydanej w I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku wydano na podstawie art. 250 tej ustawy.