Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 474/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi L. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej L. H. sumę pieniężną w kwocie 1.700 (jeden tysiąc siedemset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej L. H. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 21 stycznia 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 26.01.2021 r.) jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie z wniosku obywatelki U. L. H. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Jak wynika z akt administracyjnych L. H. (dalej: strona, skarżąca) 26 lutego 2019 r. złożyła osobiście w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu Delegatura w Legnicy wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1 oraz innymi dokumentami.

W dniu złożenia wniosku wręczono stronie pismo z 26 lutego 2019 r. informujące, że na wniosek strony postępowanie zostało wszczęte i przewidywany termin jego zakończenia to 26 sierpnia 2019 r., termin może być przedłużony z uwagi na dużą liczbę wniosków. Wskazano też, że w trakcie rozpoznawania wniosku strona przebywa na terytorium Polski legalnie.

Pismem z 27 września 2019 r. Wojewoda wezwał stronę do uzupełnienia wniosku (tj. uzupełnienia załącznika nr 1 do wniosku w części III6 – zakres podstawowych obowiązków na stanowisku pracy oraz w części III – oświadczenia podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi) w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Strona przesłała uzupełniony wniosek wraz z pismem z 23 października 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 24.10.2019 r.).

Pismem z 20 stycznia 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 21.01.2021 r.) pełnomocnik strony złożył wniosek o wgląd do akt, udzielenie informacji o sprawie i przyśpieszenia postępowania. Wraz z pismem pełnomocnik strony przesłał wypełniony załącznik nr 1 do wniosku, ZUS ZUA, umowę o pracę, PESEL oraz umowę najmu okazjonalnego.

Pismem z 20 stycznia 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 21.01.2021 r.) pełnomocnik strony wniósł ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, bezczynność i przewlekłe działanie Wojewody Dolnośląskiego.

Pismem z 21 stycznia 2021 r. (wpływ od organu administracji w dniu 26.01.2021 r.) pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego, zarzucając naruszenie przepisów: art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36§1 ustawy z 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. : Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej: K.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienie sprawy i wnosząc o:

1) stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku skarżącej o zezwolenie na pobyt czasowy,

2) stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku,

4) przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 12 000 złotych na podstawie art. 149 § 2 i art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 23 25 ze zm. - dalej P.p.s.a.),

5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy,

6) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że od dnia złożenia wniosku upłynęły 23 miesiące, w tym okresie Wojewoda nie wykonał żadnej czynności w sprawie. Takie działanie organu narusza art. 35 § 3 K.p.a., świadczy o przewlekłości postępowania i powoduje u strony poczucie strachu oraz bezsilności wobec bezdusznego traktowania spraw cudzoziemców. Wojewoda nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego aby zakończyło się w rozsądnym terminie. Wielomiesięczne ignorowanie strony przez organ administracji świadczy o przewlekle prowadzonym postępowaniu z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda powinien zakończyć postępowanie decyzją w terminie maksymalnie dwóch miesięcy od daty złożenie wniosku, czego jednak nie uczynił. Tak długie prowadzenie postępowania nie było uzasadnione, bowiem sprawa nie jest skomplikowana, nie było konieczne prowadzenie szerokiego postępowania dowodowego (świadkowie, biegli). Wojewoda nie podjął w terminie czynności zmierzający do zakończenia postępowania, nie poinformował też strony o powodach nierozpoznana wniosku w terminie, zgodnie z art. 36 §1 K.p.a. W sprawie nie zostały podjęte żadne realne czynności zmierzające do zakończenia postępowania. Wojewoda nie podjął też reformy zmierzającej do zwiększenia liczby pracowników rozpoznających tego rodzaju wnioski, w tym zakresie pełnomocnik strony powołuje się na ustalenia wynikające kontroli NIK. Tak długie rozpoznawanie wniosku strony uzasadnia przyznanie od Wojewody na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, jako rekompensaty za rażące naruszenie praw strony postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu skargi po przedstawienie przebiegu postępowania, obejmującego też czynności podjęte po wniesieniu skargi do Sądu, Wojewoda zapewnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym Urzędzie przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie, w szczególności dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym kontekście przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Takim okolicznościami faktycznymi usprawiedliwiającymi przekroczenie terminów, zdaniem Wojewody, jest właśnie znaczna ilość spraw i braki kadrowe. Z tych powodów uważa, że nie ma podstaw do uznania, iż miała miejsce przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Wojewoda podkreśla, że przepis art. 154 § 7 P.p.s.a. stwarza jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej, a do jego uwzględnienia wymagane jest wykazanie przez stronę, która wystąpiła z wnioskiem, że zaistniały przyczyny przyznania takiej sumy, z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki, ale także istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy. Zdaniem organu strona skarżąca nie uzasadniła istnienia i rozmiaru krzywdy, która stanowiłaby podstawę do uwzględnienia wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. Z tych powodów wniosek ten winien zostać oddalony.

Z akt administracyjnych wynika także, że Wojewoda, pismami z 11 lutego 2021 r.:

- wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia dokumentów w sprawie (udokumentowania posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu, złożenie oświadczenia o liczbie członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), wyznaczając 14 dniowy termin pod rygor rozpoznania wniosku na podstawie posiadanych dokumentów i poinformował, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 11 maja 2021 r.

- przekazał ponaglenie strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców;

- wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we Wrocławiu i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim o udzielnie informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia o cudzoziemcach (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 35 ze zm. ) czy wjazd i pobyt strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Do dnia rozpoznania przez Sąd skargi brak informacji od Wojewody Dolnośląskiego o zakończeniu postępowania w sprawie z wniosku skarżącego w wydania zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że strona skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniosła w dniu 21.001.2021 r.). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a O.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.

Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.). W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).

Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).

Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa skarżącej winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku skarżącej mimo upływu 20 miesięcy od daty złożenia przez Stronę wniosku, tj. od 26 lutego 2019 r. (wniosek złożony osobiście) do dnia wniesienia skargi (tj. do 26.01.2021 r.). Wskazany okres 20 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Nie obejmuje też okresu od 27 września do 24 października 2019 r., tj. okresu od wezwania przez Wojewodę strony do uzupełnia braków formalnych wniosku do dnia uzupełnienia tych braków przez stronę. Pierwsze czynności w sprawie zmierzające do zakończenia postępowania Wojewoda podjął po upływie 6 miesięcy od dnia otrzymania wniosku strony, po upływie wyznaczonego w dniu złożenia przez stronę wniosku terminu zakończenia postępowania (26.08.2019 r.). Mimo, że strona uzupełniła braki formalne Wojewoda nie podejmował żadnych dalszych czynności w sprawie, w tym nie wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o udzielenie informacji o stronie, co jest czynnością rutynową w tego rodzaju sprawach. Strona nie była też informowana o przyczynach zwłoki ani o nowym terminie zakończenia postępowania. Przez 20 miesięcy organ administracji nie rozpoznał wniosku strony, a podjęte w sprawie czynności, zarówno po upływie terminu ustawowego, jak i terminu wyznaczonego przez Wojewodę, nie miały charakteru kompleksowego, zorganizowanego. Czynności te były podejmowane chaotycznie, a po uzyskaniu od strony stosownych dokumentów nie miały dalszego biegu. Dopiero po wniesieniu skargi do Sądu na przewlekłość postępowania podjęto czynności zmierzające do rozpoznania wniosku strony. Sąd badając bezczynność organu administracji, czy przewlekłe działanie takiego organu dokonuje oceny na dzień wniesienia skargi do Sądu, zatem fakt podjęcia czynności po wniesieniu przez Stronę skargi nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Uwzględniając, że podjęte przez Wojewodę w niniejszej sprawie czynności były spóźnione (podjęte po 6 miesiącach od wpływu wniosku) nie miały charakteru kompleksowego, zorganizowanego i nie doprowadziły do załatwienie sprawy przez 20 miesięcy, należy stwierdzić, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji prowadził postępowanie z wniosku Strony w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a) o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, brak efektywności podjętych czynności i brak kompleksowego działania organu w dążeniu do zakończenia postępowania, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji pierwszą czynność w sprawie zmierzającą do zakończenia postępowania podjął po upływie 6 miesięcy (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku). Mimo uzupełnienia przez stronę wskazanych braków Wojewoda nie podejmował żadnych dalszych czynności w sprawie aż do wniesienia skargi do tut. Sądu na przewlekłość postępowania. W konsekwencji nie rozpoznał wniosku strony przez 20 miesięcy. W okresie tym nie informował też Strony o przyczynach zwłoki, nie dotrzymał terminu zakończenia postępowania wskazanego w dniu otrzymania wniosku strony nie wskazał też nowego terminu załatwienia sprawy. Pierwszej czynności w sprawie Wojewoda dokonał już po upływie terminu zakończenia postępowania wskazanego w dniu wpływu wniosku strony. Oznacza to, że całkowicie ignorował Stronę przez 20 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Istnieją zatem przesłanki do przyjęcia, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przekroczenie terminów załatwienie tego rodzaju spraw jest bowiem znaczne i niezaprzeczalne, a także pobawione jakiegokolwiek uzasadnienia w okolicznościach faktycznych czy prawnych sprawy. Konieczne było wniesienie skargi do Sądu na przewlekłe działanie Wojewody aby Wojewoda podjął czynności w sprawie zamierające do załatwienia sprawy. Nie ma zatem wątpliwości, że organ administracji w sposób rażący naruszył prawo Strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz zasady postępowania, w tym zasadę zaufania, zasadę informowania.

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a, zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Na wniosek skarżącej Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 1.700 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje skarżącej trudności i krzywdy związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku i całkowitym ignorowaniem strony w toku postępowania. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 12.000 zł w realiach sprawy jest zbyt wygórowane.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).