Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2084/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2902/14 w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia .... czerwca 2014 r. nr .... w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od S. Z. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 550 (pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2902/14, po rozpoznaniu skargi S. Z.na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia .... czerwca 2014 r. nr .... w przedmiocie kary pieniężnej, uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ...listopada 2013 r. nr ...

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu ... września 2013 r. w miejscowości K. na drodze krajowej nr ... zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki M.o nr rej. . oraz trzyosiowej naczepy marki K.o nr rej. .... Pojazdem kierował L. M., który wykonywał przejazd z ładunkiem profili (ładunek podzielny) w imieniu S. Z., dalej "skarżący". Podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t. Nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego, jak ustalono, wyniósł 10,3 t (po odjęciu tolerancji błędu w wysokości 2% zaokrąglonej do 0,1 t w górę). Tym samym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi na drogę o 0,3 t, co czyni pojazd nienormatywny, a zatem wymagający zezwolenia kategorii IV, którym skarżący nie dysponował.

Stosownie do sporządzonego protokołu z kontroli drogowej nr ..., potwierdzającego powyższe ustalenia, podpisanego bez zastrzeżeń przez kierowcę pojazdu, został on zapoznany z wymaganymi świadectwami legalizacji wag i protokołem pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia, jak również został pouczony o prawie złożenia wniosku o powtórne ważenie pojazdu, z czego nie skorzystał, jak również uczestniczył w odczytywaniu wyników ważenia. Jednocześnie przesłuchano w charakterze świadka kierowcę pojazdu. Jak zeznał, nie był on obecny przy załadunku towaru. Nie wie też, czy pojazd był ważony po załadunku.

W związku z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku osi na drogę decyzją Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ...listopada 2013 r. nr .... nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 5.000 zł. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. przepis art. 140ab ust. 1 pkt 2 w związku z art. 140aa. 1 i art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej "prd").

W świetle art. 64 ust. 1 pkt 1 prd ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 prd za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art. 140ab ust. 1 pkt 2 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, tj. za brak zezwolenia kategorii III-VI, ustala się w wysokości 5.000 zł.

Jak stwierdził organ pierwszej instancji wytypowanie omawianego pojazdu do kontroli drogowej nie było przypadkowe, a to z uwagi na wskazania drogowego systemu preselekcji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zlokalizowanego w miejscowości K., na drodze krajowej nr ...., przed stanowiskiem do ważenia pojazdów, znajdującego się na parkingu w miejscowości K. (kierunek N. S.-B.). Drogowy system preselekcji dokonał pomiaru parametrów przejeżdżającego pojazdu skarżącego, w tym między innymi naciski na poszczególne osie, wagę całkowitą oraz jego wymiary. Wyniki tych pomiarów wskazały na istnienie uzasadnionego podejrzenia w zakresie przekroczenia dopuszczalnego nacisku na drogę przez oś napędową pojazdu.

W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności ustalenia protokołu z kontroli drogowej, wskazują na przekroczenie przez pojazd skarżącego dopuszczalnego nacisku osi na drogę o 0,3 t, sankcjonowanego karą pieniężną w kwocie 5.000 zł.

Wspomnianą na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Jak przypomniano, miejsce ważenia pojazdów legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia...maja 2013 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SA W 10 C/II o nr fabrycznych ..... i .... Obie wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K., z terminami ważności do 31 marca 2015 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, gdyż kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny, wskazujący w sposób niebudzący wątpliwości na przekroczenie przez kontrolowany pojazd dopuszczalnego nacisku osi na drogę o 0,3 t, co nakładało obowiązek posiadania stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, a którym skarżący nie dysponował.

Odnosząc się do wątpliwości skarżącego w zakresie prawidłowości postępowania polegającego na odjęciu od uzyskanego wyniku ważenia błędu z tytułu tolerancji wag procedura ta, jak podniósł organ, wynika z zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr ..., a ponadto jest korzystna dla strony. Procedura odjęcia błędu pomiarowego wynika z wieloletniego doświadczenia organów kontrolnych i przyjmowana jest z korzyścią dla kontrolowanych podmiotów.

W następstwie skargi od powyższej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie, o czym była mowa na wstępie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia .... listopada 2013 r.

Według Sądu pierwszej instancji ustalany w trakcie pomiaru wynik ważenia nie zawsze odpowiada rzeczywistym naciskom na pojedynczą oś napędową pojazdu. Przyczyny takiego stanu rzeczy mogą być uzależnione nie tylko od sposobu ważenia, ale także mogą wiązać się z rodzajem ładunku, jaki jest przewożony. W niniejszej sprawie ładunek, jaki znajdował się na pojeździe, stanowiły profile typu dwuteownik i kwadratowy, ułożone – jak należy przyjąć – wzdłuż całej naczepy. Ze względu na długość ładunku, jest to z pewnością ładunek niestandardowy, przy czym – z uwagi na przyjęty wynik ważenia – jego waga musiała rozkładać się równomiernie, natomiast sam najazd ważonego pojazdu mógł spowodować zmianę rozkładu obciążenia i zwiększyć nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu. Tego zaś organ odwoławczy w ogóle nie uwzględnił, a strona na etapie postępowania odwoławczego okoliczności te podnosiła. Dlatego organ powinien był dopuścić dowód z przesłuchania kierującego pojazdem, o co wnosiła strona. Uzasadnia to zarzut naruszenia w sprawie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, gdyż stan faktyczny sprawy nie został jednoznacznie ustalony i budzi wątpliwości, a w konsekwencji, że organy nie zgromadziły i nie dokonały oceny całokształtu materiału dowodowego, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, w sposób wyczerpujący zgromadzono wszelkie możliwe do przeprowadzenia dowody w sprawie, zaś zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, zawierając przy tym uzasadnienie faktyczne i prawne rzetelnie wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że podczas procedury ważenia organy administracji nie uwzględniły rodzaju przewożonego w dniu kontroli ładunku (profile rozmieszczone wzdłuż całej naczepy) oraz stopnia ewentualnego przekroczenia nacisku na oś pojazdu, co mogło doprowadzić do stwierdzenia innego nacisku na pojedynczej osi pojazdu podczas procesu ważenia (w czasie "najazdu" pojazdu na wagę), niż tego który mógłby zostać ustalony podczas Jazdy pojazdu po drodze publicznej, podczas gdy przepisy obowiązującego prawa nie przewidują wyjątkowej procedury ważenia dla rodzaju ładunku (profile) przewożonego w dniu kontroli drogowej, przy jednoczesnym normalnym rozmieszczeniu samego ładunku wzdłuż całej naczepy pojazdu.

Odnosząc się do sugestii Sądu pierwszej instancji jakoby stwierdzone przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu było następstwem najazdu pojazdu na wagę, co mogło spowodować zmianę rozkładu obciążenia na osie, podważając zasadność tej argumentacji, jak wskazała skarga kasacyjna, na załadowcy/przewoźniku w myśl art. 61 ust. 2 prd spoczywa obowiązek takiego rozmieszczenia i zabezpieczenia ładunku, aby m.in. nie powodowało to przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę i przemieszczania się ładunku na środku transportowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Innymi słowy Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a więc niejako od początku, lecz ocenia legalność zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest powinność wzięcia pod uwagę z urzędu nieważności postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja, a także decyzja wydana w pierwszej instancji, z czym zgodzić się należy ze skargą kasacyjną, zapadła po zebraniu pełnego materiału dowodowego, który został wszechstronnie rozpatrzony, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Brak było uzasadnionych podstaw ze strony Sądu pierwszej instancji dla czynienia zarzutów organom administracji, iż w sprawie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze kasacyjnej.

Podstawowym dowodem w sprawie na okoliczność przekroczenia przez pojazd skarżącego dopuszczalnego nacisku osi na drogę, penalizowanego karą pieniężną w kwocie 5.000 zł, był protokół z kontroli drogowej. Protokół ten ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. W świetle utrwalonego orzecznictwa dowód z dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli, ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten, podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, tj. inspektorów i kierowcę, co w sprawie miało miejsce, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., II GSK 440/14; LEX nr 1682660). Ponadto w dacie kontroli drogowej został przesłuchany w charakterze świadka kierowca pojazdu. Jego zeznanie nie wniosło do sprawy żadnych nowych okoliczności, które mogłyby uchylić odpowiedzialność skarżącego. Jak zeznał kierowca, nie był on obecny przy załadunku towaru i nie wie też, czy pojazd był ważony po załadunku. Z tych względów wniosek skarżącego o ponowne przesłuchanie kierowcy w charakterze świadka nie zasługiwał na uwzględnienie. Zresztą, żaden przepis ustawy o transporcie drogowym, jak i Kodeksu postępowania administracyjnego, nie przewiduje obowiązku ponownego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka na wniosek strony zgłoszony w toku postępowania o wymierzenie kary za naruszenie obowiązujących przepisów w sytuacji, gdy świadek ten przesłuchany był w trakcie kontroli przez upoważnionego inspektora Inspekcji Transportu Drogowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 października 2016 r. III SA/Kr 668/16; Lex nr 2151324).

Sugestia Sądu pierwszej instancji, upatrująca przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę w następstwie najazdu kół pojazdu na wagę, nie może być uznana za okoliczność uchylającą odpowiedzialność przewoźnika, a tym samym nie mogła stanowić powodu dla uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak to trafnie podniosła skarga kasacyjna pojazd powinien być zabezpieczony w sposób, który uniemożliwia przesuwanie się ładunku w trakcie przewozu. Wynika to wprost z przepisu art. 61 ust. 3 prd. Ponadto wspomniana sugestia Sądu pierwszej instancji nie znajduje potwierdzenia w treści protokołu z kontroli drogowej, a wręcz przeciwnie jest błędna w świetle zebranego materiału dowodowego. O czym była już mowa pojazd skarżącego nieprzypadkowo został wytypowany do kontroli drogowej, gdyż przekroczenie nacisku pojedynczej osi na drogę sygnalizowały wskazania drogowego systemu preselekcji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zlokalizowanego w miejscowości K., na drodze krajowej nr ..., przed stanowiskiem do ważenia pojazdów, znajdującego się na parkingu w miejscowości K..

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa.