Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 427/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art.  8  art. 9,  art. 126
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17,  art. 18
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dagmara Dominik–Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Radom, sędzia WSA Daria Gawlak–Nowakowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lipca 2016 r. sprawy ze skargi U. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Postępowanie przed organami administracji publicznej.

1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: organ nadzoru) z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ egzekucyjny) z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], odmawiające U. K. (dalej: strona, skarżąca, zobowiązana) wznowienia postępowanie egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], obejmującego zaległość z tytułu odsetek od niezapłaconych w terminie zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r.

1.2. Jak wynika z akt sprawy, wobec strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, nr [...], obejmującego zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał w dniu 7 sierpnia 2015 r. zajęć wierzytelności pieniężnych. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej w dniu 12 sierpnia 2015 r.

1.3. Pismem z dnia 19 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej – dor. pod. K. M. – wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny wezwał pełnomocnika zobowiązanej do złożenia pełnomocnictwa procesowego, pod rygorem pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku zobowiązanej. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik złożył pełnomocnictwo procesowe do reprezentowania zobowiązanej: "we wszystkich sprawach związanych ze zobowiązaniami podatkowymi w podatku od towarów i usług". Postanowieniem z dnia 28 września 2015 r. organ egzekucyjny uznał zarzuty zobowiązanej za bezzasadne. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 2 października 2015 r.

1.4. Na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanej wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. Organ nadzoru stwierdził jednak, że pełnomocnik nie posiada prawidłowego umocowania do złożenia zażalenia. W konsekwencji organ nadzoru wezwał pełnomocnika do przedstawienia prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania zobowiązanej w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 6 listopada 2015 r. pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwo, w którym wskazano, że jest on umocowany do reprezentowana zobowiązanej "we wszystkich sprawach związanych ze zobowiązaniami podatkowymi w podatku dochodowym od osób fizycznych".

1.5. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez pełnomocnika. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 oraz art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). W uzasadnieniu postanowienia organ nadzoru wskazał, że postanowienie organu egzekucyjnego zostało nieprawidłowe doręczone dor. pod. K. M.. Organ nadzoru zauważył, że mimo stosownego wezwania pełnomocnik zobowiązanej nie przedłożył prawidłowego pełnomocnictwa. Nie mógł zatem być pełnomocnikiem strony w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutu na egzekucję. Przesłane przez pełnomocnika pełnomocnictwo upoważniało go jedynie do działania we wszystkich sprawach związanych z podatkiem od towarów i usług. Tytuł wykonawczy obejmował jednak niewątpliwie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych. Brak formalny wniosku strony nie został zatem uzupełniony, co winno skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Organ egzekucyjny przyjął zatem bezpodstawnie, że doręczenie rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego było skuteczne. Oznacza to, że postanowienie organu egzekucyjnego nie weszło do obrotu prawnego. Wniesienie zażalenia było zatem niedopuszczalne.

1.6. Mając na uwadze treść postanowienia organu nadzoru z dnia 12 listopada 2015 r. organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 8 stycznia 2016 r. pozostawił bez rozpoznania pismo dor. pod. K. M. z dnia 19 sierpnia 2015 r., zawierające zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej.

1.7. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2015 r. organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej.

1.8. Pismem z dnia 8 grudnia 2015 r. dor. pod. K. M., działając w imieniu zobowiązanej, wniósł o wznowienie postępowania egzekucyjnego z powodu braku rzeczywistego i faktycznego udziału strony bez własnej winy w postępowaniu, co przejawiało się w doręczeniu pism procesowych osobie nienależycie reprezentowanej, podczas gdy jedyna osobą uprawnioną, której organ winien był doręczyć pisma procesowe, była zobowiązana. Jako podstawę wznowienia postępowania egzekucyjnego pełnomocnik zobowiązanej wskazał art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

1.9. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016 r. organ egzekucyjny odmówił wznowienia postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że wznowienie postępowania dopuszczalne jest jedynie w przypadku spraw zakończonych decyzją ostateczną. W postępowaniu egzekucyjnym nie wydaje się decyzji administracyjnych, dlatego wznowienie tegoż postępowania było niedopuszczalne.

1.10. Po rozpatrzeniu zażalenia strony organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Organ nadzoru wyjaśnił, że wznowienie postępowania w postępowaniu egzekucyjnym jest możliwe dla ostatecznych postanowień. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony wyraźnie wskazał, że żąda wznowienia postępowania egzekucyjnego. Takie żądanie organ nadzoru uznał za niedopuszczalne, gdyż samo postępowanie egzekucyjne nie kończy się ani decyzją, ani postanowieniem. Organ nadzoru zauważył, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 28 września 2015 r. dotyczyło uznania za bezzasadne zarzutów złożonych przez zobowiązaną pismem z dnia 19 sierpnia 2015 r. Organ nadzoru wskazał, że wniosek z dnia 8 grudnia 2015 r. dotyczył wyraźnie wznowienia postępowania egzekucyjnego, a nie wznowienia postępowania w sprawie zarzutów. Oprócz tego organ nadzoru podał, że ww. postanowienie organu egzekucyjnego nie weszło do obrotu prawnego z uwagi na brak prawidłowego pełnomocnictwa dla dor. pod. K. M., co zostało stwierdzone w postanowieniu o niedopuszczalności zażalenia z dnia 12 listopada 2015 r. W opinii organu nadzoru, postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 28 września 2015 r. w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne ma charakter aktu nieistniejącego.

1.11. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 22/16, CBOSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we Wrocławiu uchylił postanowienie organu nadzoru z dnia 12 listopada 2015 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia skarżącej na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 28 września 2014 r. w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. W skardze do WSA strona wniosła o uchylenie postanowienia organu nadzoru i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm prawnie przepisanych. W treści skargi zarzuciła naruszenie w sprawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 k.p.a., art. 126 k.p.a., art. 134 k.p.a., art. 144 k.p.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez bezzasadną odmowę wznowienia postępowania wszczętego na skutek wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji pomimo wystąpienia w sprawie przesłanek warunkujących owe wznowienia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że żądanie wznowienia postępowania egzekucyjnego stanowiło skrót myślowy. W opinii strony, z treści wniosku wynika, że intencją strony było wznowienie postępowania w związku z wydaniem przez organ nadzoru postanowienia z dnia 12 listopada 2015 r., w którym stwierdzono niedopuszczalność zażalenia. Strona, wnosząc o wznowienie postępowania, chciała zainicjować tryb nadzwyczajny względem postępowania administracyjnego zainicjowanego na skutek wniesienia przez stronę zarzutów na egzekucję administracyjną. Co do istnienia ostatecznego postanowienia strona wskazała, że w sprawie zostało wydane ostateczne postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia z dnia 12 listopada 2015 r. Skarżąca wyjaśniła, że w jej ocenie doszło w sprawie do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu z uwagi na niedoręczenia jej korespondencji, ale osobie działającej bez prawidłowego pełnomocnictwa.

2.2. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

3.1. Skarga okazała się zasadna.

3.2. Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia, czy w postępowaniu egzekucyjnym dopuszczalne było uruchomienie trybu nadzwyczajnego – wznowienia postępowania. Organ egzekucyjny stanął bowiem na stanowisku, że dopuszczalne jest tylko wznowienie postępowań zakończonych ostateczną decyzją administracyjną. Z kolei organ nadzoru wyraził pogląd, że dopuszczalne jest wznowienie postępowania w stosunku do ostatecznych decyzji administracyjnych, jak i ostatecznych postanowień. Organ nadzoru zauważył, że w omawianej jednak sprawie takiego ostatecznego postanowienia nie było. Pełnomocnik strony we wniosku o wznowienie postępowania wskazał zaś jedynie ogólnie na "postępowanie egzekucyjne". W opinii skarżącej, wznowienie postępowania było dopuszczalne w zakresie postanowienia organu nadzoru z dnia 12 listopada 2015 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia pełnomocnika zobowiązanej.

3.3. Przy tak zarysowanych granicach sporu – w opinii Sądu – kluczowe staje się w pierwszej kolejności wyjaśnienie skarżącej, jak i organom administracji publicznej, zasad uruchamiania trybów nadzwyczajnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 17 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a. rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Z powołanego przepisu wynika, że domyślną procesową formą wypowiedzi organów administracji publicznej – w toku postępowania egzekucyjnego –jest postanowienie. Jak stanowi art. 17 § 1 zdanie drugie u.p.e.a., na takie postanowienia służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Co do możliwości kontroli ostatecznych postanowień u.p.e.a. nie zawiera stosownych regulacji. W takim przypadku znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. Artykuł 18 u.p.e.a. stanowi bowiem, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że powołany przepis u.p.e.a. nakazuje pomocnicze stosowanie przepisów ogólnego postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym. Trzeba podkreślić, że w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. będzie zazwyczaj polegać na stosowaniu przepisów postępowanie jurysdykcyjnego ze stosowną modyfikacją wynikającą z charakteru i celu egzekucji administracyjnej.

Co do wznowienia postępowania w zakresie ostatecznych postanowień należy wskazać, że ustawodawca uregulował tą kwestię w art. 126 k.p.a. Jak stanowi powołany przepis, do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Z treści powołanego przepisu wynika niewątpliwie, że do postanowień, od których przysługuje zażalenie oraz do postanowień określonych w art. 134 k.p.a. stosuje się regulacje dotyczące wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności decyzji. Przepisy k.p.a. dopuszczają zatem wznawiane postępowań zaskarżalnych zażaleniem oraz postanowień wydawanych w postępowaniu międzyinstancyjnym (art. 134 k.p.a.). Przepis art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zaś zgodnie z art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale [rozdziale dotyczącym zażaleń] do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zatem na mocy ww. przepisu organ drugiej instancji ocenia dopuszczalność zażalenia i zachowanie terminu do wniesienia zażalenia i w tym zakresie stosuje przepis art. 134.

W ocenie Sądu, nic nie stoi na przeszkodzie, aby rozwiązanie przyjęte w art. 126 k.p.a. miało zastosowanie także w postępowaniu egzekucyjnym. Błędnie zatem uznał organ egzekucyjny, że wznowienie postępowania może dotyczyć jedynie postępowań zakończonych decyzją administracyjną. Odpowiednie zastosowanie art. 126 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym pozwala niewątpliwie na wznowienie postępowania wpadkowego zakończonego ostatecznym postanowieniem wydanym przez organ nadzoru. Trzeba przy tym zauważyć, że błędnego stanowiska organu egzekucyjnego nie powielił organ nadzoru w swoim rozstrzygnięciu. Organ nadzoru uznał bowiem prawidłowo, że dopuszczalne jest wznawianie postępowania w zakresie ostatecznych postanowień wydanych w toku postępowania egzekucyjnego.

3.4. W analizowanej sprawie organy administracji publicznej były zatem obowiązane do ustalenia treści żądania zobowiązanej co do wznowienia postępowania. Analizując treść wniosku zobowiązanej organ nadzoru stwierdził, że niewątpliwie strona domaga się wznowienia w ogólności postępowania egzekucyjnego, co prawnie jest niedopuszczalne. W efekcie organ nadzoru uznał, że należało odmówić stronie wznowienia postępowania egzekucyjnego.

W opinii Sądu, analiza akt sprawy przeczy jednak twierdzeniom organu nadzoru, że strona w sposób jednoznaczny wyraziła wolę wznowienia postępowania egzekucyjnego jako takiego.

W treści uzasadnienia wniosku o wznowienie strona nakreśliła kontekst sytuacyjny oraz naruszenie jej prawa do czynnego udziału w sprawie. W treści zażalenia od postanowienia organu egzekucyjnego strona wskazała na postanowienie organu nadzoru z dnia 28 września 2015 r. o uznaniu za niezasadne zarzutów złożonych przez pełnomocnika reprezentującą zobowiązaną. Przeprowadzając postępowanie odwoławcze organ nadzoru nie rozważył, jaka była rzeczywista intencja zobowiązanej i oczekiwany przez nią zakres wznowienia. Arbitralnie organ nadzoru przyjął, że zakres żądania strony jest jednoznaczny i dotyczy postępowania egzekucyjnego w całości.

Trzeba zauważyć, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie mają także zasady ogólne postępowania jurysdykcyjnego (art. 6-16 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 9 zdanie pierwsze k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto art. 9 zdanie drugie k.p.a. stanowi, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na organach administracji publicznej ciąży zatem szeroki obowiązek informacyjny wobec stron postępowania. Realizując ten obowiązek, organy administracji publicznej powinny przy tym strzec stronę (i innych uczestników postępowania) przed poniesieniem jakiejkolwiek szkody. Trzeba podkreślić, że zasada wyrażona w art. 9 k.p.a. nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. Każde zaniedbanie organu egzekucyjnego w zakresie informowania podmiotów postępowanie egzekucyjnego może skutkować powstaniem nieodwracalnej szkody.

W analizowanej sprawie organ egzekucyjny, otrzymując wniosek strony, zobowiązany był zatem wezwać stronę do sprecyzowania jej żądania. W opinii Sądu, w sprawie istniały wątpliwości co do zakresu żądania, co wykluczało wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wznowienia. Na tym etapie sprawy odmowa wznowienia była przedwczesna. Według Sądu, organ egzekucyjny był obowiązany ustalić rzeczywistą intencję strony co do zakresu wznowienia, czego w sprawie zaniechał. Oprócz tego organ egzekucyjny powinien pouczyć zobowiązaną o jej uprawnieniach procesowych na obecnym etapie sprawy. Na etapie postępowania odwoławczego wszystkie te okoliczności zostały pominięte przez organ nadzoru, który bezrefleksyjnie przyjął za prawidłowe stanowisko organu egzekucyjnego o odmowie wznowienia.

Zdaniem Sądu, argumentacja o reprezentowaniu strony przez profesjonalnego pełnomocnika nie może uzasadniać zaniechania organu administracji publicznego co do wyjaśnienia zakresu żądania strony. Artykuł 9 k.p.a. (w przeciwieństwie do art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) nie różnicuje bowiem obowiązków informacyjnych organu ze względu na to, czy strona działa osobiście, czy przez pełnomocnika profesjonalnego. Okoliczność ta dla omawianej zasady jest prawnie nieistotna. Treść art. 9 zdanie drugie k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że to organ administracji publicznej ma chronić stronę w przypadku, gdy może ponieść szkodę z uwagi na nieznajomość prawa. Okoliczność reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika nie ekskulpuje w żadnym stopniu zaniechania organu administracji publicznej w zakresie art. 9 k.p.a.

Wymaga także wskazania, że oznaczenie pisma strony – "wniosek o wznowienie postępowania egzekucyjnego" – nie mogło także przesądzić zakresu żądania wznowienia. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zgodnie, że decydujące znaczenie nie ma oznaczenie pisma, lecz jego istota, zgodnie z zasadą "falsa demonstratio non nocet". Błędne oznaczenie sprawy nie może zatem pociągać za sobą automatycznie odmowy jej rozpoznania (zob. wyrok TK z dnia 19 lutego 2003 r., sygn. akt P 11/02, OTK-A 2003, nr 2, poz. 12; wyrok TK z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt P 18/07, OTK-A 2008, nr 4, poz. 61). Ta reguła ma także odzwierciedlenie w przepisach k.p.a. W art. 233-235 k.p.a. ustawodawca jednoznacznie wskazał, że dla kwalifikacji sposobu rozpoznania skargi strony istotna jest treść żądania, nie zaś forma tego żądania.

W omawianej sprawie organy administracyjne w ogóle nie zastosowały wskazanej zasady, wręcz przeciwnie organ nadzoru wyciągnął wobec strony negatywne konsekwencje z błędnego zatytułowania pisma (falsa demonstratio nocet). Takich działań w demokratycznym państwie prawnym sąd administracyjny nie może akceptować.

3.5. Sąd pragnie zauważyć, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w całkowitym oderwaniu od zaistniałego stanu faktycznego. Wniosek o "wznowienie postępowania egzekucyjnego" był bowiem efektem zamknięcia przez organ nadzoru drogi odwoławczej. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. organ nadzoru stwierdził niedopuszczalność zażalenia zobowiązanej. Jak zauważył organ, postanowienie o uznaniu za niezasadne złożonych zarzutów zostało doręczone osobie nieposiadającej prawidłowego pełnomocnictwa. Nie weszło ono zatem do obrotu prawnego. Przy takich ustaleniach organu nadzoru niewątpliwie trudno było stronie wskazać zakres żądania wznowienia postępowania. W toku postępowania zażaleniowego oraz sądowoadministracyjnego strona jednak poszukiwała postanowienia, co do którego możliwe byłoby wznowienie. Organy administracji publicznej biernie przyglądały się działaniom strony. Co istotne, w żaden sposób nie udzieliły pomocy skarżącej, choć faktycznie to one same wygenerowały zaistniałą sytuację procesową, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia. Stwierdzając niedopuszczalność zażalenia organ nadzoru powinien się spodziewać, że jednostka będzie poszukiwać takich instrumentów prawnych, które pozwalają na rozpatrzenie jej sprawy merytorycznie. Organy administracji publicznej przyjęły jednak postawę bierną i ograniczyły się jedynie do krytycznej oceny działań jednostki. Takie zachowanie organów administracyjnych stanowi niewątpliwie naruszenie art. 7 k.p.a., w myśl którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W omawianej sprawie organ nadzoru i organ egzekucyjny zaniechały jakikolwiek czynności. Wydając zaś kolejne postanowienia nie uwzględniły w ogóle interesu jednostki oraz jej prawa do rzetelnego procesu. W ocenie Sądu, taka postawa organów administracji publicznej zasługuje na krytykę.

3.6. Sąd – działając w granicach niniejszej sprawy – zobligowany jest także odnieść się do postanowienia organu nadzoru z dnia 12 listopada 2015 r. stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia. Nie ulega żadnej wątpliwości, że właśnie to rozstrzygnięcie organu nadzoru wywołało problem ze wznowieniem postępowania sądowego. W tym miejscu należy wskazać, że to rozstrzygnięcie organu nadzoru zostało uchylone przez WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 22/16, CBOSA. Na chwilę wydania niniejszego orzeczenia wyrok nie stał się jeszcze prawomocny. Nie mniej jednak Sąd, rozpoznający sprawę w obecnym składzie, podziela w pełni tezy wyrażone w tym orzeczeniu. W szczególności należy wskazać, że w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. WSA jednoznacznie wskazał, że organ przyjął nieprawidłowy stan faktyczny, bo skoro zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wnosił pełnomocnik nie można twierdzić, że postanowienie należy doręczyć stronie. Strona nie działa w tej sprawie bezpośrednio. Obecnie w aktach znajduje się prawidłowe pełnomocnictwo i organ odwoławczy powinien ocenić je z uwzględnieniem zasady wynikającej z art. 8 k.p.a. dotyczącej pogłębiania zaufania do organów państwa i przyjąć, że złożone przed organem nadzoru pełnomocnictwo konwalidowało wcześniej złożone pełnomocnictwo, co powinno skutkować rozpatrzeniem sprawy merytorycznie. W wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. WSA nie miał wątpliwości, że działania organu administracji publicznej były nieprawidłowe i stanowiły wyraz źle rozumianego formalizmu procesowego. Skutkiem zaś tych niezgodnych z prawem działań jest obecnie problem ze wznowieniem postępowania, którego organy administracji publicznej nie są w stanie rozwiązać bez szkody dla strony.

3.7. Sąd musi także wskazać, że z analizy akt sprawy i podjętych w sprawie rozstrzygnięć widać, że organy administracji publicznej działały w sprawie bezrefleksyjnie. Ani organ egzekucyjny, ani tym bardziej organ nadzoru, nie zastanowiły się, jakie skutki może wywołać stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia, a następnie odmowa wznowienia postępowania. Niechęć do zajęcia się merytorycznie sprawą jest wręcz uderzająca. Sąd rozumie, że brak prawidłowego pełnomocnictwa stanowi kwalifikowaną wadę proceduralną. Organy administracji publicznej nie mogą jednak pozbawiać jednostki prawa do rozpoznania sprawy na drodze administracyjnej, wykorzystując przy tym instytucje prawa procesowego. Artykuł 8 k.p.a. nakazuje bowiem, aby organy administracji publicznej prowadziły postępowanie "w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej". Już w wyroku z dnia 23 września 1982 r., sygn. akt II SA 1031/82, ONSA 1982, Nr 2, poz. 91, Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że uprawnień organu administracji nie można interpretować w ten sposób, że w razie wątpliwości należy sprawę rozstrzygnąć na niekorzyść obywatela. Przeciwnie, wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny; tylko takie postępowanie może pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). W sprawach podatkowych interes podatnika doznaje jeszcze szerszej ochrony, gdyż w myśl art. 2a stawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Sąd nie ma wątpliwości, że gdyby w analizowanej sprawie organy administracji publicznej były bardziej przychylne stronie, sprawa zostałaby już dawno rozpatrzona merytorycznie.

3.8. Podsumowując, Sąd uznał, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W tym zakresie zasadna była argumentacja skarżącej o nieuzasadnionej odmowie wznowienia postępowania.

3.9. Co do zarzutów skarżącej o naruszeniu zasady czynnego udziału w postępowaniu Sąd zauważa, że zaskarżone rozstrzygnięcie miało charakter procesowy, gdyż organy administracyjne uznały wznowienie za niedopuszczalne. Organy nie badały, czy rzeczywiście w stosunku do skarżącej zaistniały przesłanki pozytywne wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Oznacza to, że na obecnym etapie sprawy poza kontrolą sądową pozostaje kwestia zasadności wniosku skarżącej. Należy jednak wskazać, że Sąd będzie mógł ustosunkować się do twierdzeń strony o pozbawieniu jej możliwości czynnego udziału w postępowaniu po prawidłowym ustaleniu przez organy zakresu żądania strony co do wznowienia.

3.10. Reasumując, Sąd uznał, że w sprawie organy administracji publicznej obu instancji naruszyły podstawowe zasady prowadzenia postępowania. Stwierdzone naruszenia obligowały zaś Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2016 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] stycznia 2016 r., zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. (pkt I sentencji). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji).

3.11. Rozpoznając sprawę na nowo, organ egzekucyjny będzie zobowiązany do wezwania pełnomocnika zobowiązanej o sprecyzowania zakresu żądania. Przy czym organ egzekucyjny, ustalając dopuszczalność wznowienia, powinien podjąć takie działania w sprawie, aby strona nie poniosła szkody z powodu wcześniejszych zaniedbań organów administracji publicznej, w zgodzie z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.