Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 508/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Maciej Guziński, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok tutejszego Sądu z dnia [...] r. sygn. akt [...]. W uzasadnieniu NSA w pierwszej kolejności podniósł, że Sąd I instancji zaakceptował jako niewadliwe ustalenia faktyczne organów orzekających dokonane na podstawie wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w grudniu 2007 r., w trakcie której stwierdzono, że na działkach rolnych będących przedmiotem postępowania, tj. na działkach B, D i G nie ma uprawy traw lub innych upraw zielonych (TUZ), a jedynie ugór. Sąd wskazał, że ustalenia te stanowiły podstawę faktyczną do wydania decyzji odmawiających stronie skarżącej płatności za lata 2007 i 2008. Sąd wskazał również, że celem przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym skarżącej było zbadanie, nie tylko zgłoszonej we wnioskach do ARiMR powierzchni gruntów do płatności rolnośrodowiskowej, ale także czy roślina w plonie głównym jest zgodna z deklaracją producenta. Ponieważ przedmiot tej kontroli w zakresie rodzaju upraw był zbieżny z przedmiotem kontroli w ramach wniosków rolnośrodowiskowych, zdaniem Sądu, organy orzekające rozpatrując wniosek obejmujący płatności rolnośrodowiskowe uprawnione były wykorzystać wyniki kontroli z grudnia 2007 r. WSA stwierdził, że skoro ustalenia kontroli na miejscu – wykonanej na dwa lata przed złożeniem wniosku – stwierdziły określony sposób użytkowania wskazanych działek rolnych (co znalazło wprost odzwierciedlenie w ostatecznej decyzji wydanej w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za rok 2007), to należało uznać, że w ramach tych gruntów skarżąca nie spełnia warunków do przyznania tej płatności w ramach pakietu "Rolnictwa ekologicznego" – wariant 2.3 i pakietu "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach". Tymczasem, jak zauważył, Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd I instancji podzielając przyjęte przez organy na podstawie wyników kontroli ustalenia nie dostrzegł, że nie znajdują one odzwierciedlenia w aktach sprawy. W aktach sprawy nie ma bowiem ani raportu kontroli na miejscu przeprowadzonej w grudniu 2007 r., ani decyzji odmawiających przyznania skarżącej płatności na rok 2007. Ustalając, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanych płatności w ramach pakietu "Rolnictwa ekologicznego" – wariant 2.3 i pakietu "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach", WSA pominął więc fakt, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu dotyczącego stanu zadeklarowanych przez skarżącą działek w dniu przeprowadzania kontroli na miejscu, a w efekcie, że nie jest możliwa ocena dowodów, które w sprawie nie zostały zebrane. Ponadto przywołany w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. (III SA/Wr [...]) dotyczący płatności rolnośrodowiskowych skarżącej za 2007 r., w dacie wydania zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku nie był jeszcze prawomocny. Ponadto – w ocenie NSA - Sąd I instancji uznał wyniki kontroli z grudnia 2007 r. za materiał dowodowy, którego pominięcie stanowiłoby naruszenie art. 77 k.p.a. NSA zauważył jednak, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 77 § 1 k.p.a. nakazujący organowi orzekającemu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy nie ma zastosowania. Zgodnie bowiem z przywołanym wyżej art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek przedstawiania dowodów spoczywa natomiast na stronach i innych osobach uczestniczących w postępowaniu (art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). NSA podzielił również stanowisko skarżącej, iż warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest spełnienie określonych przepisami kryteriów w roku, którego płatność dotyczy, a nie w roku wydawania decyzji. Szczegółowe warunki przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określone zostały w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym, w szczególności we wskazanym w skardze kasacyjnej § 2 tego rozporządzenia. Odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. na podstawie zdarzenia, które miało miejsce w 2010 r. (cofnięcie certyfikatu) nie znajduje uzasadnienia w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę winien był zatem odnieść się do stanu faktycznego sprawy oraz przepisów dotyczących roku, którego płatność dotyczyła, tj. roku 2009, a nie brać pod uwagę zdarzenia, które miały miejsce w roku 2010. Wydanie decyzji po upływie ponad dwóch lat od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności niewątpliwie nie służy budowaniu zaufania do organów Państwa, naruszenie art. 8 k.p.a. nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie tej sprawy. Przekracza granice rozpoznanej sprawy ocena możliwości lub braku możliwości złożenia przez skarżącą wniosku kontynuacyjnego o płatność rolnośrodowiskową na 2010 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.145§1 pkt 1 lit. c w związku z art.7 k.p.a. i §35 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie zostało więc wyłączone stosowanie art. 7 k.p.a. w części nakazującej organowi działanie z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przewidywanie przez organ orzekający, iż strona nie uzyska w 2010 r. płatności rolnośrodowiskowej nie może być jednak podstawą odmowy przyznania tej płatności za 2009 r. z powołaniem się na słuszny interes strony, poprzez zapobieżenie hipotetycznemu obowiązkowi zwrotu otrzymanej płatności. Organy orzekające obowiązane są – jak podkreślił NSA - orzekać w oparciu o ustalony, a nie przewidywany stan faktyczny sprawy.

Co do zarzutu naruszenia §35 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, NSA wskazał, że przepis ten został dodany przez § 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 12 marca 2012 r. (Dz.U.2012.278) zmieniającego z dniem 15 marca 2012 r. rozporządzenie rolnośrodowiskowe, a w myśl §2 rozporządzenia zmieniającego do postępowań w sprawie przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc nie mógł mieć zastosowania w rozpoznanej sprawie.

Wyrokiem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny (ponownie rozpoznając sprawę) uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania opłatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. i wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni przepisów prawa materialnego w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, znajdujących zastosowanie w tej sprawie. Sąd ten zwrócił uwagę na to, że zasadniczym powodem uwzględnienia skargi kasacyjnej były uchybienia w postępowaniu dowodowym organów orzekających, których nie wziął pod uwagę Sąd I instancji. Chodzi mianowicie o to, aby organy orzekające w ponownym postępowaniu włączyły do akt administracyjnych i uwzględniły materiał dowodowy wynikający z protokołu kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącej w grudniu 2007 r., kiedy stwierdzono na działkach B, D i G brak uprawy traw lub innych upraw zielnych (TUZ), a jedynie ugór. Opierając się o ten dowód organ powinien rozważyć, w jaki sposób stwierdzony w 2007 r. sposób użytkowania poszczególnych działek rolnych, zgłoszonych przez skarżącą do płatności na 2009 r., wpływa na decyzję rozstrzygającą o tych płatnościach. Organ może też w tym kontekście wziąć pod uwagę wyniki postępowań o płatności obejmujących sporne grunty, poddane kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach zakończonych prawomocnymi wyrokami z dnia 2 sierpnia 2012 r. (sygn. III SA/Wr 168/12), o płatności rolnośrodowiskowe za 2007 r. oraz na wyrok z dnia 9 lutego 2012 r. (sygn. III SA/Wr 542/11), o płatności rolnośrodowiskowe za 2008 r.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy w całości decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ II instancji uznał za prawidłową argumentację organu I instancji w zakresie braku podstaw do przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowych w ramach wariantów 2.3 i 3.1 z uwagi na fakt, iż działki deklarowane do tych wariantów (B. D i G) nie spełniają definicji TUZ. Wskazał, że dla zbadania kryterium kwalifikowalności działek zadeklarowanych w wariantach 3.1 i 2.3 w roku 2009, na podstawie § 9 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z PROW 2007-2013 należy posługiwać się definicją trwałego użytku zielonego zawartą w obowiązującym do 31 grudnia 2009 r., art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 796/2004. Po przywołaniu treści definicji TUZ organ stwierdził, że z uwagi na stwierdzenie podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w grudniu 2007, iż na działkach B. D i G nie ma uprawy traw lub innych upraw zielnych (TUZ), a jedynie ugór, należy rozważania na temat weryfikacji gruntów rolnych, które można zakwalifikować jako TUZ rozpocząć od ustalenia czym jest ugór. W ocenie organu II ugorem jest pole wyłączone z rolniczego użytkowania na okres 1-2 lat, na którym wykonywana jest odpowiednia pielęgnacja mechaniczna (ugór czarny), chemiczna (ugór herbicydowy) lub pole niepielęgnowane zarastające samoistnie chwastami segetalnymi i samosiewami zbóż (ugór zielony). Celem ugorowania jest poprawienie żyzności gleby. Niekiedy ugór stosuje się również jako metodę zwalczania chwastów na bardzo zachwaszczonych polach. Termin trwały użytek zielony stosowany jest do gruntów zajętych pod uprawę traw, natomiast ugorowanie gruntu polega na wyłączeniu gruntu z użytkowania rolniczego, a więc – jak podkreślił organ, nie można tu mówić o uprawie w rozumieniu określonym w ww. definicji TUZ. Zabiegi wykonywane na ugorze mają jedynie zapobiec rozprzestrzenianiu się chwastów lub poprawić żyzność gleby, natomiast rodzaj użytkowania określony mianem TUZ jest ukierunkowane na konkretną uprawę traw lub innych roślin zielnych powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysianych) lub samosiewnych. Okres pięciu lat liczony jest jako pięć pełnych okresów wegetacyjnych licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Skoro zatem ustalenia kontroli na miejscu wykonanej na dwa lata przed złożeniem wniosku na rok 2009 stwierdziły określony sposób użytkowania poszczególnych działek rolnych, co znalazło także odzwierciedlenie w ostatecznej decyzji wydanej w sprawie przyznania pani A.W. płatności w ramach przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za rok 2007, to należy zdaniem organu przyznać słuszność ustaleniom organu I instancji, iż w ramach tych gruntów strona nie spełnia warunków do przyznania tej płatności w ramach pakietu "Rolnictwa ekologicznego" - wariant 2.3 i pakietu. Ekstensywna gospodarska na łąkach i pastwiskach". Organ podkreślił, że ustalenia organ te dokonał w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy zgodnie ze wskazaniami NSA w wyroku z dnia 25.04.2014 r. sygn. akt II GSK 344/13 i WSA w wyroku z dnia 21.11.2014 r. sygn. akt III SA/Wr 599/14. W oparciu, o które A. W. odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2007 na mocy ostatecznej i prawomocnej decyzji Kierownika BP ARiMR we W. z dnia [...] r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora OR ARiMR we W. z dnia [...] r. (znak własny [...]). Organ podkreślił, że w sprawie tej prawomocnym wyrokiem WSA we W. z dnia [...] r. sygn. akt III SA/Wr [...] oddalona została skarga strony. Ponadto skarżąca – w ocenie organu II instancji - nie spełniła podstawowego warunku do uzyskania płatności na podstawie złożonego przez siebie wniosku tak w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne jak i 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, a mianowicie wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wniosek skarżącej z dnia [...] r. był bowiem jej ostatnim wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Także w piśmie z dnia [...] r. strona wskazała, iż ze względu na upływ 5-cio letniego terminu od czasu zakończenia zobowiązania nie jest w stanie dostarczyć planu działalności rolnośrodowiskowej, którego posiadanie także jest jednym z podstawowych warunków uzyskania omawianej pomocy. Tym samym, jak podkreślił organ skarżąca sama oświadczyła, iż realizację programu zakończyła na roku 2009, natomiast biorąc pod uwagę jej oświadczenie z dnia [...] r. (w aktach sprawy) zobowiązanie to powinno zakończyć się [...] r. mając na uwadze § 21 ust. 1 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dalej organ ustalił, że zgodnie z informacjami zawartymi w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli (ZSZIK) wniosek o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2010, zawierający działki deklarowane w roku 2009 (nr [...],[...],[...] i [...]) przez A.W., złożył podmiot B Sp. z o.o. z siedzibą w K. przy ul. B. [...]/[...] (adres korespondencyjny ul. L. [...],[...]-[...] M. G.). Spółka ta nie zadeklarowała chęci przejęcia zobowiązań podjętych pierwotnie przez stronę niniejszego postępowania. Spółka nie złożyła bowiem wniosku o jakim mowa w § 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do Kierownika BP ARiMR we W. zgodnie z § 23 ust. 5, zatem nie ma mowy o ciągłym i nieprzerwanym realizowaniu programu rozpoczętego w roku 2009 na działkach ewidencyjnych nr [...]/[...] ( gmina O., obręb Ł.), nr [...] (gmina R., obręb K.) oraz nr [...],[...] i [...] (gmina R., obręb B.) przy czym działki nr [...],[...],[...] i [...] zostały zadeklarowano przez nowego producenta rolnego, a działka [...] położona w woj. lubuskim nie była deklarowana już w latach kolejnych. Wniosek taki nie został także złożony w BP ARiMR w K.

Także A. W. nie poinformowała Kierownika BP ARiMR we W. zgodnie z § 29 pkt 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego o fakcie utraty posiadania gruntów rolnych, które zadeklarował we wniosku z dnia [...] r.

Ponadto zgodnie z informacjami znajdującymi się na stronie internetowej Centrum Doradztwa Rolniczego w B., w którym doradcy rolnośrodowiskowi zobowiązani są do rejestracji sporządzonych przez siebie planów na podstawie § 14a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, oraz doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej (Dz. U. Nr 89, poz. 545 ze zm.), dla Spółki B sporządzony został odrębny plan, zgodnie z którym rozpoczęcie jego realizacji nastąpiło w roku 2010. Także wniosek ww. Spółki zgodnie z celem złożenia nie jest wnioskiem kontynuacyjnym i zgodnie z deklaracją pakietów i wariantów obejmuje lata 2010 -2015, co znalazło także potwierdzenie w decyzji Kierownika BP ARiMR w K. z dnia [...] r., nr [...], w której wskazano: przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] r. " Powyższe fakty jednoznacznie potwierdzają rozpoczęcie przez Spółkę nowego, 5-letniego zobowiązania.

Powyższe okoliczności wskazują, iż Spółki B, nie można uznać za kontynuatora programu realizowanego od 1 marca 2009 przez A. W. tym bardziej, że organ rozstrzygający sprawę o płatności ww. spółki uwzględnił do płatności tylko jedną działkę rolną o pow. [...] ha w ramach wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności, a działki z deklaracją TUZ wykluczył jako niekwalifikujące się do płatności, (vide wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21.03.2013 r. sygn. akt III SA/Wr 8/13 i NSA z dnia 25.09.2014 r. sygn. akt II GSK 1184/13).

Odnośnie zarzutu dwuletniej bezczynności organu w wydaniu decyzji w sprawie, organ II instancji stwierdził, że zarzut ten nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zawartego w piśmie z dnia [...] r. zarzutu strony, iż za brak możliwości zadośćuczynienia przez nią wezwaniu organu winne są organy Agencji, które pozostawały bezczynne, organ II wyjaśnił, że pani A.W. nie jest jedynym producentem , któremu decyzja za dany rok kalendarzowy została wydana po terminie na składanie wniosków na kolejne lata realizacji zobowiązania. Sytuacja taka abstrahując od tego czy była wynikiem prawidłowego czy też nieprawidłowego działania organów nie zwalnia rolnika z dalszego realizowania podjętego przez siebie zobowiązania i w żaden sposób nie uniemożliwia rolnikowi składnia wniosków na kolejne lata kontynuacji programu. Powyższy zarzut jest dodatkowo zdaniem organu o tyle niezasadny, że już w maju 2010 roku inny podmiot zgłosił ww. działki do płatności.

W piśmie z dnia skarżąca wniosła na wskazaną powyżej decyzję skargę do WSA we W. W skardze tej skarżąca podniosła, że organ odmówił jej przyznania wnioskowanych płatności w ramach wariantu 2.1 z uwagi na okoliczność, że w latach 2010 i następnych nie realizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego. Tymczasem w sprawie wydany został przez Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie wyrok z dnia 25.04.2014 r. sygn. akt II GSK 344/13, w uzasadnieniu, którego NSA stwierdził, że warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest spełnienie określonych przepisami kryteriów w roku, którego płatność dotyczy, a nie w roku wydawania decyzji. Szczegółowe warunki przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 określa rozporządzenie rolnośrodowiskowe, w szczególności § 2 tego rozporządzenia. Odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. na podstawie zdarzenia, które miało miejsce w 2010 r. (cofnięcie certyfikatu) nie znajduje zatem uzasadnienia w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Organ rozpoznając odwołanie winien był więc odnieść się do stanu faktycznego sprawy oraz przepisów dotyczących roku, którego płatność dotyczyła, tj. roku 2009, a nie brać pod uwagę zdarzenia, które miały miejsce w roku 2010.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona ocena zgodności z prawem podjętego w sprawie rozstrzygnięcia wykazała bowiem, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego ani też przepisów prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...] r., nr [...], którą Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009.

Wobec faktu, że w kontrolowanej sprawie zapadło orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia [...] r. (sygn. akt III SA/Wr [...]), który związany był wykładnią prawa dokonaną przez NSA (wyrok z dnia 25 IV 2015 r. o sygn. Akt II GSK 344/13) , dodać należy, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez Sąd tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/97 - OSNAP i US 1999, nr 1, poz. 2 oraz OSP 1999, z. 5, poz. 101, z glosą B. Adamiak ). Ocena prawa traci moc tylko w przypadku zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od uprzednio wyrażonej (uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2008 r. I FPS 1/08 - ONSA i WSA 2008, nr 5, poz. 75). Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J.P. Tarno - Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 325). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania danej normy prawnej, jak i wyjaśnienie, dlaczego jej zastosowanie zostało uznane za nieprawidłowe.

W związku z powyższym, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji - wydanej po uchyleniu uprzedniej decyzji wyrokiem WSA z dnia [...] r. sygn. akt III SA/Wr [...]- Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę zobligowany był do dokonania kontroli, czy organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną oraz wytyczne zawarte w powyższym orzeczeniu.

Przypomnieć należy, że Sąd w powołanym wyroku wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni przepisów prawa materialnego w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, znajdujących zastosowanie w tej sprawie. Sąd ten zwrócił uwagę na to, że zasadniczym powodem uwzględnienia skargi kasacyjnej były uchybienia w postępowaniu dowodowym organów orzekających, których nie wziął pod uwagę Sąd I instancji. Chodzi mianowicie o to, aby organy orzekające w ponownym postępowaniu włączyły do akt administracyjnych i uwzględniły materiał dowodowy wynikający z protokołu kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącej w grudniu 2007 r., kiedy stwierdzono na działkach B, D i G brak uprawy traw lub innych upraw zielnych (TUZ), a jedynie ugór. Opierając się o ten dowód organ powinien rozważyć, w jaki sposób stwierdzony w 2007 r. sposób użytkowania poszczególnych działek rolnych, zgłoszonych przez skarżącą do płatności na 2009 r., wpływa na decyzję rozstrzygającą o tych płatnościach. Organ może też w tym kontekście wziąć pod uwagę wyniki postępowań o płatności obejmujących sporne grunty, podane kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach zakończonych prawomocnymi wyrokami z dnia 2 sierpnia 2012 r. (sygn. III SA/Wr 168/12), o płatności rolnośrodowiskowe za 2007 r. oraz na wyrok z dnia 9 lutego 2012 r. (sygn. III SA/Wr 542/11), o płatności rolnośrodowiskowe za 2008 r.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że organ administracji, zgodnie z przytoczonymi wskazaniami co do dalszego postępowania, w pierwszej kolejności włączył w poczet materiału dowodowego raporty z kontroli gospodarstwa skarżącej z grudnia 2007 nr. [...],[...] wraz z dokumentacją zdjęciową oraz decyzje organów I i II instancji kończące postępowanie w sprawie przyznania skarżącej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2007 r. Ponadto organ II instancji wezwał skarżącą do przedłożenia kopii posiadanego planu działalności rolnośrodowiskowej sporządzonego w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, jednakże skarżąca dokumentu tegoż nie przedłożyła. Wreszcie do akt włączono dokumenty dotyczące ubiegania się przez spółkę B o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2010.

Po dokonaniu tych czynności – a zarazem zastosowaniu się do zaleceń WSA – organ II instancji organ przystąpił do rozpoznania sprawy i stwierdził, że w dalszym ciągu istnieją przeszkody do przyznania stronie skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za 2009, przy czym – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze- organ nie oparł swoich ustaleń w tym zakresie o kwestię związaną z cofnięciem skarżącej certyfikatu w 2010 r. czyniąc tym samym zadość wytycznym wskazanym w wyroku NSA o sygn.. akt II GSK 344/13. Innymi słowy cofnięcie skarżącej certyfikatu w 2010 r. nie stanowiło przesłanki odmowy przyznania jej płatności za 2009 r. Odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2009 rok podyktowana została bowiem niespełnieniem przez skarżącą dwóch innych a obligatoryjnych do jej przyznania przesłanek; pierwszej polegającej na niespełnieniu przez deklarowane do płatności działki definicji TUZ oraz drugiej polegającej na braku realizacji przez skarżącą nieprzerwanie 5-letniego zobowiązania. Ustalenia te znajdują odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji, zgodnie z którą w pierwszej kolejności organ II instancji uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantów 2.3 i 3,1 z uwagi na okoliczność, że działki deklarowane do tych wariantów (B, D i G) nie spełniają definicji TUZ, a stanowią jedynie ugór. Dla zbadania kryterium kwalifikowalności działek zadeklarowanych w wariantach 3.1 i 2.3 jako trwałe użytki zielone na podstawie § 9 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 organ prawidłowo wskazał i oparł się na definicji trwałego użytku zielonego, która zawarta jest w obowiązującym do 31 grudnia 2009 r. art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu nr 1782/2003, (Dz. U. UE. L.04.141.18). W konsekwencji prawidłowo organ przyjął, że TUZ to grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami odłogowania zgodnie z art. 107 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 zostało zastąpione z dniem 1 stycznia 2010 r. rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., str. 1), które zawiera podobną definicję.

Ugór – co też prawidłowo organ ustalił – jest natomiast polem wyłączonym z rolniczego użytkowania na okres 1-2 lat, na którym wykonywana jest odpowiednia pielęgnacja mechaniczna (ugór czarny), chemiczna (ugór herbicydowy) lub pole niepielęgnowane zarastające samoistnie chwastami segetalnymi i samosiewami zbóż (ugór zielony). Celem ugorowania jest poprawienie żyzności gleby. Niekiedy ugór stosuje się również jako metodę zwalczania chwastów na bardzo zachwaszczonych polach. Określenie "trwały użytek zielony" stosowany jest do gruntów zajętych pod uprawę traw, natomiast ugorowanie gruntu polega na wyłączeniu gruntu z użytkowania rolniczego, a więc nie można tu mówić o uprawie w rozumieniu określonym we wspomnianej definicji TUZ. Zabiegi wykonywane na ugorze mają jedynie zapobiec rozprzestrzenianiu się chwastów lub poprawić żyzność gleby, natomiast rodzaj użytkowania określony mianem TUZ jest ukierunkowany na konkretną uprawę traw lub innych roślin zielnych powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysianych) lub samosiewnych. Okres pięciu lat liczony jest jako pięć pełnych okresów wegetacyjnych, licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Mając powyższe ustalenia na uwadze organ słusznie przyjął (opierając się na ustaleniach prawomocnych wyroków zapadłych w sprawach III SA/Wr 168/12 i III SA/Wr 542/11), że skoro zatem ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącej w grudniu 2007 r. – a zatem na dwa lata przed złożeniem przez skarżącą wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. - stwierdziły określony sposób użytkowania wskazanych działek rolnych tj. brak na działkach B,D i G upraw traw i innych upraw zielonych (TUZ), co znalazło odzwierciedlenie w ostatecznej decyzji wydanej w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za 2007 rok, to tym samym nie sposób uznać, aby skarżąca mogła w zakresie tych gruntów spełnić warunki do przyznania tej płatności w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego. Z uwagi bowiem na zbieżność przedmiotu kontroli z grudnia 2007 (w zakresie upraw na wnioskowanych działkach) poczynionej przed wydaniem decyzji skarżącej w przedmiocie odmowy płatności za 2007 i 2008 r., organ orzekający w rozpatrywanej sprawie – słusznie - wykorzystał jej wyniki na rzecz niniejszego postępowania.

Po wtóre zaś, poza kwestią braku spełnienia dla działek zadeklarowanych w wariantach 2.3 i 3.1 przesłanek pozwalających na uznanie je za trwały użytek zielony, organ II instancji słusznie stwierdził, że skarżąca nie spełniła również warunku określonego w § 2 ust. l rozporządzenia rolnośrodowiskowego tj. obowiązku realizacji nieprzerwanie 5-letniego zobowiązania.

Przywołując bowiem regulacje dotyczące warunków i zasad przyznawania pomocy finansowej dla "Programu rolnośrodowiskowego" wskazać należy, że zgodnie z § 2, ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisowo krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej ..numerem identyfikacyjnym ";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73 2009, zwanych dalej "dziatkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wy kraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Niespełnienie warunków określonych w § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego skutkuje zatem odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Należy podkreślić, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowych - zgodnie z § 21 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - ich przyznanie następuje na wniosek rolnika w drodze decyzji. Nawet zatem jeżeli wnioskodawca dobrowolnie przystąpił do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego to nie znaczy, że nabył on z mocy ustawy prawo do tych płatności. Należy nadto mieć na względzie, że zobowiązania rolnośrodowiskowe są zobowiązaniami 5 - letnimi, a rolnik realizuje je od 15 marca w roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej (§ 21 ust. 1). Wprawdzie płatność rolnośrodowiskowa dokonywana jest corocznie, jednakże dokonywana jest w ramach podjętego i realizowanego wieloletniego zobowiązania odmiennie niż ma to miejsce w przypadku płatności podstawowych (bezpośrednich) do gruntów rolnych, gdzie płatność jest jednorazowa i dla otrzymania wsparcia wystarczy spełnić warunki do jej uzyskania w danym roku, w którym rolnik ubiega się o płatność. Samo zatem przystąpienie do zobowiązania poprzez złożenie pierwszego, inicjującego uczestnictwo w programie nie jest wystarczające dla uznania, że rolnik je realizuje. Warunkiem uzyskania płatności jest bowiem zgodnie z ww. § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego realizacja 5-letniego zobowiązania, a nie jedynie jego podjęcie.

W rozpatrywanej sprawie weryfikacja spełnienia tego warunku polegała zatem na sprawdzeniu, czy grunty zadeklarowane przez A. W. były zgłaszane do płatności w programie rolnośrodowiskowym po roku 2009, jeśli tak to przez kogo i w jakim trybie. I ustalenia te organ poczynił prawidłowo, opierając się na uzupełnionym materiale dowodowym, w tym na dokumentacji dotyczącej ubiegania się przez spółkę B o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2010 oraz na informacjach zawartych w ZSZIK.

W ramach tego organ ustalił po pierwsze, że wniosek A.W. z dnia [...] r. był jej ostatnim wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Ponadto skarżąca – w piśmie z dnia [...] r. wskazała – że ze względu na upływ 5-cio letniego terminu od czasu zakończenia zobowiązania nie jest w stanie dostarczyć planu działalności rolnośrodowiskowej. którego posiadanie także jest jednym z podstawowych warunków uzyskania omawianej pomocy. Tym samym – jak słusznie przyjął organ – skarżąca oświadczyła, iż realizacje programu zakończyła na roku 2009, natomiast biorąc pod uwagę jej oświadczenie z dnia [...] r. (w aktach sprawy) zobowiązanie to powinno zakończyć się dopiero w dniu [...] r. mając oczywiście na uwadze § 21 ust. 1 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Po wtóre, organ ustalił, że Spółki B, nie można uznać za kontynuatora programu realizowanego od 1 marca 2009 przez A. W. Zgodnie bowiem z informacjami zawartymi w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli (ZSZIK) wniosek o płatności rolnośrodowiskowe na rok 2010, zawierający działki deklarowane w roku 2009 (nr [...].[...],[...] i [...]) przez A. W., złożył podmiot B Sp. z o.o. z siedzibą w K. przy ul. B. [...] (adres korespondencyjny ul. L. [...],[...] M. G.). Spółka ta nie zadeklarowała jednak chęci przejęcia zobowiązań podjętych pierwotnie przez stronę niniejszego postępowania. Spółka nie złożyła bowiem wniosku o jakim mowa w § 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Także A. W. nie poinformowała Kierownika BP ARiMR we W. zgodnie z § 29 pkt 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego o fakcie utraty posiadania gruntów rolnych, które zadeklarowała we wniosku z dnia [...] r.

Ponadto zgodnie z informacjami znajdującymi się na stronie internetowej Centrum Doradztwa Rolniczego w B., dla Spółki B sporządzony został odrębny plan, zgodnie z którym rozpoczęcie jego realizacji nastąpiło w roku 2010. Także wniosek ww. Spółki zgodnie z celem złożenia nie jest wnioskiem kontynuacyjnym i zgodnie z deklaracją pakietów i wariantów obejmuje lata 2010 -2015, co znalazło także potwierdzenie w decyzji Kierownika BP ARiMR w K. z dnia [...] r., nr [...], w której wskazano: "Przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] r." Powyższe fakty jednoznacznie potwierdzają – jak prawidłowo wskazał organ II instancji, że Spółka rozpoczęła nowe, 5-letnie zobowiązanie.

Reasumując, stwierdzić należy, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. zastosował się do wskazań

i ocen prawnych wyrażonych w wyrokach NSA i WSA o sygn. akt II GSK 344/13 i III SA/Wr [...], a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji wyroku.