Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 867/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "B." sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 265/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "B." sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 14 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za listopad 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z 9 lipca 2013 r., I SA/Ol 265/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił "B." sp. z o.o. w B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Sąd uznał, że analiza aktualnej sytuacji finansowej spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia kondycja finansowa spółki, która nie pozwala uznać, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę skalę, na jaką prowadzi ona działalność gospodarczą, brak jest podstaw aby przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową, zwłaszcza że kwota 34.770,08 zł, jaką dysponuje obecnie strona zdecydowanie przewyższa kwotę wpisu od niniejszej skargi.

2. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona zaprzeczyła, że dysponuje wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie, albowiem zgromadzone środki pieniężne mają być wykorzystane na uiszczenie należności (podatkowych, z tytułu najmu itp.) niezbędnych dla dalszego funkcjonowania skarżącej spółki. W celu oceny stanu majątkowego spółki konieczne było przeanalizowanie bieżących przepływów spółki zarejestrowanych na rachunkach.

3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Skład orzekający w tej sprawie podziela przy tym w pełni rozstrzygnięcia wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 21 października 2013 r. w przedmiocie zażaleń wniesionych przez stronę skarżącą w sprawach tożsamych, sygn. akt II FZ 851-852/13 oraz argumenty zaprezentowane przez Sąd kasacyjny w pisemnych motywach wskazanych wyżej postanowień.

Należy zatem przypomnieć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, iż z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

W zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji wskazał, z formularza wniosku PPPr wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy wg. bilansu za ostatni rok wynosi 2.215.465,75 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu skarżąca określiła na kwotę – 379.743,93 zł. Na koncie spółki znajdują się środki w wysokości 34.770,08 zł.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że sąd pierwszej instancji przeanalizował sytuację materialną strony (w tym informacje dotyczące rachunków bankowych). Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. Dokonanej oceny nie zmienia również wskazywana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 379.743,93 zł. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., II GZ 489/13). O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu), które akcentuje spółka, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z kosztów sądowych. W związku z tym przyjąć należy, że kwota zgromadzona na rachunku bankowym (34.770,08 zł) pozwala na uznanie, że skarżąca dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych, które łącznie z kosztami sądowymi w innych sprawach zawisłymi przed WSA w Olsztynie wynoszą: 4.395 zł.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.