Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 408/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 5 ust 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 38, art. 6
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.
article: art 34 i 34a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r.

nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr : [...] uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto [...], z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, własności nieruchomości, położonej w [...] (tereny [...]), w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...]m ², uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] - [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.

Przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr:

[...], na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy, odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności ww. nieruchomości Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że pomimo nieposiadania przez P. S.A. decyzji o ustanowieniu zarządu przedmiotową nieruchomością Przedsiębiorstwo to z mocy przepisów o jego ustanowieniu funkcjonowało w oparciu o majątek wydzielony z majątku Państwa i przyznane mu zostały uprawnienia zarządcze. W ocenie Wojewody [...] Przedsiębiorstwu P. S.A. przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu. Organ stwierdził, że tytuł ten wynika z władania nieruchomością oraz z przepisów stanowiących podstawę funkcjonowania Przedsiębiorstwa i w konsekwencji tytuł ten eliminuje komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa. Wojewoda podkreślił także, że nieruchomość była związana z funkcjonowaniem kolei, co prowadzi do wniosku, iż pozostawała w jej zarządzie. Wojewoda powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 roku I OSK 1401/09, a także powołał się na przesłanki określone w art. 11 ust 1 ustawy "komunalizacyjnej".

Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] wniósł Prezydent Miasta [...]. Odwołujący domagał się stwierdzenia nabycia własności przez Miasto [...].

W uzasadnieniu odwołania zakwestionował uznanie przez Wojewodę [...] wykonywania przez P. na przedmiotowej nieruchomości zadań należących do właściwości organów administracji rządowej oraz stwierdził, iż P. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości eliminującego komunalizację z mocy prawa.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r.

nr [...] po rozpatrzeniu ww. odwołania uchyliła zaskarżoną decyzję w całości

i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto [...], z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, własności ww. nieruchomości.

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej Przedsiębiorstwu P. S.A. nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości, oparty na stosownej decyzji ustanawiającej prawo do nieruchomości. W tym stanie rzeczy nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - przepisy wprowadzające /.../ do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku. Zgodnie bowiem z treścią, obowiązującego w dniu 27 maja 1990 roku, art. 6 ust 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz.74), grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej /.../.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, dokonując analizy w przedmiocie wyjaśnienia podstawy prawnej, na jakiej oparte było dysponowanie gruntem przez P. doszła do wniosku, w szczególności na podstawie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo państwowe P. takiego tytułu nie tworzą. Organ podkreślił, że przepisy traktatów międzynarodowych, a także rozporządzenie Prezydenta RP oraz żadne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie P. konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu, a tylko tak sformułowane prawo może wyłączać komunalizację z mocy prawa. Zdaniem organu, faktyczne jej objęcie i władanie nie tworzy formalnoprawnego zarządzania. Organ wyjaśnił, że obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej" ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez P. Organ zaznaczył, że z ogólnych przepisów tej ustawy (art. 16) nie wynikały uprawnienia do konkretnie określonych działek, o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu. W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wpisy hipoteczne oraz wpisy ewidencyjne np. władający: Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych oddają jedynie stan faktyczny, który nie jest oparty o podstawę prawną formalnie określającą prawo P. do określonego gruntu.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. na wyrok z dnia 14.09.2006 r. sygn. akt I OSK 1259/05, wyrok z dnia 15.10.2007 r. sygn. akt I OSK 1457/06, wyrok z dnia 15.10.2007 r. sygn. akt I OSK 1456/06, wyrok z dnia 16.01.2008 r. sygn. akt I OSK 1947/06, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że wobec braku konkretnego tytułu prawnorzeczowego istnieje podstawa by uznać za uzasadnioną komunalizację przedmiotowej nieruchomości.

Organ wyjaśnił, że w sprawie niniejszej nie ma też zastosowania art. 11 ust 1 ustawy "komunalizacyjnej", ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej,

a zadania z zakresu obronności mogą wykonywać praktycznie wszystkie przedsiębiorstwa. Wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

14 września 2006 roku w sprawie I OSK 1259/05, w którym Sąd stwierdził, że Przedsiębiorstwo Państwowe P. nie uzyskało przed dniem 27 maja 1990 roku prawa zarządu mieniem pozostającym tylko w faktycznym władaniu tego przedsiębiorstwa z mocy przepisów o jego utworzeniu i funkcjonowaniu, ani takie mienie nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa w oparciu o art. 11 ust 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy "komunalizacyjnej" z dnia 10 maja 1990 roku.

Organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda [...] oparł swą decyzję m.in. na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2010 roku sygn. akt

I OSK 1401/09, jednak wyrok ten nie może unicestwiać prawidłowej oceny prawnej przedmiotowego zagadnienia, dokonanej w licznych wcześniejszych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Istotą tych orzeczeń jest, iż tytuł prawny do nieruchomości musi ją ściśle określać w ramach przewidzianej przez prawo procedury.

Organ podkreślił, iż fakt, że na nieruchomości funkcjonuje infrastruktura [...] sam z siebie nie tworzy innej jakości w kontekście art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku. Nie istnieje bowiem przepis prawa, który wyłączałby z komunalizacji nieruchomości, na których znajduje się infrastruktura [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniosły P. S.A. w W. reprezentowane przez radcę prawnego [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji, kiedy zarząd na przedmiotowej nieruchomości powstał na podstawie przepisu art. 7 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24.09.1926r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (tekst jedn. Dz. U. z 1930 r. nr 89 poz. 705), gdyż nieruchomość ta została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie art. 3 ustawy z dnia 18 marca 1931 r. o skupie na rzecz Skarbu Państwa [...] (Dz. U. z 1931 r., Nr 39 poz. 313), aktem notarialnym rep [...] z dnia [...].09.1931r. sporządzonym przed notariuszem [...] w W. (w aktach sprawy), które to nabycie nastąpiło częściowo ze środków własnych przedsiębiorstwa P. oraz częściowo z kredytów przewidzianych ustawą skarbową z dnia 29.03.1930 r. (Dz. U. z 1930r., Nr 24, poz. 221 ze zm.), co potwierdza, iż nabywającym na rzecz Skarbu Państwa było przedsiębiorstwo P.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka wskazała, że o tym, iż ustawodawca przewidział, że P. posiadało grunty Skarbu Państwa nie legitymując się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej, dobitnie świadczy przepis art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948). Wymieniony przepis - przy spełnieniu określonych przesłanek - przyznaje z wejściem w życie ustawy, z mocy prawa, prawo wieczystego użytkowania tych gruntów przedsiębiorstwu P. Jednocześnie art. 34a wymienionej ustawy stanowi, że "grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych".

W ocenie P. S.A. przedstawione w sprawie środki dowodowe w postaci przedstawionych dokumentów w postępowaniu o uwłaszczenie są wystarczające dla uznania, iż przedmiotowa nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie P. Świadczą o tym przede wszystkim dokumenty, na podstawie których Skarb Państwa nabył nieruchomość, tj. m.in. akt notarialny rep [...] z dnia [...].09.1931 r. sporządzonym przed notariuszem [...] w W. na potwierdzenie, iż zarząd przedmiotową nieruchomością powstał z mocy prawa na podstawie przepisu art. 7 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24.09.1926r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (tekst jedn. Dz. U. z 1930 r. nr 89 poz. 705).

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte

w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje :

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy tym Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2015 r. uchylająca decyzję organu I instancji w całości i orzekającą o stwierdzeniu nabycia przez Gminę Miasto [...], z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, własności nieruchomości, położonej w [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m², uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] - [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.

Wskazać należy, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm. – dalej jako ustawa), nastąpiła z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r.

Kluczowe znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy ma ustalenie czy skarżąca nie legitymując się żadnym dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do objętego sporną decyzją komunalizacyjną mienia nieruchomego może skutecznie (powołując się na regulacje prawne normujące status prawny P. i wywodząc z nich tytuł prawny) kwestionować zasadność komunalizacji tegoż mienia.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy - mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych 3) zakładów

i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym

w pkt 1 stało się w dniu wejścia życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zaznaczyć należy, że termin "należenie" mienia do przedsiębiorstwa państwowego rozumieć trzeba jako kategorię prawną, a nie faktyczną. Wskazał na to Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (Dz. U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486), dokonując wykładni art. 5 ust. 1 ustawy. Trybunał wyjaśnił, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) "należało" do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem dopiero wówczas przedsiębiorstwo państwowe wykonywało względem tego mienia różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne płynące z ustanowionego zarządu. Podkreśla się przy tym, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy pod względem systemowym był zsynchronizowany z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że aby przeciwstawić się komunalizacji mienia podmiot mieniem tym władający zobowiązany jest w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to w dniu 27 maja 1990r. należało do niego

w sensie prawnym, a nie jedynie w sensie faktycznym.

Stosownie do art. 38 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 z późn. zm.) dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania, na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu.

Udowodnienie zatem prawa zarządu do ww. mienia wymagało przedłożenia Wojewodzie [...] bądź Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej odpisu decyzji lub umowy, bądź innego dokumentu sporządzonego w określonej formie i wydanego na określonej podstawie prawnej. W niniejszej sprawie skarżąca takiego dokumentu nie przedłożyła.

Skarżąca swoje prawo do zarządu na przedmiotowej nieruchomości błędnie wywodzi z treści przepisu art. 7 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24.09.1926r.

o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1926r. nr 97 poz. 568, tekst jedn. Dz. U. z 1930 r. nr 89 poz. 705). Wskazuje, iż zgodnie z art. 1 powierzono jej zarząd kolejami państwowymi oraz kolejami prywatnymi, znajdującymi się w zarządzie państwowym. Zgodnie z art. 2 ust. 2 cyt. rozporządzenia, organom przedsiębiorstwa P. służą wszystkie publicznoprawne uprawnienia dotychczasowego państwowego zarządu kolejowego. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 rozporządzenia, zadaniem tegoż przedsiębiorstwa P. było prowadzenie eksploatacji wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji - w tym celu objęło w zarząd powierniczy i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Zdaniem skarżącej, celem ustawodawcy było wydzielenie z całego majątku Państwa części mienia dla kolei, w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania i przekazania tego majątku w zarząd.

W ocenie Sądu, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo dokonała analizy w przedmiocie wyjaśnienia podstawy prawnej, na jakiej oparte było dysponowanie gruntem przez P. i doszła do słusznego wniosku, w szczególności na podstawie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo Państwowe P. takiego tytułu nie tworzą. Podkreślić należy, że także ww. rozporządzenie Prezydenta RP formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem nie mogło tworzyć po stronie P. konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. Trafnie zatem organ stwierdził, że faktyczne objęcie i władanie nieruchomością nie tworzy formalnoprawnego tytułu do zarządzania.

Należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w kolejnych wyrokach z dnia 30.09.2010r. sygn. akt I OSK 1528/09, z dnia 22.10.2010r. sygn. akt I OSK 42/10, a także z dnia 28.04.2011 r. sygn. akt I OSK 1003/10 i w wyrokach późniejszych - podtrzymał stanowisko prezentowane w przytoczonym przez organ orzecznictwie. Linia orzecznicza w przedmiotowym zakresie jest ugruntowana.

Wskazać należy, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej (27 maja 1990 r.) obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". W rozdziale 6 szczegółowo regulowała ona kwestie dotyczące mienia P., stanowiąc w art. 16 m.in., że mienie P. jest wydzieloną częścią mienia ogólnonarodowego (ust. 1),a mieniem tym są środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności (ust. 2), zaś przedsiębiorstwo wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych (ust. 4).

Podkreślić należy, że ustawa ta nie mogła jednak dowodzić prawa zarządu, użytkowania, czy innego prawa do konkretnej nieruchomości, bowiem jej przepisy nie wskazywały, że do konkretnego mienia będącego w dyspozycji P. przysługują temu przedsiębiorstwu uprawnienia prawnie wyodrębniające go z mienia ogólnonarodowego. Przekazane mienie służyło tylko do określonej działalności, którym P. dysponowały i go używały (tak też NSA w wyroku z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2504/2012). Z ogólnych przepisów tej ustawy nie wynikały uprawnienia do konkretnie określonych działek o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych.

Zaznaczyć należy, ze dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jedynie istotne znaczenie ma stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że rozważania na tle kolejnych uregulowań dotyczących P. nie mogą mieć znaczenia prawnego, o ile P. nie wykaże negatywnej przesłanki do komunalizacji nieruchomości. Przesłanką taką może być wyłącznie tytuł prawnorzeczowy, przysługujący przedsiębiorstwu P. do nieruchomości objętej komunalizacją. Samo jednak dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcie "należy do" odwołuje się bowiem bezsprzecznie do aspektu prawnorzeczowego. Tymczasem okoliczności powoływane przez skarżącą w skardze nie potwierdzają, aby Przedsiębiorstwo Państwowe P., poprzednik prawny skarżącej spółki, spełniało wskazane warunki.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała jedynie we władaniu P. Świadczy o tym archiwalny wypis z rejestru gruntów wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. dla wyżej wymienionej nieruchomości, zgodnie z którym jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, a jako władający Dyrekcja Rejonowa [...] ul. [...].

Stwierdzić zatem należy, że sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu prawa do gruntu w postaci zarządu, użytkowania, czy użytkowania wieczystego. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

Zdaniem Sądu, skoro zatem w dniu 27 maja 1990 r. P. nie legitymowały się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, to w konsekwencji w tej dacie nieruchomość ta należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego względu podlegała komunalizacji z mocy prawa.

Wyjaśnić należy, że uprawnień do spornej nieruchomości skarżąca spółka nie może też wywodzić z art. 34 i art. 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r.

o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie bowiem z tymi przepisami grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których K. nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. (art. 34 ust. 1). Grunty te, z dniem 1 czerwca 2003 r., nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. (art. 34a). Uwłaszczenie P. dokonywane w tym trybie, co przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. (K 30/03), nie może jednak odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r., a więc 10 lat wcześniej, niż możliwe stało się uwłaszczenie P. na gruncie, w stosunku do którego podmiot ten nie posiadał tytułu prawnego. Wyraźnie też Trybunał stwierdził, że art. 34a przywołanej ustawy nie dotyczy mienia objętego art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

W ocenie Sądu, nawet gdyby przyjąć ciągłość regulacji i następstwo prawne obecnego P. S.A. w stosunku do poprzedniego utworzonego na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. 1926 r. Nr 97 poz. 568), to przepisu art. 4 przekazującego P. cały majątek nieruchomy w zarząd powierniczy

i użytkowanie nieruchomości zajętych pod [...], który to majątek w myśl art. 6 tego rozporządzenia był wyodrębnionym majątkiem z ogólnego majątku Skarbu Państwa, nawet w powiązaniu z przepisem art. 7 ww. rozporządzenia, nie sposób odnosić do obecnego stanu prawnego, który zawiera inne instytucje, niebędące tożsamymi z ujętymi w tym akcie prawnym. W tym zakresie wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2010 r. I OSK 1080/2009 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela.

Co do zasady stanowiska powyższego nie zmienia okoliczność, że na danej nieruchomości (jak to ma miejsce w znamiennej większości spraw) funkcjonuje infrastruktura [...]. Nie istnieje bowiem przepis prawa, który wyłączałby

z komunalizacji nieruchomości, na których znajduje się infrastruktura [...]. Podkreślić należy, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje niezmienne i wskazuje, iż dla wyłączenia komunalizacji skarżąca spółka musiałaby przedstawić stosowne dokumenty dające jej tytuł prawny do władania daną nieruchomością. Zaznaczyć należy, że dokumentem takim nie jest powoływany

w skardze akt notarialny rep [...] z dnia [...].09.1931r. sporządzonym przed notariuszem [...] w W. Potwierdza on jedynie, że nieruchomość ta została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie art. 3 ustawy z dnia 18 marca 1931 r. o skupie na rzecz Skarbu Państwa [...] (Dz. U. z 1931r., Nr 39 poz. 313), a nabycie to nastąpiło częściowo ze środków własnych przedsiębiorstwa P. oraz częściowo z kredytów przewidzianych ustawą skarbową z dnia 29.03.1930 r. (Dz. U. z 1930r., Nr 24, poz. 221 ze zm.).

Podkreślić należy, że w sprawie nie jest kwestionowane, że spółka w maju 1990r. (jak również wcześniej, jak i później oraz obecnie) jest podmiotem faktycznie władającym i faktycznie zarządzającym ww. gruntem. Jest to jednak stan faktyczny, który nie odzwierciedla stanu prawnego. Brak udokumentowania tego ostatniego powoduje konieczność zastosowania domniemania o należeniu ww. gruntu do terenowych organów administracji państwowej.

W ocenie Sądu, prawidłowo zatem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że Przedsiębiorstwu P. S.A. nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości, oparty na stosownej decyzji ustanawiającej prawo do nieruchomości. W tym stanie rzeczy zasadnie organ stwierdził, że nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - przepisy wprowadzające do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ administracji prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, uzasadniając swoje stanowisko adekwatnie do wymagań zawartych w art. 107 § 3 kpa.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.