Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 399/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: art. 14-15
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 27
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Od notariusza, jako płatnika, wymagana jest pełna wiedza co do stanu faktycznego będącego przedmiotem zawieranej umowy i właściwa ocena tego stanu faktycznego.

TEZY

Od notariusza, jako płatnika, wymagana jest pełna wiedza co do stanu faktycznego będącego przedmiotem zawieranej umowy i właściwa ocena tego stanu faktycznego.


UZASADNIENIE

20 sierpnia 1997 r. w Kancelarii Notarialnej notariusza Grzegorza B. w K. Kazimierz S. aktem notarialnym nabył od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w B. w likwidacji własność niezabudowanych działek gruntu o powierzchni 34, 97, 18 ha położonych w B. i S. za 120.000,- zł. Grunty te przeznaczone są jako obszar rekultywacji na łąki i tereny wolne.

Kazimierz S. złożył w akcie oświadczenie, że grunty te nabywa celem urządzenia na nich gospodarstwa rolnego i rybackiego.

Notariusz nie pobrał opłaty skarbowej od tej czynności. Decyzją 28.10.1997 r. Urząd Skarbowy w K. określił opłatę skarbową na kwotę 6.000,- zł. Od tej decyzji odwołał się Kazimierz S.

W odwołaniu podnosił, że umowa ta nie podlega opłacie skarbowej gdyż zakupione grunty wejdą w zakład gospodarstwa rolnego nabywcy.

Decyzją z dnia 23 stycznia 1998 r. Izba Skarbowa w L. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego.

W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa podniosła, że zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych podlegają opłacie skarbowej. Zgodnie z przepisem par. 63 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./ zwolnieniu opłaty skarbowej podlegają przeniesienie własności nieruchomości pod warunkiem, że nieruchomość wejdzie w skład gospodarstwa rolnego nabywcy. W chwili kupna nieruchomości Kazimierz S. nie był właścicielem gospodarstwa rolnego i brak było podstaw do zastosowania zwolnienia z par. 63 pkt 2 wymienionego wyżej rozporządzenia.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kazimierz S. domaga się ustalenia, że umowa z dnia 20 sierpnia 1997 r. nie podlega opłacie skarbowej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zakupione przez niego nieruchomości w skład gospodarstwa rolnego RSPB i stanowią one gospodarstwo rolne nadal w myśl art. 55 Kc.

Z tego względu przysługuje "mu" zwolnienie od opłaty skarbowej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w wniosła o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe wywody i argumenty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych do niego rozstrzygnięć.

W myśl przepisu art. 51 cytowanej wyżej ustawy Sąd nie jest związany granicami skargi.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że odpowiedzialność z tytułu niedopełnienia przez płatnika obowiązków wynikających z przepisów, ponosi płatnik chyba, że nieprawidłowe obliczenie lub w ogóle niezapłacenie podatku nastąpiło z winy podatnika /vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 czerwca 1995 r. SA/Kr 2700/94; 30 stycznia 1997 r. SA/Kr 913/96; z dnia 25 października 1994 r. SA/Ł 713/94/.

Odpowiedzialność płatnika uregulowana w była w przepisach art. 14 i art. 15 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Obecnie w przepisie art. 27 Ordynacji podatkowej /Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926 ze zm./.

Zgodnie z przepisem art. 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ do obliczania i pobierania opłaty skarbowej oraz do wpłacania jej na rachunek właściwego Urzędu Skarbowego obowiązani są jako płatnicy: notariusze - od dokonywanych przed nimi czynności cywilnoprawnych, ustanowienia hipoteki oraz sporządzonych przez nich dokumentów.

W tej sprawie notariusz miał obowiązek obliczyć, pobrać i wpłacić na konto właściwego Urzędu Skarbowego opłatę skarbową od czynności cywilnoprawnej lub jeżeli uznał, że obowiązek wniesienia opłaty skarbowej nie istnieje powinien umieścić w akcie stwierdzenie o niepobranie opłaty ze wskazaniem podstawy prawnej owego niepobrania.

Od notariusza jako płatnika wymagana jest pełna wiedza, co do stanu faktycznego będącego przedmiotem zawieranej umowy i właściwa ocena tego stanu faktycznego. Płatnik ponosi samoistną odpowiedzialność za nie pobrany podatek.

Zamiast precyzyjnego określenia dlaczego nie pobrał opłaty skarbowej notariusz w par. 11 aktu notarialnego z dnia 20 sierpnia 1997 r. umieścił zapis o przesłaniu aktu do Urzędu Skarbowego w K. celem ewentualnego ustalenia i pobrania opłaty skarbowej od aktu sprzedaży.

Z treści aktu notarialnego wynika, że podatnik nie wprowadził notariusza w błąd, co do przedmiotu opłaty. Akt zawiera wszelkie informacje pozwalające prawidłowo ocenić czy istnieje obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej.

Jeżeli organ podatkowy uznał, że należało pobrać opłatę skarbową winien wydać decyzję skierowaną do płatnika. Decyzje zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie /art. 156 par. 1 pkt 4 Kpa/ i z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/ - to jest cytowanych wyżej przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych, ordynacji podatkowej i ustawy o opłacie skarbowej.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym stwierdził nieważność decyzji obu instancji.