Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 413/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie : NSA Wiesław Morys WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik ( spr.) Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień dla wdów uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ) odmówił K. K. przyznania uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie J. K., który posiadał te uprawnienia przyznane z tytułu udziału w ruchu oporu AL.-GL-PPR od [...] r. do [...] r. oraz udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej UB od [...] r. do [...] r.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wywiódł swoje stanowisko z treści art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a wskazanej ustawy stwierdzając, iż nie jest możliwe przyznanie uprawnień kombatanckich wdowie po osobie zatrudnionej w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa.

Decyzja powyższa stała się ostateczna.

W dniu [...] roku K. K. zwróciła się powtórnie o przyznanie jej uprawnień wdowy po kombatancie.

Działając w oparciu o art. 154 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów

i Osób Represjonowanych decyzją nr [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 25 ust. 4 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity Dz. U. z 2002 roku Nr 42 poz. 371 ) odmówił uchylenia decyzji własnej Nr [...] z dnia [...] roku o odmowie przyznania uprawnień wdowie pozostałej po kombatancie stwierdzając brak przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji własnej wobec jej zgodności z obowiązującym stanem prawnym i wykładnią przepisów zawartą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, a także Trybunału Konstytucyjnego.

K. K. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym to wniosku powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego domagała się przyznania jej uprawnień, które przysługiwały jej z mocy prawa, wobec braku możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego wobec osoby zmarłej, a w konsekwencji braku możliwości pozbawienia jej męża pośmiertnie posiadanych przez niego za życia uprawnień.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów

i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 20 ust. 3 w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 ), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] roku Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień wdowie pozostałej po kombatancie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż brak jest podstaw do przyznania uprawnień odwołującej, gdyż mąż jej, J. K. zatrudniony był w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa i zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 4 lit. a wskazanej w osnowie decyzji ustawy został pozbawiony takich uprawnień decyzją z dnia [...] roku wydaną przez Kierownika Urzędu.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, K. K. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się przyznania jej uprawnień kombatanckich przysługujących jej jako wdowie.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wskazując, iż uprawnienia wdów po kombatantach są uprawnieniami o charakterze pochodnym, a zatem zależą od istnienia uprawnień pierwotnych i skarżąca jako wdowa pozostała po kombatancie nabyć mogłaby te uprawnienia, tylko wtedy, gdyby było możliwe zachowanie tych uprawnień przez jej męża.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( p. art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne ( p. art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Stosownie do brzmienia art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ( Dz. U. Nr 72, poz. 653 ), sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd.

W drugim rzędzie należy podnieść, że wedle treści art. 1 prawa o ustroju sądów administracyjnych, sądy te sprawują kontrolę zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej działając zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) zwanej dalej p.p.s.a. W świetle brzmienia jej art. 145 § 1 badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, jak głosi art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych, te bowiem nie mogły zostać uwzględnione.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o odmowie skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich stanowił przepis art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r.

Nr 142, poz. 950 ze zm.) zwanej dalej ustawą o kombatantach. Z brzmienia tego przepisu wynika, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie, a w latach 1944 – 1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Istotnie, jak zostało wskazane w skardze, postępowanie weryfikacyjne nie było dopuszczalne po śmierci J. K., męża skarżącej, z którego uprawnień skarżąca wywodzi swoje prawo. Stąd też błędnym było stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż J. K. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaną w dniu [...] roku, a zatem wydaną po śmierci J. K.. Decyzja ta, jak zauważa się, w istocie nie pozbawiała bowiem uprawnień J. K., lecz odmawiała przyznania tych uprawnień skarżącej występującej z wnioskiem o ich uzyskanie po śmierci swego męża.

Natomiast należy zauważyć, iż uprawnienia K. K., jako pochodne i przysługujące z mocy art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach same w sobie powinny podlegać weryfikacji. Szczególne przywileje bowiem nie powinny być przyznawane osobom,

a w tym również osobom powołującym się na uprawnienia pochodne, co do których zachodzą przesłanki negatywne z punktu widzenia celów jakie miała realizować ustawa

o kombatantach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielając w całości pogląd reprezentowany w judykaturze stwierdził, iż dopuszczalne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do pozbawienia skutków prawnych zaświadczenia, którym wdowa po kombatancie wykazuje uprawnienia kombatanckie jej zmarłego męża. Kwestię tę wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 stycznia 1996 r. III AZP 32/95 ( OSNAPiUS 1996 nr 15, poz. 206 ), przedstawiającej argumentację na rzecz stanowiska, według którego istnienie stanu, w którym sam kombatant byłby pozbawiony uprawnień ze względu na to, że wyłączną podstawą ich nabycia było "uczestnictwo w walkach

o utrwalenie władzy ludowej", daje podstawę do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie jako korzystającej z uprawnienia pochodnego.

Jest bezsporne, iż zmarły mąż skarżącej, po wejściu w życie ustawy o kombatantach, byłby pozbawiony uprawnień nadanych mu zaświadczeniem ZBOWiD nr [...] z dnia [...] r. z mocy art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy. Rozpoznając przeto wniosek skarżącej należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zmierzające do pozbawienia skutków prawnych tego zaświadczenia w celu ustalenia przesłanki pozwalającej na rozstrzygnięcie w zakresie uprawnień skarżącej.

Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów, bowiem odmowa przyznania uprawnień, które przysługują z mocy prawa, bez rozstrzygnięcia w kwestii ich pozbawienia stanowi naruszenie prawa, a to art. 20 ust. 3 ustawy

o kombatantach. W związku z powyższym, przy ponownym rozstrzyganiu w sprawie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeprowadzi postępowanie zgodnie z powyższymi wskazaniami.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, iż zakres jego kontroli co do zaskarżonej decyzji nie zezwalał na pozostawienie jej w obrocie prawnym ze względu na wadliwe uzasadnienie. Staranność uzasadnienia argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. Jest także wymogiem art. 107 § 1 k.p.a., w którym elementem uzasadnienia prawnego decyzji jest "wyjaśnienie podstawy prawnej", a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przyczyną odmowy przyznania skarżącej uprawnień po jej zmarłym mężu był fakt pozbawienia J. K. tych uprawnień nie spełnia wymogów nałożonych na organy administracji treścią art.107 § 1 k.p.a.

W konsekwencji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c przepisów p.s.a. orzeczono jak

w sentencji.

su.