Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1270/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Główny Geodeta Kraju, po rozpatrzeniu wniosku J. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2019 r. nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograﬁcznego – dalej zwanego "[...]" z [...] września 2019 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] stycznia 2019 r. nr [...] orzekającą o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działek nr [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...][...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W wyniku rozpatrzenia wniosku z [...] września 2019 r., uzupełnionego pismem z [...] października 2019 r. J. O., o stwierdzenie nieważności decyzji [...] z [...] września 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] stycznia 2019 r. orzekającą o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działek nr [...],[...] i [...], położonych w obrębie [...] Kolonia [...], Główny Geodeta Kraju decyzją z [...] grudnia 2019 r. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji [...]. Główny Geodeta Kraju nie dopatrzył się bowiem w kwestionowanej decyzji żadnej z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, która skutkowałaby stwierdzeniem jej nieważności.

J. O. złożyła od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Główny Geodeta Kraju decyzją z [...] marca 2020 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją [...] z [...] września 2019 r. rozstrzygnięto odmownie sprawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, dotyczącą działek nr [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...] [...], jednostka ewidencyjna [...]poprzez: - zmianę przebiegu granic działki oznaczonej nr [...]; - zmianę pola powierzchni działki oznaczonej nr [...], - ujawnienie w operacie ewidencyjnym umowy kupna sprzedaży pomiędzy A. M., a J. O. oraz umowy zamiany działek pomiędzy. P.P., a J. O., - zmianę pola powierzchni użytku gruntowego lasy w działkach oznaczonych nr [...] i [...].

Dalej Główny Geodeta Kraju wskazał, że na dzień wydania decyzji przez [...] zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, w tym dokonywania w niej określonych zmian regulowały przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograﬁczne (Dz.U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą" oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393) – dalej zwanej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy ewidencja gruntów i budynków, to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Aktualizacja informacji zawartych w operacie ewidencyjnym należy do zadań właściwego miejscowo starosty. Organ ten wprowadza stosowne zmiany do bazy danych z urzędu, bądź na wniosek osób zainteresowanych, po uzyskaniu odpowiednich dokumentów stanowiących podstawę dokonania wpisów.

J. O. nie zgadzała się w swoich wystąpieniach z zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o charakterze przedmiotowym, m.in. dotyczącymi ujawnionego przebiegu granic oraz pola powierzchni (będącego pochodną wykazywanego przebiegu granic) określonych działek ewidencyjnych, a także pola powierzchni konturów rodzajów użytków gruntowych.

Jednym z głównych źródeł stanowiących podstawę wykazywania tego rodzaju informacji w ewidencji gruntów i budynków są materiały państwowego zasobu geodezyjnego i kartograﬁcznego – dalej zwanego "pzgik", w tym przyjęta do tego zasobu odpowiednia dokumentacja geodezyjna.

Z uzasadnienia decyzji [...] z [...] września 2019 r. wynika, że organ ten ustalił, że na dzień orzekania w pzgik, znajdowały się dokumenty i materiały, z których wynikały informacje ujawnione w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu [...], zarówno dotyczące pola powierzchni działki nr [...], powierzchni konturów rodzajów użytków gruntowych występujących na działkach nr [...] i [...], a także przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...].

W uzasadnieniu decyzji [...] wyjaśnił również - odnosząc się do żądań J. O. dotyczących zmiany pola powierzchni działki nr [...]- że w pzgik zdeponowane są dokumenty, w których znajdują się dane określające powierzchnię działki nr [...] o pow. [...] ha, Dokumentami tymi są: operat techniczny z pomiaru do ewidencji gruntów wsi [...] nr ewidencyjny [...], operat techniczny z pomiaru do uwłaszczeń wsi [...] nr ewidencyjny [...], operat techniczny z modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] nr ewidencyjny [...], a także protokół z ustalenia stanu władania z [...] lipca 1974 r. znajdujący się w aktach uwłaszczeniowych nr [...].

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika równocześnie, że wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego dokumentu późniejszego w stosunku do wymienionych operatów technicznych, na podstawie którego można by ujawnić inne pole powierzchni przedmiotowej działki, niż wykazywane dotychczas. Kwestionowane przez J. O. aktualne powierzchnie konturów rodzajów użytków gruntowych występujących na działkach nr [...] i [...] wykazywane są w ewidencji gruntów i budynków - jak ustaliły organy - zgodnie z dokumentacją geodezyjną (wykazem zmian danych ewidencyjnych) opracowaną w 2008 r. w związku z przeprowadzoną modernizacją ewidencji gruntów i budynków.

Wnioskodawczyni nie przedłożyła także żadnego dokumentu przewidzianego przepisami rozporządzenia na podstawie którego dopuszczalne byłoby wprowadzenie w ewidencji gruntów i budynków zmian w zakresie wykazywanej powierzchni lasu (użytku gruntowego - Ls) występującego w granicach tych działek.

[...] ustalił również, że kwestionowane przez stronę informacje dotyczące przebiegu granicy pomiędzy działka nr [...], a sąsiednią działką nr [...], są wykazywane w ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu technicznego przyjętego do pzgik [...] października 2015 r. nr [...], który zawierał wyniki przeprowadzenia procedury wyznaczenia punktów granicznych w trybie art. 39 ustawy.

[...] podkreślił równocześnie, że operat ten pomimo stwierdzonej wadliwości wykazanej przez [...] stanowi podstawę wykazywania przebiegu granic, z powodu braku innej dokumentacji przyjętej do pzgik, sporządzonej zgodnie ze standardami geodezyjnymi.

W ocenie [...] Starosta [...], jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, nie miał możliwości pominięcia operatu technicznego nr [...] i wobec braku innych nowych materiałów przyjętych do pzgik operat ten był dla organu wiążący, gdyż zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynikająca z wykrycia błędnych informacji może zostać wykonana tylko z urzędu.

Stanowisko swe [...] oparł na orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazującym, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów.

Nie można zarzucić organowi działania z rażącym naruszeniem prawa, gdyż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa możemy mówić jedynie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisu prawa jednoznacznego, niewymagającego interpretacji, natomiast powyższy pogląd [...] stanowi rezultat interpretacji obowiązujących przepisów, w szczególności art. 24 ustawy.

Na dzień wydania decyzji [...] nie było również możliwości dokonania oceny umów sprzedaży pomiędzy A. M., a J. O. oraz umowy zamiany działek pomiędzy P. P., a J. O. pod kątem ewentualnego wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów i budynków, gdyż wnioskodawczyni nie przedłożyła wówczas tych umów, a Starosta [...], pomimo podjętych działań, nie pozyskał ich z innych źródeł.

Jako że unormowania dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz jej aktualizacji jednoznacznie stanowią, że wszelkie zmiany dokonywane w bazie danych ewidencyjnych muszą być odpowiednio udokumentowane Główny Geodeta Kraju nie dopatrzył się także wadliwości kwestionowanej decyzji w tym zakresie.

Główny Geodeta Kraju podkreślił, że w postępowaniu nieważnościowym oceny legalności decyzji organ dokonuje według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania tej decyzji. J. O. podniosła, że decyzja [...] z [...] września 2019 r. rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jednakże nie wskazuje, jaki konkretny przepis prawa materialnego został rażąco naruszony poprzez wydanie kwestionowanej decyzji. Zakwestionowała przede wszystkim dokonaną przez organy ocenę materiału dowodowego, a także podniosła zagadnienia, które nie były bezpośrednio związane z zakresem przedmiotowym tej decyzji lub też które powinny być przedmiotem odrębnego postępowania (np. kwestie dotyczące trudności z uzyskiwaniem archiwalnych dokumentów, kwestie dotyczące sporu sąsiedzkiego, czy też dotyczące poprawności wykonania operatu technicznego).

W związku z powyższym, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego mogą być usuwane jedynie w postępowaniu zwykłym, a nie w trybie nadzwyczajnym, jakim jest tryb stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 17 października 2017 r. sygn. akt Il OSK 223/16).

Organ odwoławczy wskazał również, że sankcji nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie można wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 363/10).

Reasumując Główny Geodeta Kraju nie stwierdził, aby decyzja [...] z [...] września 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] stycznia 2019 r. orzekającą o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działek nr [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...][...], była obarczona którąkolwiek z wad z art. 156 § 1 kpa uzasadniających stwierdzenie jej nieważności, w szczególności nie stwierdził, aby została ona wydana bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa.

Od decyzji Głównego Geodety Kraju z [...] marca 2020 r. J. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca w skardze wskazała, że zaskarża wszystkie decyzje, tj. decyzję Starosty [...] z [...] stycznia 2019 r., decyzję [...] z [...] września 2019 r., decyzję Głównego Geodety Kraju z [...] grudnia 2019 r., decyzję tego organu z [...] marca 2020 r. Zakwestionowała przede wszystkim bezprawne przyjęcie operatu technicznego do pzgik. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Głównego Geodety Kraju, który stwierdził, że wnioskodawca nie przedłożył umów, a Starosta [...], pomimo podjętych działań, nie pozyskał ich z innych źródeł w sytuacji, gdy skarżąca informowała Głównego Geodetę Kraju, że po decyzji Starosty [...] dopiero w marcu 2019 r. jej dokumenty i umowy przekazano do Archiwum Państwowego w [...], a więc te umowy posiadał Wydział Geodezji Starostwa Powiatowego w [...]. Skarżąca podała, że informowała również, że nie było opisane co i jakie dokumenty zostały przekazane do Archiwum. Skarżąca podała, że jej ojciec H. O. jest użytkownikiem tych działek od 1968 r., co potwierdzają pomiary satelitarne według tych umów sprzedaży. Jeżeli geodeci z przyczyn politycznych pomniejszyli przedmiotowe działki, to nie jest wina jej ojca. Skarżąca uważa, że bezprawne przyjęcie do pzgik pracy geodety [...] (art. 39 ust. 5 ustawy) bez zgody skarżącej i wytyczenie granic nieruchomości miało miejsce w 2015 r. Wówczas nie obowiązywało prawo z 2016 r. i późniejsze. Skarżąca wyjaśniła, że w 2008 r. przy pracy geodezyjnej odnowy granic wszystkie jej dokumenty, np. umowy sprzedaży znajdowały się w geodezji w Starostwie Powiatowym w [...] i tak było użytkowane od 1960 r. według umów, co w tym czasie potwierdzały pomiary satelitarne i tak powinien wymierzyć geodeta wykonując pracę.

W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności trzeba odnieść się do natury postępowania nadzorczego. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem oceny jest to, czy decyzja kwestionowana w tym trybie obarczona jest kwalifikowanymi wadami z art. 156 § 1 kpa. W tym trybie weryfikacji decyzji ustala się, czy w kontrolowanej decyzji tkwią wady o największym ciężarze gatunkowym. Jeżeli chodzi o podstawę do stwierdzenia nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) trzeba wskazać, że podstawowym warunkiem uznania, że organ działał z rażącym naruszeniem prawa jest ustalenie, że organ naruszył jasny w swej treści przepis prawa (np. nakaz lub zakaz ustanowiony w przepisie) lub też orzekał w zupełnym oderwaniu od przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. O rażącym naruszeniu prawa nie można zatem mówić wówczas, gdy chodzi o błąd w wykładni przepisu prawa, jeżeli dany przepis może być różnie rozumiany. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie służy do ponownej merytorycznej oceny sprawy, co do jej istoty. Nie jest to kontynuacja postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, ponieważ organ nadzoru, o którym mowa w art. 157 § 1 kpa nie jest organem orzekającym jako organ III instancji.

Wobec tego, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa), z której wypływa domniemanie prawidłowości kontrolowanej decyzji, wadę rażącego naruszenia przepisów prawa należy wykazać. Wady nieważności nie można bowiem domniemywać.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa musi bowiem wiązać się z oczywistym naruszeniem prawa i skutkami tego naruszenia, które nie mogą być zaakceptowane w praworządnym państwie. Dodatkowo znaczenie ma charakter naruszonego przepisu, ponieważ nie każde nawet oczywiste naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym, tj. takim, które bez większych zabiegów interpretacyjnych pozwala wysnuć wniosek, że naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy (treść rozstrzygnięcia). Taki stan rzeczy musi zostać wykazany w sposób bezsporny. Dopiero wówczas może dojść do przełamania wynikającej z art. 16 § 1 Kpa zasady trwałości decyzji administracyjnych gwarantującej stabilność obrotu prawnego.

Wobec tego, że stwierdzenie nieważności mogą powodować jedynie najcięższego kalibru wady decyzji w orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność szczególnie ostrożnego korzystania z tej instytucji i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II GSK 902/09, wyrok NSA z 9 września 2010 r. sygn. akt I OSK 372/10).

Warto dodać, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 wskazano, że zasadniczo w art. 156 kpa opisane są wady decyzji o charakterze materialnoprawnym, zaś wady o charakterze proceduralnym usuwane są w osobnym trybie wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 kpa.

Przechodząc do meritum sprawy należało mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie H. O. (działający w imieniu J. O. – pełnomocnictwo z [...] lipca 2011 r.) domagał się od Starosty [...] wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Jeżeli chodzi o działkę nr [...] wskazał, że w wydziale geodezji nie ma ujawnionej umowy sprzedaży na podstawie której jego ojciec F.O. kupił od A. M. w końcu lat 40-tych XX w. (1947 r.) grunt o pow. 1 ha. Brak też w wydziale geodezji drugiej umowy zamiany działek zawartej pomiędzy F. O., a P.P., sporządzonej do umowy z [...] grudnia 1960 r. Podał, że taki areał (1 ha) był przyjęty przy uwłaszczeniu gospodarstwa rolnego i taki areał użytkuje od 1965 r. Wobec tego domagał się aktualizacji ewidencji gruntów poprzez wprowadzenie co do działki nr [...] powierzchni [...] ha. Jeżeli chodzi o działkę nr [...] H. O. uważa, że geodeta A. K. w 2015 r. w sprawie o wznowienie znaków granicznych i o podział działek nr [...] i [...] dokonał pomiarów na jego niekorzyść, jeżeli chodzi o granicę z działką nr [...], tj. inaczej, niż wynikająca z wieloletniego użytkowania gruntu, a także nie zgodził się na przesunięcie miedzy pomiędzy działką nr [...], a działką [...]. Dodatkowo podał, że zmniejszona została powierzchnia leśna ([...]) działek nr [...] i [...] – było [...] ha, a jest [...] ha, co nastąpiło w wyniku modernizacji ewidencji gruntów w 2008 r. (pisma pełnomocnika strony z [...] października 2016 r. i [...] października 2016 r., protokół przyjęcia interesanta z [...] listopada 2016 r., pisma H. O. z [...] marca 2018 r., [...] września 2015 r. i [...] kwietnia 2019 r.).

Wobec tego Starosta [...] zawiadomieniem z [...] listopada 2016 r. poinformował stronę, że wszczął na jej wniosek z [...] października 2016 r. postępowanie w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie danych dotyczących działek nr [...], [...],[...]. Postępowanie zostało wszczęte na podstawie art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy w zw. z § 44 pkt 2 i § 45 ust. 1 rozporządzenia.

W toku postępowania Starosta [...] (pismem z [...] listopada 2018 r.) wezwał pełnomocnika strony H.O. do: - przedłożenia dokumentacji będącej podstawą wykazania w ewidencji gruntów powierzchni [...] ha dla działki nr [...], - przedłożenia dwóch umów na które strona powoływała się w swych pismach. Starosta [...] poinformował pełnomocnika strony, że jest jedynie w posiadaniu kopii umowy przyrzeczenia sprzedaży z [...] lipca 1965 r. i umowy przedwstępnej przyrzeczenia sprzedaży z [...] grudnia 1960 r., - przedłożenia dokumentacji geodezyjnej określającej przebieg granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...], która stanowiłaby podstawę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z § 36 rozporządzenia, - dostarczenia dokumentacji na podstawie której organ miałby dokonać aktualizacji ewidencji w zakresie klasyfikacji działek nr [...] i [...]. Wezwanie H. O. odebrał [...] listopada 2018 r.

Również [...] w wezwaniu z [...] czerwca 2019 r. i piśmie z [...] lipca 2019 r. wzywał H. O. do przedłożenia oryginalnych dokumentów urzędowych lub odpisów tych dokumentów poświadczonych przez notariusza bądź pełnomocnika strony będącego adwokatem lub radcą prawym. Poinformował również o możliwości poświadczenia przez pracownika organu zgodności okazanego odpisu dokumentu z oryginałem. Podał, że kserokopie złożonych przez H. O. dokumentów urzędowych nie mogą być dowodem w sprawie. Pisma te H. O. odebrał odpowiednio: [...] lipca 2019 r. i [...] lipca 2019 r.

H. O. działając jako pełnomocnik J. O. nie przedłożył poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów urzędowych.

Wobec tego Starosta [...], w oparciu o art. 24 ust. 2c ustawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej zasadnie odmówił aktualizacji ewidencji gruntów dotyczącej działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...]w zakresie żądań wnioskodawcy, a [...] decyzją z [...] września 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

[...] w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił J. O., że powierzchnia ([...] ha) działki nr [...] wynika z: operatu technicznego nr [...], operatu technicznego nr [...], operatu technicznego nr [...] (modernizacja ewidencji gruntów), protokołu ustalenia stanu władania z [...] lipca 1974 r. z akt uwłaszczeniowych nr [...].

Jeżeli chodzi o powierzchnie użytku gruntowego las w działkach nr [...] ([...]ha) i [...] ([...]ha) [...] wskazał, że taki areał lasu wynika z: wykazu zmian danych ewidencyjnych sporządzonego na użytek modernizacji w 2008 r. ewidencji gruntów i budynków, z operatu opisowo-kartograficznego, protokołu z [...] października 2008 r. z wyłożenia do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego, do którego zainteresowani nie wnieśli uwag i wobec tego dane te są wiążące. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował pełnomocnika strony, że aktualizacja użytków gruntowych może nastąpić na wniosek strony zawierający dokumentację przyjętą do pzgik, obejmującą wnioskowane zmiany.

Odnośnie zaś przebiegu granicy działki nr [...] i [...][...] podał, że granica wykazana jest w ewidencji na podstawie operatu technicznego z 2015 r. przyjętego do pzgik za nr [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił stronie, że operat ten jest wadliwy, jednakże stanowi podstawę wykazania przebiegu granicy wobec braku innej dokumentacji przyjętej do pzgik (takiej dokumentacji nie złożyła J. O.). Wobec braku innych materiałów przyjętych do pzgik operat ten był wiążący dla Starosty [...].

[...] poinformował również J. O., że Starosta [...] nie znalazł w swoich zasobach dwóch umów, o których wspominała strona. Umów tych nie ma też w zasobach Urzędu Gminy [...]. J. O. nie przedłożyła Staroście [...] i [...] uwierzytelnionych odpisów tych umów.

Wobec tego stan własnościowy spornych gruntów Starosta [...] przyjął na podstawie Aktu Własności Ziemi z [...] września 1974 r., który stwierdza nabycie przez F. O. i C. O. nieruchomości obejmujących sześć działek, w tym działki nr [...], [...] i [...], o łącznej pow. [...] ha.

Sąd zwraca uwagę, że postępowanie toczące się przed Starostą [...] i [...] było – co istotne - postępowaniem wnioskowym (a nie postępowaniem prowadzonym z urzędu). To oznacza, że aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów we wnioskowanym zakresie mogła nastąpić wyłącznie po przedstawieniu dokumentów uzasadniających potrzebę aktualizacji. Według art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców.

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych reguluje rozporządzenie. Rozporządzenie posługuje się kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego, która następuje z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych - niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów, z których wynikają przedmiotowe zmiany (§ 45 ust. 1, § 47 ust. 1 rozporządzenia). Dokumenty, które mogą być podstawą zmienionego wpisu określa § 12 ust. 1 rozporządzenia i art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy. Są to m.in. akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, prawomocne orzeczenia sądowe, dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Procedura aktualizacji ma zatem charakter rejestrowy. Wprowadzane w jej trakcie zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Procedura ta obejmuje dwie sytuacje. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych, o których mowa w § 12 ust. 1 i art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy. W pojęciu aktualizacji mieścić się będzie również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, ale tylko takich, które mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek (por. wyrok NSA z 7 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 719/07). Dokumenty prywatne (kopie zdjęć, wydruki, kopie mapek, pisemne oświadczenia strony, oświadczenia świadków) nie posiadają mocy podważającej prawidłowości wpisów w ewidencji gruntów i budynków, gdyż taką moc mają, np. materiały stanowiące wyniki prac geodezyjnych lub prac kartograficznych przyjęte do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w trybie określonym w tej ustawie i w akcie wykonawczym do ustawy (art. 12b, art. 12d ust. 2 ustawy).

Przedstawione rozumienie pojęcia aktualizacji oraz techniczno-deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków, która jest wyłącznie systematycznie aktualizowanym zbiorem (rejestrem) informacji o gruntach, budynkach, lokalach i ich właścicielach - wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych (np. prac geodezyjnych) lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność lub o zasięg własności. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów, czy sądów.

Poprzez żądanie wprowadzania zmian w ewidencji gruntów i budynków nie można rozstrzygać kwestii spornych. O tym, że w niniejszej sprawie takie spory istniały lub istnieją wskazał sam pełnomocnik skarżącej, tj.: odwoływanie się F. O. w sprawie uwłaszczeniowej od pomiarów działki nr [...], spór graniczny (sprawa sądowa o sygn. akt [...]) pomiędzy Z. P. (właścicielem m.in. działki nr [...]), a H. O. (właścicielem działek nr [...] i [...]) i kwestionowanie przez H. O. przebiegu granicy wynikającego z mapy geodety Z. P., spór H. O. z T. P. o ochronę naruszonego posiadania działki nr [...] (sprawa sądowa o sygn. akt [...]), kwestionowanie przez H. O. operatu technicznego z 2015 r. nr [...] w zakresie położenia punktów granicznych między działką nr [...] i [...] ( H. O. odmówił podpisania protokołu wyznaczenia znaków granicznych).

Trafnie też wskazał [...], że w ramach aktualizacji ewidencji gruntów i budynków nie można dokonywać zmian danych historycznych (zmian dotyczących zasięgu prawa własności – przebiegu granicy i powierzchni działek, czy zmian w zakresie rodzaju użytku gruntowego) ze skutkiem wstecznym. Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków ma skutek na przyszłość bowiem dokonywana jest na podstawie aktualnych dokumentów z których wynikają nowe dane ewidencyjne w stosunku do ostatnio ujawnionych w tym rejestrze.

Wobec tego trafne było stanowisko Głównego Geodety Kraju zaprezentowane w decyzji z [...] grudnia 2019 r. i z [...] marca 2020 r., że decyzji [...] nie można postawić zarzutu wydania jej w warunkach nieważności z art. 156 § 1 kpa, w szczególności w warunkach oczywistego, widocznego na pierwszy rzut oka, a przez to "rażącego" naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skarżąca nie przedstawiła jakie konkretne przepisy ustawy, czy rozporządzenia były – jej zdaniem – naruszone przez [...] w sposób "rażący" i na czym naruszenie to polegało.

Mając to wszystko na względzie Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji