Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 866/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 7b ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. S., [...] Sp. z o.o. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wykazania w ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy oraz poddzierżawy nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017 roku, nr [...] oraz uchyla pkt 1 decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017 roku, nr [...]; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.


UZASADNIENIE

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego

(dalej: organ II instancji, WWINGK) decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.) oraz w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1629, [obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 – uwaga Sądu], dalej: P.g.k.) po rozpatrzeniu odwołania z [...] lutego 2017 r. [...] Sp. z o. o. oraz odwołania z [...] lutego 2017 r. M. S. - Prezesa Zarządu [...] Sp. z o. o. od decyzji Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z [...] stycznia 2017 r.

utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że M. S. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem z [...] września 2016 r., uzupełnionym pismem z [...] września 2016 r., o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków dzierżawy gruntów i budynków zgodnie z aktem notarialnym nr [...] z [...] kwietnia 2009 r. oraz o zmianę użytku gruntowego wykazanego w granicach części nieruchomości położonej w [...] z innych terenów zabudowanych (Bi) na grunty rolne zabudowane (Br). We wniosku wskazano, że ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków przedmiotu dzierżawy jest niezbędne dla potrzeb postępowania w sprawie decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz ustaniu ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Do wniosku dołączono: odpis umowy dzierżawy między spółką [...] a M. S., sporządzonej w formie aktu notarialnego z [...] kwietnia 2009 r., rep. A nr [...], odpis decyzji Prezesa KRUS z [...] lutego 2016 r. stwierdzającej podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz obowiązek opłacania składek przez Panią I. S., kopię zaświadczenia KRUS z [...] września 2009 r. i kopię decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2014 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r.

Ponadto do organu wpłynęło oświadczenie M. S. z [...] października 2016 r., sporządzone w formie aktu notarialnego rep. A nr [...]. W oświadczeniu tym Pan M. S. wnosi o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków umowy dzierżawy i poddzierżawy nieruchomości objętej księgą wieczystą KW Nr [...] Do oświadczenia zostały dołączone obie umowy, przy czym tylko umowa dzierżawy została sporządzona w formie aktu notarialnego. Zgodnie z informacją zawartą w oświadczeniu, między M. S. a I. S. i A. T., za zgodą T. G., działającej w imieniu Spółki [...], została zawarta umowa poddzierżawy.

Prezydent Miasta [...] (dalej: Prezydent, organ I instancji) decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2017 r. odmówił wykazania w ewidencji gruntów i budynków informacji o dzierżawie gruntów oznaczonych jako [...]. Ponadto powyższą decyzją organ odmówił wykazania w ewidencji gruntów i budynków informacji o poddzierżawie przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na przepis art. 38 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r., poz. 277 z późn. zm.), zgodnie z którym "przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się, że właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach", uznał, że w ewidencji gruntów i budynków może być zarejestrowana informacja o dzierżawie części nieruchomości obejmującej użytki rolne, czyli działki ewidencyjne o numerach: [...]. Natomiast w stosunku do pozostałej części nieruchomości zaliczonej do lasów (działki nr nr [...], [...], [...] i [...]), dróg (działki nr [...] i 7) i wód płynących (działka nr [...]), organ odmówił ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków informacji o ich dzierżawie.

Ustosunkowując się do wniosku o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków poddzierżawy nieruchomości organ wskazał, że przepisy regulujące prowadzenie ewidencji gruntów i budynków nie przewidują rejestrowania tego typu informacji w operacie ewidencyjnym.

Od powyższej decyzji Prezydenta odwołanie z [...] lutego 2017 r. wniosła [...] Sp. z o. o., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika oraz odwołanie z [...] lutego 2017 r. złożył M. S..

Działający w imieniu Spółki [...] pełnomocnik zaskarżył w całości decyzję organu I instancji i wniósł o dokonanie korekty oznaczenia działek objętych Kw nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy [...] oznaczonych jako tereny " Br" na " B".

Podniósł, że grunty objęte powyższą księgą wieczystą, oznaczone obecnie symbolem "Br", od 1962 r. były oznaczone symbolem "B" (grunty pod zabudowę mieszkaniową). Zmiana klasyfikacji działek nr [...] uniemożliwia klasyfikowanie tych gruntów zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w którym przedmiotowe grunty przeznaczone są pod budownictwo mieszkaniowe i oznaczone są symbolem "B".

M. S. w swoim odwołaniu zaskarżył w całości decyzję organu I instancji i wniósł o dokonanie korekty oznaczenia działek objętych Kw nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy [...] oznaczonych jako tereny "Br" na "B". Odwołujący wskazał, że grunty obecnie oznaczone jako "Br", oznaczone były poprzednio symbolem "B" (grunty pod zabudowę mieszkaniową). Na podstawie zapisów w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z którymi użytek gruntowy przedmiotowej nieruchomości oznaczony był symbolem "B" w opracowanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego [...], grunt przeznaczony został pod usługi turystyczne, obiekty sportowe i rekreację. Zmiana oznaczenia użytku gruntowego pod usługi turystyczne, obiekty sportowe i rekreację. Zmiana oznaczenia użytku gruntowego na "Br" powoduje zmianę charakteru przeznaczenia gruntu i zmianę w prowadzeniu procesu inwestycyjnego na obszarze przedmiotowej nieruchomości.

Wraz z odwołaniami od decyzji Prezydenta organ I instancji przesłał wniosek M. S. z [...] lutego 2017 r. "o sprostowanie zapisu i przywrócenie w ewidencji gruntów i budynków poprzedniego statusu oznaczenia o symbolu "B" o funkcji zabudowy mieszkalnej dla działek [...] (...)"

Do organu II instancji wpłynęła, przesłana przez notariusza J. S., umowa poddzierżawy z [...] marca 2017 r. rep. A nr [...] zawarta w formie aktu notarialnego między M. S. - dzierżawcą nieruchomości obejmującej działki o numerach: [...], a I. S. i A. A. T..

W związku z rozbieżnościami miedzy treścią sentencji decyzji Prezydenta z [...] stycznia 2017 r. a żądaniami odwołujących, organ II instancji wystąpił do odwołujących pismami z [...] marca 2017 r. o wskazanie, czy pisma z [...] lutego 2017 r. zatytułowane "odwołaniem" stanowią wniosek o dokonanie zmian w operacie ewidencyjnym. W takiej sytuacji organem właściwym do jego rozpatrzenia jest Prezydent. W powyższym piśmie WWINGK poinformował również adresatów pism, że w przypadku kwestionowania użytku gruntowego, ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2016 r., możliwy jest tryb przewidziany przepisami art. 154-155 lub art. 156 K.p.a. Organ II instancji wskazał także, że w przypadku braku stosownych wyjaśnień w określonym w piśmie terminie, pisma z 7 lutego zostaną rozpatrzone jako odwołania od decyzji z [...] stycznia 2017 r.

Pełnomocnik stron pismem z [...] maja 2017 r. złożył wyjaśnienia, z których wynika, że użytek gruntowy działek o numerach [...] do czasu wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] grudnia 2016 r. był oznaczony symbolem "B" (tereny mieszkaniowe), zaś użytek gruntowy pozostałych działek oznaczony był symbolem "Br". Zdaniem pełnomocnika, zmiana oznaczenia użytku w zakresie przedmiotowych działek na "Br" nastąpiła bez uzasadnionej przyczyny merytorycznej, zmian klasyfikacji terenu nie dokonano na podstawie jakiejkolwiek decyzji. Właściciel gruntu, dzierżawca i poddzierżawcy nie podejmowali żadnych działań zmierzających do zmiany klasyfikacji gruntu. Teren wykorzystywany jest nadal jako gospodarstwo rolne. Zatem użytek gruntowy działek nr [...] powinien być oznaczony symbolem "B".

Pełnomocnik stron w swoim piśmie ustosunkowując się do decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2017 r. poinformował, że na wniosek właściciela nieruchomości Sąd Rejonowy [...] ujawnił umowę dzierżawy w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej. W ocenie pełnomocnika, nie ma przeszkód formalnych do dokonania w ewidencji gruntów i budynków prawidłowych wpisów w zakresie dzierżawy w odniesieniu do całości nieruchomości, tj. wszystkich działek objętych księgą wieczystą KW nr [...] (działki o numerach: [...]) oraz ujawnienia informacji o poddzierżawie.

W tak ustalonym stanie faktycznym Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził, że zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków określają przepisy P.g.k. oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034, z późn zm., dalej: Rozporządzenie).

W świetle przepisu art. 2 pkt 8 P.g.k. ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencja gruntów i budynków odzwierciedla stan nieruchomości w oparciu o określone dokumenty.

Zgodnie z treścią art. 20 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a takie z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich. Ewidencja gruntów i budynków zawiera dane o charakterze przedmiotowym - obejmujące opisowe i graficzne informacje o gruntach, budynkach i lokalach, bez względu na osobę właściciela oraz dane podmiotowe - obejmujące informacje o osobach fizycznych i prawnych oraz jednostkach organizacyjnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki i lokale lub ich części.

Do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

Jak wynika z § 11 ust. 1 pkt 2) Rozporządzenia (błędnie opisanego przez WWINGK jako art. 10 ust. 1 pkt 2 P.g.k.) w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy, oraz o dzierżawcach tych gruntów, zgłaszanych do ewidencji w związku z przepisami art. 28 ust. 4 pkt 1, art. 38 pkt 1 oraz art. 117 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277) lub z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613);

W świetle przepisu art. 38 pkt 1) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r., poz. 277 z późn. zm.) przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się, że właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach.

Jak wynika z przepisu § 12 ust. 1 Rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia.

Powyższe, w ocenie organu II instancji wskazuje, że z uwagi na techniczno - deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków ustawodawca wskazał dokumenty, z których powinny wynikać zmiany danych ewidencyjnych, aby możliwe było ich ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków.

Przenosząc powyższe przepisy na grunt rozpatrywanej sprawy, WWINGK wskazał, że M. S. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem z [...] września 2016 r., uzupełnionym pismem z [...] września 2016 r., o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków dzierżawy gruntów i budynków zgodnie z aktem notarialnym nr [...] z [...] kwietnia 2009 r. oraz o zmianę użytku gruntowego wykazanego w granicach części nieruchomości położonej w [...] z innych terenów zabudowanych (Bi) na grunty rolne zabudowane (Br). Prezydent Miasta [...] decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2016 r. rozpatrzył wniosek strony w części dotyczącej zmiany użytku gruntowego i orzekł o sprostowaniu zapisu w ewidencji gruntów i budynków dotyczącego użytku gruntowego wykazanego w granicach działki ewidencyjnej nr [...] i części działki ewidencyjnej nr [...] poprzez wykreślenie użytku "inne tereny zabudowane" (Bi) i wpisanie w to miejsce użytku "grunty rolne zabudowane na gruntach ornych klasy VI (Br-RVI)". Ponadto organ sprostował funkcje budynków położonych w granicach powyższych działek poprzez usunięcie wpisu "inne niemieszkalne" i wprowadzenie funkcji "produkcyjne, usługowe i gospodarcze Od powyższej decyzji strona nie wniosła w ustawowym terminie odwołania i decyzja stała się ostateczna z dniem [...] stycznia 2017 r. Zatem organ II instancji uznał, że wniosek o zmianę użytku gruntowego został rozpatrzony zgodnie z wolą strony.

Przedmiotem prowadzonego postępowania odwoławczego jest ocena postępowania administracyjnego i wydanej przez Prezydenta Miasta [...] decyzji Nr ZG - [...] z [...] stycznia 2017 r., w której organ odmówił wykazania w ewidencji gruntów i budynków informacji o dzierżawie gruntów oznaczonych jako działki ewidencyjne o numerach: [...]. Ponadto powyższą decyzją organ pierwszej instancji odmówił wykazania w ewidencji gruntów i budynków informacji o poddzierżawie nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW Nr [...]

WWINGK wskazał, że przedmiotem wniesionego odwołań z [...] lutego 2017 r. jest "dokonanie korekty oznaczenia działek objętych Kw nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy [...] oznaczonych jako tereny " Br " na " B". Odwołania nie dotyczą zatem przedmiotu zaskarżonej decyzji.

Organ II instancji, zgodnie z wyrażoną w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności, rozpatrując sprawę stwierdził, że powołane przepisy nie przewidują ujawniania umów poddzierżawy w operacie ewidencyjnym. Przepisy art. 11 i art. 20 ustawy – P.g.k. wyraźnie wskazują, że rejestracji w ewidencji gruntów i budynków podlegają informacje wynikające z umów dzierżawy. Dotyczy to danych o gruntach, będących przedmiotem dzierżawy, oraz danych o dzierżawcach tych gruntów. Wśród informacji, które obejmuje ewidencja gruntów i budynków, ustawodawca wskazał informacje dotyczące umów dzierżawy, lecz tylko wówczas, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich. Ustawodawca nie przewidział ujawnienia w operacie ewidencyjnym informacji dotyczących umowy poddzierżawy. Zatem brak jest podstaw do wykazanie tych danych w ewidencji gruntów i budynków.

W ocenie organu odwoławczego, należy uznać za słuszne nieuwzględnienie przez organ pierwszej instancji tej części wniosku.

Skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyli [...] Sp. z o. o., oraz M. S. reprezentowani przez tego samego zawodowego pełnomocnika.

W skardze zarzucono:

naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez

1. błędną wykładnię art. 20 ust. 1 pkt 6 P.g.k. w zw. art. 38 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w z art. 668 k.c. i art. 698 k.c. przejawiającą się w błędnym przyjęciu, iż "umowa dzierżawy", o której mowa w art. 20 pkt 6 P.g.k. nie obejmuje umowy poddzierżawy w sytuacji, gdy z art. 668 k.c. i art. 698 k.c. wynika w przypadku podnajmu i poddzierżawy odesłanie do przepisów dotyczących najmu i dzierżawy, a zatem dla ustawodawcy w istocie umowa poddzierżawy stanowi rodzaj umowy dzierżawy i jako taka powinna być traktowana również na gruncie innych ustaw;

2. błędną wykładnię art. 11 ust. 1 P.g.k. poprzez dokonanie na str. 6 uzasadnienia decyzji wykładni przepisu o treści innej, niż wynikającą z ustawy i przyjęcie tej nieznanej ustawie treści przepisu za podstawę zaskarżonej decyzji;

3. błędną wykładnię i zastosowanie art. 24 ust. 2a-2c P.g.k. poprzez błędne uznanie, iż organ wpierw z urzędu sprostował przeznaczenie działek gruntu (w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw); Organ również błędne uznał, iż wniosek M. S. oraz spółki [...] dotyczy zmiany przeznaczenia działek [...], a nie przywrócenia pierwotnego przeznaczenia tychże działek.

Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania w postaci:

1. art. 12 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty wniosku skarżących, pobieżne rozpoznanie wniosku i rozpoznanie go w sposób rażąco sprzeczny z prawem materialnym;

2. art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a. poprzez pominięcie przez WWINGK, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co obejmuje nakaz merytorycznego zbadania przez organ II instancji sprawy i przeprowadzenia postępowania dowodowego we własnym zakresie.

Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wielkopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi poniesiono, że od roku 1962 do roku 2016 zarówno w ewidencji gruntów, jak i w ewidencji władz gminy funkcjonowała prawidłowa klasyfikacja, ta prawidłowa klasyfikacja gruntów "B" obejmowała również działki nr [...] W ocenie skarżących organy administracyjne zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji nie przedstawiły żadnego uzasadnienia, które miałoby być podstawą do zmiany klasyfikacji z symbolu "B" na inny. Stąd w zaskarżonych decyzjach nie przywołano żadnego dowodu, który przemawiałby za koniecznością zmiany. Dokonane zmiany w sposób zasadniczy naruszą uzasadniony interes skarżącego, bowiem konsekwencją tych zmian mogą być zmiany przeznaczenia terenu i planowanej inwestycji objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Zdaniem skarżących w żaden sposób nie jest uprawniona odmowa ujawnienia umowy poddzierżawy. Nadinterpretacja przepisów dokonana przez organy administracji publicznej jest nieuprawniona i krzywdząca dla skarżących. Ustalenia WWINGK ujęte w uzasadnieniu na stronie 3 zawierają wewnętrzne sprzeczności i końcowe wnioski prowadzą do sytuacji rażąco krzywdzącej skarżących. Jednym z tych krzywdzących wniosków jest nadinterpretacja przepisów k.c. przy analizie wagi i znaczenia przy umowie dzierżawy i poddzierżawy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzającą w części nie mogą się ostać, choć z przyczyn innych, niż podnoszone w skardze.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd w pełni podziela stanowisko i argumenty zaprezentowane przez organ II instancji.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że przedmiotem zaskarżonej decyzji, ani decyzji ją poprzedzającej nie jest zmiana klasyfikacji działek o numerach ewidencyjnych 5 i 6 (w części). Ta kwestia była przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji Prezydenta [...] (k. 83 – 86 akt adm. organu I instancji). Decyzja ta doręczona została pełnomocnikowi strony dnia [...] grudnia 2016 r. (k. 87 akt adm. organu I instancji) i uostateczniła się dnia [...] stycznia 2017 r. Wiązała więc organ I instancji wydający decyzję dnia [...] stycznia 2017 r. Decyzja z dnia [...] stycznia 2017 r. nie dotyczy zresztą wprost działek o numerach ewidencyjnych 5 i 6, jedynie w jej uzasadnieniu wspomniano, że odnośnie tych działek (podobnie jak działek o numerach ewidencyjnych 8 i [...]) właściwe było zarejestrowanie informacji o dzierżawie. Zarzuty odnośnie nieprawidłowej klasyfikacji działek 5 i częściowo 6 nie mogą być zatem skutecznie podnoszone w niniejszej sprawie, klasyfikacja ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia.

Zasadnie, w ocenie Sądu, organy obu instancji przyjęły, że wykazaniu w ewidencji podlegać winny dane o dzierżawie jedynie gruntów rolnych. Art. 20 ust. 2 pkt 6. P.g.k. stanowi, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich. Z kolei § 11 ust. 1 pkt. 2) Rozporządzenia przewiduje, że w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy, oraz o dzierżawcach tych gruntów, zgłaszanych do ewidencji w związku z przepisami art. 28 ust. 4 pkt 1, art. 38 pkt 1 oraz art. 117 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277) lub z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613). Zgodnie zaś z art. 38 pkt. 1) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się, że właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach. Należy więc podzielić pogląd leżący u podstaw decyzji organów obu instancji, że w ewidencji wykazuje się dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy, oraz o dzierżawcach tych gruntów tylko w wypadku gruntów zaliczonych do użytków rolnych.

§ 68 ust. 1 pkt 1) Rozporządzenia stanowi, że do użytków rolnych zalicza się:

a) grunty orne, oznaczone symbolem - R,

b) sady, oznaczone symbolem - S,

c) łąki trwałe, oznaczone symbolem - Ł,

d) pastwiska trwałe, oznaczone symbolem - Ps,

e) grunty rolne zabudowane, oznaczone symbolem - Br,

f) grunty pod stawami, oznaczone symbolem - Wsr,

g) grunty pod rowami, oznaczone symbolem - W,

h) grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, oznaczone symbolem - Lzr;

Zasadne jest zatem stanowisko, że co do gruntów nie zaliczonych do użytków rolnych, brak jest podstaw do wykazania informacji o ich dzierżawie w rejestrze na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 6. P.g.k. w zw. z art. 38 pkt. 1) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Formalnie jedynie zasadny jest zarzut skargi dotyczący błędnej wykładni art. 11 ust. 1 P.g.k. W istocie na str. 6 uzasadnienia decyzji organ II instancji przytaczając treść § 11 ust. 1 Rozporządzenia wskazał, że jest to treść art. 11 ust. 1 P.g.k. (który w rzeczywistości dotyczy podmiotów wykonujących prace geodezyjne lub kartograficzne i nie ma w sprawie żadnego zastosowania). Ta ewidentna pomyłka nie mogła mieć jednak jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy (aczkolwiek może budzić zdziwienie powielenie jej na szóstej stronie odpowiedzi na skargę).

Sąd nie znajduje także podstaw dla uznania zasadności zarzutu błędnej wykładni art. 20 ust. 1 pkt 6 P.g.k. w zw. art. 38 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w z art. 668 k.c. i art. 698 k.c. Zarówno przepisy P.g.k., Rozporządzenia, jak i ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników posługują się konsekwentnie i expressis verbis pojęciami dzierżawy i dzierżawcy. Za zasadne należy uznać stanowisko organów, że ustawodawca nie przewidział wykazywania w ewidencji informacji dotyczących umowy poddzierżawy. W ocenie Sądu brak jest podstaw, by w drodze analogii ujawniać w ewidencji dane inne niż przewidziane w obowiązującym stanie prawnym.

Niezależnie od powyższych rozważań stwierdzić należy jednak, że decyzja Prezydenta [...] zawiera wadę wymagającą częściowego wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W punkcie 1 rozstrzygnięcia organ I instancji odmówił wykazania w ewidencji dzierżawy gruntów oznaczonych jako działki ewidencyjne o numerach: [...]. W uzasadnieniu organ wskazał jednak, że uznał za właściwą odmowę ujawnienia dzierżawy co do działek 23[...]. W sentencji pominięto więc działkę o numerze ew. [...], która – jak wynika z uzasadnienia – objęta jest jednak decyzją. Tym samym w tym zakresie sentencja decyzji sprzeczna jest z jej uzasadnieniem. Sytuacja taka w utrwalonym orzecznictwie traktowana jest jako naruszenie wymogów z art. 107 § 1 i 3 K.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyroki w sprawach IV SA 3537/02 [WSA w Warszawie], II SA/Ke 520/09, III SA/Po 499/10, VII SA/Wa 1725/10, II SA/Kr 909/12 (wszystkie dostępne: CBOSA). Organ II instancji nie dostrzegając tego uchybienia naruszył art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymując w całości zaskarżoną decyzję.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji ją poprzedzającej oraz punkt 1 tejże decyzji poprzedzającej (pkt 1 sentencji wyroku).

W pozostałym zakresie Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę (pkt 2 sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 206 P.p.s.a. Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W sprawie zaskarżona decyzja uchylona została jedynie w części i to nie na skutek uznania zasadności zarzutów skargi, lecz z powodu okoliczności w skardze nie podniesionych. Sąd uznał przy tym za zasadne co do meritum stanowisko organów obu instancji co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku inicjującego postępowanie administracyjne. Z tego powodu przyjąć należy zaistnienie szczególnego, uzasadnionego przypadku uzasadniającego odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, o czym Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji uwzględni uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu, ponownie rozstrzygając wniosek o ujawnienie w ewidencji przedmiotu dzierżawy.