Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 207/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 230 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 869/15 odrzucające skargę R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 15 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za pierwszy kwartał 2014 r. zlikwidowanej spółki jawnej oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Będącym przedmiotem zażalenia postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), skargę R. C. na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że Przewodniczący Wydziału I, zarządzeniem z dnia 7 kwietnia 2016 r., wezwał skarżącego do wykonania zarządzenia z 11 września 2015 r., poprzez uiszczenie wpisu od skargi, w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 kwietnia 2016 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 4 maja 2016 r. Wpis nie został jednak uiszczony.

W wywiedzionym od powyższego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji zażaleniu, skarżący wnosząc o jego uchylenie, podnosił, że nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Z kolei art. 220 § 3 P.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

W rozpoznawanej sprawie do skarżącego wystosowano wezwanie do uiszczenia wpisu stałego od skargi w kwocie 500 zł.

Zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej również jako "K.p.c."), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1350 ze zm., dalej również jako "rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r.").

Dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r.), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2 rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, publ.: OSNC 1998).

Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.).

Przyjmuje się, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 589/14, LEX nr 1447223).

Zgodnie z szczegółową regulacją zawartą w rozporządzeniu do przesyłki dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia(§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Przesyłkę doręcza się wskazanemu na niej adresatowi (doręczenie właściwe), a innemu odbiorcy w przypadkach, o których mowa w art. 138 Kodeksu postępowania cywilnego (doręczenie zastępcze) (§ 3 ust. 1).

Przewidziane w art. 139 § 1 K.p.c. zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia; zawiadomienie pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający: dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis; oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy. (§ 7.ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3, placówka pocztowa operatora: 1) sporządza, według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia, powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; w przypadku doręczenia, o którym mowa w art. 135 § 2 K.p.c., powtórne zawiadomienie pozostawia placówka pocztowa operatora w skrytce pocztowej adresata; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia. (§ 8 ust. 2). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10. ). Jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, w razie odmowy przyjęcia przesyłki, a także jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 § 2 i art. 139 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru, umieszcza datę i składa swój podpis.

Domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (tak w postanowieniu NSA z 16 maja 2014 r., II FSK 550/14).

Aby zatem przyjąć, że nie ma żadnych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia w trybie określonym w art. 73 P.p.s.a., z dowodu doręczenia powinno wynikać: jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia "właściwego", że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 73 § 2 P.p.s.a. oraz że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki.

W aktach sądowoadministracyjnych sprawy (karta 78) znajduję się zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania do uiszczenia wpisu, jednak na jego podstawie, co pominął Sąd pierwszej instancji, nie można ustalić od kiedy dla skarżącego zaczął biec termin do uiszczenia wpisu, o który go wezwano. Mianowicie należy zauważyć, że przesyłka zawierająca wezwanie, początkowo awizowana, została odebrana przez skarżącego w dniu 26 kwietnia 2016 r., brak jednak daty awizo nie pozwala na ustalenie, czy odbiór przesyłki nastąpił w trakcie biegu 14 dniowego terminu od pierwszego awizo, czy już po nim (co teoretycznie zdarzyć się nie powinno, jednak doświadczenie życiowe NSA wskazuje, że takie sytuacje mają miejsce) i termin do uiszczenia wpisu należało by liczyć nie od daty odbioru a od upływu 14 dniowego terminu awizowania. Wprawdzie gdyby doręczenie nastąpiło po upływie 14 dniowego terminu awizowania, to termin dla skarżącego do uiszczenia wpisu byłby krótszy niż w przypadku odebrania przesyłki w dniu 26 kwietnia 2016 r. Jednak jak już była o tym mowa tylko prawidłowo wypełnione potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism. Znajdujące się w aktach sprawy (k. 78) potwierdzenie odbioru, z przyczyn wskazanych wyżej z pewnością prawidłowe nie jest. W sprawie konieczne będzie zatem ponowne doręczenie spornej przesyłki.

Mając na uwadze powyżej przedstawione względy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.