Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1146/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Asesor sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Okręgowej Inspekcji Pracy w P. z dnia [...] lipca 2004 r. nr rej. [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E :

Nakazem z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. na podstawie art. 9 pkt 2a w zw. z art. 21 pkt 1 i art. 21a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (j.t. Dz. U. 124/01/1362 ze zm.- dalej ustawa), po przeprowadzeniu kontroli w dniu [...] czerwca 2004 r. nakazał ZRB E. K. (dalej Zobowiązana lub Pracodawca) wypłacić wynagrodzenie pracownikowi A. C. w kwocie brutto za miesiąc: "04/2004- 1200 zł, za miesiąc 05/2004- 581 zł".

Decyzji na podstawie art. 108 § 1 kpa nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 9 pkt 2a ustawy, art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy- j.t. Dz.U. 21/98/94 ze zm.- dalej kp.

W uzasadnieniu Inspektor Pracy wskazał, że w toku kontroli przeprowadzonej dnia [...] czerwca 2004 r. firmy ZRB E. K. zatrudnionemu pracownikowi na podstawie umowy o pracę, która nie została podpisana przez pracownika, pracodawca do dnia podpisania protokołu z kontroli w dniu [...] czerwca 2004 r., nie wypłacił należnego wynagrodzenia za pracę "04,05/2004", co potwierdziły listy wynagrodzeń, w których brak potwierdzenia datą i podpisem otrzymania wynagrodzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 94 pkt 5 w zw. z art. 85 § 2 kp, pracodawca winien wypłacić należne wynagrodzenie terminowo. Fakty te znalazły odzwierciedlenie w protokole z kontroli [...], podpisanym przez Pracodawcę dnia [...].6.2004 r. Nakaz opatrzono rygorem natychmiastowej wykonalności, bowiem upłynął termin wymagalności roszczenia o to świadczenie, a w interesie społecznym leży, by pracownik należne mu wynagrodzenie za pracę, stanowiące podstawę jego utrzymania, otrzymał niezwłocznie.

Pismem z dnia [...] lipca 2004 r. od nakazu z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]odwołała się Zobowiązana. E. K. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wskazała, że kontrola nastąpiła, gdy pracodawca już dawno uregulował wszelkie prawne aspekty zatrudnienia pracownika, a stronę finansową regulował niezwłocznie w terminie. W czasie kontroli Odwołująca się oświadczyła, że pieniądze w terminie i co do złotówki wypłaciła pracownikowi. Pan C. był zawsze dowożony do pracy przez Pracodawcę, przeto Pracodawca nie musi pokrywać kosztów dojazdu pracownikowi. A. C. pracował do czwartku [...] maja 2004 r., przy czym w okresie zatrudnienia ( od [...] kwietnia 2004 do [...] maja 2004 r.) bez usprawiedliwienia nie stawił się w pracy dniach: [...],[...],[...] maja 2004 r. Pracownicy otrzymali środki ochrony indywidualnej, odzież i obuwie robocze, rękawice, napoje zimne i gorące, co potwierdzili stosownymi oświadczeniami, złożonymi do akt personalnych pracowników podczas kontroli.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Inspektor Pracy zwrócił się do Zobowiązanej o przesłanie do [...] sierpnia 2004 r. uwierzytelnionych kserokopii dokumentów potwierdzających- w szczególności- wykonanie nakazu nr [...]tj. potwierdzenia wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia. Dokumenty te potwierdzą wykonanie decyzji administracyjnych.

Dnia [...] sierpnia 2004 r. Odwołująca się przesłała odpis pisma A. C. potwierdzającego terminowe wypłacanie wynagrodzenia.

Okręgowy Inspektor Pracy w P. (dalej: Okręgowy Inspektor) decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (j.t. Dz. U. 124/01/1362 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję I instancji.

Wskazał, że w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2004 r. nr rej. [...] zapisano, że Pracodawca nie przedstawił Inspektorowi Pracy dowodu na wypłacenie pracownikowi A. C. ww świadczeń ze stosunku pracy. Strona podpisała protokół kontroli i- pouczona prawidłowo o takiej możliwości- nie wniosła doń zastrzeżeń, a więc uznać należy, że ustalenia dokonane przez Inspektora Pracy w toku kontroli zostały zaakceptowane przez Stronę jako zgodne ze stanem faktycznym ( art. 19i ust. 4- 6 ustawy).

Pismem z dnia [...] września 2004 r. Zobowiązana wniosła skargę do Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji I instancji w ośmiu kwestiach, gdy zaskarżona decyzja odniosła się jedynie do jednego zagadnienia. Pracownik nigdy nie twierdził, że nie otrzymał wynagrodzenia; podczas kontroli Zobowiązana twierdziła, że wszelkie należności regulowała niezwłocznie i nigdy nie zalegała z wypłatami; PIP posiada pisemne potwierdzenie byłego pracownika otrzymanych wypłat; wykonanie nakazu spowoduje powtórne wypłacenie pieniędzy, a zwrotu nadpłaconej kwoty mogłaby się domagać jedynie w postępowaniu sądowym.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor wniósł o oddalenie skargi; wskazał, że Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu, lecz zakwestionowała ustalenia dokonane przez przeprowadzającego kontrolę dopiero po wydaniu przezeń środków prawnych, m.in. decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. W świetle powyższych ustaleń Okręgowy Inspektor decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy. Dnia [...] sierpnia 2004 r.- po wydaniu decyzji Okręgowego Inspektora- Strona przedstawiła Inspektorowi Pracy dowód wypłacenia A. C. 1200 zł tytułem wynagrodzenia za pracę w kwietniu 2004 r. i 500 zł tytułem wynagrodzenia za pracę w maju 2004 r. Strona nadal nie zrealizowała decyzji, gdyż nie wypłaciła pracownikowi pełnego wynagrodzenia za pracę w maju 2004 r., określonego decyzją Inspektora Pracy. Częściowe wykonanie decyzji nie może być w żadnej mierze podstawą uchylenia nakazu Inspektora Pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

1. W doktrynie trafnie wskazuje się, że Państwowa Inspekcja Pracy realizuje swe zadania w formach nadzoru i kontroli (art. 1 i art. 8 pkt 1 ustawy). W ramach kontroli PIP sprawdza zgodność działania pracodawców, na rzecz których świadczona jest praca przez osoby fizyczne, z przepisami prawa pracy i na stosowaniu n i e w ł a d c z y c h środków w postaci zaleceń (wystąpień i pism) w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa ( T. Stręk "Państwowa Inspekcja Pracy" Zakamycze 1998 s.32, 37). W ramach nadzoru PIP wydaje decyzje administracyjne, zwane nakazami lub sprzeciwami. Wydawanie decyzji poprzedzone jest postępowaniem jurysdykcyjnym. Cechą charakterystyczną działań władczych jest to, że organ Inspekcji Pracy, na mocy posiadanych kompetencji, jednostronnie w sposób władczy rozstrzyga o pozycji prawnej strony stosunku prawnego; strona ma obowiązek podporządkować się woli organu, bo w przeciwnym wypadku mogą być użyte instrumenty prawne, pozwalające na wymuszaniu zachowań zgodnych z prawem. Niewykonanie w wyznaczonym terminie podlegającego wykonaniu nakazu inspektora pracy stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone karą grzywny ( art. 283 § 2 pkt 7 kp; T. Stręk- op. cit. s. 35, 36); może być też przedmiotem postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym ( art. 117 i nast. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji- j.t. Dz.U.110/02/968 ze zm.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3.8.2004 r.- II SA/Wa 674/04).

W piśmie z dnia [...] lipca 2004 r. E. K. odniosła się do szeregu zagadnień, wskazanych w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2004 r., następnie objętych wystąpieniem z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]. Trafnie Okręgowy Inspektor uznał, że wystąpienie (art. 9 pkt 5, art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy) nie ma charakteru decyzji administracyjnej (nie ma charakteru władczego), zatem nie przysługuje odeń odwołanie ( art. 127 i nast. kpa). W tym stanie rzeczy Okręgowy Inspektor nie musiał się doń odnosić w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej nie jest także nakaz z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]. W tym stanie rzeczy Sąd nie czynił ustaleń w zakresie nie objętym zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...].

2. W zakresie istotnym dla niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej Sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, za wyjątkiem tej części, w której Inspektor Pracy ustalił, że Skarżąca nie wypłaciła byłemu pracownikowi A. C. należnego wynagrodzenia za pracę za miesiąc kwiecień 2004 r. i za okres od [...] do [...] maja 2004 r., a Okręgowy Inspektor ustalenia te podzielił.

Zgodnie z art. 10 ustawy, w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nie uregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych, stosuje się przepisy kpa. Organ odwoławczy, przywołując instytucję zastrzeżeń do protokołu kontroli (art. 19i ust. 4- 6 ustawy) zdaje się przyjmować (jednak wyraźnie tego nie wskazując), że protokół z kontroli stanowi jedyne źródło ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy a brak zastrzeżeń stanowi o prekluzji stanu faktycznego. Założenia takie są błędne. Protokół z kontroli stanowi bowiem- podobnie jak protokół wywiadu środowiskowego w rozumieniu art. 43 ust.3 i art. 36 ust. 1 obecnie nie obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej- j.t. Dz.U. 13/93/60- stanowi w istocie szczególną formę protokołu w rozumieniu art. 67 § 2 pkt 2 i 3 kpa, do którego ma zastosowanie art. 68 § 2 kpa ( odpowiednio- wyrok NSA z:,10.11.1994- I SA 1073/94- ST 3/97/76 z glosą W. Chróścielewskiego; 17.6.1994- I SA 336/94- OSP 4/96/76 z glosą J.P. Tarno i M. Woźniaka; 30.9.1988- I SA 1458/87- ONSA 2/88/85, akceptowane przez A. Wróbla w: "Kpa. Komentarz" Zakamycze 2005 s. 454-455). W świetle ustawy o PIP brak jest podstaw, by oświadczeniom strony, utrwalonym w protokole kontroli, nadawać inną rangę dowodową, niźli innym dowodom, zgromadzonym w postępowaniu. W prawie polskim nie obowiązuje legalna teoria dowodów, wskazująca na większą moc dowodową jednych dowodów w stosunku do innych dowodów. Wszystkie dowody zebrane w sprawie podlegają swobodnej ocenie dowodów, przy czym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeśli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa ( at. 80 i 81 kpa). Możliwość zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu kontroli (art. 19i ust. 4-6 ustawy) stwarza stronie możność wypowiedzenia się co do dowodów przyjętych dla ustaleń utrwalonych w protokole kontroli przed organem I instancji, nie zastępuje jednak możliwości wypowiedzenia się strony przed organem odwoławczym- w myśl zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania ( art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 1 i art. 81 kpa).

3. Zgodnie z wyrażoną w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy winien prowadzić postępowanie w taki sposób, by możliwe było pełne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy (wyrok NSA z: 24.6.1998- III SA 1379/97- ONSA 3/99/85; 6.6.1997- III SA 515/96- Wspólnota 45/97/26; 22.3.1996- SA/Wr 1996/95- ONSA 1/97/35, akceptowane przez Zespół pod red. A. Wróbla "Kpa orzecznictwo piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 184-185 uw. 6, 7, 9). W tej dyrektywie znajduje wyraz obowiązująca w postępowaniu administracyjnym wizja istoty weryfikacji w toku instancji. Organ odwoławczy nie może poprzestać na ustosunkowaniu się do podniesionych zarzutów, co ma znaczenie zwłaszcza w kontekście art. 128 kpa, zgodnie z którym – co do zasady - odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, a strona może poprzestać na wskazaniu, że jest niezadowolona z decyzji. Organ odwoławczy w określonym przez art. 136 kpa zakresie może również prowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Jedynie w przypadku, gdyby konieczne okazało się prowadzenie postępowania dowodowego w znacznym zakresie, organ odwoławczy winien na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylić decyzję i przekazać sprawę do rozpatrzenia przez organ I instancji. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do dążenia do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy (art. 7 kpa).

Jako standard minimalny w tym zakresie więc potraktować należy konieczność odniesienia się do każdego z podniesionych przez stronę wnoszącą odwołanie zarzutów. Rozumowanie organu winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sformułowanym zgodnie z dyrektywami określonymi w art. 107 § 3 kpa i realizującym jednocześnie zasadę przekonywania ( art. 11 kpa). Realizacja przedstawionych wymagań ma szczególne znaczenie w tych sferach działania organów administracji, gdzie korzystając z przysługującego im imperium nakładają one obowiązki lub ograniczają przysługujące obywatelom uprawnienia.

Te ogólne rozważania dotyczące postępowania odwoławczego przenieść należy na grunt przedmiotowej sprawy. Skarżąca w odwołaniu podniosła szereg zarzutów dotyczących określonych w nakazie z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] należności. Pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Inspektor Pracy wezwał Zobowiązaną do przesłania do [...] sierpnia 2004 r. uwierzytelnionej kserokopii dokumentów potwierdzających wypłacenia pracownika wynagrodzenia; pouczył, że ww przesłane dokumenty potwierdzą wykonanie decyzji administracyjnych. Pouczenie to znajduje umocowanie w art. 9 kpa.

Błędnie Okręgowy Inspektor poprzestał na ogólnikowym wskazaniu przesłanek, które uniemożliwiają uwzględnienie zarzutów odwołania; w żadnym stopniu nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia [...] lipca 2004 r. Wbrew konkluzjom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organy administracji publicznej obowiązane są brać pod uwagę okoliczności podnoszone w odwołaniu; art. 19i ust. 4-6 ustawy obowiązków organu odwoławczego w tej materii nie zmienia. Uwagi organów obu instancji uszło, że celem kontroli ma być ustalenie stanu faktycznego zakresie przestrzegania przez podmiot kontrolowany prawa pracy i udokumentowanie dokonanych ustaleń ( art. 19a ustawy). Dla realizacji celu kontroli inspektor ma prawo w szczególności żądać od pracodawcy i od wszystkich pracowników lub osób, które pracodawca zatrudnia bądź zatrudniał, pisemnych i ustnych informacji w sprawach objętych kontrolą ( art. 19b pkt 3 ustawy). Wszystkie te regulacje prowadzą do wniosku, że inspektor przeprowadzający kontrolę ma obowiązek ustalić stan faktyczny, odzwierciedlający prawdę materialną, które winny być udokumentowane w formie protokołu ( art. 19a, 19b i art. 19i ust. 1 in princ., art. 10 ustawy w zw. z art. 7 kpa). Dopiero w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli i po przeprowadzeniu postępowania wynikającego z ustawy inspektor pracy może wydać nakaz ( art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy). W niniejszej sprawie Inspektor Pracy z naruszeniem art. 19b pkt 3 ustawy w zw. z art. 7 kpa nie przeprowadził koniecznego postępowania wyjaśniającego, czy były pracownik A. C. otrzymał umówione wynagrodzenie. Braków tych nie sanował organ odwoławczy.

Nie sposób podzielić argumentów podniesionych w odpowiedzi na skargę. Okręgowy Inspektor nie mógł odnieść się w decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. do odpisu pisma A. C. z dnia [...] czerwca 2004 r., przedłożonego Okręgowemu Inspektorowi dnia [...] sierpnia 2004 r. (k. 13, 16 akt administracyjnych), lecz kierując się zasadą prawdy obiektywnej ( art. 7 kpa), zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa ( art. 8 kpa), zasadą obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 kpa), organ odwoławczy obowiązany był przed wydaniem decyzji pouczyć Odwołującą się o możliwości przedłożenia dowodów na poparcie twierdzeń o faktach, przywołanych w odwołaniu, a następnie winien był ocenić wszystkie zebrane dowody i ustalić stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Działania te winny poprzedzać wydanie decyzji II instancji. Uchybienia w tej materii stanowiły inne naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej upsa).

W doktrynie trafnie wskazuje się, że nakazy inspektora pracy, oparte na art. 9 pkt 2a ustawy, są decyzjami administracyjnymi, a skutkiem działań nadzorczych jest powstanie po stronie pracodawcy lub innego ich adresata publicznoprawnego obowiązku określonego zachowania się względem pracownika (odpowiednio- krytyczna glosa A. Kisielewicza do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.6.2002- SA/Sz 1138/01- OSP 4/03/48, które to stanowisko Glosatora Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela). W sprawie nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1, art. 175 i 177 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319. Art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o PIP nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 2 § 3 kpc, wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kompetencji Sądu powszechnego i przenoszącym to uprawnienie do organu administracji publicznej- Inspektora Państwowej Inspekcji Pracy. Sądy powszechne są jedynym organem państwa, uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń, wynikających ze stosunku pracy. Wyrok zasądzający roszczenie, jest tytułem egzekucyjnym, na podstawie którego pracownik może zaspokoić swe roszczenie do pracodawcy. Nakaz Inspektora PIP na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o PIP pełni inną funkcję- nie jest tytułem egzekucyjnym, na podstawie którego pracownik może dążyć do zaspokojenia swego roszczenia, lecz służy jedynie wymuszeniu na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej umowy z pracownikiem w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych elementów umowy, które są związane z wynagrodzeniem, co w szczególności dotyczy terminowej wypłaty wynagrodzenia. Nie zachodzi zatem "dualizm kompetencyjny między organami Inspekcji Pracy a Sądami powszechnymi", bowiem Inspektor Pracy może nakazem jedynie skłonić pracodawcę, by ten wypełnił ciążący na nim obowiązek wobec pracownika, gdy obowiązek ów jest wymagalny ( uzasadnienie wyroku WSA w Gliwicach z 30.8.2004- sygn. 4 II SA/Ka 2097/02, które w tej części WSA w Poznaniu w niniejszym składzie podziela; w tej materii- Z. Kubot "Dodatki za pracę w niedziele i święta" PiZS 6/05/30-32).

Podobna sytuacja zachodzi w przypadku orzeczenia wobec skazanego obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 39 pkt 5, art. 46 § 1, art. 67 § 3, bądź zobowiązania skazanego do naprawienia szkody na podstawie art. 72 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. 88/97/553 ze zm.), przy czym ów środek karny bądź środek związany z poddaniem sprawcy próbie nie zastępuje wyroku Sądu cywilnego, rozstrzygającego o roszczeniu odszkodowawczym; żaden z tych środków nie zastępuje bowiem rozstrzygania o powództwie adhezyjnym (art. 12 kpc). Pogląd taki ukształtował się pod rządem art. 28 § 3, art. 35 pkt 1, art. 75 § 2 pkt 1 i § 3, art. 94 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. Kodeks karny (Dz.U. 13/69/94 ze zm.) i pozostaje aktualny pod rządem kk z 1997 r.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Organy władzy publicznej- w tym organy administracji- winny one stosować Konstytucję wprost- kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe- wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją- zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyroku TK z 8.11.2000-SK 18/99-OTK ZU 7/00 s.1273). Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podziela poglądu Z. Kubota (op. cit. s. 31-32), że oba te postępowania ( przed sądem powszechnym o zapłatę i przed inspektorem pracy o wydanie nakazu) są przedmiotowo "te same" (skoro pierwsze z postępowań dotyczy roszczenia, a drugie realizacji po stronie pracodawcy lub innego adresata nakazu publicznoprawnego obowiązku określonego zachowania się względem pracownika, wynikającego z regulacji publicznoprawnej) i że przepisy prawa nie regulują stosunku postępowania inspektorskiego w sprawie nakazu wypłaty do postępowania przed Sądem powszechnym o zapłatę. W istocie zgodnie z art. 177 in princ. Konstytucji domniemuje się właściwość sądu powszechnego dla sprawowania wymiaru sprawiedliwości we wszystkich sprawach, a żadna z ustaw nie zastrzega właściwości innych sądów w sprawach o roszczenia ze stosunku pracy. Wzajemny wpływ tych postępowań określa zatem art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 10 ustawy o PIP. Wykładnia taka zgodna jest z założeniem racjonalności pracodawcy ( Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 1987 s. 211-212).

W rozpatrywanej sprawie obowiązkiem organów obu instancji było ustalenie, czy pracodawca winien wypłacić byłemu pracownikowi A. C. n a l e ż n e wynagrodzenie (art. 9 pkt 2a ustawy)- tylko w takim przypadku Inspektor Pracy mógł wydać stosowny nakaz ( art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy). Rozpatrując sprawę ponownie Inspektor Pracy oceni oświadczenie wiedzy A. C., zawarte w odpisie pisma z dnia [...] czerwca 2004 r. Z odpisu tego pisma zdaje się wynikać, że A. C. otrzymał od pracodawcy dwa razy po 600 zł netto oraz 50 zł w miesiącu kwietniu 2004 r. a w maju 2004 r. 500 zł netto. Byłyby to zatem kwoty wyższe niż umówione 1200 zł brutto miesięcznie ( z odpisu list płac wynika, że za kwiecień 2004 r. A. C. winien był otrzymać 848,86 zł netto, a za okres od [...] do [...] maja 2004 r. 433,34 zł netto - k. 5-7,16 akt administracyjnych).

Jedynie na marginesie należy podnieść, że Pracodawca winien był zawrzeć umowę o pracę na piśmie nie po ustaniu stosunku pracy ([...] maja 2004 r.), lecz najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy przez pracownika; na Pracodawcy też ciąży obowiązek należytego prowadzenia dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy (art. 29 § 2, art. 81 pkt 6 kp). Prowadzenie działalności gospodarczej wymaga profesjonalizmu, a w tej materii nawet dla początkującego Pracodawcy nie są to obowiązki trudne do wypełnienia.

Nadesłanie do Sądu nieuporządkowanych odpisów fragmentów akt administracyjnych, w których nie załączono tak istotnych dla toku postępowania dokumentów jakim były odpisy trzech załączników do protokołu kontroli, odpis pisma Okręgowego Inspektora z dnia [...] sierpnia 2004 r. i dwu załączników do pisma Skarżącej z dnia [...] sierpnia 2004 r., narusza prawo do rzetelnej procedury, które ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego ( art. 2 Konstytucji; wyrok NSA z 19.X.1993 r.- sygn. V SA 250/93, ONSA 2/94/84; wyrok WSA w Poznaniu z 13.9.2005- 4/II SA/Po 33/03). Nie odpowiada to standardom, jakie winny być realizowane przez organy administracji- skoro mają one dążyć do pogłębienia świadomości i kultury prawnej obywateli (art. 8 kpa) winny realizować tę zasadę między innymi przez prawidłowe gromadzenie własnej dokumentacji i przedkładanie jej kompletnej- w oryginale – w postępowaniu sądowoadministracyjnym (tak jak czynią to pierwszoinstancyjne Sądy powszechne w postępowaniu apelacyjnym).

W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej upsa) orzekł jak w punkcie 1 (pierwszym) sentencji. O niemożności wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 upsa.

/-/ I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski

za nieobecnego

sędziego M. Dybowski

MB