Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1037/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 6 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 206 poz 1367
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 28 poz 143
law: Ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.), Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant asystent sędziego Anna Siwonia -Rybak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2243/12 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2243/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po roz P. skargi M. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego – uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówił M. K. wypłaty świadczenia mieszkaniowego, argumentując powyższe faktem utraty przez stronę prawa do zakwaterowania z powodu nabycia lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą.

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej jako Prezes WAM) decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. W uzasadnieniu organ wskazał, że M. K. w dniu [...] lipca 2012 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. z wnioskiem o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Z pisma, które złożył żołnierz zawodowy wraz z wnioskiem wynika, że Miasto Ł. aktem notarialnym z dnia [...] września 1999 r. (Repertorium [...]) sprzedało M. K. lokal mieszkalny nr [...] usytuowany w budynku położonym w Ł. przy ul. B. z 80% bonifikatą od ceny lokalu oraz 20% bonifikatą z tytułu jednorazowej wpłaty gotówki przed podpisaniem aktu notarialnego. W dniu [...] stycznia 2004 r. M. K. dokonał zbycia przedmiotowego lokalu na rzecz J. M., który nie był dla wymienionego osobą bliską. W związku ze zbyciem lokalu przed upływem pięciu lat od dnia nabycia, M. K., zgodnie z treścią obowiązującego w dniu zbycia lokalu mieszkalnego art. 68 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.), zobowiązany był na żądanie Prezydenta Miasta Ł. do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. W dniu [...] czerwca 2012 r. została zawarta umowa pomiędzy Prezydentem Miasta Ł. a M. K. dotycząca zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty. W myśl tej umowy, M. K. zobowiązał się do spłaty zwaloryzowanej bonifikaty udzielonej przy sprzedaży lokalu mieszkalnego w 48 ratach (tj. w ciągu czterech lat).

Prezes WAM przywołał treść art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. nr 206, poz. 1367 ze zm., dalej jako ustawa o zakwaterowaniu), regulującego kwestie związane z prawem żołnierza zawodowego do zakwaterowania. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 6 powołanej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania (w tym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego), jeżeli on lub małżonek nabył lokal mieszkalny od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą. Stwierdził, że w sytuacji M. K. bezsporne jest, iż w dniu [...] września 1999 r. nabył z bonifikatą lokal mieszkalny nr [...] przy ul. B. od Miasta Ł., tracąc tym samym prawo do zakwaterowania. Żądanie Prezydenta Miasta Ł. zwrotu bonifikaty udzielonej Panu M. K. wynika z art. 68 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest konsekwencją prawną sprzedaży lokalu przez stronę przed upływem pięciu lat, licząc od daty jego nabycia. Zwrot bonifikaty z uwagi na powyższe nie zmienia faktu, iż M. K. wykupił lokal mieszkalny od samorządu terytorialnego z bonifikatą. Organ II instancji podkreślił, iż przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują możliwości przywrócenia żołnierzowi zawodowemu prawa do zakwaterowania (w tym do świadczenia mieszkaniowego) utraconego w wyniku nabycia lokalu mieszkalnego z bonifikatą od jednostki samorządu terytorialnego w przypadku zwrotu udzielonej bonifikaty. Gdyby zamierzeniem ustawodawcy było wyłączenie - ze stosowania przepisu art. 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy – sytuacji, w których doszło do zwrotu bonifikaty jednostce samorządu terytorialnego udzielonej przy zakupie lokalu mieszkalnego, znalazłoby to bezpośredni wyraz w przepisach ustawy, tak jak ma to miejsce w przypadku wyłączenia określonego w art. 21 ust. 10 ww. ustawy.

Decyzja Prezesa WAM z dnia [...] października 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: 1) naruszenie art. 21 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP przez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że skarżącemu jako żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na stanowisko służbowe nie przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości; 2) naruszenie treści art. 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy, przez błędną jego wykładnię i ich niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez uznanie, że w chwili obecnej skarżącemu jako żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

W uzasadnieniu skargi M. K. wskazał, iż nabył lokal mieszkalny w 1999 r. w mieście, z którego pochodzi. W tym czasie miał na uwadze swój powrót w rodzinne strony i chęć odbycia na tych terenach służby wojskowej. W dacie wykupu lokalu (również w dniu jego zbycia) obowiązywała ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), która nie zawierała w treści ograniczenia prawa do zakwaterowania oraz wypłaty świadczenia mieszkaniowego dla osób posiadających lokal, który nabyli od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą. Ustawa ta w kwietniu 2004 r. wprowadziła przepis art. 24 ust. 5 oraz w 2010 r. przepis art. 21 ust. 6, dotyczący ograniczenia w prawie do zakwaterowania w przypadku nabycia lokalu od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą. Nie można zatem interpretować tego przepisu na niekorzyść skarżącego, tym bardziej, że "stan nabycia lokalu z bonifikatą" powstał i ustał przed wprowadzeniem ww. przepisu. Skarżący podkreślił, iż wraz z bonifikatą zwrócił całość zwaloryzowanej kwoty, a więc nie wzbogacił się kosztem jednostki samorządu terytorialnego. Przeciwnie, poniósł znaczne koszty dodatkowe. Jego zachowanie było ściśle związane z otrzymywanymi rozkazami. Sprzedaż mieszkania przed upływem 5 lat była konieczna, albowiem niemożność zamieszkania w tym lokalu, z powodu zmiany miejsca pełnienia zawodowej służby wojskowej (w E., a następnie w P.) generowała tylko zbędne koszty. Okoliczności, które nastąpiły, wpływają na zmianę prawa skarżącego do zakwaterowania, a zakup ww. mieszkania nastąpił de facto bez bonifikaty. W związku z powyższym, w chwili obecnej art. 21 ust. 6 oraz art. 87 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie dyskwalifikuje osoby skarżącego w zakresie orzekania o prawie do zakwaterowania.

W odpowiedzi na skargę, Prezes WAM wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego stanowi pochodną uprawnienia podstawowego, jakim jest prawo do zakwaterowania, co wynika z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu. Ustawodawca określił przesłanki negatywne, których spełnienie pozbawia żołnierza zawodowego prawa podstawowego do zakwaterowania oraz form zastępczych realizacji tego prawa. W świetle art. 21 ust. 6 powołanej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10: 1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.; 2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.; 3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia; 4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. nr 10, poz. 36); 5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.

Sąd I instancji wskazał, że pod pojęciem żołnierza zawodowego należy rozumieć żołnierza pełniącego stałą albo kontraktową zawodową służbę wojskową – art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 1 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. nr 90, poz. 593 ze zm.). W świetle art. 124 ust. 1 tej ustawy, kandydaci na żołnierzy zawodowych (a takimi są studenci szkół wojskowych) pełnią czynną służbę wojskową jako służbę kandydacką. Rozkaz personalny o powołaniu do służby kandydackiej wydają, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych, odpowiednio rektor-komendant uczelni wojskowej, komendant szkoły podoficerskiej oraz komendant ośrodka szkolenia (art. 124 ust. 5).

WSA przypomniał, że skarżący ubiega się o przyznanie prawa do świadczenia mieszkaniowego w sytuacji, gdy w dniu [...] września 1999 r. nabył od Miasta Ł. lokal mieszkalny z bonifikatą. W dniu [...] stycznia 2004 r. M. K. dokonał zbycia przedmiotowego lokalu i w konsekwencji został zobowiązany przez Prezydenta Miasta Ł. do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. W dniu [...] czerwca 2012 r. została zawarta umowa pomiędzy Prezydentem Miasta Ł. a skarżącym dotycząca zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty. Zdaniem Sądu, uszło uwadze organów WAM orzekających w sprawie, iż skarżący w dacie nabycia lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą nie był żołnierzem zawodowym. Na rozprawie w dniu 4 lutego 2013 r. skarżący oświadczył, iż w 1999 r. był studentem uczelni wojskowej, a zatem pełnił służbę kandydacką. Tym samym, jako żołnierz zawodowy nie nabył lokalu mieszkalnego z bonifikatą, a będąc już żołnierzem zawodowym wyznaczonym na stanowisko służbowe w garnizonie e., tenże lokal mieszkalny w 2004 r. zbył, co nakładało na niego obowiązek zwrotu uzyskanej bonifikaty w cenie nabycia lokalu.

W ocenie Sądu, w ustalonym stanie faktycznym, skarżący nie może być objęty dyspozycją przepisu art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania wszedł w życie w dniu 1 lipca 2010 r. – art. 1 pkt 23 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 28, poz. 143). W dacie wejścia w życie tego przepisu skarżący, jako żołnierz zawodowy, nie był posiadaczem lokalu mieszkalnego nabytego z bonifikatą, której zwrot wraz jej waloryzacją stał się wymagalny od dnia sprzedaży na żądanie organu samorządowego. Zdaniem Sądu, nie można więc przyjąć, iż na dzień 1 lipca 2010 r. skarżący skutecznie skorzystał z jednej z form pomocy mieszkaniowej, określonych w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Oznacza to, że w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia mieszkaniowego przysługiwało mu prawo do zakwaterowania w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, a co za tym idzie, i świadczenia zamiennego w postaci wypłaty świadczenia mieszkaniowego.

Sąd uznał za niewłaściwe rozumowanie prowadzące do wniosku, iż nabycie kiedykolwiek lokalu mieszkaniowego z bonifikatą, bez względu na okoliczności faktyczne sprawy, bezpowrotnie pozbawia żołnierza zawodowego prawa do zakwaterowania. WSA stwierdził, że w zaistniałym stanie faktycznym organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu i z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, reprezentowany przez radcę prawnego. Pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi M. K., ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W obydwu przypadkach wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez jego błędną wykładnię, w następstwie czego Sąd uwzględnił skargę i uchylił decyzje organów obu instancji, w sytuacji istnienia podstaw do oddalenia skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że Sąd I instancji przyjął zbyt wąską interpretację art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu. Organ nie zgodził się z dokonaną przez Sąd wykładnią tego przepisu polegającą na uznaniu, iż nabywca lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, musi posiadać w dacie nabycia status żołnierza. Skarżący kasacyjnie wskazał, że ustawa o zakwaterowaniu od samego początku przewidywała możliwość nabywania od Agencji bądź jednostek samorządu terytorialnego lokali służbowych z pomniejszeniem w cenie nabycia, m.in. przez żołnierzy. Podobne uprawnienia mieli (i nadal mają) funkcjonariusze innych służb mundurowych, których prawo do zakupu lokalu było realizowane na podstawie ustawy o zakwaterowaniu lecz przez inny podmiot reprezentujący Skarb Państwa, a mianowicie przez Zarząd Zasobów Mieszkaniowych MSW(iA). Stąd zapis rozróżniający nabycie od Agencji i Skarbu Państwa przeczy tezie, jakoby w dacie nabycia kupujący musiał być żołnierzem. W ocenie skarżącego kasacyjnie, również zwrot bonifikaty nie daje podstaw do przyjęcia, że zakup lokalu nastąpił bez pomniejszenia w cenie nabycia. Skarżący bowiem nie wykorzystał bonifikaty i zobowiązany był do jej zwrotu, co nie zmienia faktu nabycia lokalu z ulgą.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. K. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.

Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionej podstawie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu. Prezes WAM słusznie wskazał, że do uwzględnienia skargi M. K. doszło na skutek dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnej wykładni art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu. Zgodnie z tym przepisem, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on sam lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10, nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Sąd I instancji zakwestionował możliwość zastosowania wobec skarżącego unormowań ww. przepisu określających negatywne przesłanki do realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania, wprowadzone ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz.143, dalej jako ustawa zmieniająca). Argumentacja Sądu I instancji sprowadza się do stwierdzenia, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, skoro skarżący w dacie nabycia lokalu mieszkalnego z bonifikatą nie był żołnierzem zawodowym, a nadto lokal ten zbył przed datą wejścia w życie ww. przepisu i z chwilą jego sprzedaży zobowiązany był do zwrotu bonifikaty wraz z jej waloryzacją na żądanie organu samorządowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku jest błędne.

Ratio legis art. 21 ustawy jest określenie prawa do zakwaterowania żołnierza i jego rodziny. Ustawodawca określił m. in sposoby realizacji tego prawa (ust. 2), w tym poprzez wypłatę świadczenia mieszkaniowego (pkt 3) oraz negatywne przesłanki jego realizacji (ust. 6). Zgodnie z art. 21 ust. 6 ustawy, "żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania", jeżeli on lub jego małżonek skorzystali z jednej z form pomocy, o których mowa w ust. 6, m. in. nabyli lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego, korzystając z pomocy ze środków publicznych. Kategoryczny sposób sformułowania: "nie przysługuje prawo do zakwaterowania" oraz ogólne określenie negatywnych przesłanek realizacji prawa do zakwaterowania, z uwzględnieniem celowościowej i systemowej interpretacji przepisów dotyczących prawa do zakwaterowania żołnierzy zawodowych, pozwala na wniosek, że prawo do zakwaterowania rodzina żołnierza może wykorzystać tylko jeden raz (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3038/12). Uznając ten pogląd za trafny, stwierdzić należy, że przyjęcie wykładni prezentowanej przez Sąd I instancji prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania sytuacji prawnej żołnierza, który wcześniej zaspokoił swoje potrzeby mieszkaniowe korzystając ze środków pochodzących od Skarbu Państwa. Nadto, szerokie ujęcie wyłączeń dotyczących korzystania z prawa do zakwaterowania wskazuje na zamiar ustawodawcy objęcia nimi wymienionych w ust. 6 sytuacji (zdarzeń), także wówczas, gdy miały one miejsce przed datą wejścia w życie zmiany ustawy, wprowadzającej ust. 6 do art. 21, tj. od 1 lipca 2010 r. (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r.). Jeżeli zatem żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne (art. 21 ust. 6), to fakt ten stanowi przeszkodę w realizacji prawa do zakwaterowania unormowanego w art. 21 ust. 1 ustawy.

Taka wykładnia art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z zasady tej wynika, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi, które mogą ograniczyć moc przepisów prawa w czasie, przez wyłączenie stosowania danych przepisów do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem ich w życie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. zmieniającej, ustawę o zakwaterowaniu sił zbrojnych, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 ustawy (tj. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP), w brzmieniu dotychczasowym. Art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej nie przyjął zatem ograniczenia mocy obowiązującej przepisów zmienionych, w tym art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy, do zdarzeń prawnych powstałych po ich wejściu w życie.

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przesłanka negatywna realizacji prawa do zakwaterowania (wypłaty świadczenia mieszkaniowego) wystąpi również w sytuacji, gdy osoba będąca żołnierzem w dacie złożenia wniosku o wypłatę tego świadczenia, przed powołaniem do zawodowej służby wojskowej nabyła lokal mieszkalny w określonych w tym przepisie warunkach. Jak już wskazano, ustawodawca ograniczając prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania w przypadku, gdy nabył on lokal mieszkalny z bonifikatą, w sposób zamierzony objął tą przesłanką wszelkie stany faktyczne, niezależnie od daty nabycia lokalu, czy też jego późniejszej sprzedaży. W tej sytuacji, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy do nabycia lokalu doszło przed powołaniem żołnierza do zawodowej służby wojskowej, czy w trakcie jej pełnienia oraz czy lokal ten stanowił własność żołnierza w dacie wejścia w życie znowelizowanych przepisów.

W omawianym przypadku, postępowanie w sprawie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego zostało wszczęte po wejściu w życie znowelizowanych przepisów. W dacie rozstrzygania przez organy administracji obowiązywał zatem stan prawny ustalony przepisami ustawy zmieniającej, który ograniczał prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania w przypadku, gdy wcześniej nabył on lokal mieszkalny od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą. W sprawie bezsporne jest, że M. K. skorzystał z pomocy finansowej państwa nabywając w 2004 r. od Miasta Ł. lokal mieszkalny z 80% bonifikatą od ceny lokalu oraz 20% bonifikatą z tytułu jednorazowej wpłaty gotówki przed podpisaniem aktu notarialnego. Jak już wyżej wskazano, zarówno okoliczność, że przedmiotowy lokal został nabyty przed rozpoczęciem zawodowej służby wojskowej, jak również fakt, że lokal ten został sprzedany przed dniem wejścia w życie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, nie mają znaczenia prawnego. W świetle powyższego przepisu, istotny jest bowiem wyłącznie fakt wcześniejszego skorzystania z pomocy finansowej państwa przy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, co w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie miało miejsce.

W tym stanie rzeczy, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi M. K. na skutek dokonania błędnej wykładni art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jest w pełni uzasadniony.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, jako bezzasadnej. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej wywody, stwierdzić należy, że organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zasadnie odmówiły M. K. wypłaty świadczenia mieszkaniowego powołując się na wystąpienie przesłanki negatywnej określonej w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu, tj. wcześniejsze nabycie lokalu mieszkalnego od jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w dacie wydania ostatecznej decyzji o odmowie wypłaty świadczenia mieszkaniowego, zwaloryzowana kwota udzielonej bonifikaty nie została zwrócona w całości, albowiem spłata tego zobowiązania realizowana jest w systemie ratalnym na podstawie umowy zawartej pomiędzy Miastem Ł. a M. K. Dlatego też, kwestia ciążącego na stronie obowiązku zwrotu udzielonej bonifikaty pozostawała bez wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Uwzględniając przedmiot sprawy oraz ciążące na stronie zobowiązania finansowe, w oparciu o art. 207 § 2 P.p.s.a., odstąpiono od zasądzenia od M. K. na rzecz Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.