Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 838/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 2,  art. 27 ust. 1 i 2,  art. 28 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
article: art. 7, 9, 10, 77 par. 3,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpoznaniu odwołania S. G. od decyzji Starosty P. z dnia [...] sierpnia 2009r. znak [...] o odmowie wprowadzenia zmiany w wykazie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej położonej w O.– utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Wspomniana wyżej decyzja SKO w R., została wydana

w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

Sąd Rejonowy w P. pismem z dnia [...] sierpnia 2007r. sygn. akt [...] przekazał wg. właściwości Staroście P. wniosek E. i S. małż. G. w zakresie ustalenia, że wymienieni są uprawnionymi udziałowcami we wspólnocie gruntowej wsi O. w miejsce dotychczasowego udziałowca S. G.. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania, Starosta P. decyzją z dnia [...] marca 2008r. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb O. w zakresie uprawnienia małż. G. do udziału we wspólnocie wsi O. w miejsce dotychczasowego udziałowca S. G.. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] września 2008r.

W rezultacie skargi wniesionej na powyższą decyzję przez małż. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2009r. sygn. akt IV SA/Wa 1844/08 – uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] marca 2008r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy polegającym na niedopuszczalnym zastosowaniu w odniesieniu do rozstrzygnięcia wniosku małż. G. dwóch odrębnych postępowań administracyjnych

tj. postępowania ewidencyjnego regulowanego przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz postępowania dotyczącego ustalenia uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej regulowanego przepisami ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Sąd orzekający wskazał, że postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian do ewidencji odnośnie udziałowców we wspólnocie może być prowadzone dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie uznania konkretnych osób za udziałowców we wspólnocie, a ponadto, że w sprawach dotyczących ewidencji gruntów i budynków organem odwoławczym od rozstrzygnięć starosty jest wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, natomiast w sprawach dotyczących wspólnot gruntowych od orzeczeń starosty organem II instancji jest samorządowe kolegium odwoławcze / k.4 uzasadnienia wyroku/.

Mając powyższe na względzie Starosta P. ponownie rozpoznał i dokonał ustaleń faktycznych w odniesieniu do wniosku małż. G.. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w ewidencji gruntów założonej w 1967r. S. G. figurowała jako władająca następującymi działkami:

-/ nr ew. [...] i [...] o powierzchni [...] ha, które w 1976r. zostały nabyte przez E.i J. małż. G.

-/ nr ew. [...] która w 1971r. została nabyta przez małż. S.

-/ nr ew. [...] która na podstawie aktu własności ziemi z 1981r. została nabyta przez M. L.

-/ nr ew. [...] która na podstawie aktu własności ziemi z 1968r. nabyli małż. P.

Łączna powierzchnia gospodarstwa S. G. wynosiła [...] ha.

W wyniku zmian własnościowych, E. i S. małż. G. aktem notarialnym z 1989r. otrzymali od rodziców S. G. E. i J. Małż. G. działki o nr ew. [...] i [...] o pow. [...] ha.

Na podstawie powyższych ustaleń Starosta P. przyjął, że rodzice skarżących E. i J. G. stali się właścicielami tylko części gruntów o pow. [...] ha posiadanych wcześniej przez S. G.. W związku z tym w świetle art.28 ust.2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie przejęli udziału ponieważ przy S. G. pozostało nadal [...] ha. Wymienieni rodzice skarżących tj. E. i J. G. w momencie nabycia gruntu po S. G. nie spełniali także warunku wynikającego z art.27 ust.1 cyt. ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ponieważ nie posiadali gospodarstwa rolnego w tej samej wsi ani udziału we wspólnocie.

Skoro E. i J. G. nie posiadali prawa do udziału we wspólnocie gruntowej wsi O., to tym bardziej takich uprawnień nie nabyli skarżący S. i E. G..

Mając powyższe ustalenia na uwadze Starosta P. wspomnianą decyzją

z dn. [...].08.2009r. odmówił wprowadzenia zmian w wykazie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej użytkowanej rolniczo położonej w O. polegających na wpisaniu S. i E. małż. G. w miejsce dotychczasowego udziałowca S. G..

W odwołaniu od powyższej decyzji strony podniosły zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych do ustalonego w przebiegu postępowania stanu faktycznego oraz okoliczności i fakty, które w ich ocenie stanowiły o przesłankach wyłączenia Starosty P. od rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym.

Wspomnianą wyżej decyzją z dn. [...].10.2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podjętej decyzji SKO wskazało na wszechstronność ustaleń organu I instancji w zakresie zmian własnościowych działek wchodzących w skład wspólnoty gruntowej a posiadanych przez udziałowca S. G. i poprawność ocen prawnych dot. braku podstaw o przyjęcia twierdzenia o następstwie skarżących o udziału we wspólnocie gruntowej w kontekście dokonanych ustaleń faktycznych. SKO wskazało także na brak podstaw do wyłączenia Starosty P. od rozpatrzenia niniejszej sprawy w rozumieniu art. 24§1 pkt.4 kpa.

Skargę na powyższą ostateczną w administracyjnym toku postępowania decyzję SKO w R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. i E. małż. G..

W skardze podnieśli zarzuty naruszenia przepisów postępowania art.6, art.7, art.15 , art.24-25, art.136, art.138 kpa oraz podnieśli zarzuty naruszenia autorytetu Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przejawiające się w ich ocenie w nierespektowaniu przez działające w sprawie organy administracji publicznej prawomocnych wyroków sądowych.

W obszernym uzasadnieniu skarżący podnieśli ponadto w negatywnym kontekście działania Starosty P. i Wójta Gminy O. w odniesieniu do sprawowanych przez nich funkcji.

W odpowiedzi na skargę SKO w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270

z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.).

Kontrolowana z uwzględnieniem powyższych kryteriów sądowej kontroli działań organów administracji publicznej skarga, na uwzględnienie nie zasługuje albowiem zaskarżona decyzja SKO w R. i poprzedzającą ją decyzja Starosty P. są zgodne z prawem.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dn. 22.03.2010r. sygn. VIII SA/Wa 838/10 Sąd odrzucił skargę E. G. z powodu nie uiszczenia przez skarżącą wpisu sądowego od wniesionej skargi /art.220§3 p.p.s.a./.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie były decyzje administracyjne podjęte w rezultacie przeprowadzenia postępowania w sprawie uznania konkretnych osób / skarżących / za udziałowców we wspólnocie gruntowej.

Problematyka wspólnot gruntowych została uregulowana przepisami ustawy

z dn. 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych / Dz. U. Nr 28 poz. 169 ze zm., dalej określana jako " ustawa o z.w.g./. Ustawa ta ma charakter przepisów szczególnych w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego dot. współwłasności, które do wspólnot gruntowych stosuje się w zakresie nieuregulowanym w wym. ustawie. Pojęcie wspólnoty gruntowej stanowi bowiem szczególny rodzaj współwłasności niepodlegającej podziałowi, rządzącej się własnymi odrębnymi zasadami. Współwłasność ta oparta jest na uprawnieniu przysługującym osobom fizycznym lub prawnym, posiadającym gospodarstwa rolne do udziału we wspólnocie gruntowej, polegającym na korzystaniu z należących do niej gruntów zgodnie z ich przeznaczeniem. Należy podkreślić, że zaliczenie danych nieruchomości do wspólnot gruntowych następowało z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie wspomnianej ustawy o z.w.g. Uprawnionymi zaś do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty.

Wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie, jak również ustalenie nieruchomości wchodzących w skład wspólnoty, następuje w drodze administracyjnej na podstawie decyzji właściwego starosty / art.8 ust.2 ustawy o z.w.g./.

Szczególny charakter funkcjonowania wspólnot gruntowych wyraża się także w rozporządzaniu wspólnotami gruntowymi, w tym w zakresie zbywania gruntów i udziału przez osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej.

Udział we wspólnocie gruntowej może być zbywany wyłącznie w całości i tylko na rzecz osoby posiadającej już udział w tej wspólnocie oraz na rzecz osób posiadających gospodarstwa rolne w tej samej wsi lub we wsiach przylegających do wspólnoty /art.27 ust.1 ustawy o z..w.g./.

W razie zbycia wszystkich gruntów gospodarstwa rolnego przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej udział w tej wspólnocie przechodzi na nabywcę tego gospodarstwa /art.28 ust.1/, natomiast w razie zbycia części gruntów określonych w ust.1, udział we wspólnocie gruntowej zachowuje dotychczasowy właściciel, chyba że na podstawie umowy odstąpi swe uprawnienia nabywcy. Jeżeli jednak zbywca pozostawia sobie obszar użytków rolnych nie większy niż 0,1 ha, udział we wspólnocie gruntowej przechodzi na nabywcę / art.28 ust.2 /.

Przenosząc powyższe przepisy na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja SKO w R. wskazuje, że podstawą odmowy ustalenia uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej wsi O. skarżących, jest brak spełnienia przesłanek określonych w art. 27 i 28 ustawy o z.w.g., tj.:

1/ zbycia części gruntów gospodarstwa rolnego przez uprawnioną S. G. /babkę skarżącego/ na rzecz jego rodziców / działki nr ew. [...] i [...] o pow. [...] ha w warunkach nie posiadania przez nich gospodarstwa rolnego i braku oświadczenia o odstąpieniu swych uprawnień udziałowych we wspólnocie, co skutkowało tym, że rodzice skarżącego nie nabyli uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej

2/ skarżący posiadają aktualnie z gruntów wspólnotowych działkę nr ew. [...],

a posiadane przez nich pozostałe grunty rolne nie spełniają norm obszarowych gospodarstwa rolnego, bowiem jak wynika z nakazu płatniczego podatku rolnego dla skarżących posiadają [...] ha gruntów /nakaz płatniczy k. [...] akt administracyjnych/.

Powyższe daje podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie spełnili przesłanek ustawowych z art. 27 i 28 ustawy o z.w.g do objęcia po babce S. G. udziałów we wspólnocie gruntowej wsi O..

Wywodzenie przez skarżącego, że sprawa jego udziału we wspólnocie gruntowej jest już dla niego pozytywnie przesądzona wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dn. 6 czerwca 2007r. sygn. VIII SA/Wa 297/07

i wyrokiem NSA w Warszawie z dn.4 grudnia 2007r. sygn. akt II OSK 1495/07, jest bezpodstawne. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej we wspomnianych wyżej wyrokach było postępowanie w przedmiocie powołania organów spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej wsi O.. Przywołany w uzasadnieniach tych wyroków fakt członkostwa skarżącego w spółce zarządzającej wspólnotą

w żadnej mierze nie przesądził o uprawnieniach do udziału skarżącego we wspólnocie.

Stosownie do art.16 ust.1 ustawy o z.w.g – członkami spółki są osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej. Jednakże członkami spółki mogą być również posiadacze gruntów przyległych do wspólnoty gruntowej na warunkach określonych w statucie /art.16 ust.2 ustawy/.

Sądy w wspomnianych orzeczeniach badały uprawnienia skarżącego do występowania w charakterze strony w kontekście przesłanek z art.101 ust.1 ustawy

dn. 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /Dz. U. Nr.153 poz.1270 ze zm./,

tj. posiadania interesu prawnego lub uprawnienia naruszonego uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. W żadnym punkcie orzeczenia ani też uzasadnienia nie wyraziły stanowiska, czy poglądu o uprawnieniu skarżącego do udziału we wspólnocie wsi O. po S. G. / babce skarżącego/.

Stąd wysuwanie przez skarżącego swych uprawnień, z powołaniem się na te orzeczenia jako tytuły prawne uzasadniające jego uprawnienia udziałowe do wspólnoty, są nieuprawnione i tak zostały zakwalifikowane przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Sąd nie dopatrzył się także wadliwości w stanowisku organu w przedmiocie odmowy wyłączenia Starosty P. od załatwienia sprawy z wniosku skarżącego, gdyż nie zachodziły przesłanki określone w art. 24 §1 pkt.2 i 3 oraz

w art. 25§1 kpa. Stanowisko zwarte w piśmie SKO w R. z dn. [...].10.2007r.

w ocenie Sądu prawidłowo rozstrzyga wniosek skarżącego o wyłączenie organu.

Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy uznał ponadto, iż rozstrzygając sprawę organ administracji nie naruszył zarzuconych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z zachowaniem zasad określonych w art.7, art.9, art.10 kpa /tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady informowania stron, zasady czynnego udziału stron

w postępowaniu/. Wydana decyzja spełnia wszystkie wskazania ustawodawcy zawarte w art.107 kpa. W szczególności organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji wskazał dlaczego i w oparciu o jakie przesłanki odmówił ustalenia uprawnienia do udziału we wspólnocie gruntowej, a organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji ustosunkował się także do zarzutów skarżących zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji.

W tym stanie rzeczy na podstawie art.151 p.p.s.a, Sąd skargę oddalił.