Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 49/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 3 a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i 2, ust. 3a i 3b oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585), decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Z.K. umorzenia należności składkowych na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 2011r. do lipca 2011r. w kwocie 3.711,27 zł, na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od lutego 2011r. do lipca 2011r. w kwocie 1.460,34 zł, na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2011r. do lipca 2011r. w kwocie 334,51 zł, a także odsetki naliczone na dzień [...] lipca 2011 r. w kwocie 131 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Z.K. wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek. Wnioskodawca prośbę swoją uzasadnił tym, iż zostało zajęte jego konto gospodarcze, które było jedynym składnikiem majątkowych, przez co uniemożliwiono prawidłowe działanie firmy. Ponadto oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności ani majątku, utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej, zaś jego obecna sytuacja zdrowotna i materialna jest w stanie krytycznym. W dalszej części uzasadnienia ZUS przedstawił dowody, którym dał wiarę przy rozpoznaniu sprawy oraz wskazał, że wnioskodawca ma 52 lata i prowadzi działalność gospodarczą. W latach 2008 i 2010 działalność przyniosła straty, natomiast rok 2009 zamknął się niewielkim dochodem. Aktualnie z powodu zajęcia w dniu [...] września 2010r. rachunku bankowego przez Urząd Skarbowy za zaległości podatkowe, zobowiązany wg oświadczenia nie dysponuje żadnym dochodem. Prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną, która otrzymuje wynagrodzenie za pracę. Zobowiązany ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania w kwocie ok. 390 zł. Jest współwłaścicielem samochodu osobowego. Wykazuje zaległości z tytułu podatków, kredytów, w instytucjach i alimentacyjne. Ponadto organ ustalił, że płatnik nie dopełnił obowiązku opłacania składek i posiada zaległości składkowe na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 2011r. do lipca 2011r. w kwocie 3.711,27 zł, na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od lutego 2011r. do lipca 2011r. w kwocie 1.460,34 zł, na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2011r. do lipca 2011r. w kwocie 334,51 zł, a także odsetki naliczone nadzień [...] lipca 2011 r. w kwocie 131 zł.

Następnie organ I instancji przytoczył treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585) i wskazał, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie stanowiących o całkowitej nieściągalności zadłużenia, a także przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z przepisami rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ wskazał, że wnioskodawca prosząc o umorzenie podniósł, że zajęcie rachunku bankowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zaskutkowało obniżeniem stopnia jego wypłacalności i umniejszeniem zasobów finansowych. Powyższa sytuacja spowodowała, że nie jest w stanie płacić na dzień dzisiejszy składek i stracił płynność finansową. Ponadto oświadczył, że dalsze czynności egzekucyjne mogą jeszcze bardziej zagrozić jego egzystencji poprzez nie zapewnienie minimum socjalnego. Badając, czy spełnione zostały przesłanki w/w rozporządzenia, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi dłużnika możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych organ wskazał, że należy mieć na uwadze fakt, iż przepisy nie wskazują jakimi kryteriami powinien

się kierować. Dlatego też oceniając sytuację majątkową dłużnika organ podał, iż miał na uwadze ważny interes osoby zobowiązanej, ale również stan finansów ubezpieczeń społecznych. W jego ocenie analiza zgromadzonego materiału dowodowego oraz oświadczeń złożonych przez stronę dała podstawy do stwierdzenia, że wnioskodawca jest aktualnie w trudnej sytuacji finansowej, jednak nie znalazł podstaw do umorzenia zaległych składek. Zakład nie dał wiary oświadczeniu dłużnika o ponoszeniu kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, gdyż ponoszenie tych kosztów wykazała w postępowaniu dotyczącym umorzenia składek w ZUS J.Ś. konkubina wnioskodawcy.

Ponadto skarżący w uzasadnieniu wniosku poinformował, że odwołał się od decyzji Urzędu Skarbowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w związku z czym Zakład uznał, że sytuacja finansowa zobowiązanego ma charakter przejściowy i po zakończeniu postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego ulegnie poprawie, zaś Zakład ma możliwość dochodzenia należności. Fakt prowadzenia egzekucji na rzecz Urzędu Skarbowego nie może być argumentem świadczącym o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego. Zdaniem Zakładu sytuacja, w której inny wierzyciel uzyskuje spłaty swoich wierzytelności, natomiast ZUS zostaje tej możliwości pozbawiony jest stanem nieracjonalnym. Wnioskodawca wskazał też na fakt posiadania zobowiązań kredytowych i w instytucjach. Zakład uznał jednak, iż także ten argument nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem obowiązek zapłaty kredytu bankowego nie może być argumentem świadczącym o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego. Poza tym dłużnik nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzający posiadanie zobowiązań alimentacyjnych. W odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia organ stwierdził, iż utrata wiarygodności u kontrahentów oraz w instytucjach finansowych, na którą powołuje się zobowiązany była następstwem kontroli podatkowej i zajęcia rachunku bankowego a nie wynikiem okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej czy też innego zdarzenia nadzwyczajnego. Utrata płynności finansowej nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku uiszczania składek. Zobowiązany oświadczył także, iż jego sytuacja zdrowotna jest w stanie krytycznym, jednak nie przedłożył żadnych zaświadczeń lekarskich potwierdzających problemy ze zdrowiem. Organ I instancji podkreślił, że to w interesie osoby zobowiązanej jest udokumentowanie trudnej sytuacji finansowej lub zdrowotnej, co jest możliwe poprzez dołączenie do wniosku dokumentów, które miałyby istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. umożliwiłyby w świetle obowiązujących przepisów umorzenie składek. Zakład podkreślił, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie powyższych przepisów mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym, co oznacza, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym stwierdzenie istnienia przesłanek nie obliguje organu do zastosowania umorzenia należności, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Organ stwierdził też, że sytuacja finansowa wnioskodawcy choć trudna, nie ma charakteru wyjątkowego. Instytucja umorzenia zaległości składkowych, co wynika z intencji ustawodawcy, ma charakter wyjątkowy i powinna być przyznawana sporadycznie zaś "ważny interes zobowiązanego", będący jedną z przesłanek nie może być utożsamiany jedynie z trudnościami finansowymi. Umorzenie zadłużenia w sytuacji, gdy istnieje realna możliwość zaspokojenia roszczeń Zakładu naruszałoby interes społeczny.

Z.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że pismem z dnia [...] maja 2011r. zwrócił się z prośbą o zawieszenie spłat należności z tytułu składek wraz z odsetkami na okres sześciu miesięcy. Jego trudności ze spłatami związane były z tym, że w dniu [...] września 2010r. zostało wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Zawiadomienie o Zajęciu Prawa Majątkowego Stanowiącego Wierzytelność z Rachunku Bankowego u Dłużnika Zajętej Wierzytelności Będącego Bankiem, co zaskutkowało obniżeniem stopnia wypłacalności skarżącego i umniejszeniem zasobów finansowych. Powyższa sytuacja spowodowała, że nie był w stanie płacić należności z tytułu składek. Zobowiązania wobec ZUS do momentu kiedy jego konto gospodarcze zostało zajęte przez Urząd Skarbowy były płacone w terminie. W ocenie skarżącego w jego przypadku wystąpił ważny interes osoby zobowiązanej, gdyż po uiszczeniu należności nie będzie dysponował żadnymi środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Dalsze czynności egzekucyjne mogą jeszcze bardziej zagrozić jego egzystencji wynikającej z tytułu nie zapewnienia mu minimum socjalnego, a to nie pozwoli na realizację niezbędnych potrzeb życiowych. Stwierdził, że nie rozważono w należyty sposób jego sytuacji majątkowej, ograniczając

się jedynie do przytoczenia faktu osiągania przychodów, bez uwzględnienia konieczności ponoszenia wysokich kosztów. Nie odniesiono się również w sposób należyty co do zadłużenia z tytułu umów cywilnoprawnych (kredyty), stwierdzając, że ten argument nie zasługuje na uwzględnienie, a to znacznie zwiększa koszty utrzymania. Następnie skarżący podał, że jego sytuacja jest tragiczna i jeżeli nie można umorzyć składek, to może chociaż zawiesić do czasu, aż sytuacja się poprawi na tyle, aby mógł spłacać należności. Nigdy nie kwestionował swojego zadłużenia i dopóki mógł, to je spłacał w wyznaczonym terminie i wysokości.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz

art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wydał dnia [...] listopada 2011r. decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy wcześniejsze orzeczenie.

Na postawie oceny materiału dowodowego Prezes Zakładu uznał, że w okresie od dnia wydania decyzji z dnia [...] września 2011r. do dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek tj. do dnia [...] października 2011r., nie wystąpiły nowe przesłanki przemawiające za uchyleniem decyzji z dnia [...] września 2011r. Strona w toku prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie nie przedstawia nowych dowodów, które miałyby istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia omawianego zagadnienia. Zdaniem organu sytuacja materialna zobowiązanego szczegółowo przestawiona została w poprzedniej decyzji w sprawie umorzenia należności z dnia [...] września 2011r, a tym samym nie jest prawdą, iż nie odniesiono się do zadłużenia wnioskodawcy z innych tytułów. W wyniku natomiast postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie umorzenia należności organ ustalił, iż zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą. Odnosząc się natomiast do propozycji dłużnika w sprawie zawieszenia spłat należności do czasu poprawy sytuacji Prezes poinformował, że odroczenie terminu spłaty należności może dotyczyć wyłącznie należności bieżących, wniosek w tej sprawie powinien być złożony w ostatnim dniu terminu płatności składek ze wskazaniem konkretnego terminu odroczenia. Organ uznał, że w sytuacji skarżącego brak jest podstaw prawnych do zastosowania takiej ulgi w spłacie należności. Prezes Zakładu podtrzymał stanowisko, iż sytuacja finansowa zobowiązanego jest trudna, gdyż mimo prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania z tego tytułu dochodu, posiada liczne zobowiązania z tytułu kredytów bankowych, podatków, zobowiązań alimentacyjnych i innych np. u kontrahentów. Jednakże nie ma ona charakteru wyjątkowego. Zobowiązany nie poniósł szkód z tytułu klęsk żywiołowych i innych nadzwyczajnych zdarzeń, nie jest przewlekle chory, ani też nie jest zobowiązany do opieki nad członkiem rodziny przewlekle chorym, co uniemożliwiałoby uzyskanie dochodu i opłacenie należności.

Skargę na decyzję ZUS z dnia [...] listopada 2011r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Z.K., w której oprócz powtórzenia argumentów wskazanych w odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji podał, że po uiszczeniu należności nie będzie dysponował żadnymi środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Od 7 miesięcy nie płaci za najem mieszkania oraz media, nie ma pieniędzy na zakup opału i przebywa w nieogrzewanych pomieszczeniach.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Dokonując zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa warunkującym jej uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w I instancji stanowił art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Przepisy te przewidują możliwość umorzenia w całości lub części składek przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność, w świetle art. 28 ust. 3 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

_@POCZ@__@KON@_ 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

_@POCZ@__@KON@_ 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

_@POCZ@__@KON@_ 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

_@POCZ@__@KON@_ 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Art. 28 ust. 3a przewiduje jednak możliwość umorzenia n_@POCZ@__@KOależności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, ale tylko w uzasadnionych przypadkach. Takie uzasadnione przypadki przewiduje § 3 ust._@POCZ@__@KON@_ 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) stanowiąc, że _@KON@_Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,

w szczególności w przypadku:

_@POCZ@__@KON@_1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

_@POCZ@__@KON@_2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

_@POCZ@__@KON@_ 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Za rodzinę zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

Wskazane wyżej wyliczenia sytuacji, w których możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek ujęte zostały w katalogi zamknięte, co oznacza, że wyłącznie w przypadku zaistnienia którejś ze wskazanych przesłanek, ZUS może rozważyć zasadność umorzenia składek.

Nadto wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek zapada w ramach uznania administracyjnego, na co wskazuje słowo "może" odnoszące

się do Zakładu. Oznacza to, że organ ma uprawnienie, ale nie obowiązek umorzenia należności składkowych, a ciężar wykazania, że w konkretnej sytuacji decyzja taka byłaby uzasadniona spoczywa na wnioskodawcy. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, m. in. w wyroku WSA w Kielcach z dnia

29 września 2011r., sygn. akt I SA/Ke 348/11; wyroku WSA w Krakowie z dnia

19 października 2011r., sygn. akt I SA/Kr 1388/11. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 10.10.2007 r., sygn. akt

II GSK 176/07, LEX nr 399183; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1036/09, Lex nr 746039). W przypadku decyzji uznaniowych szczególne znaczenie ma wyrażona w art. 11 kpa zasada przekonywania, która sprowadza

się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2010r., sygn. akt I OSK 124/10, Lex nr 594984).

W przypadku badania legalności decyzji uznaniowych, kompetencje sądu są znacznie ograniczone. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący decyzję dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji normie uznaniowej. Rola sądu ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie przebiegło prawidłowo, czy strony były należycie informowane o przysługujących im prawach i obowiązkach, czy organ należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Ponadto sąd bada, czy zaskarżona decyzja została oparta na właściwych podstawach prawnych oraz czy zawiera wyczerpujące i właściwie skonstruowane uzasadnienie. W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych zaakceptowanie stanu,

w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi

w prawa innych opłacających składki i osób i narusza zasadę równego traktowania osób ubezpieczonych. Rozważenie zatem interesów, tj. słusznego interesu strony

i interesu publicznego, powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie sądową (por. wyrok NSA z dnia

28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 181/10, Lex nr 952833; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 października 2010r., sygn. akt III SA/Po 447/10, Lex nr 757216). Uzasadnienie stanowiska organu powinno nastąpić stosownie do wymogów art. 107 § 1 i 3 kpa, z powołaniem na konkretne fakty i dowody.

Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i rzetelny, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Bezspornym jest, że w przypadku Z.K. żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 28 ustawy okoliczności nie zaistniała. Zasadnie więc organy rozważyły możliwość zastosowania § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r.

W takim przypadku niezbędne było zbadanie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i finansowej skarżącego, na którą oprócz wysokości osiąganych dochodów wpływ na także wielkość stałych obciążeń. Przepis § 3 nie daje podstawy do umorzenia składek, jeśli dłużnik ma realne możliwości uzyskania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia.

Organ przeprowadził dokładną kontrolę co do stanu majątkowego strony ustalając bezspornie, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną J.Ś., która otrzymuje stały dochód w postaci wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie 3848,70 zł brutto. Jest współwłaścicielem samochodu osobowego z 1991 roku oraz prowadzi działalność gospodarczą w zakresie dystrybucji książek. Co prawda działalność nie przynosi zbyt dużego dochodu, ale jej prowadzenie zależy od wyłącznej decyzji skarżącego, a to, że działalność ta przynosi straty, co skarżący wielokrotnie podkreślał, nie może determinować umorzenia należności Skarbu Państwa. Skarżący prowadząc działalność winien dbać o to, aby była ona rentowna przy uwzględnieniu wszystkich związanych tym zobowiązań, także publicznoprawnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 października 2011r., sygn. akt I SA/Kr 1388/11). Podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla uzasadnionych przypadków, a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt II GSK 884/08, Lex nr 558740). Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, jakoby sytuacja jego była tak ciężka, że po uiszczeniu należności nie będzie dysponował żadnymi środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący złożył dnia 27 czerwca 2011r. oświadczenie, że Bank [...] odroczył spłatę zaciągniętego przez niego kredytu na okres 6 miesięcy, tj. od lutego do lipca 2011 roku, czyli na okres, w którym nie opłacał składek. Skoro więc bank odroczył spłatę kredytu na okres 6 miesięcy, to przez ten czas skarżący miał możliwość zgromadzenia środków finansowych na pokrycie zadłużenia związanego ze składkami, chociażby w ratach. Dodać należy, że posiadane zobowiązania wobec wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne zostały bowiem zaciągnięte przez skarżącego świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych, godząc się na ich ewentualne negatywne skutki. Ponadto Z.K. nie przedstawił żadnego dokumentu poświadczającego ponoszenie przez niego wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz obowiązkiem alimentacyjnym. Dodatkowo należy wskazać, że skarżący nie wspomina o swojej sytuacji zdrowotnej, nie uskarża się na żadne dolegliwości zdrowotne, nie podnosi konieczności wydatkowania środków pieniężnych na leczenie i zakup leków, ograniczając się wyłącznie do wskazania w formularzu "Oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej", że na koszty związane z leczeniem - "brak funduszy". Zatem, będąc w pełni sił, skarżący ma możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy umożliwiającej zdobycie środków finansowych.

W świetle poczynionych przez organ ustaleń, biorąc pod uwagę fakt, że w sprawach z wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek wnioskodawca powinien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym poprzez wskazywanie odpowiednich okoliczności i dowodów uzasadniających podjęcie przez organ decyzji korzystnej dla strony, należy podzielić stanowisko organu orzekającego, że nie było podstaw do tego, aby orzec o umorzeniu należności z tytułu składek obciążających Z.K.. Organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i wnikliwie go rozpatrzył, a swoje stanowisko uzasadnił w sposób dokładny i rzeczowy, czym wypełnił obowiązki wynikające z art. 7 kpa, polegające na podejmowaniu z urzędu lub na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz z art. 77 § 1 kpa, który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Powyższe pozwala na stwierdzenie zgodności z prawem decyzji obu instancji.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną należało oddalić.