Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2286/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 3e
journal: Dz.U. 2015 poz 1297
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem Minister Infrastruktury i Budownictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r. o ustaleniu na rzecz p. M. G., zwanego dalej "Wywłaszczonym", odszkodowania w wysokości [...] zł, z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka ew. nr [...] (pow. [...] ha), położonej w [...], obrębie [...], pod przebudowę linii kolejowej Nr [...] oraz o zobowiązaniu [...] S.A., zwanej dalej "Inwestorem", do wypłaty odszkodowania.

Uzasadniając decyzje przywołano następujące uwarunkowania formalne i prawne sprawy:

- przytoczono regulacje normatywne, określające zasady szacowania wywłaszczonych nieruchomości, a następnie dokonano oceny materiału dowodowego (w szczególności operatu szacunkowego) dowodząc, że stosownym wymaganiom uczyniono zadość,

- odnosząc się do zarzutów odwołania Wywłaszczonego, dotyczących niepowiększenia ustalonego odszkodowania o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości, zgodnie z art. 9y ust. 3e ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1297 ze zm.), organ ocenił jako trafne ustalenia, poczynione w tym zakresie przez organ I. instancji,

- zgodnie z ustawą o transporcie kolejowym, jeżeli dotychczasowy właściciel nieruchomości, objętej decyzją o ustalenia lokalizacji linii kolejowej, zwanej dalej "lokalizacyjną" odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 28 dni od daty doręczenia zawiadomienia o wydaniu tej decyzji bądź doręczenia postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności albo, w którym decyzja taka stała się ostateczna, wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości,

- decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] nr [...] z [...] września 2014 r., został nadany rygor natychmiastowej wykonalności; jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, Wywłaszczony odebrał zawiadomienie o jej wydaniu [...] października 2014 r.; tym samym 28-dniowy termin do wydania nieruchomości rozpoczął bieg [...] października 2014 r. a upłynął - [...] października 2014 r.,

- ustawa o transporcie kolejowym nie precyzuje, co należy rozumieć przez pojęcie "wydania nieruchomości"; zgodnie z art. 348 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380), zwanej dalej "K.c.", przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy; wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z wydaniem samej rzeczy; wydanie nieruchomości można rozumieć jako przeniesienie posiadania, w tym dobrowolne opuszczenie nieruchomości przez byłego właściciela; istotną cechą jest tu dobrowolność działania właściciela; niemniej jednak niezbędne jest wykazanie swoim zachowaniem, że właściciel nie jest zainteresowany posiadaniem danego gruntu, umożliwiając jednocześnie inwestorowi jego zajęcie w dowolnie wybranej przez siebie chwili; potwierdzeniem wydania, oprócz protokołu zdawczo-odbiorczego, może być także jednostronne oświadczenie złożone wobec osób trzecich,

- w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na wolę wydanie nieruchomości przez skarżącego, w terminie uprawniającym powiększenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości; za okoliczność, wskazującą na zamiar wydania nieruchomości, nie można uznać pisma z [...] listopada 2014 r., stanowiącego protokołu uzgodnienia czasowego wejścia na teren działki, w celu wykonania robót; dotyczy on bowiem czasowego wejścia na nieruchomość, oznaczoną jako działka ew. nr 865, przedmiotem postępowania odszkodowawczego była natomiast nieruchomość oznaczona jako działka ew. nr [...],

- mając na uwadze powyższe Wywłaszczony nie zachował terminu, wynikającego z art. 9y ust. 3e pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym, uprawniającego do powiększenia ustalonego odszkodowania o 5%.

W skardze sformułowano następującą argumentację:

- w zaskarżonej decyzji wskazano, że ustawa o transporcie kolejowym nie precyzuje, co należy rozumieć przez pojęcie wydania nieruchomości; niemniej, niezbędne jest wykazanie przez właściciel swoim zachowaniem braku zainteresowania posiadaniem gruntu, co umożliwi jednocześnie inwestorowi jego zajęcie w dowolnie wybranej przez siebie chwili,

- Wywłaszczony w żadnym czasie nie zabiegał o zatrzymanie nieruchomości, nie miał żadnych uwag, co do projektu, czy wyceny nieruchomości, firma budowlana wykonywała prace bez problemów,

- od 2011 roku były prowadzone pomiary geodezyjne działek Wywłaszczonego (nr ew. [...] i [...]); w następnych latach był informowany pismami Wojewody [...], że działka nr ew. [...] została przeznaczona pod inwestycję kolejową i zostanie wykupiona; pisma i decyzje zawierały klauzule, że można się zapoznać i zgłosić zastrzeżenia oraz uwagi; ze strony Wywłaszczonego nigdy nie miało miejsca,

- do skargi załączono pisma – oświadczenia, że Wywłaszczony nie robił żadnych przeszkód w przejęciu nieruchomości i nie zabiegał o zatrzymanie działki,

- podczas wizyty w [...] Urzędzie Wojewódzkim w 2014 roku, prowadząca sprawę (p. I. D.) skopiowała dla Wywłaszczonego plany robót w rejonie jego nieruchomości oraz poinformowała go, że - w przypadku jego zgody, z wyceną nieruchomości, wykonanej przez rzeczoznawcę - kwota wyceny jest automatycznie powiększana o 5%,

- to strona przejmująca nieruchomość powinna przedstawić pisma świadczące, że Wywłaszczony utrudniał przejęcie nieruchomości, kwestionował plany i wyceny nieruchomości, bądź utrudniał prowadzenie prac.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W piśmie procesowym (k. 42-43) uczestnik postępowania – Inwestor – wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa.

Sąd podziela stanowisko organu administracji odnośnie do ustaleń faktycznych jak i sformułowanych ocen prawnych. Ponowne przytaczanie jego argumentacji byłoby bezzasadne, z uwagi na uprzednie zreferowanie. Sąd przyjmuje ją za własną.

Trafnie wywodzi organ administracji, że pojęcie wydania nieruchomości musi być rozumiane, jako konkretne zachowanie właściciela, gdzie wykazuje on choćby minimalną aktywność (np. formalnie: podpisanie protokołu wydania, skierowanie jednostronnego oświadczenia do Inwestora czy czynności faktyczne na gruncie - choćby likwidacja wcześniej istniejącego ogrodzenia, usuniecie przeszkód z terenu itp.). Skoro ustawa o transporcie kolejowym nie definiuje danego pojęcia należy je rozumieć zgodnie ze znaczeniem potocznym. W tym kontekście z reguły zachowania bierne, pasywne nie są utożsamiane z wydaniem rzeczy, które jest kojarzone z konkretną czynnością. Analogicznie czynność wydania opisano w K.c.

W tym kontekście nie może mieć istotnego znaczenia, podnoszona przez Wywłaszczonego okoliczność, że nie przeciwdziałał w toku dokonywania na jego gruncie czynności, które poprzedzały jej przyjęcie (na tą okoliczność przedłożone też oświadczenia, związane z pomiarami geodezyjnymi). Kluczowe znaczenie ma w tym kontekście zachowanie Wywłaszczonego w okresie 28 dni od doręczenia mu zawiadomienia o decyzji lokalizacyjnej. Ani w aktach sprawy ani też dokumenty przedłożone przez Skarżącego nie potwierdzają aby doszło do jakiegokolwiek zdarzenia, które mogłoby stanowić o wydaniu nieruchomości, w celu rozporządzania nią przez Inwestora (dokumenty przy skardze dotyczą zdarzeń mających miejsce przed lub po okresie, wskazanym jako istotny, lub nie są dokładnie datowane – chodzi np. ogólnie o 2014 roku – tak oświadczenie k. 4 lub bez wskazania terminu – oświadczenia k. 6 i 7). W skardze nie podnosi się nawet, aby określone zdarzenie tego rodzaju miało miejsce (choćby rzeczywiste rozpoczęcie robót budowlanych przy pasywnej postawie Wywłaszczonego, czy wygrodzenie terenu itp.). Chybione są w tym kontekście zarzuty, jakoby to obowiązkiem Inwestora było wykazanie, że Wywłaszczony w przedmiotowym okresie utrudniał rozporządzenie jego nieruchomością. O ile sama pasywna postawa właściciela miałaby stanowić przesłankę zwiększenie odszkodowania, znalazłoby to wyraz poprzez zastosowanie w przepisie stosownych sformułowań, takich jak "nie utrudnia", "nie przeszkadza" itp.

Sytuacja, gdy opis przesłanek warunkujących uzyskanie dodatkowych korzyści nie jest odpowiednio precyzyjny dla potencjalnie zainteresowanych wymaga dokonania stosownej wykładni regulacji (jak w danym przypadku) nie może budzić wprawdzie aprobaty w państwie prawnym. Brak precyzji prawodawcy w danym zakresie nie upoważnia jednak do zastosowania wykładni rozszerzającej - na korzyść strony. Odwołanie się do wykładni ścisłej jest tu w pełni dopuszczalne. Chodzi bowiem o odkodowanie znaczenia normy, zakreślającej szczególny przywilej, która nie służy bezpośrednio realizacji konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Trzeba mieć na uwadze potrzebę równoważenia tak interesu jednostki, zainteresowanej uzyskaniem dodatkowej korzyści (zwiększenie odszkdowania), jak i dobra ogółu, które przemawia za ograniczeniem kosztów realizacji przedsięwzięć infrastrukturalnych, finansowanych ze środków publicznych.

W końcu wypada wskazać, że o ile w istocie Wywłaszczonego poinformowano w Urzędzie Wojewódzkim, jakoby warunkiem uzyskania powiększonego odszkodowania było nie wnoszenie zastrzeżeń, w tym środków odwoławczych od decyzji w przedmiocie wywłaszczenia (lokalizacyjnej, czy o odszkodowaniu), to sytuacja tego rodzaju może stanowić jedynie przesłankę odpowiedzialności cywilnoprawnej, za ewentualną szkodę, wyrządzoną przez pracownika danego instytucji publicznej. Ewentualne potwierdzenie przywoływanych przez Skarżącego faktów nie może jednak stanowić podstawy do wypłaty podwyższonego odszkodowania. Przypadki, gdy jest ono faktycznie należne wymienia bowiem enumeratywnie art. 9y ust. 3e ustawy o transporcie kolejowym.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.