Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2535/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 3,  art. 11,  art. 12,   art. 106 ust. 5, art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 163
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o skierowaniu do Domu [...] oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania K. W., przebywającego w Domu Pomocy Społecznej, [...], utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S, przez Kierownika Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S,, którą to decyzją od dnia 1 maja 2014 r. uchylono decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. dotyczącą skierowania K. W. do domu pomocy społecznej.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z dnia 12 marca 2014 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. zawiadomił K. W., przebywającego w Domu Pomocy Społecznej [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], którą skierowano K. W. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych, decyzji z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej oraz decyzji z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] przyznającej zasiłek stały.

Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], od dnia 1 maja 2014 r. uchylono decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. dotyczącą skierowania do domu pomocy społecznej.

Od ww. decyzji K. W. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że jest osobą niepełnosprawną, nie jest w stanie sam funkcjonować w związku z porażeniem prawostronnym. Potrzebuje też pomocy w podjęciu leczenia odwykowego. Podjęcie leczenia planuje w czerwcu. Wyjaśnił także, że samochód, o którym mowa decyzji nie jest jego własnością i obecnie z niego nie korzysta.

Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 182 z późn. zm.).

Zgodnie z tym przepisem, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W ocenie SKO, taka regulacja oznacza, że obowiązek organów skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej określonego typu, powstaje dopiero wówczas, gdy po stronie osoby zainteresowanej zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do tego rodzaju świadczenia.

Kolegium podniosło, iż kierując się powyższymi przesłankami decyzją z dnia [...] maja 2013 r. skierowano K. W. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych.

Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnegoświadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie organu, ww. regulacja pozwala także na wzruszenie decyzji o skierowaniu i umieszczeniu danej osoby w konkretnym domu pomocy społecznej na czas nieokreślony. Domy pomocy społecznej działają według ustawy o pomocy społecznej i na zasadach określonych w ustanowionych dla nich regulaminach. Nieprzestrzeganie postanowień regulaminu domu pomocy społecznej może w pewnych sytuacjach stanowić podstawę do cofnięcia przyznanej pomocy społecznejw tej postaci. Pobyt i usługi świadczone w domu pomocy społecznej są bowiem jedną z form świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o ustawy o pomocy społecznej). Marnotrawienie przyznanych świadczeń, o którym mowa w art. 11 ust. 1 tej ustawy, może dotyczyć także świadczeń usługowych, na przykład w postaci łamania regulaminu domu pomocy społecznej (Komentarz ABC 2009 do art. 11).

Organ wskazał, iż z przedłożonego do niniejszej sprawy § 8 Regulaminu porządkowego Domu Pomocy Społecznej [...] wynika, że do obowiązków mieszkańców Domu należy, między innymi, przestrzeganie norm i zasad współżycia społecznego, współdziałanie z personelem w celu zaspokajania swoich potrzeb, przestrzeganie zakazu spożywania alkoholu oraz przebywania pod wpływem alkoholu na terenie placówki.

Wskazując na powyższe, organ podniósł, iż w aktach sprawy znajduje się szereg raportów z dyżurów nocnych z okresu styczeń - luty 2014 r. pracowników Domu Pomocy Społecznej [...] potwierdzających, że K. W. nie przestrzega postanowień powołanego wyżej Regulaminu. Wielokrotnie przebywał w placówce w stanie upojenia alkoholowego, zagrażając personelowi i pozostałym współmieszkańcom, poprzez zakłócanie spokoju osobom przebywającym na oddziale i ich zastraszaniu.

Organ wskazał ponadto, iż w aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] lutego 2014 r. podano, że oddziaływania ze strony członków zespołu opiekuńczo-terapeutycznego nie przynoszą oczekiwanych efektów. Odwołujący podejmował leczenie odwykowe w Poradni [...] w M., jednak po kilku spotkaniach rezygnował z terapii. W związku z tym zaproponowano K. W. leczenie w formie stacjonarnej od dnia 16 czerwca 2014 r. Jednak nie realizuje on wskazań, które są warunkiem podjęcia leczenia, tj. nie uczęszcza na meetingi AA, a permanentne ciągi alkoholowe uniemożliwiają przeprowadzenie koniecznych badań.

Według wyjaśnień pracownika socjalnego, aby wesprzeć odwołującego w podjęciu leczenia przerwania ciągu alkoholowego udzielono mu pomocy w przyjęciu na oddział detoksykacyjny szpitala psychiatrycznego w P. (dowód: karta informacyjna z dnia 19 lutego 2014 r.). Ze szpitala został wypisany na własną prośbę z zakazem spożywania alkoholu i nakazem podjęcia leczenia odwykowego. Według pracownika socjalnego już w dniu powrotu ze szpitala K. W. spożywał alkohol i zachowywał się agresywnie.

Pracownik socjalny wyjaśnił także, że mimo przebytego udaru mózgu K. W. jest samodzielny. Wyjeżdża samochodem na kilku i kilkunastodniowe przepustki. Radzi sobie z codziennymi czynnościami higienicznymi i jest zaradny w zakresie funkcjonowania społecznego.

Kolegium wskazało również, iż w dniu 23 i 29 kwietnia 2014 r. K. W. jako uzupełnienie odwołania przesłał na adres Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. dwa e-maile, w których zobowiązał się do przestrzegania regulaminu i podjęcia leczenia odwykowego. Jednakże, z załączonego do akt sprawy pisma Dyrektora Domu Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] wynika, że K. W., mimo zapewnień, nie próbuje utrzymywać abstynencji, a jego zachowanie nie uległo zmianie, na dowód czego załączono fotokopie raportów z dyżurów nocnych w miesiącu kwietniu 2014 r.

W ocenie Kolegium, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że K. W. świadomie łamie obowiązujący w Domu Pomocy Społecznej regulamin porządkowy. Kserokopie raportów pielęgniarskich zawierają wpisy, których fragmenty dotyczą zachowania K. W. i potwierdzają zaobserwowane przez personel stany upojenia alkoholowego i niestosowne zachowanie.

W kontekście nadużywania alkoholu przez domownika DPS, w ocenie Kolegium, ustalenie organu pierwszej instancji nie budzi wątpliwości, a działania kierownictwa tego Domu, mające na względzie bezpieczeństwo i dobro pozostałych mieszkańców, jak i samego zainteresowanego, prawidłowo zostały skierowane na działania mające na celu wydalenie K. W. z Domu Pomocy Społecznej. Wobec kilkakrotnych, bezowocnych prób leczenia, zapewnienia K. W. o poddaniu się kolejnej terapii nie mogą być uznane za wiarygodne i stanowić podstawy do zmiany rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r., którą to decyzją od dnia 1 maja 2014 r. uchylono decyzję o skierowaniu K. W. do domu pomocy społecznej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. W. wskazując, iż jest inwalidą o stopniu znacznym, leczy się psychiatrycznie i neurologicznie, jest człowiekiem znerwicowanym i ma problem z alkoholem. Nadmienił, że jest po przebytym udarze mózgu co spowodowało prawostronny niedowład, przez który nie może samodzielnie funkcjonować. W skardze wskazał, że zdarzało mi się nadużywać alkoholu w DPS ale o ile mu wiadomo to w tym domu nadużywa tego 40% mieszkańców. Wskazał również, iż powodem wydalenia go z placówki jest konflikt z jedną z opiekunek. Na podstawie jej sugestii pozostałe pracownice placówki wpisywały do raportu negatywne opinie na temat skarżącego, podając zwłaszcza że był pod wpływem alkoholu. Ten fakt nie był jednak potwierdzany badaniem alkomatem. Ponadto, skarżący podkreślił, że od 18 lat był bezdomny, a obecny stan zdrowia nie pozwala mu na samodzielne funkcjonowanie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ przywołał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, iż podniesiony w skardze konflikt z jedną z opiekunek DPS, podniesiony na etapie skargi do Sądu, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, stąd też Kolegium nie ma możliwości jego oceny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić trzeba, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji uchylającej decyzję o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej jest art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, ze zm.).

Na wstępie zauważyć trzeba, iż uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w aspekcie formalnoprawnym rodzi skutek materialnoprawny w postaci cofnięcia nabytych praw lub ich odmiennego ukształtowania. Art. 163 kpa stanowi, że organy administracji publicznej mogą uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach, o ile przewidują to przepisy szczególne. Zatem, w powołanym przepisie ustawodawca dopuścił możliwość wzruszania decyzji, statuujących prawa nabyte stron, w trybie i na zasadach określonych poza regulacjami kodeksu postępowania administracyjnego Dlatego też sam art. 163 kpa nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej do zmiany lub uchylenia decyzji, gdyż jest on normą odsyłającą, lecz stanowić ją będą przepisy odrębnych ustaw. Charakter takiego właśnie przepisu w stosunku do uregulowań zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego ma regulacja art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Stosownie do treści tego przepisu, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Z powyższego wynika, iż w pewnych sytuacjach, na podstawie regulacji prawnych wskazanych w art. 106 ust. 5 ustawy, decyzja o skierowaniu i umieszczeniu danej osoby w konkretnym domu pomocy społecznej na czas nieokreślony może być wzruszona. Jedną z takich sytuacji będzie wystąpienie przesłanek z art. 11 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 11 ust. 1 ww. ustawy , w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

Zauważyć trzeba, iż domy pomocy społecznej działają w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej i na zasadach określonych w ustanowionych dla tych placówek regulaminach. Nieprzestrzeganie postanowień regulaminu domu pomocy społecznej może w pewnych sytuacjach stanowić podstawę do cofnięcia przyznanej pomocy społecznej w tej postaci. Pobyt i usługi świadczone w domu pomocy społecznej jest jedną z form świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o ustawy o pomocy społecznej). Marnotrawienie przyznanych świadczeń, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, może dotyczyć również świadczeń usługowych, np. w postaci świadomego łamania regulaminu domu pomocy społecznej (por. I. Sierpowska "Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz." wyd. ABC, wyd. II z 2009 r., komentarz do art. 11).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć trzeba, iż w aktach sprawy znajduje się Regulamin porządkowy Domu Pomocy Społecznej [...]. Powyższy regulamin stanowi Załącznik Nr [...] Dyrektora Domu Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] marca 2008 roku w sprawie ustalenia Regulaminu porządkowego Domu Pomocy Społecznej [...]. W preambule ww. regulaminu wskazano, iż został on ustalony na podstawie, między innymi, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Stosownie do § 2 ww. regulaminu, organizacja, zakres i poziom świadczonych przez Dom usług uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców placówki. Zgodnie zaś z § 8 tego regulaminu, do obowiązków mieszkańców ww. Domu Pomocy Społecznej należy, między innymi, przestrzeganie norm i zasad współżycia społecznego (pkt 1), współdziałanie z personelem w celu zaspokajania swoich potrzeb (pkt 2), przestrzeganie zakazu spożywania alkoholu oraz przebywania pod wpływem alkoholu na terenie placówki (pkt 10).

W ocenie Sądu, prawidłowo uznały organy obu instancji, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, iż K. W. świadomie łamie obowiązujący w Domu Pomocy Społecznej w [...] regulamin porządkowy. Zauważyć trzeba, iż znajdujące się w aktach sprawy kserokopie raportów pielęgniarskich z dyżurów nocnych zawierają wpisy, których fragmenty dotyczą zachowania K. W. i potwierdzają zaobserwowane przez personel stany upojenia alkoholowego i niestosowne zachowanie. Z treści tych raportów w szczególności wynika, że K. W. wielokrotnie przebywał w placówce w stanie upojenia alkoholowego, zagrażając personelowi i pozostałym współmieszkańcom, poprzez zakłócanie spokoju osobom przebywającym na oddziale i ich zastraszanie. Przy czym, odnosząc się do podniesionej w skardze okoliczności nękania skarżącego przez jedną z opiekunek Domu Pomocy Społecznej wskazać trzeba, iż ww. raporty pielęgniarskie z dyżurów nocnych były podpisywane przez różnych pracowników tej placówki, co nie potwierdza, w ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego o nękaniu go przez jedną z opiekunek.

Ponadto, prawidłowo uznało Kolegium, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż wobec kilkukrotnych, bezowocnych prób leczenia, zapewnienia K. W. o poddaniu się kolejnej terapii nie mogą być uznane za wiarygodne i stanowić podstawy do zmiany rozstrzygnięcia. Ze znajdującej się w aktach sprawy aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] lutego 2014 r. wynika, że oddziaływania ze strony członków zespołu opiekuńczo-terapeutycznego nie przynoszą oczekiwanych efektów. Ponadto, dokumentacja zawarta w aktach sprawy wskazuje na to, iż, skarżący podejmował leczenie odwykowe, jednak po kilku spotkaniach rezygnował z terapii. Nie realizował też wskazań, które są warunkiem podjęcia leczenia w formie stacjonarnej. Z raportów pielęgniarskich wynika, iż sprzeczne z Regulaminem porządkowym Domu Pomocy Społecznej zachowanie skarżącego, mimo jego zapewnień, nie uległo zmianie również po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji.

Z akt sprawy wynika ponadto, iż przed podjęciem decyzji o wydaleniu skarżącego z Domu Pomocy Społecznej w M. organy oceniły możliwość samodzielnego funkcjonowania skarżącego w codziennym życiu. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż K. W. jest samodzielny, radzi sobie z codziennymi czynnościami higienicznymi i jest zaradny w zakresie funkcjonowania społecznego.

Podsumowując, w tej sytuacji zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Ponadto, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy działające w sprawie przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie przy podejmowaniu decyzji, ani norm proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.