Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 260/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 4 art. 2a art. 6c ust. 1 art. 6h art. 6m ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1454
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...].01.2020 r., znak: [...] – wydanej na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm. – dalej w skrócie "O.p."), art. 6c, art. 6h, art. 6k, art. 61, art. 6n, art. 6o, art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 z późn. zm. – dalej w skrócie "ustawa o utrzymaniu czystości" - Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpoznania zarzutów odwołania S. J. z dnia [...].08.2019 r., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza D. z dnia [...].07.2019 r., znak: [...], określającej wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi:

- w kwocie [...]zł, płatnej z góry do 15 dnia każdego miesiąca, którego opłata dotyczy, począwszy od 01.01.2014 r. do 31.12.2017 r.;

- w kwocie [...]zł, płatnej z góry do 15 dnia każdego miesiąca, którego opłata dotyczy, począwszy do 01.01.2018 r. do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty;

- za okres od 01.01.2014 r. do 30.07.2019 r. wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w łącznej kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że pismem z dnia [...].08.2019 r. S. J. (dalej "Strona", "Skarżący") odwołał się od powyższej decyzji Burmistrza D.. Kolegium wyjaśniło, że w ocenie Strony, decyzja wydana została z naruszeniem prawa, gdyż złożyła wniosek o wycofanie dowodów zebranych w sprawie. Tymczasem pracownik Gminy samodzielnie skreślał i zamazywał dane pozyskane z innych zakładów. Straż miejska zaś zbiera dane od sąsiadów w sytuacji, kiedy sąsiedzi skarżyli Stronę nawet do Prokuratury a sprawa o rozgraniczenie z sąsiadem trwa już 23 lata. Nadto, Strona zwróciła uwagę, że obecna ustawa o odpadach przewiduje ich kompostowanie, co Strona czyni od bardzo dawna, gdyż jest to cenny nawóz. Tymczasem opłaty są zawyżone a Strony nie stać na nie i jest zmuszona finansować bogatych mieszkańców z dużymi dochodami, którzy dużo kupują i wytwarzają dużo odpadów.

Wyżej opisaną decyzją z dnia [...].01.2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję Burmistrza D. (organu I instancji), w pierwszej kolejności przytoczyło przepis art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości, zgodnie z którym, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody.

Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, właściciel nieruchomości, w rozumieniu ustawy, zobowiązany jest złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Kolegium przy tym wyjaśniło, że pierwszą deklarację, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w D. Nr [...] z dnia [...].11.2012 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z dnia 28.01.2013 r., poz. 394), należało złożyć do dnia [...].03.2013 r., którego to obowiązku wynikającego z tych przepisów Strona nie wykonała do dnia wydania zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego, w dniu [...].03.2016 r. Burmistrz D. wezwał Stronę do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w D. za okres od dnia [...].07.2013 r. Wezwanie to zostało podwójnie awizowane w dniu [...].03.2016 r. i [...].03.2016 r.

Po upływie terminu wskazanego w wezwaniu, wobec niezłożenia deklaracji, wszczęto w dniu [...].04.2016 r. postępowanie w sprawie określenia (w drodze decyzji) wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia [...].07.2013 r.

Postanowieniem z dnia [...].05.2016 r. wezwano Stronę do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Strona z tego prawa skorzystała w dniu [...].06.2016 r.

Po zapoznaniu się z aktami w sprawie, w tym z projektem decyzji, Strona złożyła w dniu [...].06.2016 r. pisemne oświadczenie, że "nie wytwarza odpadów komunalnych i z tego powodu nie może ponosić żadnych opłat". Strona zwróciła się także do organu o przedstawienie wykazu odpadów segregowanych i niesegregowanych. W dniu [...].06.2016 r. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Ochrony Środowiska, inspektor ds. gospodarki odpadami komunalnymi - M. D.-D., Strona po raz kolejny została poinformowana o obowiązku złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obowiązku uiszczenia tej opłaty oraz o zasadach segregacji odpadów komunalnych obowiązujących na terenie Gminy D., a także możliwości pozyskania stosownych materiałów informacyjno-edukacyjnych dotyczących segregacji odpadów, w tym wykazu odpadów podlegających segregacji, w siedzibie organu. Strona zobowiązała się do osobistego stawiennictwa po wskazane materiały informacyjno-edukacyjne w dniu [...].06.2016 r., jednak tego nie uczyniła.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 6h ustawy o utrzymaniu czystości, właściciele nieruchomości (rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością), na których zamieszkują mieszkańcy, są obowiązani ponosić na rzecz gminy opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek ten powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości). Zdaniem Kolegium, przepis ten wskazuje, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest zależna od faktu wytwarzania bądź niewytwarzania odpadów komunalnych, a od faktu zamieszkania na danej nieruchomości mieszkańca i dotyczy wszystkich obywateli zamieszkujących nieruchomości na terenie danej gminy. Stąd też niezasadne jest formułowanie przez Stronę stwierdzenia, że "opłata go nie dotyczy, bo nie wytwarza odpadów komunalnych". Ponadto, właściciel nieruchomości ma obowiązek złożyć do organu deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wyposażyć nieruchomość w pojemnik służący do gromadzenia odpadów komunalnych i utrzymać go w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym.

Kolegium wyjaśniło przy tym, że zgodnie z ustawą o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701 z późn. zm.), przez "odpady komunalne" rozumie się odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych, pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Odpady komunalne podlegają segregacji, a zasady segregacji obowiązujące na terenie gminy określa uchwała Rady Miejskiej D. dotycząca regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy D. (uchwała nr [...] z dnia [...].07.2016 r. oraz uchwały zmieniające nr [...] z dnia [...].10.2017 r. oraz [...] z dnia [...].09.2018 r.).

Dalej Kolegium wskazało, że postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do Strony toczy się od 2016 r. W toku postępowania została wydana w dniu [...].06.2016 r. decyzja określająca wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, od której Strona odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które w dniu [...].07.2016 r. wydało decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w D. przy ul. [...]. Decyzja ta została zaskarżona przez Stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 12.04.2017 r. (I SA/Sz 1062/16) uchylił tę decyzję organu odwoławczego.

W związku z ponownym rozpatrzeniem sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w dniu [...].11.2017 r. została wydana decyzja, którą uchylono decyzję organu podatkowego I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ podatkowy I instancji, ponownie rozpatrując sprawę, wystąpił z wnioskiem do [...] Sp. z o. o. w D. o informacje dotyczące zużycia wody na wskazanej nieruchomości za okres lat 2013¬2017. Jednak prowadzone postępowanie zostało ponownie zawieszone ze względu na złożenie przez Stronę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję SKO w S. z dnia [...].11.2017 r. W dniu [...].07.2018 r. organ I instancji otrzymał od Samorządowego Kolegium Odwoławczego zwrot akt sprawy oraz kopię prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29.05.2018 r., I SA/Sz 48/18), którym oddalono skargę Strony na decyzję SKO z dnia [...].11.2017 r., znak: [...], w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (w aktach administracyjnych niniejszej sprawy).

Wówczas - jak dalej wskazało Kolegium - organ podatkowy wznowił postępowanie w sprawie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wystąpił z wnioskiem do [...] Sp. z o. o. w D. o określenia zużycia wody na nieruchomości za okres od 01.01.2018 r. do 23.01.2019 r., do [...] S.A. w D. o określenie zużycia energii elektrycznej na nieruchomości, do [...] S. A. w K. nad Odrą o określenie zużycia gazu ziemnego na nieruchomości oraz do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o udzielenie informacji o pobieranych świadczeniach społecznych, pomocy społecznej i dodatkach pobieranych przez Stronę za okres od 01.01.2014 r. do 23.01.2019 r.

Nadto, inspektorzy Straży Miejskiej w D. dokonali w dniu [...].01.2019 r. kontroli nieruchomości przy ul. [...] w D. w celu ustalenia, czy nieruchomość jest zamieszkana, w wyniku której stwierdzili, że z komina wydobywa się dym, w godzinach wieczornych świeci się światło w pomieszczeniach budynku oraz widać w pomieszczeniach budynku przemieszczające się postacie. Jednak inspektorzy nie weszli na teren posesji, gdyż nikt im nie otworzył. W wyniku rozpytania sąsiadów otrzymali potwierdzenie, że nieruchomość zamieszkuje Strona. Informacje te potwierdza notatka służbowa inspektora Straży Miejskiej w D. z dnia [...].01.2019 r., znak: [...]

Jak dalej wskazało Kolegium, z informacji zebranych w aktach sprawy wynika, że Strona jest użytkownikiem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym położonej przy ul. [...] w D., gdzie zameldowany jest na pobyt stały od 1965 r. Strona zamieszkuje na wskazanej nieruchomości i ją użytkuje, lecz nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości. W ewidencji gruntów i budynków jako właściciele nieruchomości figurują T. i A. J., rodzice S. J., którzy nie żyją. Strona opłaca podatek do nieruchomości za wskazaną posesję. Gmina D., reprezentowana przez Burmistrza, wystąpiła w dniu [...].04.2011 r. do Sądu Rejonowego w M. z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych T. i A. J. oraz A. J. (brat Podatnika, wobec którego toczy się postępowanie) ze względu na brak uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Do kręgu osób powołanych do dziedziczenia z ustawy należy między innymi zamieszkujący nieruchomość S. J. oraz J. J. (córka T. i A.) oraz T. K. J. (syn A. i D.). Postępowanie w tej sprawie nadal się toczy.

Kolegium stwierdziło, na podstawie informacji uzyskanych z [...] Sp. z o. o. w D., a także w oparciu o dane dotyczące zużycia wody na nieruchomości, że przedmiotowa nieruchomość była zamieszkana przez cały badany okres. Wskazało, że Strona podpisała umowę na dostawę wody i odbiór nieczystości ciekłych w czerwcu 2015 r., a do tego czasu bezumownie korzystała z usług [...] Sp. z o. o. Zużycie wody na nieruchomości w poszczególnych latach wyniosło: 2013 r. - 22,00 mł, 2014 r. - 10,00 mł, 2015 r. - 20,00 mł, 2016 r. - 18,00 mł, 2017 r. - 14,00 mł (dane do października 2017 r.), za 2018 r. - 16,00 mł, a w styczniu 2019 r. - 2,00 mł. Dane te – zdaniem Kolegium - potwierdzają, że nieruchomość jest w sposób ciągły zamieszkała i użytkowana.

Dalej Kolegium wskazało, że również informacje przekazane przez [...] S. A. wskazują na nieprzerwane zużycie gazu na nieruchomości we wskazanym okresie, tj. od [...].01.2014 r. do odczytu w dniu [...].11.2018 r, a także informacje przekazane przez [...] S.A. potwierdzają, że użytkownikiem nieruchomości jest Strona, która posiada umowę na kompleksowe dostarczenie energii elektrycznej, a zużycie energii elektrycznej wskazuje ciągłe użytkowanie nieruchomości.

Kolegium wyjaśniło przy tym, że Ośrodek Pomocy Społecznej w D. przekazał informacje, że Strona nie korzysta z pomocy społecznej Ośrodka, nie figuruje w bazie osób pobierających świadczenia rodzinne i pielęgnacyjne, nie pobierał i nie pobiera świadczeń wychowawczych oraz nie figuruje w ewidencji osób korzystających z dodatku mieszkaniowego ani w ewidencji świadczeń alimentacyjnych.

Zdaniem Kolegium, na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów uzasadnione jest więc przyjęcie, że nieruchomość przy ul. [...] w D., zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, jest bez wątpienia zamieszkiwana przez Stronę. Jak wskazało Kolegium, Strona nie posiada tytułu prawnego do danej nieruchomości, ale jest jej użytkownikiem, który faktycznie włada daną nieruchomością, mieszka na nieruchomości i ją stale użytkuje. Strona podpisała stosowne umowy na dostarczenie mediów do wskazanej nieruchomości (dostarczenie energii elektrycznej, gazu, wody), a zużycie mediów wskazuje na ciągłe użytkowanie nieruchomości. Ponadto podniosło, że Strona opłaca faktury za zużycie danych mediów oraz podatek od nieruchomości za wskazaną nieruchomość.

Kolegium wyjaśniło przy tym, że zgodnie z definicją "właściciela nieruchomości" w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, obowiązek złożenia deklaracji dotyczy także pomiotów władających nieruchomością. W związku z czym, to Strona, zgodnie z przepisami prawa, jako podmiot faktycznie władająca nieruchomością, ma obowiązek złożyć deklarację dotyczącą opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uiszczać wskazaną opłatę oraz wyposażyć nieruchomość w pojemnik do gromadzenia odpadów komunalnych i udostępniać go zgodnie z harmonogramem na czas odbierania odpadów. W przypadku niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, burmistrz określa w drodze decyzji wysokość opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi.

Kolegium podniosło także, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 12.04.2017 r., I SA/Sz 1062/16, stwierdził, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest należnością powstającą z mocy prawa, której obowiązek obliczania i termin zapłaty wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej i jest powszechnym, jednostronnym ustaleniem świadczenia pieniężnego, od którego uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu, opłata jest więc świadczeniem o charakterze przymusowym. Obowiązek opłaty spoczywa na wszystkich właścicielach nieruchomości (w rozumieniu ustawy), na których zamieszkują mieszkańcy. Ponadto, opłata ta należy do dochodów publicznych i jest przeznaczona na realizacje celów publicznych, stanowi bowiem dochód gminy, z którego pokrywane są koszty funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi a mianowicie: odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługa administracyjna tego systemu.

Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości). Przepis ten wskazuje, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest zależna od faktu wytwarzania bądź niewytwarzania odpadów komunalnych, a od faktu zamieszkania na danej nieruchomości mieszkańca i dotyczy wszystkich obywateli zamieszkujących nieruchomości na terenie danej gminy.

Dalej Kolegium, odnosząc się do zarzutu o odwołania, że "pracownik zamazywał dane pozyskane z innych zakładów", wyjaśniło, że w aktach sprawy znajduje się pismo z [...] w D. z dnia [...].04.2016 r., w którym przedstawiono dane dotyczące zużycia wody na czterech różnych nieruchomościach, wobec których właścicieli prowadzono w tym samym czasie postępowania. Dlatego też dane dotyczące innych podmiotów i prowadzonych wobec nich postępowań zostały ukryte ze względu na ochronę danych osobowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].01.2020 r. Skarżący zarzucił organowi, że nie przedstawił dokładnej kalkulacji i obliczeń stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz, że podtrzymuje zarzuty odwołania z dnia [...].08.2019 r. Wskazał także, że opłata za śmieci jako danina publiczna nie może prowadzić do całkowitego ubóstwa, tak jak to ma miejsce.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wskazując, że skarga ta nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyniku rozpoznania sprawy z w a ż y ł, co następuje.

Skarga jest niezasadna, Sąd bowiem, w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, nie stwierdził by organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego dla uchylenia zaskarżonego aktu ustawodawca wymaga w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. – zwanej w skrócie "P.p.s.a."). Przy czym w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując niniejszą sprawę w ramach swoich uprawnień, Sąd nie dopatrzył się ani naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagałaby wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organ w sposób uprawniony obciążył Skarżącego opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] za okres od 01.01.2014 r. do 30.07.2019 r.

Zdaniem Skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa z uwagi na fakt, że nie wytwarza on odpadów, gdyż je kompostuje, ponieważ jest to cenny nawóz (tak w odwołaniu z dnia [...].08.2019 r.). Poza tym, zarzucił organowi, że nie przedstawił dokładnej kalkulacji i obliczeń stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jego zdaniem, opłata za śmieci jako danina publiczna nie może prowadzić do całkowitego ubóstwa, tak jak to ma miejsce.

W ocenie organu odwoławczego, prawidłowe są ustalenia organu I instancji, że zobowiązanym do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest Skarżący, jako osoba władająca nieruchomością, gdyż przez cały badany okres zamieszkiwał i użytkował przedmiotową nieruchomość, a zatem spełnia wymogi legalnej definicji "właściciela nieruchomości", w zakres której wchodzi także pomiot władający nieruchomością (art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości).

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 z późn. zm. – zwanej w skrócie "ustawą o utrzymaniu czystości".

Zatem przywołać tu należy przepisy, które znajdują zastosowanie dla rozstrzygnięcia meritum sporu.

W myśl art. 6c ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.

Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h ustawy o utrzymaniu czystości ). W związku z tym, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości).

W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonych w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ustawy o utrzymaniu czystości).

Istotne przy tym jest, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 6I ustawy o utrzymaniu czystości).

W niniejszej sprawie, takim aktem prawa miejscowego w okresie od 01.01.2014 r. do 31.12.2017 r. jest uchwała Rady Miejskiej w D. Nr [...] z dnia [...].02.2015 r. w sprawie określenia stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z dnia 04.03.2015 r., poz. 663), w którym to okresie stawka opłaty wynosiła 15,00 zł. Natomiast w okresie od 01.01.2018 r. na terenie Gminy D. obowiązuje stawka opłaty w przypadku nieselektywnego postępowania odpadami komunalnymi w wysokości 20,00 zł miesięcznie od osoby w wyniku podjęcia przez Radę Miejską D. uchwały Nr [...] z dnia 26 10.2017 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z dnia 06.11.2017 r., poz. 4471).

W niniejszej sprawie, szczegółowy sposób naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami, jaka jest należna Gminie D., organ I instancji przedstawił w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].07.20119 r. (str. 6), utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, przy czym Sąd nie ma zastrzeżeń co do wskazanego sposobu obliczenia tej opłaty.

Kluczowe jednak znaczenie dla rozstrzygnięcia meritum sporu ma ustawowa definicja "właściciela nieruchomości", zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Stosownie zaś do art. 2a ustawy o utrzymaniu czystości, w sytuacji, gdy obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy.

W badanej sprawie, z uwagi na brak złożenia przez Skarżącego deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w D. przy ul. [...], organ określił Skarżącemu wysokość tej opłaty, na podstawie art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości, w myśl którego, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Poza sporem w badanej sprawie są ustalenia organu, znajdujące oparcie w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, które miały kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie, że Skarżący jest użytkownikiem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym położonej przy ul. [...] w D., gdzie zameldowany jest na pobyt stały od 1965 r. Skarżący zamieszkuje w tej nieruchomości i ją użytkuje, chociaż nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości. W ewidencji gruntów i budynków jako właściciele nieruchomości figurują T. i A. J., rodzice S. J., którzy nie żyją. Skarżący opłaca za tę nieruchomość podatek od nieruchomości. Jak wynika z akt i wyjaśnień Kolegium, Gmina D., reprezentowana przez Burmistrza, wystąpiła w dniu [...].04.2011 r. do Sądu Rejonowego w M. z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych T. i A. J. oraz A. J. (brat Podatnika, wobec którego toczy się postępowanie) ze względu na brak uregulowania stanu prawnego nieruchomości. Do kręgu osób powołanych do dziedziczenia z ustawy należy między innymi zamieszkujący nieruchomość S. J. oraz J. J. (córka T. i A.) oraz T. K. J. (syn A. i D.), przy czym postępowanie w tej sprawie nadal się toczy.

Ustalenia te, co do zamieszkiwania tej nieruchomości przez Skarżącego przez cały badany okres, zostały dokonane na podstawie informacji uzyskanych z [...] Sp. z o. o. w D., jak i w oparciu o dane dotyczące zużycia wody na nieruchomości, a także ustalono, że Skarżący podpisał umowę na dostawę wody i odbiór nieczystości ciekłych w czerwcu 2015 r., a do tego czasu bezumownie korzystał z usług [...] Sp. z o. o., a także, że zużycie wody na nieruchomości w poszczególnych latach wyniosło: 2013 r. - 22,00 mł, 2014 r. - 10,00 mł, 2015 r. - 20,00 mł, 2016 r. - 18,00 mł, 2017 r. - 14,00 mł (dane do października 2017 r.), za 2018 r. - 16,00 mł, a w styczniu 2019 r. - 2,00 mł. Ustalenia te nie są kwestionowane przez Skarżącego, zaś jednoznacznie potwierdzają, że nieruchomość jest w sposób ciągły zamieszkała i użytkowana. Również niesporne informacje przekazane przez [...] S. A. wskazują na nieprzerwane zużycie gazu w tej nieruchomości we wskazanym okresie, tj. od 01.01.2014 r. do odczytu w dniu [...].11.2018 r, a także informacje przekazane przez [...] S.A. potwierdzają, że użytkownikiem nieruchomości jest Skarżący, który posiada umowę na kompleksowe dostarczenie energii elektrycznej, a zużycie energii elektrycznej wskazuje na ciągłe użytkowanie tej nieruchomości.

Poza tym, w kontekście zarzutu skargi, że sporna opłata nie może prowadzić do ubóstwa, Kolegium także ustaliło niespornie, że Ośrodek Pomocy Społecznej w D. przekazał informacje, iż Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej Ośrodka, nie figuruje w bazie osób pobierających świadczenia rodzinne i pielęgnacyjne, nie pobierał i nie pobiera świadczeń wychowawczych oraz nie figuruje w ewidencji osób korzystających z dodatku mieszkaniowego ani w ewidencji świadczeń alimentacyjnych.

Ustalenia ta wskazują, że zarzut ten jest bezpodstawny.

Zgodzić się więc należało ze stanowiskiem Kolegium, że na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów uzasadnione było przyjęcie, że nieruchomość przy ul. [...] w D., zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, jest bez wątpienia zamieszkiwana przez Skarżącego. Skarżący wprawdzie nie posiada tytułu prawnego do danej nieruchomości, jednakże jest jej użytkownikiem, który faktycznie włada daną nieruchomością, mieszka na nieruchomości i ją stale użytkuje. Skarżący podpisał stosowne umowy na dostarczenie mediów do wskazanej nieruchomości (dostarczenie energii elektrycznej, gazu, wody), a zużycie mediów wskazuje na ciągłe użytkowanie i władanie tą nieruchomością, o czym świadczy także opłacanie przez Skarżącego faktur za zużycie danych mediów oraz podatku od nieruchomości za tę nieruchomość.

Słusznie zatem Kolegium podniosło, że zgodnie z definicją "właściciela nieruchomości" w ustawie o utrzymaniu czystości (art. 2 ust.1 pkt 4), obowiązek złożenia deklaracji dotyczy także pomiotów władających nieruchomością. Skoro organ wykazał, że Skarżą posiada status takiej osoby władającej ww. nieruchomością, nie budzi więc wątpliwości, że w tej sytuacji Skarżący jako podmiot faktycznie władający nieruchomością ma obowiązek złożyć deklarację dotyczącą opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uiszczać wskazaną opłatę oraz wyposażyć nieruchomość w pojemnik do gromadzenia odpadów komunalnych i udostępniać go zgodnie z harmonogramem na czas odbierania odpadów. W przypadku niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, burmistrz określa w drodze decyzji wysokość opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi.

Trafnie Kolegium także podniosło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 12.04.2017 r., I SA/Sz 1062/16, wyjaśnił już, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest należnością powstającą z mocy prawa, której obowiązek obliczania i termin zapłaty wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej i jest powszechnym, jednostronnym ustaleniem świadczenia pieniężnego, od którego uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu, opłata jest więc świadczeniem o charakterze przymusowym. Obowiązek opłaty spoczywa na wszystkich właścicielach nieruchomości (w rozumieniu ustawy), na których zamieszkują mieszkańcy. Ponadto, opłata ta należy do dochodów publicznych i jest przeznaczona na realizacje celów publicznych, stanowi bowiem dochód gminy, z którego pokrywane są koszty funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi a mianowicie: odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługa administracyjna tego systemu.

Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości). Przepis ten wskazuje, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest zależna od faktu wytwarzania bądź niewytwarzania odpadów komunalnych, lecz od faktu zamieszkania na danej nieruchomości mieszkańca i dotyczy wszystkich obywateli zamieszkujących nieruchomości na terenie danej gminy.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wobec braku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.