Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 517/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 6 i 11, art. 4, art. 28, art. 32 ust. 1 i 4, art. 33 ust. 1 i 2, art. 34, art. 35 ust. 1, art. 36
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 6, art. 11 ust. 2, art. 19
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.
article: art. 199, art. 202, art. 203, art. 204, art. 221
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 365 § 1, art. 366
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda Wielkopolski (dalej również: Wojewoda) decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. P., J. P. i J. L. od decyzji Prezydenta Miasta P. (dalej również: Prezydent Miasta) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę obejmującego nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., działka ewid. nr [...], ark. [...], obr. [...] - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielania J. M. pozwolenia na budowę obejmującego nadbudowę istniejącego budynku na wyżej opisanym terenie.

Przedmiotowe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W sprawie wszczętej na wniosek J. M. z dnia [...] września 2013 r. (data wpływu do organu) o udzielenie pozwolenia na budowę dla wyżej opisanego przedsięwzięcia budowlanego A. P., J. P. i J. L., będący współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] w P., wyrazili swój sprzeciw względem planowanych robót budowlanych, a także sformułowali zastrzeżenia i uwagi w tym zakresie.

Prezydenta Miasta P., zatwierdzając projekt budowlany i udzielając decyzją z dnia z dnia [...] grudnia 2013 r., w uzasadnieniu stwierdził, że decyzja i projekt budowlany są zgodne z decyzja o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz wnioskiem inwestora, jak również, że po przeprowadzeniu postępowania na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623) stwierdził, że spełnione zostały warunki wydania pozwolenia na budowę określone w art. 32 ust. 1 i 4 oraz art. 34 ust. 1-3 tej ustawy. W odniesieniu do posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane organ stwierdził, że Sąd Rejonowy [...] w P. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] zezwolił wnioskodawcy i A. M. na dokonanie czynności rozbudowy piętra przedmiotowego budynku w zakresie objętym przedmiotowym wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę według dołączonego do wniosku projektu budowlanego. Wyjaśnił, że postanowienie to zostało wydane z uwagi na odmowę wyrażenia zgody rozbudowę [przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości]. Jednocześnie organ I instancji zauważył, że zbycie na rzecz J. L. udziału w prawie własności samodzielnego lokalu nr [...] w nieruchomości wspólnej przy ul. [...] przez A. i J. P. nie ma żadnego wpływu dla oceny skuteczności uzyskanej zgody sądu na rozbudowę - z uwagi na związanie prawomocnym orzeczeniem wydanym przed zbyciem udziału.

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2013 r. wnieśli A. P., J. P. i J. L., podnosząc, że wydana decyzja nie uwzględnia interesu osób trzecich i narusza przepisy art. 33, art. 34 ust. 2 i art. 36 Prawa budowlanego, jak również zgłosili szereg zarzutów względem projektu budowlanego.

Wojewoda Wielkopolski przed rozstrzygnięciem sprawy w instancji odwoławczej wezwał inwestora do przedłożenia zgody wszystkich współwłaścicieli na wykonanie robót budowlanych objętych wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę; wnioskodawca takiego dokumentu nie przedłożył, lecz w swoim pisemnym stanowisku podniósł, że zastępcze orzeczenie sądu zostało już złożone do akt postępowania i podołał okoliczności, które jego zdaniem za tym przemawiają. Natomiast współwłaściciele wnoszący odwołanie w swoich pismach ponownie wyrazili sprzeciw wobec inwestycji.

Wojewoda Wielkopolski w uzasadnieniu decyzji kasacyjno-reformatoryjnej z dnia [...] marca 2014 r., wydanej na podstawie art 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) i art. 4, art. 28, art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ust. 4 i art. 36 Prawa budowlanego (Dz.U.z 2013 r., poz. 1409), stwierdził, że informacji zawartych w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przy ul. [...] w P., wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest własnością J. M., A. M., A. P., J. P. i J. L., przy czym wielkość udziałów J. M. i A. M. wynosi ok. [...]%, zaś pozostałych współwłaścicieli łącznie ok. [...]%.

Wojewoda przywołał brzmienie art. 4 i art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, wyjaśniając, że w sytuacji gdy inwestor nie posiada odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości objętej projektowanymi robotami budowlanymi nie jest możliwe wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto, przywołując art. 199 Kodeksu cywilnego, stwierdził, że rozbudowa budynku objętego wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a w konsekwencji J. M. powinna uzyskać zgodę wszystkich współwłaścicieli na rozbudowę budynku przy ul. [...] w P., posiada jednak tylko zgodę A. M., natomiast brak zgody pozostałych współwłaścicieli. Ponadto podniósł, że pozostali trzech współwłaściciele (wnoszący odwołanie) w swoich pismach sprzeciwiają się rozbudowie budynku oraz zgłaszają uwagi i zastrzeżenia względem projektowanych robót budowanych. W konsekwencji organ II instancji uznał, że inwestor nie posiada zgody wszystkich współwłaścicieli na realizację inwestycji, bowiem J. M. wraz z A. M. mają ok. [...]% udziału we współwłasności nieruchomości, zatem udział ten nie wynosi co najmniej połowy. Zdaniem Wojewody, dysponując takim udziałem we współwłasności, nie można uzyskać na podstawie art. 199 Kodeksu cywilnego rozstrzygnięcia zastępczego sądu.

Odnosząc się do przedłożonego przez inwestora wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę postanowienia Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] zezwalającego na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu – odpowiadającej inwestycji, której dotyczy wniosek – Wojewoda stwierdził, że postanowienie to zapadło w odmiennym stanie faktycznym i prawnym, bowiem w tym czasie J. M. i A. M. posiadały co najmniej [...]% udziałów we współwłasności nieruchomości . Podkreślił, że w dacie złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę i decyzji przez organ I instancji J. M. i A. M. nie miały co najmniej połowy udziałów w nieruchomości i rozstrzygnięcie zastępcze sądu na podstawie art. 199 Kodeksu cywilnego w takiej sytuacji nie byłoby możliwe. W ocenie Wojewody, zmiana w udziale we współwłasności nieruchomości spowodowała, że postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2010 r. nie jest wiążące dla organów administracji wydających pozwolenie na budowę.

W odniesieniu do stanowiska inwestora Wojewoda stwierdził, że kwestie dotyczące zniesienia współwłasności nie przystają do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, a ponadto że art. 221 Kodeksu cywilnego dotyczy przejęcia przez nabywcę udziału we współwłasności, a nie zasadniczej zmiany wysokości tego udziału, jakim jest utrata części udziału przez J. M. i A. M., które nie posiadają już co najmniej połowy udziałów w nieruchomości.

Reasumując dotychczasowe rozważania, Wojewoda stwierdził, że J. M. nie posiada uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele rozbudowy budynku przy ul. [...] w P., a w konsekwencji inwestor nie posiada odpowiedniego tytułu prawnego względem nieruchomości, na której mają być wykonane roboty budowlane i nie jest możliwe wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

W skardze na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2014 r. inwestor J. M., zastępowana przez pełnomocnika procesowego, zarzuciła tej decyzji naruszenie:

1. art. 3 pkt 11 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie posiada i nie wykazała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy przedawniła prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] zastępujące zgodę pozostałych współwłaścicieli na rozbudowę.,

2. art. 4Prawa budowlanego w zw. z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez nieuprawnione pominięcie wyżej opisanego prawomocnego postanowienia z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...], którym Wojewoda jest związany, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego zatwierdzenia projektu budowlanego i odmówienia udzielenia pozwolenia na budowę mimo wydania w sprawie prawomocnego orzeczenia zastępującego zgodę pozostałych współwłaścicieli nieruchomości na rozbudowę. zastępujące zgodę pozostałych współwłaścicieli na rozbudowę.

Przy tak sformułowanych zarzutach, bliżej umotywowanych w uzasadnieniu skargi, inwestor domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi Wojewoda Wielkopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania J. L., J. P. i A. P. w pismach z dnia [...] listopada 2014 r. poparli stanowisko Wojewody i wnieśli o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu [...] listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację.

Uczestniczka A. P. wniosła o oddalenie skargi, podkreślając, że na podstawie uzgodnienia, które zostało zawarte przed laty skarżąca miała dokonać rozbudowy równocześnie z nadbudową, jaka miała miejsce na wniosek uczestników postępowania; nie uczyniła tego, jak również nie partycypowała w kosztach tej rozbudowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zasadnicza wątpliwość będąca przedmiotem rozważań Wojewody Wielkopolskiego, jak i okoliczność sporna pomiędzy skarżącą a uczestnikami postępowania, którzy zajęli stanowisko w sprawie, dotyczyła prawidłowości zastosowania w sprawie art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oraz oceny, czy inwestor w tej sytuacji ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, a zatem, czy wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak o tym stanowi art. 4 tej ustawy. Wojewoda, w przeciwieństwie do organu I instancji, uznał bowiem, że inwestor nie dysponuje prawem do nieruchomości na cele budowlane określone we wniosku o wydanie pozwolenia na budowę.

W tym też zakresie należy wyjaśnić, że składane w trybie art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowanego oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Oświadczenie to stwarza tylko domniemanie, że składającemu przysługuje wymienione prawo. Domniemanie to może być obalone dowodami wskazującymi, że złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości. W oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane inwestor musi wskazać dokumenty potwierdzające prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ale ustawodawca nie nałożył na niego obowiązku przedłożenia tych dokumentów. Zakwestionowanie przez współwłaściciela nieruchomości (chociażby jednego) złożonego przez inwestora wyżej wymienionego oświadczenia, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę. W sytuacji kiedy organ dysponuje zarówno oświadczeniem inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak i oświadczeniem woli innych współwłaścicieli nieruchomości zgłaszających sprzeciw co do planowanych robót, jego obowiązkiem jest ocena czy przedłożone oświadczenie uprawnia inwestora do prowadzenia określonych we wniosku o pozwolenie na budowę robót budowlanych. Innymi słowy, samo oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie jest podstawą udzielenia pozwolenia na budowę jeżeli nie odpowiada prawdzie (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 3 listopada 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1023/11, LEX nr 1155781; 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1593/10, LEX nr 1088752; 16 grudnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2002/13, LEX nr 1408027; WSA w Gdańsku z dnia24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 911/13, LEX nr 1471197 - orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że budowa obiektu budowlanego, na który wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i w związku z tym wymaga zgody pozostałych współwłaścicieli. Nadbudowa obiektu budowlanego jest zaś budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. W sytuacji zatem, kiedy nieruchomość objęta wnioskiem o pozwolenie na budowę stanowi przedmiot współwłasności, a tylko jeden ze współwłaścicieli ubiega się o pozwolenie na budowę, współwłaściciel - wnioskodawca (inwestor, a w niniejszej sprawie zarazem strona skarżąca), w celu wykazania, że ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi legitymować się zgodą wszystkich współwłaścicieli (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt II Sa/Kr 1188/08, LEX nr 558404 i wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 16/08, LEX nr 508452).

Niewątpliwie realizację przedsięwzięcia obejmującego nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. należałoby uznać za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a zgodnie z art. 199 Kodeksu cywilnego do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. W niniejszej sprawie sytuacja prawna jest jednak bardziej złożona, bowiem w dacie orzekania przez organy administracji architektoniczno-budowlanej nie istnieje już sytuacja, w której cała zabudowana nieruchomość położona przy ul. [...] w P. (działka ewid. nr [...], ark. [...], obr. [...]) stanowi przedmiot współwłasności kilku podmiotów, w tym inwestora, lecz w wyniku zniesienia tej współwłasności zostało ustanowione prawo odrębnej własności lokalu - zostały prawnie wyodrębnione lokale nr 1 i 2, zaś pozostała część przedmiotowej nieruchomości stanowi przedmiot współwłasności właścicieli odrębnych lokali, którzy tworzą wspólnotę mieszkaniową, w ramach nieruchomości wspólnej.

Rozwijając powyższą uwagę wprowadzającą, należy podkreślić, że J. M. (inwestor nadbudowy przedmiotowego budynku) i A. M., jako właściciele odrębnej własności lokalu nr [...] przypisanego im prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] (postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...]) w ramach zniesienia współwłasności wyżej opisanej nieruchomości, nie mają wyłącznego prawa zarządu nieruchomością wspólną, co wynika z treści art. 19 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. nr 80, poz. 903, z późn. zm.). Na dzień złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę inwestor wraz z A. M. był właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...], który stanowił odrębną własność nieruchomości, wpisaną do księgi wieczystej nr [...] (data wpisu: [...] maja 2011 r.) na podstawie postanowienie sądu o zniesieniu współwłasności nieruchomości i nie dysponował co najmniej połową udziałów w nieruchomości wspólnej (udział zwiany z lokalem nr [...] wynosi [...], tj. [...]%, zaś udział związany z lokalem nr [...] wynosi [...], tj. [...]%), co jednoznacznie wynika z materiałów zgormadzonych w sprawie (wypisy z ksiąg wieczystych, stanowiska stron postępowania), a sama skarżąca tej oczywistej okoliczności nie przeczy. Powstała w ten sposób z mocy ustawy wspólnota mieszkaniowa obejmowała nieruchomość wspólną, a zatem wszystkie te części nieruchomości, które nie składały się na lokal mieszkalny nr [...] i stanowiły wyłącznej własności inwestora. Nie ulega też żadnej wątpliwości, że do zarządu nieruchomością wspólną, zgodnie z przywołanym już art. 19 ustawy o własności lokali, miały odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. W konsekwencji, w braku zgody wszystkich współwłaścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową, współwłaściciele, których udziały w nieruchomości wspólnej wynoszą co najmniej połowę, mogliby żądać rozstrzygnięcia przez sąd - w wyniku odpowiedniego zastosowania art. 199 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 121). Natomiast w razie, gdyby większość współwłaścicieli postanowiła dokonać czynności rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli mógłby żądać rozstrzygnięcia przez sąd (art. 202 Kodeksu cywilnego). Ponadto każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość (art. 203 Kodeksu cywilnego), zaś większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów (art. 204 Kodeksu cywilnego).

W takiej sytuacji faktycznej i prawnej, jaka zachodzi w czasie postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę (nadbudowę części przedmiotowego budynku), inwestor (wraz z drugim współwłaścicielem lokalu nr [...]) nie mógł samodzielnie dysponować częścią wspólną budynku, w którym zostały prawnie wyodrębnione lokale nr [...] i [...] (nieruchomością wspólną), a zatem weryfikacja jego oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane nie mogła abstrahować od aktualnych stosunków własnościowych i stanowiska pozostałych współwłaścicieli nieruchomości wspólnej, tj. współwłaścicieli lokalu nr [...]: J. L., J. P. i A. P. (księga wieczysta nr [...]) dysponujących [...]% udziałem w nieruchomości wspólnej.

Pozostali współwłaściciele nieruchomości wspólnej (członkowie wspólnoty mieszkaniowej - art. 6 ustawy o własności lokali) konsekwentnie sprzeciwiali się realizacji przedmiotowej inwestycji, co jest tożsame z brakiem zgody na dokonanie przez jego ze współwłaścicieli czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą (nieruchomością wspólną). Okoliczność ta nie podlega zakwestionowaniu przez żadną ze stron postępowania. Spór natomiast dotyczy tego, czy w odniesieniu do posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane rozstrzygające znaczenie ma to, że Sąd Rejonowy [...] w P. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...] (postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...]) zezwolił J. M. (inwestorowi) i A. M. na dokonanie czynności rozbudowy piętra przedmiotowego budynku w zakresie objętym przedmiotowym wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę według dołączonego do wniosku projektu budowlanego.

Sąd w tym zakresie w pełni podziela stanowisko Wojewody Wielkopolskiego wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że na dzień złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, jak i w dacie orzekania przez organy architektoniczno-budowlane w przedmiotowej sprawie inwestor nie był współwłaścicielem całej nieruchomości i nie dysponował w tej nieruchomości udziałem w wysokości co najmniej połowy wszystkich udziałów. Orzeczenie zastępcze sądu powszechnego dotyczyło zaś żądania, które J. M. i A. M. zgłosiły jako współwłaściciele nieruchomości posiadający co najmniej połowę udziałów w nieruchomości.

Wskazany przez pełnomocnika skarżących przepis art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101, z późn. zm.) stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Niemniej jednak stwierdzenie, że art. 365 § 1 tego Kodeksu przypisuje prawomocnemu orzeczeniu sądu moc wiążącą nie tylko wobec stron i sądu, który je wydał, lecz również innych sądów, organów i podmiotów, oznacza jedynie tyle, że żaden z wymienionych podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był czy też nie był stroną tego postępowania. Jednakże mocy wiążącej prawomocnego wyroku w rozumieniu powołanego przepisu nie można rozpatrywać w oderwaniu od art. 366 Kodeksu postepowania cywilnego, który przymiot powagi rzeczy osądzonej odnosi tylko "do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami". O wystąpieniu stanu powagi rzeczy osądzonej rozstrzyga nie tylko sama tożsamość stron, ale równocześnie tożsamość podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Dopiero kumulacja obu tych przesłanek przesądza o wystąpieniu powagi rzeczy osądzonej (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt III UK 106/10, LEX nr 852570). Granice przedmiotowe powagi rzeczy osądzonej określa zatem przedmiot rozstrzygnięcia i jego podstawa faktyczna, natomiast jej granice podmiotowe obejmują tożsamość obydwu stron procesu, a więc powodów i pozwanego. Zatem związanie sądu lub organu administracji publicznej prawomocnym orzeczeniem, zapadłym w innych sprawach, na podstawie art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego występuje tylko przy tożsamości przedmiotowej i podmiotowej tych spraw (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt I ACa 902/13, LEX nr 1425479).

Z tych względów, jakkolwiek ani organy rozstrzygające w przedmiocie pozwolenia na budowę, ani tutejszy Sąd nie mogą kwestionować faktu wydania przez sąd powszechny określonego rozstrzygnięcia w trybie art. 199 Kodeksu cywilnego, to zarazem są w pełni uprawione ocenić skutki takiego rozstrzygnięcia na płaszczyźnie przepisów prawa publicznego (materialnego prawa administracyjnego) - prawa budowlanego.

Postanowienie sądu powszechnego z dnia [...] czerwca 2010 r. dotyczyło stosunków pomiędzy J. M. (inwestorem) i A. M. a pozostałymi współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. (działka ewid. nr [...], ark. [...], obr. [...], księga wieczysta nr [...]), tj. J. P., A. P. i obejmowało rozstrzygnięcie zastępcze w trybie art. 199 Kodeksu cywilnego zezwalające na realizację inwestycji w kształcie i odpowiadającym następnie złożonemu wnioskowi o udzielenie pozwolenia na budowę. Natomiast w czasie postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę zachodził inny stan faktyczny i prawny. Wobec zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali nr [...] i [...] – co nastąpiło wskutek wydania prawomocnego postanowienia sądu powszechnego z dnia [...] czerwca 2010 r. (postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...]), a następnie dokonania wpisu odrębnej własności lokali do księgi wieczystej, co finalnie miało miejsce w dniu [...] maja 2011 r. – dotychczasowe relacje prawne współwłaścicieli całej nieruchomości zostały zastąpione stosunkami prawnymi w ramach wspólnoty mieszkaniowej, a zarząd rzeczą wspólną dotyczył jedynie tej części nieruchomości przy ul. [...] w P., która stała się z mocy prawa nieruchomością wspólną właścicieli wyodrębnianych w tej nieruchomości lokali nr [...] i [...]. W tak kształtującej się nowej sytuacji faktycznej i prawnej, inwestor (wraz z drugim współwłaścicielem lokalu nr [...]) nie jest już współwłaścicielem posiadającym w całej nieruchomości co najmniej połowę udziałów, jak również aktualnie nie posiada w nieruchomości wspólnej udziału wynoszącego co najmniej połowę wszystkich udziałów. Brak jest zatem podstaw do rozciągnięcia skutków orzeczenia zastępczego sądu powszechnego z dnia [...] czerwca 2010 r. na aktualną sytuacje prawno-faktyczną, która jest zasadniczo odmienna od tej, jaka stanowiła podstawę do wydania przedmiotowego orzeczenia.

Nadto warto również wspomnieć, że przywołany w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1733/09 (LEX nr 746757) po pierwsze nie jest wiążący w niniejszej sprawie, bowiem nie zapadł w warunkach art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.), a po drugie dotyczył zupełnie innego zagadnienia prawnego, a mianowicie zastosowania przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o własności lokali,, który dotyczy upoważnienia zainteresowanego uczestnika do wykonania prac adaptacyjnych, a nie – jak to wynika z treści samego wyroku – uczestników skłóconych i prezentujących sprzeczne i wzajemnie się wykluczające interesy w zakresie adaptacji nieruchomości budynkowej. W niniejszej sprawie o żadnych pracach adaptacyjnych związanych z wyodrębnieniem lokalu nie może być mowy, skoro okolicznością bezsporną jest, że postępowanie dotyczy nadbudowy obiektu budowlanego jako całości.

W tych okolicznościach stanowisko Wojewody Wielkopolskiego jest trafne, a rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zasadne.

Strona skarżąca (inwestor) nie wykazała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (tytułu prawnego przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych) w rozumieniu przepisów art. 4 i art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane, zatem nie przysługuje jej prawo zabudowy w odniesieniu do robót budowalnych określonych we wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. Do aktualnej sytuacji nie może również znaleźć zastosowania przepis art. 221 Kodeksu cywilnego, bowiem dotyczy jedynie sytuacji nabywcy udziału we współwłasności, a nie zasadniczej zmiany wysokości tego udziału w wyniku przekształceń własnościowych związanych ze zniesieniem współwłasności nieruchomości i powstania wspólnoty mieszkaniowej w odniesieniu do tej części dotychczasowej nieruchomości (wcześniej objętej współwłasności), która stałą się nieruchomością wspólną właścicieli odrębnych lokali powstałych w wyniku podziału nieruchomości (zniesienia współwłasności nieruchomości).

Reasumując dotychczasowe rozważania, należy podzielić stanowisko Wojewody co do tego, że J. M. nie posiada uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele rozbudowy budynku przy ul. [...] w P., a w konsekwencji inwestor nie posiada odpowiedniego tytułu prawnego względem nieruchomości, na której mają być wykonane roboty budowlane i nie jest możliwe wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż naruszałoby to warunki określone przepisami art. 4, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Wojewoda Wielkopolski prawidłowo ustalił stan faktyczny i podał go adekwatnej ocenie prawnej. W szczególności ocenił oświadczenie inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stwierdzając, że inwestor nie dysponuje konieczną zgodą wszystkich współwłaścicieli (wyodrębnionych prawnie lokali mieszkalnych) na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, zastąpioną w razie braku zgody współwłaściciela, przez upoważnienie zawarte w stosownym postanowieniu sądu powszechnego. Przedstawione przez inwestora prawomocne postanowienie sądu powszechnego z dnia [...] czerwca 2010 r. zostało wydane w odmiennym stanie faktycznym i prawym sprawy, zatem inwestor, który wspólnie z drugim współwłaścicielem lokalu nr [...] nie dysponuje już łącznie co najmniej połową udziałów w nieruchomości wspólnej, nie może powołać się skutecznie przed organami rozstrzygającymi w przedmiocie pozwolenia na budowę na przedmiotowe orzeczenie zastępcze. W tych warunkach wydanie decyzji kasacyjno-reformatoryjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. było w pełni uzasadnione, skoro organ I instancji nietrafnie uznał, że inwestor spełnia powyższe warunki.

Dodać należy, że z uwagi zatem na niespełnienie wymogu określonego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, bez znaczenia było, czy strona skarżąca (inwestor) spełniła pozostałe warunki konieczne do uzyskania pozwolenia na budowę. W gruncie rzeczy warunków tych nie kwestionował Wojewoda, a Sąd nie zajmował się odrębnie tą kwestią z uwagi na jej bezprzedmiotowość.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę, jak też orzekł w sentencji wyroku.