Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2446/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 106 § 3 i art. 113 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 45
journal: Dz.U. 1977 nr 37 poz 166
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędzia WSA del. Dariusz Chaciński Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2197/12 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2197/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że Naczelnik Gminy L. decyzją z dnia [...] września 1979 r. wydaną na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140) orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącego własność J. i Cz. małżonków O., położonego we wsi P., na które składała się działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,57 ha oraz udział wynoszący 1/2 w gospodarstwie rolnym o łącznej powierzchni 21,19 ha obejmującym działki o numerach: [...].

Wnioskiem z dnia 7 września 1993 r. J. O., wystąpił o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji, podnosząc, że żadna z określonych w art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. podstaw przekazania gospodarstwa Państwu nie zachodziła w tej sprawie.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] września 1979 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja nie zawiera wad skutkujących stwierdzeniem nieważności. Odnosząc się do zarzutu formalnej niedopuszczalności uwzględnienia oświadczenia J. O. w postępowaniu prowadzonym przed Naczelnikiem Gminy L. ze względu na fakt złożenia go w obecności sołtysa wsi P. (który opatrzył ten dokument również swoim podpisem) organ stwierdził, że na gruncie art. 45 ustawy, jednym z warunków zastosowania określonej tam instytucji przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa była odmowa jego przejęcia przez następcę. Jednakże ani przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. ani też przepisy zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 37, poz. 166) nie przewidywały w tym zakresie żadnych szczególnych wymogów. Oznacza to, iż do oświadczenia J. O. datowanego na dzień 17 kwietnia 1978 r. zastosowanie znajdowały ogólne reguły rządzące postępowaniem administracyjnym, w tym również zasada pisemności określona wówczas w art. 11 § 1 k.p.a., zgodnie z którą sprawy należało załatwiać w formie pisemnej. Przy składaniu oświadczenia w przedmiocie zrzeczenia się "przyjścia na gospodarstwo" nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Z pewnością za takie naruszenie nie może uchodzić złożenie tego oświadczenia w obecności sołtysa wsi. Podstawowy warunek przewidziany przepisami prawa a dotyczący zachowania formy pisemnej przy składaniu oświadczenia został w niniejszej sprawie spełniony.

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili następcy prawni Cz. O.: I. O., B. T. oraz J. O.. We wnioskach wskazano, że J. i Cz. O. posiadali następcę, tj. J. O., któremu mogli przekazać posiadane gospodarstwo. J. O. wskazał, że nie składał oświadczenia z dnia 17 kwietnia 1978 r. (o odmowie przejęcia gospodarstwa) ani go nie podpisywał.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r.

Przytaczając treść art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140) Minister wskazał, że z decyzji Naczelnika Gminy L. z dnia [...] września 1979 r. wynika, iż postępowanie w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego prowadzone było na wniosek jego właścicieli. Powyższe znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że J. i Cz. małż. O. byli właścicielami nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...] o pow. 0 57 ha położonej we wsi P. posiadali również 1/2 udziału w gospodarstwie rolnym o pow. 21,19 ha położonym w tej samej wsi (por. dane zawarte w akcie notarialnym z dnia 16 października 1975 r. Repertorium A Nr [...]). Ponadto w aktach sprawy znajduje się podanie z dnia 25 kwietnia 1979 r. skierowane do Urzędu Gminy w L., w którym J. i Cz. małż. O. zwracali się o przejęcie na własność Państwa w zamian za rentę posiadanego gospodarstwa rolnego. Argumentując powyższe podanie dawni właściciele powoływali się na podeszły wiek Cz. O. oraz nieuleczalną chorobę J. O., która nie pozwalała jej pracować. Dawni właściciele wskazywali ponadto, że nie posiadają następców, którym mogliby przekazać ww. gospodarstwo.

Minister podał, iż z akt sprawy wynika, że kwestia posiadania przez J. i Cz. małż. O. następcy mogącego przejęć gospodarstwo była przez Naczelnika Gminy L. badana, o czym świadczy sama treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] września 1979 r., w którym zostało wskazane, że "wnioskodawca nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego następcy, gdyż następcy nie są rolnikami i odmówili przejęcia gospodarstwa".

Organ wskazał, że argumentacja, iż J. O. mógł przejąć gospodarstwo rolne nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Podniósł, iż przepis art. 45 ustawy dopuszczał przejęcie gospodarstwa rolnego na wniosek rolnika, który posiadał następcę w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy, w sytuacji, gdy następca taki odmówił przejęcia gospodarstwa. Z sytuacją taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Z akt sprawy wynika, że J. O. posiadał formalne kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego – świadczy o tym świadectwo ukończenia przez niego trzech stopni przysposobienia rolniczego wydane przez Roczną Szkołę Rolniczo-Gospodarczą w B. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia z dnia 17 kwietnia 1978 r. wynika jednak, że następca ten odmówił przejęcia przedmiotowego gospodarstwa. W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia pozostałych potencjalnych następców po J. i Cz. małż. O. o zrzeczeniu się przyjścia na gospodarstwo. Podnoszony zaś przez J. O. zarzut, że nie składał on oświadczenia z dnia 17 kwietnia 1978 r. (o odmowie przejęcia gospodarstwa) ani go nie podpisywał nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Podniesiona okoliczność sprowadza się do stwierdzenia, że dokument w postaci ww. oświadczenia został sfałszowany, natomiast tego rodzaju zarzuty nie mogą być rozważane i rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym. Organ wskazał, że kwestionowanie wiarygodności dokumentu wymaga uprzedniego postępowania przed sądem powszechnym.

W przypadku pozytywnego wyniku dokonanych przez Sąd ustaleń (tj. stwierdzenia, że dany dokument został sfałszowany) może to stanowić przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skoro w myśl przepisu art. 45 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin brak następców lub niespełnienie przez nich warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego, albo odmówienie przez następców jego przejęcia, umożliwiało właścicielowi przekazanie gospodarstwa na własność Państwa, to w niniejszej sprawie bezsprzecznie przesłanki te zostały spełnione.

Skargę na powyższą decyzję złożył J. O., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna.

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiadają prawu. Prawidłowo Minister stwierdził, iż w sprawie tej nie wystąpiły kwalifikowane wady uzasadniające wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.

Sąd wskazał, że w sprawie jest bezsporne, iż gospodarstwo rolne, które przejęte zostało przez Państwo na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140) stanowiło współwłasność małżonków J. i Cz. O. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że aktem notarialnym z dnia 16 października 1975 r. Cz. O. (ojciec skarżącego) nabył udziały J. O. i B. T., w będącym przedmiotem postępowania gospodarstwie rolnym, na prawie wspólności ustawowej z żoną J.O. Nie jest kwestionowane również, że Cz. O. i J. O. wystąpili wnioskiem z dnia 25 kwietnia 1979 r. o przejęcie przez Państwo za rentę gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi P.. We wniosku wskazali, że nie są w stanie pracować i nie mają następców.

W aktach postępowania administracyjnego znajdują się oświadczenia J. O. z dnia 17 kwietnia 1978 r. i B. T. z dnia 22 maja 1978 r. o zrzeczeniu się przejścia na gospodarstwo rolne w P., które organ zasadnie potraktował – na gruncie niniejszej sprawy – jako oświadczenia o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego przez następców. Niezależnie więc od tego, że J. O. sam był właścicielem gospodarstwa rolnego w N. i posiadał, jak wynika z akt sprawy, formalne kwalifikacje rolnicze, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215), organ nadzoru nie miał podstaw do przyjęcia, że decyzja Naczelnika Gminy L. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Również okoliczność, że znajdujące się w aktach administracyjnych oświadczenie J. O. złożone zostało przed dniem wniesienia przez Cz. O. i J. O. po raz kolejny o przekazanie na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego, nie zmienia ustaleń organu nadzoru. Pozostali następcy, w rozumieniu ustawy z dnia 27 października 1977 r., nie spełniali warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego, stąd też okoliczność, że znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia Ireneusza O. i B. Sz. o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego opatrzone zostały datami późniejszymi niż data wydania decyzji przez Naczelnika, nie oznacza, że organ w toku postępowania nie badał spełnienia przesłanek określonych w art. 45 ustawy.

Sąd podkreślił, że w treści decyzji z dnia [...] września 1979 r. Naczelnik Gminy L. wprost wskazał, iż wnioskodawca nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego następcy, gdyż następcy nie są rolnikami i odmówili przejęcia gospodarstwa. Tym samym ani treść decyzji z dnia [...] września 1979 r., ani akta postępowania administracyjnego nie pozwalają – zdaniem Sądu stwierdzić, że decyzja Naczelnika wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Treść decyzji Naczelnika nie jest sprzeczna z przepisem art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r., tym bardziej nie może być mowy o oczywistej sprzeczności, czy niezgodności z prawem obowiązującym w czasie jej wydania. Słusznie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż brak było podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu tej decyzji.

Sąd wskazał jednocześnie, że samo kwestionowanie przez skarżącego prawdziwości znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia z dnia 17 kwietnia 1978 r. o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego, nie stanowi o możliwości wyeliminowania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, jako rażąco naruszającej prawo. Zarzut ewentualnego podrobienia oświadczenia nie mógł być rozpatrywany w postępowaniu nieważnościowym, co zasadnie podniósł organ nadzoru. Prawidłowo również Minister stwierdził, iż okoliczność tego rodzaju, jak przyjęcie w postępowaniu jako dowodu oświadczenia, które w ocenie strony było dokumentem podrobionym, stanowi przesłankę żądania wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), a nie stwierdzenia nieważności decyzji.

Tym samym również podniesione w skardze zarzuty w zakresie złożenia bądź niezłożenia przez J. O. oświadczenia w dniu 17 kwietnia 1978 r. przed sołtysem, a nie przed Naczelnikiem nie mają znaczenia w niniejszej sprawie prowadzonej w trybie nieważnościowym. Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, iż decyzja kontrolowana w postępowaniu nadzorczym wydana została w przedmiocie przejęcia – na wniosek, co wymaga podkreślenia, Cz. i J. małż. O.ch – gospodarstwa rolnego przez Państwo. Nie było to postępowanie prowadzone w sprawie przekazania gospodarstwa rolnego następcy, o którym jest mowa w art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r., i na który to przepis w skardze powołuje się skarżący. Dla przekazania gospodarstwa rolnego następcy niezbędna była wola rolnika, aby następcy takie gospodarstwo rolne przekazać. W sprawie niniejszej, co wynika jednoznacznie z treści wniosku Cz. i J. małż. O.ch z dnia 25 kwietnia 1979 r., wolą rolników było przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu za rentę i postępowanie prowadzone było na podstawie art. 45, a nie na podstawie art. 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r.

Tym samym Sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi w zakresie konieczności zatwierdzenia oświadczenia o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego przez Naczelnika. Zupełnie inną czynnością jest zawarcie umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, na podstawie art. 52 ustawy, który w tej sprawie nie był stosowany, a inną złożenie oświadczenia o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego przez następcę, na gruncie art. 45 ustawy. W ocenie Sądu, za wystarczające w postępowaniu nadzorczym dla oceny spełnienia wymogów ustawowych (art. 45) było ustalenie, że następca odmówił przejęcia gospodarstwa rolnego lub nie spełniał warunków do jego przejęcia i okoliczność ta była przedmiotem postępowania przed organem, który wydał decyzję w trybie zwykłym, co potwierdza treść decyzji. Za prawidłową Sąd uznał tym samym ocenę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, co do braku podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisu art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., albowiem obowiązkiem organu nadzoru nie było uzupełnianie materiału dowodowego i ocenianie go na nowo na gruncie przepisu art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. Postępowanie prowadzone przed Ministrem nie jest bowiem postępowaniem w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego, ale postępowaniem nadzwyczajnym, o czym była już mowa na wstępie rozważań Sądu. Zasadnie skarżący podnosi natomiast, iż w sprawie naruszony został przepis art. 12 § 1 k.p.a., zobowiązujący organ do szybkiego załatwienia sprawy. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy. Stronie przysługiwało w tym zakresie prawo, po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, złożenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji publicznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. O., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, a to w szczególności :

a) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 106 § 3 i 113 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku w oparciu o stan sprawy niewyjaśniony jak i sprzeczny z treścią materiału dowodowego sprawy co w szczególności dotyczy ustaleń, dotyczących oświadczeń następców małż. O.ch, ich wpływu na treść decyzji z dnia 10 września 1979 r. przebiegu i ustaleń postępowania wszczętego w dniu 25 kwietnia 1979 r. oraz ocen, dotyczących zachowania się J. O., które nie mają związku z tym, co poprzedzało decyzję z 10 września 1979 r.,

b) art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi J. O., mimo iż decyzja Naczelnika Gminy L. z dnia [...] września 1979 r. naruszała art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a Skarga J. O. była uzasadniona,

c) art. art. 7; 75; 77 § 1 oraz 80 k.p.a przez zastąpienie w procesie dowodzenia dowodu bezpośredniego, tj. oświadczenia woli J. O. o odmowie przejęcia gospodarstwa rolnego nieistniejącym w postępowaniu jako dowód argumentem pozaprocesowym ze spotkania z sołtysem;

2) obrazę prawa materialnego, tj. art. 45 ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin przez błędne ustalenie braku następcy prawnego małż. O. a nadto również bezzasadne ustalenie odmowy przez J. O. przejęcia w 1979 r. gospodarstwa rolnego po małż. O.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po uznaniu, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, bądź nie został skutecznie podważony, można przejść do oceny prawidłowości zastosowania przepisu prawa materialnego.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie dopuścił się wskazanych naruszeń przepisów postępowania. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oparł swoje rozstrzygniecie na aktach sprawy, tak obecnego postępowania, jak i postępowania weryfikowanego w ramach nadzoru. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie istotne elementy, o których mowa w art. 141 § 4 ww. ustawy, a przy tym bardzo szczegółowo, logicznie zostało umotywowane samo rozstrzygnięcie. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 113 § 1 i 106 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 113 § 1 ma charakter porządkowy, bowiem określa jedynie moment zakończenia etapu rozpoznawczego postępowania przed sądem. Przy czym postępowanie to nie wiąże się z dokonaniem przez sąd ustaleń faktycznych, a sprawę uznaje się za dostatecznie wyjaśnioną, jeżeli strony wyczerpały możliwość korzystania z przysługujących im uprawnień procesowych i sąd nie znalazł podstaw do podejmowania działań z urzędu. Natomiast regulacja zawarta w art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala na uzupełnienie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych. Podkreślić bowiem należy, że co do zasady sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, bowiem zgodnie z kompetencjami dokonuje oceny legalności przedmiotowego aktu opierając się właśnie na materiale dowodowym zebranym w postępowaniu przed organem administracji publicznej rozstrzygającym daną sprawę. Jedynie w przypadku gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania, sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła, ponieważ sąd nie miał wątpliwości wymagających wyjaśnienia. Nota bene takich wątpliwości nie miała również strona skarżąca, bowiem nie zgłaszała żadnych wniosków w tym zakresie.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej stan faktyczny w niniejszej prawie został prawidłowo ustalony przez organ nadzorczy i nie wymagał dodatkowych wyjaśnień. Podkreślić należy za Sądem I instancji, że niniejsze postępowanie toczyło się nie w trybie zwykłym, ale nadzwyczajnym. Jego celem nie było ponowne rozpoznanie sprawy dot. przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa i uzyskanie określonego świadczenia, ale ocena czy przedmiotowa decyzja zawiera wadę nieważności, konkretnie czy rażąco narusza prawo. Sąd I instancji szczegółowo przedstawił czym jest rażące naruszenie prawa powołując się w tym zakresie na bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i w związku z tym nie ma potrzeby ponownie omawiać tej kwestii. Bezsporne w sprawie jest, że J. i Cz. O. złożyli przedmiotowy wniosek oraz fakt, że złożyli stosowne oświadczenie o braku następców, którzy mogliby przejąć gospodarstwo. Przedmiotowa decyzja została wydana zgodnie z ich wolą i przez szereg lat korzystali z uprawnień wynikających z przekazania gospodarstwa, tj. otrzymywali comiesięczną rentę. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący – J. O. złożył stosowne oświadczenie o odmowie przejęcia gospodarstwa, jeszcze przed wszczęciem postępowania, a oświadczenie to zostało złożone przed sołtysem. Tym niemniej do czasu wydania przedmiotowej decyzji oświadczenia tego nie odwołał, chociaż jako syn musiał znać zamiary ojca i w każdym czasie mógł złożyć stosowne oświadczenie o woli przejęcia gospodarstwa. W związku z tym organ miał prawo uznać, że złożone oświadczenie o odmowie przejęcia gospodarstwa jest prawnie skuteczne, zwłaszcza że obowiązujące przepisy nie przewidywały specjalnego trybu postępowania w tym zakresie. Sam więc fakt, że stosowne oświadczenie zostało złożone jeszcze przed wszczęciem przedmiotowego postępowania i to przed sołtysem nie stanowi naruszenia prawa w sytuacji gdy dysponował nim organ przed wydaniem zakwestionowanej decyzji. Dodać bowiem należy, że zgodnie z art. 61 k.c. w jego brzmieniu na dzień wydania decyzji, oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.

Odnośnie zaś oświadczeń złożonych przez B. Sz. i I. O. to stwierdzić należy, że faktycznie pisemne oświadczenia zostały złożone już po wydaniu decyzji. Tym niemniej, jak to słusznie podniósł Sąd I instancji w sytuacji, gdy osoby te nie spełniały warunków formalnych do przejęcia gospodarstwa fakt ten nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości decyzji z dnia [...] września 1979 r.

Reasumując stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania i zasadnie zastosował przepis art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji nie mógł być skuteczny zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 45 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r.

Z tych wszystkich względów uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.