Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 676/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 8
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie WSA Jerzy Drwal, WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Barański, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., znak [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "organ"), po rozpatrzeniu odwołania A. M. (dalej jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnego ustalonych decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] organ przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej A. M., na okres od dnia października 2016 r. do dnia [...] września 2lM7 r. wysokości [...] zł miesięcznie. W dniu [...] września 2017 r. organ pozyskał informację, że M. B. w dniu [...] września 2016 r. podjęła zatrudnienie, co potwierdza oświadczenie strony z dnia [...] września 2017 r. oraz umowa zlecenia z dnia [...] września 2016 r. W. dochodu uzyskanego z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, to jest z października 2016 r. wyniósł [...] zł. Po ponownej analizie sytuacji dochodowej ustalono, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie uprawnia do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego od listopada 2016 r. wynosi bowiem [...] zł. Przeliczenia dochodu dokonano następująco: [...] zł (dochód A. M. z tytułu renty socjalnej za 2015 r.) : 7 miesięcy = [...] zł + [...] zł (dochód uzyskany przez M. B. w październiku 2016 r.) = [...] zł : 2 osoby = [...] zł. Z uwagi na powyższe organ decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] ustalił i zażądał zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej A. M. za okres od dnia 1 listopada 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r. strona zwróciła się z prośbą o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Organ, odwołując się do art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w oddzielnej części mieszkania komunalnego wynajmowanego przez matkę. Legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym przez M. Z. do S. O. o N. w L.. Orzeczenie wydane jest do dnia [...] września 2021 roku. Źródłem dochodu wnioskodawczyni jest rentą wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w L. w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości [...] zł. Miesięczny dochód przypadający na członka rodziny wynosi więc [...] zł. Koszty ponoszone przez stronę, to opłata za użytkowanie mieszkania (czynsz, prąd) w wysokości [...] zł, opłata za gaz (zakup butli) w wysokości [...] zł, opłata za węgiel w wysokości [...] zł, opłata za media w wysokości [...] zł, opłata za bilet miesięczny w wysokości [...] zł oraz rata zaciągniętego kredytu w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni załączyła do akt sprawy dokumentację z leczenia szpitalnego, a także dokumentację z leczenia sanatoryjnego z okresu 2009 - 2017, potwierdzającą długotrwałe problemy zdrowotne. Strona oświadczyła również, że ponosi koszty z tytułu leczenia na łączna kwotę [...]zł miesięcznie, jednak nie zostało to potwierdzone dokumentami. A. M. nie jest w posiadaniu nieruchomości, ruchomości ani innych zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Z informacji przekazanych przez F. N. 5 MOPR L. ustalono, że rodzina obecnie nie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. Ostatniej pomocy udzielono w roku 2015.

Zdaniem organu, przedstawione przez stronę dokumenty nie stanowią podstawy, aby uznać, że w przedmiotowej sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Sytuacja strony bowiem, na tle osób uprawnionych do świadczeń socjalnych nie jest szczególna. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania nie mają wyjątkowego charakteru i muszą być ponoszone przez wszystkie rodziny. Istotny dla sprawy jest fakt, że nienależnie pobrane świadczenia powstały w wyniku przekroczenia kryterium dochodowego rodziny, w związku z uzyskaniem dochodu spowodowanym podjęciem zatrudnienia przez M. B.. A. M. oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednak nie zmienia to faktu, że M. B. zobowiązana jest do alimentacji względem niepełnosprawnej córki, o czym stanowi kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych w wysokości [...] zł, zgodnie z wyrokiem sądu, jest również ojciec strony - R. M.. Z dokumentacji wynika, że egzekucja alimentów w tej chwili jest bezskuteczna, jednak w dalszym ciągu prowadzona przez komornika sądowego.

Organ uznał, że obecna sytuacja finansowa strony jest trudna, z uwagi na to, że strona jest osobą bezrobotną, przy czym jednocześnie stwierdził, że nie można wykluczyć, że w niedługim czasie ulegnie zmianie. A. M. jest osobą młodą, w chwili obecnej niezdolną do pracy z powodów zdrowotnych, jednak nie są one orzeczone na stałe, czyli rokują poprawę na przyszłość. Ponadto, każda osoba lub rodzina, która znajdzie się przejściowo lub długotrwale w szczególnie trudnej sytuacji, z różnych powodów, może zwrócić się z prośba o wsparcie ze strony pomocy społecznej MOPR L.. Odnosząc się do dokumentów jakie strona załączyła do akt czyli harmonogramu spłaty kredytu udzielonego stronie przez bank "S. " organ podniósł, że nie można uznać, że stanowią one uzasadnienie do umorzenia należności albowiem spłata zaciągniętych kredytów i pożyczek nie obrazuje trudnej sytuacji finansowej rodziny, a żeby posiadać zdolność kredytową muszą być spełnione przez kredytobiorcę odpowiednie warunki.

Z tych też względów organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. odmówił umorzenia nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych.

W wyniku odwołania wniesionego przez skarżącą Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało powyższą decyzję w mocy.

Kolegium podzieliło w całości ustalenia i oceny organu pierwszej instancji, stwierdzając, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji, a tym samym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Organ podkreślił, że przepis dotyczący możliwości umorzenia powstałych należności ma charakter uznaniowy i jest uzależniony od stwierdzenia przez organ właściwych przesłanek oraz szczególnych okoliczności decydujących o umorzeniu zobowiązań na podstawie wniosku strony wraz z załączonymi wymaganymi dokumentami. Na sytuację osoby zobowiązanej składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, to jest stan zdrowia, możliwość uzyskania dochodu. Jest to na tyle ważne, gdyż organ musi rozważyć czy sytuacja osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń zmusza rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie.

Organ odwoławczy, w ślad za organem pierwszej instancji, stwierdził także, że obecna sytuacja finansowa strony jest trudna z uwagi na to, że strona jest osobą bezrobotną, natomiast nie można wykluczyć, że sytuacja ta ulegnie zmianie. Odwołująca jest osobą młodą, w chwili obecnej niezdolną do pracy z powodów zdrowotnych, jednak nie są one orzeczone na stałe, czyli rokują poprawę na przyszłość.

Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez wnioskodawczynię do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze zarzucono, że organ odniósł się do możliwości w przyszłości, a nie aktualnego stanu zdrowia i funkcjonowania. Skarżąca podkreślała, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, gdzie niepełnosprawność powstała przed szesnastym rokiem życia. Z tego tytułu ma uprawnienia do świadczenia zasiłku pielęgnacyjnego, renty socjalnej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Wydane oświadczenia są terminowe, gdyż zgodnie z przepisami nie jest to schorzenie z wadą wrodzoną, upośledzeniem gdzie orzeczenie wydaje się na stałe i przeważnie w stopniu znacznym. Te schorzenia to dysfunkcja narządu ruchu, schorzenia onkologiczne oraz schorzenia natury psychologicznej.

Skarżąca podniosła, że chciałaby aby jej stan zdrowia uległ poprawie i mogłaby zacząć pracować, korzystać z życia i chodzić do szkoły bez problemów. W obecnej chwili jest to jednak nierealne. W maju br. przeszła zabieg wstawienia endoprotezy stawu biodrowego lewego i przedłużenia kończyny o 3 cm. Obecnie trwa rekonwalescencja i oczekiwanie na operację drugiego stawu biodrowego i kolana. Powstałe silne zmiany zwyrodnieniowe w tak młodym wieku są następstwem długiej choroby. Aktualnie jest całkowicie zależna od osób drugich na płaszczyźnie indywidualnej, przemieszczania się, czy kontynuacji nauki. Obecnie porusza się przy pomocy kul łokciowych co stanowi problem z codziennymi czynnościami. Lekarstwa i leczenie pochłaniają jej skromny budżet, gdzie często nie wystarcza jej pieniędzy na żywność, czy inne rzeczy. W ocenie organu [...] zł miesięcznie to jest dochód z którego może spłacać nienależnie pobrane świadczenia, zrobić opłaty miesięczne, realizować zobowiązania kredytowe, realizować recepty, rehabilitować się.

Wnioskodawczynie oświadczyła także, że nie może liczyć na pomoc rodziny ani innych osób. Zaciągnięta pożyczka w S. pozwoliła jej na rehabilitacje poza system NFZ w którym musiałaby bardzo długo oczekiwać na niezbędną rehabilitacje. W jej ocenie organ I i II instancji nie odniósł się do jej realnych możliwości, oceny sytuacji finansowej obecnie, a do jej funkcjonowania na przyszłość, o którym nawet nie wypowiadają się lekarze prowadzący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem sprawy pozostaje kontrola legalności decyzji o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których wysokość i nienależny charakter przesądzona została ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...]

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 554 ze zm. – dalej jako "ustawa"). Stosownie do powyższego przepisu organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma, a ściślej rzecz biorąc, może mieć charakter uznaniowy, albowiem to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to, że nawet ustalenie, że zachodzi przesłanka umorzenia świadczeń w postaci "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny", nie zobowiązuje organu do umorzenia zaległości. Organ ma wówczas możliwość wyboru rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego dla wnioskodawcy. Nie dotyczy to natomiast kwestii ustalenia, czy w sprawie zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zagadnienie ustalenia czy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny wnioskodawcy (art. 23 ust. 8 ustawy) to nie jest problem wyboru między różnymi możliwościami, lecz kwestia jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawidłowych wniosków wynikających z tych ustaleń.

Można stwierdzić, że wystąpienie przesłanki w postaci zaistnienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" jest konieczne dla podjęcia decyzji o umorzeniu świadczeń, ale niewystarczające, bowiem w takiej sytuacji ostateczna decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie oznacza jednak, że decyzja organu może być dowolna. Organ rozstrzygnięcie powinien uzasadnić, wskazując w szczególności jakie okoliczności skłoniły go do odmowy umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mimo ustalenia, że przesłanki konieczne dla umorzenia, określone w przepisach ustawy zostały spełnione.

W przypadku uznaniowego charakteru decyzji podejmowanych na podstawie art. 23 ust. 8 ustawy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy celowości takich decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia składek mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Istotą decyzji uznaniowej jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten jednak powinien być odpowiednio uzasadniony. Z uzasadnienia wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań wynikać powinno dlaczego organ zdecydował się na zajęcie określonego stanowiska, w szczególności w sytuacji, w której przyjmuje się rozwiązanie negatywne dla strony.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że kontrolą Sądu objęte zostały decyzja i prowadzące do wydania tej decyzji postępowanie, w którym organ ustalił, że nie ma podstaw do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie Sądu nie są jednak wystarczające i nie zostały przekonująco uzasadnione wnioski, które doprowadziły organ do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie umorzenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie byłoby uzasadnione.

Taką ocenę można by zaakceptować, tylko gdyby została poprzedzona prawidłowym wyjaśnieniem stanu sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., to jest gdyby organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności istotne dla ustalenia istnienia bądź braku omawianej przesłanki.

W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Wyrazem tej zasady są obowiązki nałożone na organ administracji publicznej w art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Według tych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W ocenie Sądu, powyższych wymogów w omawianym zakresie nie spełnia zaskarżona decyzja, bowiem organ nie rozważył wszechstronnie wszystkich okoliczności faktycznych ujawnionych w sprawie, jak też nie uzasadnił w przekonujący i logiczny sposób ustalenia co do tego, że w sprawie nie występują podstawy do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W szczególności podzielić zaś należy te zarzuty skargi, w których podniesiono, że organ odniósł się do możliwości skarżącej w przyszłości, a nie do aktualnego stanu zdrowia oraz obecnej sytuacji finansowej skarżącej, jej realnych możliwości i funkcjonowania.

Ustalenie wystąpienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" w każdym przypadku wymaga od organu odniesienia się do ocen pozaprawnych. Przesłanka ta powinna być więc badana pod kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują sytuację wnioskodawcy i jego rodziny jako szczególną z punktu widzenia słuszności i zasadności umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Oceny organy w tej kwestii powinny mieć charakter stanowczy i kategoryczny.

Nie mogą mieć charakteru spekulatywnego. Przeciwnie muszą opierać się na zgromadzonym materiale dowodowym, tj. wynikać z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów.

Takiego charakteru nie mają natomiast zasadnicze oceny organów, przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Organy obu instancji stwierdziły, że obecna sytuacja finansowa strony jest trudna z uwagi na to, że strona jest osobą bezrobotną, przy czym nie można wykluczyć, że sytuacja ta ulegnie zmianie.

Zastrzeżenie takie o potencjalnej możności poprawienia się sytuacji wnioskodawczyni nie zostało jednakże w żaden sposób umotywowane.

Samo w sobie stwierdzenie takie należy uznać za prawdziwe. W realiach przedmiotowej sprawy istotnie nie można wykluczyć tego, że sytuacja skarżącej w przyszłości ulegnie poprawie.

Równie prawdzie jest jednak także stwierdzenie, że w przyszłości sytuacja skarżącej może się pogorszyć, albowiem możności takiej również nie można wykluczyć.

Oczywiste jest przy tym, że sytuację skarżącej, w tym także jej sytuację materialną, oceniać należy z uwzględnieniem szerszej perspektywy czasowej, w tym także przez pryzmat zdarzeń, które mają nastąpić dopiero w przyszłości.

Ustalenie tego rodzaju zdarzeń, które jeszcze nie nastąpiły ma zawsze charakter hipotetyczny, polega bowiem na przyjęciu, że określony skutek dopiero wystąpi w przyszłości. W takim przypadku chodzi więc nie tyle o wykazanie pewności jego wystąpienia, ale o stwierdzenie dużego prawdopodobieństwo, że w świetle doświadczenia życiowego można przyjąć, że istotnie w najbliższym czasie określone zdarzenie będzie miało miejsce.

Organy w ogóle nie ustaliły w jakim stopniu prawdopodobne jest podjęcie przez skarżącą pracy zarobkowej.

Nie wskazały przy tym żadnych okoliczności, które w świetle wskazań logiki, zasad doświadczenia życiowego i wiedzy medycznej, uzasadniałyby przyjęcie, że sytuacja skarżącej, jeżeli chodzi o możność podjęcia przez nią pracy zarobkowej, może się zmienić.

Co więcej wysuwając tego rodzaju stwierdzenie o możności poprawienia się sytuacji skarżącej w zakresie możności podjęcia pracy zarobkowej organy pominęły to, że wnioskodawczyni pomimo młodego wieku cierpi od wielu lat na liczne schorzenia, w tym na schorzenia narządów ruchu, przeszła wiele zabiegów, w tym operację wstawienia endoprotezy stawu biodrowego oraz zabieg o podłożu onkologicznym, jak też zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z jednoczesnym stwierdzeniem możności podjęcia pracy jedynie w warunkach pracy chronionej (k.33 akt administracyjnych).

W analogiczny sposób ocenić należy drugą z zasadniczych konstatacji organów co do tego, że odwołująca jest w chwili obecnej niezdolna do pracy z powodów zdrowotnych, jednak nie są one orzeczone na stałe, czyli rokują poprawę na przyszłość.

Również i to stwierdzenie nie zostało oparte na uzasadnionych podstawach.

Istotnie znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie o stwierdzeniu stopnia niepełnosprawności wnioskodawczyni wydane zostało na z góry określony okres.

Z treści przedmiotowego orzeczenia nie wynika jednakże, że powodem takiego rozstrzygnięcia był wzgląd na możność poprawienia się sytuacji zdrowotnej wnioskodawczyni.

Dlatego też organy nie powinny przyjmować, że sam fakt wydania orzeczenia terminowego przesądza to, że w najbliższej przyszłości sytuacja zdrowotna skarżącej ulegnie poprawie.

Nadto należy zwrócić uwagę, że z orzeczenia tego wynika, że orzeczenie wydane zostało aż do dnia [...] września 2012 r. Powyższe oznacza, że co najmniej przez okres najbliższych 3 lat skarżącą traktować należy jako osobę niepełnosprawną. Okres trzech lata jest okresem zbyt długim, by przyjmować, że zmiany, które ewentualnie nastąpią po tej dacie maja istotny wpływ na obecną sytuacją osobistą i majątkową skarżącej.

Organy całkowicie pominęły to, że skarżąca - zgodnie z treścią orzeczenia o niepełnosprawności - mogłaby podjąć pracę jedynie w warunkach pracy chronionej. Organy w żadnym stopniu nie wyjaśniły, czy w miejscu zamieszkania skarżącej istnieje realna możliwość podjęcia pracy przez osoby o takim stanie zdrowia.

Generalnie zatem organy, choć ustaliły szereg okoliczności dotyczących sytuacji osobistej i materialnej wnioskodawczyni, to jednak nie rozważyły ich wszechstronnie.

Dokonując ustaleń organy poprzestały na ogólnikowych, hipotetycznych stwierdzeniach, pozbawionych jakiejkolwiek istotnej treści, jak też nie powiązanych w żaden sposób z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Jak wskazano już wyżej przesłanka "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" musi być badana pod kątem oceny indywidualnej, przy uwzględnieniu wszystkich tych okoliczności, które w konkretnej sprawie kształtują aktualną sytuację wnioskodawcy i jego rodziny.

Organy zaniechały dokonania tak rozumianej oceny sytuacji osobistej i materialnej skarżącej.

Organy nie powinny zakładać, że sytuacja wnioskodawczyni, jeżeli chodzi o stan jej zdrowia i bezrobocie ulegnie poprawie, lecz powinny ocenić, w oparciu o ujawnione w sprawie okoliczności faktyczne, w tym w szczególności o złożoną do akt sprawy dokumentację medyczną, czy stan zdrowia wnioskodawczyni istotnie ulegnie w najbliższym czasie poprawie, jak też czy faktycznie ma ona realną możliwości podjęcia pracy zarobkowej na miejscowym rynku pracy.

Jak trafnie zauważył organ drugiej instancji na sytuację osoby zobowiązanej składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, to jest stan zdrowia, możliwość uzyskania dochodu.

Jednakże pomimo takiego stwierdzenia także i organ odwoławczy nie dokonał wnikliwego i wszechstronnego rozważania tych okoliczności, poprzestając na ogólnikowych stwierdzenia, pozbawionych treści istotnych dla określenia rzeczywistej i aktualnej sytuacji osobistej i materialnej skarżącej, w kontekście możności dokonania przez nią zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Omówione okoliczności wskazują, że postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem reguł proceduralnych określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także w art. 107 i art. 11 k.p.a. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro doprowadziło do ustalenia, że brak jest przesłanki do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jako, że uchybień tych dopuściły się organy obu instancji, oprócz zaskarżonej decyzji, uchylono także decyzję organu pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.).

Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalając istnienie lub brak przesłanki umorzenia należności, biorąc pod uwagę poczynione wyżej oceny i wskazania sformułowane przez Sąd, powinny rozpatrzyć wszystkie okoliczności sprawy wynikające z twierdzeń skarżącej oraz przeprowadzonych dowodów. Ustalenie istnienia lub braku przesłanek umorzenia powinno być logicznym wynikiem dokonanych ustaleń faktycznych. Oceny formułowane przez organ powinny mieć charakter stanowczy i jednoznaczny, a nie hipotetyczny. Powinny także znajdować swą podstawę, tj. wynikać z dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a wskazanych następnie w uzasadnieniu decyzji.

W taki sposób, tj. na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie organy powinny w szczególności ocenić, czy wnioskodawczyni z uwagi na stan zdrowia ma realną szansę podjęcia w najbliższym czasie pracy zarobkowej. W pierwszej kolejności organy powinny także zbadać, czy i na ile prawdopodobna jest możność poprawienia się stanu zdrowia skarżącej.

Mając na uwadze, że skarżąca osiąga stałe dochody z tytułu renty i zasiłku pielęgnacyjnego, organy, o ile nie stwierdzą konieczności umorzenia nienależnie pobranych świadczeń w całości, powinny także rozważyć, czy w realiach przedmiotowej sprawy nie istnieje potrzeba umorzenia należności w części, czego w zaskarżonych decyzjach zaniechano.

Jeżeli okoliczności faktyczne sprawy dotyczące kwestii istotnych dla oceny sytuacji osobistej i materialnej nadal będą wskazywać na trudną sytuację skarżącej, to organ powinien bądź umorzyć należności, bądź przekonująco uzasadnić, że mimo wszystko skarżąca jest w stanie spłacić przypadające od niej należności, choćby ratalnie, bez pozbawienia się możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Innymi słowy organy powinny wyjaśnić dlaczego w ramach uznania administracyjnego wydały określone rozstrzygniecie i wyczerpująco uzasadnić, z jakiej przyczyny wybrany został określony sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Podkreślić należy, że wskazania Sądu co do dalszego postępowania nie wyznacza w żaden sposób kierunku rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza jedynie konieczność wyczerpującej oceny stanu faktycznego sprawy i wyciągnięcia logicznych wniosków z dokonanych ustaleń.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.