Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 60/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art. 145 §  1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej U. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia [...] lutego 2019 r. o godz. 9.50, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę środka przewozowego marki [...] o nr rej. [...]. Przewoźnikiem towaru o nazwie Selenia Aynth V 5W-40 w ilości 920l, klasyfikowanym do kodu CN 2710, transportowanym z Niemiec na Litwę był M.B., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą U (dalej: skarżący).

W toku kontroli, po sprawdzeniu w systemie monitorowania drogowego przewozów towarów, stwierdzono nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, polegające na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, mianowicie w polu "środek transportu" (dane dotyczące numeru zezwolenia drogowego) podano [...] a powinno być [...] oraz w rubryce "Informacje o podmiocie odbierającym lub odbiorcy towaru" podano U, LT, a z dokumentu CMR nr [...] wynika, że powinno być G.

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: organ pierwszej instancji) na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., aktualnie: t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325, dalej: O.p.), art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. j , art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT), nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10.000 złotych za zgłoszenie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu towarów SENT[...].

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że w dokumentach przesłanych przez skarżącego w toku postępowania, tj. w zamówieniu z dnia [...] lutego 2019 r. w rubryce dotyczącej danych odbiory towaru wskazano firmę A Lietuva oraz w dokumencie CMR nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w polu 24 odbiór towaru potwierdziła ta sama firma A. Organ uznał zatem, że przewoźnik prawidłowo wskazał w zgłoszeniu przewozu SENT[...] dane dotyczące podmiotu odbierającego. Jednakże przedmiotowe zgłoszenie przewozu nie odzwierciadlało w pełni stanu faktycznego transportu. W sprawie błędnie wpisano w zgłoszeniu w pozycji numer zezwolenia [...], co było niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż przewoźnik przy dokonywaniu przewozu posługiwał się licencją nr [...]. Zatem podany w zgłoszeniu numer zezwolenia drogowego znacząco różnił się od numeru rzeczywistego zezwolenia drogowego, przedłożonego przez kierującego pojazdem.

Następnie organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgłoszenie – zgodnie z ust. 2 ww. przepisu - zawiera w przypadku: 1) przewozu po drodze publicznej: a) dane przewoźnika obejmujące: - imię i nazwisko albo nazwę, – adres zamieszkania albo siedziby, b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej, jeżeli jest obowiązany go posiadać, c) dane nadawcy towarów obejmujące: – imię i nazwisko albo nazwę, – adres zamieszkania albo siedziby, d) dane odbiorcy towarów obejmujące: – imię i nazwisko albo nazwę, - adres zamieszkania albo siedziby, e) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju, f) miejsce zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju, g) planowaną datę zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju, h) dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru, i) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, j) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane, k) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, l) numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Dalej organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku, gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Organ zaznaczył, że wszczynając postępowanie wobec skarżącego, w postanowieniu z dnia [...] marca 2019 r. wyjaśnił, że zgodnie z normą zawartą w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Natomiast w art. 26 ust. 3 zostały wymienione enumeratywnie kryteria i warunki, w których organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, tj. jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4, tj. kiedy Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, mając na uwadze konieczność zapewnienia zgodności z warunkami dopuszczalności udzielania pomocy państwa określonymi przepisami prawa Unii Europejskiej.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że jak wynika z informacji przesłanych przez stronę, w 2018 r. firma odnotowała przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 5.030.494 euro, które zostały pomniejszone o koszty w kwocie 4.585.006 euro, co w konsekwencji doprowadziło do zakończenia 2018 r. zyskiem w wysokości 45.488 euro. Z porównania dynamiki kosztów w odniesieniu do przychodów wynika, że przychody w latach 2016, 2017 i 2018 znacznie pokrywały koszty, co może świadczyć o tym, że firma rozwija się i ponosi koszty z tym związane. Ponadto, wzrost zysku netto w 2018 r. nastąpił głównie na skutek niższego przyrostu kosztów przy utrzymaniu na zbliżonym poziomie przychodów ze sprzedaży. Zauważyć należy, że zysk firmy ma tendencję wzrostową, a z uzyskanych materiałów nie wynika, aby firma ponosiła straty, które warunkują przyznanie wnioskowanej ulgi, gdyż nadal generuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, pomimo, iż w 2018 r. obniżyły się przychody ze sprzedaży o kwotę 127.050 euro. Ponadto, z uzyskanych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej przewoźnika nie wynika, by wystąpiły okoliczności wyróżniające jego sytuację finansową, od sytuacji innych przewoźników. Podkreślić należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zła sytuacja majątkowa, czy też perspektywa wieloletniego spłacania zadłużenia, nie są wystarczającą podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przedsiębiorca prowadzący określoną działalność gospodarczą musi liczyć się także z ryzykiem tej działalności i tak ją prowadzić, aby element ryzyka w największym stopniu eliminować lub ograniczać skutki zdarzeń lub okoliczności dla siebie niekorzystnych.

Organ zaznaczył, że dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie strony, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Poza tym, jak już wyżej wspomniano, jej dolegliwość jest celowym zamierzeniem ustawodawcy. Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było "nieopłacalne" dla podmiotów uczestniczących w przewozie "wrażliwych" towarów. Wskazać w tym miejscu należy, ze subiektywne przekonanie strony o potrzebie zastosowania ulgi nie może być utożsamiane z ważnym interesem podatnika. Organy podatkowe, jako obowiązane do przestrzegania m.in. dyscypliny finansów publicznych, mają przede wszystkim za zadanie gromadzenie dochodów budżetu państwa, a to podatnik we własnym zakresie musi zdobyć środki na pokrycie własnych zobowiązań publicznoprawnych. Ponadto przewoźnik, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą musi być świadomy ryzyka związanego z takim sposobem zarobkowania i powinien, jeszcze przed rozpoczęciem prowadzenia działalności zważyć, czy w ogóle możliwym było prowadzenie jej w takim zakresie. Nie można, zatem odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, bowiem sytuacja strony nie jest w tym przypadku wyjątkowa, uzasadniająca przyznanie ulgi. Skutkować to by musiało koniecznością niemal powszechnego przyznawania ulg w spłacie zobowiązań przedsiębiorcom napotykającym trudności w związku z działalnością rynkową. Podkreślić jeszcze raz należy, że ważny interes podatnika musi być oceniany w sposób obiektywny, zaś dany przypadek cechować się powinien nadzwyczajnością w stosunku do pozostałych, czego jednak w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego rozpatrując sprawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w odniesieniu do interesu publicznego wskazał, że zasadą jest, aby zobowiązania podatkowe były realizowane. Zatem, ustalenie kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, a drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Ochrona interesu publicznego, bowiem to nie tylko dbałość o priorytetowe regulowanie należności Skarbu Państwa, lecz również minimalizowanie wydatków z budżetu państwa, pojawiających się w następstwie konieczności uregulowania przez zobowiązanego należności podatkowych. Ponoszenie ciężarów publicznych jest podstawowym obowiązkiem każdego przedsiębiorcy, który sam ponosi odpowiedzialność za swoje decyzje oraz wynikające z nich konsekwencje. Odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej mogłoby nastąpić, gdyby w toku postępowania dowodowego zostało stwierdzone, że w konkretnej sprawie, ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, nie jest możliwe uregulowanie zobowiązania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego uznał, że w przedmiotowej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym. Pozyskane informacje wskazują, że sytuacja przewoźnika nie ma cech nadzwyczajności. Kondycja finansowa podmiotu nie wskazuje, aby musiał on sięgać do środków pomocy państwa, w celu wywiązywania się z obowiązku uregulowania nałożonej kary. Nadmienić należy, że tut. Organ dokonał oceny rachunku zysków i strat strony za 2016,2017 i 2018 rok, ponieważ strona tylko takie dane przesłała. Należy także podkreślić, iż odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie społecznym. Ponadto, odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania strony niezgodnego zobowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 260/09). Wprost przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie państwa nie jest też doprowadzanie przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, bowiem to m. in. w tym przejawia się interes publiczny.

Zatem, mając na względzie art. 24 ust. 3 ww. ustawy, w ocenie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, brak jest podstaw, do stwierdzenia, iż zaistniały stan faktyczny, jest skutkiem ponadprzeciętnych i losowych okoliczności, uniemożliwiających uregulowanie kary, na które przewoźnik nie miał wpływu. Podkreślić również należy, iż wszelkie udzielenie pomocy w jakiejkolwiek formie nie może stanowić zakłócenia konkurencji na rynku poprzez sprzyjanie tylko niektórym firmom. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby, zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem Strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Nałożenie kary nie można traktować, jako dyskryminacji przedsiębiorcy, gdyż funkcją kary nie jest utrudnienie prowadzenia tej działalności, tylko wymuszenie należytego prowadzenia działalności gospodarczej (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 976/09).

Na decyzję organu pierwszej instancji skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwą wykładnię art. 6 ust.3 lit. f) ustawy SENT w zw. z art. 4 pkt. 17 u.t.d.

i w konsekwencji art. 22 ust.2 ustawy SENT, a to poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu sankcjonującego, wobec nie naruszenia przez stronę przepisu art. 6 ust.3 lit. f ww. ustawy, który obejmuje wyłącznie obowiązek wpisania w zgłoszeniu SENT numeru zezwolenia lub licencji wydawanej na podstawie polskiej ustawy o transporcie drogowym przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w zakresie transportu międzynarodowego oraz pominął organ w toku stosowania prawa okoliczność, iż przed zakończeniem kontroli wpisano właściwy numer licencji.

Skarżonej decyzji zarzucił także naruszenie prawa procesowego art. 122, art. 187 §1, art. 191 O.p. przez pominięcie dokonania zgłoszenia z poprawnym numerem licencji na transport drogowy za numerem SENT[...], co oznaczało że przed zakończeniem kontroli doszło do wypełnienia wszelkich obowiązków, nawet w rozumieniu organów kontrolnych, a co nie jest podstawą do nałożenia kary, zgodnie z poglądami wyrażonymi w wyroku WSA w Warszawie z dnia 17.01.2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 750/18, znaczenia treści dokumentu urzędowego formularza zgłoszenia, w którym w poz. INFORMACJE O ŚRODKU TRANSPORTU użyto sformułowania "numer zezwolenia drogowego", co wprowadziło stronę w błąd zakresu dokonywanego przez nią zgłoszenia i w konsekwencji stanowiło naruszenie zasady zaufania do organów państwowych, czym naruszono art. 121 §1 i § 2 O.p. poprzez odmowę zastosowania tego przepisu.

Na skutek wniesionego przez stronę odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ odwoławczy), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. j, art. 26 ust.1, 2 i 5 ustawy SENT utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W treści uzasadnienia wydanej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał treść art. 7 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Następnie podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przewożony przez stronę skarżącą towar podlegał ścisłej kontroli uregulowanej przez ustawę SENT. Organ odwoławczy podkreślił, że podanie w zgłoszeniu danych zgodnych ze stanem faktycznym daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. W ocenie organu do strony należało takie zorganizowanie procedury transportu, obejmujące również zgłoszenie przewozu, by dane w nim zawarte były prawidłowe i kompletne, a stwierdzona nieprawidłowość była wyłącznie winą przewoźnika.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kara pieniężna określona m.in. w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT nie wynika ze stosunków publicznoprawnych. Ewentualny obowiązek uiszczenia kary pieniężnej określonej w ustawie nie jest bowiem następstwem realizacji przepisów, a jest wynikiem ich naruszenia. Przewidziane w ustawie sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów - negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych. W tej perspektywie stanowi przejaw pewnego interwencjonizmu państwowego w sferę (szczelność systemu podatkowego), która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej (wyrok NSA z 17 października 2010 r., II GSK 976/09, www.nsa.gov.pl).

Dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że celem ustawy SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych, czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W tym miejscu organ zaznaczył, że naruszenie polegające na zgłoszeniu przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu SENT nie było omyłką związaną z wątpliwościami wykładni przepisów ustawy SENT, ani nie wiązało się z wątpliwościami w zakresie stosowania przepisów przedmiotowej ustawy.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. W powołanym przepisie ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi: "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z w/w przesłanek. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje, jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie wyszczególniono, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, CBOSA).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że organ pierwszej instancji poinformował stronę o instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT i w związku z tym o możliwości przedstawienia stosownej dokumentacji, które mogłyby stanowić podstawę do ewentualnego zastosowania przedmiotowego przepisu.

Organ odwoławczy za zasadne w niniejszej sprawie uznał stanowisko, które wyraził w wyroku z dnia 20 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, sygn. II SA/BK 507/18, o następującej treści: w sprawie niniejszej zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające szczegółowe rozważanie i ocenę sytuacji ekonomicznej ukaranego przewoźnika. Skarżący nie wskazuje na trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz na to, jak wysokość kary ma się do obrotów i obciążeń przedsiębiorstwa przewoźnika. W takiej zaś sytuacji, gdy na te okoliczności ukarany się nie powołuje, brak jest podstaw, aby wymagać od organu szczegółowych rozważań dokonanych z urzędu na temat sytuacji ekonomicznej ukaranego. Pamiętać należy, że ukarany jest profesjonalistą w swojej dziedzinie. Gdy nie powołuje się zatem na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej - brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu. Sformułowanie w/w przepisu "z urzędu" nie oznacza, że także w sytuacji braku jakichkolwiek podstaw do oceny sytuacji ekonomicznej ukaranego jako trudnej należy poszukiwać przesłanek do odstąpienia od ukarania z uwagi na "ważny interes przewoźnika".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, bowiem nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Organ odwoławczy wskazał także, że subiektywne przekonanie strony o potrzebie zastosowania ulgi nie może być utożsamiane z ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

W ocenie organu II instancji, uwzględniając sytuację ekonomiczną strony skarżącej, obciążenie jej karą pieniężną nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Organ podkreślił, że kara pieniężna jest celowym zamierzeniem ustawodawcy. Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było "nieopłacalne" dla podmiotów uczestniczących w przewozie "wrażliwych" towarów. Nałożona na stronę kara pieniężna w kwocie 10.000 złotych nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego w taki sposób, aby był on zmuszony do wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało mu środków na bieżącą działalność gospodarczą. Organ wskazał, że przedsiębiorca prowadzący określoną działalność gospodarczą musi liczyć się także z ryzykiem tej działalności i tak ją prowadzić, aby element ryzyka w największym stopniu eliminować lub ograniczać skutki zdarzeń lub okoliczności dla siebie niekorzystnych.

Dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie ewentualnego zaistnienia przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny. Organ wyjaśnił, że w oparciu o wyrok z 29 listopada 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, III SA/Kr 1014/18 "interes publiczny", to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak; sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Pojęcie to ma cechy charakterystyczne klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia się do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje.

Następnie organ odwoławczy podał, że w odniesieniu do należności wynikających z kar pieniężnych, należy mieć na uwadze szczególny charakter tych należności: sposób powstania i tytuł określający ich istotę wyrażającą się w tym, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna, bowiem kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady, obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Odstąpienie to jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia. Negatywna ocena może ulec zmianie, ale jedynie w następstwie stwierdzenia szczególnych okoliczności, którym należy przyznać większą wagę w określaniu, co jest interesem publicznym, niż obowiązkowi poniesienia kary za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy, czy zasadzie obowiązku zapłaty należności i ochronie dochodów Skarbu Państwa.

Organ odwoławczy podkreślił, iż pojęcie przesłanki interesu publicznego nie może zostać zrównane z interesem budżetu państwa. Nie ma bowiem podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego, jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy inną pomoc społeczną. Organ wskazał, że nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Zatem przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary na stronę miało doprowadzić do upadłości i likwidacji firmy, a w konsekwencji pozbawiłoby skarżącego źródła zarobkowania, co ewentualnie zmusiłoby go o zwrócenie się o pomoc finansową do państwa. Nie wystąpiły zdaniem organu również inne istotne przesłanki, które dawałyby uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny.

W ocenie organu odwoławczego brak nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone uchybienie byłby zachwianiem zasady proporcjonalności, a strona zyskałaby pozycję uprzywilejowaną względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn również dokonują naruszeń ustawy SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu.

Zdaniem organu II instancji nie naruszono art. 121 i 122 O.p., gdyż organy prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji, niezgodnego z oczekiwaniami skarżącego, nie może być uznane za naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych, ani też zasady prawdy obiektywnej zawartej w art.122 O.p. Natomiast zgodnie z art. 180 § 1 O.p, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w myśl reguł postępowania dowodowego wynikającego z przepisu art. 187 § 1 O.p, organ I instancji rozstrzygając sporną kwestę wziął pod uwagę wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, w sposób wyczerpujący rozpatrzył je oraz dokonał ich analizy i oceny z uwzględnieniem wszystkich okoliczności.

Nawiązując natomiast do zarzucanego przez stronę naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 191 O.p Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że organ prowadzący postępowanie nie jest związany przy ustalaniu prawdy obiektywnej żadnymi przepisami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów i może zgodnie z własną oceną wyników postępowania wyjaśniającego ustalić stan faktyczny. Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego swoją ocenę oparł na przekonujących podstawach dowodowych i dał temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Wbrew zarzutom odwołania okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach Ordynacji podatkowej.

Od powyższej decyzji skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. wniósł skargę, w której:

- zaskarżył w całości ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie, jak i uchylenie decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie postępowania, a to wobec nienaruszenia przez stronę 7 ust.2 pkt 1 lit. j ustawy SENT, w sytuacji gdy przepis ten wykładany ściśle i językowo odnosi się wyłącznie do zezwoleń i licencji w rozumieniu art. 4 pkt 17 i 18 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.), tj. licencji wydanych na podstawie tej ustawy i przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w sytuacji gdy licencja przewoźnika litewskiego nie jest wydawana przez te ustawowo określone organy państwa polskiego i w konsekwencji nie jest objęta obowiązkiem dokonania zgłoszenia;

a także wobec naruszenia przez organ art. 24 ust.2 ustawy SENT wobec wadliwego uznania iż posiadanie przez przewoźnika licencji na wykonywanie transportu drogowego jest okolicznością faktyczną, w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy przysługiwanie licencji o konkretnym numerze, jest okolicznością odnosząca się do sfery prawnej, a nie faktycznej przewoźnika;

jak również, w razie nie podzielenia tych zapatrywań i w razie odmowy przyznania priorytetu wykładni językowej ww. przepisów, skarżący zgłosił naruszenie art. 24 ust. 3 ustawy SENT, a to wobec uznania, że pomyłkowe wpisanie numeru licencji w zgłoszeniu SENT, w sytuacji wypełnienia wszystkich innych obowiązków, dobrowolnemu poddaniu się kontroli przez przewoźnika, okazania do kontroli wypisu z licencji, a wreszcie naprawienie błędu poprzez dokonanie poprawnego zgłoszenia o numerze SENT [...], nie uzasadniało odstąpienia od nałożenia kary, a to ze względu na interes publiczny, rozumiany jako poczucie sprawiedliwości i ze względu na obowiązek pogłębiania zaufania podmiotów administrowanych do państwa: czym naruszono także art. 121 §1 i § 2 O.p. Także ze względu na oczywistą nieadekwatności represji w wysokości kary 10 000 zł., względem stwierdzonego naruszenia, o drobnym, ewidencyjnym charakterze, w sytuacji gdy błąd ten wynikał z językowych trudnościach zrozumienia obowiązku.

Alternatywnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a to wobec naruszenie prawa procesowego art. 122, art. 187 §1, art. 191 O.p., poprzez pominięcie: - dokonania zgłoszenia z poprawnym numerem licencji na transport drogowy za numerem SENT [...], co oznaczało, że przed zakończeniem kontroli doszło do wypełnienie wszelkich obowiązków , nawet w rozumieniu organów kontrolnych, a co nie jest podstawą do nałożenia kary, zgodnie z poglądami \wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17/01/2019 sygn. akt VIII SA/Wa 750/18 - znaczenia treści dokumentu urzędowego formularza zgłoszenia, w którym w pozycji pn. "INFORMACJE O ŚRODKU TRANSPORTU" użyto sformułowania "numer zezwolenia drogowego", a nie numer licencji, co wprowadzało stronę w błąd co zakresu dokonywanego przez nią zgłoszenia i w konsekwencji stanowiło naruszenie zasady zaufania do organów państwowych. III. Zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w związku z wnioskiem organu odwoławczego i wobec braku sprzeciwu skarżącego, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 p.p.s.a.).

W przypadku kontroli decyzji administracyjnych to sąd na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., zobligowany jest do uwzględnienia skargi w przypadku stwierdzenia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy SENT. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. j tej ustawy stanowi natomiast, że w przypadku przewozu po drodze publicznej, zgłoszenie zawiera numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane. W przypadku przewoźnika wykonującego międzynarodowy transport drogowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, konieczne jest legitymowanie się odpowiednią licencją wspólnotową, którą skarżący jako przewoźnik litewski posiadał, albowiem jej kopia o nr [...] została przedłożona w trakcie kontroli. Licencja wspólnotowa objęta jest obowiązkiem dokonania zgłoszenia.

W ustawie SENT przyjęto (art. 4 ust. 1 - 4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego. Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w sytuacji gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

W realiach niniejszej sprawy jest poza sporem, że strona skarżąca była przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT (CN 2710) w ilości 920l, który podlega monitorowaniu stosownie do przepisów ustawy SENT. W toku przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2019 r. kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, polegające na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, mianowicie w polu "środek transportu" (dane dotyczące numeru zezwolenia drogowego) podano [...] a powinno być [...].

Należy wskazać, że ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stosownie do art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu. Przytoczony przepis warunkuje tę możliwość, o ile nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3).

W rozpoznawanej sprawie istota sporu natomiast dotyczy kwestii, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Analiza treści ww. przepisu uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., II GSK 1052/20, II GSK 855/20, 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19 www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. W ocenie Sądu zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy.

Z kolei zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, z 27 listopada 2020 r., II GSK 790/20, z 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, CBOSA).

Należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie skarżący "ważny interes publiczny", uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary upatruje w tym, że podanie błędnego numeru licencji wynikało z oczywistej omyłki. Nadto podkreślił, że błąd ten miał charakter formalny i nie uniemożliwiał przeprowadzenia kontroli przewożonego towaru oraz nie spowodował żadnego uszczerbku w finansach publicznych.

W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały błędnej, zawężającej interpretacji pojęcia interesu publicznego, bez uwzględnienia zasady proporcjonalności. Prowadząc postępowanie organy obydwu instancji powinny mieć na uwadze, że każdorazowo sprawę należy rozpatrzeć z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy. Wymaga podkreślenia, że w realiach niniejszej sprawy stwierdzone naruszenie dotyczyło jednego elementu (błędne podanie numeru licencji) o formalnym charakterze, które zostało usunięte już w trakcie kontroli drogowej. Nie można również pominąć, że ilość stwierdzonych w stosunku do skarżącego przypadków naruszeń ustawy SENT (jeden przypadek stwierdzonego naruszenia) przemawia za zasadnością odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Sądu, nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy SENT w związku z oczywistymi omyłkami lub uchybieniami formalnymi podmiotu wysyłającego, odbierającego lub (i) przewoźnika, może naruszać zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwowe mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego i poszczególnych jednostek kosztem. Surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Konieczność stosowania zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP powinno być traktowane jako kolejny argument przemawiający za tym, aby nakładać kary pieniężne na podstawie przepisów ustawy SENT w sytuacji, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa.

Mając na uwadze powyższe uwagi oraz okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie sposób podzielić stanowiska organu odwoławczego, że brak nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone uchybienie byłby zachwianiem zasady proporcjonalności, a strona zyskałaby pozycję uprzywilejowaną względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn również dokonują naruszeń ustawy SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rozważając przesłanki odstąpienia od nałożenia kary organy dokonał zawężającej wykładni pojęcia "interes publiczny". Wprawdzie organ odwoławczy odwoływał się do wspomnianego wyroku NSA wydanego w sprawie II GSK 220/20, przytaczając treść jego uzasadnienia, jednakże uczynił to w sposób wybiórczy (wiążąc przykładowo oczywiste omyłki jedynie z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy SENT), pomijając szereg jego fragmentów, dotyczących okoliczności jakie są istotne przy badaniu interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście konieczności stosowania zasady proporcjonalności. W rzeczywistości powołując się na powyższe orzeczenie organ odwoławczy dokonał interpretacji interesu publicznego w sposób sprzeczny z zawartym w jego uzasadnieniu wyjaśnieniem tego pojęcia, wyprowadzając diametralnie odmienne wnioski, stwarzając jedynie pozory przeprowadzenia oceny wg kryteriów w nim zawartych.

Z przedstawionych względów, w ocenie Sądu, w omawianym zakresie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią przedstawioną przez Sąd ocenę prawną. W szczególności rozważą, czy wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej leży w interesie publicznym, który powinien być odczytywany z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193) oraz w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).