Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 732/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Damian Bronowicki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami szczególnymi na 2018 rok oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 21.04.2018 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek T sp. z o. o. - zwanej dalej spółką - o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami zwanej dalej płatnością ONW, na rok 2018. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych w w/w wniosku wyniosła 599,14 ha.

W oparciu o posiadaną dokumentację Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w trakcie kontroli administracyjnej ustalił, iż spółka nie dysponuje tytułem prawnym do działek ew. nr [...], nr [...], nr [...] - wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wobec powyższego działki rolne o łącznej powierzchni 581,52 ha, zlokalizowane na w/w działkach ewidencyjnych zostały wykluczone z płatności ONW albowiem zgodnie z art. 20 ust. 4 Ustawy z dnia 20 luty 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2018, poz. 627) - zwanej dalej Ustawą PROW - jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład ZWRSP przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny.

Mając na uwadze m.in. powyższe ustalenia w dniu [...].04.2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał na rzecz spółki decyzję w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2018. W/w decyzją przyznano Stronie płatności ONW w łącznej wysokości 2 996,28 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 157,70 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności.

W wniesionym odwołaniu Spółka podniosła m.in., że fakt bezumownego użytkowania działek zgłoszonych do płatności ONW nie jest podstawą do uznania, że strona nie uprawia i nie posiada tytułu prawnego do deklarowanych gruntów. Pełnomocnik dodaje, iż organ nie wziął pod uwagę, że spółka kierując się oświadczeniem zawartym w umowie dzierżawy oświadczyła, iż na dzień 31.05.2018r. nadal wiązała ją umową z KOWR gdyż właściciel działek oświadczył, że umowa dzierżawy zostanie przedłużona. Prawo spółki do przyznania płatności wynika również z udzielenia spółce przez Sąd Okręgowy zabezpieczenia polegającego na tym, iż nikt poza spółka nie ma prawa dysponować gruntami. Spółka pozostaje w sporze z KOWR, a do czasu rozstrzygnięcia tego sporu postępowanie powinno zostać zawieszone.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że w myśl art. 20 ust. 4 Ustawy PROW jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10 -12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny.

Organ odwoławczy zauważył, że dane przedstawione we wniosku z dnia o przyznanie płatności ONW tj. fakt posiadania przez spółkę tytułu prawnego do deklarowanych działek, podlegały weryfikacji w związku z koniecznością ustalenia spełnienia warunku posiadania tytułu prawnego do gruntów wchodzących w skład ZWRSP. Prawny aspekt przedmiotowych okoliczności wynika z § 3a ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz. U. z 2004 r., nr 10, poz. 90), który stanowi, iż KOWR, w terminie do dnia 30 czerwca danego roku, udostępnia z urzędu ARiMR, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład ZWRSP, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez KOWR.

W przypadku T sp. z o. o. z danych pozyskanych z KOWR nie wynika by spółka dysponowała tytułem prawnym na dzień 31.05.2018 r. do wskazanych wyżej działek gruntu rolnego. W piśmie z [...].04.2019 r. Dyrektor Oddziału Terenowego KOWR poinformował, że sporne działki wchodzą w skład ZWRSP i do dnia [...].03.2017 r. były przedmiotem dzierżawy przez T sp. z o. o. Pomimo wygaśnięcia we wskazanym terminie umowy dzierżawy spółka nie wydała na wezwanie KOWR w/w nieruchomości gruntowych i użytkuje je bezumownie.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy potwierdził słuszność ustaleń dokonanych przez organ I instancji. Organ zauważył, że spółka nie dopełniła również zobowiązania wynikającego z § 5 ust. 1a Rozporządzenia ONW tj. nie złożyła oświadczenia wskazującego działki będące w ZWRSP, do których posiada tytuł prawny i nie wskazała z czego tenże tytuł wywodzi.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał m.in, iż państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności. W Polsce koniecznym stało się przyjęcie rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie dopłat do użytkowanej państwowej ziemi bez tytułu prawnego. Organ wskazał również, że potrącenia w przypadku roku 2018 nałożone zostały ze względu na nieprzestrzeganie wymogów wzajemnej zgodności, a ocena okoliczności stojących u podstaw nałożenia potrąceń z tego tytułu nakazuje stwierdzić, iż nałożone zostały prawidłowo.

Organ wskazał również, że w aktach sprawy znajduje się dokument z dnia [...].09.2018 r. Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR, z treści którego wynika, iż Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia [...].10.2017 r. oddalił wniosek spółki o udzielenie zabezpieczenia stwierdzając, iż brak jest podstaw do udzielenia tymczasowej ochrony prawnej T sp. z o. o. w trybie udzielenia zabezpieczenia z uwagi na fakt, iż spółka nie uprawdopodobniła roszczenia wobec KOWR. W świetle powyższego organ odwoławczy wskazuje, iż wiążące dla organów ARiMR w zakresie postępowania administracyjnego dotyczącego płatności ONW na trok 2018 są informacje określone w piśmie z dnia [...].04.2019 r. Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR, w którym wskazano jednoznacznie, iż spółka nie posiada tytułu prawnego do deklarowanych gruntów.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił naruszenie:

1. Art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 3 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 107 § 3 kpa poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego co skutkuje brakiem możliwości stwierdzenia prawidłowej podstawy prawnej w związku z nie ustaleniem czy strona realizuje zobowiązanie czy też zaistniały okoliczności od niej niezależne, siła wyższa na jaką nie mała wpływu i organ odrzucił złożony przez stronę wniosek o płatności na 2018 rok, pomimo jego złożenia i braku innych wniosków na te nieruchomości.

2. Art.77 kpa poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie wyjaśnienie istoty sprawy, pomimo poinformowania organu, że w skutek zmiany ustawy z dnia 16 września 2011 roku, strona nie otrzymała aneksu na przedłużenie umowy dzierżawy, pomimo promesy Agencji Nieruchomości Rolnych o przedłużeniu umowy na kolejny okres do 30 lat i zawarciu przez strony pisemnego porozumienia w tym zakresie.

3. Art. 78 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie wyjaśnień strony i treści Postanowienia o zabezpieczeniu, zgodnie z którym KOWR nie ma prawa dysponować nieruchomościami objętymi wnioskiem o płatności z pominięciem skarżącej, co uzasadnia posiadania tytułu prawnego do tych działek rolnych.

4. Art. 20 ust. 2 pkt. 1 i art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 173) - poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i błędne ustalenie ciężaru dowodowego.

5. Art. 76 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 173) - poprzez wadliwą ocenę dokumentów urzędowych, nie rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego i wadliwe, niepełne uzasadnienie zaskarżonej Decyzji.

6. §2, §3. § 11. § 20, § 26, § 10 pkt 1. § 12 ust. 1, § 15 ust. 2. § 18 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-2013 poprzez ich niewłaściwą interpretację.

7. Art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 173) poprzez niewłaściwą interpretację, podczas gdy beneficjent nadal włada gruntami i na dzień 31 maja 2017 r. posiadał tytuł prawny na podstawie oświadczenia ANR oraz art. 39 ust. 4a ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa o uzgodnieniu nowego przedmiotu umowy,

8. Art. 2 ust. 2, art. 9; art. 10, art. 21 i art. 24 (równe traktowanie) ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 639/2014, z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia, poprzez ich pominięcie.

9. Art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez ich niewłaściwą wykładnię i nałożenie sankcji za okres w którym spółka użytkowała grunty objęte wnioskiem o płatności bezpośrednie

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej p.p.s.a.), wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wyrokiem z 20 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Go 56/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę T sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017. Poglądy wyrażone w tym orzeczeniu skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własne.

Skarga wskazuje m.in. na naruszenie przepisów prawa, które w niniejszej sprawie nie były podstawą orzekania (wydanych decyzji). Tak - w przypadku powoływania się przez stronę na przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Tymczasem zważyć należy, że sprawa dotyczy dopłat za 2017 r. Na gruncie prawa krajowego podstawowym aktem normatywnym w omawianym zakresie była ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020. Stosownie do brzmienia art. 73 weszła ona w życie z dniem 15 marca 2015 r.

Warto również zauważyć, że organy orzekały w sprawie przyznania płatności ONW i na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020, nie zaś, jak sugeruje się w skardze, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-2013.

Niezrozumiałe są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 2 ust. 2, art. 9 i art. 10 oraz art. 21 i art. 24 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 oraz art. 18 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 - normy te bowiem nie mają bezpośredniego zastosowania w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Nadto-Rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 zostało uchylony z dniem 1 stycznia 2015 r.

Mimo powyższych uwag, Sąd mając na względzie treść art. 134 § 1 p.p.s.a., stwierdza, że - na podstawie argumentów stron podnoszonych w toku postępowania, oraz w samej skardze, jak też zgromadzonego materiału i na jego podstawie ustalonego stanu faktycznego - należy uznać, że zasadniczy spór w sprawie oscyluje wokół odpowiedzi na pytanie, czy do spornych zadeklarowanych działek przysługiwało skarżącej prawo do przyznania płatności ONW na rok 2018.

Dla porządku więc, mimo że zaskarżoną decyzję cechuje staranne uzasadnienie prawne, w pierwszej kolejności koniecznym jest przypomnienie podstaw prawnych, które z punktu widzenia analizowanej problematyki mają istotne znaczenie.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 1 Ustawy PROW określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020, wskazuje stosowne rozporządzenia komisji i parlamentu (UE) i powołuje się na przepisy Unii Europejskiej wydane w trybie tego rozporządzenia oraz stanowi, o warunkach i trybie przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej w ramach działań i poddziałań objętych programem - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Według art. 4 Ustawy PROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kpa chyba że ustawa stanowi inaczej.

Stosownie zaś do brzmienia art. 27 Ustawy PROW organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się (ust. 1). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2).

W świetle z kolei brzmienia § 2 ust. 1 Rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.);

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Natomiast § 2 ust. 2 Rozporządzenia ONW stanowi, że płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia o powierzchni co najmniej 0,1 ha,

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

Z § 5 ust. 1a Rozporządzenia ONW zaś wynika, że w przypadku, o którym mowa w art. 20 ust. 4 Ustawy PROW, we wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do użytków rolnych wchodzących w skład ZWRSP, do których ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny.

Według art. 28 ust. 1 lit. a, b, c, d Rozporządzenia nr 809/2014 - kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że:

a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia;

b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych;

c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności;

d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.

W treści art. 29 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014 wskazano natomiast, że w stosownych przypadkach, kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe:

a) odpowiednio - zgłoszonych uprawnień do płatności i zgłoszonych działek rolnych w celu uniknięcia wielokrotnego przyznawania tej samej pomocy lub tego samego wsparcia w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub roku składania wniosków oraz w celu zapobiegania przypadkom jakiejkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i w załączniku VI do rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009(16) oraz środków wsparcia obszarowego zdefiniowanych w art. 2 akapit drugi pkt 21 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014;

b) uprawnień do płatności w celu sprawdzenia ich istnienia i kwalifikowalności do pomocy;

c) zgodności między działkami rolnymi zgłoszonymi w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność a informacjami zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych w odniesieniu do działki referencyjnej zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014, w celu sprawdzenia kwalifikowalności określonych obszarów do systemu płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich;

d) zgodności między uprawnieniami do płatności a zatwierdzonym obszarem w celu sprawdzenia, czy danym uprawnieniom odpowiada co najmniej równa liczba kwalifikujących się hektarów, zdefiniowanych w art. 32 ust. 2-6 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013; Do celów akapitu pierwszego lit. c), w przypadku gdy system zintegrowany przewiduje formularze geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy, kontrole krzyżowe są przeprowadzane na podstawie przecięcia przestrzennego zdigitalizowanej powierzchni deklarowanej z danymi w systemie identyfikacji działek rolnych. Ponadto kontrole krzyżowe przeprowadza się w celu zapobiegania podwójnemu ubieganiu się o pomoc dla tego samego obszaru.

Jak prawidłowo wyjaśniono stronie w treści zaskarżonej decyzji, na podstawie w/w przepisów prawa wszystkie wnioski o przyznanie płatności ONW złożone przez rolników poddawane są kontroli administracyjnej, o której mowa w art. 28 ust. 1 lit. a, b, c oraz art. 29 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014. Kontrole te mają na celu zweryfikowanie odpowiednio, zadeklarowanych uprawnień do płatności i zadeklarowanych działek, pozwalają uniknąć nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy odnośnie do tego samego roku kalendarzowego lub gospodarczego do jednej działki oraz nienależnej kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej, dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi, a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy. Przedmiotowa weryfikacja przeprowadzana jest na podstawie danych zadeklarowanych we wniosku, który zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. a, b, c, d, e, f, g Rozporządzenia 809/2014 zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia, w szczególności: tożsamość beneficjenta, szczegóły dotyczące przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich, identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 Rozporządzenia nr 640/2014 do celów systemu płatności podstawowej, szczegóły pozwalające na jednoznaczną identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, jeśli to konieczne, dalsze specyfikacje dotyczące ich użytkowania, w stosownych przypadkach, szczegółowe dane umożliwiające jednoznaczną identyfikację gruntów nierolniczych, w odniesieniu do których składany jest wniosek o wsparcie w ramach środków rozwoju obszarów wiejskich, w razie potrzeby, wszelkie dokumenty uzupełniające potrzebne do wykazania kwalifikowalności do przedmiotowego systemu lub środka, oświadczenie beneficjenta, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich.

Warto też zauważyć, że z treści § 3a ust. 1 i 2 Rozporządzenia z 21 stycznia 2004 r. wynika, że Agencja Nieruchomości Rolnych, w terminie do dnia 30 czerwca danego roku, udostępnia z urzędu Agencji, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez Agencję Nieruchomości Rolnych, obejmujące:

1) identyfikator działki ewidencyjnej zawarty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

2) dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu położonego na działce ewidencyjnej, o której mowa w pkt 1, na podstawie stosunku prawnego łączącego ten podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych:

a) imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz: - numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności - w przypadku osoby fizycznej posiadającej obywatelstwo polskie, - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości- w przypadku osoby fizycznej nieposiadającej obywatelstwa polskiego,

b) nazwę, siedzibę, adres i numer identyfikacji podatkowej (NIP)- w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,

c) c) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON),

d) rodzaj stosunku prawnego łączącego podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych, stanowiącego,

e) datę nawiązania stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d, i okres, na jaki został nawiązany,

f) oznaczenie identyfikujące dokument stwierdzający nawiązanie stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d. [ust.1]. Dane, o których mowa w ust. 1, są udostępniane w postaci elektronicznej na informatycznym nośniku danych lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. [ust. 2].

Zdaniem Sądu, nie powinno być wątpliwości, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 20 ust. 4 ustawy PROW. Normę tę organy odczytały w sposób prawidłowy. W sprawie bezspornym jest, że zadeklarowane działki, które strona objęła wnioskiem o przyznanie dopłat wchodziły na dzień 31 maja 2018 r. w skład ZWRSP.

Powodem zaś wykluczenia przez Kierownika BP z płatności ONW tych działek było przyjęcie, że Spółka na dzień 31 maja 2018 r. nie posiadała tytułu prawnego do ich użytkowania, a prowadzona na nich przez stronę działalność rolnicza ma charakter użytkowania bezumownego. Poglądu tego skarżąca nie podzieliła i polemizując ze stanowiskiem organów przekonywała, że wskazane w jej piśmie z [...] kwietnia 2019 r. postanowienie SO z [...] czerwca 2017 r. (sygn. akt [...]) wydane w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia roszczenia poprzez zakaz zbycia i obciążania umowami dzierżawy działek gruntu rolnego stanowiących własność Skarbu Państwa może zostać uznane za tytuł prawny do deklarowanych działek. W toku postępowania przed organami jak i w skardze nadmieniała też o promesie Agencji Nieruchomości Rolnych o przedłożeniu umowy na kolejny okres do 30 lat.

Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącej nie zasługują na akceptację, z przyczyn podanych poniżej.

Przede wszystkim wskazać należy, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynikają informację pozyskane od Dyrektora KOWR, że zadeklarowane we wniosku działki wchodzą w skład ZWRSP i do dnia [...] marca 2017 r. były przedmiotem dzierżawy przez Spółkę (umowa zawarta w kwietniu 1994 r.). Pomimo wygaśnięcia (w dniu [...] marca 2017 r.) umowy dzierżawy Spółka nie wydała na wezwanie KOWR tych nieruchomości gruntowych i użytkuje je bezumownie - na co organ ten nie wyraził zgody. Wobec tego faktu, z powództwa KOWR toczy się (wciąż) postępowanie przed sądem o wydanie nieruchomości oraz zapłatę odszkodowania z tytułu bezumownego użytkowania nieruchomości rolnych. Również z informacji udzielonych przez Dyrektora KOWR, a dotyczących powoływanego przez stronę postanowienia SO z [...] czerwca 2017 r. wynika nadto, że orzeczenie to zostało w dniu [...] sierpnia 2017 r. uchylone postanowieniem Sądu Apelacyjnego, a następnie Sąd Okręgowy postanowieniem z [...] października 2017 r. oddalił wniosek Spółki o udzielenie zabezpieczenia stwierdzając, że brak jest podstaw do udzielenia tymczasowej ochrony prawnej Spółce w trybie udzielenia zabezpieczenia z uwagi na fakt, że Spółka nie uprawdopodobniła roszczenia wobec KOWR. Co istotne, skarżąca w żaden sposób informacji tych nie zakwestionowała, w skardze zaś się do nich nie ustosunkowała.

W tym stanie rzeczy nie sposób przyznać racji Spółce, że dysponowała tytułem prawnym na dzień 31 maja 2018 r. do wskazanych wyżej działek gruntu rolnego.

W ocenie Sądu, słusznie organy, z jednej strony nie kwestionując faktu, że Spółka we wskazanej dacie była posiadaczem działek deklarowanych do płatności ONW (w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia ONW oraz art. 336 K.c.), z drugiej jednakże strony przyjęły, że w świetle przepisów prawa (art. 20 ust. 4 Ustawy PROW, § 5 ust. 1 Rozporządzenia ONW) celem uzyskania płatności ONW do zgłaszanych działek będących w ZWRSP nie wystarczy być ich posiadaczem, lecz należy mieć również do nich tytuł prawny, a takowego Spółka nie przedstawiła.

Przywołany powyżej art. 20 ust. 4 ustawy PROW został dodany ustawą z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 337) i wszedł w życie dnia 15 marca 2016 r. następnie zaś został zmieniony z dniem 18 stycznia 2017 r. ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 5).

W dniu składania przez Stronę wniosku o płatność przepis ten stanowił, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu wchodzącego w skład ZWRSP przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny.

Zauważyć należy, że wprowadzenie wymogu legitymowania się przez użytkownika gruntu wchodzącego w skład ZWRSP tytułem prawnym do tego gruntu nie może być uznane za warunek naruszający przepisy unijne, regulujące systemy wsparcia dla rolników.

Jak bowiem wywiedziono m.in. w wyrokach WSA we Wrocławiu z 24 maja 2018r., sygn. akt 23/18 oraz z 18 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 64/18, które to poglądy Sąd rozpoznający sprawę również podziela, uznać należy, że państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności. Korzystając z zakresu swobodnego uznania, państwa członkowskie (w tym Polska) powinny uwzględnić cele przepisów unijnych dotyczących pomocy, przestrzegać ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. W Polsce koniecznym stało się przyjęcie rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie dopłat do użytkowanej państwowej ziemi bez tytułu prawnego. Wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnego korzystania z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności (zob. wyrok TSUE z 24 czerwca 2010 w sprawie C-375/08 – Luigi Pontini i in.).

Za skuteczne ograniczenie wynikające z art. 20 ust. 4 ustawy PROW zostało również uznane w szeregu innych wyroków sądów administracyjnych. Warto tu przywołać choćby wyroki WSA w Warszawie z 22 sierpnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 249/18 oraz V SA/Wa 251/18. Zaakceptował ten pogląd również WSA we Wrocławiu w prawomocnym wyroku III SA/Wr 286/17 (skargę kasacyjną na ten wyrok NSA oddalił wyrokiem z 16 kwietnia 2018 r. sygn. akt I GSK 571/18).

Według orzecznictwa sądów administracyjnych istotny jest też bowiem cel wprowadzonej w art. 20 ust. 4 ustawy PROW regulacji. Jak wskazał WSA w Warszawie w przywołanym wyroku V SA/Wa 251/18, ważne dla tej oceny jest bowiem uzasadnienie wprowadzonej regulacji. Sąd wskazał m. in. że w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw zwraca się uwagę, że "brak wymogu wykazywania tytułu prawnego stwarza pole do nadużyć (tworzenia sztucznych warunków) polegających na tym, że o płatności (...) do określonych gruntów ubiegają się podmioty, które bezprawnie weszły w ich posiadanie lub posiadają je bez tytułu prawnego wbrew woli podmiotu, do którego te grunty należą (...). Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa tworzy mienie o charakterze publicznym, które zgodnie z regulacjami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 1014) służy wspieraniu poprawy struktury obszarowej gospodarstw rodzinnych, będących zgodnie z art. 23 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podstawą ustroju rolnego w Polsce. Przepisy prawa powinny uwzględniać specyfikę Zasobu, tym bardziej, że grunty te są szczególnie narażone na ryzyko ich zajmowania bez tytułu prawnego (...). Zajęcie gruntów przez bezumownego użytkownika i złożenie przez niego wniosku o płatności bezpośrednie uniemożliwia ich zagospodarowanie w trybie przewidzianym przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Taki stan rzeczy prowadzi do istotnego ograniczenia możliwości kształtowania ustroju rolnego zgodnie z kierunkiem wyznaczonym w art. 23 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, należy zauważyć, że przepisy prawa chronią posiadanie, nawet jeśli do posiadania takiego doszło w złej wierze. Z drugiej strony, Agencja Nieruchomości Rolnych jako posiadacz znajduje się w sytuacji gorszej niż podmioty prywatne funkcjonujące na rynku. Co prawda, zgodnie z art. 343 Kodeksu cywilnego, Agencja Nieruchomości Rolnych, jak każdy posiadacz, może po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni, jednakże działania takie mogą być podejmowane jedynie jako niezwłoczna odpowiedź na bezprawne działanie, co ze względów, wykazanych wcześniej (skala zjawiska i struktura Zasobu), nie jest możliwe do zastosowania na szeroką skalę. Wobec tego taki instrument jest jedynie odpowiedzią na skutki bezprawnego zajęcia gruntów. Projektowane rozwiązanie ma natomiast na celu wyeliminowanie przyczyny takiego stanu rzeczy".

Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku V SA/Wa 251/18 uzasadnienie projektu ustawy w sposób pełny wyjaśnia istotne społecznie przyczyny, dla których wymóg posiadania tytułu prawnego został wprowadzony. Agencja Nieruchomości Rolnych (obecnie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa) nie ma bowiem realnych możliwości przeciwdziałania praktykom samowolnego zajmowania gruntów rolnych i zgłaszania ich do płatności przez osoby nieuprawnione. Samowolne naruszenie posiadania nie może prowadzić do uzyskania jakichkolwiek korzyści. Zgodnie z art. 345 K.c. posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane, co oznacza że w przypadku gdy właściciel wytoczy przeciwko takiemu samowolnemu posiadaczowi powództwo o ochronę posiadania, to wówczas to właściciel ma prawo do płatności za dany rok, chociażby w dniu 31 maja faktycznie nie posiadał gruntów. Wytoczenie powództwa i przywrócenie stanu zgodnego z prawem zależy od woli prywatnych właścicieli i Państwo – słusznie – nie ingeruje w obrotu prywatnego. W przypadku jednak gruntów rolnych wchodzących w skład Zasobu Państwo może chronić swoją własność wprowadzając przepisy określonej treści. I znów odwołując się do przepisów kodeksu cywilnego o ochronie własności (art. 224 i nast. Kc) należy wskazać, że samoistny posiadacz w złej wierze nie ma prawa do zatrzymania pożytków rzeczy.

Stąd również w ocenie Sądu orzekającego, także i z tego powodu nie można mówić, aby zaskarżona decyzja naruszała wymieniony w skardze akt prawa unijnego.

Skoro zatem w badanej sprawie nie ma wątpliwości, iż posiadanie przez Stronę gruntów wchodzących w skład ZWRSP, objętych wnioskiem o płatność było bez tytułu prawnego, to wobec powyższej treści przepisu art. 20 ust. 4 nie może ulegać wątpliwości, że Stronie płatność taka nie przysługiwała.

W tym stanie rzeczy, prawidłowo organy (I i II instancji) przyjęły, że strona w odniesieniu do wszystkich deklarowanych działek, nie spełniła przesłanek określonych w art. 20 ust. 4 Ustawy PROW oraz § 5 ust. 1a Rozporządzenia ONW albowiem nie posiadała tytułu prawnego do dysponowania w/w działkami. Brzmienie bowiem obowiązujących przepisów prawa uniemożliwia przyznanie płatności ONW, gdyż w roku 2018 należało nie tylko być posiadaczem deklarowanych działek (§ 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia ONW), ale też - w przypadku deklarowania działek z ZWRSP - mieć do nich tytuł prawny.

Jak prawidłowo stwierdzono w decyzji, o ile w przypadku Spółki spełniona została pierwsza z przesłanek, to brak tytułu prawnego do gruntów należących do ZWRSP spowodował wykluczenie z płatności ONW na rok 2018 przedmiotowych działek. Sąd podziela stanowisko organu, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że działki zgłaszane do płatności przez Spółkę od 1 kwietnia 2017 r. nie są objęte jakimkolwiek tytułem prawnym, a ona użytkuje je bezumownie. Nie można w szczególności uznać za tytuł prawny ani wzmiankowaną promesę, ani postanowienie Sądu Okręgowego (sygn. akt [...]), gdyż nie zaświadcza ono o tytule prawnym do danej nieruchomości. W tle należy mieć na uwadze, że zostało ono uchylone postanowieniem Sądu Apelacyjnego z [...] sierpnia 2017 r.

Tytułem prawnym nie jest również postanowienie Sądu Okręgowego z [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...], którego kopia znajduje się w aktach sprawy. Udziela ono powodowi jedynie czasowego zabezpieczenia poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania umowami dzierżawy spornych działek przez pozwanego, z pominięciem powoda. Nie jest to zatem rodzaj orzeczenia, z którego wynika prawo strony skarżącej (powoda) do dysponowania nimi. Zabezpieczenie nie prowadzi bowiem do pełnego zaspokojenia roszczeń powoda, gdyż oznacza jedynie wstrzymanie określonych decyzji pozwanego na czas trwania postępowania, co oznacza, że w przypadku oddalenia powództwa możliwe będzie pełne decydowanie przez pozwanego o losach przedmiotu sporu. Zauważyć równie należy, że postanowienie to zostało wydane w ramach postępowania z powództwa o nakazanie złożenia oświadczenia woli określonej treści (art. 64 Kc, art. 1047 Kpc). Zatem nawet jeżeli postępowanie główne zakończy się korzystnie dla skarżącej, to zastępcza funkcja orzeczenia spełni się dopiero z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia.

Skoro zatem w badanej sprawie wykazano, że posiadanie przez Spółkę gruntów wchodzących w skład ZWRSP, objętych wnioskiem o płatność było bez tytułu prawnego, to wobec brzmienia przepisu art. 20 ust. 4 ustawy PROW, nie może ulegać wątpliwości, że skarżącej płatność taka nie przysługiwała.

Mając całokształt przedstawionych powyżej uwag, uznając że żaden z podniesionych zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.