Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 40/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II inst
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b , par 3 w zw z art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo (spr.) WSA Urszula Zięba Protokolant: Tomasz Famulski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. umarza postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie, III. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1059 zł (tysiąc pięćdziesiąt dziewięć złotych).


UZASADNIENIE

J. W. (dalej także jako: wnioskodawca, strona lub skarżący) złożył w dniu 15 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dalej jako: ARiMR) wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., a to m.in.: jednolitej płatności obszarowej (dalej: JPO), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej – dalej: PD), płatności za zazielenienie (dalej: PZ).

Postępowanie zainicjowane wnioskiem J. W. zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. (dalej: Kierownik BP ARiMR lub organ I instancji) z dnia 12 kwietnia 2016 r., nr [...]. Na mocy tejże decyzji przyznano płatności do deklarowanej powierzchni 15,86 ha, ze względu na to. że różnica między całkowitą powierzchnią deklarowaną (15,86 ha), a całkowitą powierzchnią stwierdzoną (15,84 ha) nie przekraczała 0,1 ha, jak też nie była większa od 20% całkowitej powierzchni zadeklarowanej. Ostatecznie kwota przyznanej płatności z tytułu JPO wyniosła 7.155,32 zł, z tytułu PZ – 4.799,29 zł, zaś z tytułu PD – 2.176,75 zł (ogółem: 14.131,36 zł). Środki finansowe zostały wypłacone na rachunek bankowy podany w ewidencji producentów.

Następnie, w związku ze stwierdzeniem zmian w wyliczeniach powierzchni uprawnionych do płatności, postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r., nr [...], Kierownik BP ARiMR wznowił rozpatrywanie sprawy dotyczącej przyznanych płatności.

Prowadzone po wznowieniu postępowanie doprowadziło do wydania decyzji z dnia 20 czerwca 2017 r., nr [...], utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. (dalej: Dyrektor MOR ARiMR, organ odwoławczy lub organ II instancji) z dnia 28 sierpnia 2017 r., nr [...], w której Kierownik BP ARiMR uchylił pierwotnie wydaną decyzję z dnia 12 kwietnia 2016 r., jak też jednocześnie przyznał pomniejszone kwoty płatności na rzecz J. W., w wysokości: z tytułu JPO – 4.936,04 zł, z tytułu PZ – 4.312,17 zł, z tytułu PD – 1.341,81 zł (ogółem: 10.590,02 zł). W wydanej decyzji wskazano, że stwierdzona powierzchnia działek rolnych wyniosła łącznie 14,21 ha.

Ujawnienie niezgodności dokonanych wypłat z należnymi doprowadziło do wszczęcia z urzędu przez organ I instancji postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych wypłaconych na rzecz J. W. na podstawie pierwotnej decyzji z dnia 12 kwietnia 2016 r.

Decyzją Kierownika BP ARiMR z dnia 2 października 2017 r., nr [...], ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na podstawie decyzji z dnia 12 kwietnia 2016 r. w łącznej wysokości 3.541,34 zł, a to z tytułu: JPO – 2.219,28 zł, PZ – 487,12 zł, PD – 834,94 zł. W wydanej decyzji zobowiązano wnioskodawcę do zwrotu wskazanej kwoty łącznej w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji, równocześnie wskazując, że w przypadku niedokonania zwrotu w zakreślonym terminie, od kwoty nienależnie pobranych płatności będą naliczane odsetki jak dla zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie terminu aż do dnia zwrotu nienależnie pobranej płatności.

W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał, że ze względu na błędne oszacowanie powierzchni uprawnionej do płatności, będące podstawą dla wydania decyzji z dnia 12 kwietnia 2016 r., w której przyznano łącznie kwotę 14.131,36 zł z tytułu płatności JPO, PZ i PD, jak też wydanie decyzji korygującej z dnia 20 czerwca 2017 r. (po wznowieniu postępowania),w której stwierdzono, że należna jest kwota w wysokości 10.590,02 zł, uzasadnione jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 3.541,34 zł. Kwota taka stanowi bowiem różnicę między wysokością płatności przyznanej w pierwotny postępowaniu, a wysokością płatności ustaloną we wznowionym postępowaniu.

Nadto, wskazano – w nawiązaniu do art. 49 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej: ustawa o płatnościach), a także w powiazaniu z regulacjami unijnymi – że nie zachodziła możliwość odstąpienia przez Kierownika BP ARiMR od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ze względu na to, że poszczególne kwoty pobrane nienależnie z tytułu JPO, PZ i PD przekraczają równowartość 100 euro. Jednocześnie zauważono, że nie ma też podstaw do twierdzenia – w oparciu o art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 227 z dnia 31 lipca 2014 r., str. 69 ze zm., dalej: rozporządzenie Komisji 809/2014), iż zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu, skoro nienależna wypłata świadczeń nie wynika z pomyłki leżącej po stronie ARiMR. W uzasadnieniu powołano także stosowne przepisy dotyczące naliczania odsetek od nienależnie pobranych płatności.

Od decyzji Kierownika BP ARiMR odwołanie złożył J. W., wnosząc o jej uchylenie. W złożonym środku odwoławczym wskazano, że zgłaszając działki do dopłat we wniosku na 2015 r. nie doszło do przekroczenia powierzchniowo aktualnych norm powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (podanych przez ARiMR). Zdaniem J. W., twierdzenie Kierownika BP ARiMR o ujawnieniu nowych okoliczności nieznanych organowi w chwili rozpoznawania sprawy, a mogących mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie jest nieprawdziwe. Nadto, podniesiono, że przed wydaniem pierwotnej decyzji było prowadzone postępowanie weryfikujące złożony wniosek. Poza tym, ze względu na to, że okoliczności odnoszące się do stanu działek były znane organowi I instancji, uzasadnione było przyjęcie, że w sprawie zachodziła sytuacja unormowana w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, co wyklucza obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Dyrektor MOR ARiMR w decyzji z dnia 29 listopada 2017 r., nr: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoją właściwość do rozpoznania odwołania od decyzji Kierownika BP ARiMR, organ II instancji powołał art. 10 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który stanowi, że w stosunku do kierownika biura powiatowego ARiMR organem wyższego stopnia jest właściwy miejscowo dyrektor oddziału regionalnego ARiMR. Następnie Dyrektor MOR ARiMR scharakteryzował po krótce model postępowania odwoławczego, zaznaczając, że w rozpoznawanej sprawie odwołanie zostało wniesione w terminie i przez osobę uprawnioną.

Następnie, organ odwoławczy podniósł, że podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy stanowi ustawa o płatnościach (art. 35 ust. 4, art. 5 ust. 1) oraz powiązane z nią przepisy krajowe i wspólnotowe. W tym kontekście przywołano art. 29 ustawy o ARiMR dotyczący postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Prócz tego, w uzasadnieniu zasygnalizowano, że ogólną zasadę zwrotu kwot nienależnie wypłaconych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawiera art. 35 ust. 1 i 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014, str. 48 ze zm., dalej: rozporządzenie Komisji nr 640/2014) oraz art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 809/2014

Zdaniem organu II instancji, decyzja od której wniesiono odwołanie jest decyzją prawidłową, tj. uwzględniającą wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne sprawy. Dlatego też – wobec braku stwierdzenia okoliczności uzasadniających jej uchylenie lub zmianę – zasadne jest jej utrzymanie w mocy.

Dyrektor MOR ARiMR wskazał, że efektem wykrytej w toku kontroli administracyjnej różnicy między łączną powierzchnia uprawnioną (tzw. powierzchnią stwierdzoną) do uzyskania płatności, a powierzchnią zadeklarowaną do tych płatności jest konieczność zwrotu ARiMR kwoty odpowiadającej różnicy między kwotą przyznaną i wypłaconą stronie na mocy decyzji z dnia 12 kwietnia 2016 r., a kwotą wynikającą z późniejszej decyzji z dnia 20 czerwca 2017 r.

Organ odwoławczy podzielił przy tym ustalenia dokonane przez Kierownika BP ARiMR, zauważając, że płatności z tytułu JPO, PZ i PD przyznane wnioskodawcy obejmowały wyłącznie środki publiczne pochodzące z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji i podkreślając, że nie zaistniały żadne okoliczności uniemożliwiające dochodzenie zwrotu nienależnie pobranej kwoty bądź pozwalające na odstąpienie od takiego zwrotu.

Następnie, w uzasadnieniu decyzji organu II instancji zwrócono uwagę na to, że z uwagi na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną (15,86 ha) a uprawnioną do płatności (14,21 ha) wynoszącą w odniesieniu do powierzchni uprawnionej więcej niż 3%, ale mniej niż 20% (11,61%), zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 640/2014, zasadne było przyznanie płatności do powierzchni uprawnionej, ale pomniejszonej o dwukrotność różnicy między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną. Stosowne wyliczenie w tym zakresie zostało szczegółowo przedstawione w decyzji Dyrektora MOR ARiMR i potwierdzało prawidłowość kwoty wskazanej do zwrotu w zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Nadto, za trafne uznał organ odwoławczy przyjęcie, że w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności uniemożliwiające ustalenie wysokości kwot, które powinny zostać zwrócone do ARiMR bądź pozwalające na warunkowe odstąpienie od żądania ich zwrotu, przy czym powołano stosowne regulacje prawne w tym zakresie.

Organ II instancji zauważył, że można uznać, iż nienależne płatności zostały przyznane i wypłacone J. W. w wyniku jednoznacznej pomyłki organów ARiMR, które dysponowały lub powinny dysponować wiedzą o stanie gruntów w 2015 r. Wskazano, że pozyskanie tej wiedzy nastąpiło bowiem ewidentnie przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie, gdyż zdjęcia lotnicze i satelitarne, stanowiące podstawę do jej wydania pochodzą z dnia 23 kwietnia 2015 r., zaś kontrola terenowa z dnia 15 lutego 2017 r. potwierdziła zawartość tych zdjęć. W ocenie Dyrektorav MOR ARiMR brak jednak podstaw do twierdzenia, że w zwykłych okolicznościach, wnioskodawca w ogóle nie mógł wykryć stwierdzonych nieprawidłowości, a jedynie kumulatywne spełnienie tych warunków umożliwia odstąpienie od ustalenia kwot nienależnych.

Prócz tego, w ocenie organu odwoławczego nie wystąpiły okoliczności pozwalające na odstąpienie od uznania poszczególnych kwot za pobrane nienależnie. ponieważ każda z tych płatności przekraczała ustalony w przepisach poziom 100 euro, co trafnie przedstawił organ I Instancji.

Organ II instancji zauważył przy tym, że nie stwierdzono również żadnych okoliczności wskazujących na ewentualną niewypłacalność strony, tj. brak możliwości uregulowania kwot nienależnie pobranych. Nie doszło też do przedawnienia możliwości dochodzenia zwrotu płatności nienależnych.

W dalszej części podkreślono, że decyzja ustalająca obowiązek zwrotu kwot nienależnych została oparta o ostateczne rozstrzygnięcie dotyczące płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015 r., chociaż – w opinii organu II instancji – żaden przepis nie uzależnia wszczęcia, prowadzenia i zakończenia takiego postępowania od ostatecznego charakteru rozstrzygnięć dotyczących płatności istotnych w danym postępowaniu.

Dyrektor MOR ARiMR podniósł także, że przy ocenie uchybień przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przypadku osoby prowadzącej gospodarstwo, uprawnione jest domniemanie, że znane jej są podstawy mechanizmów związanych z płatnościami, z których chce ona skorzystać. W związku z tym to wnioskodawca powinien postarać się o to, by dane z wniosku o płatności odpowiadały rzeczywistości, a także zatroszczyć, by informacje o ewentualnych zmianach trafiały na czas do ARiMR.

Uzasadnienie decyzji organu II instancji zawiera także wskazanie, że zasadne było wznowienia postępowania w zakresie przyznanej płatności, a także podkreślenie, iż wydawana decyzja jest w praktyce konsekwencją wznowienia tamtego postępowania i ujawnienia rozbieżności w wysokości należnej płatności i płatności wypłaconej na konto w oparciu o pierwotną decyzję.

Decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia 20 czerwca 2017 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., utrzymana w mocy decyzją Dyrektora MOR ARiMR z dnia 28 sierpnia 2017 r., została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (dalej: WSA). Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Kr 1094/17 i rozpoznana w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 20 grudnia 2017 r., w którym uchylono obie decyzje wydane w sprawie, tj. decyzję organu I Instancji, jak i decyzję odwoławczą.

J. W. zaskarżył w całości do tutejszego WSA decyzję MOR ARiMR z dnia 29 listopada 2017 r., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy:

a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez:

- błędnie ustalony stan faktyczny polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności za 2015 i była nieprawidłowa i tym samym nieprawidłowe pomniejszenie powierzchni uprawnionej do płatności za rok 2015, a w konsekwencji przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości i wezwanie strony do zwrotu kwoty 3.541,34 zł;

- brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie umożliwiającym zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności m in. poprzez brak przeprowadzenia wnikliwej kontroli na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...] celem ustalenia rzeczywistej powierzchni przedmiotowych działek uprawnionych do płatności obszarowych w 2015 r.;

- nieuwzględnienie wniosku dowodowego w postaci oświadczeń świadków o pracach rekultywacyjnych strony na działkach o nr ew. [...], [...], [...] i [...] przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie;

b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu na etapie przed wydaniem decyzji z dnia 20 czerwca 2017 r. w szczególności w zakresie braku pouczenia i nieumożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w postaci protokołu pokontrolnego z dnia 15 lutego 2017 r.;

c) art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie przez organ I i II instancji dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie, co sprowadza się do przyjęcia, iż na podstawie zdjęć satelitarnych z 2011 i 2015 r. oraz kontroli przeprowadzonej w lutym 2017 r., organ administracji jest w stanie stwierdzić stan faktyczny działki w 2015 r.;

d) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez jego niewłaściwą interpretację przez organ I instancji i uznanie, że zaistniały okoliczności do wznowienia postępowania, w sytuacji gdy takie przesłanki nie wystąpiły, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że brak było podstaw do wykluczenia z płatności części działek o ni ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...] i tym samym uznania, że skarżącemu należy się płatność w pomniejszone] wysokości.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu J. W. wskazał, że na skutek wydania przez WSA w Krakowie wyroku uchylającego decyzje organu I instancji z dnia 20 czerwca 2017 r. oraz organu II instancji z dnia 28 sierpnia 2017 r. odnoszące się do płatności przyznanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., nie występuje podstawa prawna do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zakończonego wydaniem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji.

Zaznaczono przy tym, że uchylenie przez WSA w Krakowie obu decyzji wydanych po wznowieniu postępowania oznacza, że w obrocie prawnym w istocie nadal funkcjonuje decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia 12 kwietnia 2016 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla strony na 2015 r.

W uzasadnieniu skargi powielono także zarzuty odnoszące się do decyzji zaskarżonej w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Kr 1094/17, (zawarte w skardze wniesionej w tamtej sprawie) wskazując, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest postępowaniem toczącym się niezależnie od postępowania w przedmiocie prawidłowości przyznania rolnikowi płatności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jednocześnie wskazując, że zgłoszone przez skarżącego zarzuty w istocie nie odnoszą się do przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015 r., a dotyczą one postępowania w sprawie przyznania tych płatności w decyzji wydanej po wznowieniu tamtejszego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. (a zatem m.in. w przypadku uchylenia decyzji), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Z kolei zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także – z mocy art. 135 p.p.s.a. – poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wykazała, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co skutkuje koniecznością uchylenia decyzji obu organów.

Już w tym miejscu należy zaznaczyć, że zasadniczo bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są podnoszone w skardze zarzuty w zakresie w jakim odnoszą się do nieprawidłowego sposobu procedowania w postępowaniu prowadzonym na skutek wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania płatności, zakończonego wydaniem decyzji organu I instancji z dnia 20 czerwca 2017 r., utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2017 r., która została uchylona przez WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1094/17. Chociaż samo uchylenie decyzji rzutuje na rozstrzygnięcie Sądu w niniejszym postępowaniu, nie sposób nie dostrzec, że wskazane zarzuty w istocie odnoszą się do decyzji nie stanowiącej przedmiotu kontroli w niniejszym postępowaniu, a co się z tym wiąże wykraczają poza rama sprawy administracyjnej przekazanej do rozpoznania.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Dyrektora MOR ARiMR z dnia 29 listopada 2017 r., którą to decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 2 października 2017 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wydana i zaskarżona decyzja stanowi rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu zainicjowanym na skutek wydania przez Kierownika BP ARiMR decyzji z dnia 20 czerwca 2017 r., utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora MOR ARiMR z dnia 28 sierpnia 2017 r., na podstawie której uchylono pierwotnie wydaną decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015 r. jednocześnie przyznając pomniejszone kwoty płatności na rzecz J. W..

Ze względu na to, że doszło do rozbieżności między wypłaconą na rzecz skarżącego i przekazaną na jego konto kwotą płatności w wysokości 14.131,36 zł, a ustaloną jako należną z tytułu płatności kwotą łączną w wysokości 10.590,02 zł, wydano decyzję ustalającą kwotę zwrotu nienależnie pobranej płatności w wysokości łącznej (z tytułu JPO, PZ i PD) – 3.541,34 zł.

Jednakże – jak ustalono w toku niniejszego postępowania – prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1094/17, uchylono decyzje organu zarówno I instancji, jak i II instancji (odpowiednio z dnia 20 czerwca 2017 r. i z dnia 28 sierpnia 2017 r.) dotyczące przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., a stanowiące bezpośrednią podstawę do wszczęcia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji ustalającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności, która to decyzja została zaskarżona i jest przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu.

Wobec zatem tego, że doszło do uprawomocnienia się wyżej wskazanego wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. uzasadnione jest także uchylenie obu kontrolowanych decyzji w ramach niniejszej sprawy, które z uwagi na swój przedmiot są konsekwencją ustalenia w postępowaniu wznowieniowym pomniejszonej ( stosunku do kwoty pobranej) z tytułu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015 r. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja ma charakter w znacznej mierze obliczeniowy i co do zasady sprowadza się do wskazania, że kwota ustalona do zwrotu stanowi różnicę między kwotą pobraną, a kwotą należną (decyzja ma charakter matematyczny, kalkulacyjny).

Trafnie więc we wniesionej skardze wskazano, że ze względu na uchylenie decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia 20 czerwca 2017 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora MOR ARiMR z dnia 28 sierpnia 2017 r. zasadne jest także uchylenie decyzji ustalających kwotę nienależnie pobranych płatności, tj. decyzji organu I instancji z dnia 2 października 2017 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu II instancji z dnia 29 listopada 2017 r.

Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Ze względu na to, że uchylenie decyzji będącej podstawą wydania innej decyzji stanowi przesłankę wznowienia postępowania, spełniona zostaje dyspozycja art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a. W myśl bowiem tego przepisu sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Godzi się zauważyć, że sąd administracyjny jest obowiązany uchylić decyzję, w sytuacji, gdy stwierdzi wystąpienie którejś z przesłanek wznowienia postępowania. Wskazuje się przy tym, że pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. należy przypisać znaczenie bardziej zobiektywizowane, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które to wady mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego, np. wadliwego prejudykatu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 1041/17).

Trafnie podnosi się także, że wydanie aktu administracyjnego, którego podstawę stanowi decyzja w odniesieniu do której stwierdzono jej niezgodność z prawem, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów, a w konsekwencji zaistnienie naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Jednocześnie na uwagę zasługuje fakt, że naruszenie prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., nie może być rozumiane wąsko i odnoszone jedynie do sytuacji, w których organowi administracji można postawić zarzut naruszenia prawa w chwili wydania decyzji. Za objęte dyspozycją wskazanego przepisu uznać należy bowiem także takie wady decyzji administracyjnej, które są wynikiem zmiany lub uchylenia innej decyzji lub orzeczenia sądu, w oparciu o które decyzja została wydana (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Po 608/17).

Sąd zwraca uwagę, że językowy sens pojęcia zastosowanego w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. "w oparciu" może zostać scharakteryzowany zwrotem "na podstawie", przy czym winien on być rozumiany .szeroko jako związek między poszczególnymi rozstrzygnięciami (zob. trafnie wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., sygn. akt II GSK 156/06, w którym nadto zauważono, że chodzi o pewną sekwencję działań prawnych organu administracyjnego – wydanie danej decyzji jest zależne od wydania innej). Takie rozumienie wskazuje, że dana decyzja znajduje uzasadnienie (merytoryczne umocowanie) w jakiejś innej. Z przedstawioną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdzie zaskarżona decyzja wydana w postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranej płatności stanowi następstwo stwierdzenia przekazania J. W. nadmiernej wysokości środków finansowych, do którego doszło na skutek prowadzonego postępowania w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. po wznowieniu. Świadczy o tym choćby wskazana kwota ustalona do zwrotu, która jest różnicą między wysokością kwoty przyznanej w pierwotnej decyzji i wypłaconej wnioskodawcy, a wysokością kwoty ustalonej jako należna w wyniku przeprowadzonego postępowania weryfikującego w oparciu o zaktualizowane dane.

Skoro zatem zaskarżona decyzja czerpała merytoryczne znaczenie z decyzji uchylonej prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. Akt I SA/Kr 1094/17, uzasadnione jest także jej uchylenie po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wskazać jeszcze należy, że również organ odwoławczy nie neguje związku między obiema decyzjami, wprost zresztą wskazując w złożonej odpowiedzi na skargę, iż postępowanie ustaleniowe (zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji), jak też postępowanie w przedmiocie przyznania płatności (zakończone decyzją uchyloną przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r.) pozostają ze sobą w ścisłym związku, a postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności jest zasadniczo następstwem postępowania w przedmiocie przyznania tejże płatności.

Mając na uwadze powyższe WSA w Krakowie działając na mocy art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w pkt.I wyroku orzekł o uchyleniu obu kontrolowanych decyzji.

Ze względu na to, że prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. stało się bezprzedmiotowe, w pełni zasadne było także umorzenie przez Sąd postępowania administracyjnego po myśli art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. o czym orzeczono w pkt. II wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt III. wyroku na zasadzie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.