Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1261/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art.  7, 8, 77 par. 1 i 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Ilona Obara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 r. sprawy ze skarg T. B., K. R. i D. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz T. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz K. R. i D. R. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. R. i D. R., T. B. oraz M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...], w części dotyczącej nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat G. nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w obrębie [...] gm. P., oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działki: nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, powstałe w wyniku podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, dla której urządzona była księga wieczysta nr KW [...] - utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne

i prawne:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez Powiat G. własności nieruchomości gruntowej zabudowanej, stanowiącej w dniu 1 stycznia 1999 r. działkę nr [...], dla której prowadzona była księga wieczysta nr KW [...]. Obecnie, według danych z ewidencji gruntów, działka ta stanowi działki nr [...]

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej nabycia przez Powiat G. działki nr [...]

(KW [...]) wystąpił w dniu 17 września 2008 r. T. B., zaś w dniu

13 października 2008 r. K. R. i D. R., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej nabycia przez Powiat G.

działki nr [...] (KW [...]). Natomiast M. K. wystąpiła w dniu

17 października 2008 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody w części dotyczącej nabycia przez Powiat G. działki nr [...] (KW [...]).

W uzasadnieniu wniosków wskazano, iż w dniu wydania spornej decyzji przedmiotowe nieruchomości należały do osób fizycznych, a zatem nie mogły przejść na własność Powiatu G.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., w części dotyczącej nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat G. nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w obrębie [...] gm. P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, powstałe w wyniku podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, dla której urządzona była księga wieczysta nr KW [...].

W uzasadnieniu decyzji organ nadzorczy wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]

z dnia [...] sierpnia 2004 r., bowiem z akt sprawy wynika, iż w stosunku do spornych nieruchomości toczyły się postępowania sądowe o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. W wyniku przeprowadzonych postępowań sądowych ustalono, iż właścicielem spornych nieruchomości z dniem

1 stycznia 1999 r. stał się Powiat G., a zatem w dacie przetargu i w dacie zawarcia umowy sprzedaży, był on jedynym podmiotem uprawnionym do dysponowania i rozporządzania tą nieruchomością, co przesądza, iż [...] - A. [...] nie był legitymowany do zbycia przedmiotowych działek na rzecz osób fizycznych. Wyrokami sądowymi unieważniono akty sprzedaży nieruchomości. Powyższa sytuacja sprawiła, iż Minister Skarbu Państwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia

[...] sierpnia 2004 r., w części dotyczącej nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Powiat G. nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej

w obrębie [...] gm. P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, nr [...] (KW [...]) o pow. [...] ha, powstałe w wyniku podziału działki nr [...] o pow. [...] ha, dla której urządzona była księga wieczysta nr KW [...].

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2009 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., wystąpili: K. R.

i D. R., T. B. oraz M. K.

We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawcy podnieśli,

iż sprawa winna być rozstrzygnięta w oparciu o akta sądowe spraw

analogicznych, które toczyły się przed Sądem Okręgowym w G. Wskazując

na powyższe wnioskodawcy przedstawili kopie wyroków Sądu Okręgowego w G.

z dnia [...] czerwca 2007 r. (sygn. akt [...]) w sprawie z powództwa Powiatu G. przeciwko T. U. i M. U. oraz z dnia [...] czerwca

2007 r. (sygn. akt [...]) w sprawie z powództwa Powiatu G. przeciwko J. C. Zdaniem odwołujących się w powyższych sprawach, chociaż mają identyczny stan faktyczny, Sąd zajął odmienne stanowisko,

co winno być wzięte pod uwagę przez organ administracyjny. Odwołujący się

zarzucili ostatecznie, iż w dniu orzekania przez Wojewodę [...]

o komunalizacji spornych nieruchomości, stanowiły one własność osób fizycznych,

a więc brak było podstawy prawnej do przekazania nieruchomości na rzecz samorządu terytorialnego.

Minister Skarbu Państwa wskazał, że w stosunku do działki nr [...], którą T. B. nabył w dniu [...] listopada 2000 r. od A. [...], a więc po dacie kiedy grunt ten z mocy prawa stał się własnością Powiatu G., Powiat G. wystąpił do Sądu Rejonowego w G. z powództwem przeciwko T. B.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II księgi wieczystej nr KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, położonej w L. gmina P., zamiast T. B. - Powiat G. Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia

[...] listopada 2006 r. (sygn. akt [...]) nakazał uzgodnić treść księgi wieczystej

nr KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G.

dla nieruchomości położonej w L., gmina P., stanowiącej działkę

o numerze [...] o powierzchni [...] ha, z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II księgi wieczystej w miejsce T. B. - Powiat G.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy jednoznacznie stwierdził, iż z dniem

1 stycznia 1999 r. właścicielem spornej nieruchomości stał się Powiat G., a zatem w dacie przetargu i w dacie zawarcia umowy sprzedaży, był on jedynym podmiotem uprawnionym do dysponowania i rozporządzania tą nieruchomością, co przesądza,

iż [...] - A. [...] nie był legitymowany do zbycia przedmiotowej działki na rzecz pozwanego T. B. Następnie Sąd Rejonowy stwierdził, iż T. B. nabywając przedmiotową nieruchomość działał w złej wierze, co uniemożliwia zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia

[...] listopada 2006r. stał się ostateczny wobec oddalenia apelacji T. B. przez Sąd Okręgowy w G.

Natomiast w kwestii działki nr [...], którą w dniu [...] lutego 2003 r. nabyła od A. [...] M. K., a więc po dacie, kiedy grunt ten

z mocy prawa stał się własnością Powiatu G., Sąd Rejonowy w G., po rozpoznaniu sprawy z powództwa A. [...] przeciwko M. K. o ustalenie, wyrokiem z dnia [...] listopada

2006 r. rozstrzygnął, iż umowa sprzedaży z dnia [...] lutego 2003 r., zawarta między A. [...] a M. K., dotycząca nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w R., dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczysta nr KW [...], jest nieważna w całości. Od powyższego wyroku apelację złożyła pozwana M. K. Apelacja ta została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] maja 2007 r. (sygn. akt [...]). A zatem wyrok ustalający, iż umowa sprzedaży działki nr [...] na rzecz M. K. jest nieważna, w całości stał się prawomocny.

W kwestii dotyczącej działki nr [...], którą w dniu [...] sierpnia 2003 r. nabyli od A. [...] K. R. i D. R., a więc po dacie, kiedy grunt ten z mocy prawa stał się własnością Powiatu G., Powiat G. wystąpił do Sądu Rejonowego w G. z powództwem przeciwko K. R. i D. R. o uzgodnienie treści księgi wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II księgi wieczystej nr KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, położonej w L. Gmina P. w miejsce pozwanych K. R. i D. R. - Powiat G. Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia

[...] grudnia 2006 r. (sygn. akt [...]) nakazał uzgodnić treść księgi wieczystej

nr KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. dla nieruchomości położonej w L., gmina P., stanowiącej działkę o nr [...] o powierzchni [...] ha z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II jako właściciela - Powiat G. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, iż Powiat G. stał się właścicielem w drodze ustawowej spornej działki z dniem 1 stycznia 1999 r. Następnie Sąd Rejonowy rozważał czy powód Powiat G. utracił prawo własności tej działki na rzecz pozwanych

K. R. i D. R. W ocenie Sądu Rejonowego należało uznać, iż Powiat G. prawa tego nie utracił, gdyż umowa sprzedaży jest bezskuteczna, z uwagi na fakt, iż pozwani nie są chronieni przez rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, ponieważ nabyli działkę działając w złej wierze.

Wobec powyższego Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż w prawomocnych orzeczeniach sądów powszechnych zostało ustalone, iż właścicielem działek nr [...], nr [...]i nr [...], powstałych w wyniku podziału działki nr [...], jest Powiat G. i brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] stwierdzającej, iż działki te z mocy prawa stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. mieniem Powiatu G.

Minister Skarbu Państwa wyjaśnił ponadto, iż decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] ma charakter deklaratoryjny i sporne nieruchomości przeszły na własność Powiatu G. z dniem 1 stycznia 1999 r. Odwołujący się nabyli natomiast przedmiotowe działki od Skarbu Państwa po 1 stycznia 1999 r., a więc po dacie, w której Powiat G. stał się właścicielem spornych nieruchomości z mocy prawa.

Minister Skarbu Państwa wskazał także, iż odwołujący załączyli do wniosku

o ponowne rozpatrzenie sprawy kopie wyroków Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] czerwca 2007 r. (sygn. akt [...]) w sprawie z powództwa Powiatu G. przeciwko T. U. i M. U. oraz z dnia [...] czerwca 2007 r. (sygn. akt [...]) w sprawie z powództwa Powiatu G. przeciwko J. C., w których to wyrokach Sąd Okręgowy

w G., na skutek apelacji pozwanych, oddalił powództwo. Należy jednak zaznaczyć, iż orzeczenia zapadłe w tych postępowaniach sądowych nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, chociaż zdaniem odwołujących się posiadają analogiczny stan faktyczny i prawny, bowiem prawomocne wyroki sądowe zapadłe

w stosunku do działek nabytych przez odwołujących się nie zostały wzruszone

i posiadają obowiązującą moc prawną.

Minister Skarbu Państwa ocenił, że przywołany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 1995 r. (sygn. akt I SA 1390/94) nie może być wzięty pod uwagę w niniejszym postępowaniu, gdyż wyrok ten dotyczył rozporządzania nieruchomością przez wojewodę na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zgodnie z ktorym wojewoda może przekazać na wniosek gminy mienie ogólnonarodowe inne niż wymienione w ust. 1-3, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Decyzje wydawane na tej podstawie mają jednak charakter konstytutywny, a nie deklaratoryjny, jak ma to miejsce

w sprawach, w których orzeka się nabycie z mocy prawa mienia Skarbu Państwa przez jednostki samorządu terytorialnego.

Bezzasadne jest również, zdaniem Ministra Skarbu Państwa, powołanie się

w niniejszej sprawie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 października 2006 r. (sygn. akt II SA/Bk 377/06), gdyż w tym przypadku mienie Skarbu Państwa zostało przekazane w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, która nie została przejęta przez samorząd terytorialny.

Reasumując Minister Skarbu Państwa stwierdził, że odwołujący się powołują się na wyroki sądowe i orzecznictwo niezwiązane z niniejszą sprawą, nie przedstawiając przy tym żadnych argumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska przez organ nadzorczy.

Skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli:

1) T. B., zarzucając organowi naruszenie art. 7, 12 § 1, 107 § 3 k.p.a.;

2) K. R. i D. R., zarzucając organowi naruszenie:

art. 62 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną;

art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a.;

art. 2, 7 i 21 Konstytucji RP;

art. 5 i 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący K. R. i D. R. wnieśli

o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący T. B. wniósł o "unieważnienie" zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Ocena zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z art. 1 ustawy

z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") potwierdza, że w toku postępowania administracyjnego organ nadzorczy naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówił ostatecznie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r.,

w której stwierdzono nabycie z mocy prawa przez Powiat G. prawa własności nieruchomości gruntowej, stanowiącej w dniu 1 stycznia 1999 r. działkę nr [...], dla której prowadzona była księga wieczysta nr KW [...].

Organ nadzorczy uznał, iż brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., gdyż w stosunku do przedmiotowych nieruchomości toczyły się postępowania sądowe o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. W postępowaniach tych ustalono,

że właścicielem nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. stał się Powiat G.,

a zatem w dniu przeprowadzenia przetargu i w dniu zawarcia umów sprzedaży, był on jedynym podmiotem uprawnionym do rozporządzania tą nieruchomością, co przesądza, iż Skarb Państwa nie był uprawniony do zbycia przedmiotowych działek na rzecz osób fizycznych.

Minister Skarbu Państwa wskazał, że w stosunku do działki nr [...],

którą w dniu [...] listopada 2000 r. nabył Skarbu Państwa T. B., Powiat G. wystąpił do Sądu Rejonowego w G. z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Rejonowy w G wyrokiem z dnia [...] listopada 2006 r. (sygn. akt [...]) nakazał uzgodnić treść księgi wieczystej numer KW [...] prowadzonej dla nieruchomości położonej w L., gmina P., stanowiącej działkę o nr [...] o powierzchni [...] ha, z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale II księgi wieczystej w miejsce T. B. - Powiat G. Natomiast w odniesieniu do działki nr [...], którą w dniu [...] sierpnia 2003 r. nabyli K. R. i D. R., Powiat G. wystąpił do Sądu Rejonowego w G. z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia [...] grudnia 2006 r. (sygn. akt [...]) nakazał uzgodnić treść księgi wieczystej nr KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w księdze wieczystej do działu II jako właściciela - Powiat G.

Minister Skarbu Państwa wziął pod uwagę, iż w prawomocnych orzeczeniach sądów powszechnych zostało ustalone, iż właścicielem działek powstałych w wyniku podziału działki nr [...] jest Powiat G. i wobec tego brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] stwierdzającej, iż działki te

z mocy prawa stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. mieniem Powiatu G. Zdaniem organu nadzorczego orzeczenia wydane w postępowaniach sądowych wymienionych przez odwołujących się nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu nadzorczym, bowiem prawomocne wyroki sądowe zapadłe w stosunku do działek nabytych przez odwołujących się " (...) nie zostały wzruszone i posiadają obowiązującą moc prawną (...)".

Odnosząc się do przedstawionego stanowiska i zarzutów zawartych w skargach wniesionych do Sądu, należy na wstępie wskazać, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. została wydana na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia

13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.; dalej: "ustawa"), z którego wynika, że mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Decyzja wydana na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy ma charakter deklaratoryjny

i dotyczy mienia, a więc własności i innych praw majątkowych należących do Skarbu Państwa, a zatem może odnosić się także do własności nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2001 r., I SA 453/00, niepubl.).

Ustalenie czy zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy, a w szczególności czy decyzja ta została wydana

z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) powinno odnosić się

do stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji,

co do której prowadzone jest postępowanie nadzorcze (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2006 r., VII SA/Wa 1880/06, niepubl.).

Wobec powyższego, a więc mając na uwadze deklaratoryjny charakter decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., organ nadzorczy były obowiązany ustalić czy wydanie tego aktu nastąpiło z naruszeniem prawa w sposób uzasadniający stwierdzenie nieważności decyzji. Zatem Minister Skarbu powinien między innymi ocenić czy Wojewoda [...] wydając decyzję komunalizacyjną w sposób rażący naruszył art. 60 ust. 1 ustawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Minister Skarbu oparł rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu nadzorczym, w istocie, na orzeczeniach wydanych przez sądy powszechne po dniu wydania decyzji komunalizacyjnej.

W powołanych orzeczeniach uzgodniono treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez ustalenie, że właścicielem przedmiotowych nieruchomości jest Powiat G.

Należy wobec tego wskazać, na co słusznie zwraca uwagę T. B.,

iż sądy powszechne były związane decyzją komunalizacyjną dnia [...] sierpnia 2004 r.

i obowiązane do uwzględnienia stanu prawnego wynikającego z tej decyzji. Jeżeli

w orzecznictwie prezentowane jest także stanowisko, że sąd powszechny wyjątkowo może nie uwzględnić stanu prawnego wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej (por. przykładowo wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2008 r., I UK 376/07, niepubl.), to jednak nie byłoby zasadne przyjęcie założenia, iż oparcie orzeczenia przez sąd powszechny na decyzji administracyjnej oznacza, że decyzja ta nie jest dotknięta wadą stanowiącą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie nieważności decyzji nie pozostawało w zakresie

kognicji sądu powszechnego, lecz należało do właściwego organu nadzorczego. Zatem należy przyjąć, iż sąd powszechny jest, co do zasady, związany decyzją komunalizacyjną do czasu jej wyeliminowania z obrotu prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2001 r., II CKN 380/00, niepubl.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2008 r., IV CSK 302/08, niepubl.).

Podsumowując powyższe rozważania Sąd wskazuje, iż Minister Skarbu Państwa rozpatrując sprawę w postępowaniu nadzorczym oparł swoje stanowisko na orzeczeniach sądów powszechnych, które zostały wydane także na podstawie decyzji komunalizacyjnej, która - zdaniem skarżących - jest nieważna. Organ nadzorczy zastosowała zatem błędne kryterium oceny zgodności z prawem decyzji, gdyż odwołał się do zdarzeń prawnych będący następstwem wydania decyzji komunalizacyjnej

i opartych na tej decyzji. Tymczasem obowiązkiem organu nadzorczego było ustalenie czy wydaniu decyzji w dniu [...] sierpnia 2004 r. towarzyszyła okoliczność wymieniona

w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności czy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 60 ust. 1 ustawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji z dnia [...] marca 2009 r., nie wynika, aby Minister Skarbu Państwa dokonał oceny zaskarżonej decyzji w wymagany zakresie, co oznacza, iż w toku postępowania administracyjnego organ nadzorczy uchybił obowiązkom wynikającym

z art. 7, art. 8 art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku dalszego postępowania organ uwzględni powyższe stanowisko,

a w szczególności ustali czy decyzja z dnia [...] sierpnia 2004 r. została wydana

z rażącym z naruszeniem art. 60 ust. 1 ustawy.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze T. B. Sąd stwierdza, że są one częściowo zasadne. Skarżący słusznie zarzucił organowi nadzorczemu nieprawidłowe ograniczenie rozpatrzenia sprawy do analizy orzeczeń sądów powszechnych, które zostały wydane w oparciu o zakwestionowaną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Ocena zasadności zarzutu skarżącego dotyczącego niestwierdzenia przez organ nadzorczy rażącego naruszenia art. 60 ust. 1 ustawy, jest przedwczesna, gdyż organ nadzorczy, w istocie, nie rozpatrzył sprawy w tym zakresie, w szczególności w aspekcie zaistnienia wymienionych w art. 60 ust. 1 ustawy przesłanek.

Zarzut naruszenia przez Ministra Skarbu Państwa art. 12 k.p.a. jest wyłącznie

o tyle zasadny, iż organ nadzorczy nie rozpatrzył sprawy w sposób dostatecznie wnikliwy. Organ nadzorczy posłużył się niewątpliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Jednak dokonany wybór środków i przyjęte ograniczenie zakresu postępowania wyjaśniającego nie były właściwe, co doprowadziło do nierozpatrzenia sprawy w sposób niezbędny do oceny decyzji komunalizacyjnej.

Skarżący K. R. i K. R., zarzucając organowi nadzorcznemu naruszenie przepisów postępowania, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów wymienionych w tiret drugie petitum skargi było zasadne z wyłączeniem art. 9 k.p.a., odwołują się także - jak uczynił to wcześniej organ nadzorczy - do orzeczeń wydanych przez sądy powszechne, po dniu wydania decyzji komunalizacyjnej. Należy wobec tego powtórzyć, że organ nadzorczy był obowiązany ustalić czy wydanie decyzji komunalizacyjnej nastąpiło z naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności tego aktu. Ocena ta nie powinna opierać się na orzeczeniach wydanych przez sądy powszechne, których związek ze sprawą nadzorczą polegał

wyłącznie na tożsamości nieruchomości objętych decyzją komunalizacyjną i wyrokami sądów powszechnych. Orzeczenia wydane przez sądy powszechne w sprawach

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy też

w sprawach o ustalenie nieważności umowy sprzedaży, nie miały znaczenia dla stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Przebieg postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ nadzorczy nie wskazuje na naruszenie przez Ministra Skarbu Państwa art. 9 k.p.a. Skarżący nie wskazali przesłanek sformułowania tego zarzutu w odniesieniu do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.

Z uwagi na niezasadnie ograniczony przez Ministra Skarbu Państwa zakres ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przedwczesne jest ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia przez ten organ art. 60 ustawy, czy też art. 2 i art. 21 Konstytucji oraz przepisów prawa materialnego wymienionym w tiret czwarte petitum skargi. Natomiast zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji był o tyle zasadny, iż organ nadzorczy rozstrzygając sprawę uznał błędnie za właściwe oparcie decyzji na orzeczeniach

sądów powszechnych wydanych po [...] sierpnia 2004 r. i na postawie decyzji komunalizacyjnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 62 ustawy Sąd wyjaśnia, że zgodnie

z tym przepisem organem odwoławczym w sprawach nabycia mienia Skarbu Państwa przez jednostki samorządu terytorialnego jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Natomiast art. 157 § 1 k.p.a. stanowi, iż właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Jeżeli zatem postępowanie nadzorcze dotyczyło decyzji wydanej przez Wojewodę [...] na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy, to organem odwoławczym, a zatem także organem nadzorczym był Minister Skarbu Państwa. Zaskarżona decyzja została wydana przez ten organ, a wobec tego zarzut naruszenia art. 62 ustawy jest całkowicie chybiony.

Skarżący K. R. i K. R. zarzucili ponadto, iż organ nadzorczy rozstrzygnął sprawę w oparciu o wyrok wydany z udziałem asesora sądowego.

W związku z tym zarzutem należy po raz kolejny powtórzyć, że wydanie decyzji

w postępowaniu nadzorczym na podstawie wyroków sądów powszechnych, nie było

w tym przypadku właściwe. Niezależnie od tego należy jednak zaznaczyć, że organ nadzorczy nie był uprawniony do oceny czy skład sądu powszechnego był sprzeczny

z przepisami prawa oraz nieuwzględnienia faktu wydania wyroku przez sąd powszechny tylko z tego powodu, że rozpoznanie sprawy w tym sądzie nastąpiło

z udziałem asesora sądowego. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

24 października 2007 r. (SK 7/06) orzeczono w pkt 2: czynności asesorów sądowych,

o których mowa w art. 135 § 1 ustawy powołanej w części I wyroku, nie podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji. Oznacza to między innymi,

że postępowania prowadzone w sądach powszechnych, które zostały zakończone orzeczeniem wydanym z udziałem asesora sądowego, wydanym przed 24 października 2007 r. lub w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie podlegają wznowieniu z uwagi na tę okoliczność. Skutki wydania prawomocnego orzeczenia określone w art. 365 § 1 k.p.c. odnoszą się także do orzeczenia wydanego

z udziałem asesora sądowego. Wobec tego przedstawiony zarzut pozbawiony jest jakichkolwiek podstaw.

Podsumowując Sąd stwierdza, że organ nadzorczy naruszył przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 oraz art. 152 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku