Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 58/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 art. 3 ust. 1 ust. 2 art. 7 pkt 2 art. 72 ust. 1 ust. 10 art. 78 ust. 5 art. 88 ust. 1 ust. 3 ust. 6
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 7 art. 8 ust. 1 ust. 2 art. 9 art. 32 ust. 1 art. 45 ust. 1 art. 87 ust. 1 art. 89 ust. 1 pkt 2 art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2012 roku sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...].


UZASADNIENIE

Starosta [...], decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 19 pkt 6, art. 72 ust. 10, art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2,3,6,7, art. 89 ust.1,2,3,5 pkt 1, art. 90 ust. 1, art. 98, art. 104, art. 106 ust. 1, art. 109, art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), § 2 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i 5, § 5 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2004r. w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie (Dz. U z 2005r., Nr 6 poz. 45 ze zm.), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950) odmówił P. N. przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, iż z dokumentacji posiadanej przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w P. wynika, że strona przebywała w rodzinie zastępczej, w okresie od dnia 16 grudnia 2009r. do dnia 21 kwietnia 2010r., tj. (osiągnięcia pełnoletniości), co było konsekwencją postanowienia Sądu Rejonowego w W. wydanego w sprawie o sygn. akt [...] z dnia 24 listopada 2009r., które uprawomocniło się z dniem 16 grudnia 2009r. Dodatkowo strona złożyła oświadczenie o pozostaniu po osiągnięciu pełnoletniości w rodzinie, która pełniła wcześniej funkcję rodziny zastępczej, co skutkowało tym, iż do dnia 31 sierpnia 2011r. wypłacało tej rodzinie pomoc, zgodnie z dyspozycją art. 78 ust.5 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, iż pełnienie funkcji rodziny zastępczej ustaje z mocy prawa, z dniem osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, a w sprawie niniejszej tym dniem był 21 kwietnia 2010r. W związku z powyższym oraz faktem, iż pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje jedynie osobie, która przebywała w rodzinie zastępczej co najmniej rok, w ocenie organu wnioskowana pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki nie mogła zostać przyznana, bowiem w przypadku wnioskodawczyni okres przebywania w rodzinie zastępczej to okres krótszy niż jeden rok.

Od powyższej decyzji odwołała się P. N., podnosząc iż w rodzinie zastępczej przebywała do dnia 31 sierpnia 2011r., tj. do dnia ukończenia przez nią szkoły, w której edukację rozpoczęła przed ukończeniem osiemnastego roku życia, gdyż pomoc dla rodziny była przyznana do sierpnia 2011r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...], nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 88 ust. 1, 2 i 3, art. 89 ust. 5 pkt 1, w związku z art. 72 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podjętej decyzji Kolegium wyjaśniło, że analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż skarżąca nie spełnia wszystkich wymaganych prawem przesłanek do przyznania jej pomocy na kontynuowanie nauki. O ile spełnione zostały przesłanki, dochodowa (dochód skarżącej wynosi 912,31 zł, przy kryterium dochodowym 954 zł) oraz związana ze sposobem umieszczenia w rodzinie zastępczej (skarżąca została umieszczona w rodzinie zastępczej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 24 listopada 2009r.w sprawie o sygn. akt [...]), to nie została spełniona przesłanka wymaganego okresu pobytu w rodzinie zastępczej, bowiem skarżącą umieszczono w rodzinie zastępczej z dniem 16 grudnia 2009r., tj. w dacie uprawomocnienia się w/w orzeczenia Sądu Rejonowego. Z kolei ustanie rodziny zastępczej nastąpiło z dniem 21 kwietnia 2010r., tj. z dniem osiągnięcia przez skarżącą pełnoletności. W ocenie organu skutek w postaci ustania rodziny zastępczej jest automatyczną konsekwencją osiągnięcia przez osobę umieszczoną w rodzinie zastępczej pełnoletności, bowiem jak stanowi art. 72 ust. 10 ustawy, pełnienie funkcji rodziny zastępczej z mocy prawa ustaje z dniem osiągnięcia przez dziecko pełnoletności, z zastrzeżeniem art. 78 ust. 5, który stanowi, iż rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie. Powyższe w ocenie organu nie oznacza jednak dalszego funkcjonowania rodziny zastępczej, ta bowiem, jak wywiedziono wyżej, przestaje istnieć z dniem osiągnięcia pełnoletności przez osobę w niej umieszczoną. W określonym przypadku (kontynuowanie nauki rozpoczętej przed osiągnięciem pełnoletności) rodzina, która była rodzina zastępczą i w której nadal dziecko przebywa, korzysta w dalszym ciągu z pomocy przewidzianej dla rodzin zastępczych. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż skarżąca po osiągnięciu pełnoletności nadal przebywała w rodzinie zastępczej, którą stanowił dla niej jej brat – T. N., i kontynuowała naukę w szkole średniej, rozpoczętą jeszcze przed osiągnięciem pełnoletności. Brat skarżącej mógł zatem otrzymywać pomoc przewidzianą dla rodzin zastępczych do dnia 31 sierpnia 2011r., tj. do dnia zakończenia przez skarżącą nauki w szkole, lecz nie zmienia to faktu, że rodzina zastępcza przestała dla skarżącej istnieć z dniem 21 kwietnia 2010r., nie zaś, jak sugeruje w odwołaniu strona z dniem 31 sierpnia 2011r., do której to daty przysługiwała pomoc przewidziana dla rodzin zastępczych.

Powyższą decyzję P. N. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując stanowisko zawarte w odwołaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieni zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, iż prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995r. W 14/94, (Dz. U., Nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19, Lex 25547) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny - możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji i art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zaś sądy, a także organy administracji publicznej, winny stosować Konstytucję wprost, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, a obowiązkiem sądu jest badanie w każdym przypadku zgodności stosowanego prawa z Konstytucją (art. 8 ust.1 i 2, art. 178 ust. 1 Konstytucji RP).

Dalej należy wyjaśnić, iż organy obu instancji orzekały w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zatem przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887), która stosownie do treści art. 251 tejże ustawy weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012r., z wyjątkiem art. 77 ust. 1, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2015r., i art. 241, który wszedł w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, iż P. N. urodziła się w dniu 22 kwietnia 1992r. podobnie jak to, że w dniu 22 września 2009r. zmarła matka skarżącej L. G. N., zaś wcześniej zmarł także ojciec skarżącej – H. N. Poza sporem pozostaje również okoliczność umieszczenia P. N. w rodzinie zastępczej, którą ustanowiono brata skarżącej – T. N., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 24 listopada 2009r. w sprawie o sygn. akt [...], które walor prawomocności uzyskało z dniem 16 grudnia 2009r. Niekwestionowanym faktem jest również to, iż P. N. w dniu 22 kwietnia 2010r. osiągnęła pełnoletność, podobnie jak to, że była wówczas uczennicą II klasy liceum ogólnokształcącego.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy okresem, w którym P. N. przebywała w rodzinie zastępczej jest jedynie okres do dnia uzyskania przez nią pełnoletności, czy też okresem tym jest również czas kontynuowania przez skarżącą nauki w liceum ogólnokształcącym, a zatem czy okres przebywania przez stronę w rodzinie zastępczej przekroczył jeden rok, a w konsekwencji czy przysługuje jej pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki, przewidziana dyspozycją art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Powyższe ma kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy, albowiem jedyną przesłanką uzasadniającą odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jest w ocenie organów treść art. 88 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego aby otrzymać wnioskowaną przez skarżącą pomoc musiała przebywać w rodzinie zastępczej co najmniej rok. Nie bez znaczenia jest okoliczność, iż przypadek skarżącej jest o tyle wyjątkowy, że ten warunek (biorąc pod uwagę wywody organów), nigdy nie mógł być przez skarżącą faktycznie spełniony, bowiem matka skarżącej zmarła 22 września 2009r. (wcześniej zmarł ojciec skarżącej), zaś skarżąca uzyskała pełnoletność z dniem 22 kwietnia 2010r., co wedle organów było jednoznaczne z ustaniem rodziny zastępczej, w której przebywała P. N., ustanowionej ostatecznie w dniu 16 grudnia 2009r.

W ocenie Sądu tak przedstawiona literalna wykładnia przepisu art. 88 ust. 3, w związku z art. 72 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej jest sprzeczna zarówno z wykładnią systemową, tejże ustawy, jak też z zasadą równości określoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Podkreślić należy, iż nie można przyznawać prymatu wykładni literalnej norm prawnych, a jak już wskazano na wstępie Konstytucja winna być stosowana przez sądy i organy administracji publicznej wprost, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Obowiązek stosowania przez organy administracji publicznej i sądy Konstytucji wprost przejawia się w szczególności w tym, by kierując się podstawową dyrektywą wykładni, w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwać zawsze takiego sensu normatywnego, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000r., w sprawie SK 18/99, Dz.U.2000r. Nr 101poz. 1091, OTK 2000/7/258, Lex 44569), zaś prokonstytucyjna wykładnia prawa (w tym przepisów ustawy) wymaga poszukiwania takiego rezultatu wykładni ustawy, by respektować wartości konstytucyjne.

Nie wolno zapominać, iż zarówno organy administracji jak i sądy obowiązane są przede wszystkim badać charakter danego świadczenia oraz cel jakiemu ma ono służyć i w tym duchu dokonywać wykładni obowiązujących przepisów prawa. W konsekwencji w pierwszej kolejności określić należało cel - któremu służyć ma instytucja pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, uregulowana w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Ogólne cele pomocy społecznej zostały określone w art. 2 i 3 ustawy. I tak w artykule 2 ust. 1.ustawodawca wskazał, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W przepisie tym została zatem zawarta jedna z konstytucyjnych zasad, na których opiera się ustrój Rzeczypospolitej Polskiej i zarazem fundamentalna zasada pomocy społecznej.

Poza tym zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2). Z powyższego wynika. iż zadaniem pomocy społecznej jest nie tylko udzielenie osobom owej pomocy potrzebującym wsparcia, w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, ale również niedopuszczenie do jej powstawania, także w kontekście zdobywania wykształcenia przez osoby korzystające z pomocy społecznej, oczywiście przy spełnieniu ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie takiej pomocy. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie bez znaczenia jest tez treść art. 7 pkt 2 ustawy, w myśl którego pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności m.in. z powodu sieroctwa.

Przechodząc do realiów przedmiotowej sprawy należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 72 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy, dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej zapewnia się opiekę i wychowanie w rodzinie zastępczej. Nadto stosownie do art. 72 ust. 10 ustawy pełnienie funkcji rodziny zastępczej z mocy prawa ustaje z dniem osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości, z zastrzeżeniem art. 78 ust. 5 ustawy. Powyższa regulacja oznacza, że rodzina zastępcza kończy swój byt prawny z chwilą ukończenia 18 lat przez dziecko, o ile nie zajdą przesłanki przewidziane we wskazanym przepisie. Z kolei art. 78 ust 5. stanowi, iż rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie. Wobec tego okres jednego roku wymagany do nabycia uprawnień do pomocy na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki liczy się (co jest bezsporne) od momentu umieszczenia w placówce (rodzinie zastępczej) do momentu, w którym osoba pełnoletnia opuszcza placówkę (rodzinę zastępczą), w jednym z trybów określonych w art. 80 ust. 8 lub art. 78 ust. 5, w związku z art. 72 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym należy przyjąć, że w razie zaistnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 78 ust. 5, byt rodziny zastępczej nie ustaje z chwilą osiągnięcia pełnoletności przez podopiecznego, bowiem z treści art. 72 ust. 10 wynika, że w przypadku zaistnienia sytuacji, o której stanowi art. 78 ust. 5 mamy do czynienia niejako z kontynuowaniem funkcjonowania rodziny zastępczej pomimo ukończenia 18 lat przez dziecko. Warunkiem zaistnienia takiej sytuacji, stosownie do art. 78 ust. 5 ustawy, jest okoliczność, iż dziecko nadal musi kontynuować naukę w szkole, w której ją rozpoczęło przed ukończeniem pełnoletności i nadal musi w tej rodzinie (zastępczej) przebywać. W takich też warunkach rodzina zastępcza ma prawo do pomocy pieniężnej określonej w art. 78 ust. 3 i 4 do momentu ukończenia szkoły przez dziecko, jeżeli nadal w tej rodzinie (zastępczej) przebywa i taką pomoc, jak wynika z akt sprawy, skarżąca otrzymywała.

Powyższe regulacje wskazują na to, iż w sytuacji, gdy dziecko przebywa w dotychczasowej rodzinie zastępczej po ukończeniu 18 roku życia, jednocześnie kontynuując naukę w tej samej szkole, której uczniem było do czasu osiągnięcia pełnoletności, funkcjonowanie rodziny zastępczej nie ustaje pomimo ukończenia 18 roku życia, zaś trwa do momentu ukończenia przez dziecko szkoły, w której naukę rozpoczęło przed osiągnięciem pełnoletniości

Taka interpretacja art. 72 ust.10 ustawy związana jest też z celem instytucji rodziny zastępczej, bowiem rodzina zastępcza jest jedną z form pieczy zastępczej wykonywanej nad dzieckiem. Opieka nad rodziną i dzieckiem wykonywana w ramach pomocy społecznej musi być zgodna z podstawowymi zasadami prawa rodzinnego. Rodzina zastępcza to zbliżona do modelu wychowania w naturalnej rodzinie instytucja prawna. Podstawową funkcją rodziny zastępczej jest zapewnienie dziecku faktycznej pieczy w sytuacji, gdy opieka nad dzieckiem przejściowo lub stale nie może być sprawowana przez jego rodziców. Głównym zadaniem rodziny zastępczej jest wykonywanie bieżącej pieczy nad dzieckiem. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane. Jest ono wycinkiem ogólnej pieczy, na którą składają się faktyczne starania o dobro dziecka. Chodzi tu głównie o opiekę i wychowanie oraz zapewnienie dziecku odpowiednich warunków rozwoju. Podmiot wykonujący pieczę bieżącą powinien kierować się dobrem dziecka i poszanowaniem jego praw. Należy przez to rozumieć prawa wymienione w art. 70 ustawy o pomocy społecznej, jak i inne prawa człowieka oraz prawa dziecka, a także pojęcie "dobra dziecka", które nie zostało ustawowo zdefiniowane. Pojęcia tego nie definiuje również kodeks rodzinny i opiekuńczy, pomimo że dobro dziecka jest jedną z przewodnich zasad prawa rodzinnego. Przedmiotowe pojęcie powinno być odnoszone do optymalnego zaspokojenia potrzeb dziecka i zabezpieczenia jego interesów (zob. Iwona Sierpowska, Komentarz do art. 72 ustawy o pomocy społecznej, Lex 2012).

Ogólnie przyjętą zasadą jest, że obowiązek wychowawczy, w tym obowiązek dostarczania środków utrzymania ciąży na rodzicach do czasu osiągnięcia przez dziecko samodzielności. Pełnoletność stanowi cezurę czasową, gdyż wraz z nią osiągnięcie przez dziecko samodzielności staje się możliwe (albowiem dziecko uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych i możliwość podjęcia pracy zarobkowej), lecz w praktyce dziecko po ukończeniu 18 lat i w czasie dalszego pobierania nauki nadal pozostaje na utrzymaniu rodziców. Skoro zatem celem ustanowienia rodziny zastępczej jest, jak już sama nazwa wskazuje, zastąpienie rodziny biologicznej w jej obowiązkach, to i czas sprawowania pieczy, ponoszenia kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej winien być zbliżony do zasad obowiązujących w rodzinie naturalnej.

Stosownie do art. 88 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej, oraz osoba pełnoletnia opuszczająca placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, dom pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii zapewniający całodobową opiekę i młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zwana dalej "osobą usamodzielnianą", zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą:

1) pieniężną na usamodzielnienie;

2) pieniężną na kontynuowanie nauki;

3) w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym;

4) w uzyskaniu zatrudnienia;

5) na zagospodarowanie - w formie rzeczowej.

Nadto pomoc pieniężna na usamodzielnienie i pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługuje osobie, która przebywała w rodzinie zastępczej, całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, domu pomocy społecznej, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii zapewniającym całodobową opiekę albo młodzieżowym ośrodku wychowawczym co najmniej rok (art. 88 ust. 3).

Powyższa regulacja, przy przyjęciu wcześniejszych wniosków co do zasad ustalenia czasu pobytu w rodzinie zastępczej pozwala na rozważenie przyznania P. N. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, bowiem w realiach niniejszej sprawy należy przyjąć, że skarżąca przebywała w rodzinie zastępczej ponad rok, czyli w okresie od dnia 16 grudnia 2009r. tj. dnia w którym uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego w W. o ustanowieniu T. N. rodziną zastępczą, do czasu wygaśnięcia owej rodziny zastępczej w rozumieniu art. 72 ust. 10, w związku z art. 78 ust. 5, to jest do dnia 30 sierpnia 2011 roku, bowiem do tego dnia skarżąca nadal przebywała w rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej i otrzymywała pomoc pieniężną do czasu ukończenia szkoły średniej, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletniości. W ocenie Sądu bowiem kontynuowanie przez P. N. nauki w liceum ogólnokształcącym spowodowało dalsze funkcjonowanie rodziny zastępczej, w której przebywała, pomimo osiągnięcia pełnoletniości przez skarżącą.

Dodatkowo należy też zauważyć, że ustawodawca w cytowanym art. 88 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej posłużył się pojęciem "przebywania w rodzinie zastępczej". Tym pojęciem ustawodawca posługuje się także w art. 78 ust. 5 ustawy, odnosząc je do faktycznego pobytu w tej rodzinie tj. okresu po ukończeniu przez dziecko 18 roku życia. Zestawienie wskazanych przepisów, mając na uwadze racjonalność ustawodawcy, w ocenie Sądu prowadzi do konstatacji, iż nie można zaakceptować poglądu zaprezentowanego przez organy w decyzjach obu instancji, że skarżąca nie spełnia przesłanki przebywania okresu roku w rodzinie zastępczej, warunkującej przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki, bowiem nic nie stoi na przeszkodzie by okres o którym mowa w art. 78 ust. 5 ustawy wliczyć do okresu przebywania w rodzinie zastępczej, o którym mowa w art. 88 ust. 3 ustawy, warunkującego przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Jak już bowiem wskazano celem pomocy społecznej, w tym pomocy na kontynuowanie nauki jest przede wszystkim umożliwienie konkretnym osobom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a owej pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu sieroctwa.

Niedopuszczalne jest więc, w świetle powyższych rozważań, a także obowiązku uwzględnienia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa przyjęcie, że w realiach niniejszej sprawy P. N. nie przysługuje pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki, ze względu na to iż nie przebywała w rodzinie zastępczej roku. Skarżąca bowiem w efekcie osierocenia została umieszczona w rodzinie zastępczej na cztery miesiące przed ukończeniem przez nią osiemnastego roku życia, w sytuacji gdy kontynuowała rozpoczętą, przed tymże zdarzeniem, naukę w szkole średniej. Wykładnia przepisu art. 88 ust. 3, w związku art. 72 ust. 10 dokonana przez organy w niniejszej sprawie w istocie uzależniałaby przyznanie przedmiotowego świadczenia, a tym samym różnicowałaby osoby uprawnione do uzyskania pomocy, od daty w której konkretny beneficjent został osierocony, zaś w państwie prawa taka sytuacja jest niedopuszczalna.

Wobec tego należy stwierdzić, iż ciążący zarówno na sądach, jak i na organach administracji publicznej obowiązek dokonywania prokonstytucyjnej wykładni ustaw powinien był doprowadzić organy orzekające w niniejszej sprawie do wniosku, iż warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia skarżącej było w istocie ustalenie, czy skarżąca realizuje indywidualny program usamodzielnienia, o którym mowa w art. 88 ust. 6 (znajdujący się na karcie 4 akt administracyjnych). Kolejnym obowiązkiem ciążącym na organach będzie rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnianie się, z uwzględnieniem wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu wyroku oraz treści przepisu art. 240 ustawy w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2011r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 288, poz. 1690), w myśl którego do pomocy dla osób usamodzielnianych, które przed dniem wejścia w życie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej opuściły rodzinę zastępczą albo placówkę opiekuńczo-wychowawczą, albo pobierają pomoc przyznaną im na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stosuje się przepisy dotychczasowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P.