Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4478/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1270
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniego I.K. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1005/20 w sprawie ze skargi małoletniego I.K. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową B.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1005/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę małoletniego I.K. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową B.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenie w drodze wyjątku.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2020 r., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 z późn. zm.), odmówił przyznania świadczenia.

Organ wskazał, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Spełnienie wyżej wymienionych warunków powinno dotyczyć osoby zmarłej, a następnie wnioskodawcy – członka rodziny osoby zmarłej, gdyż renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej.

Następnie organ zauważył, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, iż udokumentowano 21 lat, 6 miesięcy i 4 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych ojca dziecka, który zmarł w wieku 47 lat. Jednakże w 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci ojca dziecka, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano tylko 2 lata i 11 miesięcy tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż w latach 2008-2009, 2011-2017 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Dalej organ podkreślił, że przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

Zdaniem organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionej przerwie wobec ojca skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia ojca dziecka została ustalona dopiero od 3 kwietnia 2019 r. Organ podkreślił, że przerwa w wykonywaniu zatrudnienia, w której była orzeczona częściowa niezdolność do pracy, nie jest przesłanką usprawiedliwiającą brak aktywności zawodowej z uwagi na to, że orzeczona częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza wykonywanie zatrudnienia.

Organ wskazał, że przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna. Wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny, nie wskazuje zdaniem organu, aby małoletnie dziecko pozostawało bez niezbędnych środków utrzymania.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła przedstawicielka ustawowa małoletniego skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z art. 83 ustawy, ubezpieczonym i pozostałych po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Użyty przez ustawodawcę zwrot "może przyznać" wskazuje, że decyzja w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pozostawiona została uznaniu organu administracji publicznej. Zanim zatem organ dokona w ramach obowiązującego prawa wyboru optymalnego z punktu widzenia konkretnych okoliczności faktycznych rozwiązania (uznanie administracyjne), powinien dokonać wykładni pojęcia nieostrego, biorąc pod uwagę zarówno kontekst normatywny, w którym dane pojęcie funkcjonuje, jak i okoliczności stanu faktycznego sprawy rozstrzyganej na podstawie przepisu, który takie pojęcie zawiera. Sąd administracyjny jest zaś upoważniony i zobowiązany jednocześnie do oceny zgodności z prawem procesu wykładni i stosowania przez organ pojęć niedookreślonych (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2003 r., sygn. akt II SA 4203/01, Lex Polonica nr 364326).

Dalej Sąd zauważył, iż w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy wskazuje się na konieczność kumulatywnego spełnienia warunków w nim podanych, w przypadku niespełnienia przez wnioskodawcę chociaż jednego warunku świadczenie nie jest przyznawane.

Przyczyną odmowy przyznania małoletniemu świadczenia w drodze wyjątku był brak szczególnych okoliczności uniemożliwiających jego nieżyjącemu ojcu wypracowanie odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego, przy czym należy podkreślić, że staż zmarłego był znaczny i wynosił ponad 21 lat oraz fakt, że w ocenie organu dochód przypadający na jednego członka rodzinnie nie wskazywał, aby małoletnie dziecko pozostawało bez niezbędnych środków utrzymania.

Sąd I instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku.

Zdaniem Sądu, rezygnacja z zatrudnienia na rzecz wychowywania dziecka jest wyborem każdego rodzica i nie jest okolicznością niezależną od ich woli, w związku z czym nie stanowi szczególnej okoliczności o jakiej mowa w art. 83 ustawy emerytalnej.

Odnośnie przesłanki niezbędnych środków utrzymania, Sąd wskazał, że przesłanka ta nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Kryterium niezbędnych środków utrzymania to wynik odniesienia sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie do wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty socjalnej lub kryterium dochodowego przewidzianego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie tej przesłanki zalecał dokonanie porównania sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach, jako minimalne, a ponadto z uwzględnieniem potrzeb służących do zaspokojenia minimum egzystencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2006 r. sygn. I OSK 112/06 - publ. LEX nr 321169; z dnia 7 sierpnia 2000 r. sygn. 11 SA 815/00 - publ. LEX nr 55028).

Przechodząc do oceny sytuacji materialnej skarżącego, Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżącego w kwocie 2.166,28 zł brutto nie wskazuje, aby małoletni skarżący pozostawał bez niezbędnych środków utrzymania. Powyższa kwota, zdaniem Sądu, jest wystarczająca dla zaspokojenia podstawowych potrzeb, bo tylko takich dotyczyć może świadczenie w drodze wyjątku. W tym miejscu Sąd zauważył, że obecnie najniższe świadczenie emerytalne wynosi 1.200 zł brutto.

Wskazał ponadto, że organ przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie w sposób prawidłowy, w sposób wystarczający zebrał i rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz podejmując zaskarżoną decyzję należycie ją uzasadnił czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocena tej niezbędności musi być dokonana z uwzględnieniem potrzeb służących zaspokojeniu minimum egzystencji. Jakkolwiek wykazany dochód może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych skarżącego, jednakże trudno uznać, iż nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych. Świadczenie z przepisu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione.

W ocenie Sądu I instancji, skoro zatem w sytuacji skarżącego przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania nie zachodzi, to w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jest to okoliczność eliminująca skarżącego z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku, a tym samym przesądzająca treść rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnego ustalenia przez organ okresu braku zatrudnienia ojca małoletniego skarżącego, Sąd wskazał, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż w sprawie nie zachodzi przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania.

Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1) błędną wykładnię art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez przyjęcie, że:

a) na szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego oraz, że rezygnacja z zatrudnienia na rzecz wychowywania dziecka nie jest okolicznością niezależną od woli rodzica, w sytuacji, gdy przepis ten nie odwołuje się wprost do okoliczności niezależnych od ubezpieczonego i niezasadnym jest zawężać jego zastosowanie tylko do takich sytuacji, a tym samym zasadnym jest uwzględnienie również zdarzeń zależnych od ubezpieczonego, których wystąpienie podyktowane jest splotem okoliczności życiowych zmuszających do powstania tego zdarzenia, przy czym do takich okoliczności należy rezygnacja z zatrudnienia na rzecz wychowania dziecka chorego i w każdym przypadku zasadnym jest badanie okoliczności, które doprowadziły do rezygnacji z zatrudnienia,

b) kryterium niezbędnych środków utrzymania należy oceniać jedynie w oparciu o porównywanie sytuacji materialnej z wysokością świadczeń określoną w przepisach oraz w oparciu o dochód przypadający na jednego członka rodziny, w sytuacji gdy kryterium to należy oceniać szeroko, w oparciu o całość sytuacji finansowej ubezpieczonego, w tym jego problemy zdrowotne, koszty leczenia, a także obciążenia finansowe ciążące na ubezpieczonym i jego przedstawicielu ustawowym.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo, że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie prawa materialnego.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skontrolował więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w zakresie wyznaczonym przez podstawy skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego tj. błędnej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie jest uzasadniony i nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zarzut ten w pierwszej kolejności dotyczy przesłanki "szczególnych okoliczności", o jakich mowa w tym przepisie. Zgodnie z nim, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia osobom, które m. in. wskutek "szczególnych okoliczności" nie spełniają ustawowych warunków do uzyskania odpowiedniego świadczenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2000 r. sygn. akt II SA 306/00, niepublikowany), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby.

Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2987/19 kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się zwrotem "szczególnych okoliczności", prawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo uwypukla i podkreśla cel regulacji. Jednak nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń powinno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym powyżej wyroku zwrócił uwagę, że w odniesieniu do tak sformułowanej przesłanki nie jest uprawnione stawianie zarzutu błędnej wykładni. Ustawodawca w tym zakresie posłużył się klauzulą generalną, bo taki charakter ma użyty w tekście przepisu zwrot "szczególne okoliczności". Cechą klauzul generalnych jest to, że stanowią one skierowany do stosującego prawo nakaz dokonania oceny określonych stanów, wskazując kryteria takiej oceny. Posłużenie się wyrażeniem o cechach klauzuli generalnej pozwala ustawodawcy nadać regulacji pewną dozę elastyczności, konieczną w tych przypadkach, gdy kazuistyczne wymienienie przesłanek nie jest celowe lub możliwe, np. ze względu na nieprzewidywalne zróżnicowanie stanów faktycznych. Ciężar dokonania oceny i zakwalifikowania stanu faktycznego jako spełniającego przesłankę ustawową leży w tych przypadkach na podmiocie stosującym prawo. Kwalifikacja ta nie jest jednak pochodną wykładni, zwrot o charakterze ocennym nie poddaje się bowiem działaniom interpretacyjnym. To nie na drodze czynności interpretacyjnych, poprzez zastosowanie dyrektyw wykładni, możliwe jest ustalenie, czy w sprawie zaistniała okoliczność szczególna. Także w skardze kasacyjnej nie powołano naruszonych przez Sąd I instancji dyrektyw interpretacyjnych. Wskazanie, że okoliczność dotycząca rezygnacji z zatrudnienia na rzecz wychowywania dziecka, powinna zostać zakwalifikowana jako szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, stanowi zarzut niewłaściwego zastosowania, który nie został podniesiony w skardze kasacyjnej. Abstrahując od tak postawionego zarzutu należy wyjaśnić, że rezygnacja z zatrudnienia na rzecz opieki nad chorym dzieckiem nie usprawiedliwia braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia i nie wystarcza do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Poświęcenie się obowiązkom rodzinnym nie może być uznane za szczególną okoliczność, usprawiedliwiającą bezczynność zawodową dającą tytuł do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie jest to okoliczność niezależna od woli osoby ubezpieczonej, lecz jej wybór i dokonując takiego wyboru, osoba uzbezpieczona powinna liczyć się z konsekwencjami takiego wyboru. Zauważyć należy bowiem, że niezależnie od tego, jak wielkie znaczenie ma dla dziecka ciągła obecność i opieka rodzica, czas spędzony w domu nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. Okoliczność ta nie czyni bowiem osoby sprawującej opiekę niezdolną do pracy (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1610/14, CBOIS). Zauważyć również należy, że w uzasadnieniu tego zarzutu skarżący w istocie kwestionuje stan faktyczny sprawy twierdząc, iż Sąd I instancji nie zbadał okoliczności dotyczących choroby dziecka oraz choroby rodzica. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyroki NSA z 29 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 2747/12 i 6 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2327/11).

Podkreślić również trzeba, że nawet gdyby uznać, iż ojciec skarżącego nie mógł podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej z uwagi na szczególne okoliczności, nie mogło to ostatecznie doprowadzić do pozytywnego załatwienia wniosku małoletniego skarżącego o przyznanie renty rodzinnej, bowiem przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki (warunki) przyznania świadczenia, określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a więc m. in. nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie jest osobą, która nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przesłanka braku posiadania niezbędnych środków utrzymania nie została przez ustawodawcę zdefiniowana, lecz w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że należy ją ocenić porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1205/19, Lex nr 3025696; wyrok NSA z 15 listopada 2012 r., sygn. I OSK 2248/12, Lex nr 1291381; wyrok NSA z 19 maja 2011 r., sygn. I OSK 292/11, Lex nr 1081017; wyrok NSA z 27 września 2006 r., sygn. I OSK 1112/06, Lex nr 321169). Wówczas ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Uznaje się, że najniższe świadczenie przyznawane w trybie zwykłym umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Chodzi przy tym jedynie o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą znacznie odbiegać od potrzeb w szerszym znaczeniu. Z tego też powodu nie można było uznać za zasadne zarzutów dotyczących niewystarczającego wyjaśnienia sprawy, w tym problemów zdrowotnych skarżącego, kosztów leczenia a także obciążeń finansowych ciążących na skarżącym oraz jego przedstawicielu ustawowym. Jedną z przesłanek uprawniających do przedmiotowego świadczenia jest bowiem brak niezbędnych środków utrzymania w znaczeniu podstawowym. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżącego wynosił w dniu złożenia wniosku 2 166,28 zł miesięcznie, a więc przekraczał kwotę najniższej emerytury. Zgodzić się zatem należy z Sądem I instancji, że skarżący nie spełnił przesłanki braku posiadania niezbędnych środków utrzymania. Pozostałe okoliczności sprawy pozostają w takiej sytuacji bez wpływu na wynik sprawy.

W związku z powyższym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zupełnie niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania: a to art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Wskazać trzeba, że przepisy te zawierają przeciwstawne normy wynikowe i nie mogą pozostawać ze sobą w związku, regulując sposób rozstrzygnięcia. Unormowania te są przepisami kompetencyjnymi - dającymi sądowi administracyjnemu kompetencje do podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz "wynikowymi" - mówiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem wymienione w analizowanym zarzucie przepisy nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z: 11 października 2018 r., I OSK 2674/16, z 26 września 2018 r., II OSK 104/18, 12 stycznia 2017 r., II OSK 970/15, 4 marca 2014 r., II OSK 2387/12, 9 czerwca 2016 r., I OSK 2054/14). Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca), zarzut naruszenia wskazanych norm jest nietrafny (wyrok NSA z 11 marca 2015 r., I OSK 2383/14). Przepisy te można naruszyć jedynie w powiązaniu z wyraźnie wskazanymi przepisami postępowania lub prawa materialnego. Dopiero bowiem naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego może doprowadzić do konieczności uwzględnienia skargi. Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował w sprawie art. 151 P.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu na mocy art. 184 P.p.s.a.