Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2303/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Grażyna Danielec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. spraw ze skarg J. K. Firma Handlowa "B" w [...] na decyzje Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 17 listopada 2003 r., nr [...] z dnia 14 listopada 2003 r., nr [...] w przedmiocie odsetek skargi oddala


UZASADNIENIE

W dniach od [...].2002 r do [...].2003 r skarżący J. K. prowadzący działalność gospodarcza pod nazwą."B" zgłaszał w Urzędzie Celnym w [...] obuwie z tworzywa sztucznego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym według niżej wymienionych dokumentów SAD :

1. nr [...]

2. nr [...]

3. nr [...]

4. nr [...]

5. nr [...]

6. nr [...]

7. nr [...]

8. Towar objęty przedmiotowymi zgłoszeniami uprzednio był zgłoszony do procedury składu celnego.

Z uwagi na fakt, że towar był pochodzenia chińskiego organ celny naliczył opłaty celne dodatkowe na podstawie decyzji Ministra Gospodarki z dnia 10.01.2002 r zmieniającej decyzję w sprawie wprowadzenia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem niektórych rodzajów obuwia pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej (M.P. z 2002 r Nr 1 , poz.30 ) w następujących wysokościach :

1. [...]PLN,

2. [...]PLN ,

3. [...]PLN,

4. [...] PLN ,

5. [...] PLN,

6. [...]PLN,

7. [...]PLN.

Wnioskami z dnia 14 i 17 marca 2003 r skarżący wniósł o zwrot opłat celnych dodatkowych wraz z odsetkami na podstawie art.246 § 2 i art.250 § 3 Kodeksu celnego . W ocenie skarżącego decyzja Ministra Gospodarki z dnia 10.01.2002 r, na mocy której opłaty celne dodatkowe pobrano , została uchylona w całości , a zatem jej pobranie nie wynikało z obowiązujących przepisów . W związku z tym , że skarżący nie przyczynił się do jej nienależnego uiszczenia , należne są odsetki od zwracanych opłat celnych dodatkowych na podstawie art.250 § 3 Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 75, poz.802 z 2001 r ze zm.).

Naczelnik Urzędu Celnego l w [...] decyzjami z dnia [...] , [...] i [...].07.2003 r , działając na podstawie art.246 § 2 Kodeksu celnego , zarządził zwrot w/w opłat celnych dodatkowych , ale odmówił zwrotu odsetek od tych kwot . Organ celny wyjaśnił , że obliczenie w zgłoszeniach celnych i pobranie opłat celnych dodatkowych nie było wynikiem błędu organu celnego , a w takim przypadku odsetek się nie płaci.

W odwołaniach od w/w decyzji skarżący zarzucił naruszenie art.250 § 3 Kodeksu celnego poprzez jego nie zastosowanie oraz art.76 Ordynacji podatkowej - również poprzez jego nie zastosowanie. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie miały zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej , a w szczególności odnoszące się do nadpłaty - art.72 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzjami z dnia 14 i 17.11.2003 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia i stwierdził, że należności celne przywozowe , których zwrot zarządzono , ustalone zostały prawidłowo i w prawidłowej wysokości. Zwrot przedmiotowych opłat , będących należnościami celnymi , dokonany został na podstawie art.246 §2 Kodeksu celnego . W zakresie odsetek zastosowanie miał art.250 § 3 Kodeksu celnego , a nie jak błędnie wskazuje skarżący , art.72 , czy art.76 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art.250 § 3 Kodeksu celnego od zwracanych należności celnych przywozowych nie płaci się odsetek , chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego , a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu .

Z okoliczności sprawy wynika , że organ celny nie popełnił błędu przy ustalaniu kwot opłat celnych dodatkowych , gdyż " w chwili określania i poboru tej opłaty obowiązywała decyzja Ministra Gospodarki , którą opłatę wprowadzono. Istniała więc ona w okresie od [...] 2002 r do [...] 2002 ( w tym czasie dokonano zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego obowiązkowi uiszczenia opłaty )..." . W takiej sytuacji nie można mówić o błędzie organu , który dałby możliwość zapłaty odsetek od zwracanej kwoty.

Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w których skarżący zarzucił rażące naruszenie : 1. art.38 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny ( Dz. U.z 2001 r Nr43, póz.477 ze zm.) poprzez jego nie zastosowanie i w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie nie istniejącej ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz. U. Dz 1997 r, Nr 157, póz. 1027);

1. art.246 §2 i art.250 §3 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwa ich wykładnię;

2. art.72 i art.76 Ordynacji podatkowej poprzez ich nie zastosowanie , oraz

3. art.262 Kodeksu celnego w związku z art.260 tej ustawy i art.261 Ordynacji podatkowej poprzez ich nie zastosowanie.

W ocenie skarżącego wskazane naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Opłaty celne dodatkowe zostały pobrane na podstawie decyzji Ministra Gospodarki z dnia 10.01.2002 r, wydanej w oparciu o ustawę z dnia 11 kwietnia 1997 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny. Ustawa ta utraciła moc z dniem 13.06.2001 r zgodnie z ustawą z dnia 11.04.2001 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny , a więc nie mogła stanowić podstawy prawnej do wydania zaskarżonych decyzji.

Decyzją z dnia 21.02.2003 r Minister Gospodarki uchylił swoją decyzję z dnia 10.01.2002 r w zakresie obowiązku pobierania opłat celnych dodatkowych w związku z przywozem na polski obszar celny obuwia z Chińskiej Republiki Ludowej , a zatem należy uznać , iż do pobrania od skarżącego opłat celnych dodatkowych w wyżej podanych wysokości nie było podstaw prawnych.

Skarżący wniósł o zwrot odsetek należnych od przedmiotowych opłat, gdyż nie powinien ponosić żadnych szkód w wyniku czynności podejmowanych przez organy państwa w oparciu o przepisy , które zostały uchylone.

Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 grudnia 2000r , syg. FPS 12/00 , decyzja o ustanowieniu środka ochronnego jest aktem administracyjnym , a nie aktem normatywnym , w związku z tym do postępowania ochronnego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczność ta ma znaczenie w postępowaniu dotyczącym zwrotu w/w opłat celnych dodatkowych wraz z odsetkami.

Zdaniem skarżącego - cło ma wszystkie cechy podatku , a to powoduje , że zgodnie z art.2 Ordynacji podatkowej należy stosować jej przepisy w sprawach nie unormowanych w Kodeksie celnym , a zatem nie tylko przepisy działu IV ( art.262 Kodeksu celnego). Zdaniem skarżącego taką podstawą jest art.72 i art.76 Ordynacji podatkowej. Oznacza to , że opłaty celne dodatkowe winny być zwrócone wraz z odsetkami , na podstawie art. 260 i 261 Ordynacji podatkowej. Naczelnik Urzędu Celnego powinien wznowić postępowanie w oparciu o art.240 §1 pkt.7 Ordynacji podatkowej , gdyż opłaty celne dodatkowe zostały pobrane na podstawie innej decyzji , która została następnie uchylona. Konsekwencją powyższego jest należne odszkodowanie za poniesioną szkodę , którą stanowią odsetki ( art.260 Ordynacji podatkowej).

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawach , a mianowicie że organ l instancji przyjmując w/w zgłoszenia celne zobowiązany był do nałożenia na skarżącego opłat celnych dodatkowych stosując się do postanowień decyzji Ministra Gospodarki z dnia 10.01.2002 r.

Dopiero po przyjęciu zgłoszenia celnego i po dopuszczeniu przedmiotowego towaru do obrotu na polskim obszarze celnym Minister Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej uchylił w całości decyzję Ministra Gospodarki z dnia 10.01.2002 r i zakończył postępowanie bez przedłużania ważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia 6.01.1999 r w sprawie wprowadzenia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem niektórych rodzajów obuwia pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej (D.P. z 1999 r Nr 3, póz. 13). W związku z tym , że podstawa naliczenia opłat celnych dodatkowych została usunięta z obrotu prawnego organ l instancji zasadnie orzekł o jej zwrocie na podstawie art.246 § 2 Kodeksu celnego. Ustalenie powyższych kwot nie było wynikiem błędu organu celnego , dlatego brak jest podstaw do zwrotu odsetek na podstawie art.250§3 Kodeksu celnego.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej stanowisko skarżącego , że Minister Gospodarki jest organem celnym , jest błędne , gdyż organy celne zostały określone w art.279 §1 Kodeksu celnego i zgodnie z tym przepisem organami celnymi są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.38 ustawy z dnia 11.04.2001 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny , Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że podstawą rozstrzygnięć była decyzja Ministra Gospodarki wydane na podstawie art.28 ust.55 pkt.2 ustawy z dnia z dnia 11.12.1997 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny .

Za bezzasadne organ celny uznał zarzuty naruszenia art.72, art.76 , art.260 i art.261 Ordynacji podatkowej , gdyż kwestie zwrotu należności celnych , w tym również odsetek , regulują przepisy działu V Kodeksu celnego oraz rozporządzenia Rady Ministrów dnia 19.12.1997 r w sprawie określenia wypadków, w których należności celne są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu i umorzenia (Dz.U. Dz 1997 r Nr 158, póz. 1050 ). Przepisy te nie zawierają odesłania do przepisów Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, póz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ).

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na wstępie należy podnieść , że w rozpatrywanej sprawie skargi dotyczyły decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] , ale tylko w zakresie odmowy wypłaty odsetek od opłat celnych dodatkowych , a zatem Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę badał , czy odmowa ta była zgodna z prawem.

Podstawą rozstrzygnięć organów celnych w tym zakresie był art.250 § 3 Kodeksu celnego , który w sposób nie budzący wątpliwości uzależnia wypłatę odsetek od błędu organu celnego ustalającego kwotę należności celnych przywozowych , a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu Trafnie Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że przepis ten wprowadza wyjątek od zasady , że od zwracanych należności celnych nie płaci się odsetek , co oznacza zdaniem Sądu , że przepis ten nie może być interpretowany rozszerzające . Wydawać by się mogło , że redakcja wskazanego przepisu nie powinna powodować żadnych trudności interpretacyjnych , jednak zarzuty skargi wskazują, że tak nie jest.

Pierwsza wątpliwość dotyczy organu celnego - o jakim organie celnym zobowiązanym do zwrotu należności wraz z odsetkami jest mowa w tym przepisie ; o każdym organie - jak wskazuje skarżąca , czy też o organie celnym , który pobrał należności - jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej. Zdaniem Sądu odpowiedź prawidłowa jest jedna - chodzi o organ , który pobrał należności celne , a wynika to wprost z treści przywołanego art.250 § 3 Kodeksu celnego. Dodatkowym argumentem przemawiającym za powyższym stanowiskiem jest to , że właściwość organu w sprawach zwrotu i umorzenia należności celnych jest ściśle związana z organem celnym , który dokonał poboru tych należności lub z organem bezpośrednio nad nim nadrzędnym ( Tytuł VII , Dział V Kodeksu celnego - Zwrot i umorzenie należności celnych ).

Druga wątpliwość w rozpatrywanej sprawie dotyczy błędu - o jaki błąd chodzi w omawianym przepisie ; o błąd jakiegokolwiek organu , w tym także błąd Ministra Gospodarki , jak sugeruje skarżąca , czy błąd organu celnego , który określił i pobrał należności . W ocenie Sądu wskazany przepis odnosi się wyłącznie do błędu organu celnego , który pobrał należności celne i tylko tego organu . Przyjęcie odmiennego stanowiska byłoby nieuprawnione. Nawet , jeżeli przyjąć - jak twierdzi skarżąca - że błąd popełnił Minister Gospodarki wydając decyzję z dnia 10.01.2002 r , to ustawodawca zabezpieczył interesy skarżącego przed skutkami błędnej decyzji Ministra poprzez przyznanie skargi na taką decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego . Z możliwości tej skarżący nie skorzystał , a zatem w niniejszym wadliwości wskazanej decyzji Ministra Gospodarki nie mogły odnieść skutku.

Należy zauważyć , że w uchwale z dnia 4 grudnia 2000 r ( FPS 12/00 , ONSA 2001/2/57 ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga do tego Sądu na decyzję Ministra Gospodarki w przedmiocie wprowadzenia środka ochronnego w postaci opłaty celnej dodatkowej przewidzianego w ustawie z dnia 11.12.1997 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny , była dopuszczalna w świetle art.16 ust.1 pkt l ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74, poz.368 ze zm.) tj. ustawy obowiązującej w dacie rozstrzygania niniejszej sprawy przez organy celne. Sąd ten bowiem przesądził , że decyzja wydana na podstawie art.23 ust.1 w/w ustawy może być uznana za akt administracyjny , a nie normatywny.

W ocenie tut. Sądu opłata celna dodatkowa wprowadzona na mocy decyzji Ministra , nawet przy założeniu , że była wadliwa , obowiązywała w chwili przyjęcia zgłoszeń celnych . W związku z tym nie można czynić zarzutu Naczelnikowi Urzędu Celnego w [...] , który przyjął zgłoszenia celne i pobrał przedmiotowe opłaty , że popełnił błąd.

Powyższe stanowisko jest niezależne od uznania , czy Minister Gospodarki , który wydał przedmiotową decyzję w sferze obrotu towarowego z zagranicą, może być uznany za organ celny , czy też nie .

Nie mogła odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarg w zakresie dotyczącym decyzji Ministra Gospodarki z dnia 10.01.2002 r uchylonej decyzją Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21.02.2003 r, bowiem tut. Sąd nie jest właściwy do oceny tej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem , co nie oznacza , że Sąd nie dostrzega kwestii prawidłowości legislacyjnej tej decyzji.

Sąd nie mógł również uwzględnić zarzutu skarżącego , że uchylenie decyzji Ministra Gospodarki z dnia 10.01.2002 r powinno skutkować wznowieniem postępowania , bowiem ani skarżący , ani organ celny nie wszczął i nie prowadził takiego postępowania . Tak więc argumentacja w tym zakresie jest co najmniej przedwczesna.

Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej , że w sprawie odsetek nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej , gdyż przepisy celne w tym zakresie zawierają własne regulacje i jako przepisy szczególne mają pierwszeństwo przed zastosowaniem Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art.3 § 1 pkt.8 Kodeksu celnego należnościami przywozowymi są cła i inne opłaty związane z przywozem towarów. Jak wynika zaś z art.10 ustawy z dnia 11.12.1997 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny , dodatkowa opłata celna stanowi należność celną przywozową w rozumieniu przepisów Kodeksu celnego. O zwrocie lub umorzeniu opłaty celnej dodatkowej orzeka się tylko na podstawie przepisów Działu V Tytułu VII Kodeksu celnego. Jest to regulacja pełna i nie wymagająca uzupełnienia jej o postanowienia Ordynacji podatkowej.

Obliczenia odsetek od powstałego i nieziszczonego w terminie ustawowym długu celnego dokonuje się w oparciu o art.53 Ordynacji podatkowej , co umożliwia art.242 § 2 Kodeksu celnego . Art.53 w/w ustawy reguluje jedynie techniczne aspekty obliczenia odsetek stanowiąc , kto dokonuje obliczenia odsetek , od jakiego dnia odsetki są liczone , itp. Wskazany przepis nie jednak podstawą merytoryczną do zapłaty odsetek przez organ celny na rzecz dłużnika , któremu zwrócono kwotę należności celnych . Przy dokonywaniu zapłaty odsetek od zwróconych należności celnych , o ile istnieją podstawy do zwrotu tych należności , zastosowanie ma art.250 § 5 Kodeksu celnego , a nie art.242 § 2 tej ustawy.

W rozpatrywanej sprawie organ celny orzekając o zwrocie opłat celnych dodatkowych nie mógł stosować przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłaty , a w szczególności art.72 i 76 w/w ustawy. Samodzielną podstawa zwrotu tych należności był - jak wyżej wskazano - art.246 § 2 Kodeksu celnego. Brak możliwości zastosowania sugerowanych przez skarżącą art.72 i 76 Ordynacji podatkowej wyklucza automatyzm równoczesnej zapłaty przez organ celny odsetek od przedmiotowych opłat celnych dodatkowych .

Jak wcześniej podniesiono , zgodnie z art.250 §3 Kodeksu celnego zasada jest, iż odsetek się nie płaci, wyjątkiem zaś , że odsetki są wypłacane , o ile kumulatywnie spełniono warunki wymienione w tym przepisie . W rozpatrywanej sprawie organ celny nie popełnił błędu przy ustalaniu i pobieraniu kwot opłat celnych dodatkowych . Organy celne obu instancji słusznie przyjęły , że w chwili ustalania i poboru przedmiotowych opłat obowiązywała decyzja Ministra Gospodarki z dnia 10.01 2002 r . Uchylenie tej decyzji spowodowało jedynie podstawę do odzyskania uiszczonych opłat celnych dodatkowych przez podmioty , które je uiściły. W żadnym przypadku nie można zatem mówić o błędnie organu celnego , który dawałby możliwość zapłaty na rzecz dłużnika odsetek od zwracanych kwot.

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić , że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem , gdyż ani argumentacja skarg , ani też analiza akt spraw nie ujawniła wad tego rodzaju , które mogły mieć wpływ na wynik spraw , dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 , orzekł jak w sentencji.