Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 658/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. G., H. G. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. G. i H. G. ( dalej jako: "skarżący") na decyzję Ministra Rozwoju ( dalej jako: "organ odwoławczy", "Minister") z dn. [...] lipca 2020r. znak [...], która to decyzją ww. organ, po rozpatrzeniu wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dn. [...] listopada 2019r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dn. [...] maja 1951r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu państwa na cele użyteczności publicznej nieruchomości położonej w R. przy ul. Z. [...], zapisanej w księdze wieczystej "R. hip. Nr [...]" stanowiącej własność W. S. – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podniósł, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy:

Decyzją z dnia [...].11.2019 r. nr [...] Minister Finansów, Inwestycji

i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady

Narodowej w K. z dnia [...].05.1951 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz

Skarbu Państwa na cele użyteczności publicznej, nieruchomości położonej w R., przy ul. Z. [...], zapisanej w księdze wieczystej "R. hip. nr [...] ", stanowiącej własność W. S..

Pismem z dnia [...].12.2019 r. (data nadania: [...].12.2019 r.; data wpływu: [...].12.2019 r.) A. G. oraz H. G. złożyli - w ustawowym terminie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przez Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju ww. decyzją.

Skarżący w swoim wniosku podnieśli, że "zabór nieruchomości położonej w R.

przy ul. Z. [...] w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa odbył się dopiero w okresie wyzwolenia z niewoli niemieckiej, już ta okoliczność stanowi warunek sine qua non do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej". Skarżący kwestionują zarazem uznanie celu prowadzenia kina za cel użyteczności publicznej na gruncie art. 2 pkt 1 lit. f dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., gdyż ich zdaniem nie spełnia on kryterium dostępności dla ogółu społeczeństwa. Ponadto, skarżący podnoszą, że okupant niemiecki zajął pomieszczenia kinowe, lecz nie zajął trzech lokali mieszkalnych, wydzierżawianych przez właścicielkę osobom fizycznym, które do czasu zajęcia nieruchomości przez okupanta prowadziły w przedmiotowym budynku działalność kinową.

Następnie organ wskazał, że stronami niniejszego postępowania nadzorczego są:

1. spadkobiercy poprzedniej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości — W.

S., tj. A. G. i H. G.,

2. podmioty, którym aktualnie przysługują do wywłaszczonej nieruchomości prawa rzeczowe o charakterze właścicielskim (własność, użytkowanie wieczyste), tj.:

- Miasto R. - właściciel działki nr [...], obr. [...],[...] (KW nr [...]),

- Województwo [...] - właściciel działki nr [...], obr. [...], [...] (KW nr [...]),

- [...] Spółka z 0.0. z siedzibą w K. - użytkownik wieczysty działki nr [...].

Organ odwoławczy orzekając, po rozpatrzeniu środka odwoławczego, o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, w swoim stanowisku podniósł następującą argumentację:

Przechodząc do ponownego, merytorycznego badania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].05.1951 r. nr [...] należy wskazać, iż wniosek ten został złożony przez podmiot Iegitymowany, a ww. orzeczenie weszło do obrotu prawnego na skutek jego

wywieszenia na tablicach ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R.

w dniach od [...].05.1951 r. do [...].07.1951 r. i wywołały skutki prawne (stanowiło podstawę ujawnienia Skarbu Państwa w księdze hipotecznej "R. nr hip. [...]"), a zatem organ jest zobligowany do zbadania jej legalności przez pryzmat przepisu art. 156 § 1 kpa.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Jak słusznie wskazał organ nadzoru, przedmiotowe orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].05.1951 r. nr [...] zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138, z późn.zm.).

W zakresie nieuregulowanym dekretem stosowano przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. — Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r. nr 86, poz. 776, z późn.zm.).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu wywłaszczeniu podlegały nieruchomości, które były zajęte w okresie od [...].09.1939 r. do [...].05.1945 r., na cele enumeratywnie wskazane w dekrecie i znajdujących się w dniu [...].04.1948 r. (data wejścia w życie dekretu) we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.

Zgodnie zaś z art. 2 dekretu, wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 mogło dotyczyć tylko tych nieruchomości, które:

1) zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej,

2) były nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów były przewidziane na ww. cele i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.

Jak wynika z treści ww. decyzji z dnia [...].05.1951 r. oraz pozostałych akt archiwalnych, przedmiotowa nieruchomość, położona w R., przy ul. Z. [...], została zajęta w kwietniu 1945 r. (a więc przed dniem [...].05.1945 r.) przez Przedsiębiorstwo [...] na cele kinematografii.

Zgodnie z treścią wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...].12.1949 r. I.dz. [...], przedmiotowa nieruchomość była zajęta w okresie wojny na cele kinematografii, tj. prowadzenie teatru świetlnego.

Z kolei z zaświadczenia Zarządu Miejskiego w R. z dnia [...].12.1949 r. nr [...], wynika że przedmiotowa nieruchomość zajęta była w okresie 1939 r. do 1944 r. przez niemieckie władze okupacyjne. które magazynowały na niej radioodbiorniki oraz inny sprzęt. Ponadto w przedmiotowym zaświadczeniu potwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość została wybudowana z przeznaczeniem na teatr i kino.

Należy wskazać, że również z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej z dnia [...].10.1950 r. jednoznacznie wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta

w kwietniu 1945 r. przez "[...]" i pozostawała ona we władaniu tego podmiotu

nieprzerwanie od tego czasu co najmniej do dnia wydania orzeczenia wywłaszczeniowego.

Następnie organ odwoławczy podniósł, że w wyniku realizacji, wiążących organ, wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartych w wyroku z dnia 20.12.2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 353/17, organ uzyskał sprawozdanie z rozwoju i działalności Przedsiębiorstwa [...] z dnia [...].07.1945 r. ([...], zespół archiwalny nr [...] "Ministerstwo Kultury i Sztuki w W.", sygn. [...]). Z treści ww. sprawozdania wynika, że Przedsiębiorstwo [...] powstało w wyniku połączenia Wytwórni [...] i Wydziału [...]. Należy wskazać, że jak wynika z treści ww. sprawozdania podmioty te w miarę wycofywania się niemieckich władz okupacyjnych zajmowały sukcesywnie nieruchomości, na których znajdowała się infrastruktura kinowa zabezpieczając sprzęt kinowy przed grabieżą. Należy również podkreślić, że z treści ww. dokumentu

jednoznacznie wynika, że trwały już pracę nad aktem normatywnym mającym stanowić podstawę działania ww. przedsiębiorstwa (które zakończyły się uchwaleniem dekretu z dnia 13 listopada 1945 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz.U. Nr 55, poz. 308) który wszedł w życie w dniu 15.12.1945 r.). Niewątpliwie zatem działania te zostały podjęte w imieniu państwa, nie zaś w ramach realizacji indywidualnego interesu podmiotów prywatnych. Zabezpieczenie sprzętu kinowego stanowiło działalność kluczową z punktu widzenia późniejszego uruchomienia kin na terenie całego kraju, w tym w mieście R..

Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia

20.12.2017 r. (wiążącym dla organu) nieistotny był sam fakt utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pn. "[...]" po dniu [...].05.1945 r., skoro już wcześniej trwały prace nad zapewnieniem temu przedsiębiorstwu warunków do funkcjonowania, m.in. przez zabezpieczenie drogocennego sprzętu kinowego.

Wobec powyższego nie budzi wątpliwości organu, że stanowiska zawarte zarówno we wniosku z dnia [...].12.1949 r. jak również w treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej, o zajęciu przedmiotowej nieruchomości przez wnioskodawcę (nieposiadającego wtedy jeszcze odrębnej osobowości prawnej) w kwietniu 1945 r. były uzasadnione.

Tym samym organ w zaskarżonej decyzji z dnia [...].11.2019 r. słusznie ocenił, że brak jest wiarygodnych dowodów podważających okoliczność zajęcia przedmiotowej nieruchomości na cele przedsiębiorstwa "[...]" w kwietniu 1945 r.

Mając na uwadze powyższe oraz wiążącą organ ocenę prawną wyrażoną w ww. wyroku z dnia 20.12.2017 r. należy przyjąć, że w kwietniu 1945 r. przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez Skarbu Państwa na cele kinematografii.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego (tj. protokołu rozprawy wywłaszczeniowej z dnia [...].10.1950 r.) przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Przedsiębiorstwa [...] od kwietnia 1945 r., co najmniej do dnia [...].10.1950 r., a więc również w dniu 16.04.1948 r. (tj. w dniu wejścia w życie dekretu). Ponadto brak jest podstaw do kwestionowania władania przedmiotową nieruchomością na te same cele również w okresie późniejszym (tj. w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej).

Odnosząc się do zarzutu sformułowanego przez skarżących w ww. piśmie z dnia [...].12.2019 r., iż cele kinematografii filmowej nie były celami użyteczności publicznej,

należy wskazać, że pod pojęciem użyteczności publicznej należy uznać wszystko to, co jest dostępne dla ogółu społeczeństwa i jego członków oraz realizuje wartości powszechnie w społeczeństwie akceptowane (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17.10.2017 r. sygn. akt I OSK 3437/15).

Nie budzi wątpliwości organu, że cele kinematograficzne w tym np. kręcenie filmów czy przeprowadzanie projekcji kinowych mieściło się pod pojęciem "celu użyteczności publicznej". Dostęp do kin był bowiem nieskrępowany dla całego społeczeństwa.

Ponadto, kina realizowały wartości powszechnie w społeczeństwie akceptowane (tj. krzewienie kultury, rozrywka, czy też kształcenie fachowców filmowych). W swoim wniosku nietrafnie skarżący twierdzą, że kina nie spełniały kryterium powszechnej dostępności, podobnie jak teatry. Skarżący mieliby racje tylko w przypadku, gdyby dostępność przedmiotowego kina była ograniczona przez arbitralną selekcję klienteli (np. przez umożliwienie wstępu tylko określonej grupie społecznej lub zawodowej). Brak jest dowodów na stosowanie tego typu ograniczeń.

Odnosząc się do zarzutu skarżących, iż wywłaszczona nieruchomość nie została zajęta w całości na cele kinematografii, gdyż trzy lokale mieszkalne znajdujące się na 1. Piętrze budynku położonego przy ul. Z.. nadal były użytkowane przez najemców, którzy płacili czynsz właścicielce (uwaga ta dotyczy roku 1940), należy wskazać, że na poparcie tej tezy skarżący nie przedstawili żadnych dowodów. Skarżący kwestionują przy tym okoliczność zajęcia całej nieruchomości przez okupanta niemieckiego w 1940 r.

Z protokołu wywłaszczeniowego wynika, że Przedsiębiorstwo [...]

zajęło parter ww. budynku położonego przy ul. Z. (m. in. na kasę kina oraz

pomieszczenia administracyjne), jak również wskazano, że przewidywana jest rozbudowa obiektów kinowych. Tym samym należy uznać, że sukcesywnie zajmowano poszczególne pomieszczenia w budynku kina, w tym lokale wykorzystywane w 1940 r. na cele mieszkalne. Ewentualny brak natychmiastowego zajęcia ww. lokali mieszkalnych nie wynikał z faktu, iż zostały one celowo wyłączone z zajęcia a jedynie z tego, iż na wstępnym etapie organizowania kina nie były one niezbędne. Brak jest jakichkolwiek dowodów podważających zajęcie przedmiotowej nieruchomości jako całości gospodarczej na cele kinematografii. Skoro przedsiębiorstwo władało tą nieruchomością od kwietnia 1945 r. w sposób ciągły i niezakłócony, realizując na niej cel wywłaszczenia, to tym samym nie można uznać, aby w tym czasie nieruchomością tą władała jej była właścicielka – W. S.. Przede wszystkim brak jest bowiem dowodów na sprawowanie przez właścicielkę jakiegokolwiek władztwa nad tą nieruchomością po ustąpieniu okupanta (tj. od kwietnia 1945 r.). Pojęcie władania, użyte w art. 2 dekretu odnosi się do fizycznego i namacalnego władztwa nad nieruchomością. "[...]" niewątpliwie władał tą nieruchomością w tenże sposób, skoro wykorzystywał pomieszczenia budynku kina, organizując je, a następnie prowadząc w tym budynku działalność kinową.

Wobec powyższego nie doszło do rażącego naruszenia art. 1 oraz art. 2 dekretu.

Zgodnie, z wiążącą organ, oceną prawną zawartą w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.12.2017 r. nie doszło do rażącego naruszenia art. 3 i 4 dekretu, w zakresie zachowania przez organ wywłaszczeniowy właściwej procedury.

Obwieszczeniem z dnia [...].10.1950 r. nr [...] organ zawiadomił strony o terminie rozprawy wywłaszczeniowej (którą wyznaczono na [...].10.1950 r.). Jak wynika z adnotacji dokonanych na przedmiotowym obwieszczeniu, zostało ono wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od [...].10.1950 r. do dnia [...].10.1950 r.

Jak wynika z treści protokołu wywłaszczeniowego rozprawa odbyła się w dniu [...].10.1950 r.

Decyzją z dnia [...].05.1951 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, na cele użyteczności publicznej.

Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji z dnia [...].11.2019 r., analiza treści orzeczenia z dnia [...].05.1951 r. nr [...], potwierdza, że spełnia ono wymogi stawiane przez art. 22 § 2 rozporządzenia wywłaszczeniowego. Przedmiotowe orzeczenie określa bowiem przedmiot i rozmiar wywłaszczenia oraz cel wywłaszczenia.

Specyfika dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., przewidywała wywłaszczenie z mocy prawa, z dniem [...].05.1945 r. (potwierdzane przez wydanie decyzji deklaratoryjnej) i miała charakter w istocie nacjonalizacyjny, zaś przesłanki odnosiły się do stanu istniejącego w przeszłości (przed datą orzekania), nie mógł zostać określony rodzaj projektowych robót (art. 22§2 pkt2 rozporządzenia). Wskazany przez organ wojewódzki cel wywłaszczenia mieścił się zaś w katalogu celów określonych w art. 2 pkt 1 dekretu.

Tym samym, nie doszło do rażącego naruszenia art. 22 § 1 i 2 rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r.

Reasumując, nie można uznać, że przedmiotowa decyzja z dnia [...].05.1951 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej decyzji z dnia [...].05.1951 r. nie stwierdzono też pozostałych przesłanek sformułowanych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 kpa.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że rozważania w kwestii legalności przedmiotowej decyzji z dnia [...].05.1951r. należy podkreślić, iż nie została spełniona żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa., a zatem brak jest podstaw do wyeliminowania kwestionowanego orzeczenia z obrotu prawnego.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez A. G. i H. G. pismem z dn. [...] sierpnia 2020r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący powyższej decyzji zarzucili rażące naruszenie prawa, tj:

1/ art.1ust. 2 w związku z art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny l939-l945r. ( Dz.U. z 1948r. nr 20 poz. 138 ) — poprzez błędne przyjęcie. że w okresie [...] września l939r. do [...] maja l945r. nieruchomość była zajęta na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu. że zajęcie przez niemieckie władze okupacyjne dotyczyło całej nieruchomości, w tym części mieszkalnej nieruchomości i zamieszkałej przez ludność cywilną, że zajęcie nieruchomości przez Państwo Polskie po [...] stycznia l945r. dotyczyło również całej nieruchomości, w tym części mieszkalnej i zamieszkałej przez ludność cywilną, a stan taki istniał w dniu wejścia w życie dekretu,

2) art. 1 ust.2 dekretu z dnia 7 kwietnia l948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na

cele użyteczności publicznej w okresie wojny l939-l945r. - poprzez błędne przyjęcie, że cele kinematografii filmowej należały po wyzwoleniu do podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, co uzasadniałoby budowę, rozbudowę lub przebudowę takich przedsiębiorstw państwowych, a tym samym uzasadniałoby wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

3) art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia l948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na

cele użyteczności publicznej w okresie wojny l939-l945- poprzez błędne przyjęcie. że cele kinematografii filmowej są celami użyteczności publicznej, o których mowa art. 2 pkt 1 lit. "f" dekretu.

Powołując się ww. zarzuty skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący przede wszystkim wskazali, że nie zgadzają się z kwestionowanymi decyzjami, albowiem dokonana ponownie merytoryczna analiza i ocena materiału dowodowego jest tendencyjna, wybiórcza i nie jest obiektywna w aspekcie prawidłowej interpretacji przepisów prawa. Argumentacja organu odwoławczego, zbieżna ze stanowiskiem organu I instancji jest błędna, a zasadza się

na niewłaściwej i błędnej wykładni przepisów art. 1 i 2 dekretu.

W swojej argumentacji skarżący kwestionują prawidłowość ustaleń faktycznych organów odnośnie wywłaszczonej nieruchomości, w szczególności wskazują, że okupant niemiecki dokonał zajęcia jedynie części nieruchomości, tj. zajęta została tylko sala kinowa z przynależnymi pomieszczeniami projekcyjnymi. Natomiast wg. twierdzeń skarżących nigdy nie została zajęta część mieszkalna - na piętrze od strony ulicy Z. znajdowały się [...] lokale mieszkalne wynajmowane osobom fizycznym. Taki stan rzeczy istniał w dniu [...] stycznia 1945r., kiedy doszło do zajęcia miasta R. przez armię wyzwoleńczą i wyparcia Niemców, taki stan rzeczy istniał w okresie do [...] maja 1945r., kiedy specjalnie oddelegowane zastępy miały dokonać zabezpieczenia mienia pod potrzeby nowo rodzącego się Państwa Polskiego, taki stan nie istniał wreszcie w dniu 16 kwietnia l948r. tj. dacie wejścia w życie dekretu o wywłaszczeniu, kiedy jeszcze nie funkcjonowało przedsiębiorstwo państwowe " [...]". Skarżący kwestionują zaświadczenie Zarządu Miejskiego w R. z dn. [...] grudnia 1949r., wskazują, że dokument ten na użytek wniosku o wywłaszczenie oraz niezgodnie ze stanem faktycznym wskazuje na zagospodarowanie budynku w tym okresie, co jest nieprawdą, by magazyn znajdował się w całym budynku i istniał przez cały okres.

Następnie skarżący podnieśli, że faktem niesporym w ramach niniejszego postępowania jest to. że po [...] stycznia l945r. do [...] kwietnia l948r. kino jako miejsce powszechnej, czy nawet elitarnej rozrywki nie funkcjonowało. Zgodnie z prawidłowymi ustalenia dowodowymi po wyzwoleniu do R. została skierowana specjalna, działająca w tym czasie grupa zwana "Wydział Kinofikacji". która podlegała Ministerstwu Informacji i Propagandy, a której oficjalnym zadaniem było zabezpieczenie ocalałego sprzętu kinowego i budynkowego. W istocie zadania tej grupy dotyczyły innej materii, a na pewno nie służyły celom użyteczności publicznej w prawidłowym znaczeniu tych słów. Była to specjalna. polityczna grupa powołana do budowania nowego, powojennego ładu społecznego, której zadania z moralnego i historycznego poczucia sprawiedliwości dzisiaj w wolnej, demokratycznej Polsce budzą odrazę, brak akceptacji, a niezawisłe sądownictwo powszechne w przywołanych orzeczeniach dało wyraz potępieniu z punktu widzenia legalności czynności i następstw tych instytucji. Skarżący wskazują, że w sytuacji, gdy dekret z dnia 7.04.l948 r. jest mocno wątpliwy pod względem moralnym ( patrz wyrok NSA z 2l-01-3003r. I SA l-lOS/Ol. Legalis 90284 ), to warunki, które wskazuje jako niezbędne do wywłaszczenia muszą być wykazane w sposób nie budzący żadnych wątpliwości.

Wreszcie skarżący wskazali na przywołane orzeczenia sądów administracyjnych w odniesieniu do rozpatrywanej problematyki wywłaszczania nieruchomości, podnosząc, że przesłanka "celu użyteczności publicznej" wywłaszczenia powinna być interpretowana w sposób zwężający, ścisły.

W odpowiedzi na skargę, organ przedkładając akta sprawy, wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymał twierdzenia i argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 j.t.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 poz. 1302 j. t. ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej lub celowościowej. Badaniu podlega wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, a także prawidłowość przyjętej procedury.

W niniejszym postępowaniu kontroli poddano decyzję Ministra Rozwoju z dn. [...] lipca 2020r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dn. [...] listopada 2019r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji b. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dn. [...] maja 1951r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele użyteczności publicznej nieruchomości położonej w R. przy ul. Z. [...], zapisanej w księdze wieczystej "R. hip. Nr [...]", stanowiącej własność W. S..

Obie decyzje wydano w trybie nadzwyczajnym, gdyż postępowanie toczy się w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Postępowanie to prowadzone jest więc na podstawie przepisów art.156-158 K.p.a. i podlega podobnym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe. Inny jest jednak przedmiot obu postępowań. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego (por. orzeczenie SN z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. musi być oczywiste, widoczne gołym okiem, a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań (por. wyrok NSA z 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696). Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu.

W postępowaniu nieważnościowym nie ma, co do zasady, miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej.

Prawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy dekretu z dn. 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945r. ( Dz U 1948r. poz.138, dalej jako: "dekret z 1948r.").

Zgodnie z art. 1ust.1ww. dekretu z 1948r. dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od [...] września 1939r. do [...] maja 1945r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 i znajdujących się w dniu wejścia w życie dekretu ( tj. w dniu 16 kwietnia 1948r.) we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Zaś w myśl art. 2 dekretu z 1948r. wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 dotyczyć może tylko tych nieruchomości, które:

1) zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętymi na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej;

2) były nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów były przewidziane na cele wymienione w pkt 1 i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.

W kontekście powyższych uregulowań skarżący kwestionują zaistnienie w rozpatrywanej sprawie przesłanek wywłaszczeniowych w odniesieniu do spornej nieruchomości, wynikających według nich z faktów, że w okresie okupacji niemieckiej powyższa nieruchomość nie była nie była zajętą na cele przewidziane w dekrecie, tj. na cele użyteczności publicznej, a jeżeli przyjąć, że była wykorzystywana na cele kinowe, to nie była na te cele wykorzystywana cała nieruchomość, albowiem znajdowały się w niej pomieszczenia mieszkalne, zajmowane przez osoby fizyczne na podstawie najmu, ponadto brak podstaw do przyjęcia, że cele kinematografii filmowej to cele użyteczności publicznej.

W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, powyżej podniesione zarzuty skargi, nie mogą zostać uwzględnione i skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych decyzji.

Przede wszystkim należy podnieść, że sprawa jest przedmiotem ponownej oceny Sądu w kontekście legalności rozstrzygnięć wywłaszczeniowych.

W szczególności Sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wynikającymi z prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dn. 20.12.2017r. sygn.akt VIII SA/Wa 353/17. W powyższym wyroku Sąd przesądził o postępowaniu w zakresie wykazania władania sporną nieruchomością w dacie wejścia w życie dekretu z 1948r. przez określoną jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa oraz stwierdził brak przesłanki rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do zastosowanych przez organ wywłaszczeniowy przepisów proceduralnych z art. 3 i 4 ww. dekretu z 1948r.

Sąd dokonując ponownej kontroli legalności wydanej decyzji wywłaszczeniowej b. Prezydium WRN w K. z dn. [...] maja 1951r. stoi na stanowisku, że nie jest ona dotknięta zarzuconą wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156&1 pkt.2 kpa.( tj. wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa).

Uzupełnione o kwerendę archiwalną w odniesieniu do legitymacji prawnej poprzedników PP [...] do złożenia wniosku o wywłaszczenie akta administracyjne sprawy oraz argumentacja organów w treści zaskarżonych decyzji, stanowi w ocenie Sądu wystarczająca podstawę do uznania, że w odniesieniu do spornej nieruchomości zostały zachowane wymogi przewidziane w art. 1 ust.1 i art. 2 pkt. 1 lit. "f" dekretu z 1948r.

Jak wynika z treści ww. decyzji z dnia [...].05.1951 r. oraz pozostałych akt archiwalnych, przedmiotowa nieruchomość, położona w R., przy ul. Z. [...], została zajęta w kwietniu 1945 r. (a więc przed dniem [...].05.1945 r.) przez jednostki organizacyjne, które były poprzednikami prawnymi Przedsiębiorstwa [...] na cele kinematografii.

Ponadto zgodnie z treścią wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...].12.1949 r. I.dz. [...], przedmiotowa nieruchomość była zajęta w okresie wojny 1939-1945 na cele kinematografii, tj. prowadzenie teatru świetlnego.

Należy wskazać, że również z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej z dnia

[...].10.1950 r. jednoznacznie wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta

w kwietniu 1945 r. przez "[...]" i pozostawała ona we władaniu tego podmiotu

nieprzerwanie od tego czasu co najmniej do dnia wydania orzeczenia wywłaszczeniowego.

Ponadto organy realizując wytyczne sądu zawarte ww. wyroku WSA w Warszawie z dn.20.12.2017r. sygn..akt VIII SA/Wa 353/17, uzyskały sprawozdanie z rozwoju i działalności Przedsiębiorstwa [...] z dnia [...].07.1945 r. ([...], zespół archiwalny nr [...] "Ministerstwo Kultury i Sztuki w W.", sygn.. [...]). Z treści ww. sprawozdania wynika, że Przedsiębiorstwo [...] powstało w wyniku połączenia Wytwórni [...] i Wydziału [...]. Należy wskazać, że jak wynika z treści ww. sprawozdania podmioty te w miarę wycofywania się niemieckich władz okupacyjnych zajmowały sukcesywnie nieruchomości, na których znajdowała się infrastruktura kinowa zabezpieczając sprzęt kinowy przed grabieżą. Należy również podkreślić, że z treści ww. dokumentu jednoznacznie wynika, że trwały już pracę nad aktem normatywnym mającym stanowić podstawę działania ww. przedsiębiorstwa (które zakończyły się uchwaleniem dekretu z dnia 13 listopada 1945 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz.U. Nr 55, poz. 308) który wszedł w życie w dniu 15.12.1945 r.). Niewątpliwie zatem działania te zostały podjęte w imieniu państwa, nie zaś w ramach realizacji indywidualnego interesu podmiotów prywatnych. Zabezpieczenie sprzętu kinowego stanowiło działalność kluczową z punktu widzenia późniejszego uruchomienia kin na terenie całego kraju, w tym w mieście R..

Powyższy materiał dowodowy w ocenie Sądu w sposób wystarczający udowadnia spełnienie przesłanek wywłaszczeniowych w odniesieniu do ww. nieruchomości przy ul. Z. [...] w R. w rozumieniu art. 1 ust.1 i art. 2 pkt.1 lit."f" dekretu z 1948r. Sąd także sygnalizuje, że Sąd już w cyt. orzeczeniu z 20.12.2017r. sygn..VIII SA/Wa 353/17 przesądził, że poprzednia W. S. ( właścicielka nieruchomości), nigdy nie kwestionowała wywłaszczenia nieruchomości na cele kinematografii, chociaż przez wiele lat dochodziła odszkodowania za to wywłaszczenie, którego ostatecznie jej odmówiono.

Jako nie mogące powodować innego rozstrzygnięcia sprawy, Sąd potraktował zarzut skargi o nie spełnianiu przesłanek do wywłaszczenia ww. nieruchomości z powodu okoliczności, że na cele kinematografii nie została zajęta cała nieruchomość, gdyż na jej terenie znajdowały się lokale mieszkalne użytkowane przez najemców.

W odniesieniu do powyższych twierdzeń skarżących, Sąd podziela stanowisko organów. Przede wszystkim skarżący na poparcie tych twierdzeń nie przedstawili żadnych dowodów. Ponadto z akt administracyjnych, w tym wniosku o wywłaszczenie, cyt. zaświadczenia Zarządu Miejskiego w R. z dn. [...].12.1949r., wynika, że zajęcie przedmiotowej nieruchomości jako całości gospodarczej wynikało na cele kinematografii. Skoro jednostka organizacyjna, która następnie została przekształcona w PP [...], władała tą nieruchomością od kwietnia 1945r. w sposób ciągły i niezakłócony, realizując na niej cel wywłaszczenia, to tym samym nie można uznać, aby w tym czasie nieruchomością władała jej była właścicielka W. S.. Ewentualny brak natychmiastowego zajęcia ww. lokali mieszkalnych znajdujących się na terenie powyższej nieruchomości, nie wynikał z faktu, że zostały one celowo wyłączone z zajęcia, a jedynie z tego, iż na wstępnym etapie organizowania kina nie były one niezbędne na cele kinematografii. Tym samym, tak jak to przyjęły organy, nie doszło do rażącego naruszenia art. 1 ust.1 i art. 2 dekretu z 1948r.

Sąd nie podzielił także zarzutu skarżących, że w sprawie naruszono przepisy dekretu z 1948r. poprzez błędne przyjęcie, że cele kinematografii filmowej są celami użyteczności publicznej.

W odniesieniu do rozumienia znaczenia przesłanki "cele użyteczności publicznej" Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela ty zakresie poglądy orzecznictwa i doktryny. Pod pojęciem użyteczności publicznej mieści się wszystko to, co jest dostępne dla całego społeczeństwa i jego członków. Cele użyteczności publicznej wskazane pod lit. f art. 2 pkt 1 ww. dekretu muszą być interpretowane wąsko, ścieśniająco (por. wyrok NSA z 27 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2214/12 opubl. na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mogą to być więc tylko oczywiste cele publiczne, takie jak np.: utworzenie sierocińca, domu samotnej matki, ochronki i temu podobnych instytucji realizujących wartości powszechnie w społeczeństwie akceptowane. Należy także przypomnieć, że przepisy omawianego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. ustalające szczególną formę przejmowania majątków na rzecz Państwa - zgodnie z ogólnie przyjętymi regułami interpretacyjnymi musiały być stosowane wprost, w sposób literalny, z wykluczeniem wykładni rozszerzającej ( vide wyrok NSA z dn. 17.10.2017r. sygn. I OSK 3437/15).

Skoro w niniejszej sprawie ustalono, że wywłaszczenie nastąpiło na cele związane z funkcjonowaniem PP [...] na cele kinematografii – to uprawnione jest

twierdzenie, że już w momencie wywłaszczenia, cel wywłaszczenia został określony w sposób zgodny z postanowieniami dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.

Sąd podziela poglądy organów na rozumienie celów kinematografii jak mieszczących się pod pojęciem "użyteczności publicznej", w szczególności argumentację wskazującą , że dostęp do kin był nieskrępowany. Ponadto, kina realizowały wartości powszechnie w społeczeństwie akceptowane (tj. krzewienie kultury, rozrywka, czy też kształcenie fachowców filmowych). W swojej skardze nietrafnie skarżący twierdzą, że kina nie spełniały kryterium powszechnej dostępności, odnosząc argumentację dotyczącą wywłaszczenia na potrzeby Urzędów Bezpieczeństwa z przesłankami wywłaszczenia na potrzeby funkcjonowania kina publicznego. Jest to zupełnie inna kategoria prawna i nie może być absolutnie utożsamiana.

Tym samym słusznie organy administracji prowadzące postępowanie w kontrolowanej sprawie uznały, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości na wskazany w decyzji z dn. [...] maja 1951r. b. Prezydium WRN w K. cel publiczny, na cele kinematografii, dokonane zostało z godnie z przepisami art. 1 ust.1 i art. 2 pkt.1 lit."f" dekretu z 1948r.

Wbrew zarzutom skargi Sąd stwierdza, że organ nadzoru zbadał wszystkie przesłanki wskazane w art. 1 i art. 2 dekretu, od których uzależniona była możliwość wywłaszczenia nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. Ponadto kontrolując sprawę z zakresie ewentualnych uchybień i wad, w odniesieniu do których Sąd zobowiązany jest podejmować czynności kontrolne z urzędu, należy stwierdzić, że organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zebrały w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 Kpa), a ocena zebranego materiału dowodowego nie naruszała art. 80 Kpa. Oznacza to, że organ nie uchybił zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa).

Wobec powyższego trafnie uznał Minister Rozwoju, że orzeczenie wywłaszczeniowe nie zawierało wad nieważności o których mowa w art. 156&1 pkt.1 kpa. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów naruszenia przepisów postępowania ani norm prawa materialnego.

Zarzuty skargi okazały się bezpodstawne, nie doszło bowiem do zarzucanego rażącego naruszenia art. 1 ust.1 i art. 2 pkt.1 dekretu z 1948r.

Mając powyższe na względzie Sąd skargę jako niezasadną oddalił na podstawie art.151 p.p.s.a.