Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 480/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 207par. 2, art. 212 pkt 1 i 3, art. 237(4) par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 108
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
article: art. 11 pkt 1, art. 33 ust. 1 pkt 1, art. 34 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 623
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jedn.
article: par. 41 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, par. 51 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w L. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie nakazu opracowania instrukcji mycia i czyszczenia urządzenia oraz jego stosownego oznakowania oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniach 24 i 30 stycznia 2018 r., 1 i 22 lutego 2018 r. oraz 6 marca 2018 r. inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy we W. przeprowadził kontrolę w A sp. z o.o. z siedzibą w L. przy ul. [...] (zwanej dalej stroną, spółką lub skarżącą) w zakresie zbadania legalności zatrudnienia obywateli polskich i cudzoziemców oraz okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy jakiemu uległa w dniu 17 lutego 2018 r. B. W. podczas czyszczenia pakowarki B.

Inspektor pracy ustalił, że bezpośrednimi przyczynami wypadku były: brak nadzoru nad czynnością czyszczenia i dezynfekcji pakowarki, tolerowanie przez nadzór niebezpiecznych sposobów wykonywania pracy, brak udostępnienia instrukcji czyszczenia wnętrza pakowarki przy zabrudzaniu materiału, brak trwale umocowanej osłony oraz znaków ostrzegawczych na pakowarce oraz brak instruktażu stanowiskowego przy wykonywaniu czynności czyszczenia i dezynfekcji linii produkcyjnej. Pośrednio do wypadku przyczyniły się także m.in. nadmiernie rozbudowana instrukcja BHP – zasady BHP na liniach produkcyjnych, nieodpowiednia konserwacja maszyny powodująca brudzenie materiału oraz zmiany konstrukcyjne urządzenia (dołożenie rynienki wyłapującej wycieki, wymuszającej konieczność jej czyszczenia).

Pismem z dnia 5 kwietnia 2018 r. skarżąca złożyła zastrzeżenia do sporządzonego protokołu kontroli, które jednakże nie zostały uwzględnione przez inspektora pracy.

Nakazem z dnia [...] maja 2018 r., nr rej. [...] inspektor pracy, działając w oparciu o art. 11 pkt 1, 6 i 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 623 ze zm., dalej u.p.i.p.) nakazał skarżącej spółce:

1) opracowanie i udostępnienie pracownikom zatrudnionym w A sp. z o.o. w L. przy ul. [...], zajmującym się czyszczeniem transportera pakowarki B instrukcji mycia i czyszczenia transportera w terminie do 29 czerwca 2018 r. – na podstawie art. 11 pkt 1 u.p.i.p., art. 2374 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 108 ze zm., dalej k.p.), § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 ze zm., dalej rozporządzenia BHP);

2) zapewnienie – z zastosowaniem rygoru natychmiastowej wykonalności – aby pakowarka B eksploatowana w A sp. z o.o. w L. przy ul. [...], była poddawana przeglądom okresowym zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową, tj. smarowaniu wymienionych w tej dokumentacji łańcuchów i innych wskazanych miejsc, stosując każdorazowo tylko jeden wtrysk wskazanego w dokumentacji smaru w celu uniknięcia jego wycieku oraz przy zastosowaniu częstotliwości co 100 godzin – na podstawie art. 11 pkt 1 u.p.i.p., art. 212 k.p. oraz § 51 ust. 2 rozporządzenia BHP;

3) oznakowanie – z zastosowaniem rygoru natychmiastowej wykonalności – osłony łańcucha i zabieraka pakowarki B eksploatowanej w A sp. z o.o. w L. przy ul. [...] w znaki ostrzegawcze wskazane w dokumentacji techniczno-ruchowej tej pakowarki, tj. elementy mechaniczne w ruchu, zakaz wykonywania czynności obsługowych na ruchomych elementach oraz zakaz demontażu osłon zabezpieczających – na podstawie art. 11 pkt 1 u.p.i.p., art. 212 k.p. oraz § 51 ust. 2 rozporządzenia BHP;

4) poddanie W. C. szkoleniu wstępnemu stanowiskowego (instruktażowi stanowiskowemu) z dziedziny BHP na stanowisku brygadzistki zmianowej – z zastosowaniem rygoru natychmiastowej wykonalności i na podstawie art. 11 pkt 1 u.p.i.p., art. 2373 § 1 k.p. oraz § 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2004 r., nr 180, poz. 1860 ze zm.)

Spółka nie zgodziła się z nakazem wydanym przez inspektora pracy i wniosła od niego odwołanie, w którym podała, że wszystkie nakazane jej wymagania z zakresu BHP funkcjonują już w zakładzie i zostały zrealizowane zanim miał miejsce wypadek przy pracy. W szczególności – odnosząc się do punktu 1 nakazu – odwołująca się podkreśliła, że transporter pakowarki B jest częścią maszyny typu C, dla której została już wydana odpowiednia instrukcja ("Procedura czyszczenia i dezynfekcji maszyny typu C"), z którą pracownicy zostali zapoznani i która znajduje się przy linii produkcyjnej, w związku z czym nie ma potrzeby jej uszczegóławiania w odniesieniu do każdego z elementów całej maszyny. Poza tym wypadek przy czyszczeniu tego urządzenia nastąpił z winy pracownicy, a nie z niedoskonałości istniejących procedur. Skarżąca wyjaśniła również, że punkt 3 nakazu został już częściowo zrealizowany. Jednak wobec tego, że ani proces produkcji, ani proces czyszczenia nie przewidują wykonywania jakichkolwiek czynności na ruchomych elementach, w ocenie strony nie ma potrzeby umieszczenia na osłonie oznakowania "zakaz wykonywania czynności obsługowych na ruchomych urządzeniach".

Z tych przyczyn spółka wniosła uchylenie zaskarżonego nakazu w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy we W., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 u.p.i.p., utrzymał w mocy zaskarżone decyzje nr 1 i 3 zawarte w nakazie z dnia [...] maja 2018 r. (punkt I), a także uchylił w całości zaskarżone decyzje nr 2 i 4 zawarte w tym nakazie oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji (punkt II).

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że strona w odwołaniu nie kwestionowała tego, że w trakcie kontroli stwierdzono brak instrukcji mycia i smarowania transportera pakowarki B, lecz jedynie podniosła, że czynności te powinny być wykonywane na wyłączonej z ruchu maszynie, co wynika z udostępnionej pracownikom ogólnej instrukcji "Zasady BHP przy liniach produkcyjnych". Odwołująca się podała również, że procedury mycia i dezynfekcji poszczególnych elementów maszyny określa dostępna dla pracowników "Procedura czyszczenia i dezynfekcji maszyny typu C". Jednakże zdaniem organu drugiej instancji, "Zasady BHP przy liniach produkcyjnych" mają ogólny charakter i nie określają wprost zasad bezpieczeństwa przy czyszczeniu przenośnika tej konkretnej maszyny. Natomiast "Procedura czyszczenia i dezynfekcji maszyny typu C", ujawniona już na etapie kontroli, nie jest stanowiskową instrukcją BHP, określającą szczegółowe wskazówki bezpieczeństwa pracy przy wykonywaniu czynności opisanych w punkcie nr 1 nakazu, tylko instrukcją dotyczącą czynności niezbędnych do utrzymania maszyny w stanie gwarantującym odpowiednią jakość i higienę produktu. Oba dokumenty nie spełniają zatem wymogów stosownych przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, co prowadzi do wniosku, że istniały przesłanki do nałożenia na stronę obowiązków wymienionych w punkcie 1 nakazu.

W ocenie organu, również i nakazanie stronie umieszczenia stosownego oznakowania na osłonie pakowarki, w tym w szczególności "zakazu wykonywania czynności obsługowych na ruchomych elementach" (punkt 3 nakazu), było w pełni zasadne, biorąc pod uwagę dyspozycję wskazanych w podstawie prawnej przepisów oraz zdarzenie wypadkowe z dnia 17 lutego 2018 r., do którego doszło właśnie w trakcie wykonywania czynności bez zatrzymania maszyny. Nie zachodziły również przesłanki do wstrzymania natychmiastowego wykonania tego postanowienia inspektora pracy, gdyż nadany rygor wynikał z potrzeby ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, a istnienie realnego zagrożenia tych wartości umotywowane było analizowanym zdarzeniem wypadkowym.

Z uwagi na wskazane okoliczności organ odwoławczy uznał, że decyzje zawarte w punktach 1 i 3 nakazu należało utrzymać w mocy. W pozostałym jednak zakresie organ stwierdził, że nałożone na stronę obowiązki albo nie rozstrzygały sprawy co do istoty i mogły znaleźć się co najwyżej w wystąpieniu inspektora pracy jako jego zalecenie (punkt 2 nakazu), albo w świetle dokumentacji przedłożonej przez stronę dopiero na etapie odwoławczym, zostały zrealizowane jeszcze przed ich wydaniem (punkt 4 nakazu). Dlatego też zaskarżony nakaz należało w tej części uchylić i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka zaskarżyła wskazaną decyzję organu odwoławczego w zakresie punktu I, obejmującego utrzymanie w mocy postanowień nakazu inspektora pracy nr 1 i 3, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie przedstawienia przesłanek i uzasadnienia do stanowiska wyrażonego przez organ drugiej instancji, polegającego na uznaniu, że przedstawione przez stronę procedury czyszczenia i dezynfekcji maszyny nie spełniają wymogów określonych przepisami prawa, podczas gdy ogólne zasady postępowania administracyjnego (przekonywania, pogłębiania zaufania) wymagają wyczerpującego uzasadnienia stanowiska organu rozpatrującego sprawę;

b) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie przedstawienia przesłanek i jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego i prawnego dla utrzymania w mocy decyzji nr 3 i poprzestanie na wskazaniu, że jest to uzasadnione treścią obowiązujących przepisów prawa pracy, a także poprzez niepełne powołanie przepisów prawa;

c) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą i błędna ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, że obowiązujące instrukcje mają charakter ogólny i nie są wystarczające dla zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy na stanowiskach pracy, w tym dotyczących obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych, podczas gdy treści instrukcji są szczegółowe, precyzyjne i jednoznaczne oraz spełniają wymogi określone przepisami prawa pracy dla zachowania bezpieczeństwa i higieny pracy;

d) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że konieczne jest umieszczenie oznakowania "zakaz wykonywania czynności obsługowych na ruchomych elementach", podczas gdy z uwagi na zainstalowanie krańcówek, które zatrzymują łańcuch maszyny, nie jest możliwe wykonywanie pracy na elementach ruchomych, tym samym decyzja nr 3 jest bezprzedmiotowa;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 2374 § 2 k.p. i § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia BHP poprzez uznanie, że "Procedura czyszczenia i dezynfekcji maszyny typu C" oraz "Zasady BHP przy liniach produkcyjnych" nie spełniają wymogów określonych w powyżej wskazanych przepisach, podczas gdy wspomniane procedury zawierają wyraźne wskazania dotyczące przestrzegania niezbędnych zasad bezpieczeństwa podczas czyszczenia i dezynfekcji linii produkcyjnych.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że nie ma podstaw do tworzenia odrębnej instrukcji postępowania dla transportera pakowarki B, gdyż jest ona częścią maszyny typu C, w więc instrukcja jej czyszczenia została już zawarta w "Procedurze czyszczenia i dezynfekcji maszyny typu C" odnoszącej się do całej maszyny. Dokument ten wraz z "Zasadami BHP przy liniach produkcyjnych" stanowi kompleksową i wyczerpującą instrukcję dotyczącą obowiązujących zasad bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku maszyny B. Ponadto obowiązek wydawania szczegółowych instrukcji i wskazówek dotyczy jedynie stanowisk pracy i całych maszyn, a nie ich części. Tym samym obowiązujące w zakładzie skarżącej regulacje spełniają wymogi wynikające ze stosownych przepisów BHP, choć – jak zauważyła przy tym strona – organ w żaden sposób szerzej tych wymogów nie opisał w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Dlatego utrudnione jest poznanie wszystkich motywów, jakimi się kierował orzekając oraz brak jest w takim przypadku możliwości skontrolowania w pełnym zakresie jego toku rozumowania. Nadto skarżąca zwróciła uwagę, że ze względu na znaczną liczbę maszyn, które wykorzystywane są w procesie produkcji, pozbawione racjonalności jest tworzenie osobnych instrukcji bezpieczeństwa dla poszczególnych elementów każdej z maszyn, których obsługa wiąże się z wystąpieniem niebezpieczeństwa wypadku przy pracy.

Podobna sytuacja zachodzi – zdaniem skarżącej – w odniesieniu do uzasadnienia dotyczącego utrzymania w mocy punktu 3 nakazu inspektora pracy. Organ odwoławczy ograniczył się bowiem wyłącznie do przywołania naruszonych przepisów oraz faktu zaistniałego wypadku i tym uzasadnił prawidłowość działań podjętych przez organ pierwszej instancji. Takie uzasadnienie nie wskazuje jednak w sposób dostatecznie jasny i wyczerpujący, co legło u podstaw podjętego rozstrzygnięcia, ani nawet jaki konkretny punkt art. 212 k.p. został przez stronę naruszony. W konsekwencji – jak podkreśliła spółka – należało przyjąć, że organ drugiej instancji rozpoznał sprawę pobieżnie, nie uwzględniając wielu okoliczności faktycznych, w tym wyposażenia osłony w krańcówki zatrzymujące łańcuch w razie jej otworzenia. W związku z tym bezprzedmiotowy jest obowiązek umieszczenia na osłonie dodatkowego oznakowania "zakaz wykonywania czynności obsługowych na ruchomych elementach".

Mając powyższe okoliczności na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w zaskarżonym zakresie oraz poprzedzających ją punktów 1 i 3 nakazu inspektora pracy, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Podstawą materialną zaskarżonego rozstrzygnięcia były regulacje z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. W myśl art. 212 k.p., osoba kierująca pracownikami jest obowiązana:

1) organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy;

2) dbać o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem;

3) organizować, przygotowywać i prowadzić prace, uwzględniające zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy;

4) dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem;

5) egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;

6) zapewnić wykonywanie zaleceń lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami.

Jak stanowi natomiast art. 2374 § 1 – 2 k.p., pracodawca jest obowiązany zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac oraz wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy.

Stosownie do § 41 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca jest obowiązany udostępniać pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych, które powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności jakie należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych, stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników. Instrukcje dotyczące prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i preparatów chemicznych powinny uwzględniać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów.

W myśl zaś § 51 ust. 2 powołanego rozporządzenia, montaż, demontaż i eksploatacja maszyn, w tym ich obsługa, powinny odbywać się przy zachowaniu wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji techniczno-ruchowej. Miejsce i sposób zainstalowania oraz użytkowania maszyny powinny uwzględniać minimalizację ryzyka zawodowego, w szczególności poprzez:

1) zapewnienie dostatecznej przestrzeni pomiędzy ruchomymi częściami maszyn a ruchomymi lub stałymi elementami otoczenia;

2) zapewnienie, aby wszystkie używane lub produkowane materiały bądź energia były w bezpieczny sposób dostarczane i odprowadzane ze stanowiska pracy.

Kontrolę przestrzegania przepisów z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy poprzez inspektorów pracy, uprawnionych do niej także bez uprzedzenia, o każdej porze dnia i nocy (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 u.p.i.p.). W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje, którymi m.in. nakazuje usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasada bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 1 u.p.i.p.).

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pozostają nakazane stronie przez inspektora pracy obowiązki w zakresie opracowania i udostępnienia pracownikom instrukcji mycia i czyszczenia transportera pakowarki B (punkt 1 nakazu) oraz oznakowanie osłony łańcucha i zbieraka pakowarki B w znak ostrzegawczy "zakaz wykonywania czynności obsługowych na ruchomych elementach" (punkt 3 nakazu). W pozostałym zakresie obowiązki nałożone przez inspektora pracy zostały przez stronę wykonane bądź organ drugiej instancji wyeliminował je w toku postępowania odwoławczego.

Rozpatrując sprawę w takim kształcie należało mieć przede wszystkim na względzie, że prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy wynika wprost z art. 66 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 15 k.p. należy do podstawowych zasad prawa pracy. Nadrzędnym celem tego prawa jest ochrona szczególnej wartości jaką jest życie i zdrowie ludzkie. Dlatego też pracodawca obowiązany jest chronić życie i zdrowie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (art. 207 § 2 k.p.).

Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy (obciążają pracodawcę niezależnie od sposobu spełniania świadczenia przez pracownika), niepodzielny (działania i zaniechania innych podmiotów nie zwalniają pracodawcy od odpowiedzialności za stan BHP w miejscu pracy), realny (muszą być wykonane w naturze, bez możliwości wykonania zastępczego w postaci wypłaty równowartości nieotrzymanego świadczenia) oraz podwójnie zakwalifikowany (są powinnościami ze stosunku pracy o charakterze zobowiązanym wobec pracownika i publicznoprawnym wobec państwa, którego wykonanie jest zabezpieczone nadzorem państwowym). Przytoczone przepisy wchodzą w skład systemu norm prawnych składających się na instytucję ochrony pracy, rozumianej jako całokształt gwarancji prawnych służących zabezpieczaniu zdrowia i życia ludzkiego w procesie pracy (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 305/05 oraz w Bydgoszczy z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 527/10 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu). Kontrola przestrzegania przez pracodawcę norm z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy zawsze musi być więc dokonywana przez pryzmat tych podstawowych regulacji wyznaczających kierunek i nadających sens całemu systemowi ochrony pracy.

Kierując się powyższymi regulacjami i wynikającymi z nich zasadami należało uznać, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy organ zasadnie nałożył na spółkę obowiązki opracowania i udostępnienia pracownikom instrukcji mycia i czyszczenia transportera pakowarki B, jak i należytego jej oznakowania.

W tym pierwszym przypadku podzielić bowiem należy stanowisko organu, że obowiązujące w zakładzie skarżącej instrukcje są niewystarczające dla zachowania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a w konsekwencji także i należytej ochrony życia i zdrowia pracowników. "Zasady BHP przy liniach produkcyjnych" mają nazbyt ogólny charakter, gdyż dotyczą podstawowych zasad BHP i obejmują wszystkich pracowników linii produkcyjnej, niezależnie od stanowiska jakie zajmują bądź czynności które wykonują. Dodatkowo na ich ogólny charakter wskazuje zawarte w punkcie IIIa procedury odesłanie do zaleceń stanowiskowej instrukcji BHP, której w niniejszej sprawie właśnie zabrakło. Z kolei głównym celem "Procedury czyszczenia i dezynfekcji maszyny typu C" – jak wynika z jej treści i co trafnie dostrzegł organ odwoławczy – jest zapewnienie niezakłóconego procesu produkcji i zagwarantowanie, że linia produkcyjna zostanie dokładnie oczyszczona i zdezynfekowana oraz pozostanie czysta do czasu następnej dezynfekcji, a proces czyszczenia i dezynfekcji będzie właściwie udokumentowany. Niewątpliwie wskazana procedura zawiera pewne elementy zasad BHP, jednakże nie może być ona tym samym traktowana jako stanowiskowa instrukcja BHP, o której mowa w § 41 ust. 2 rozporządzenia BHP i którą zobowiązany jest wydać pracodawca na mocy art. 2374 § 2 k.p. Jej zasadniczym celem nie jest bowiem ochrona pracy, lecz dbałość o produkt i środki techniczne.

Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje twierdzenie strony, że pakowarka B jest jedynie elementem maszyny typu C. Skoro procedura jej dotycząca nie może być uznana za wystarczającą z punktu widzenia zasad BHP, tym bardziej dotyczy to jej poszczególnych elementów. Ponadto nawet gdyby uznać, że pakowarka jest częścią większej maszyny, to i tak w dalszym ciągu stanowiła by ona wyodrębniony podzespół linii produkcyjnej, który należałoby również uznać za maszynę względnie inne urządzenie techniczne. W takim zaś przypadku skarżąca również nie byłaby zwolniona z obowiązku opracowania stosownej instrukcji stanowiskowej.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że organy inspekcji pracy dokonały prawidłowej oceny ustaleń z przeprowadzonej kontroli w zakresie przestrzegania zasad BHP z poszanowaniem przepisów prawa materialnego (art. 2374 § 2 k.p., § 41 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia BHP) i procesowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), trafnie uznając, że skarżąca zobowiązana jest do opracowania i wdrożenia stanowiskowej instrukcji mycia i czyszczenia transportera pakowarki B. Z podanych powyżej przyczyn na uwzględnienie nie zasługiwały więc zarzuty podniesione w tym zakresie przez stronę.

Odnosząc się do drugiego z nałożonych na stronę obowiązków w postaci oznakowania osłony łańcucha i zabieraka pakowarki piktogramem "zakaz wykonywania czynności obsługowych na ruchomych elementach" należało zwrócić uwagę – także w kontekście zarzuconego przez skarżącą naruszenia art. 212 k.p. – że przepis ten zawiera katalog powinności osoby kierującej pracownikami. I choć istotnie organ nie wskazuje, z którego konkretnie punktu tego przepisu wywodzi nałożony na stronę obowiązek, to nie można nie dostrzec, że wszystkie one dotyczą szeroko pojętych czynności z zakresu BHP i realizują nadrzędny cel jakim jest ochrona życia i zdrowia pracowników. W szczególności zaś te kwestie porusza art. 212 pkt 1 i 3 k.p., z którego wynika nakaz organizowania stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz z uwzględnieniem zabezpieczenia pracowników przed wypadkami przy pracy. Dlatego też podniesione przez stronę uchybienie – w ocenie Sądu – nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem normy zakodowane w art. 212 k.p. mogły stanowić podstawę obowiązku nałożonego na skarżącą. Podobnie z § 51 ust. 1 i 2 rozporządzenia BHP wynikała konieczność spełniania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz instrukcji zawartych w dokumentacji techniczno-ruchowej przy montażu, demontażu i eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych. W kontekście tego przepisu wymaga podkreślenia szczególnie istotna kwestia, na którą skarżąca zdaje się nie zawracać uwagi, a mianowicie, że oznaczenie "zakazu wykonywania czynności obsługowych na ruchomych elementach" nie wynika z bliżej niedookreślonych zasad BHP, ale wprost z dokumentacji techniczno-ruchowej pakowarki B. Do protokołu kontroli (zał. nr 6) dołączono bowiem wyciąg z tej dokumentacji, w której zapisano, że maszyna została wyposażona w odpowiednie znaki ostrzegawcze umieszczone na maszynie w celu oznaczenia tych jej elementów, które wymagają zachowania szczególnej ostrożności oraz obszarów szczególnie niebezpiecznych. Skoro zatem sam producent urządzenia uznał za stosowne stworzenie tego rodzaju znaku zakazu, to niezrozumiałym jest dlaczego skarżąca stara się zakwestionować potrzebę jego zastosowania.

W ocenie Sądu, nie jest trafny powołany przez nią argument o bezprzedmiotowości omawianego obowiązku z uwagi na zainstalowanie w obudowie krańcówek, zatrzymujących pracę maszyny. Choć staranie podjęte przez skarżącą zasługuje na aprobatę, jako że zmierza do poprawy bezpieczeństwa wykonywanej pracy, to nie można zaniechać żadnego działania, który w jeszcze większym stopniu chroniłoby życie i zdrowie pracowników. Poza tym nie można także wykluczyć, że zamontowany przez skarżącą system przerywania pracy maszyny zawiedzie. Wówczas stosowne oznakowanie będzie przestrzegało pracowników przed istniejącym zagrożeniem i być może uchroni przed uszczerbkiem ich zdrowie i życie.

Stąd też należało uznać, że nałożenie na skarżącą obowiązku odpowiedniego oznakowania osłony pakowarki było ze strony organu działaniem zasadnym i mieszczącym się w graniach powołanych przez niego przepisów prawa materialnego. Nie bez znaczenia było również powołanie przez organ wypadku przy pracy, który miał miejsce w dniu 17 lutego 2018 r., albowiem doszło do niego właśnie w sytuacji wykonywania przez pracownika czynności porządkowych w trakcie ruchu maszyny. Organ nie naruszył przy tym wskazanych przez stronę przepisów formalnych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), trafnie dochodząc do wniosku, że podjęte przez stronę środki były niewystarczającego do zapewnienia pracownikom odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy.

W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. i to zarówno w zakresie odnoszącym się do uzasadnienia dotyczącego punktu 1, jak i punktu 3 nakazu wydanego przez inspektora pracy. Niewątpliwie decyzja organu odwoławczego nie jest doskonała pod względem treści i mogłaby w pełniejszy sposób odnosić się do okoliczności sprawy. Niemniej jednak dostrzeżone niedoskonałości nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wystarczające dla poznania motywów jakimi kierował się organ odwoławczy utrzymując w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne tak w zakresie przedstawienia okoliczności faktycznych, jak i powołania przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie. Należy także zwrócić uwagę, że w toku postępowania przed organami inspekcji pracy przepisy k.p.a. znajdują jedynie odpowiednie zastosowanie w sprawach nieuregulowanych ustawą o Państwowej Inspekcji Pracy. Jak wynika zaś z art. 34 ust. 2 tej ustawy, decyzja wydana w formie pisemnej lub stanowiąca wpis do dziennika budowy powinna zawierać: oznaczenie organu Państwowej Inspekcji Pracy, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, termin usunięcia stwierdzonych uchybień oraz pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych. Pośród tych obligatoryjnych elementów decyzji, których katalog jest zamknięty, próżno szukać uzasadnienia faktycznego i prawnego. Oznacza to, że przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy stanowią w tym zakresie regulację szczególną, która wyłącza zastosowanie przepisów k.p.a. W konsekwencji pisemna decyzja organu inspekcji sanitarnej nie musi zawierać uzasadnienia faktycznego i prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2550/16). I choć regulacja art. 34 ust. 2 u.p.i.p. odnosi się do decyzji pierwszoinstancyjnych, rodzi ona także konsekwencje w toku postępowania odwoławczego prowadzonego w przedmiocie nakazu bądź zakazu z zakresu prawa pracy. W związku z czym decyzja organu drugiej instancji, bazująca wyłącznie na materiale zgromadzonym w ramach przeprowadzonej kontroli i ustaleniach inspektora pracy, nie może być ze swej istoty nazbyt rozbudowana i winna sprowadzać się do przedstawienia najistotniejszych kwestii z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia.

Reasumując należało stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzył niniejszą sprawę, dochowując w sposób wystarczający przepisom prawa materialnego i procesowego oraz doszedł na ich podstawie do trafnego wniosku, że skarżąca winna niezwłocznie dostosować panujące w jej zakładzie warunki pracy do obowiązujących zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w celu zapewnienia pracownikom odpowiedniej ochrony ich życia i zdrowia.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.