Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2538/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 6 ust. 1 i 2, § 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235-1
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 3 § 1, art. 141 § 4 art. 145 § 1 pkt 1 lit.c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 84, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 1148/18 w sprawie ze skargi X sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia[...]sierpnia 2018 r. [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 stycznia 2019 r., III SA/Gl 1148/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę X Sp. z o.o. w [...] (dalej jako skarżąca) na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe oraz o orzeczenie lekarskie [...] Ośrodka Medycyny Pracy (dalej: [...]OMP) w [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...], stwierdził u A. K. (dalej: pracownicy) chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 dalej: rozp. RM).

Odwołanie od tej decyzji złożyła X Spółka z o.o. w [...] wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie braku podstaw choroby zawodowej.

W wyniku wniesionego odwołania [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] marca 2018 r. nr [...], stwierdzającą u A. K. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 dalej: K.p.) Organ wskazał, iż pracownica w trakcie czynności zawodowych na stanowiskach robotnik magazynowy, pomocnik mleczarski, galanterzysta, krawcowa, szwaczka, obuwnik, pracownik fizyczny linii montażowej siodełek rowerowych pracowała w narażeniu na powstanie przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Ponadto organ odwoławczy w związku z zarzutami odwołania zwrócił się do lekarzy orzeczników z [...]OMP pismem z 9 maja 2018 r. o ponowne przeanalizowanie sprawy. Lekarze specjaliści z [...]OMP w odpowiedzi z 26 czerwca 2018 r. uznali z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy (sposób wykonywania pracy obciążający stawy nadgarstkowe).

Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnioskują o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 oraz art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 dalej: k.p.a.)

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a.") oddalił ją. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na treść art. 2351 K.p., zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dalej Sąd wskazał, iż stosownie do § 8 ust. 1 rozp. RM podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 omawianego aktu wykonawczego.

Sąd podkreślił, iż w omawianej sprawie z oceny narażenia zawodowego jednoznacznie wynika, że pracownica od 1986 r. pracowała na różnych stanowiskach w narażeniu na powstanie choroby zawodowej: cieśni nadgarstka, zaś w okresie od 25 września 2006 r. do nadal pracuje w skarżącej Spółce na stanowisku szwaczki. Wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Sąd zaznaczył, iż zasadniczy spór w sprawie dotyczy kwestii, czy poczynione ustalenia - w kontekście orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej, tj. [...]OMP z [...] stycznia 2018 r., na którym oparły się organy inspekcji sanitarnej, dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy; czy też jest wynikiem czynników o charakterze pozazawodowym. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Sąd stwierdził, iż ww. orzeczenie lekarskie [...]OMP z [...] stycznia 2018 r. nr [...], na którym oparły się organy jednoznacznie wskazuje, że u pracownicy stwierdzono chorobę obwodowego układu nerwowego - obustronny zespół cieśni nadgarstka. Orzeczenie to zostało uzupełnione przez [...]OMP pismem z 26 czerwca 2018 r. W piśmie tym lekarze przypomnieli, że obustronny zespół cieśni nadgarstka rozpoznano u pracownicy badaniem EMG z 25 czerwca 2014 r. Zabiegi odbarczenia cieśni kanału nadgarstka po obu stronach przeprowadzono w kwietniu i sierpniu 2016 r. Lekarze z [...]OMP wskazali, że w trakcie postępowania diagnostyczno - orzeczniczego wykonano badanie ogólnolekarskie, konsultację-neurologiczną oraz diagnostykę pod kątem schorzeń najczęściej dających objawy zespołu cieśni nadgarstka. Wyniki przeprowadzonych badań w ramach diagnostyki różnicowej nie wskazywały na istnienie u pracownicy czynników pozazawodowych zespołu cieśni nadgarstka. Lekarze orzecznicy jednoznacznie potwierdzili występowanie u pracownicy związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą obustronnym zespołem cieśni nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy.

Wobec poczynionych ustaleń Sąd podniósł, iż niezasadne zatem okazały się zarzuty skargi, że orzeczenie lekarskie jest niekompletne, a w konsekwencji organ odwoławczy nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu I instancji organy prawidłowo oparły się na orzeczeniu lekarskim z [...] stycznia 2018 r. i piśmie [...]OMP z 26 czerwca 2018 r. i nie było w tej sprawie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, a w rozpoznawanej sprawie należy mieć na uwadze, że pracownica pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej - cieśni nadgarstka od 1986 r., a u skarżącej spółki od 26 września 2006 r., zatem do rozpoznania cieśni nadgarstka badaniem EMG w 2014 r. odpowiednio 28 lat i 8 lat.

Konkludując Sąd I instancji zaznaczył, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było konieczności prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, bowiem organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że zgromadzony materiał dowodowy dał podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd ocenił jako chybione zamieszczone w skardze zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego.

Od powyższego wyroku X sp. z o.o. w [...] wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 173 i 174 p.p.s.a. Sądowi pierwszej instancji zarzucono tj.:

1)naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2351 K.p. tj. uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, iż "dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały."

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 oraz 84 k.p.a. przejawiające się w tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, Sąd zastąpił brak dokonanej przez organ oceny środka dowodowego w postaci orzeczenia lekarskiego, własną, nieprawidłową oceną;

b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd uznał stan faktyczny za prawidłowo ustalony, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie, okazało się być niewystarczająco uzasadnione i budzące wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego;

c) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;

d) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...), poprzez uznanie orzeczenia lekarskiego, w oparciu o które organ wydał decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, za prawidłowe formalnie, mimo iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

e) § 8 ust. 2 wskazanego rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że w toku postępowania administracyjnego nie ujawniły się żadne okoliczności, które uzasadniałyby konieczność uzupełnienia orzeczenia lekarskiego.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W przypadku rozpoznania skargi w trybie art. 188 p.p.s.a. na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnej oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji. Skarżący wniósł również o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty na poparcie przedstawionych wyżej zarzutów.

Sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 23 maja 2022 r., stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania podniesionych we wniesionym środku odwoławczym zarzutów trzeba wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, iż przedmiotem oceny legalności dokonywanej przed Sądem pierwszej instancji była ostateczna decyzja organów Inspekcji Sanitarnej w przedmiocie stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej- przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z 26.06.1974 r. - Kodeks pracy. Sąd pierwszej instancji oddalił wniesioną skargę Spółki przyjmując, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, stwierdzającego chorobę zawodową pracownicy skarżącej. Sąd jako chybione uznał zamieszczone w skardze zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego.

Przedmiotowy wyrok Sądu pierwszej instancji kwestionowany jest wniesionym środkiem odwoławczym, w którym zarzucono naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna, zdaniem Sądu odwoławczego wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera jednak usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej błędnej wykładni art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, jak również naruszenia prawa procesowego art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 84 i 107 § 3 k.p.a. oraz obrazy § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 235¹ K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Dla stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione dwie przesłanki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych, którego to rozpoznania dokonuje lekarz orzecznik właściwej medycznej jednostki orzeczniczej oraz ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że na gruncie art. 2351 kodeksu pracy nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (patrz wyroki NSA: z dnia 5 lutego 2020 r., II OSK 1111/19, z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 1408/18, z dnia 22 lutego 2022 r. II OSK 567/19). Zatem wbrew stanowisku skarżącej Spółki nie ma konieczności w sprawach chorób zawodowych udowadniać, iż w danym przypadku to warunki pracy spowodowały taką chorobę. Nadto wyjaśnić należy również, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, gdyż nie taka jest jej rola. Organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do udowodnienia, że praca u konkretnego pracodawcy chorobę tę spowodowała (§ 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia RM). Chodzi o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnienie w warunkach, które te skutki spowodowały. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u jego pracownika, który wykonuje pracę w warunkach narażenia zawodowego stanowi odrębną kwestię, zaś spory na jej tle należą do właściwości sądu cywilnego. Nie można Sądowi pierwszej instancji zatem skutecznie zarzucić dokonania błędnej wykładni art. 235¹ K.p.

W dalszej kolejności należy wskazać, iż rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 235² Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Podkreślenia wymaga przy tym, że przepisy tego rozporządzenia mają charakter szczególny w stosunku do przepisów k.p.a.

Zgodnie z § 8 ust. 1 powyższego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z powyższej regulacji wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanego wyżej orzeczenia w zakresie poczynionych w nim ustaleń dotyczących stwierdzonego u strony schorzenia i jego przyczyn. Organ nie ma zatem prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia. Jest bowiem niesporne, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do tego rozpoznania są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki NSA: z dnia 3 marca 2015 r., II OSK 1872/13 i z dnia 28 stycznia 2015 r., II OSK 1567/13). Organ inspekcji sanitarnej nie powinien zatem wypowiadać się na temat diagnozy, wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość lekarza, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia RM, rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej, jego podstawą są wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r. II OSK 3615/19).

Zaznaczyć przy tym należy, że związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest oczywiście tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie, jak każdy dowód w postępowaniu. Jeżeli zatem taki dowód w postaci opinii właściwej jednostki orzeczniczej (uznawany za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.) nie został należycie uzasadniony i zawiera sprzeczne ze sobą informacje, bądź gdy organ dostrzeże, że opinia ta została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony, to wówczas powinien zwrócić się do tej jednostki (w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia) o uzupełnienie wydanej opinii, wskazując, jakie jej elementy budzą wątpliwości, bądź jakie jeszcze elementy stanu faktycznego powinny zostać przez tę jednostkę uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia.

Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Lekarz, o którym mowa powyżej, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

W tej sprawie uprawnieni lekarze Poradni Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] rozpoznali u A. K. chorobę zawodową –przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy- zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jak wynika z akt sprawy orzecznicy Działu Orzeczniczo-Konsultacyjnego tego Ośrodka Medycyny Pracy wskazali, że pracownica w wywiadzie zgłosiła występowanie drętwienia i dolegliwości bólowych rąk. Obustronny zespół cieśni nadgarstka rozpoznano badaniem EMG w czerwcu 2014 r. Zespół cieśni nadgarstka po stronie prawej operowano w sierpniu 2016 r., po stronie lewej w kwietniu 2016 r. Lekarze orzecznicy poinformowali, iż zgodnie z wiedzą medyczną kanał nadgarstka ograniczony jest przez dłoniowe powierzchnie kości nadgarstka i przez niepodatny na rozciąganie troczek zginaczy. Przez kanał nadgarstka przechodzą między innymi ścięgna mięśni palców, ścięgna zginaczy nadgarstka oraz nerw pośrodkowy. Ta topografia anatomiczna kanału nadgarstka czyni tę przestrzeń ciasną, co wpływa na zwiększone ryzyko ucisku szczególnie wrażliwego na niedokrwienie nerwu pośrodkowego. Ciśnienie w kanale nadgarstka pozostaje w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, nadgarstka oraz palców. Seryjne ( monotypowe, powtarzalne) ruchy zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia pracy palcami, używanie siły nacisku na narzędzia przez zginacze palców powodują podwyższone ciśnienie w kanale nadgarstka. Prowadzi to do wystąpienia ciasnoty w kanale i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, powodujące powstanie zespołu cieśni kanału nadgarstka. Biorąc pod uwagę, że pracownica w trakcie czynności zawodowych na stanowiskach robotnik magazynowy, pomocnik mleczarski, galanterzysta, krawcowa, szwaczka, obuwnik, pracownik fizyczny linii montażowej siodełek rowerowych wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstków, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych, lekarze orzecznicy z [...]OMP uznali z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałym schorzeniem, a warunkami pracy i rozpoznali chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. W tych warunkach w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe oraz o ww. orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r. organ pierwszej instancji stwierdził u strony przedmiotową chorobę zawodową.

Nie jest sporne w tej sprawie, iż na skutek zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżącą Spółkę (pracodawcę), która w świetle § 7 ust. 1 rozporządzenia nie jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, w ramach postępowania odwoławczego organ II instancji mając na uwadze konieczność wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w zakresie stanu faktycznego sprawy i zastrzeżeń pracodawcy zwrócił się zwrócił się do lekarzy orzeczników z [...]OMP pismem z 9 maja 2018 r. o ponowne przeanalizowanie sprawy. To zaś spowodowało, iż w sposób wyczerpujący lekarze specjaliści z [...] Ośrodka Medycyny Pracy w odpowiedzi z 26 czerwca 2018 r. znak [...] poinformowali, że istotą postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w kierunku choroby zawodowej jest wykazanie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych, a narażeniem zawodowym. Przypomnieli, że obustronny zespół cieśni nadgarstka rozpoznano u pracownicy badaniem EMG z 25 czerwca 2014 r. r. Zabieg odbarczenia cieśni kanału nadgarstka po stronie lewej przeprowadzono w kwietniu 2016 r., po stronie prawej w sierpniu 2016 r. W trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w MOM nie wykonywano ponownego badania przewodnictwa w zakresie nerwów pośrodkowych przebiegających przez kanał nadgarstka (EMG) z uwagi na dostępność dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienie schorzenia w 2014 r. (badanie EMG wykonane przed zabiegami operacyjnymi) i przebyte w 2016 r. zabiegi chirurgiczne, które w różnym stopniu mogą wpływać na wynik późniejszych badań przewodnictwa nerwów pośrodkowych (EMG). W przypadku zespołu cieśni nadgarstka przeprowadzenie zabiegu operacyjnego nie zawsze skutkuje całkowitym wyleczeniem i ustąpieniem objawów choroby, jednak rolą jednostki orzeczniczej nie jest ustalanie skuteczności przeprowadzonego leczenia operacyjnego. Lekarze z [...]OMP podkreślili, że obowiązujące przepisy w zakresie orzecznictwa chorób zawodowych nie nakładają również na jednostkę orzeczniczą obowiązku wskazywania czynników pozazawodowych, a jedynie wykazanie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpatrywanym schorzeniem, a narażeniem zawodowym. W trakcie postępowania diagnostyczno- orzeczniczego wykonano badanie ogólnolekarskie, konsultację neurologiczną oraz diagnostykę pod kątem schorzeń najczęściej dających objawy zespołu cieśni nadgarstka (RTG stawów nadgarstkowych, ocenę dostarczonego RTG kręgosłupa szyjnego, badania laboratoryjne ukierunkowane na choroby tarczycy, cukrzycę, schorzenia hematologiczne, schorzenia reumatologiczne, zaburzenia gospodarki kwasu moczowego). Wyniki przeprowadzonych badań w ramach diagnostyki różnicowej nie wskazywały na istnienie u pracownicy czynników pozazawodowych zespołu cieśni nadgarstka. Tym samym biorąc pod uwagę wieloletnie narażenie zawodowe (sposób wykonywania pracy obciążający stawy nadgarstkowe) uznano z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy.

Skarga kasacyjna kwestionuje ustalony stan faktyczny w szczególności kompletność orzeczenia lekarskiego rozpoznające u strony chorobę zawodową, podnosząc zarzut, jego niewystarczającego uzasadnienia oraz to, że budzi ono wątpliwości. Stanowisko spółki w tym zakresie nie można w żadnym stopniu podzielić. Sąd pierwszej instancji słusznie bowiem wskazał w motywach zaskarżonego wyroku, iż treść orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej wskazuje, że jest wprost przeciwnie; lekarze orzecznicy jednoznacznie potwierdzili zasadność przyjęcia skutku domniemania. Przybliżając medyczne aspekty choroby zespołu cieśni nadgarstka ocenili, że w aspekcie poczynionych ustaleń dowodowych istnieje podstawa do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą obustronnym zespołem cieśni nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy. Stąd w sposób właściwy uznano w kwestionowanym wyroku, niezasadność zarzutu, że orzeczenie lekarskie jest niekompletne; a w konsekwencji iż organ odwoławczy nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, w powyższym zakresie, jest podzielane w pełni przez Sąd odwoławczy. Zatem orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] oraz jego dopełnienie wynikające z odpowiedzi lekarzy specjalistów z [...]OMP z 26 czerwca 2018 r. pozwalają w sposób nie budzący wątpliwości uznać, iż stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy zgodnie ze stanem rzeczywistym. Wątpliwości zgłaszane wobec orzeczenia z dnia [...] stycznia 2018 r. przez skarżącą Spółkę należy w okolicznościach tej sprawy uznać wyłącznie za polemikę z nim. Zdaniem Sądu odwoławczego, brak jest podstaw, by podawać w wątpliwość konstatację przedmiotowego orzeczenia lekarskiego, odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne. Zatem wbrew wywodom skargi kasacyjnej w sprawie tej nie doszło do naruszenia § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia RM, w sposób opisany w petitum skargi kasacyjnej.

Również wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi w trybie art. 151 p.p.s.a. Nie było bowiem uzasadnionych przesłanek w szczególności do stosowania wskazywanego w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Należy podkreślić, że uchylenie przez sąd administracyjny decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania może nastąpić jedynie wtedy, jeżeli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Tylko takie naruszenie przepisów, które mogło spowodować, że wynik sprawy mógłby być inny, gdyby do tego naruszenia nie doszło, powoduje konieczność uchylenia decyzji przez sąd (por. uchwała NSA z 25 kwietnia 2005 r. FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66). Sąd, uchylając z tych powodów decyzję musi wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. W tym kontekście mówi się także o uprawdopodobnieniu możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyroki NSA z: 25 listopada 2014 r., II FSK 1224/13; 28 sierpnia 2014 r., I OSK 160/13; 25 marca 2014 r., II GSK 62/13).Jednakże z takim naruszeniami procedury administracyjnej czy przepisów wskazywanego wyżej rozporządzenia nie można mówić w realiach tej sprawy. Dlatego też dotychczasowe rozważania pozwalają stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie ujawnił przesłanek uzasadniających konieczność zastosowania wobec niej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., dlatego też zasadnie oddalił wniesioną skargę w trybie art. 151 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej są w tym zakresie całkowicie chybione.

Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisu postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zatem wszystkie ustawowo wymagane elementy i zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego poddaje się kontroli instancyjnej, tj. pozwala w wystarczającym stopniu na ustalenie sposobu rozumowania przez Sąd I instancji i jego ocenę. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. To, że stanowisko to okazało się niezgodne z oczekiwaniami skarżącej Spółki nie może stanowić o skuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Podsumowując, w ocenie Sądu odwoławczego, żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie. Dlatego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji o oddaleniu wniesionej skargi kasacyjnej.