Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 299/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 14 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14.05.2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, po rozpatrzeniu odwołania H. R. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca, podatnik) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 20.12.2018 r. odmawiającej umorzenia zaległości z podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w wysokości 18.212 zł z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości wraz z odsetkami a za zwłokę w wysokości 6.982 zł.

Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z dnia 27.09.2017 r. skarżący zwrócił się o umorzenie przedmiotowej zaległości. Wskazał, że z uwagi na swój stan zdrowia (choroba [...], [...], [...], [...], [...] i wiele innych chorób towarzyszących) nie jest w stanie kontrolować swoich poczynań – obecnie, jak i w czasie powstania przedmiotowej zaległości podatkowej. Wyjaśnił również, że nie otrzymał zapłaty w związku z odpłatnym zbyciem nieruchomości, nie ma pokwitowania, że takie pieniądze otrzymał. Zatem skoro nie doszło do zapłaty, nie osiągnął dochodu, nie wystąpił więc obowiązek podatkowy.

Organ I instancji wzywał skarżącego o sprecyzowanie przedmiotu wniosku jak i o przedstawienie aktualnej sytuacji materialnej, finansowej, bytowej i rodzinnej oraz domowników pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, potwierdzonej dowodami, w tym do złożenia stosownych oświadczeń zawartych w załącznikach nr 1 i nr 2 do wezwania oraz innych dokumentów potwierdzających wystąpienie przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego".

Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie w terminie, natomiast w piśmie z dnia 16.11.2017 r. ponownie wskazał na stan zdrowia, który pogarsza się z dnia na dzień, albowiem jedna choroba przyczynia się do powstania wielu innych ciężkich schorzeń. Podniósł, iż aktualnie jest w [...] ([...]). Jest [...]-letnim inwalidą, otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 500 zł, która nie pozwala na dalsze leczenie i zakup podstawowych leków, a także na egzystencję. Do pisma dołączył kserokopie: opinii lekarza sądowego, odcinka renty, terminów kontrolnych wizyt oraz - jak zaznaczył - niewykupionej recepty.

W dalszym toku postępowania skarżący wskazywał na swój stan zdrowia, który nie pozwala na podjęcie pracy, otrzymywanie renty inwalidzkiej w wysokości 500 zł, niewystąpienie obowiązku podatkowego, z uwagi na brak zapłaty, a także na utratę całego majątku w wyniku sprzedaży. Dołączył kserokopię skierowania do szpitala z dnia 22 grudnia 2017 r. wraz z kompletem wyników.

Organ I instancji decyzją z dnia 27.12.2017 r. odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości.

Ww. decyzja została uchylona przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania, na wniosek organu I instancji, skarżący sprecyzował zakres żądania i uzupełnił informacje w zakresie aktualnej sytuacji finansowej, rodzinnej, zdrowotnej i bytowej.

Wyjaśnił, że jego sytuacja zdrowotna uległa istotnej zmianie, bowiem leczy się [...]. O ile problemy zdrowotne nie muszą automatycznie przekładać się na jego sytuację majątkową i osobistą, to sytuacja w tym względzie jest wyjątkowa. Z uwagi na pogłębiające się schorzenia nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy w celu uzyskania środków finansowych na spłatę zaległości. Jedynym źródłem dochodu jest renta, której wysokość nie pozwala na godną egzystencję.

Kolejno podniósł, że nie otrzymał żadnych pieniędzy (w związku z odpłatnym zbyciem nieruchomości). Ponownie wskazał na zły stan zdrowia (ciągle się pogorszający - utrata [...]), niezdolność do samodzielnej egzystencji, konieczność pozostawania pod stałą opieką innych osób, brak środków na egzystencję i leki. Wskazał, że otrzymuje tylko 500 zł renty inwalidzkiej, co nie pozwala na wykupienie leków (z uwagi na brak środków finansowych wielokrotnie przerywał leczenie). Otrzymuje pomoc od opiekunki, która korzysta z pomocy opieki społecznej. Posiada zadłużenie u komornika z tytułu niezapłaconych dla byłej żony alimentów, nieopłaconych kosztów sądowych. Nadto jest pozbawiony wszystkiego, nie ma dostępu do domu, został wypędzony przez byłą żonę i dzieci.

Na potwierdzenie sytuacji zdrowotnej ponownie dołączył szereg dokumentów, które były już w posiadaniu organu podatkowego (kserokopia dokumentów z lat 2014-2016 - sprawozdanie, opinie, karta informacyjna), a w zakresie sytuacji finansowej przekaz pocztowy na kwotę 500 zł, kserokopię: wyroku z 31 maja 2017 r. o zasądzeniu na rzecz U. R. kwoty 700 zł tytułem alimentów, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji przez komornika sądowego ([...]), stanu sprawy [...] (zaległe alimenty) i Oświadczenie w sprawie aktualnej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. W Oświadczeniu wskazał, że źródło dochodu stanowi renta w wysokości 500 zł, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje opiekunka K. I. i niepełnoletni syn. K. I. otrzymuje świadczenie na dziecko w ramach programu 500+ oraz zasiłek rodzinny w wysokości 98 zł, na wykup leków 150 zł oraz inne np. na zakup opału. Skarżący wskazał wydatki na utrzymanie trzyosobowego gospodarstwa domowego w łącznej wysokości 1.605 zł, w tym: energia elektryczna w wysokości 100 zł, ogrzewanie - 40 zł, woda i kanalizacja - 35 zł, alimenty - 700 zł, wydatki na lekarstwa i leczenie - 350 zł oraz na wyżywienie - 380 zł. Oświadczył, że ze wspólnego z byłą żoną domu został wypędzony, a gospodarstwo położone w [...] objęły dzieci.

Poinformował, że posiada zaległości z tytułu alimentów w wysokości około 4.000 zł, niezapłacone koszty sądowe w łącznej wysokości 7.200 zł oraz wobec komorników w łącznej wysokości 11.500 zł.

W dniu 19.07.2018 r. spisany został protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Do protokołu skarżący podał, że otrzymuje rentę w wysokości 500 zł (po potrąceniu przez komornika 500 zł), świadczenie 500+ na jedno dziecko. Mieszka w domu, który należy do syna (syn otrzymał go w zamian za opiekę). Syn ponosi koszty energii elektrycznej w wysokości 250 zł i podatku od nieruchomości. W domu syna skarżący nie posiada żadnego swojego majątku odrębnego. Oświadczając, że nie posiada żadnych ruchomości, nieruchomości, praw majątkowych, papierów wartościowych, rachunków bankowych, skarżący wskazał jednocześnie, że posiada plac, na którym gromadzi surowce wtórne, które sprzedaje na złom. Posiada zadłużenie z tytułu alimentów wobec żony w wysokości około 15.000 zł, kosztów sądowych w wysokości 4.000 zł, opłat adwokackich w postępowaniach cywilnych w wysokości 6.700 zł. Skarżący oświadczył także, że korzysta z pomocy opieki społecznej w formie zasiłków okresowych, celowych i rzeczowych.

Organ I instancji zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przesłanie informacji dotyczącej aktualnej sytuacji finansowej, rodzinnej i bytowej skarżącego. W odpowiedzi Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] poinformował, że skarżący mieszka obecnie w [...], ul. [...]. Mieszka tam wraz z K. I., z którą wychowuje trzyletniego syna M. R. Podatnik wraz z K. I. korzysta z zasiłków z pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych oraz programu 500+. Utrzymują się także z emerytury w wysokości 1.029,80 zł obciążonej zobowiązaniami komorniczymi. W związku z chorobami skarżący potrzebuje stałej opieki drugiej osoby, a na jego leczenie rodzina wydaje 600 zł miesięcznie. Końcowo stwierdzono, że rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a informacje uzyskano od skarżącego i K. I. Do pisma dołączono kserokopie: opinii komisyjnego badania przez biegłych lekarzy z dnia 25 lipca 2014 r., opinii [...] z dnia 14 czerwca 2018 r., zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 czerwca 2018 r. i przekazu pocztowego z 20 października 2018 r. na kwotę 500 zł.

Pełnomocnik skarżącego, w osobie adwokata przedstawił liczną dokumentację medyczną, w tym sporządzoną na potrzeby postępowania karnego.

Organ I instancji ustalił również, że skarżący od 1.01.1998 r. do 9.01.2017 r. prowadził działalność gospodarcza w zakresie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu.

Nadto, podatnik był stroną następujących czynności majątkowych:

1. 19.01.2006 r. – zbywca działki nr a z mapy [...] o pow. 0,0880 ha położonej w [...] KW [...];

2. 23.08.2006 r. – nabywca przyczepy [...] nr rej. [...] rok produkcji 2006;

3. 10.11.2006 r. – zbywca łąki o powierzchni 1,2000 ha, położonej w [...], KW [...], działki b i c;

4. 10.07.2007 r. – darczyńca samochodu ciężarowego [...] rok prod. 1979 r. (na rzecz J. R.);

5. 23.07.2007 r. – darczyńca przyczepy samochodowej rok prod. 2006, nr rej. [...];

6. 15.07.2007 r. – darczyńca samochodu osobowego [...], rok prod. 1994 r., nr rej. [...] (na rzecz A. R.);

7. 15.07.2007 r. – darczyńca przyczepy samochodowej, rok prod. 1993, nr rej. [...] (na rzecz J. R.);

8. 12.09.2007 r. – darczyńca nieruchomości o pow. 0,1270 ha z zabudowaniami położonej w [...] Dz. d, nieruchomości niezabudowanej o pow. 3,8795 ha w [...] Dz e KW [...] (na rzecz M. i J. R.);

9. 25.11.2008 r. – darczyńca środków pieniężnych w kwocie 50.000 zł (na rzecz J. R.);

10. 24.11.2008 r. – zbywca działki f z mapy [...] o pow. 0,1354 ha położonej w [...] KW [...];

11. 1.12.2008 r. – zbywca działki g z mapy [...] o pow. 0,1352 ha położonej w [...] KW nr [...];

12. 23.03.2009 r. - zbywca działki h z mapy [...] o pow. 0,1356 ha położonej w [...];

13. 17.06.2009 r. - zbywca działki i z mapy [...] o pow. 0,1358 ha położonej w [...];

14. 4.06.2009 r. - zbywca działki j z mapy [...] o pow. 0,1780 ha położonej w [...];

15. 14.08.2009 r. - zbywca działki k z mapy [...] o pow. 0,1364 ha położonej w [...];

16. 3.07.2009 r. - zbywca działki l z mapy [...] o pow. 0,1361 ha położonej w [...];

17. 6.08.2009 r. – nabywca 1/11 części w działce o pow. 0,0127 ha stanowiącej tereny mieszkaniowe – szambo, 1/8 części działki o pow. 0,0634 ha stanowiącej tereny mieszkaniowe – budynek gospodarczy, działki o pow. 0,0255 ha stanowiącej tereny mieszkaniowe – budynek mieszkalny;

18. 10.10.2009 r. – nabywca samochodu osobowego m-ki [...], rok prod. 1998 nr rej. [...];

19. 28.10.2009 r. – nabywca samochodu m-ki [...], rok prod. 1995, rej. [...];

20. 13.04.2010 r. – zbywca działki m-p z mapy o pow. 0,5461 ha położonej w [...];

21. 8.06.2010 r. nabywca działki zabudowanej budynek magazynu zbożowego położony w [...] o pow. 0,0562 ha;

22. 25.11.2011 r. – nabywca lokalu mieszkalnego w [...] KW nr [...],[...];

23. 25.02.2011 r. – zbywca działki r z mapy [...] o pow. 0,1343 ha położonej w [...];

24. 6.09.2011 r. – nabywca działki nr s z mapy [...] o pow. 0,2680 ha wraz z zabudowaniami położonej w [...];

25. 2.09.2011 r. – zbywca lokalu mieszkalnego położonego w [...] KW nr [...] i udziału 250/100.000;

26. 19.01.2012 r. – strona czynności zawarcia aneksu do umowy sprzedaży oraz ustanowieniu hipoteki z dnia 18.01.2012 r.;

27. 18.01.2012 r. – zbywca nieruchomości zabudowanej położonej w [...] Dz nr s z mapy [...] o pow. 0,2680 ha;

28. 30.01.2013 r. – darczyńca samochodu osobowego m-ki [...], rok prod. 2005 (na rzecz M. R.).

Nadto skarżący jest lub był właścicielem/współwłaścicielem 16 samochodów osobowych (CEPIK).

Skarżący jest właścicielem/współwłaścicielem następujących nieruchomości:

1. właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w [...] ul. [...] (została na niej ustanowiona hipoteka przymusowa) działka zabudowana budynkiem magazynu zbożowego o pow. 0,0562 ha, KW nr [...];

2. współwłaścicielem 1/11 części nieruchomości gruntowej położonej w [...], ul. [...], wspólność ustawowa małżeńska 0,0127 ha, KW nr [...];

3. właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w [...] ul. [...], 00255 ha, KW nr [...], na której również została zabezpieczona należność objęta wnioskiem o ustanowienie hipoteki przymusowej;

4. współwłaścicielem 1/8 części nieruchomości gruntowej położonej w [...], ul. [...], wspólność ustawowa małżeńska, 0,0634 ha, KW nr [...].

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowo-wyjaśniającego, organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 20.12.2018 r.

W toku postępowania odwoławczego skarżący przekazał m.in. opinię lekarską z dnia 15.01.2019 r. sporządzoną na zlecenie Sądu Rejonowego w [...] Wydziału [...] Karnego w sprawie ustalenia aktualnego stanu zdrowia oskarżonego (skarżącego), pod kątem możliwości uczestnictwa w postępowaniu, z której wynika, iż zły stan zdrowia skarżącego ma charakter trwały.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu zaskarżoną decyzją z dnia 14.05.2019 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym za 2012 r. Termin płatności zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. przypadał na dzień 30.04.2013 r., stąd podstawowy, 5-letni termin przedawnienia tego zobowiązania, zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm.) [dalej: O.p.] upływał z dniem 31.12.2018 r. Z akt sprawy wynika, że bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia rentowego strony. Na podstawie potwierdzeń odbioru, odpis tytułu wykonawczego uznano za doręczony w trybie administracyjnym w dniu 17.07.2018 r., natomiast zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało doręczone stronie w dniu 21.12.2018 r.

Nadto, tytułem zabezpieczenia przedmiotowej zaległości podatkowej wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi, dokonano wpisu hipoteki przymusowej na posiadanych przez stronę nieruchomościach w [...].

Kolejno organ omówił przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p., stanowiący podstawę prawną decyzji.

Wyjaśnił, że przedmiotowa zaległość podatkowa wynikała ze zbycia przez skarżącego na podstawie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia 18.01.2012 r. za cenę 200.000 zł nieruchomości położonej w [...] (nr księgi wieczystej nr [...]), którą nabył w dniu 6.09.2011 r. - a zatem przed upływem 5 lat od daty nabycia. Z treści aktu notarialnego wynika, że kwotę 2.000 zł skarżący otrzymał przed podpisaniem umowy, natomiast pozostałą kwotę 198.000 zł kupujący miał zapłacić w terminie do dnia 25 stycznia 2012 r. (§ 3).

Skarżący z opóźnieniem, ponieważ dopiero w dniu 20.01.2017 r. złożył zeznanie PIT-39 za 2012 r. gdzie wykazał podatek w wysokości 18.212 zł z odpłatnego zbycia ww. nieruchomości (obowiązek złożenia ww. zeznania podatkowego upływał w dniu 30.04.2013 r.). W ocenie organu bez znaczenia przy tym jest fakt, że, jak strona twierdzi, nie otrzymała środków ze sprzedaży nieruchomości. Rozliczenia pomiędzy stroną sprzedającą a kupującą (zapłata ceny sprzedaży/nabycia lub jej brak) nie mają wpływu na powstanie obowiązku podatkowego. Jeżeli skarżący nie otrzymał określonej w umowie sprzedaży sumy winien poczynić starania na drodze postępowania sądowego.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wielokrotnie był stroną czynności majątkowych czy to jako nabywca nieruchomości czy też ich zbywca. Zatem, wbrew temu co podnosi w odwołaniu, można przyjąć, że skarżący świadomy był swoich działań.

Także w 2013 r. podatnik wziął udział w licytacji nieruchomości, dokonując wpłaty wadium w wysokości 10.520,50 zł. Ponadto z adnotacji urzędowej sporządzonej w dniu 23.12.2016 r. na okoliczność sprzedaży nieruchomości przed upływem pięciu lat od daty jej nabycia wynika, że w okresie od 2 marca 2012 r. do 11 marca 2016 r. podatnik poniósł wydatki mieszkaniowe w wysokości 39.457,30 zł (uznane przez organ w wysokości 28.306,75 zł), nadto w dniu 22 maja 2013 r. wpłacił wadium w wysokości 10.520,50 zł.

Powyższe zdaniem organu odwoławczego świadczy o posiadaniu przez skarżącego środków finansowych, z których możliwa była zapłata zobowiązania podatkowego w ustawowym terminie.

Na marginesie organ zauważył, że dziwi zachowanie skarżącego, który mimo twierdzenia, że nie otrzymał od kupującego kwoty 198.000 zł, nie dochodzi tej wierzytelności na drodze postępowania sądowego. Zainicjował natomiast postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej, która wraz z odsetkami za zwłokę stanowi około 13 % tej wierzytelności, a zasadność umorzenia upatruje między innymi w powołanej okoliczności braku zapłaty za nieruchomość. Wobec tego organ uznał, że udzielnie ulgi w żądanym zakresie, ze względu na powołaną przez stronę przyczynę powstania zaległości, nie może być uznane za zasadne. Oznaczałoby bowiem akceptację nienależytego wywiązywania się z zobowiązań wobec budżetu państwa i równoznaczne byłoby z udzieleniem bezzwrotnego kredytu kosztem środków publicznych, a w konsekwencji finansowaniem wydatków strony.

Okoliczności sprawy, świadczą w ocenie organu o tym, że umorzenie przedmiotowej zaległości stałoby w sprzeczności z interesem publicznym. Funkcja instytucji ulg podatkowych nie może być wykorzystywana do rozwiązywania nie mających charakteru wyjątkowego problemów występujących w związku z obowiązkiem prawidłowego i terminowego rozliczania się z budżetem państwa. Nie może być także sprowadzona do działań osłonowych czy socjalno-bytowych. Nie może stanowić powszechnego środka zmierzającego do poprawy trudnej sytuacji finansowej podatnika.

W zakresie sytuacji skarżącego organ zauważył, że z Oświadczenia w sprawie aktualnej sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej oraz Protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego wynika, że gospodarstwo domowe podatnik prowadzi wraz z K. I. i małoletnim synem. Strona mieszka w domu należącym do syna (przekazanym w zamian za opiekę). Koszty energii elektrycznej w wysokości 250 zł i podatku od nieruchomości ponosi syn. Z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 9 listopada 2018 r. wynika, że strona wraz z synem i K. I. mieszka w [...], ul. [...] (jak zaznaczono w piśmie informacje pochodzą od strony). Zatem warunki bytowe są zapewnione. Miesięczny dochód stanowi renta skarżącego w wysokości 1.029,80 zł, z której po potrąceniach egzekucyjnych do wypłaty pozostaje kwota 500 zł, świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł wypłacane w ramach programu 500+, świadczenie rodzinne w wysokości 98 zł. Podatnik korzysta z opieki społecznej w formie zasiłków okresowych, celowych i rzeczowych, np. na wykup leków 150 zł, na zakup opału. Z uzyskiwanych środków ponoszone są wydatki w łącznej wysokości 1.605 zł, w tym: energia elektryczna w wysokości 100 zł, ogrzewanie - 40 zł, woda i kanalizacja - 35 zł, alimenty - 700 zł, wydatki na lekarstwa i leczenie - 350 zł oraz na wyżywienie - 380 zł. Skarżący posiada nieruchomości, których jest właścicielem - nieruchomości położone w [...], ul. [...] i ul. [...], na których ustanowiono hipoteki przymusowe celem zabezpieczenia przedmiotowej zaległości podatkowej oraz współwłaścicielem (1/8 części i 1/11 części) dwóch innych nieruchomości również położonych w [...]. Oprócz przedmiotowej zaległości podatkowej skarżący posiada zaległości z tytułu alimentów w wysokości około 15.000 zł (według rozliczenia dokonanego przez komornika sądowego na dzień 3 października 2018 r. zaległość z tytułu alimentów wynosi 11.950,72 zł, a z kosztami egzekucyjnymi i dodatkowymi opłatami - 13.033,59 zł), niezapłaconych kosztów sądowych w łącznej wysokości 7.200 zł oraz wobec komorników w łącznej wysokości 15.500 zł.

Organ stwierdził, że sytuacja finansowa, w jakiej znajduje się strona, jest trudna. Jednakże trudna sytuacja finansowa związana jest nie tylko ze spłatą przedmiotowego zobowiązania, lecz przede wszystkim z posiadaniem innych niepodatkowych długów. Natomiast obowiązkiem każdego podatnika jest takie gospodarowanie posiadanymi środkami pieniężnymi, aby w pierwszej kolejności uregulować ciążące na nim zobowiązania wobec budżetu państwa.

Rozwiązanie problemów finansowych skarżącego nie może odbywać się kosztem środków należnych budżetowi państwa.

Sytuacja finansowa nie wskazuje bowiem na bezsporny, całkowity brak możliwości zapłaty zaległości podatkowej. Celem egzekucji przedmiotowego zobowiązania doszło do zajęcia świadczenia rentowego strony, dokonano też wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomościach będących własnością strony.

Nadto, zdaniem organu, podatnik w pierwszej kolejności pomoc winien uzyskać od swoich dzieci zwłaszcza, że w przeszłości były obdarowywane przez skarżącego (środki finansowe, nieruchomości, ruchomości). Jak oświadczyła strona, dom w którym mieszka otrzymał syn w zamian za opiekę. Pomoc ta nie powinna być zatem wyprzedzana przez pomoc ze strony Państwa.

Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej skarżącego, organ nie kwestionował, że jest ona bardzo trudna i w sposób znaczący wpływa na sytuację finansową oraz życiową (niezdolność do pracy, konieczność opieki osób drugich). Podatnik cierpi na rzadką chorobę - [...] w przebiegu [...]. Z dokumentacji medycznej wynika, że strona cierpi również na szereg innych schorzeń będących także następstwem [...]. Z opinii biegłych lekarzy medycyny sądowej sporządzonej w dniu 15.01.2019 r. wynika, że "Schorzenia te mają znaczny stopień zaawansowania, nadto postępują i prowadzą do dysfunkcji badanego na wielu płaszczyznach. Te oraz pozostałe wyżej wymienione schorzenia i stany ([...], choroba [...], zaburzenia [...],[...], cechy zespołu [...], upośledzenie [...], zmiany [...], [...], powiększenie [...], [...], stan po usunięciu w dniu [...] 2018 r. [...]) prowadzą do tego, że podatnik niemal przez cały czas odczuwa różnego typu dolegliwości ograniczającego jego całościowe funkcjonowanie. Stan badanego na obecnym stadium zaawansowania choroby nie rokuje poprawy. Stwierdzone u niego zmiany narządowe w większości są nieodwracalne."

Uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, organ uznał, że stwierdzenie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 O.p., choć stanowi element niezbędny i wystarczający do podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia, nie przesądza o udzieleniu ulgi. Działając w ramach uznania administracyjnego organ stwierdził, że brak podstaw do zastosowania wnioskowanej ulgi.

Rozważając zasadność ulgi w formie umorzenia organ stwierdził, że odmowa umorzenia przedmiotowej zaległości w żaden sposób nie wpłynie na obecną sytuację. Ze względu na ogólny stan zadłużenia skarżącego-z całą pewnością jej nie pogorszy, natomiast umorzenie jej nie poprawi. Nie spowoduje także sięgnięcia do środków z pomocy społecznej, albowiem podatnik ma stałe źródła dochodów, a z takiej pomocy już korzysta.

Tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w odwołaniu.

We wniesionej skardze skarżący, działający poprzez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, podniósł zarzuty naruszenia:

1. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. w szczególności:

- odmowę umorzenia zaległości podatkowych pomimo zaistnienia ku temu przesłanek,

- zastosowanie niewłaściwych kryteriów oceny istnienia interesu publicznego oraz ważnego interesu podatnika,

- sprowadzenie oceny przesłanki umorzenia w praktyce wyłącznie do oceny interesu publicznego i brak wyważenia interesu publicznego ze stwierdzonym przez siebie ważnym interesem podatnika oraz brak oceny, dlaczego w danych okolicznościach organ przyznaje prymat interesowi publicznemu pomimo tego, że stwierdzony ważny interes podatnika przemawiał za umorzeniem,

- uzasadnienie braku istnienia interesu publicznego w umorzeniu tym, że podatnik posiada dzieci, które są wobec niego z mocy prawa zobowiązane alimentacyjnie,

- powołanie się przy odmowie umorzenia zaległości na to, że umorzenie spowodowałoby, iż lepiej traktowani byliby podatnicy realizujący terminowo zobowiązania podatkowe - w sytuacji, w której istotą ulg podatkowych jest pewnego rodzaju uprzywilejowanie (ze względu na szczególne okoliczności) niektórych podmiotów.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Badając zaskarżoną decyzję według wskazanych kryteriów Sąd stwierdza, że brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia.

Kontroli Sądu podlega decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w wysokości 18.212 zł z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości wraz z odsetkami a za zwłokę w wysokości 6.982 zł.

Na wstępie wskazać trzeba, że Sąd podziela stanowisko organu odnośnie braku przedawnienia objętego przedmiotowym wnioskiem o umorzenie zobowiązania w podatku dochodowym za 2012 r.

Stosownie do przepisu art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie natomiast z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W przedmiotowej sprawie termin płatności zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. przypadał na dzień 30 kwietnia 2013 r., stąd podstawowy, 5-letni termin przedawnienia tego zobowiązania, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., upływał z dniem 31 grudnia 2018 r. Jak wynika z akt sprawy oraz pisma Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu nr [...] z dnia 29 stycznia 2019 r. bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia zawiadomieniem nr [...] z dnia 6 grudnia 2018 r., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 8 czerwca 2017 r. obejmującego przedmiotową zaległość, renty wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Pismem z dnia 18 grudnia 2018 r. nr [...] organ rentowy poinformował Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu, iż z uwagi na realizację tytułu wykonawczego w sprawie o alimenty do realizacji potrąceń na poczet należności przystąpi, jeśli maksymalna kwota potrąceń ze świadczenia pozwoli na pokrycie należności objętych zajęciem a także o zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową.

Na podstawie potwierdzeń odbioru, odpis tytułu wykonawczego uznano za doręczony w trybie administracyjnym w dniu 17 lipca 2018 r., natomiast zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało doręczone stronie w dniu 21 grudnia 2018 r.

Zatem doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania – przed dniem 31.12.2018 r. (kiedy to upływał podstawowy termin przedawnienia wynikający z art. 70 § 1 O.p.) doszło do zastosowania środka egzkucyjnego, o którym podatnik został zwiadomiony – i od tego momentu 5-letni termin przedawnienia ww. zobowiązania biegnie na nowo.

Zatem organy miały podstawy do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego.

Natomiast materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika (...) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Użyte w przepisie sformułowanie "organ podatkowy może" oznacza, że decyzja o umorzeniu podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego i zależy od woli organu podatkowego. Przy czym możliwość zastosowania uznania administracyjnego uzależniona jest od wystąpienia w sprawie wskazanych w tym przepisie przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". W przypadku wykazania przez stronę, że w sprawie takie przesłanki wystąpiły (co najmniej jedna z nich), od uznania organu podatkowego zależy, czy przyzna on stronie ulgę w zapłacie zobowiązań podatkowych. Zatem, uznanie administracyjne musi być poprzedzone ustaleniem, czy w danej sprawie wystąpiły wymienione w tym przepisie przesłanki. Następnie w przypadku stwierdzenia wystąpienia którejkolwiek z nich - organ może dopiero umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, czyli w sposób uznaniowy podjąć decyzję czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też odmówić jej przyznania. Z woli ustawodawcy organ podatkowy ma możliwość dokonania swobodnego wyboru w ocenie tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający umorzenie, przy czym podjęcie tej decyzji musi być poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, zgodnie z regułami zawartymi w art.122 O.p. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 O.p. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego) i art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) uwzględniającymi właściwą wykładnię art. 67a § 1 O.p.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II FSK 1652/10, LEX nr 1121075), sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych organów podatkowych podlega ograniczonej kontroli sądu administracyjnego, który nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ podatkowy wybór jest trafny. Sąd uprawniony jest do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy, w szczególności czy prawidłowo przyjął, że w sprawie wystąpiły, bądź nie wystąpiły, przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, nie jest natomiast uprawniony do badania merytorycznej zasadności takiej decyzji administracyjnej. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. powoduje, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy celowości takich decyzji (wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 stycznia 2013 r., I SA/Lu 944/12, LEX nr 1298349, wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302 oraz wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300). Podkreślić należy, że sąd administracyjny nie może zobowiązać organu podatkowego do wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej bądź odmowie umorzenia zaległości podatkowej. Nie może też oceniać kryteriów przyjętych przez organ, a uzasadniających wybór opcji decyzyjnej. Zatem, Sąd nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa powinna być umorzona, bowiem jak podkreślono wyżej, takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych, natomiast kontroluje zaskarżoną decyzję uznaniową w zakresie jej zgodności z przepisami proceduralnymi weryfikując, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził kompletny materiał dowodowy oraz czy dokonana przez niego ocena mieści się w ustalonych granicach, a wyprowadzone wnioski są logiczne i poprawne.

Ulga podatkowa w postaci umorzenia zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę czy opłaty prolonagacyjnej stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, musi ona zatem mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego podatnika niezależnych.

Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" należą do kryteriów zobiektywizowanych, a ocena ich istnienia dokonywana jest w oparciu o sytuację materialno-finansową podatnika. W orzecznictwie podkreśla się, że "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Przez "interes publiczny" rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. Wynika to z wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia stanowiącej odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n. tezy 14, 15 i 18 do 20 i powołane tam orzecznictwo).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy podatkowe badały istnienie przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" i zasadnie stwierdziły istnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz brak przesłanki "interesu publicznego". Organy uznały, że brak jest wystarczających podstaw do udzielenia skarżącemu wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Zdaniem Sądu, stanowisko to znajduje potwierdzenie w prawidłowo zgromadzonym przez organy materiale dowodowym, który został szczegółowo przez nie przeanalizowany i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie sytuacji finansowej, majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego wynika, że gospodarstwo domowe skarżący prowadzi wraz z opiekunką K. I. i małoletnim synem M. R. (urodzonym w 2014 r.). Według oświadczenia złożonego do Protokołu z dnia 19 lipca 2018 r. spisanego w [...], ul. [...], skarżący mieszka w domu należącym do syna (przekazanym w zamian za opiekę). Według oświadczenia strony koszty energii elektrycznej w wysokości 250 zł i podatku od nieruchomości ponosi syn. Natomiast z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 9 listopada 2018 r. wynika, że skarżący wraz z synem i K. I. mieszka w [...], ul. [...] (jak zaznaczono w tym piśmie GOPS, informacje te pochodzą od podatnika i K. I.). Miesięczny dochód stanowi renta skarżącego w wysokości 1.029,80 zł, z której po potrąceniach egzekucyjnych do wypłaty pozostaje kwota 500 zł, K. I. świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł wypłacane w ramach programu 500+, świadczenie rodzinne w wysokości 98 zł. Nadto, według oświadczenia skarżącego korzysta on z pomocy opieki społecznej w formie zasiłków okresowych, celowych i rzeczowych, np. na wykup leków 150 zł, na zakup opału. Z uzyskiwanych środków ponoszone są wydatki w łącznej wysokości 1.605 zł, w tym: energia elektryczna w wysokości 100 zł, ogrzewanie - 40 zł, woda i kanalizacja - 35 zł, alimenty - 700 zł, wydatki na lekarstwa i leczenie - 350 zł oraz na wyżywienie - 380 zł.

Skarżący posiada nieruchomości, których jest właścicielem - nieruchomości położone w [...], ul. [...] i ul. [...], na których ustanowiono hipoteki przymusowe celem zabezpieczenia przedmiotowej zaległości podatkowej oraz współwłaścicielem (1/8 części i 1/11 części) dwóch innych nieruchomości również położonych w [...].

Oprócz przedmiotowej zaległości podatkowej skarżący posiada zaległości z tytułu alimentów w wysokości około 15.000 zł (według rozliczenia dokonanego przez komornika sądowego na dzień 3 października 2018 r. zaległość z tytułu alimentów wynosi 11.950,72 zł, a z kosztami egzekucyjnymi i dodatkowymi opłatami - 13.033,59 zł), niezapłaconych kosztów sądowych w łącznej wysokości 7.200 zł oraz wobec komorników w łącznej wysokości 15.500 zł.

Odnośnie stanu zdrowia ustalono, że skarżący cierpi na rzadką chorobę - [...] w przebiegu [...]. Z dokumentacji medycznej wynika, że podatnik cierpi również na szereg innych schorzeń będących także następstwem [...]. Z opinii biegłych lekarzy medycyny sądowej sporządzonej na potrzeby postępowania karnego w dniu 15 stycznia 2019r. wynika, że "Schorzenia te mają znaczny stopień zaawansowania, nadto postępują i prowadzą do dysfunkcji badanego na wielu płaszczyznach. Te oraz pozostałe wyżej wymienione schorzenia i stany ([...], choroba [...], zaburzenia [...], [...], cechy zespołu [...], upośledzenie [...], zmiany [...], [...], powiększenie [...], [...], stan po usunięciu w dniu [...] 2018 r. [...]) prowadzą do tego, że badany niemal przez cały czas odczuwa różnego typu dolegliwości ograniczającego jego całościowe funkcjonowanie. Stan badanego na obecnym stadium zaawansowania choroby nie rokuje poprawy. Stwierdzone u niego zmiany narządowe w większości są nieodwracalne."

Mając na uwadze wyżej przedstawione informacje, stwierdzić należy, iż organy miały podstawy do uznania, że wobec skarżącego zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika", ponieważ znajduje się on w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej. Posiada zadłużenie, zobowiązanie alimentacyjne, pobiera rentę, która po potrąceniach egzekucyjnych wynosi 500 zł. Przewlekle choruje od wielu lat na szereg schorzeń. Posiada wprawdzie majątek, ale obciążony hipotecznie. Ze zgromadzonych informacji wynika zatem, iż podatnik może mieć trudności ze spłatą przedmiotowej zaległości podatkowej.

Podkreślić jednak należy, że organy zasadnie przyjęły w sprawie, iż wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika nie powoduje automatycznie obowiązku umorzenia zaległości.

Wyjaśnić trzeba, że wystąpienie choćby jednej przesłanki umorzenia z art. 67a § 1 pkt O.p. daje organom podstawy do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co szerzej omówiono już powyżej. W ocenie Sądu organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy wyłożył przyczyny, dla których, pomimo wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika, udzielenie skarżącemu ulgi w postaci umorzenia przedmiotowej zaległości, nie było uzasadnione.

Organ przedstawił szereg argumentów przemawiających za odmową udzielenia żądanej ulgi, jednocześnie odwołał się do tego, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego – takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu nie świadczy o tym, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Co do okoliczności sprawy, które przemawiają za odmową umorzenia zaległości organ zasadnie odniósł się do realiów powstania przedmiotowego zobowiązania jak i wyjaśnień podatnika w zakresie nieuregulowania tego zobowiązania w terminie (PIT-39 za 2012 r. skarżący przedłożył dopiero w dniu 20 stycznia 2017 r.), które budzą wątpliwości. Zgodnie z informacjami zawartymi w akcie notarialnym skarżący za sprzedaż nieruchomości miał uzyskać kwotę 200.000 zł, z czego 2000 zł w dniu sprzedaży, a następnie 198.000 zł. Z informacji przekazanych przez kupującego wynika, iż doszło do przekazania ww. kwoty 198.000 zł skarżącemu tytułem zapłaty za przedmiotową nieruchomość. Zasadnie organ zauważył, że wątpliwości budzą wyjaśnienia skarżącego, iż nie otrzymał on zapłaty za sprzedaż nieruchomości (co dodatkowo zdaniem strony przemawia za umorzeniem zobowiązania podatkowego wynikającego z odpłatnego zbycia tej nieruchomości), w sytuacji gdy jednocześnie nie ma żadnych danych o tym, iż skarżący nie dochodzi ww. wierzytelności 198.000 zł na drodze postępowania sądowego. Co istotne, na co wskazał organ w zaskarżonej decyzji, kwota przedmiotowej zaległości stanowi zaledwie 13 % wartości ww. wierzytelności. W świetle zebranych w sprawie informacji nie jest również wiarygodne, że skarżący jest osobą nieporadną i działającą bez rozeznania. Jak słusznie zauważył organ, z akt sprawy wynika, że skarżący wielokrotnie był stroną czynności majątkowych - czy to jako nabywca nieruchomości czy też ich zbywca. W 2013 r. skarżący wziął udział w licytacji nieruchomości, dokonując wpłaty wadium w wysokości 10.520,50 zł. Z adnotacji urzędowej sporządzonej w dniu 23 grudnia 2016 r. na okoliczność sprzedaży nieruchomości przed upływem pięciu lat od daty jej nabycia wynika, że w okresie od 2 marca 2012 r. do 11 marca 2016 r. skarżący poniósł wydatki mieszkaniowe w wysokości 39.457,30 zł (uznane przez organ w wysokości 28.306,75 zł), nadto, jak wskazano powyżej, w dniu 22 maja 2013 r. wpłacił wadium w wysokości 10.520,50 zł.

Powyższe świadczy o posiadaniu przez skarżącego środków finansowych, z których możliwa była zapłata zobowiązania podatkowego w ustawowym terminie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że postawa podatnika, który dysponował środkami finansowanymi, a mimo to nie uregulował zobowiązania podatkowego, a zamiast tego ponosił inne wydatki (wydatki mieszkaniowe, wpłata wadium) ma znaczenie dla oceny zasadności wniosku o umorzenie. Trudno w tym przypadku uznać, że podatnik znalazł się bez swojej winy w trudnej sytuacji finansowej, co uniemożliwiło terminowe zapłacenie podatku.

Podkreślić też należy, że z akt sprawy wynika, że podatnik przez znaczny okres czasu, bo od 1.01.1998 r. do 9.01.2017 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu – co również przeczy twierdzeniom, że podatnik z uwagi na swoje schorzenia, działał bez należytego rozeznania.

Zasadnie również organ wskazał w kontekście braku podstaw do umorzenia zaległości, że skarżący posiada dzieci, na który również ciąży obowiązek pomocy zgodnie z regulacjami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje, podatnik w pierwszej kolejności winien uzyskać pomoc od swoich dzieci zwłaszcza, że w przeszłości były obdarowywane przez stronę (środki finansowe, nieruchomości, ruchomości – co szczegółowo omówiono we wstępnej części uzasadnienia). Skarżący oświadczył też, że dom, w którym mieszka otrzymał syn w zamian za opiekę.

Odnośnie ww. darowizn przekazanych przez skarżącego, na marginesie wskazać należy na treść przepisu art. 897 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

Tym samym organ w sposób przejrzysty i racjonalny wykazał przyczyny, dla których udzielenie wnioskowanej ulgi nie jest uzasadnione. Skarżący bowiem przyczynił się do powstania przedmiotowej zaległości (ponosił inne wydatki, podczas gdy obowiązany był do uiszczenia podatku), posiadał i nadal posiada majątek (choć obecnie obciążony hipotecznie) oraz dokonał szeregu darowizn na rzecz swoich dzieci, które w pierwszej kolejności winy wspomóc go w trudnej sytuacji finansowej i życiowej. Takie stanowisko organu, wbrew zapatrywaniom pełnomocnika strony, nie oznacza w żadnym razie obciążania zobowiązaniem podatkowym osób niewskazanych w przepisach Ordynacji podatkowej. Przedmiotowa sprawa dotyczy umorzenia zaległości podatkowej, powoduje konieczność całościowego ustalenia sytuacji skarżącego, co również wiąże się z uwzględnieniem przyczyn powstania zaległości jak i oceny postawy skarżącego i jego sytuacji życiowej, rodzinnej. Analiza ww. okoliczności nie dawała w ocenie organów podstaw do uwzględnienia wniosku strony, a Sąd nie stwierdził, aby ocena istnienia ważnego interesu podatnika oraz braku wystąpienia interesu publicznego dokonana przez organy podatkowe nie uwzględniała obiektywnych kryteriów, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Znalazła też odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nie stanowią również podstawy do uwzględnienia skargi zarzuty dotyczące wskazania przez organ, że w przypadku skarżącego (który posiada stały dochód – rentę oraz majątek) definitywna rezygnacja z należności przysługujących budżetowi państwa nie znajduje uzasadnienia. W ocenie organu dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości odzyskania środków pieniężnych, z których mogłaby być uregulowana zaległość podatkowa, dopóty umorzenie jej przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

W tym kontekście przede wszystkim wskazać należy, że zdaniem Sądu organy prawidłowo oceniły brak wystąpienia przesłanki umorzenia w postaci interesu publicznego. Całokształt poczynionych ustaleń przemawia za przyjęciem, że choć podatnik znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, to jednak umorzenie zaległości nie jest zgodne z interesem publicznym. Fakt, iż skarżący nadal posiada majątek, może liczyć na pomoc dzieci, uwzględniając również wyżej opisane okoliczności dotyczące powstania zaległości podatkowej, zasadnie zostały ocenione przez organy jako wskazujące na brak wystąpienia omawianej przesłanki. Nie ma również racji pełnomocnik strony, że organ błędnie rozumie przesłankę interesu publicznego wskazując na brak do podstaw do umorzenia z uwagi na to, że stawiałoby to skarżącego w uprzywilejowanej pozycji względem innych podatników, wywiązujących się ze swoich obowiązków. Użyta przez organ argumentacja miała dowodzić, że umorzenie zaległości podatkowej stanowi instytucję, która ma zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach – co należy zaaprobować. Organy uznały, że taka wyjątkowa sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi – a kontrola akt sprawy jak i zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że takie stanowisko organów nie narusza prawa.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących tego, że organ nie rozważył umorzenia zaległości podatkowej w części. Zaznaczyć trzeba, że skarżący wnioskował o umorzenie zaległości podatkowej w całości. W swoich pismach składanych wielokrotnie w toku postępowania zarówno przez organem I jak i II instancji skarżący nie wnosił o umorzenie w części, nie wykazał też (także w postępowaniu sądowoadministracyjnym), że miałby możliwości spłacenia pozostałej części zaległości, przy częściowym jej umorzeniu. Jednocześnie organy stwierdziły, że w sprawie nie ma podstaw do umorzenia zaległości – a sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała, iż w sprawie doszło do naruszenia prawa.

Na marginesie wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący, w toku postępowania sądowego, uzyskał prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia z kosztów sądowych (reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru). Zaznaczyć tu jednak należy, że inne są przesłanki i przyczyny przyznania prawa pomocy (istotne jest tu zagwarantowanie stronie prawa do sądu), zaś inne umorzenia zaległości podatkowej. Przesłanek tych nie można w żadnym razie utożsamiać. Trudna sytuacja finansowa skarżącego, nie jest w sprawie kwestionowana, ale – jak wyjaśniono już powyżej – nie stanowi ona samodzielnej podstawy do umorzenia zaległości.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia pozostałych podnoszonych w skardze zarzutów. Organy nie naruszyły przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p.

Nie ma racji pełnomocnik skarżącego, że egzekucja przedmiotowej zaległości może doprowadzić do konieczności skorzystania przez skarżącego z innej pomocy społecznej niż finansowa, z uwagi na utratę domu.

Jak wyżej wskazano na nieruchomościach będących własnością skarżącego dokonano wpisu hipoteki przymusowej. Hipoteki dokonano zarówno na nieruchomości, na której znajduje się dom, w którym mieszka skarżący, tj. w [...], ul. [...], jak i na nieruchomości położonej również w [...], ul. [...]. Istnieje zatem druga nieruchomość, z której może być dochodzone zaległe zobowiązanie podatkowe.

Sąd stwierdza również, że powołane przez pełnomocnika w skardze orzeczenia (m.in. wyroki NSA: z dnia 5.09.2019 r., sygn. II FSK 3325/15, z dnia 21.11.2012 r., sygn. II GSK 1625/11, i wyrok WSA w Kielcach z dnia 28.03.2019 r., sygn. I SA/Ke 21/19) nie będą miały zastosowania w sprawie, gdyż zostały wydane na tle odmiennych stanów faktycznych. W powołanych sprawach nie wystąpiły łącznie wszystkie okoliczności, które w niniejszej sprawie doprowadziły organy do uznania, że udzielenie wnioskowanej ulgi nie jest uzasadnione, a to omówione już powyżej: realia, w jakich doszło do powstania zaległości, fakt, iż podatnik w 2013 r. (kiedy przypadał termin płatności podatku) dysponował środkami finansowymi i ponosił inne znaczne wydatki, posiadanie przez podatnika majątku (choć obciążonego hipotecznie), posiadanie przez podatnika dzieci, które otrzymywały od niego liczne darowizny i winny w pierwszej kolejności udzielić mu wsparcia.

Nie ma również racji pełnomocnik strony, że organy w sposób nieuzasadniony dały prymat interesowi publicznemu. W sprawie bowiem wskazano na szereg okoliczności, które przemawiają za odmową umorzenia zaległości. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że trudna sytuacja zdrowotna i finansowa nie rodzi automatycznie obowiązku udzielenia ulgi. Istotne jest, że organy w sposób przekonywujący i racjonalny uzasadniły wydane rozstrzygnięcie.

Argumentacja organu pozwala na przyjęcie, iż działanie w ramach uznania administracyjnego nie zostało przeprowadzone w sposób dowolny.

Brak również podstaw do uznania, że uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest niezgodne z art. 210 § 4 O.p. W ocenie Sądu uzasadnienie zawiera jasne i nie budzące wątpliwości stanowisko organu, co pozwala na zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia.

Podkreślić raz jeszcze należy, że Sąd nie stwierdził w sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem strony, że organ przyjął rozumienie interesu publicznego w taki sposób, że jakakolwiek możliwość wyegzekwowania zaległości podatkowej od podatnika miałaby sprawiać, iż umorzenie zaległości jest niedopuszczalne. Zaznaczyć ponownie należy, że istniejące jeszcze możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej nie stanowiły samodzielnej podstawy do odmowy umorzenia zaległości, organ wskazał na szereg innych aspektów sprawy, o których mowa była wyżej, przemawiających za odmową umorzenia zaległości, które oceniane łącznie dawały podstawy do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. W ocenie strony z dowodów w sprawie wynika, iż schorzenia natury [...] skarżącego ograniczały sprawność intelektualną, co miało znacznie m.in. przy zawieraniu umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości (w wyniku czego powstała zaległość podatkowa, objęta wnioskiem o umorzenie).

Sąd nie podziela tego stanowiska strony, gdyż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika równocześnie, że skarżący aż do 2017 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu, a także brał udział w wielu czynnościach prawnych (opisanych we wstępnej części uzasadnienia).

Zdaniem Sądu organy dokonując wyboru rozstrzygnięcia nie naruszyły granic uznania administracyjnego, należycie rozważyły podnoszone przez stronę okoliczności i zgromadzone dowody, a odnosząc je do podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.