Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2029/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 17  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
article: art. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 220 poz 1601
law: Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych  oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi E. D. i R. D. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa po rozpatrzeniu odwołania E. i R. małżonków D. od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] orzekającej o zezwoleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb R. [...], stanowiącej współwłasność E. i R. małżonków D. oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] znak [...] o ustaleniu lokalizacji drogi – ustalono lokalizację dla inwestycji pn. "Budowa obwodnicy R." w ciągu drogi krajowej nr [...] długości [...] km wraz z przebudową urządzeń infrastruktury technicznej, w tym urządzeń, których przebudowa wymaga wyjścia poza teren niezbędny dla obiektów budowlanych oraz zatwierdzono projekt podziału nieruchomości na potrzeby inwestycji. Na mocy tej decyzji nieruchomość położona w R., oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb R. [...], stanowiąca współwłasność E. i R. małżonków D., została przeznaczona pod inwestycję.

Pismem z dnia 23 października 2006 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wydani decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie działki, z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Pismem z dnia 23 lipca 2007 r. Wojewoda Mazowiecki powiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego działki nr [...] o pow. [...] ha.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki orzekł o zezwoleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...], obręb R. [...], stanowiącej współwłasność E. i R. małżonków D. oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Od decyzji tej odwołali się E. i R. małżonkowie D., wskazując, że nie przeprowadzono z nimi rozmów w sprawie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Budownictwa – stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz.U. nr 80, poz. 721 ze zm.) stanowi, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 2 powołanej ustawy – decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazał, że jak wynika z akt sprawy, postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości, wszczęte na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, nie zostało dotychczas zakończone decyzją ostateczną, co oznacza, że spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Organ podkreślił, że we wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 23 października 2006 r., wskazano, że nieruchomość została przeznaczona na realizację celu publicznego, jakim jest budowa obwodnicy R., która ma istotne znaczenie dla społeczności lokalnej – obciążenie od ruchu tranzytowego, poprawę płynności i bezpieczeństwa ruchu, a ponadto decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości stanowi tytuł władania nieruchomością niezbędny do uzyskania pozwolenia na budowę, rozpoczęcia prac budowlanych i realizacji tej inwestycji budowlanej w latach 2006-2008.

W piśmie z dnia 5 czerwca 2007 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad uzupełnił swój wniosek o niezwłoczne zajęcie nieruchomości przedkładając organowi orzekającemu w sprawie kartę projektu budowy obwodnicy R., oraz program inwestycyjny.

Z dokumentów tych wynika, że obecnie do rozpoczęcia prac budowlanych inwestorowi brakuje jedynie decyzji o pozwoleniu na budowę, do czego niezbędne jest posiadanie tytułu do władania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż nowy korytarz drogi krajowej nr [...] ma priorytetowe znaczenie w koncepcji polityki przestrzennego zagospodarowania miasta R. ze względu na znaczne obciążenie centrum miasta poprzez wyprowadzenie ciężkiego ruchu tranzytowego. Obecny przebieg drogi jest bardzo niekorzystny dla uczestników ruchu kołowego i pieszych ze względu na wyczerpanie przepustowości obecnie użytkowanych dróg miejskich. Przeniesienie ruchu kołowego na obwodnicę miasta polepszy komfort jazdy, odciąży miasto, ułatwi dostępność transportową przyległej zabudowy oraz będzie miało istotny wpływ na poprawę warunków środowiska w mieście przez redukcję uciążliwości środowiskowych powodowanych przez intensywny ruch. Powyższa inwestycja ma więc ogromne znaczenie dla społeczności lokalnej w zakresie poprawy bezpieczeństwa i płynności ruchu. W ocenie organu odwoławczego spełnione zostały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu przedmiotowych nieruchomości.

Organ podniósł, ze wobec braku porozumienia w zakresie warunków nabycia nieruchomości w drodze cywilnoprawnej, zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe. Ponieważ proces wywłaszczeniowy jest długotrwały, trudno przewidzieć termin jego zakończenia, zatem wobec wymogu wykazania się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości przez inwestora dla uzyskania pozwolenia na budowę, wydanie zezwolenia na niezwłoczne zdajecie nieruchomości z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezbędne.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister Budownictwa stwierdził, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydawana jest po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, które następuje po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy przeniesienia własności. Zawarcie umowy przeniesienia własności jest również możliwe w trakcie toczącego się postępowania wywłaszczeniowego. Możliwość zawarcia umowy pozostaje jednak bez związku z kwestią zaistnienia przesłanek do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, dopóki postępowanie wywłaszczeniowe pozostaje w toku.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. i R. małżonkowie D. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Skarżący wskazali, że nie przeprowadzono z nimi rozmów w przedmiocie nabycia nieruchomości.

Podnieśli swoją trudną sytuację finansową i wskazali, że działka stanowiła ich podstawowe źródło utrzymania, za utratę którego powinni otrzymać odpowiednie odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądwoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżony akt nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, ze skarga nie jest zasadna.

Organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz.U. Nr 80, poz. 721, ze zm. – dalej "ustawa") w zw. z art. 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz.U. Nr 220, poz. 1601), które to przepisy stanowiły podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 5 ustawy zmieniającej do spraw wszczętych i niezakończonyh do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zmiana ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych nastąpiła w dniu 16 grudnia 2006 r., a więc już po wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, gdyż wnioskiem z dnia 23 października 2006 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Prawidłowo więc organy obydwu instancji zastosowały przepis art. 17 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych w brzmieniu dotychczasowym.

Stosownie do treści tego przepisu po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji takiej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zważyć należy, że z brzmienia przepisu art. 17 ust 1 i 2 wynika wprost, iż wykazanie wymienionych w nim przesłanek obliguje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz do nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

W rozpoznawanej sprawie – jak już wspomniano – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego o wszczęcie postępowania celem wywłaszczenia działki nr [...] o pow. [...], położonej w R., stanowiącej własność E. i R. małżonków D. Wojewoda poinformował właścicieli o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego – zawiadomieniami z dnia 23 lipca 2007 r., doręczonymi im w dniu 24 lipca 2007 r.

Wyjaśnić należy, że dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., wystarczające jest ustalenie, że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe oraz że wystąpił "uzasadniony przypadek".

W postępowaniu prowadzonym w trybie wyżej powołanego przepisu nie podlegają ocenie prawidłowość wszczęcia i przebieg postępowania wywłaszczeniowego, w tym kwestie złożenia przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad ofert zawarcia umowy cywilnoprawnej oraz kwestie odszkodowania, a tego właśnie dotyczą zarzuty skargi. Są to bowiem zagadnienia będące przedmiotem odrębnego postępowania i nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie. Z tej przyczyny zarzuty skargi dotyczące przebiegu postępowania wywłaszczeniowego, nie mogą być przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu.

Organy obydwu instancji wyczerpująco uzasadniły potrzebę zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych tj., że w niniejszej sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", o jakim mowa w tym przypisie.

Niewątpliwie przemawia za tym potrzeba odciążenia z ruchu pojazdów (w tym ciężarowych) centrum miasta R.

Istnieje też konieczność usprawnienia ruchu tranzytowego w ciągu drogi krajowej nr [...] i oddzielenie go od ruchu lokalnego, a przez to poprawienie bezpieczeństwa użytkowników dróg. Jak wskazały organy, obecny przebieg drogi jest bardzo niekorzystny dla uczestników ruchu kołowego, a także pieszych ze względu na wyczerpanie przepustowości obecnie użytkowanych dróg. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że budowa obwodnicy będzie miała wpływ na poprawę warunków środowiska w mieście na skutek redukcji uciążliwości powodowanych przez intensywny ruch. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, ze inwestycja jest istotna dla społeczności lokalnej, w zakresie poprawy bezpieczeństwa i płynności ruchu.

Organ wyjaśnił, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest konieczne ze względu na uzyskanie prawa do dysponowania nieruchomością i wystąpienie o wydanie pozwolenia na budowę. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności znajduje podstawę w przepisie art. 17 ust. 2 ustawy.

Wskazać należy, że ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych ma charakter specjalny. Jej celem jest uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Ma ona na celu przyśpieszenie procedur budowy dróg, a zwłaszcza dróg szybkiego ruchu, co przyczyni się do zmniejszenia opóźnień w istniejącej infrastrukturze drogowej w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Dlatego z mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.