Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 315/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 90 ust, 2a, 3, 3e, 3d, 4
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz-Roicka,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 r. sprawy ze skarg A. spółki z o.o. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli ich wykorzystania dla niepublicznych przedszkoli, w tym specjalnych innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych i uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] nr [...] zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli ich wykorzystania dla niepublicznych przedszkoli, w tym specjalnych, innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych I. stwierdza nieważność uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli ich wykorzystania dla niepublicznych przedszkoli, w tym specjalnych innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych - w części określonej w § 8 ust. 4 i ust. 5 załącznika nr 1; II. stwierdza nieważność uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] nr [...] zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli ich wykorzystania dla niepublicznych przedszkoli, w tym specjalnych, innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych - w części określonej w § 1 pkt 1 lit. a i lit. b; III. oddala skargi w pozostałej części; IV. zasądza od Rady Miasta [...] na rzecz A. spółki z o.o. kwotę 800 zł (osiemset złotych) tytułem zwrotu części kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Centrum Nauki i Biznesu A. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na:

- uchwałę Rady Miasta B. P. z dnia [...].11.2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli ich wykorzystywania dla niepublicznych przedszkoli, w tym specjalnych, innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych;

- uchwałę Rady Miasta B. P. z dnia [...].02.2011 r. nr [...] zmieniającą uchwałę z dnia [...].11.2009 r. nr [...].

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 90 ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 – dalej: "uso") w związku z § 7 ust. 2; § 8 ust. 4 - 6; § 9 ust. 4 pkt 2 i 3; § 9 ust. 5 - 9 załącznika do uchwały nr [...] z dnia [...].11.2009 r. i zmieniającej ją uchwały nr [...] z dnia [...].02.2011r. poprzez wydanie uchwał z naruszeniem zasad przyznawania i rozliczania dotacji oraz naruszenie art. 94 Konstytucji RP w związku z art. 90 uso i w związku z powyższymi regulacjami uchwały nr [...] i nr [...] poprzez wydanie uchwał z przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej.

W ocenie skarżącej Spółki, nałożone uchwałami na beneficjenta dodatkowe obowiązki warunkujące przyznanie dotacji (np. rejestracja wniosku i ujmowanie danych związanych z rozliczeniem dotacji w systemie informatycznym) wykraczają poza normę ustawową określoną w art. 90 ust. 4 uso. Zdaniem Spółki, nie znajdują również uzasadnienia w przepisach prawa regulacje dotyczące wstrzymywania przekazywania dotacji, jak i ustalenia dotyczące rozliczenia dotacji w przypadku nadpłaty oraz rozliczania dotacji w oparciu o kryterium celowościowe, a nie podmiotowe (liczba uczniów). Skarżąca podnosiła również, że wbrew regulacjom zaskarżonych uchwał, uso nie przewiduje w związku z kontrolą, o której mowa w art. 90 ust. 3d, składania oświadczeń i udzielania informacji przez dyrektora lub osobę prowadzącą szkołę niepubliczną, a także przeprowadzenie kontroli w oparciu o wgląd do nieograniczonej liczby dokumentów i danych. W ocenie skarżącej, zakres kompetencji kontrolujących określony w ustawie został przez Radę Miasta nadmiernie rozszerzony, doprowadzając do sytuacji, w której uprawnienia kontrolujących zrównano z uprawnieniami organu prowadzącego postępowanie administracyjne.

W odpowiedzi na skargi Prezydent Miasta wniósł o ich oddalenie. Wskazał, że uchwały będące przedmiotem zaskarżenia straciły moc obowiązującą, w związku z podjęciem w dniu [...].04.2013 r. przez Radę Miasta B. P. "nowej" uchwały w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania dla niepublicznych przedszkoli, w tym specjalnych, innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych. Podał, że zaskarżone uchwały, nie wywołały żadnych skutków prawnych, gdyż skarżącej nie wstrzymano w okresie ich obowiązywania jakiejkolwiek części dotacji, a skarżąca nie wykazała, aby w dacie wniesienia skargi, jej interes prawny został naruszony.

Na rozprawie w dniu 16.10.2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "ppsa"), postanowił połączyć sprawę I SA/Lu 503/13 i I SA/Lu 504/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia 16.10.2013 r. WSA w Lublinie (sygn. akt I SA/Lu 503/13) umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi Centrum Nauki i Biznesu A. spółki z o.o. w Ł. na uchwałę Rady Miasta B. P. z dnia [...]listopada 2009 r. Nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli ich wykorzystania dla niepublicznych przedszkoli, w tym specjalnych, innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych oraz na uchwałę z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] zmieniającą uchwałę z [...] listopada 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone akty prawa miejscowego zostały wyeliminowane z obrotu prawnego z dniem [...].06.2013 r., tj. z dniem wejścia w życie uchwały Rady Miasta B. P. z dnia [...].04.2013 r. nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania dla niepublicznych przedszkoli, w tym specjalnych, innych form wychowania przedszkolnego oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, opublikowanej w [...] (§ 18 i 20 ww uchwały). Wobec powyższego skarga stała się bezprzedmiotowa gdyż zaskarżona uchwała została wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponadto w ocenie Sądu, zakwestionowane przez skarżącą regulacje aktów prawa miejscowego, uchylone z dniem [...].06.2013 r., nie ukształtowały żadnych stosunków prawnych, które mogłyby obowiązywać w przyszłości. Sąd stwierdził także, że skoro zaskarżone przepisy (dotyczące procedury przyznania, rozliczenia i kontroli wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczaniem) nie mogą być zastosowane do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości, to uznać należy, że w niniejszej sprawie brak przedmiotu zaskarżenia skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego, co uzasadnia umorzenie postępowań sądowych, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.

Centrum Nauki i Biznesu A. spółka z o.o. w Ł. w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższe postanowienie w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że późniejsze uchylenie przez Radę Miasta B. P. zaskarżonej uchwały poprzez wydanie nowego aktu prawa miejscowego, a tym samym jego aktualne wyeliminowanie z obrotu prawnego czyni postępowanie sądowe w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały bezprzedmiotowym i uzasadnia jego umorzenie.

Postanowieniem z dnia 18.03.2014 r. (sygn. akt II GSK 194/14) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA.

Zdaniem NSA pogląd, iż skarga stała się bezprzedmiotowa gdyż zaskarżona uchwała została wyeliminowana z obrotu prawnego uchwałą Rady Miasta B. P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] i wobec tego zaistniała przesłanka umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest błędny. Według NSA uchylenie uchwały jednostki samorządu terytorialnego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowego zainicjowanego skargą na tę uchwałę, gdyż sąd posiada uprawnienie do stwierdzenia nieważności takiego aktu. Zastosowanie sankcji nieważności aktu prawa miejscowego prowadzi w rezultacie do tego, że akt prawa miejscowego jest niezdolny do wywołania skutku prawnego od samego początku. NSA podkreślił, że uchylenie zaskarżonej uchwały wyeliminowało ją z obrotu prawnego z dniem wejścia w życie uchwały uchylającej, jednakże fakt ten nie czyni postępowania zmierzającego do dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały bezcelowym ani wydania wyroku w takiej sprawie niedopuszczalnym.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Za przedwczesne uznał twierdzenia Sądu pierwszej instancji w kwestii braku interesu prawnego skarżącej do zaskarżenia uchwały z dnia[...].11.2009 r. Sąd pierwszej instancji wydając orzeczenie o umorzeniu postępowania w związku z zaistnieniem przesłanki bezprzedmiotowości mógł zajmować się wyłącznie oceną zaistniałej okoliczności uchylenia zaskarżonej uchwały i znaczeniem tego zdarzenia na przebieg postępowania sądowego w sprawie. Natomiast Sąd ten nie mógł analizować istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej pod kątem badania przesłanki umorzenia postępowania, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.

Wobec powyższego zasadnym, według Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wydaje się przytoczenie bardziej szczegółowo zarzutów skargi wymienionych na wstępie. Zarzuty dotyczyły:

- § 7 ust. 2 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. dodanego na podstawie uchwały z dnia [...] lutego 2011 r. w zakresie w jakim dotacje ujęte we wniosku osoby prowadzącej o przyznanie dotacji rejestruje się w systemie informatycznym wskazanym przez Prezydenta Miasta, według skarżącej powyższy zapis uchwały nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach ustawy o systemie oświaty ponieważ nakłada na beneficjenta dotacji dodatkowe obowiązki warunkujące jej przyznanie;

- § 8 ust. 4 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie w jakim wprowadza nieznajdujące ustawowej podstawy ograniczenia w zakresie przyznawania dotacji, skarżąca uznała za sprzeczny z prawem zapis, że udzielenie szkole niepublicznej części dotacji za kolejny miesiąc następować będzie po przekazaniu rozliczenia wykorzystania dotacji;

- § 8 ust. 5 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie w jakim ustala się rozliczenie dotacji w przypadku nadpłaty - przez potrącenie z następnych należnych części dotacji oraz niedopłaty - przekazanie dotacji z następnymi należnymi częściami dotacji;

- § 8 ust. 6 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. dodanego na podstawie uchwały z dnia [...] lutego 2011 r. w związku z ust. 1 w zakresie w jakim rozliczenie dotacji następuje na podstawie kryterium innego niż liczba uczniów wraz z nałożeniem dodatkowych obowiązków związanych z rozliczeniem dotacji;

- § 9 ust. 4 pkt 2 i 3 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie w jakim kontrolujący upoważniony jest do żądania pisemnych lub ustnych informacji w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego oraz żądania okazania dokumentacji i udostępnienia danych mających związek z zakresem kontroli bez wyraźnego wskazania o jakie w istocie dokumenty i dane chodzi;

- § 9 ust. 5 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie w jakim rozliczenie dotacji następuje w oparciu o kryterium celowościowe a nie podmiotowe, co jest niezgodne z charakterem dotacji oświatowych udzielanych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego;

- § 9 ust. 7 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. zmienionego na podstawie uchwały z dnia [...] lutego 2011 r. w zakresie w jakim w przypadku stwierdzenia, że uczeń jest wykazywany do dotacji przez więcej niż jedną szkołę, uprawnienie do otrzymania tej dotacji ustala się w oparciu o przeprowadzoną kontrolę dokumentacji przebiegu nauczania;

- § 9 ust. 6, 8 i 9 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie w jakim organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego wprowadził do obrotu prawnego zasady kontroli wydatkowanej dotacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty zawarte w skardze zasługują na uwzględnienie jedynie w części, wobec czego w odniesieniu do poszczególnych naruszeń Sąd podzielił w części argumentację skarżącej spółki, w pozostałym zaś zakresie skargę oddalił.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonych Uchwał Sąd podzielił w części stanowisko skarżącej spółki i stwierdził, że § 7 ust. 2 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r., dodany na podstawie § 1 pkt 1 lit. a uchwały z dnia [...] lutego 2011 r., § 8 ust. 4 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r., § 8 ust. 6 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. dodany na podstawie § 1 pkt 1 lit. b uchwały z dnia [...] lutego 2011 r. oraz § 8 ust. 5 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. przedmiotowych Uchwał nie odpowiadają prawu, co skutkuje stwierdzeniem ich nieważność, natomiast w pozostałym zakresie Sąd, wobec nie podzielenia w tej części argumentacji spółki, skargę oddalił.

Na wstępie wskazać należy, że reguła zabraniająca wprowadzania własnych odrębnych rozwiązań przez organy stanowiące prawo miejscowe wynika z zapisów art. 94 w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 94 Konstytucji RP stanowi, iż organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie posiadają kompetencji do stanowienia prawa miejscowego z przekroczeniem delegacji przewidzianej w ustawie. Akt wykonawczy musi spełniać wymogi zawarte w delegacji ustawowej, a skoro uchwała rady gminy podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym na obszarze gminy, stąd też powinna odpowiadać wymogom, jakie stawiane są przepisom powszechnie obowiązującym. Akt wykonawczy musi regulować tylko i wyłącznie sprawy z zakresu spraw przekazanych w upoważnieniu ustawowym i musi regulować te sprawy zgodnie z wytycznymi ustawowymi zawartymi w upoważnieniu. Art. 7 Konstytucji RP stanowi przy tym, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Podkreślenia wymaga to, że zasady udzielania dotacji, w tym ustalania jej wysokości określa sama ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. (teks jednolity: Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm,), zwaną dalej ustawą o systemie oświaty lub uso., która w art. 90 ust. 4 upoważniając organ stanowiący do określenia trybu udzielenia dotacji nie upoważniła organu stanowiącego do przekazania kompetencji do ustalenia wysokości dotacji organowi wykonawczemu. Ponadto uchwała Rady Miasta nie może wprowadzać własnych, odrębnych od rozwiązań ustawowych, zasad udzielenia dotacji. Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie:

1) wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych;

2) organizacji urzędów i instytucji gminnych;

3) zasad zarządu mieniem gminy;

4) zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

Odnosząc się do poszczególnych regulacji wynikających z zaskarżonych uchwał i określonych w załącznikach do nich stwierdzić należy, że § 7 ust. 2 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. dodanego na podstawie § 1 pkt 1 lit. a uchwały z dnia [...] lutego 2011 r. w zakresie, w jakim dotacje ujęte we wniosku osoby prowadzącej o przyznanie dotacji rejestruje się w systemie informatycznym wskazanym przez Prezydenta Miasta jest niezgodny z obowiązującym prawem. Należy zauważyć, że obowiązek przekazywania informacji o uczniach drogą informatyczną stanowi dodatkowy, niezgody z ustawą warunek przyznania dotacji.

Zgodnie z art. 90 ust. 2a uso: "Dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust. 1 i 2, pod warunkiem, że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji." Z art. 90 ust. 3 uso wynika, że; "Dotacje dla niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50 % ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca niepubliczną szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji.

Analiza spornego fragmentu uchwały doprowadziła do wniosku, że nałożenie na podmiot ubiegający się o dotacje dodatkowych obowiązków warunkujących jej przyznanie jest niezgodne z obowiązującym prawem. Zgodnie z uso wymagane jest wobec organu prowadzącego szkołę jedynie przedłożenie w przewidzianym w niej terminie informacji o planowanej liczbie uczniów, a nie dodatkowej rejestracji w systemie informatycznym.

Odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącą § 8 ust. 4 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie w jakim wprowadza nieznajdujące ustawowej podstawy ograniczenia w zakresie przyznawania dotacji, a zgodnie z którym "udzielenie szkole niepublicznej części dotacji za kolejny miesiąc następować będzie po przekazaniu rozliczenia wykorzystania dotacji (...)" zauważyć należy, że powyższy zapis zawierający zastrzeżenie warunkujące uruchomienie części dotacji od przekazania rozliczenia wykorzystania dotacji w istocie daje możliwość wstrzymania dotacji w danym miesiącu, czego nie przewidziano w ustawie o systemie oświaty. Tym samym trzeba stwierdzić, że tego typu zapis uzależniający udzielenie części dotacji od przekazania rozliczenia jej wykorzystania jest, w świetle analizowanych zapisów § 8 ust. 4 Uchwały, w istocie podstawą do ewentualnego wstrzymania dotacji, albowiem Uchwała wyraźnie stanowi o tym, że "udzielenie szkole niepublicznej części dotacji za kolejny miesiąc następować będzie po przekazaniu rozliczenia wykorzystania datacji (...)". Mając zaś na uwadze fakt podkreślany przez sam organ i wynikający choćby z odpowiedzi na skargę, że zaskarżaną uchwałę wydano w oparciu o art. 90 ust. 4 uso, zgodnie z którym organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3bf, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji, nie można uznać, że sporny przepis uchwały (§ 8 ust. 4 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r.) jest zgodny z art. 90 ust. 4 uso. Zdaniem Sądu z upoważnienia ustawowego zawartego w powyższym przepisie ustawy nie można wyprowadzić prawa do nałożenia w istocie swoistego warunku wypłaty części dotacji i mogącego być podstawą do jej wstrzymywania. Podkreślenia wymaga przy tym to, że użyty w art. 90 ust. 4 uso zwrot "tryb udzielenia" ma znaczenie techniczne i nie może obejmować ograniczenia prawa do dotacji, albowiem takie ograniczenie może wynikać jedynie z norm ustawowych. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24.10.2013 r. sygn. akt I SA/Gl 980/13). Dokonując interpretacji art. 90 ust. 4 uso podkreślić należy, że wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ upoważnienie do ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli nie jest równoznaczne z kompetencją organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do ograniczania prawa do wypłaty dotacji. Zatem przyjąć należy, iż kwestia ewentualnego uwarunkowania udzielenia części dotacji od spełnienia określonych wymogów wynikających z kwestionowanej regulacji nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o systemie oświaty.

Kolejny z zakwestionowanych przepisów tj. § 8 ust. 5 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. w zakresie w jakim ustala się rozliczenie dotacji w przypadku nadpłaty - przez potrącenie z następnych należnych części dotacji oraz niedopłaty - przekazanie dotacji z następnymi należnymi częściami dotacji jest zdaniem Sądu sprzeczny zarówno z cytowanym powyżej art. 90 ust. 4, jak i art. 90 ust. 3c uso.

Zgodnie z ostatnim z wymienionych przepisów dotacje są przekazywane na rachunek bankowy szkoły w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca. Unormowania uchwały w tym przedmiocie sprzeczne są z powyższą regulacją ustawową, a zatem stwierdzenie ich nieważności jest uzasadnione. Unormowanie wynikające z zakwestionowanego przez skarżącą § 8 ust. 5 załącznika do uchwały w ocenie Sądu zostało wydane z przekroczeniem delegacji, jaką organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego uzyskały od ustawodawcy. Należy przypomnieć, że zakres delegacji obejmował zgodnie z art. 90 ust. 4 uso uprawnienia do ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji, ustalenia trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji oraz ustalenia terminu i sposobu rozliczania dotacji. Do tego też zakresu winna ograniczyć się rada jednostki samorządu terytorialnego.

W odniesieniu do § 8 ust. 6 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. dodanego na podstawie § 1 pkt 1 lit. b uchwały z dnia [...] lutego 2011 r., zgodnie z którym "dane ujęte w rozliczeniach, o których mowa w ust. 1, a także dane o uczniach obejmujące imię, nazwisko, nr PESEL i adres zamieszkania, organ prowadzący szkołę rejestruje w systemie informatycznym wskazanym przez Prezydenta Miasta", stwierdzić należy, że słuszne jest stanowisko skarżącej spółki o naruszeniu przepisów ustawy oświatowej w związku z uchwaleniem przepisu w brzmieniu wskazanym powyżej. Sąd uważa, że w tym przypadku doszło do naruszenia art. 90 ust. 3 i ust. 4 uso, co skutkuje stwierdzeniem nieważności spornego § 8 ust. 6 Uchwały. Tym samym skład orzekający, już bez powielania odwołuje się do swoich wcześniejszych rozważań dotyczących unieważnionych przepisów gdzie również dopatrzono się naruszenia art. 90 ust 3 i 4 uso. Wypada zauważyć, że dotacje przekazywane szkołom niepublicznym są dotacjami podmiotowymi. Głównym kryterium rozliczania udzielonych dotacji powinna być zatem liczba uczniów. W związku z tym rozliczenie dotacji powinno nastąpić poprzez zobowiązanie podmiotów prowadzących przedszkola i szkoły do podania faktycznej liczby uczniów w terminach określonych przez organ określający tryb udzielania i rozliczenia dotacji. Podkreślić także należy, iż zgodnie z art. 90 ust. 3e uso organy jednostek samorządu terytorialnego, mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetów tych jednostek, a w myśl art. 90 ust. 3f uso osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organy, mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania, a co najistotniejsze, zgodnie z art. 90 ust. 3g uso organy, w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek, a co zdaniem składu orzekającego należy interpretować w ten sposób, że dane osobowe (o nich jest mowa w § 8 ust. 6 Uchwały) można przetwarzać tylko w związku z przeprowadzaniem kontroli wykorzystania dotacji, a nie "rejestrować w systemie informatycznym wskazanym przez Prezydenta Miasta". Skoro zatem brak jest ustawowego upoważnienia do przetwarzania danych osobowych uczniów poza prowadzoną kontrolą, to należy uznać, że sporny zapis § 8 ust. 6 także narusza prawo, co w konsekwencji skutkuje stwierdzeniem jego nieważności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24.10.2013 r. sygn. akt I SA/Gl 980/13).

Sąd wbrew zarzutom skargi nie dopatrzył się naruszenia przepisów uso w odniesieniu do § 9 ust. 4 pkt 2 i 3 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. zgodnie, z którym "osoba wykonująca czynności kontrolne upoważniona jest do: żądania pisemnych lub ustnych informacji w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego (§ 9 ust. 4 pkt 2), żądania okazania dokumentacji i udostępnienia danych mających związek z zakresem kontroli (§ 9 ust. 4 pkt 3). Skład orzekający nie podzielił zarzutów skargi i stwierdza, że kontrolowany zapis Uchwały nie narusza art. 90 ust. 3f w zw. z art. 90 ust. 3e uso. Powyższe przepisy stanowią, że osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organy, o których mowa w ust. 3e, mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania (art. 90 ust. 3f). oraz, że organy jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 1a-3b, mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetów tych jednostek (90 ust. 3e uso).

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że kontrolowane przepisy Uchwały pozwalają na to, aby kontrolujący mieli prawo wglądu do nieograniczonej liczby dokumentów czy danych, ponieważ w uchwale nie sprecyzowano o jakie konkretnie dokumenty i dane chodzi. Przedmiotem kontroli może być bowiem tylko ocena prawidłowości naliczania, pobrania i wykorzystania dotacji, w tym dokumentacji organizacyjnej, finansowej oraz dokumentacji przebiegu nauczania.

Należy podkreślić na co zwracano uwagę powyżej, że art. 90 ust. 4 uso głosił m.in., że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania. Jednocześnie w art. 90 ust. 3e uso zagwarantowano organom jednostek samorządu terytorialnego możliwość kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji. Należy przez to rozumieć, że organy są uprawnione do badania tego, czy beneficjenci dotacji wykorzystują otrzymane środki w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z celami określonymi w art. 90 ust. 3d uso. Rozwinięciem tej regulacji jest zawarcie ustawowej delegacji dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do szczegółowego określenia procedury kontroli oraz zakresu, elementów poddanych kontroli, przy zastosowaniu kryterium prawidłowości wykorzystania środków, a więc zgodności z celami, którymi udzielone dotacje mają służyć. Należy zatem przyjąć, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego jest właściwy do stanowienia uchwały w przedmiocie udzielania, rozliczania i kontroli wykorzystania dotacji na podstawie art. 90 ust. 4 uso.

W odniesieniu do zakwestionowanego przez skarżącą § 9 ust. 5 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. uznać należy, iż jest on niezasadny. Zgodnie z tym przepisem "Kontrola (...) odbywa się w siedzibie szkoły niepublicznej i obejmuje sprawdzenie dokumentacji organizacyjnej, przebiegu nauczania i finansowej pod względem: 1) wykorzystania dotacji na dofinansowanie realizacji zadań szkoły niepublicznej w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, 2) wykorzystania dotacji na pokrycie wydatków bieżących szkoły niepublicznej; 3) rzetelności i prawidłowości danych zawartych we wniosku o udzielenie dotacji oraz w rozliczeniach miesięcznych z danymi w obowiązującej, zgodnie z odrębnymi przepisami, dokumentacji organizacyjnej, finansowej oraz przebiegu nauczania.

Rację ma strona skarżąca wskazując, że przyznanie dotacji dla niepublicznych szkół ma charakter podmiotowy, albowiem pozostaje w ścisłym związku z liczbą uczniów, którzy mają do nich uczęszczać. Dodatkowo przyznanie dotacji jest ograniczone terminem udzielenia informacji o planowanej liczbie uczniów przez podmiot prowadzący szkołę. Jednakże wydatkowanie już udzielonej dotacji jest ograniczone poprzez wskazanie celów, którym ma ona służyć. Wskazuje na to treść art. 90 ust. 3d u.s.o., zgodnie z którym dotacje mają być przeznaczane na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, a przy tym mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Jednocześnie, jak już wyżej wspomniano, w art. 90 ust. 3e tej ustawy zagwarantowano organom jednostek samorządu terytorialnego możliwość kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji. Z powyższych przepisów jasno wynika, że organy są uprawnione do badania tego, czy beneficjenci dotacji wykorzystują otrzymane środki w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z celami określonymi w art. 90 ust. 3d u.s.o. Rozwinięciem tej regulacji jest zawarcie ustawowej delegacji dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do szczegółowego określenia procedury kontroli oraz zakresu, elementów poddanych kontroli, przy zastosowaniu kryterium prawidłowości wykorzystania środków, a więc zgodności z celami, którym udzielone dotacje mają służyć.

Sąd nie podziela argumentacji skarżącej spółki dotyczącej niezgodności z prawem przepisu § 9 ust. 7 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. zmienionego na podstawie § 1 pkt 1 lit. c uchwały z dnia [...] lutego 2011 r. zgodnie z którym "w przypadku stwierdzenia, że uczeń jest wykazywany do dotacji przez więcej niż jedną szkołę, uprawnienia do otrzymania tej dotacji ustala się w oparciu o przeprowadzoną kontrolę dokumentacji przebiegu nauczania". Spółka zakwestionowała powyższą regulację podkreślając, że zgodnie z art. 90 ust. 2a uso dotacje dla szkół niepublicznych przysługują na każdego ucznia, którego podmiot prowadzący szkołę wymieni w określonym terminie w informacji o planowanej liczbie uczniów. Skarżąca nadmieniła, że ustawodawca nie zawarł w tym zakresie dodatkowych uszczegółowień, a kwestionowany przepis uchwały wprowadza w sposób nieuprawniony element oceny w zakresie ustalenia prawa do dotacji. Powyższy zarzut nie zasługuje, zdaniem Sądu, na akceptację ponieważ jak już zaznaczono powyżej dotujący musi mieć prawo i możliwość zweryfikowania informacji otrzymanej od beneficjenta, zwłaszcza w sytuacji, gdy ten sam uczeń wykazywany jest przez kilka placówek.

Podobnie jak w odniesieniu do § 9 ust. 7 załącznika do uchwały Sąd nie podziela argumentów skarżącej w zakresie niezgodności z prawem przepisów § 9 ust. 6, 8 i 9 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. Zgodnie z nimi: "Z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół, w dwóch egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron, który podpisuje osoba kontrolująca oraz osoba uprawniona ze strony szkoły niepublicznej" (§ 9 ust. 6 załącznika do uchwały), "Osoba prowadząca szkołę niepubliczną ma prawo wniesienia do Prezydenta Miasta w ciągu 7 dni od daty otrzymania protokołu, pisemnych wyjaśnień i zastrzeżeń" (§ 9 ust. 8 załącznika do uchwały), "Dopuszcza się możliwość przeprowadzenia kontroli przy zastosowaniu trybu uproszczonego polegającego na dokonywaniu czynności kontrolnych w siedzibie Urzędu Miasta (...), w oparciu o dokumenty i wyjaśnienia przedstawione przez osobę uprawnioną przez organ prowadzący szkołę niepubliczną, na żądanie kontrolującego" (§ 9 ust. 9 załącznika do uchwały).

Jak zaznaczono powyżej organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa tryb i zakres kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji. Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, według której kwestionowane przepisy § 9 ust. 6, 8 i 9 przekraczają delegację ustawową. Przepis art. 90 ust. 3f uso daje osobom upoważnionym do przeprowadzenia kontroli przez organy, o których mowa w ust. 3e prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Nie można zatem uznać, że sporządzenie protokołu z przeprowadzonej kontroli i doręczenie go każdej ze stron tej kontroli czy też danie możliwości kontrolowanemu do wniesienia zastrzeżeń czy wyjaśnień do organu przeprowadzającego tę kontrolę jest niezgodne z obowiązującymi przepisami, w szczególności z uso. Do tożsamych wniosków doszedł Sąd w odniesieniu do możliwości przeprowadzenia kontroli w trybie uproszczonym, o czym stanowi § 9 ust. 9 załącznika do uchwały z dnia [...] listopada 2009 r. Zawarte w art. 90 ust. 4 uso sformułowanie "ustalenie trybu i zakresu kontroli" wskazuje, że organ samorządowy w ramach posiadanej delegacji może dopuścić możliwość przeprowadzenia kontroli przy zastosowaniu trybu uproszczonego.

Z uwagi na powyższe okoliczności, na podstawie art. 147 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.