Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 17/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.7, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 1 pkt 5 i par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 4, 5, 5b i art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. K. (dalej jako: strona, skarżący, zobowiązany, wnioskodawca) jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 listopada 2019 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm., dalej zwana "K.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2019r., poz. 300, dalej zwana "u.s.u.s.") w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 79.080,09 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2019 r. skarżący składając skargę o zajęciu wierzytelności zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Uzasadniając wniosek wskazał, że okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej nie powinna stanowić podstawy zajęcia wierzytelności przez ZUS. Podkreślił, że prowadzona przez niego działalność osiąga znikomy dochód, który podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zobowiązany posiada niewielką emeryturę i korzysta z pomocy MOPS w [...]. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, iż będąc na emeryturze Zakład w dalszym ciągu nalicza mu całość składek, podczas gdy powinien je naliczać wyłącznie na ubezpieczenie zdrowotne. W dalszym ciągu wobec wnioskodawcy realizowane jest ściąganie należności w całości za okres niesłusznie naliczonego zadłużenia, począwszy od 2010 r. do 2019 r. Zdaniem wnioskodawcy działania ZUS są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i nie są społecznie uzasadnione.

Decyzją z dnia 11 września 2019 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie) w łącznej kwocie 79.080,09 zł w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od 11.2011 r. do 09.2015 r. w łącznej kwocie 45.015,99 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 11.2011 r. do 05.2019 r. w łącznej kwocie 34.064,10 zł,

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przytaczając treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz mając na uwadze przesłanki prowadzące do przedawnienia przedmiotowych składek wskazał, że na zawieszenie biegu terminu przedawnienia miało wpływ wszczęcie postępowania egzekucyjnego (organ wskazał daty doręczenia kierowanych do strony upomnień, k. 85 akt admin.).

Oceniając zasadność wniosku w kontekście przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stwierdził, że żadna z nich nie została spełniona. Możliwość umorzenia należności składkowych została także przeanalizowana z punktu widzenia przesłanek, które pozwalają na umorzenie składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz.1365 – dalej jako: "rozporządzenie") wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Nie godząc się z powyższą decyzją zobowiązany pismem z dnia 10 października 2019 r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku ponownie wskazał na zagrażającą egzystencji swoją sytuację życiową. Wyjaśnił, że brakuje mu środków nawet na lekarstwa. Zobowiązany informując, że niebawem będzie obchodził 70-te urodziny wyraził dezaprobatę dla stanowiska ZUS, który wywodzi, że sytuacja strony nie ma charakteru stałego i pogłębiającego się i może ulec poprawie albowiem wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą i posiada potencjalną możliwość uzyskania dochodu.

Opisaną na wstępie decyzją z 14 listopada 2019 r., Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, aprobując stanowisko w niej zawarte. Rozpatrując ponownie zgromadzony materiał dowodowy organ II instancji zgodził się, że ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W tym względzie organ wskazał, że zobowiązany prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ponosi stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem (zobowiązany jest osobą bezdomną), nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 152,97 zł brutto i zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 552,28 zł. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zobowiązany w 2017 r. osiągnął dochód w wysokości 1.687,56 zł, natomiast za lata 2018 i 2019 działalność przyniosła straty (w 2018 r. wnioskodawca odnotował stratę w wysokości 269,05 zł, a w 2019 r. w wysokości 863,35 zł). Ponadto prowadzona działalność generuje wysokie koszty, co ma bezpośredni wpływ na dochód uzyskiwany z jej prowadzenia. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości ani innych praw majątkowych. W stosunku do strony ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne. Ponadto MOPS w [...] w oparciu o wywiad środowiskowy stwierdził u strony ubóstwo i bezradność w prowadzeniu gospodarstwa domowego. W tym wskazano na konieczność zaspokojenia przez wnioskodawcę następujących potrzeb, tj. zakupów, obuwia, środków czystości. Ustalono również, że zobowiązany zamieszkuje w pomieszczeniu biurowym, gdzie wyposażenie stanowi zniszczone łóżko oraz biurko. Dodatkowo zwrócono uwagę, że zobowiązany często zamieszkuje z namiocie.

Organ wskazał ponadto na zgromadzoną w sprawie dokumentację w postaci: pisma z MOPS z 28 czerwca 2019 r., pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 27 czerwca 2019 r., postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z 12 września 2012 r., zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności z 31 maja 2019 r., zestawienia obrotów za grudzień 2017 r., grudzień 2018 r., styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2019 r., podatkowej księgi przychodów i rozchodów, zeznania podatkowego PIT-36, PIT/B za 2018 r.

Analizując zebrany materiał dowodowy organ zwrócił uwagę, że dotychczas nie został stwierdzony brak możliwości egzekucyjnego dochodzenia należności przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane. Dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób wyegzekwowania zadłużenia.

Prezes ZUS zgodził się również ze stanowiskiem organu I instancji, że w sprawie nie zachodzą uzasadnione przypadki mogące być podstawą do umorzenia należności z tytułu składek, określone w § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Analizując sytuację skarżącego pod kątem przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, organ odwołał się do przyjętych w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych. W tym zakresie uznano, że zgromadzona dokumentacja dotyczącą sytuacji gospodarstwa domowego zobowiązanego potwierdza, że sytuacja życiowa strony jest trudna i występuje przesłanka ubóstwa.

Jednocześnie wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych po stronie skarżącego, poprawa sytuacji finansowej gospodarstwa domowego jest w ocenie organu możliwa. Powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia. Organ zwrócił uwagę, że zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, iż jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Decydując się na jej założenie przedsiębiorca powinien być świadomy, że zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Uwzględniając przedmiot prowadzonej działalności, jej zasięg, organ przedstawił regulacje prawne normujące kwestie decydujące o uznaniu wsparcia finansowego (umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis) za pomoc publiczną. Uznano, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w przepisach wspólnotowych (tj. art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010r.), przez co ewentualne umorzenie należności z tytułu nieopłaconych należności mogłoby stanowić pomoc de minimis.

Podkreślono również, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu z 22 grudnia 2014 r. nr [...] zostały stronie umorzone należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od 01/2007 do 10/2011 w łącznej wysokości 43.745,59 zł. Niemniej jednak, pomimo bardzo niskich dochodów wnioskodawca dobrowolnie zgłosił się z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej do ubezpieczenia zdrowotnego, mając wiedzę, że nie będzie w stanie uregulować należności z tego tytułu.

Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że ustawodawca mając na celu ochronę osób najuboższych zawarł w art. 82 ust. 8 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych przepis, którym przyznaje osobom najuboższym możliwość ubiegania się o zwolnienie z dalszego zadłużenia tj. poprzez złożenie dokumentu rozliczeniowego z wykazaniem zerowej podstawy z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne i tym samym uniknięcia dalszego zadłużania się z tytułu jej prowadzenia.

W konkluzji organ ze zrozumieniem odniósł się do sytuacji życiowej strony, jednakże fakt ten w ocenie organu rentowego, nie przesądza o braku możliwości spłaty istniejącego zadłużenia w dłuższym okresie czasu np. w formie układu ratalnego.

W rezultacie w sprawie nie stwierdzono podstaw do umorzenia przedmiotowych należności.

Decyzja powyższa stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której skarżący zarzucając brak wykazania skuteczności podjętych działań egzekucyjnych, wniósł o zobowiązanie organu do uwiarygodnienia autentyczności dokonanej egzekucji z jednoczesnym wskazaniem numerów tytułów wykonawczych stanowiących podstawę dokonanych zajęć egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: [P.p.s.a.], w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność w przypadku określonym w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie przy tym z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 listopada 2019 r. dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 79.080,09 zł.

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie naruszył, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przepis art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. w związku z art. 24 ust. 4 i ust. 5 i ust. 5b u.s.u.s., z uwzględnieniem przepisów intertemporalnych regulujących kwestię przedawnienia przedmiotowych należności składkowych.

Stosownie do art. 107 § 1 i 3 K.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję- odczytać kierunek rozważań, jak i tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Bez wątpienia przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 405/18, dostępny, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił wystarczająco kwestii wymagalności przedmiotowych należności z tytułu składek, będących przedmiotem wniosku skarżącego. Przypomnieć należy, że należności te dotyczą lat 2011 - 2019, co powinno skłonić organ do zbadania kwestii ewentualnego przedawnienia tych należności. Jak podnosi się w orzecznictwie, na tle przepisu art. 28 u.s.u.s., w przypadku stwierdzenia przedawnienia należności niemożliwe jest dalsze prowadzenie postępowania z wniosku o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 561/18). Dodatkowo, konieczność określenia prawidłowej wysokości zobowiązania ciążącego na zobowiązanym wynika nie tylko z potrzeby ustalenia, czy istnieje przedmiot postępowania, ale również z tego powodu, że wielkość należności, umorzenia których domaga się strona, ma znaczenie dla oceny możliwości ich spłaty bez zagrożenia (lub też z zagrożeniem) dla egzystencji zobowiązanego i jego rodziny (przesłanka z § 3 pkt 1 rozporządzenia). Przy rozstrzyganiu tej kwestii zawsze niezbędne jest zestawienie wielkości należności, o umorzenie których wnosi strona, z jej możliwościami płatniczymi, dochodami i stanem majątkowym (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 450/17).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ zweryfikował, czy nie przedawniły się należności będące przedmiotem wniosku strony. Jak wskazano powyżej, nie ma wątpliwości co do tego, że w razie ustalenia, że ww. należności (bądź jakaś ich część) uległy przedawnieniu, koniecznym byłoby umorzenie przedmiotowego postępowania w całości lub w części. Bezprzedmiotowym bowiem byłoby badanie przesłanek umorzenia wymienionych w u.s.u.s. i rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w stosunku do należności, które nie obciążają już skarżącego, gdyż uległy przedawnieniu.

Sporne należności dotyczą lat 2011 - 2019 (a więc co do zasady podlegały one najpierw dziesięcioletniemu, a następnie, tj. od 1 stycznia 2012 r., pięcioletniemu terminowi przedawnienia). Jak wynika z twierdzeń organu I instancji, w odniesieniu do tych zaległości organ podejmował działania skutkujące zawieszeniem biegu przedawnienia, jednak poza przytoczeniem treści przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz stwierdzeniem w decyzji, że na zawieszenie biegu terminu przedawnienia wpłynęło wszczęcie postępowania egzekucyjnego (organ wskazał numery tytułów wykonawczych i daty doręczenia stronie upomnień), organ nie dokonał analizy podejmowanych działań w kontekście przedawnienia oraz zdarzeń skutkujących zawieszeniem czy przerwą biegu przedawnienia dochodzonych należności (zob. art. 24 ust. 5a-5e i ust. 6 u.s.u.s.), gdyż tylko w takiej sytuacji należności składkowe byłyby nadal wymagalne. Jak podnosi się w orzecznictwie strona powinna mieć pełną informację, które należności składkowe uległy przedawnieniu, a które są nadal wymagalne, w tym też wyjaśnienie, wobec której grupy należności nastąpiły okoliczności zawieszające bieg terminu przedawnienia - z precyzyjnym wskazaniem podstawy prawnej takiego stanu.

Zauważyć w związku z tym należy, że z przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obecnie obowiązującym) wynika, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

W stanie prawnym obowiązującym w czasie powstania przedmiotowych należności (w 2011 roku) przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Na mocy art. 24 ust. 2 u.s.u.s. za należności z tytułu składek uważa się składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Z kolei dzień, w którym składki stają się wymagalne, w relacjach płatnik składek – ZUS, następuje w terminie płatności, przypadając (w zależności od rodzaju płatnika) na 5, 10 lub 15 dzień następnego miesiąca (art. 47 ust. 1 u.s.u.s.). Z dniem 1 stycznia 2012 r. przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zmieniony przez określenie 5-letniego terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., Nr 232, poz. 1378) do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 tej ustawy). Zatem, według zasady wynikającej z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot. Istotne jest przy tym, że w przepisie art. 24 u.s.u.s. przewidziano zdarzenia, które mają wpływ na bieg terminu przedawnienia, tj. jego zawieszenie (układ ratalny, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek - art. 24 ust. 5a, 5b) oraz przerwanie (ogłoszenie upadłości - 5c).

Powyższe oznacza, że o ile nie doszło do przedawnienia spornych należności przed dniem 1 stycznia 2012 r., to zastosowanie do nich będzie miał pięcioletni termin przedawnienia, liczony jednak od 1 stycznia 2012 r. Tym samym biorąc pod uwagę powyższe regulacje, przedawnienie spornych należności (tj. tych które powstały przed dniem 1 stycznia 2012 r. jak i w odniesieniu do spornych należności powstałych w roku 2012 - pięcioletni termin przedawnienia upływałby z końcem 2017 r.) nastąpiłoby jeszcze przed podjęciem zaskarżonej decyzji, chyba, że wystąpiły w czasie biegu terminu przedawnienia zdarzenia skutkujące jego zawieszeniem bądź przerwą. Z kolei w odniesieniu do należności powstałych z latach kolejnych, tj. 2013 r. i 2014 r. pięcioletni termin przedawnienia upływałby odpowiednio w 2018 r. i 2019 r.

W zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do powyższej kwestii, nie omówił szczegółowo przebiegu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak i jego wpływu na kwestię przedawnienia poszczególnych należności, nie wskazał kiedy upływa termin przedawnienia poszczególnych należności i nie przeanalizował czy i kiedy wystąpiły w stosunku do poszczególnych należności przesłanki zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia. Tymczasem była to kwestia zasadnicza, od której należało rozpocząć ocenę stanu faktycznego sprawy.

Trudno bowiem za taką informację uznać znajdujące się w aktach sprawy (a nie powołane ani omówione w samej decyzji) zestawienie zawierające numery tytułów wykonawczych wystawionych wobec zobowiązanego wraz z informacją o dacie ich doręczenia zobowiązanemu, a także liczne zawiadomienia: o zajęciu rachunku bankowego, o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej czy zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej kierowanych przez Dyrektora Oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego do dłużników zajętych wierzytelności na przestrzeni ostatnich lat. Na karcie 9 akt administracyjnych organu I instancji znajduje się "Informacja o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym", jednakże jest to jedynie wydruk. Brak w nim informacji dotyczących etapu, skuteczności prowadzonej egzekucji czy kwestii związanych z zawieszeniem. Zakład nie dokonał i nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji żadnej analizy zawartych w nich informacji i ustaleń pod kątem ich wpływu na bieg terminu przedawnienia w kontekście wymagalności składek egzekwowanych od skarżącego. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wzmiankowano jedynie, że "w stosunku do zobowiązanego Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu w dniu 31 maja 2019 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, a tytuły wykonawcze zostały przesłane do I Urzędu Skarbowego w [...]" oraz, że "nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne, Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne".

W ocenie Sądu, znajdująca się w aktach administracyjnych dokumentacja dotycząca wyżej opisanego zagadnienia budzi zasadnicze wątpliwości, a co istotniejsze nie pozwala na rzetelną weryfikację ewentualnych okresów zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia poszczególnych należności objętych wnioskiem strony o umorzenie.

Zaznaczyć przy tym należy, że stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a., Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a w sprawie nie zgromadzono stosownego materiału dowodowego i nie poczyniono wyczerpujących ustaleń odnośnie kwestii przedawnienia poszczególnych należności. W szczególności nie zostało wykazane, że zaszła przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zgodnie z którym, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie potwierdzono zatem, czy spełniony został niezbędny warunek zawieszenia biegu tego terminu, a mianowicie zawiadomienia dłużnika o tej czynności. Wskazano wprawdzie na fakt wdrożenia postępowania egzekucyjnego, bez podania szczegółów i dokonania stosownej analizy w odniesieniu do poszczególnych należności, jednak organ nie przedstawił stosownej argumentacji ze wskazaniem dowodów na których się oparł, pozwalających na zweryfikowanie twierdzeń organu, że wystąpiła przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Przedłożenie wraz ze skargą zestawienia wystawionych tytułów wykonawczych, czy zgromadzenie w aktach spawy wystawionych tytułów wykonawczych, w sytuacji gdy organ w żaden sposób nie odniósł się do nich w zaskarżonej decyzji, nie można uznać za wypełnienie przez organ ciążących na nim obowiązków związanych z prowadzeniem postępowania i wydaniem decyzji.

Jak wyżej zaznaczono, wynikający z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. wymóg uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji przewidziany został po to, aby strona miała możliwość zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia. Wymóg ten ma również znaczenie dla kontroli sądowoadministracyjnej, albowiem wskazane powyżej braki powodują, że Sąd obecnie kontrolujący sprawę nie ma możliwości zbadania prawidłowości stanowiska organu w omawianym zakresie. Ma to istotne znaczenie o tyle, że ewentualne przedawnienie należności lub ich części obligowałoby organ do umorzenia postępowania (w całości lub w części) jako bezprzedmiotowego. Kwestia ta nie poddaje się kontroli Sądu z uwagi na brak wyczerpujących ustaleń faktycznych i uzasadnienia prawnego w tym zakresie. Stopień lakoniczności wywodów organu jest tego rodzaju, że nie pozwala zweryfikować, czy w przypadku przedmiotowych należności składkowych w istocie zaistniały zdarzenia mogące mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia. Jak już wyżej wskazano organ poprzestał na stwierdzeniu, że postępowanie egzekucyjne nadal jest w toku i że w zaistniałej sytuacji nie jest możliwe stwierdzenie, czy w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie odzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Sąd nie może w tym względzie zastępować organu i dokonywać za organ stosownej oceny.

W dalej czynionych rozważaniach, niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że analiza procesu decyzyjnego Zakładu w ramach przepisów normujących zagadnienie umorzenia zaległych należności ZUS, zawartych w art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. oraz w oparciu o akta sprawy wskazuje, iż narusza on przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. W szczególności zastrzeżenia Sądu dotyczą sposobu uzasadnienia stanowiska organu rentowego w zakresie braku wystąpienia w sprawie przesłanek całkowitej nieściągalności, określonych przepisem art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak i tych z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy.

W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie organy nie stwierdziły podstaw do umorzenia skarżącemu zaległych składek, przyjmując, że nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., jak też zdaniem organów nie zaistniały szczególne okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącego na podstawie art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 rozporządzenia.

W ocenie Sądu, takie rozstrzygnięcie należało uznać za przedwczesne, albowiem analiza sytuacji zobowiązanego w kontekście przesłanek warunkujących umorzenie należności składkowych nie spełnia wymogów wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 7 i 77 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi, zgodzić się należy z jej głównym twierdzeniem, które wskazuje na wady argumentacji organu, w zakresie braku podstaw do uznania, że zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności (tj. że wdrożone postępowanie egzekucyjne zostało należycie uwiarygodnione, a dokonane zajęcie wierzytelności pozwala stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty umożliwiające spłatę zadłużenia względem ZUS). Organ, dokonując oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w tym także w toku postępowania odwoławczego, wskazywał, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność m. in., wskazując na wdrożone wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne, celem dalszego prowadzenia przymusowego dochodzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. W tej kwestii, ponieważ nie doszło do formalnego stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, w formie postanowienia o jej umorzeniu, organy uznały brak podstaw do stwierdzenia niemożności wyegzekwowania wymagalnych należności. Jednakże te ogólne stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zostały w żaden sposób powiązane z rzeczywistymi ustaleniami dotyczącymi dotychczasowej ściągalności zadłużenia skarżącego. Z jednej bowiem strony organ zwraca uwagę, że nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję przez co nie został stwierdzony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego, z drugiej jednak strony, przywoływane okoliczności faktyczne nie wskazują na to, że doszło do jakiegokolwiek skutecznego zajęcia egzekucyjnego oraz, że wyegzekwowano jakiekolwiek należności. Zdaniem Sądu, organ nie wyjaśnił, na czym opiera przekonanie o pozytywnej prognozie zapłaty należności przez skarżącego i w jakiej perspektywie czasowej, gdyż samo powołanie się przez organ na fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest absolutnie niewystarczające dla wykazania całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Niezbędnym dla dalszych rozważań staje się także podkreślenie, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował uzasadnionych przypadków dających podstawę do umorzenia składek na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s., jednak upoważnił właściwego ministra do określenia w rozporządzeniu, w ramach szczegółowych zasad umarzania składek, także przesłanek uzasadniających umorzenie. Oznacza to, że w drodze delegacji ustawowej zdefiniowano uzasadnione przypadki, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Treść § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że takie uzasadnione przypadki dające podstawę do umarzania składek zachodzą wówczas, kiedy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (§ 3 ust. 1 pkt 1), w szczególności w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2), jak też w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3).

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ oceniając przesłankę umorzenia należności wynikającą z przytoczonego przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, z jednej strony stwierdził, że ograniczone możliwości płatnicze nie mogą stanowić podstawy do całkowitego umorzenia należności, wskazując jednak, że sytuacja życiowa w jakiej się znajduje skarżący jest trudna (skarżący korzysta w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych z pomocy finansowej, którą uzyskuje ze środków pomocy społecznej) i w odniesieniu do strony występuje przesłanka ubóstwa, jest osobą bezdomną. Takie stanowisko organu budzi wątpliwości i w ocenie Sądu jest pozbawione dostatecznych argumentów. Trudno bowiem stwierdzone realne ubóstwo, towarzyszące skarżącemu oceniać czasowo. Jeśli organ na dzień wydania decyzji jednoznacznie stwierdza, że istnieje ubóstwo, to pierwszym i zasadniczym zadaniem organu jest ocena ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności. Stwierdzony stan ubóstwa nie jest sytuacją faktyczną, którą można traktować czasowo. Świadczy o tym wysokość i rodzaj świadczeń otrzymywanych przez skarżącego, który korzysta z pomocy państwa właśnie z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową związaną z brakiem dostatecznych środków materialnych. Analiza akt sprawy dowodzi, że skarżący od 2017 r. korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], a od 2015 r. utrzymuje się z pomocy Państwa (zasiłek stały od dnia 2 października 2015 r. przyznany stronie na trwałe w wysokości 645,00 zł). Argument ten bezsprzecznie przemawia przeciwko tymczasowości takiego położenia. Dla przyjęcia, iż zastosowanie instytucji umorzenia jest w tym wypadku niemożliwe zabrakło prawidłowego uzasadnienia decyzji. W orzecznictwie administracyjnym wskazuje się, że niemożność zapłacenia przez ubezpieczonego składki rozumiana jako absolutny brak środków na jej realizację, bądź też jako brak środków na zapłatę bez uszczuplenia podstawowych potrzeb życiowych, przemawia za szczególnie wnikliwą oceną ważnego interesu ubezpieczonego. W niniejszym postępowaniu oceny tej zabrakło.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu organu stan biedy i życie poniżej poziomu bytowego jest dostatecznym wykazaniem, że spłata należności pozbawia skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Niezrozumiałym i nieuzasadnionym jest zatem twierdzenie, że w przypadku strony istnieje realna możliwość, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest w stanie uzyskać dochód umożliwiający mu spłatę zadłużenia wobec ZUS. Jak już wyżej wskazano, skarżący od 2015 r. korzysta z pomocy Państwa i utrzymuje się z zasiłku. Z tytułu emerytury zobowiązany osiąga dochód w wysokości 152,97 zł brutto. Skarżący jest osobą bezdomną w podeszłym wieku. Z poczynionych ustaleń wynika też, że mieszka w pomieszczeniu biurowym, często zamieszkuje w namiocie. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, która jak wskazał sam organ generuje wysokie koszty, na przestrzeni trzech ostatnich lat skarżący osiągnął odpowiednio: w 2017 r. dochód w wysokości 1.687,56 zł, w 2018 r. odnotował stratę w wysokości 269,05 zł oraz w 2019 r. odnotował stratę w wysokości 863,35 zł. Bezsporne jest również to, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w oparciu o wywiad środowiskowy stwierdził konieczność zaspokojenia przez stronę takich potrzeb jak zakupy, obuwie i środki czystości. Skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomego.

Organ oceniając położenie strony pominął jednak ww. kwestie. Natomiast jak przyjmuje się w orzecznictwie, interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy Państwa nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna z interesem publicznym (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 31118/01, z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Wprawdzie rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia przedmiotowych należności przez Zakład podejmowane jest w ramach uznania administracyjnego, niemniej jednak, na co już zwrócono uwagę, ocena ta nie może być dowolna i oderwana od realiów danej sprawy. Winna być oparta na kompletnym materialne dowodowym, wszechstronnie ocenionym. Natomiast w ramach uzasadnienia zaskarżonej decyzji brak jest oceny pozostających w dyspozycji skarżącego środków z realną możliwością uregulowania w oparciu o nie istniejącego zadłużenia, wynoszącego na obecnym etapie sprawy kwotę 79.080,09 zł. W ocenie Sądu, organy nie przeanalizowały realnej możliwości poprawy przez skarżącego swojej sytuacji finansowej, poprzestając jedynie na wskazaniu ewentualnych możliwych działań z jego strony, w tym możliwości spłaty zadłużenia z uwzględnieniem układu ratalnego. Wprawdzie to do skarżącego należy podjęcie działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji życiowej, jednakże na brak aktywności w tej kwestii można wskazywać jedynie wówczas, gdy możliwość podjęcia takich działań jest realna, a zobowiązany mimo to ich nie podejmuje. Dlatego też, jeżeli według organu możliwa jest poprawa sytuacji finansowej skarżącego, w ramach jego własnych działań, winien wskazać na czym opiera takie twierdzenie, a nie poprzestawać jedynie na ogólnikowych wskazówkach. W tych rozważaniach, niezbędnym byłoby uwzględnienie między innymi wieku skarżącego, czy chociażby wykonywanego zawodu oraz odniesienie tych ustaleń do obowiązujących realiów. Tylko takie pogłębione rozważania pozwolą na rzetelną ocenę postawy skarżącego, a mianowicie, czy z własnej woli nie wykorzystuje on istniejącej możliwości poprawy swojej sytuacji materialnej, uchylając się tym samym od realizacji ustawowego obowiązku w zakresie uiszczania należności z tytułu ubezpieczenia społecznego czy składek zdrowotnych.

Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia z tytułu składek zagraża egzystencji strony, może być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09). W ocenie Sądu organ stwierdzając wprawdzie po stronie zobowiązanego ubóstwo nie wykazał, że pomimo egzekwowania należności skarżący będzie w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich dla niego skutków. W konsekwencji nie ocenił, czy kwota, jaką dysponuje skarżący na codzienne utrzymanie, pozwala mu na spłatę ciążących na nim zaległości. Tymczasem, jak wskazuje się w orzecznictwie, przewidziana w art. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dopuszczalność umorzenia zaległych składek uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia nie wystąpi niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Prawidłowa ocena tej przesłanki wymaga zatem przeprowadzenia przez organ analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, jak również istotę ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcję ochronną. Zadaniem powyżej powołanej regulacji jest bowiem zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe jej potrzeby będą zaspokojone. Stąd, w celu ustalenia, czy strona jest w stanie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania, organ obowiązany jest porównać stwierdzoną sytuację majątkową zobowiązanego do zaległej należności i wskazać czy jego dochody, w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia oraz zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania, czego w tej sprawie również nie uczynił. Podkreślić należy, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o zabezpieczenie zaspokojenia potrzeb na przeciętnym uśrednionym poziomie. Minimum socjalne jest kategorią wyznaczającą próg, poniżej którego istnieje obszar niedostatku.

W ocenie Sądu, w sposób pobieżny organ odniósł się do akcentowanej w decyzji możliwości zastosowania wobec strony układu ratalnego. Rozważenie układu ratalnego musi zostać poprzedzone analizą, że strona będzie w stanie uiścić zaległości we wskazanych w przybliżeniu częściach. Tymczasem organ na takie możliwości strony nie wskazał.

W konsekwencji Sąd stwierdza, że ocena organu w zakresie tego, czy w wyniku spłaty zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla skarżącego została dokonana w sposób niepełny, powierzchowny, z pominięciem istotnych dla sprawy ustaleń. Treść zaskarżonej decyzji w zasadzie sprowadza się do opisania dowodów, które zebrano w sprawie oraz nie popartego rzeczową argumentacją stwierdzenia o możliwości wyegzekwowania długu w dalszej perspektywie czasowej. Akta administracyjne sprawy, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazują, że organ odwoławczy nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska, co do nie wystąpienia w sprawie przesłanki do umorzenia należności, w szczególności na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż sprawa winna być ponownie przeanalizowana, w szerszym zakresie niż to uczyniono w zaskarżonej decyzji. W tych ramach organ uwzględni powyższe rozważania Sądu, przede wszystkim ustali, kiedy upływa termin przedawnienia dla poszczególnych należności jak i poczyni ustalenia odnośnie ewentualnego wystąpienia przesłanek zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia należności w oparciu o stosowną dokumentację w tym zakresie.

W przypadku stwierdzenia, w jakiej wysokości istnieją nieprzedawnione należności składkowe, organ przeprowadzając postępowanie powinien jeszcze raz dokonać wnikliwej i szczegółowej oceny aktualnej sytuacji majątkowej zobowiązanego, pod kątem przesłanek uzasadniających umorzenie należności. W szczególności powinien zbadać, czy po zestawieniu wysokości uzyskiwanych przez skarżącego dochodów oraz ponoszonych stałych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, jest on w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie wobec Zakładu.

Reasumując, stwierdzone wyżej uchybienia powodują, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ skarga w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest od kosztów sądowych.