Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1029/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2016 poz 1793
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1793 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2015 r. stwierdzającą, iż Pan K. D. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, na rzecz płatnika składek: S. sp. z o.o. w okresach: od dnia 6 maja 2011 r. do dnia 16 maja 2011 r., od dnia 5 stycznia 2012 r. do dnia 16 stycznia 2012 r., od dnia 6 lutego 2012 r. do dnia 16 lutego 2012 r., od dnia 6 kwietnia 2012 r. do dnia 16 kwietnia 2012 r. oraz od dnia 6 sierpnia 2012, r. do dnia 16 sierpnia 2012 r.

Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozpatrzenie sprawy dotyczącej objęcia K. D. zwanego dalej "ubezpieczonym", "uczestnikiem postępowania" obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług, zawartych z płatnikiem składek: S. sp. z o.o., zwaną dalej "skarżącym", "płatnikiem").

Rozpatrując wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] października 2015 r. ustalił istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego uczestnika postepowania z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika składek: S. sp. z o.o. w okresach przytoczonych w sentencji niniejszej decyzji.

Od decyzji wniesione zostało przez płatnika odwołanie, w którym zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a oraz przyjęcie, wbrew zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że:

- "nie można uznać, iż w efekcie pracy wykonanej przez Wykonawcę powstało dzieło o zindywidualizowanym charakterze i wyróżniających go cechach, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że głównym efektem wykonania zobowiązania Wykonawcy był oznaczony indywidualnie dla każdej umowy raport, przygotowany na rzecz kontrahenta Spółki

- "sporządzone w wyniku realizacji umowy przez Pana K. D. raporty nie prowadziły do stworzenia unikatowego wytworu o zindywidualizowanych cechach, co świadczy o tym, że przedmiotem zainteresowania Spółki było wykonanie określonych czynności, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego - raportów wynika, iż każdy z raportów nosił takie cechy, zaś głównym celem stron było uzyskanie oznaczonego rezultatu w postaci prawidłowo wykonanego raportu"

Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] w wyniku kontroli przeprowadzonej u płatnika ustalił, że umowy zawarte pomiędzy płatnikiem składek a ubezpieczonym, pomimo nazwania ich umowami o dzieło, zakwalifikowane zostały jako umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 z późn. zm.) zwanej dalej: "k.c." stosuje się przepisy o zleceniu. Ponadto ubezpieczony w okresie wykonywania przedmiotowych umów posiadał inny tytuł do ubezpieczeń społecznych, a umowy realizowane na rzecz skarżącego nie były umowami wykonywanymi na rzecz własnego pracodawcy. Jak wynika z akt sprawy przedmiotem zawartych umów pomiędzy stronami był "nadzór nad przeładunkami magazynowymi w relacjach kontener-magazyn, magazyn-kontener oraz sporządzenie raportów pokontrolnych. Ocena stanów technicznych kontenerów w relacji plac-samochód". Z przekazanych przez odwołującego dokumentów, jak również z oświadczeń uczestnika postepowania wynikało, że ubezpieczonemu zostało powierzone sporządzanie raportów dotyczących procesu przeładunkowych towarów w relacjach kontener-magazyn, magazyn-kontener, kontener-samochód, magazyn-samochód oraz raportów w zakresie stanu technicznego kontenerów. Czynności dotyczące sporządzania raportów z zakresie stanu technicznego kontenerów były wykonywane na terenie terminalu kontenerowego B. w [...]. Sporządzanie raportów dotyczących procesów przeładunku towarów w podanych wyżej relacjach nie miały miejsca w okresie wobec którego ubezpieczony złożył oświadczenia.

Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał na obowiązujące w przedmiotowej sprawie przepisy, w szczególności na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, który określa krąg osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Organ uznał również, że osoby spełniające przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Organ II instancji podniósł, że dla oceny charakteru spornych umów istotne jest brzmienie art. 627 k.c., zgodnie z którym przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła poprzez stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci w jakiej dotychczas nie istniało. Dzieło może mieć charakter materialny jak i niematerialny, zaś sama umowa o dzieło jest umową rezultatu. Dzieło powinno mieć byt samoistny, niezależny od działania wykonawcy i możliwość uzyskania samodzielnej wartości w obrocie. Dzieło musi również istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Z kolei wykonywanie określonej czynności, czy też szeregu powtarzających się czynności bez względu na to jaki rezultat czynność ta przyniesie jest z kolei właściwe dla umów, co do których mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia.

Organ zaznaczył, że w orzecznictwie sądowym nie budzi kontrowersji, iż w przypadku każdej zawartej umowy decydująca jest jej treść, czyli zadania, jakie zatrudniona osoba ma do wykonania oraz istota obowiązków umownych, które na siebie zawierający umowę przyjmuje. Zatem nie nazwa umowy lecz jej cel i przedmiot decydują o charakterze współpracy. Podobnie, w judykaturze istnieje zgodność, iż umowa o dzieło należy do umów rezultatu, a więc jej przedmiotem jest indywidualnie oznaczony wytwór (rezultat). Jeśli zawarta umowa dotyczy osiągnięcia "rezultatu usługi" - co jest podstawową cechą odróżniającą ją od umowy o pracę oraz od umowy zlecenia (świadczenia usług) - konieczne jest, aby działania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu - w postaci materialnej bądź niematerialnej.

Natomiast zgodnie z art. 734 § 1 k.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie Zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie, przy czym do umowy o świadczenie usług stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Przedmiotem tych umów jest dokonanie określonej czynności faktycznej bądź zespołu czynności faktycznych, które nie muszą prowadzić do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu. Umowa o świadczenie usług jak i zlecenia jest przykładem umowy starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową rezultatu. Stąd też odpowiedzialność osoby wykonującej umowę o dzieło jest na zasadzie ryzyka, a o umowę o świadczenie usług/zlecenia na zasadzie winy.

W umowie o dzieło przyjmujący zamówienie jest odpowiedzialny za osiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Istotne jest doprowadzenie przez niego do umówionego stanu rzeczy, nie mają natomiast znaczenia rodzaj, intensywność czy staranność działań przyjmującego zamówienie. Wynagrodzenie należne jest przyjmującemu zamówienie właśnie za doprowadzenie do umówionego rezultatu.

Jeśli chodzi o umowę o świadczenie usług to jej istota polega na podejmowaniu starań w określonym zakresie lub celu i to kwalifikuje ją do kategorii umów starannego działania. Tego rodzaju umowy nie są bezpośrednio nakierowane na osiągnięcie sprecyzowanego rezultatu. Z założenia występuje w nich więc element niepewności, losowości. Oznacza to, iż ocena wykonywania tego typu umowy nie następuje przez pryzmat osiągniętego rezultatu działania strony zobowiązanej do świadczenia niepieniężnego, a wyłącznie przy uwzględnianiu staranności w działaniu tej strony. Ocenie podlegają tu więc starania w celu osiągnięcia wyniku, a nie sam osiągnięty wynik. W przypadku umowy o świadczenie usług ocenie podlega nie rezultat w określonych warunkach, ale czynności zmierzające do jego osiągnięcia, w tym staranność ich wykonywania w określonych warunkach. Wynagrodzenie należne jest stronie zobowiązanej do świadczenia niepieniężnego właśnie za podejmowanie działań – za ich intensywność i staranność.

Na poparcie swojego stanowiska, organ wskazał, iż w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II UK 187/11 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że: "w wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami. Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą, być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym (rzeczy). Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w.) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), organ podkreślił, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351- 352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat".

W związku z powyższym, zdaniem organu, umowa zawarta przez płatnika składek z zainteresowanym była umową dotyczącą świadczenia usług a nie umową rezultatu. W oparciu o zawarta umowę uczestnik postępowania zobowiązywał się w głównej mierze do starannego i rzetelnego wykonania czynności (nadzoru nad przeładunkami magazynowymi w relacjach kontener-magazyn, magazyn-kontener oraz sporządzenia raportów pokontrolnych, a także oceny stanów technicznych kontenerów w relacji plac-samochód), które miały być następnie udokumentowane w postaci zestawień - raportów pokontrolnych, jako efekt świadczonych usług (wykonanych prac). Zdaniem organu, nie można zakwalifikować czynności polegających na świadczeniu usług związanych z nadzorowaniem i oceną oraz ich raportowania jako rezultat czy to materialny, czy niematerialny, nawet jeżeli do ich sporządzenia potrzebna byłaby specjalistyczna wiedza. Gdyby wykonywanie pomiarów, rozliczeń i ich raportowania powierzono do wykonania innej osobie z porównywalnymi kwalifikacjami, prawdopodobnie doprowadziłoby to do wskazania przez nią takich samych danych w raporcie. Nie można przyjąć, aby w efekcie tych czynności miało powstać dzieło posiadające indywidualny charakter, powstałe w wyniku działalności twórczej Wykonawcy umowy. Czynności polegające na nadzorowaniu i ocenie nie mogą być zakwalifikowane jako działalność twórcza.

Zdaniem organu, przedmiotem zawartych pomiędzy stronami umów było wykonanie określonych czynności, do których stosuje się art. 750 k.c. Przedmiotowe umowy zawarte między stronami nie określały cech jakie miałoby posiadać dzieło. Nie wskazano jakichkolwiek kryteriów określających rezultat umów, brak jest postanowienia dotyczącego odbioru dzieła. Brak określenia tych elementów w umowie uniemożliwia poddanie ich sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych lub prawnych. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadziła w ocenie organu do wniosku, że w zawartych umowach nacisk położony był na starania uczestnika postępowania (podejmowanie czynności związanych z nadzorowaniem i oceną), celem tych starań miało być osiągnięcie wyniku czyli raportu. Nadmienić należy w tym miejscu, że umowy o świadczenie usług nie wykluczają możliwości osiągnięcia konkretnego rezultatu końcowego powstałego na skutek podejmowanych czynności.

Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego dotyczących prawidłowości czynności kontrolnych ZUS oraz opierania się na uzyskanym materiale dowodowym utworzonym przez ZUS, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił, że ani Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ani Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie jest organem władnym do wezwania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako strony inicjującej postępowanie do np. ponownego przeprowadzenia kontroli, dokonania modyfikacji ustaleń protokołu kontroli czy zmiany decyzji lub wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z powództwem o ustalenie charakteru zawartych umów. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest bowiem organem wyższego stopnia lub organem nadrzędnym wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozumieniu art. 17 lub art. 18 k. p. a., stąd nie posiada kompetencji kontrolnych czy nadzorczych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. organ wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu zgromadzono i przeanalizowano pełny materiał dowodowy, aby wyjaśnić okoliczności istotne dla sprawy w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów zawartych przez uczestnika postępowania z płatnikiem składek.

Odnosząc się do wątpliwości skarżącego dotyczących faktu, iż "NFZ nie wskazał, dlaczego odmawia przyjęcia interpretacji umowy zaprezentowanej przez Spółkę i Wykonawcę", wyjaśnił, iż rozpatrując niniejszą sprawę została uwzględniona argumentacja skarżącego oraz przedłożone dowody jak również całokształt dokumentacji zgromadzonej w sprawie, by w oparciu o kompletny materiał wydać rozstrzygnięcie.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podzielił ocenę charakteru prawnego przedmiotowych umów dokonaną przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Słusznie Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że działań objętych przedmiotem analizowanych umów nie można zaliczyć do relacji, których efektem jest uzyskanie określonego rezultatu, a powstałe w wyniku przedmiotowych umów cywilnoprawnych "dzieło" nie poddaje się sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych lub prawnych. Zamiar zawarcia umowy o dzieło, a także świadome podpisanie takiej umowy nie mogą zmienić charakteru zatrudnienia zainicjowanego taką umową, jeśli wykazuje ono w przeważającym stopniu cechy innego stosunku prawnego. Organ uznał, że pomiędzy stronami w spornym okresie doszło do zawarcia umów o świadczenie usług.

Skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył płatnik składek. W skardze zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygniecie sprawy, tj.

a) artykułu 7 w związku z artykułem 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wybiórczą ocenę dowodów polegającą na połączeniu elementów innych stanów faktycznych ze stanem faktycznym niniejszej sprawy i w konsekwencji uznanie, że uczestnik postępowania nie ponosił odpowiedzialności, za wykonane przez siebie raporty, co w konsekwencji świadczy o tym, że strony nie zawarły umowy o dzieło, podczas gdy z treści umów o dzieło, raportów pokontrolnych oraz oświadczenia K. D. wynika, że Ubezpieczony ponosił odpowiedzialność za wykonane przez siebie raporty;

b) artykułu 7 w związku z artykułem 80 k.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej, sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego oceny dowodów i zaniechanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez stwierdzenie, że czynności wynikające z zawartych z Ubezpieczonym umów o dzieło, miały powtarzalny charakter, podczas gdy z treści umów o dzieło, raportów oraz wyjaśnień uczestnika postępowania i oświadczenia T. S. wynika, że uczestnik postępowania był zobowiązany do wykonania raportu, odmiennego dla każdego klienta skarżącej i każdego transportu oraz towaru, czyli wykonania zindywidualizowanego "dzieła";

c) artykułu 7 w związku z artykułem 80 k.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej, sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania oceny dowodów i pominięciu dołączonego do akt sprawy wyroku Sądu Okręgowego w [...],[...] z dnia [...] października 2016 roku, sygn. akt [...] ("Wyrok") i uznaniu, że dotyczy on zupełnie innego stanu faktycznego, podczas gdy przywołany wyrok powinien mieć wpływ na ocenę umów zawartych przez uczestnika postępowania ze skarżącą, ponieważ dotyczy osób wykonujących takie same czynności jak uczestnik postępowania, na podstawie umów o takim samym charakterze, przekwalifikowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] w ramach tej samej kontroli skarżącej;

d) artykułu 7 w związku z artykułem 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie i brak oceny takich okoliczności, jak konieczność weryfikacji końcowego rezultatu, uzależnienie wypłaty wynagrodzenia od wydania dzieła, możliwość korzystania z rękojmi przez skarżącą, w tym możliwość obniżenia wynagrodzenia lub odstąpieniem od umowy, braku podporządkowania uczestnika postępowania, oderwaniu się dzieła od uczestnika postępowania i posługiwanie się dziełem przez klientów skarżącej na dalszym etapie obrotu gospodarczego, co w konsekwencji świadczy, że łączący strony stosunek prawny miał charakter umowy o dzieło;

2. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) artykuł 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (tj. Dz. U z 2016 roku, poz. 380) ("Kodeks cywilny" lub "k.c.") poprzez jego błędną wykładnie, polegającą na przyjęciu, że warunkiem stworzenia dzieła jest uzyskanie materialnych rezultatów o niepowtarzalnym charakterze, które muszą być z góry oznaczone, co wobec stworzonych przez Ubezpieczonego raportów prowadzi do wniosku, że nie powstał żaden nowy nieistniejący w przeszłości, wyodrębniony przedmiot, podczas gdy warunkiem stworzenia dzieła jest ucieleśnienie rezultatu wyrażające się poprzez stworzenie konkretnego, istniejącego w czasie i przestrzeni bytu, któryż chwilą jego ukończenia staje się niezależną od twórcy, autonomiczną wartością w obrocie gospodarczym, stworzony przez Ubezpieczonego raport;

b) artykułu 750 k.c. w związku z artykułem 734 § 1 k.c. oraz artykułu 66 ust. 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku (Dz.U. z 2016 r. poz. 1793) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, iż wykonywane przez Ubezpieczonego czynności miały charakter czynności starannego działania, zaś strony łączyła umowa o świadczenie usług wobec czego uczestnik postepowania winien podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, podczas gdy z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że charakter stosunku cywilnoprawnego ma wszystkie cechy umowy o dzieło w rozumieniu artykułu 627 k.c. zaś uczestnik postępowania nie miał tytułu do objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz od organu.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko, zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w myśl § 2 ww. artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena charakteru prawnego umów zawartych przez stronę skarżącą z uczestnikiem postępowania tj. umowy z dnia 6 maja 2011 r., z 5 stycznia 2012 r., z 6 lutego 2012 r., z 6 kwietnia 2012 r. oraz z 6 sierpnia 2012 r.

Na podstawie tych umów K. D. zobowiązał się wobec skarżącej spółki do wykonywania nadzoru nad przeładunkami magazynowymi w relacjach kontener-magazyn, magazyn-kontener oraz oceny stanów technicznych kontenerów w relacji plac-samochód. Czynności te miały być wykonane w terminach określonych w umowach zaś ich ucieleśnienie stanowił raport pokontrolny.

Za powyższą pracę uczestnik postępowania otrzymywał wynagrodzenie, ustalone w każdej z tych umów.

Umowy te zostały nazwane przez strony je zawierające umowami o dzieło, co zostało zakwestionowane przez organy funduszu, które uznały je za umowy starannego działania, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, co w konsekwencji skutkowało objęciem uczestnika postępowania obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

W świetle art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. e) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

Stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym tj. w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 121). W myśl natomiast art. 13 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Zgodnie zaś w art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający z zastrzeżeniem art. 86 ust. 1 pkt 13e.

W orzecznictwie został wyrażony pogląd, że nazwa umowy z wyeksponowaniem terminologii służącej podkreśleniu wybitnie charakteru umowy nie jest elementem decydującym samodzielnie o rodzaju zobowiązania w oderwaniu od oceny rzeczywistego przedmiotu tej umowy i sposobu oraz okoliczności jej wykonywania (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III Aua 377/12).

W tym stanie rzeczy organy funduszu zobowiązane były do rozważenia charakteru umów zawartych między stroną skarżącą, a uczestnikiem postępowania niezależnie od nadanych im tytułów.

Zdaniem Sądu, należy uznać za zasadne zarzuty skarżącego, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 627 k.c., art. 570 k.c. w związku z art. 734 § 1 k.c. i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach.

Należy stwierdzić, że organ II instancji nie rozważył należycie zarzutów strony podnoszonych w toku postępowania administracyjnego jak również w odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji co doprowadziło do utrzymania jej w mocy z obrazą art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wbrew stanowisku organu materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie wskazuje na to, że strony zawierały umowy, których rezultatem w oparciu o wytyczne klienta strony skarżącej było przygotowanie konkretnego raportu dla każdej kontrolowanej partii towaru, która różniła się między sobą zarówno co do ilości, jak i jakości. Tak więc za nieuzasadnione należy uznać stanowisko organu, że uczestnik postępowania dokonywał czynności powtarzalnych i niezindywidualizowanych. Uczestnik postępowania był bowiem zobowiązany do sporządzenia raportu dla każdego kontenera oddzielnie a następnie przekazania takich raportów stronie skarżącej, co z kolei stanowiło podstawę wypłaty wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy należy uznać, że zadaniem uczestnika postępowania nie było wykonanie szeregu czynności o wymaganym poziomie staranności ale rezultatem każdej z tych umów było sporządzenie raportu, który wymagał od wykonawcy wykazania się wiedzą specjalistyczną i doświadczeniem zawodowym. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z umowami uczestnik miał wykonać nadzór, a następnie sporządzić raport osobiście. W zakresie wykonywanych czynności był samodzielny i nie działał pod kontrolę zamawiającej spółki. Wszystkie te cechy porozumień strony skarżącej z uczestnikiem postępowaniu, przemawiają, zdaniem Sądu, że celem stron było uzyskanie konkretnego rezultatu w postaci gotowego raportu zawierającego dokumentację fotograficzną, obejmującą nie tylko sam towar ale również przebieg procesu technologicznego. Wykonanie przez uczestnika czynności objętych umowami sprowadzało się w istocie do niepowtarzalnych, różnych i wymagających wiedzy specjalnej zabiegów.

Wszystko to jest charakterystyczne dla umowy o dzieło określonej w art. 627 k.c. a nie dla umowy o świadczenie usług, co do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c. w zw. z art. 734 § 1 k.c.).

W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi za zasadne Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Ponownie rozpoznając odwołanie skarżącej spółki Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia oceni materiał dowodowy w sprawie z wykorzystaniem stanowiska Sądu a następnie wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.