Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1287/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 14 marca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 992/15 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych, nakazania ich wycofania z obrotu oraz zniszczenia na koszt strony oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 992/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalił skargę J. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych, nakazania ich wycofania z obrotu oraz zniszczenia na koszt strony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w obu instancjach, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji organu administracji I i II wydanych bez zgromadzenia w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia kto był w chwili zatrzymania paczek faktycznym posiadaczem skrzynki pocztowej nr [...] w Filii Urzędów Pocztowego, mimo, że własność skrzynki z dniem 8 stycznia 2013 r. została przeniesiona na własność K. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P., a informacja o tym fakcie była przekazana do spółki Poczta Polska SA - Urząd Pocztowy [...] [...] w dniu 18 marca 2013 r., ponadto organ nie ustalił czy doszło do jakiegokolwiek wprowadzenia do obrotu środków zastępczych, skoro paczki pocztowe zostały zajęte przed ich doręczeniem, a także dlaczego środki "Kosior" i "Mocarz" uznano za środki zastępcze i czy produkty te były używane w celu odurzenia, co konieczne jest dla przypisania im charakteru środka zastępczego, co wszystko doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, że J. G. jako osoba fizyczna był za skrytkę pocztową odpowiedzialny i wprowadził do obrotu środki zastępcze;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracji I i II instancji art. 7 i art. 11 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji mimo zaniechania przez organ administracyjny wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, skoro nie wyjaśnił dlaczego uznał odpowiedzialność J. G. wyłącznie na podstawie rzekomej własności skrzynki pocztowej, skoro w chwili zatrzymania i badania zawartości paczek, skrzynka pocztowa należała do K. [...] sp. z o.o., a pozostały materiał dowodowy zebrany w sprawie, nie wskazuje by J. G. wprowadzał do obrotu jakiekolwiek środki zastępcze;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracji I i II instancji art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi i nieuchyleniu decyzji, pomimo braku jej właściwego uzasadnienia, zarówno na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, okoliczności, które wskazywałyby że środki "Kosior" i "Mocarz" zostały wprowadzone do obrotu skoro dokonano ich zatrzymania przed udostępnianiem ich komukolwiek, a także dowodów które świadczyłyby że jeżeli doszłoby do wprowadzenia do obrotu - dokonał tego J. G., organ nie wskazał przyczyn dla których byłego właściciela skrzynki pocztowej uznał odpowiedzialnego za to w jaki sposób jest wykorzystywana przez kolejnego użytkownika, a na płaszczyźnie uzasadnienia prawnego nie wyjaśnił podstawy prawnej wydanej przez siebie decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa i wyjaśnienia spełnienia przesłanek ustawowych, a szczególności na jakiej podstawie uznał, że doszło do wprowadzenia do obrotu środków zastępczych;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracji I i II instancji art. 107 § 1 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo braku precyzyjnego określenia przez organ obowiązku strony i niewskazanie w punkcie 3 dyspozycji decyzji organu I instancji wysokości maksymalnego obciążenia strony za zniszczenie produktów, co uniemożliwia weryfikację prawidłowości i legalności tego postanowienia;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracji I i II instancji art. 108 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi pomimo niewłaściwego zastosowania przez organ I instancji i nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych, których zaistnienie nie zostało przez organ wykazane;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracji I i II instancji art. 44 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, polegające na nieuwzględnieniu skargi pomimo zakazania przez organ I instancji wprowadzania do obrotu wymienionych w decyzji produktów, wycofanie ich z obrotu oraz obciążenie strony kosztami za zniszczenie zajętych produktów, w sytuacji, w której nie ustalono by doszło do wprowadzenia do obrotu przez stronę jakichkolwiek środków zastępczych, skoro zajęcia paczek dokonano przed udostępnieniem produktów osobom trzecim, a zatem nie można było zastosować powołanej powyżej normy;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracji I i II instancji art. 44 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, polegające na nieuwzględnieniu skargi pomimo niewykazania by zatrzymane w paczkach produkty były środkami zastępczymi, gdyż nie wykazano by były używane "zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach", a także nie wykazano by właścicielem wskazanych w decyzji produktów była strona postępowania, a nie spółka K. [...] sp. z o.o.;

8) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracji I i II instancji art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, polegające na nieuwzględnieniu skargi pomimo nieuzasadnionego uznania przez organ I instancji, że wskazane w decyzji środki stanowią środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii mimo, iż organ nie udowodnił, by były one w tym celu używane, tym bardziej że nie mogło dojść do ich użycia skoro przed doręczeniem paczek doszło do ich zatrzymania przez funkcjonariuszy Służby Celnej;

9) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z naruszeniem przez organy administracji I i II instancji przepisów prawa materialnego w postaci art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii polegające na nieuwzględnieniu skargi pomimo nieuprawnionego uznania przez organ, że mogło dojść do "wprowadzania do obrotu" zatrzymanych środków, w sytuacji, w której żaden produkt nie został udostępniony osobom trzecim, gdyż zatrzymane produkty nigdy nie znalazły się w posiadaniu osób trzecich, a definicja legalna "wprowadzania do obrotu" wskazuje wprost na konieczność dokonania czynności udostępnienia środków osobom trzecim, ponadto, definicja nie obejmuje swą dyspozycją "usiłowania" wprowadzania do obrotu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący rozwinął zarzuty w stosunku do zaskarżonego wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i w pełni akceptując stanowisko Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r.).

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 992/15, dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dostępnej na stronie http://cbois.nsa.gov.pl.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne odniesienie się do redakcji podniesionych zarzutów, albowiem nie do końca zostały one skonstruowane w sposób należyty.

Podstawową zasadą jest to, że naruszyć można przepisy, które były stosowane, a nie te, których nie stosowano. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę na decyzję organu administracji publicznej. Właściwsze byłoby zatem wskazanie ww. przepisu jako podstawy skargi kasacyjnej, oczywiście z powiązaniem konkretnych przepisów postępowania i prawa materialnego, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone. Ponadto formułując zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 27, art. 4 pkt 34, art. 44 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wnoszący skargę kasacyjną, winien wskazać na podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., z dodatkowym wskazaniem, czy chodzi o błędną ich wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie. Wadliwie także skarżący wskazuje na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego), zamiast na przepis art. 145 § pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy). Niezrozumiałe jest również, na gruncie niniejszej sprawy, czynienie zarzutów z art. 44 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zgodnie z którym, nadzór nad uprawami, o których mowa w art. 49 ust. 1, wytwarzaniem, przetwarzaniem, przerabianiem, przywozem, dystrybucją, obrotem i niszczeniem albo stosowaniem w celu prowadzenia badań naukowych środków odurzających, substancji psychotropowych oraz prekursorów kategorii 1 sprawuje wojewódzki inspektor farmaceutyczny właściwy ze względu na siedzibę przedsiębiorcy lub jednostki naukowej - przez kontrolę realizacji obowiązków wynikających z rozporządzenia 273/2004, rozporządzenia 111/2005 i przepisów ustawy, z wyłączeniem przedsiębiorców, o których mowa w ust. 2a. Stronie wnoszącej skargę kasacyjną zapewne chodziło o przepis art. 44c ust. 1 lub 44b ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Nie jest jednakże rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego zastępowanie strony i poprawianie zarzutów skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, mimo, że wnoszący skargę kasacyjną wyraźnie tego nie wyartykułował. Co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jednakże w rozpoznawanej sprawie, są one ze sobą ściśle powiązane, dlatego też rozpoznane zostały łącznie.

Główne zarzuty skargi kasacyjnej dotykają trzech zasadniczych kwestii:

- ustalenia, czy środki "Kosior" i "Mocarz", "Amsterdam Shop" są środkami zastępczymi,

- ustalenia, czy doszło do jakiegokolwiek "wprowadzania" do obrotu środków zastępczych, skoro paczki pocztowe zostały zajęte przed ich doręczeniem,

- odpowiedzialności J. G. za wprowadzanie środków zastępczych do obrotu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewadliwie Sąd wojewódzki przyjął, że organy administracji prawidłowo uznały, że wskazane wyżej produkty stanowiły środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz że to skarżący wprowadzał je do obrotu.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że J. G. wysłał pocztą za pośrednictwem skrytki pocztowej nr [...] znajdującej się w Filii Urzędu Pocztowego nr [...] przy ul. [...] nr [...] w [...] przesyłki pobraniowe zawierające susz roślinny, których odbiorcami mieli być mieszkańcy K. – J. Z. – woreczka strunowego z zawartością 10 gram suszu roślinnego o nazwie "Kosior", B. Ż. – woreczka strunowego z zawartością 10 gram suszu roślinnego o nazwie "Mocarz" oraz woreczka strunowego umieszczonego w opakowaniu foliowym termozgrzewalnym z proszkiem koloru beżowego z nadrukiem "Amsterdam Shop" o wadze 0,158 grama oraz M. D. - woreczka strunowego z zawartością 10 gram suszu roślinnego o nazwie "Kosior". Przesyłki te zostały zatrzymane do kontroli w dniu 2 lutego 2013 r. przez Graniczny Referat Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w [...]. Analiza próbek zatrzymanych produktów dokonana przez Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] wykazała w produktach "Kosior" i "Mocarz" obecność substancji UR-144- (1 pantyloindol-3-ilo)-(2,2,3,3-tetrametylocyklopropylo)metanon, zaś w produkcie "Amsterdam Shop" substancji MDPBP (1,3-benzodioksol-5-ylo)-2-(pirolidyn-1-ylo)-butan-1-on), wykazujących działanie psychoaktywne, co opisane zostało w sprawozdaniu z badań z dnia 16 maja 2013 r. (karta 3 akt administracyjnych).

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji szczegółowo opisał wpływ powyższych substancji na organizm człowieka. Wskazał także, że treść ww. sprawozdania jednoznacznie wskazuje, że zidentyfikowane w pobranych produktach grupy związków są analogami strukturalnymi substancji wymienionym w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Substancje te posiadają duży potencjał uzależniający, działają na ośrodkowy układ nerwowy, powodują zaburzenia psychiczne, zaburzenia zachowania oraz stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia osób przyjmujących te substancje. Powyższe ustalenia zostały podtrzymane przez organ II instancji.

Zachodziły zatem wszelkie podstawy do stwierdzenia, że kwestionowane produkty spełniają definicję środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zgodnie z którym, przez środek zastępczy należy rozumieć produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną za trafne uznaje stanowisko Sądu wojewódzkiego, że ustalenie przez organ, że produkt spełnia definicję środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, z uwagi na brzmienie art. 44b i regulacje zawarte w art. 44c ust. 1 tej ustawy jest jednoznaczne z ustaleniem, że taki produkt stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Podkreślić także należy, iż dyspozycją przepisu art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii objęte są nie tylko środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 tej ustawy, ale i produkty, co do których zachodzi podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Tym samym dla wydania decyzji na podstawie art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wystarczające jest zaistnienie podejrzenia, że dany produkt jest środkiem zastępczym w rozumieniu art. 4 pkt 27 tej ustawy. Środki te nie musiały więc być użyte jako odurzające, aby zostały uznane za środki zastępcze. Nie mają też istotnego znaczenia ewentualne opisy na etykietach zatrzymanych środków dotyczące ich rzekomo odmiennego stosowania. Z okoliczności sprawy wynika, że zmierzają one w sposób oczywisty do obejścia prawa i uniknięcia odpowiedzialności przez osoby trudniące się tą szkodliwą społecznie działalnością.

Istota sporu, jak wyżej zaznaczono, sprowadza się także do interpretacji definicji zawartej w art. 4 pkt 34 ustawy przeciwdziałaniu narkomanii pojęcia "wprowadzanie do obrotu". Powołany wyżej przepis, jako wprowadzanie do obrotu określa udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

Zauważyć należy, że art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (stanowiące m.in. podstawę prawną decyzji) zostały dodane do tych ustaw ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotową ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomani wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną, uzupełniając pierwotną ustawę o cały nowy rozdział 6a. Ustawodawca uznał, że oprócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy, należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.

Zwrócić należy uwagę, że zmiany wprowadzone ustawą z dnia 8 października 2010 r. dotyczące odpowiedzialności administracyjnej funkcjonują niezależnie od istniejących już wcześniej w ustawie regulacji dotyczących odpowiedzialności karnej za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca odrębnie penalizuje zatem czyn w postaci udzielania innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych, określając w art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, że kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Podobnie w art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidziano środki karne m.in. za udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. W konsekwencji prowadząc postępowanie organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzania do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego. Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie rozumieć należy wyłącznie konsumentów wymienionych w tym przepisie substancji.

Poglądy judykatury i orzecznictwa odnoszące się do przestępstw opisanych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. Nie ma bowiem podstaw do przenoszenia na grunt rozdziału 6a ustawy niedotyczących go orzeczeń odnoszących się do przestępstw i wykroczeń zawartych w rozdziale 7. Ocena dokonywana w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, w oparciu o reguły i zasady prawa karnego, jest nie do pogodzenia z ratio legis nowelizacji ustawy z 2010 r. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1799/15, z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14).

Zasadnie także zwrócił uwagę Sąd wojewódzki na możliwość wyinterpretowania treści pojęcia "wprowadzania do obrotu" w oparciu o treść rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady, na które powołuje się ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych w art. 2 pkt c stwierdza, że "wprowadzanie do obrotu" oznacza każdą, zarówno odpłatną jak i nieodpłatną dostawę substancji sklasyfikowanych w Unii, lub też składowanie, wytwarzanie, produkcję, przetwarzanie, handel, dystrybucję lub pośrednictwo w handlu tymi substancjami w celu dostawy w Unii. Z kolei w art. 3 pkt 12 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE "wprowadzenie do obrotu" oznacza odpłatne lub nieodpłatne dostarczenie lub udostępnienie stronie trzeciej. Powyższe wskazuje na szerokie rozumienie pojęcia "wprowadzenia do obrotu" na gruncie ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo przyjęły, że nadanie wyżej wymienionych środków zastępczych przesyłkami pocztowymi do odbiorców detalicznych jako osób trzecich, należało uznać zgodnie z przepisem art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, za wprowadzanie do obrotu. Okoliczność, że przesyłki nie dotarły do adresatów, nie oznacza, że nie doszło do wprowadzenia do obrotu powyższych środków zastępczych. Samo skierowanie pocztą przesyłki ze środkiem zastępczym do odbiorcy należy traktować jednoznacznie z udostępnieniem osobie trzeciej środków zastępczych, a tym samym wprowadzenie do obrotu. Zakaz obejmuje każdego, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy czyli udostępnienia go osobie trzeciej w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, odpłatnie lub nieodpłatnie.

Niewadliwe też przyjęto, że J. G. wprowadzał do obrotu ww. środki zastępcze. W toku czynności organ I instancji ustalił, że skrytka pocztowa nr [...] została wynajęta w dniu 8 stycznia 2013 r. na czas nieokreślony w Filii Urzędu Pocztowego [...] [...] przy ul [...] [...] przez skarżącego J. G.. Jego też dane, jako nadawcy, figurowały na przesyłce. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie uznano, że jest on osobą odpowiedzialną za wprowadzanie środków zastępczych do obrotu. Okoliczność, jakoby skarżący umową przeniósł prawo do korzystania ze skrytki pocztowej nr [...] na rzecz K. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P., na etapie postępowania administracyjnego, nie została przez skarżącego, mimo wezwania organu, potwierdzona żadnym dokumentem. Wprawdzie skarżący do skargi dołączył kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem ww. umowy datowanej na dzień 8 stycznia 2013 r., jednakże jak wskazał Sąd wojewódzki, zawarcie umowy o przeniesienie skrytki pocztowej jest niewiarygodne, a ponadto nie oznacza, że skarżący nie mógł posługiwać się numerem skrzynki jako adresem. Nadto, zauważyć należy, że skrytka pocztowa została udostępniona przez skarżącego spółce K. [...] w tym samym dniu, w którym zawarł on z Pocztą Polską umowę (oświadczenie przyjmujące ofertę na udostępnienie skrytki pocztowej), takie zaś działanie uznać należy za mało celowe, nie został też jak słusznie wskazano, przez skarżącego wyjaśnione. Wskazuje raczej na chęć zaciemnienia okoliczności sprawy i rozmycia odpowiedzialności za wprowadzanie do obrotu środków zakazanych.

W konsekwencji zaś powyższego prawidłowo zastosowano dyspozycję przewidzianą w art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, tj. z uwagi na stwierdzenie, że produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, zakazano wprowadzania ich do obrotu, a także nakazano ich wycofanie z obrotu oraz zniszczenie na koszt strony postępowania.

Przy czym należy zauważyć, w odniesieniu do zarzutu skargi kasacyjnej, naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak precyzyjnego określenia przez organ obowiązku strony i niewskazania w punkcie 3 dyspozycji decyzji organu I instancji wysokości maksymalnego obciążenia strony za zniszczenie produktów, że nakaz ten określa obowiązek pokrycia kosztów zniszczenia zatrzymanych środków zastępczych, przewidziany w przepisie stanowiącym podstawę materialnoprawną. Jest przesądzeniem zasady zawartej w przepisie art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zniszczenia zatrzymanych środków zastępczych dokonuje organ inspekcji sanitarnej na koszt strony. Deklarowany brak zrozumienia treści części decyzji przez stronę, w żaden sposób nie usprawiedliwia zarzutu naruszenia przez organ I instancji dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a., a wskazującego na składniki decyzji administracyjnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1150/14) .

Nie sposób też jest uznać, że w niniejszej sprawie wadliwie zastosowano przepis art. 108 k.p.a. nadając decyzji organu I instancji rygor natychmiastowej wykonalności. Rygor ten został nadany celem realizacji przesłanki ochrony życia i zdrowia ludzkiego. Okoliczności sprawy wskazywały, że wprowadzanie produktów, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że wykazują działanie psychoaktywne i mogą być klasyfikowane jako środki zastępcze, może stwarzać zagrożenie dla ww. chronionych wartości.

Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd wojewódzki dokonał należytej kontroli decyzji, poddając ocenie przeprowadzone postępowanie administracyjne i stwierdzając, że zostało ono przeprowadzone z zachowaniem zasad określonych w art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonych decyzji poddaje się kontroli sądowej. Ustalony stan faktyczny niewątpliwie odpowiadał hipotezie zastosowanych norm prawnych.

Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.