Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 905/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant Sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. T. i L. T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta [...] (dalej Starosta) decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2009 r.) na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 33, art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. 173/07/1219 ze zm., dalej ustawa o EURO), art. 6 pkt 2, art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. 261/04/2603 ze zm., dalej ugn bądź ustawa o gospodarce nieruchomościami)

1. udzielił [...] SA z siedzibą w [...] zezwolenia na zajęcie części nieruchomości [...], w celu realizacji inwestycji celu publicznego polegającego na "(...) budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej, dwunapięciowej (2x400 kV+2x220 kV) linii elektroenergetycznej relacji Plewiska-Kromolice od słupa nr [...] do nowego słupa nr [...] (z wyłączeniem tego słupa)", zgodnie z decyzją Wojewody Wielkopolskiego nr [...] o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012 (dalej decyzja Wojewody z [...] stycznia 2009 r.; k.1-13 akt Starosty); 2. zobowiązał [...] do przywrócenia nieruchomości wymienionych w pkt 1 do stanu poprzedniego niezwłocznie po dokonaniu inwestycji; 3. zobowiązał właścicieli nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii linii elektroenergetycznej.

Starosta wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o EURO, może na wniosek właściwego podmiotu ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie oraz przeprowadzanie na jej terenie przewodów i urządzeń służących m.in. do przesyłania energii elektrycznej, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody, a z decyzji o pozwoleniu na budowę przedsięwzięcia EURO 2012 wynika obowiązek dokonania przebudowy istniejącej infrastruktury technicznej. Art. 37 ust. 2 tejże ustawy nakazuje odpowiednio stosować art. 124 ust. 2–8 i art. 124a ugn. Pierwszy z owych przepisów przewiduje, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może analogicznie ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody, przy czym ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku – zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W świetle art. 6 ugn, przedmiotowa inwestycja stanowi cel publiczny. Decyzja Wojewody z [...] stycznia 2009 r., choć nieostateczna, opatrzona jest w ustawowy rygor natychmiastowej wykonalności. Powoływane przez M. i L. T., właścicieli owej nieruchomości, w toku postępowania przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 16/64/93 ze zm., dalej kc) o służebności przesyłu, mogą ubocznie znaleźć zastosowanie w trakcie prowadzonych negocjacji. Zasadniczo jednak obie regulacje mają charakter odrębny, a Starosta, jako organ administracji publicznej, obowiązany jest do przestrzegania przepisów prawa administracyjnego (k. 226-234 akt Starosty).

Na skutek odwołania wniesionego przez M. i L. T., uzupełnionego pismem z dnia [...] września 2009 r., Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda) decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2009 r.) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 124 i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. 261/04/2603 ze zm.) i art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz. U. 173/07/1219 ze zm., dalej ustawa o EURO) uchylił zaskarżoną decyzję [...] w całości i orzekł o:

1. ograniczeniu sposobu korzystania z: a) części nieruchomości [...] b) części nieruchomości [...] przez udzielenie [...] , zezwolenia na zajęcie ww części ww nieruchomości, w celu realizacji inwestycji celu publicznego polegającego na "(...) budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej, dwunapięciowej (2x400 kV+2x220 kV) linii elektroenergetycznej relacji Plewiska-Kromolice od słupa nr[...] (z wyłączeniem tego słupa) do granicy gminy [...] z gminą [...] i od słupa [...] (z wyłączeniem tego słupa) do słupa nr [...] (z wyłączeniem tego słupa) oraz rozbiórce istniejącej linii[...])", zgodnie z decyzją Wojewody Wielkopolskiego nr [...] o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012 (dalej decyzja Wojewody z [...] stycznia 2009 r.);

2. zobowiązaniu [...] do przywrócenia nieruchomości wymienionych w pkt 1 do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu odcinka sieci, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności i koszty, wnioskodawca będzie obowiązany do zapłaty odszkodowania;

3. zobowiązaniu właścicieli nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii linii elektroenergetycznej;

4. niniejsza decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu;

5. ostateczna decyzja o ograniczeni sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że PSE wystąpiły o wydanie na podstawie art. 124 ugn w zw. z art. 33 ustawy o EURO, decyzji administracyjnej, o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości składającej się z działek [...] których właścicielami są [...], przez zezwolenie wnioskodawcy na zakładanie i przeprowadzenie napowietrznej czterotorowej dwunapięciowej linii elektroenergetycznej 2 x 400 kV + 2 x 220 kV relacji Plewiska -Kromolice (...). We wniosku podano m.in., że budowa owej linii stanowi, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie przedsięwzięć EURO 2012 (Dz. U. 192/07/1385 ze zm., dalej rozporządzenie), część przedsięwzięcia EURO 2012 określonego w pkt. 92 załącznika nr 1 do rozporządzenia jako "rozbudowa systemu zasilania elektroenergetycznego aglomeracji poznańskiej." Podano, że nie udało się zawrzeć porozumienia z właścicielami nieruchomości i zawrzeć umowy, na podstawie której możliwe byłoby zrealizowanie tej inwestycji. Wojewoda Wielkopolski decyzją [...] ustalił lokalizację inwestycji na rzecz [...] SA z siedzibą w [...], polegającej na budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej dwunapięciowej (2x400 kV + 2x220 kV) linii elektroenergetycznej relacji Plewiska - Kromolice [...] oraz rozbiórce istniejącej linii [...]. Minister Infrastruktury decyzją z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] stycznia 2009 r. (k.4-49 akt Wojewody). Dnia [...] kwietnia 2009 r. Starosta przeprowadził oględziny owej nieruchomości z udziałem pełnomocników wnioskodawcy, właścicieli nieruchomości, ich pełnomocnika i uprawnionego geodety (k.104-105 akt Starosty).

Z protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez Starostę dnia [...] kwietnia 2009 r. wynika, że właściciele owych nieruchomości nie uznali wartości nieruchomości określonej operacie szacunkowym, sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego[...]. Pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył na rozprawie, że dotychczasowe negocjacje przeprowadzone w sprawie (k. 15, 66, 130-135 akt Starosty) z właścicielami gruntu zakończyły się wynikiem negatywnym. Zdaniem pełnomocnika właścicieli negocjacje jeszcze się nie rozpoczęły. Starosta pismem z [...] lipca 2009 r., stwierdził swą niewłaściwość rzeczową do rozpatrzenia niniejszej sprawy i przekazał ją Wojewodzie Wielkopolskiemu (k.197-199 akt Starosty). Postanowieniem z [...] lipca 2009 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski przekazał Staroście [...] , do załatwienia według właściwości, wniosek [...] o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z owych nieruchomości wskazując, że kwestie ograniczenia prawa własności, związane z budową sieci elektroenergetycznej są poddane, w części nieobjętej treścią ustawy o EURO, przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z art. 124 ugn wynika właściwość Starosty do decydowania o ograniczeniach co do sposobu korzystania z nieruchomości (k.200-202 akt Starosty).

Rozstrzygnięciem nadzorczym z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski orzekł o nieważności § 2 ust. 3, § 5 ust 3, § 9 ust. 3 i ust. 4 Uchwały Rady Miejskiej w Mosinie nr XLI/261/09 z 26 lutego 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów gruntów rolnych i leśnych na obszarze części wsi Daszewice i Babki, gmina Mosina i części graficznej planu w zakresie dopuszczalnej strefy lokalizacji projektowanej sieci elektroenergetycznej wraz z pasem technologicznym, bowiem obowiązujące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Mosina nie przewiduje rozbudowy ani przebudowy istniejących na terenie gminy Mosina linii przesyłowych "11" kV i 220 kV (k.209-210, 211-225 akt Starosty).

Pismem z [...] września 2009 r. Wojewoda zawiadomił strony, w trybie art. 10 kpa, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w sprawie oraz zgłoszonych żądań; dnia 2 października 2009 r. pełnomocnik właścicieli przeglądał akta (k.69-72, 74,82 akt Wojewody).

Wojewoda podkreślił, że prawo własności jest w Rzeczypospolitej Polskiej chronione konstytucyjnie (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). Nie oznacza to jednak, że jest ono prawem absolutnym i bezwzględnym. Art. 64 ust. 3 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia praw właścicielskich, tyle, że w drodze ustawy i w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 stycznia 2000 r., P 11/08, OTK 1/00/3 uznał, że warunkiem dopuszczalności każdego ustawowego ograniczenia praw i wolności jednostki jest istnienie konieczności takiego ograniczenia, bez którego przy użyciu środków mniej uciążliwych dla obywatela i słabiej ingerujących w sferę jego praw i wolności, nie można osiągnąć założonego celu.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa inwestycja została ujęta w pkt. 92 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012 (Dz. U. 192/07/1385 ze zm.) jako "Rozbudowa systemu zasilania elektroenergetycznego aglomeracji poznańskiej". Stąd inwestycja ta podlega reżimowi ustawy o EURO.

Oznacza to również, że wszystkie decyzje administracyjne wydane w związku z realizacją przedsięwzięć EURO 2012 podlegają natychmiastowemu wykonaniu (czego nie uwzględnił Starosta w swej decyzji).

Na podstawie art. 23 ustawy o EURO, Wojewoda wydał decyzję (utrzymaną w mocy przez Ministra Infrastruktury) o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 polegającego na budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej dwunapięciowej (2x400 kV + 2x220 kV) linii elektroenergetycznej relacji Plewiska – Kromolice (...). Mając ma uwadze, że powołany w podstawie prawnej decyzji Starosty art. 37 ust. 1 ustawy o EURO dotyczy jedynie przypadku przebudowy istniejących urządzeń infrastruktury technicznej, nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie.

W sprawie nie będzie miał również zastosowania rozdział 5 ustawy o EURO wraz z art. 33 tejże ustawy. Tym bardziej, że wskazany rozdział dotyczy nabywania nieruchomości przez spółki celowe tj. spółki z o.o. utworzone przez Skarb Państwa w celu przygotowania i wykonania przedsięwzięć Euro 2012. Natomiast PSE nie są spółką celową. Wobec nieuregulowania w ustawie o EURO kwestii ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości związanych z realizacją przedsięwzięć EURO 2012, zastosowanie ma ustawa o gospodarce nieruchomościami.

Celem publicznym, w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest m.in. budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 6 pkt 2 ugn). Wywłaszczenie może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (art. 112 ust. 3 ugn).

W myśl art. 124 ust. 1 ugn starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacji, gdy inwestor realizujący cele publiczne na nieruchomościach nie stanowiących jego własności, nie uzyska zgody właścicieli na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ugn, może zgodnie z art. 124 ust. 2 wystąpić do organu administracji publicznej o wydanie zezwolenia ograniczającego sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja wydana w trybie art. 124 ustawy zastępuje zgodę właściciela na wejście w teren nieruchomości. Z cytowanego wyżej przepisu wynika również właściwość Starosty do załatwienia niniejszej sprawy w pierwszej instancji, jak również konieczność ustalenia, czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego.

W § 9 uchwały Rady Miejskiej w Mosinie z 26 lutego 2009 r. nr XLI/261/09 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów gruntów rolnych i leśnych na obszarze części wsi Daszewice i Babki, Gmina Mosina (dalej Plan) podano, że: 3. zezwala się na budowę na terenie opracowania czterotorowej, dwunapięciowej linii elektroenergetycznej 2x400 kV + 2x220 kV relacji Plewiska-Kromolice; dopuszczalną strefą lokalizacji projektowanej przesyłowej sieci elektroenergetycznej wraz z pasem technologicznym przedstawiono na rysunku planu", oraz że "4. ustala się, że po zrealizowaniu czterotorowej, dwunapięciowej linii elektroenergetycznej 2x400 kV + 2x220 kV relacji Plewiska-Kromolice, ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, o których mowa w punktach § 8 ust. 2 będą obowiązywały w odniesieniu do rzeczywistego przebiegu tej linii (§ 9 pkt 4)" (k.224 akt Starosty).

Skoro [...] kwietnia 2009 r., Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność obu punktów § 9 tekstu Planu wraz z częścią graficzną Planu w zakresie dopuszczalnej strefy lokalizacji projektowanej sieci elektroenergetycznej wraz z pasem technologicznym, stwierdzić należy, że na przedmiotowym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z decyzją Wojewody z 29 stycznia 2009 r. o ustaleniu lokalizacji dla przedsięwzięć EURO 2012. Organ rozpatrujący w niniejszej sprawie odwołanie, nie jest władny do badania stopnia uciążliwości tej inwestycji dla właścicieli nieruchomości objętych niniejszym ograniczeniem. Tym bardziej nie jest on władny do korygowania jej zapisów. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy EURO, znajdującym się w rozdziale 4 pod nazwą "Lokalizacja przedsięwzięć Euro 2012", w sprawach uregulowanych w tym rozdziale nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oznacza to m.in., że lokalizacja przedsięwzięć Euro 2012 może nastąpić niezależnie od ustaleń przeznaczenia terenów określonych w planie miejscowym, jak i w oderwaniu od ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

W odniesieniu do zarzutu Stron (że w decyzji lokalizacyjnej w sposób nieprawdziwy i nierzetelny wpisano informację, że inwestor posiada niezbędne dokumenty stanowiące substytut prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane) – Wojewoda podał, że w jego gestii, jako organu rozpatrującego odwołanie od decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, nie leży badanie legalności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji. W tym przypadku organem właściwym jest Minister Infrastruktury, który decyzją z 11 sierpnia 2009 r., w wyniku postępowania odwoławczego, utrzymał w mocy decyzję lokalizacyjną Wojewody. Zatem decyzja ta, jako ostateczna, funkcjonuje w obrocie prawnym i dopóki nie zostanie z niego wyeliminowana, ma charakter trwały.

W myśl art. 124 ust. 3 ugn, udzielenie zezwolenia na ograniczenie korzystania winno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Mimo, że odwołujący podnoszą, że w owej sprawie rokowania nie miały miejsca, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje że takie negocjacje odbyły się i zakończyły wynikiem negatywnym. O bezskuteczności prowadzonych rokowań świadczą: [...]. Organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną w celu uzgodnienia rozbieżnych stanowisk, która również zakończyła się wynikiem negatywnym (k.130-135 akt Starosty).

W niniejszej sprawie zaistniała zatem przesłanka związana z niemożnością ograniczenia prawa własności Odwołujących się w drodze umowy cywilnej. Wynika to z faktu braku zgody właścicieli na wykonanie inwestycji i nie zawarciu umowy, po przeprowadzeniu rokowań w tym zakresie. Niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (jak to ma miejsce w niniejszym postępowaniu). Inwestor prawidłowo rokował w zakresie wypłaty rekompensaty z tytułu zajęcia owych nieruchomości w pasie technologicznym projektowanej linii. Ustalenie odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości i za wyrządzone na nieruchomości szkody w myśl art. 124 ust. 4 in fine w zw. z art. 128 ust. 4 ugn, będzie przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji o ustaleniu odszkodowania.

Wbrew twierdzeniom Odwołujących organ II instancji wskazał, że decyzja Starosty z [...] lipca 2009 r. nie została wydana z naruszeniem art. 112 ust. 3 ugn, bowiem przed złożeniem wniosku w trybie art. 124 ugn, [...] wzięły udział w rokowaniach z właścicielami owych nieruchomości. Negatywny wynik tych rokowań, (brak podpisania umowy cywilnej w przedmiocie zgody na udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji), spowodował złożenie przez Inwestora wniosku do Starosty o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Błędne Skarżący twierdzą, że "sama odmowa właściciela do zawarcia umowy, nie wyczerpuje przesłanek wskazanych w art. 112 ust. 3 ugn, gdyż w takiej sytuacji inwestorowi służy na podstawie art. 305 kc możliwość zwrócenia się do sądu powszechnego o ustalenie treści umowy o służebność przesyłu". Najnowsze stanowisko doktryny prawa wskazuje, że "przy negatywnym wyniku rokowań z właścicielem nieruchomości - przedsiębiorcy pozostawiono wybór albo wystąpić do sądu o ustanowienie - na podstawie art. 3052 §1 kc - służebności przesyłu albo złożyć do Starosty wniosek o wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 ugn. Takie rozwiązanie jest uzasadnione, jeśli zważyć, że nowelizacja kodeksu cywilnego została niejako "wkomponowana" w obowiązujący już stan prawny, bez zbędnego naruszania obowiązujących przepisów i ukształtowanej praktyki" (Gerard Bieniek "Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna" Lexis Nexis 2008 r. s. 80). Inwestorowi przysługuje prawo alternatywnego skorzystania z obu rozwiązań - uzyskania decyzji w trybie art. 124 ugn, albo zawarcia umowy z właścicielem nieruchomości, ustanawiającej służebność przesyłu (względnie zwrócenia się do sądu z żądaniem ustanowienia takiej służebności).

W odniesieniu do kolejnego zarzutu zawartego w odwołaniu, że strony postępowania nie były prawidłowo informowane o jego przebiegu, bowiem postępowanie było wszczęte i prowadzone w oparciu o przepis art. 37 ustawy o EURO, a decyzja została wydana w oparciu o art. 33 ustawy o EURO, Wojewoda wskazał, że zgodnie z wnioskiem PSE i zawiadomieniem o wszczęciu postępowania (k. 83, 87 akt sprawy Starosty), przedmiotem niniejszego postępowania od samego początku było ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ugn. Pełnomocnik Stron brał udział w rozprawie administracyjnej, przeprowadzonej przed Starostą i został powiadomiony w trybie art. 10 kpa o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (k.169,173 akt Starosty). Nadto strony były informowane na piśmie o wszystkich podejmowanych w sprawie czynnościach. Skarżący nie wykazali, nawet nie uprawdopodobnili, że zastosowany przez Starostę tryb postępowania, miał wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 124 ust. 4 ugn, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu ciągów, przewodów i urządzeń (...). Jeżeli natomiast przywrócenie do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, to właścicielowi należy się odszkodowanie ustalane na podstawie art. 128 ust. 4 ugn. Jeżeli przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, uniemożliwia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z niej w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, to może on żądać aby starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej albo występujący z wnioskiem, nabył od niego nieruchomość w drodze umowy (art. 124 ust. 5 ugn). W myśl art. 124 ust. 6 ugn, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

Wobec ujęcia owej inwestycji w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wykazu przedsięwzięć EURO 2012 pod pozycją 92 załącznika do rozporządzenia, niniejsza decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 34 ust. 1 ustawy o EURO). Wydanie orzeczenia reformatoryjnego ma miejsce w sytuacji, gdy organ rozpatrujący odwołanie dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa (art. 138 § 1 pkt 2 kpa). Decyzja jest nieprawidłowa, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji błędnie powołał art. 37 i art. 33 ustawy o EURO, jako podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, natomiast nie wskazał art. 34 ust. 1 tejże ustawy. Nadto niewłaściwie uzasadnił wydaną przez siebie decyzję, naruszając tym samym art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości. Wojewoda nie stwierdził również potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 kpa), Wojewoda miał obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty, miast uchylać decyzję Starosty i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia (k. 87-92 akt Wojewody).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli M. i L. T. Skarżący wnieśli o :

1. stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z [...] października 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji Starosty z [...] lipca 2009 r., w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa;

2. zdjęcie z decyzji Wojewody klauzuli natychmiastowej wykonalności i wstrzymanie jej wykonania;

3. zasądzenie od przeciwnika skargi na rzecz Skarżących kosztów postępowania.

Decyzji Wojewody zarzucili naruszenie obowiązującego prawa przez naruszenie przepisów:

1. Konstytucji RP w szczególności art. 7 i art. 64 ust. 3, a także art. 87 ust. 2 przez

błędną interpretację i niezastosowanie;

2. ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16 poz. 93 ze zm.) w szczególności art. 305, przez błędne uznanie, że przepisy kc mogą być stosowane alternatywnie z przepisami ustawy z dnia 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. 261/04/2603 ze zm.) i w konsekwencji błędne niezastosowanie;

3. ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. 261/04/2603 ze zm.) w szczególności art. 112 ust. 3, art. 124 przez niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie przepisów;

4. ustawy z dnia 07.9.2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz. U. 173/07/1219 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie;

5. ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. 98/00/1071 ze zm.) w szczególności art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1 przez niezastosowanie.

Uzasadniając skargę [...] wskazali, że Wojewoda, podejmując ową decyzję, naruszył szereg obowiązujących przepisów prawa i podjął szereg niezgodnych z prawem działań, a także nie wyjaśnił wszystkich istotnych kwestii dotyczących wydanej decyzji. Decyzja, naruszając liczne przepisy prawa, ingeruje w chronione konstytucją prawo własności, wywołując skutki prawne trudne do naprawienia, w tym straty po stronie właścicieli nieruchomości. Z treści ustawy o EURO nie wynika zakaz cofnięcia klauzuli natychmiastowego wykonania w stosunku do decyzji ograniczających prawa własności, bowiem ustawa ta w ogóle nie przewiduje takiej formy wywłaszczenia na cele realizacji zadań przewidzianych do realizacji w trybie jej przepisów; a sama decyzja została wydana nie na podstawie przepisów ustawy o EURO, a w trybie art. 124 ugn. Choć słusznie Wojewoda uchylił decyzję Starosty z [...] lipca 2009 r., jednak nie umorzył postępowania, lecz wydał decyzję zasadniczo tej samej treści, zmieniając uzasadnienie i nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. W niekonsekwentny sposób uznał, że Starosta błędnie powołał się na przepisy ustawy o EURO, gdyż według Wojewody kwestia ograniczenia prawa własności w związku z realizacją zadań EURO nie została w ustawie uregulowana i w związku z tym uznał, że należało stosować bezpośrednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym zakresie Wojewoda popełnił błąd uznając, że kwestia pozyskiwania nieruchomości na cele organizacji mistrzostw EURO nie została w ustawie uregulowana. Ustawa o EURO w pierwotnym brzmieniu regulowała tę kwestię kompleksowo i przewidywała w art. 26 i 27 sposób pozyskiwania nieruchomości na cele realizacji inwestycji EURO. Przepisy te przewidywały dwie formy pozyskiwania nieruchomości na te cele tj. umowa z właścicielem, bądź wywłaszczenie realizowane w trybie ustawy. Wywłaszczenie może odbywać się przez odjecie prawa własności lub jego ograniczenie. Ustawa o EURO nie precyzuje, w jakiej formie ma się odbywać wywłaszczenie, należy przyjąć, że dotyczy każdej formy, stąd przyjęcie, że ustawa nie ujmuje jednej z form (ograniczenia prawa) jest nieuzasadnione i nie wynika z treści ustawy. Taki sposób rozumienia przepisów ustawy o EURO uzasadniony jest również faktem ujęcia w odrębnym artykule (art. 37) kwestii ograniczenia praw własności w przypadku przebudowy istniejących instalacji. Gdyby ustawodawca zamierzał w podobny sposób uregulować kwestię pozyskiwania nieruchomości na cele budowy obiektów, w tym liniowych, również i w tym wypadku wskazałby na takie możliwe rozwiązanie, tak jednak się nie stało. Również kolejne nowelizacje ustawy o EURO nie zmieniają tego stanu. Należy przyjąć, że ustawa o EURO nie przewiduje możliwości ograniczania praw własności przewidzianego w art. 124 ugn, na cele związane z budową inwestycji zaliczonych do zadań EURO. Stwierdzenie, że w sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może mieć w tym wypadku zastosowania, gdyż jak wykazano, kwestie te zostały uregulowane, choć odmiennie niż przewiduje to ustawa o gospodarce nieruchomościami. Zmienione przepisy ustawy o EURO nowelą z dnia 03.4.2009 r. (Dz.U. 68/09/575) w ogóle wyłączają możliwość stosowania wywłaszczenia do zadań innych niż podstawowe realizowane przez spółki celowe powołane w trybie przepisów specustawy, co w tym wypadku uniemożliwia stosowanie przepisów ustawy o EURO do wywłaszczeń na rzecz PSE, będącą inwestorem owej linii elektroenergetycznej, lecz nie będącą spółką celową w rozumieniu ustawy. W takich przypadkach jedyną dopuszczoną przez ustawę o EURO formą pozyskania tytułów prawnych do nieruchomości jest umowa, na co wyraźnie wskazują przepisy ustawy o EURO (art. 2 ust. 1 b, po nowelizacji z 03.4.2009 r.). Wojewoda, działając w tym zakresie w porozumieniu z inwestorem, już wcześniej zaplanował administracyjny (pozaumowny) sposób postępowania w celu pozyskania niezbędnych nieruchomości, gdyż w decyzji lokalizacyjnej w sposób nieprawdziwy i nierzetelny wpisana została informacją, że inwestor posiada niezbędne dokumenty stanowiące substytut prawa do dysponowani nieruchomościami na cele budowlane, na których lokowana będzie inwestycja. Na tej podstawie Wojewoda zrezygnował z przewidzianego ustawą o EURO zatwierdzania podziału nieruchomości i wyraźnie zrezygnował z możliwości skorzystania z trybu nabywania nieruchomości przewidzianego ustawą o EURO. Oczywiście inwestor takich dokumentów nie posiadał, o czym Skarżący informowali Wojewodę przed podjęciem decyzji lokalizacyjnej (pismo z dnia [...].11.2008 r. skierowane do Wojewody). Wojewoda przemilczał brak tytułów prawnych po stronie inwestora, co Skarżący oceniają jako działanie Wojewody w zmowie z inwestorem. Celem jest uzyskanie niezbędnego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomościami, bez wymaganej zgody właścicieli. Takie działania miały umożliwić inwestorowi późniejsze pozyskanie niezbędnych nieruchomości właśnie na podstawie decyzji ograniczających prawo własności, na podstawie art. 124 ugn. Jest to forma wygodna dla inwestora, jednak niezgodna z obowiązującym stanem prawnym, a takie zaangażowanie się Wojewody po stronie inwestora, podważa zasady równego traktowania przez organy władzy stron postępowania wyrażone w art. 32 ust. 1 Konstytucji KP. Tak Skarżący ocenili pismo Wojewody z [...] .07.2009 r., nakłaniające Starostę do podjęcia niezgodnej z prawem decyzji. Jest to przedmiotem odrębnego postępowania Prokuratury.

Konstytucja RP dopuszcza drogę wywłaszczenia nieruchomości jako wyjątek od zasady wyrażonej w art. 21 ust. 1, uznający prawo własności jako jeden z kanonów ustrojowych Państwa. Prawo to może być ograniczone wyjątkowo, jedynie w drodze ustawy i to w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności (art. 64 ust. 3). Słusznie wskazał Wojewoda na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12.01.2000 r. P 11/08, OTK 1/00/3, który uznał, że warunkiem dopuszczalności każdego ustawowego ograniczenia praw i wolności jednostki jest istnienie konieczności takiego ograniczenia, bez którego przy użyciu środków mniej uciążliwych dla obywatela i słabiej ingerujących w sferę jego praw i wolności nie można osiągnąć założonego celu. Pozostawiając bez próby rozstrzygnięcia, w niniejszym odwołaniu, kwestię zasadności prowadzenia inwestycji w formie przyjętej przez Wojewodę, bowiem kwestia ta będzie przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez WSA w Warszawie, w szczególności zasadność prowadzenia inwestycji na gruntach prywatnych w sytuacji, gdy można było zrobić to na leżących w tym samym rejonie gruntach Skarbu Państwa, należy wyraźnie stwierdzić, że Wojewoda podejmując zaskarżoną decyzję nie zastosował właściwie cytowanych wytycznych interpretacyjnych Trybunału Konstytucyjnego. Postąpił wręcz odmiennie, gdyż uznał, że w owej sprawie zastosowanie drogi wywłaszczeniowej jest możliwe ze względu na dopuszczalną interpretację prawa wskazującą na możliwość alternatywnego stosowania przepisów kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami, tym samym alternatywnej drogi pozyskania tytułów prawnych drogą cywilną lub administracyjną. Wybór właściwej drogi według Wojewody należy do inwestora. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, gdyż stanowi to zaprzeczenie wyżej podanej zasady. Obowiązujące przepisy Konstytucji RP w szczególności rozpatrywane łącznie z przepisami kc i ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyraźnie przeczą możliwości takiej interpretacji przepisów. Konstytucja dopuszcza drogę wywłaszczenia jedynie w oparciu o wyraźny przepis ustawowy i to w sytuacji braku innych, mniej uciążliwych dla obywatela rozwiązań. Takim rozwiązaniem jest niewątpliwie możliwość zastosowania do wszystkich spraw związanych z potrzebą uzyskania dostępu do gruntów niezbędnych na cele realizacji inwestycji liniowych, nowej instytucji służebności przesyłu, która została zapisana w znowelizowanym kodeksie cywilnym (art. 305). Ani inwestor, ani organ podejmujący decyzję, nie uznali tej możliwości jako właściwej do załatwienia sprawy przyjmując, że to inwestorowi przysługuje prawo dowolnego wyboru drogi uzyskania niezbędnego tytułu prawnego do nieruchomości. Twierdzenie o możliwości alternatywnego stosowania przepisów nie znajduje należytego uzasadnienia ani w treści przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 112 ust. 3), ani kc (art. 305). Również uzasadnienie, jakoby konieczność zwrócenia się do sądu cywilnego, w rozumieniu inwestora, przedłużyłoby nadmiernie proces inwestycyjny, jest nieuzasadnione. Inwestycja ta prowadzona jest od wielu lat i inwestor dysponował zapewne odpowiednią ilością czasu, by zachować przewidziane prawem formy pozyskania nieruchomości. Chęć przyspieszenia decyzji nie może być powodem naruszania prawa i obowiązujących procedur. Jeśliby nawet przyjąć konsekwentnie tok myślowy Wojewody (z którym się nie zgadzamy), a który uznaje, że budowa owej linii elektroenergetycznej jest zadaniem EURO, to w świetle przepisów znowelizowanej ustawy o EURO, i tak nie korzysta z możliwości wywłaszczeń w trybie specustawy. Zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwe jest jedynie w przypadku braku innych możliwych rozwiązań. Wojewoda w tym zakresie nie przeanalizował sprawy dogłębnie. Posiłkował się interpretacją prawa zaprezentowaną przez inwestora, wskazującą na możliwość alternatywnego stosowania przepisów prawa cywilnego i administracyjnego. W przekonaniu Skarżących, własność będąc kategorią prawa cywilnego, regulowana jest w pierwszym rzędzie przepisami kc. Wprowadzona w art. 305 kc nowa instytucja służebności przesyłu, reguluje kompleksowo sposób pozyskiwania nieruchomości na cele realizacji inwestycji liniowych, dając pełną gwarancję uzyskania niezbędnych tytułów prawnych, nawet w sytuacji odmowy ze strony właścicieli. W świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, które dopuszczają możliwość stosowania wywłaszczenia (ograniczenia prawa własności) jedynie w sytuacji, gdy nie ma innych możliwych rozwiązań, należy stwierdzić, że w tym wypadku były i nadal są inne możliwe rozwiązania, w szczególności wskazane w art. 305 kc, a wiec z natury słabiej ingerujące w sferę praw i wolności obywateli, stąd winny uzyskać pierwszeństwo stosowania przed przepisami mocniej ingerującymi w prawa własności ujętymi w normach prawa administracyjnego. Inwestor i organ podejmujący decyzję, taką możliwość całkowicie pominął. Pominięcie tej kwestii, stanowiącej zagadnienie podstawowe dla podejmowanej decyzji, przy braku jakiegokolwiek uzasadnienia odmowy przyjęcia poglądów Odwołujących się, wskazuje na naruszenie kpa, w szczególności art. 8 i 11, a także przez nieprzeanalizowanie tej kwestii, dogłębnie naruszono art. 7 i 77 § 1 kpa. Zarówno inwestor jak i organ podejmujący decyzję w oparciu o przepis art. 124 ugn, nie wziął pod uwagę faktu, że projektowana budowa linii elektroenergetycznej, stanowi jedno z największych przedsięwzięć infrastrukturalnych tego typu w Polsce. Nie polega jedynie na zakładaniu i przeprowadzaniu przewodów i urządzeń do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych urządzeń niezbędnych do korzystania z nich. Jest to potężna inwestycja polegająca na budowie największej linii elektroenergetycznej w Polsce, uznana za obiekt szczególnie szkodliwy dla środowiska i wymagający ustanowienia specjalnej strefy ograniczonego użytkowania. Stosowanie przepisów o możliwości zakładania instalacji na cudzym gruncie jest w tym wypadku nadużyciem, przez nadinterpretację przepisów prawa. Udzielenie zezwolenia na zakładanie urządzeń w przekonaniu Skarżących nie załatwia w sposób właściwy kwestii objęcia w posiadanie nieruchomości w szczególności w związku z kwestią eksploatacji linii, jej szkodliwego oddziaływania, zajęcia gruntów pod budowę nowych blisko 70 m wysokości słupów usytuowanych w sposób trwały na gruncie, itp. Do tego celu służy przewidziana w kc instytucja służebności przesyłu, którą z niewiadomych względów pominięto. Już na etapie postępowania pierwszej instancji Skarżący wskazywali, że nie kwestionują realizacji tej inwestycji, która z punktu widzenia inwestora jest przedsięwzięciem niezbędnym, jednak na etapie postępowania przygotowawczego kwestionowali zasadność przyjętych rozwiązań, w szczególności toru przebiegu tej inwestycji, który stojąc w sprzeczności zarówno z planem zagospodarowania przestrzennego województwa, z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego i studium zagospodarowania gmin Kórnik i Mosina, powoduje wiele konfliktów społecznych. W tej sprawie popełniono wiele błędów i nieprawidłowości, wiele razy wypowiadały się sądy administracyjne. W świetle wcześniejszych rozstrzygnięć uniemożliwiających inwestorowi kontynuowanie inwestycji w wersji szkodliwej dla społeczeństwa (stwierdzano nieważność planów przestrzennych, decyzji lokalizacyjnych,, pozwoleń na budowę). Wojewoda w porozumieniu z inwestorem, doprowadził do dopisania tej inwestycji do listy zadań EURO, co skutkuje nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności wszystkich decyzji, a to ma umożliwić przeprowadzenie inwestycji wbrew opinii społeczeństwa i wbrew obowiązującemu prawu przez zastosowanie metody faktów dokonanych umożliwionych nadawaniem decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności. Pomijane zostają tą metodą wszystkie wcześniejsze wyroki sądów administracyjnych, korzystne dla mieszkańców. Wydanie decyzji wywłaszczeniowych w takiej formie ma również temu celowi służyć. Obecnie brak ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację tej inwestycji. Od [...] .12.2008 r. rozpatrywane jest odwołanie Skarżących (a także licznych stron tego postępowania) od decyzji RDOŚ z dnia [...].11.2008 r. dotyczącej środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji mimo, że GDOŚ zgodnie z ustawą o EURO miał termin 14 dni na jej rozpatrzenie, to sprawa pozostaje nadal nierozpatrzona, brak też prawomocnej decyzji lokalizacyjnej EURO, na którą złożyli wspólnie z innymi stronami postępowania skargę do WSA w Warszawie z dnia [...].09.2009 r., która według wiedzy Skarżących nawet jeszcze nie została przez Ministra Infrastruktury przekazana sądowi, choć miał na to zgodnie z ustawą 15 dniowy termin. Sposób działania organów administracji w owej sprawie wskazuje na istnienie zmowy organów, mającej na celu umożliwienie zrealizowania planowanej inwestycji na podstawie nieostatecznych, lub nieprawomocnych decyzji, co ma umożliwiać realizację inwestycji w oparciu o przepisy ustawy o EURO, choć zadaniem takim w istocie nie jest (o tym szerzej uzasadniały strony w odwołaniach i skargach na decyzję lokalizacyjną). Przepisy ustawy o EURO obligują nie tylko strony do zachowania skróconych terminów odwoławczych, ale dotyczą one również organów, jednak te lekceważą swe obowiązki, co stwarza bardzo konfliktowe sytuacje i niepewność stron, co do faktycznych praw, w związku z uznaniem, że wszystkie decyzje podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Decyzja środowiskowa musi uwzględniać obowiązujące plany zagospodarowania przestrzennego, a wydana w tej sprawie tego wymogu nie spełnia, co przyznaje Wojewoda w uzasadnieniu decyzji. Wojewoda twierdzi, że decyzja lokalizacyjna nie musi uwzględniać istniejących, obwiązujących planów zagospodarowania przestrzennego, co ma uzasadniać treść przepisów ustawy o EURO (art. 25 ust. 1). Nie można zgodzić się z taką interpretacją przepisów specustawy, stałoby to w sprzeczności z obowiązującymi przepisami Konstytucji RP stanowiącą, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7). Akty prawa miejscowego zaliczone zostały do sytemu ogólnie obowiązujących przepisów prawa i winny być uwzględniane przez organy administracji w toku podejmowania decyzji (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Budzi poważne wątpliwości Skarżących, jak w kontekście tych uregulowań wyjaśnić, że Wojewoda wydając decyzję lokalizacyjną, nie uwzględnia obowiązującego prawa miejscowego i czy w istocie ustawa o EURO daje takie możliwości? W decyzjach obu instancji zapisano, że na terenie wsi [...] obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego nie umożliwia realizacji owej inwestycji, ze względu na rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody z[...].4.2009 r. nr [...], którym stwierdzono nieważność zapisów planu dotyczących dopuszczalnej strefy lokalizacji owej linii elektroenergetycznej wraz z pasem technologicznym, co spowodowało uznanie przez Wojewodę, że na tym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co ma uzasadniać brak przeszkody do podejmowania decyzji wywłaszczeniowych w oparciu o decyzję lokalizacyjną. W rozumieniu Skarżących treści zapisów planu wraz z rozstrzygnięciem nadzorczym, na omawianym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uniemożliwiający jednak budowę owej linii elektroenergetycznej, szczególnie w wersji przewidzianej do realizacji. W tej sytuacji Skarżący wystąpili do Wojewody o wygaszenie decyzji lokalizacyjnej, ze względu na jej niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego, na co uzyskali niezgodne z kpa pismo (nie stanowiące w istocie postanowienia ni decyzji), w związku z czym wystąpili z wnioskiem o uzupełnienie (dnia [...].9.2009 r.) i do chwili obecnej nie uzyskali żadnej odpowiedzi. Wszystkie te fakty wskazują na zamiar umożliwienia inwestorowi prowadzenia inwestycji z naruszeniem obowiązujących procedur i przepisów prawa. Wątpliwości budzi w szczególności zasadność wydawania decyzji administracyjnych będących w sprzeczności z aktami prawa miejscowego, co w ocenie Skarżących narusza Konstytucję. Wojewoda podejmując przedmiotową decyzję, pominął również zapis samego art. 124 ugn, który przewiduje możliwość ograniczenia prawa własności, jednak w pierwszym rzędzie w oparciu o plany zagospodarowania przestrzennego, a dopiero w sytuacji ich braku, w oparciu o decyzję lokalizacyjną. Ustawa o EURO, nie zmienia tego stanu prawnego. Stosowanie interpretacji, jakoby wydanie decyzji lokalizacyjnej EURO niweczyło wszelkie plany zagospodarowania przestrzennego, a sama decyzja może dowolnie naruszać istniejący sten prawny, uregulowany aktami prawa miejscowego, jest zbyt daleko idące i stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą dopuszczającą możliwość działania organów administracji wyłącznie na podstawie prawa i w granicach obowiązującego prawa. W tym wypadku szczególnie jaskrawo jest widoczny sposób naruszenia praw właścicieli nieruchomości, przez wydawanie decyzji z klauzulą natychmiastowej wykonalności, bez praktycznej możliwości odwołania się obywateli, gdyż zobowiązane organy nie respektują obligatoryjnych terminów rozpatrzenia, tym samym umożliwiają realizację zamierzeń metodą taktów dokonanych. Stwarza to z jednej strony sytuację naruszania praw właścicieli, z drugiej strony grozi poważnymi stratami po stronie społeczeństwa, w przypadku niekorzystnych dla władz i inwestora rozstrzygnięć w wyniku postępowań odwoławczych. Przyjmując, że decyzje takie mogą być sprzeczne z obowiązującymi planami zagospodarowania przestrzennego (a tak jest w tym wypadku), dochodzimy do absurdalnej i niezwykle niebezpiecznej sytuacji, możliwych naruszeń praw jednostki w oparciu o przekroczenie uprawnień. Organy prokuratury prowadzą postępowanie w sprawie możliwego przekroczenia uprawnień, dotyczącego realizacji tej inwestycji. Sprawę prowadzi Prokuratura[...]. W przekonaniu Skarżących, w tej sprawie wielokrotnie dochodziło do przekroczenia uprawnień, zarówno w kwestii zaliczenia tej inwestycji do zadań EURO 2012, jak i wydanych decyzji środowiskowych, a także decyzji lokalizacyjnych, wywłaszczeniowych i pozwolenia na budowę. Wszystkie te decyzje nie są decyzjami prawomocnymi i podlegają rozpatrzeniu w trybach odwoławczych lub sądowoadministracyjnych i postępowania te są w toku. Skarżący liczą, że Sąd opierając się na obowiązujących przepisach prawa, mimo niezwykłej komplikacji sprawy, odrzuci sposób działania organów administracji i wyda rozstrzygniecie oparte o obowiązujące prawo, uwzględniające nie tylko interes inwestora, ale także słuszny interes stron postępowania pozbawionych w dotychczasowych postępowaniach jakiejkolwiek ochrony prawnej i całkowicie lekceważonych przez organy administracji. W związku z uznaniem przez Wojewodę, że owa decyzja wydana została w trybie przepisów ustawy o EURO, wnieśli o jej pilne rozpatrzenie zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o EURO (k. 2-8 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie (k. 53-54 akt sądowych).

Uczestnik postępowania [...] SA wniosły o oddalenie skargi. Uczestnik wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 33 ustawy o EURO, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, która w treści art. 124 i nast. reguluje instytucję ograniczenia korzystania z nieruchomości w sposób autonomiczny i wyczerpujący. Wskazano, że decyzja Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012 stanowi wyłączną podstawę planistyczną do wydania kolejnych decyzji w toku przygotowania inwestycji, w tym decyzji z art. 124 ugn. Decyzja Wojewody o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012 jest ostateczna, gdyż została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2009 r. Umieszczenie owej inwestycji w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć EURO 2012 jest okolicznością obiektywną, należy do sfery stanowienia prawa i nie podlega weryfikacji w ramach niniejszego postępowania. Niezasadny jest zdaniem uczestnika także zarzut naruszenia Konstytucji RP.

Skarżący wskazali, że do Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiona została skarga na decyzję lokalizacyjną dotyczącą inwestycji EURO 2012. Decyzja nie jest więc prawomocna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. 09 października 2009 r., obowiązywała ustawa z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. 173/07/ 1219 ze zm.) w nowym brzmieniu przewidzianym przez ustawę z dnia 3 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. 68/09/575, dalej nowelizacja kwietniowa). Na skutek nowelizacji kwietniowej ustawy o EURO, rozszerzono katalog podmiotów mogących realizować przedsięwzięcia EURO ( art.2 ust.1a, 1b ustawy).

Trafnie Wojewoda zastosował w sprawie przywołane w sentencji decyzji z 9 października 2009r. przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o EURO. Rozważając relację między obu ustawami należy zauważyć, że planowana inwestycja wyczerpuje opis pkt 92 rozporządzenia. Mimo, że konstytucyjne (art.21 ust.2 Konstytucji) i wynikające z art. 119 ust.2 ugn, znaczenie pojęcia wywłaszczenie dotyczy nie tylko utraty prawa własności lecz jego ograniczenia, to analiza art.27 ust.1 ustawy o EURO prowadzi do wniosku, że norma w nim wyrażona dotyczy jedynie wywłaszczenia w następstwie którego dochodzi do utraty prawa własności. Nie sposób poszukiwać w treści art.27 ust.1 ustawy o EURO szerszego rozumienia użytego pojęcia, gdyż ustawodawca odnosi się wprost do nabywania nieruchomości, a nie do ograniczania prawa własności.

Przy systemowej wykładni prawa należy przyjąć, że racjonalny prawodawca nie dopuszcza do luki w prawie. Skoro ustawa o EURO ma jedynie prowadzić do niezbędnych modyfikacji już obowiązującego stanu prawnego, bez zbędnego naruszania obowiązujących przepisów i ukształtowanej praktyki (odpowiednio – argum. ex G.Bieniek "Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna" LexisNexis 2008 s.80), to dla ograniczenia korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, właściwy jest starosta, który może na podstawie art.124 ust.1 ugn, orzec w tej materii decyzją. Natomiast art.37 ust.1 ustawy o EURO dotyczy jedynie etapu wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, z którą związany jest obowiązek dokonania przebudowy istniejących urządzeń infrastruktury technicznej.

W związku tym słusznie przyjął Wojewoda, że w sprawie z wniosku inwestora o ograniczenie korzystania z nieruchomości zastosowanie znaleźć musiały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami kompleksowo regulujące tę instytucję w treści art. 124 i nast. ugn. Niezasadnie zarzucali Skarżący, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie o ograniczenie korzystania zastosować należy przepisy ustawy o EURO, skoro w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustawa o EURO nie przewidywała możliwości ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości.

Przepis art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o EURO, nie będzie miał zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż reguluje on odmienne stany faktyczne, niż ustalony w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja nie jest zatem dotknięta wadą z art.156 § 1 pkt 2 kpa.

Z treści przepisu art. 124 ust. 1 ugn wynika wprost właściwość starosty do ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyraża zgody. Nadto ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Chybiony jest zarzut Skarżących dotyczący rozpatrzenia sprawy przez organ niewłaściwy, co stanowiłoby rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 kpa). W pierwszej instancji prawidłowo orzekał w sprawie Starosta, a odwołanie rozpoznał Wojewoda, jako organ właściwy w drugiej instancji.

W tym miejscu należy podkreślić, że inwestor w przedmiotowej sprawie przedłożył do wniosku o ograniczenie korzystania z nieruchomości decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. o ustaleniu inwestycji celu publicznego. W toku postępowania administracyjnego decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna, gdyż na mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2009 r. utrzymano ją w mocy. Wprawdzie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i nie jest jeszcze prawomocna, to jednak okolicznością wystarczająca dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest to, że decyzja lokalizacyjna jest ostateczna. Ewentualne wzruszenie tej decyzji przez Sąd Administracyjny stanowić może przesłankę dla późniejszego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 8 kpa.

Przedmiotem niniejszego postępowania nie może być ocena prawidłowości decyzji lokalizacyjnej, gdyż podlega ona badaniu w innym postępowaniu sądowym. Chybione są zatem w niniejszej sprawie zarzuty Skarżących dotyczące nieprawidłowości decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego.

Słusznie Wojewoda ocenił sprawę ograniczenia korzystania z nieruchomości w świetle decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego z pominięciem uchwalonego w dniu 26 lutego 2009 r. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów gruntów rolnych i leśnych na obszarze części wsi [...] i [...]. Wprawdzie Wojewoda w wydanym rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdził nieważność zapisów § 2 ust. 3, § 5 ust. 3 i § 9 ust 3 i 4 Planu dotyczących zezwolenia na budowę na terenie opracowania czterotorowej, dwunapięciowej linii elektroenergetycznej, więc nie obowiązuje plan miejscowy tylko w tym zakresie, tzn. zezwolenia na budowę owej linii elektroenergetycznej. Obowiązuje natomiast plan miejscowy w pozostałym zakresie, w jakim Wojewoda w trybie rozstrzygnięcia nadzorczego nie stwierdził jego nieważności. Skoro decyzja lokalizacyjna nadal znajduje się w obrocie prawnym, została wydana przed datą uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania terenu, to winna stanowić podstawę do wydania decyzji w niniejszej sprawie o ograniczenie korzystania z nieruchomości.

Z treści art. 25 ust. 1 ustawy o EURO można wyprowadzić wniosek, że skoro w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 4 tej ustawy nie stosuje się przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to lokalizacja przedsięwzięć EURO 2012 może nastąpić niezależnie od ustaleń przeznaczenia terenów określonych w planie miejscowym, jak i w oderwaniu od ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Podobną treść normatywną zawierał art.10 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz.U. 80/03/721 ze zm.). Jej zgodność z Konstytucją potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 6.06.2006 r., K 23/05, OTK – A 6/06/62- w tym cz.III pkt 4 uzasadnienia – z akceptującą glosą B.Rakoczego, PiP 4/09/130. Rozwiązanie to na tle art.25 ust.1 ustawy o EURO, akceptują Ł. Mikowski, P.Warzel "Postępowanie administracyjne w realizacji przedsięwzięć EURO 2012" w red. J. Boć, A.Chajbowicz "Nowe problemy badawcze w teorii prawa administracyjnego" – Kolonia Limited 2009 str.841-842).

Podkreślenia wymaga, że owa inwestycja objęta została statusem przedsięwzięcia EURO 2012, gdyż umieszczono ją w wykazie przedsięwzięć EURO 2012 na mocy zmiany do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2007r. w sprawie wykazu przedsięwzięć EURO 2012. Przedsięwzięcia EURO 2012 zostały zatem uznane za cele publiczne w rozumieniu art.6 pkt 2 ugn i inwestycje celu publicznego. Wynika stąd konieczność zastosowania procedur, które umożliwiają realizację takiego priorytetowego przedsięwzięcia.

Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia w zastosowaniu w postępowaniu administracyjnym art. 124 ugn, stosownie do którego starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Ograniczenie takie może nastąpić, gdy związane jest z przeprowadzeniem inwestycji celu publicznego, której lokalizację określa decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia poprzedzone zostało rokowaniami z właścicielami (art. 124 ust. 3 ugn). Rokowania te przeprowadziły osoby reprezentujące inwestora, więc podmiot występujący o zezwolenie. Dołączono także dokumenty z przeprowadzonych rokowań (k.14, 15, 20, 21, 66, 130-135 akt Starosty). W świetle zgromadzonych dokumentów w aktach administracyjnych chybiony jest zarzut Skarżących o braku przeprowadzonych rokowań, które toczyły się jeszcze w trakcie postępowania administracyjnego. Ustawa nakłada jedynie obowiązek przeprowadzenia rokowań w celu ograniczenia prawa własności w drodze umowy cywilnej, a nie ich pozytywnego zakończenia. W niniejszej sprawie strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, których żadna nie chciała uwzględnić i ostatecznie nie doszło do porozumienia. Nie oznacza to jednak, że rokowania się nie odbyły. Brak zgody właścicieli na przedstawioną przez nich propozycję sposobu ograniczenia z korzystania nieruchomości nie można bowiem utożsamiać z nieprawidłowym przeprowadzeniem określonych czynności administracyjnych.

Sąd Administracyjny w niniejszym składzie przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w doktrynie, że tylko przy inwestycji, która ma być realizowana zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, przy negatywnym wyniku rokowań z właścicielem nieruchomości – przedsiębiorcy pozostawiono wybór albo wystąpić do sądu o ustanowienie na podstawie art. 305² §1 kc służebności przesyłu albo złożyć do starosty wniosek o wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 ugn. Takie rozwiązanie jest uzasadnione, jeżeli zważyć, że omawiana nowelizacja Kodeksu cywilnego została "wkomponowana" w obowiązujący już stan prawny, bez zbędnego naruszenia obowiązujących przepisów i ukształtowanej praktyki (G. Bieniek "Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna." Lexis Nexis Warszawa 2008 r. s. 80). Chybiony jest zatem zarzut Skarżących, że Wojewoda nieprawidłowo ustalił, że inwestorowi przysługuje prawo alternatywnego skorzystania z obu rozwiązań - uzyskania decyzji w trybie art. 124 ugn, albo zawarcia umowy z właścicielem nieruchomości ustanawiającej służebność przesyłu (względnie zwrócenia się do sądu z żądaniem ustanowienia takiej służebności). Nietrafnie Skarżący dopatrywali się prymatu regulacji zawartej w Kodeksie cywilnym bądź jej mniejszej dolegliwości dla Skarżących. Ograniczenie prawa własności na podstawie art. 124 ugn odpowiadają treściowo służebności przesyłu (zezwolenia na posadowienie urządzeń oraz usunięcia awarii- art. 124 ust. 1 i 6 ugn). Zgodnie z art. 127 ust. 7 ugn, decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ugn jest podstawą wpisu tych ograniczeń w dziale III księgi wieczystej (G. Bieniek – op. cit. s. 81 uw. 3). W doktrynie trafnie wskazuje się, że są decyzje administracyjne, które bezpośrednio powodują powstanie finalnego stosunku cywilnoprawnego. Klasycznym przykładem może być decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości (art.112 i 119 ugn; Z.Radwański w: "System Prawa Prywatnego" – t.2 "Prawo Cywilne – część ogólna" – w.2 – C.H.Beck 2008 str.306 nb 45).

Z treści art. 112 ust. 2 ugn wynika, że wywłaszczenie może polegać m.in. na pozbawieniu (odebraniu) prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego lub też na ograniczeniu tych praw. Unormowanie zawarte w art. 124 ust. 1 ugn jest tym szczególnym rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności, o jakim mowa w 64 ust. 3 Konstytucji. W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia ochrony konstytucyjnego prawa własności. Wojewoda rozważył bowiem interes inwestora realizującego inwestycję celu publicznego, jak i słuszny interes Skarżących, których prawo własności zostało ograniczone w kierunku jak najmniejszej uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Wojewoda wskazał o jaki interes ogólny chodzi – realizację inwestycji polegającej na budowie odcinka napowietrznej, czterotorowej, dwunapięciowej linii elektroenergetycznej, zapewniającej zasilenie elektroenergetyczne ponad sześćsettysięcznej aglomeracji poznańskiej. Argumentując przy tym, że interes ogólny jest tak ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych Skarżących. Nadto realizacja przedmiotowej inwestycji służyć ma przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012.

W konsekwencji decyzja Wojewody w ścisły sposób określiła zakres ograniczenia prawa własności, wynika z niej jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa Skarżących - wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji i zgodnie z warunkami wynikającymi z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Określono sposób dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, tak by przebieg planowanej inwestycji był dla nieruchomości jak najmniej uciążliwy, uwzględniono uzasadniony interes właściciela nieruchomości, a zakres ingerencji inwestora w prawo właściciela sprowadzono do niezbędnego minimum. W niniejszej sprawie owa linia elektroenergetyczna przebiegać będzie przez sporne części nieruchomości Skarżących w jej części nadziemnej, poprzez słup powietrza nad granicami wyznaczonymi w układzie poziomym nieruchomości i zajmować w ten sposób – odpowiednio – 1198 i 1575 m² powierzchni.

Wobec powyższego chybiony jest zarzut naruszenia przepisu 107 § 1 kpa, art. 7 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji, urzeczywistniających zasadę sprawiedliwości społecznej i ochrony prawnej prawa własności Skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.) nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd Administracyjny tym bardziej nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 kpa).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

jh