Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 301/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 35 ust. 1 lit. b
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
article: art. 9, art. 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 983
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych " oddala skargę


UZASADNIENIE

P. Sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej "Skarżąca", "Grupa"), złożyła 8 stycznia 2015 r. do ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek o płatność w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 10 grudnia 2013 r. do 9 grudnia 2014 r., tj. w pierwszym roku korzystania z pomocy.

W wyniku rozpoznania wniosku Dyrektor ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej "Dyrektor Oddziału") wydał decyzję nr ... z ... października 2015 r. o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 za okres od 10 grudnia 2013 r. do 9 grudnia 2014 r.

Od powyższej decyzji Grupa złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") wydał decyzję nr ... z ... grudnia 2015 r., którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie brak podstaw do wypłaty Grupie pomocy finansowej za okres od dnia 10 grudnia 2013 r. do dnia 9 grudnia 2014 r., tj. za pierwszy rok korzystania z pomocy.

Prezes ARiMR ustalił, że członkami Grupy są: ..., ..., ..., ..., ....

Jak wskazał organ odwoławczy, Decyzją Marszałka Województwa ... o nr ... z dnia ... grudnia 2013 r. Grupa została wpisana do rejestru prowadzonego na podstawie art. 9 z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983, z późn. zm., dalej: "ustawa gpr").

Prezes ARiMR na podstawie pisma ... Sp. z o.o. z dnia ... sierpnia 2015 r. ustalił, że obecni członkowie Grupy podpisali indywidualne umowy ramowe na dostawę produktów rolnych z ... Sp. z o.o., a następnie Grupa, jej członkowie (zamiennie "Producenci") oraz ... Sp. z o.o. podpisali trójstronne umowy współpracy. Z umów trójstronnych wynika m.in., że:

- spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ... umożliwi członkom Grupy poprzez wskazanie sprzedawcy (dostawcy) nabycie prosiąt, paszy, leków, usług weterynaryjnych oraz dostarczy członkom Grupy procedurę chowu warchlaków oraz tuczników, jak również będzie nadzorowała i kontrolowała przebieg chowu ww. zwierząt;

- członkowie Grupy zobowiązani są nabywać za wynagrodzeniem wszelkie materiały (pasza, lekarstwa, środki dezynfekujące, igły, szczepionki oraz inne materiały niezbędne do chowu) oraz usługi weterynaryjne wyłącznie od podmiotów wskazanych przez ... Sp. z o.o., przy czym ... Sp. z o.o. według własnego uznania określi ich ilość i jakość;

- członkowie Grupy, wyprodukowane w swoich gospodarstwach warchlaki oraz tuczniki będą sprzedawać wyłącznie na rzecz grupy producentów rolnych Porkyfarm Sp. z o.o. w celu ich dalszej odsprzedaży na rzecz ... Sp. z o.o.;

- członkowie Grupy nie będą kupowali ani posiadali na terenie gospodarstwa żadnych innych materiałów poza materiałami dostarczonymi przez ... Sp. z o.o.;

- bez zgody ... Sp. z o.o. bezwzględnie zabronione jest dopuszczanie jakichkolwiek sztuk trzody chlewnej (poza zwierzętami dostarczonymi przez ww. spółkę) na teren gospodarstwa ani na odległość mniejszą niż 200 m. od któregokolwiek budynku, w którym prowadzony jest chów;

- w sytuacji, m.in. niewłaściwego stanu budynków, zaniedbania w związku z prowadzeniem chowu tuczników, zaniedbania dotyczącego instalacji dostaw wody, czy dostaw energii lub jakiegokolwiek innego naruszenia postanowień umowy trójstronnej ... Sp. z o.o. ma prawo przejąć zarządzanie budynkiem lub budynkami, w których odbywa się chów, a Producent zobowiązany będzie zwrócić spółce wszelkie koszty zarządzania ww. nieruchomościami;

- przeprowadzenie kontroli w zakresie oceny posesji i budynków oraz przestrzegania procedur tuczu, członkowie Grupy zobowiązani są umożliwić wszystkim osobom pisemnie upoważnionym przez ... Sp. z o.o.;

- członkowie Grupy zapewniają ścisłą ochronę budynków. Nie mogą dopuścić do wejścia do budynków żadnej osoby, poza swoimi współpracownikami lub osobami upoważnionymi przez ... Sp. z o.o.;

- członkowie Grupy w celu zabezpieczenia wykonania umowy trójstronnej, w tym zapłaty na rzecz ... Sp. z o.o. wszelkich należności, przenoszą na rzecz ... Sp. z o.o. własność i posiadanie trzody chlewnej, która została zakupiona przez Producentów od ... Sp. z o.o. W związku z powyższym członkowie Grupy zachowują trzodę chlewną w swoim władaniu, jako posiadacze zależni.

Zdaniem organu odwoławczego zapisy umowy trójstronnej wskazują, że członkowie Grupy nie prowadzą gospodarstwa rolnego we własnym imieniu i na własną rzecz, gdyż nie są niezależni w podejmowanych decyzjach związanych z prowadzeniem chowu trzody chlewnej. Członkowie Grupy wykonują de facto działalność usługową na rzecz ... Sp. z o.o. Fakt, iż członkowie Grupy mieli podpisane umowy współpracy z ... Sp. z o.o. już przed zawiązaniem Grupy, a zapisy tych umów są tożsame z zapisami umowy trójstronnej zdaniem organu odwoławczego wskazuje, iż utworzenie Grupy nie wniosło żadnych zmian w funkcjonowaniu ww. gospodarstw, a co istotne kontrahent, którym jest ... Sp. z o.o. nie uległ zmianie.

Jak stwierdził Prezes ARiMR, podpisanie umowy trójstronnej przez każdego z członków Grupy oddzielnie wskazuje, iż każdy z nich mógł negocjować warunki tej umowy, a zatem nie można mówić w takim przypadku, iż Grupa osiągnęła cele określone w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm., dalej "rozporządzenie 1698/2005"), które wskazują, iż to Grupa ma być ogniwem spajającym, m.in. produkcję i sprzedaż towaru wyprodukowanego przez jej członków. Z umów trójstronnych wynika, iż to ... Sp. z o.o. obraca swoim towarem, a członkowie Grupy prowadzą chów i tucz warchlaków "na zlecenie", gdyż zgodnie z zapisami umowy zwierzęta te nie są własnością członków Grupy.

Prezes ARiMR wskazał, że organ pierwszej instancji pismem z dnia 22 lipca 2015 r. zwrócił się do ... Sp. z o.o. z prośbą o udostępnienie informacji w zakresie zasad współpracy z indywidualnymi hodowcami, będącymi członkami podmiotów utworzonych w oparciu o przepisy ustawy o gpr. ... Sp. z o.o. w piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r. poinformowała ARiMR, że informacje, na które powoływał się Zachodniopomorski Oddział Regionalny ARiMR mają charakter ogólny, jednak w ramach indywidualnie uzgadnianych kontraktów mogą występować pewne różnice, które nie ingerują w istotę zasad i warunków współpracy spółki z hodowcami lub grupami producentów rolnych. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, z dotychczasowego doświadczenia ARiMR wynika, iż umowy zawierane z ... Sp. z o.o. przez różne grupy producentów rolnych są praktycznie tożsame.

Organ odwoławczy podkreślił, że ustanowienie zasad dotyczących informacji o produkcji ze szczególnym uwzględnieniem odchowu oraz tuczu zostało również określone w umowie trójstronnej wskazuje, iż kompetencje Grupy przejęła ... Sp. z o.o.

Zdaniem Prezesa ARiMR utworzenie Grupy było działaniem pozornym, mającym jedynie na celu uzyskanie wsparcia z działania "Grupy producentów rolnych" gdyż w przedmiotowej sprawie nie można wskazać, iż Strona osiągnęła cele określone w rozporządzeniu 1698/2005, w tym w szczególności wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji i organizacji sprzedaży. Grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z produkcją (zawarcie umów trójstronnych) jest zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunków zawartych w art. 35 rozporządzenia 1698/2005 wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji i organizacji sprzedaży, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.

Prezes ARiMR wskazał, że członkostwo w grupie producentów rolnych nie jest obowiązkiem, a warunki i zobowiązania wynikające z tego członkostwa, prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej, członkowie grupy przyjmują dobrowolnie. Kluczowym warunkiem jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie unijnym, jak i krajowym. Zaznaczył, że pomoc finansowa jest udzielana wówczas, gdy grupa nie tylko jest zarejestrowana, ale także funkcjonuje zgodnie z celami, dla których została utworzona.

Zdaniem organu odwoławczego przyznanie Stronie pomocy finansowej spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celu określonego w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, co doprowadziłoby do naruszenia celów i istoty działania, wynikających z przedmiotowej regulacji.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa Prezes ARiMR wyjaśnił, że postępowanie w sprawie przyznania płatności regulowane ustawą z dnia 7 marca 2007 r. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2013 r., poz. 173, dalej "ustawa PROW") oraz wydanym na jego podstawie rozporządzeniem, jest postępowaniem szczególnym. Świadczy o tym treść regulacji zawartej w przepisie art. 21 ustawy PROW. Z przepisu tego wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, wskazanych w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Odrębności tego postępowania wyrażają się również w tym, że jak wynika z ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności, sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Prezes ARiMR powołał się na art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy PROW i wyjaśnił, że w sytuacji powzięcia przez Dyrektora Oddziału wątpliwości w zakresie zebranego materiału dowodowego, ma on, wynikający z art. 50 § 1 Kpa obowiązek wezwania Strony do złożenia wyjaśnień, co w sprawie zostało uczynione pismem z dnia 17 grudnia 2014 r.

Ponadto, organ odwoławczy uznał za chybiony również zarzut Strony naruszenia art. 80 kpa wprowadzający zasadę swobodnej oceny dowodów bowiem organ I instancji dokonał rzetelnej oceny materiału dowodowego, który został zgromadzony w przedmiotowej sprawie i który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Prezes ARiMR podkreślił, że celem działania grupy producentów rolnych jest dostosowanie produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji rolnej ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych. W przedmiotowym przypadku nie można mówić o dostosowaniu produkcji rolnej do warunków rynkowych w sytuacji kiedy podmiot trzeci, jakim jest ... Sp. z o.o., jest właścicielem zwierząt, a członkowie Grupy zobowiązali się jedynie to chowu i tuczu nie swoich zwierząt na warunkach określonych przez ... Sp. z o.o. Treść umów trójstronnych świadczy, że grupa producentów rolnych pełni funkcję wyłącznie pośredniczącą. Tak prowadzona działalność gospodarcza Grupy świadczy o tym, że jej istnienie i funkcjonowanie na rynku jako odrębny podmiot gospodarczy ma jedynie pozorny charakter.

Prezes ARiMR stwierdził, że nie można zakwestionować spełnienia przez Stronę formalnych warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych. Jednakże odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych (o czym decyduje właściwy miejscowo marszałek województwa), a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, określonych w przepisach wspólnotowych czy też krajowych. Uznanie podniesionego przez Stronę argumentu prowadziłoby do sytuacji, w której rola organu administracyjnego ARiMR sprowadzona zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa przesądzałby o zasadności przyznania pomocy. Jednakże taką możliwość wyklucza art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, który nakazuje badanie, czy przyznanie pomocy nie jest konsekwencją stworzenia przez danego beneficjenta sztucznych warunków.

Organ odwoławczy powołał się na wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2138/11 i uznał, że skoro wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana w formie decyzji (tak jak rozstrzygnięcie o przyznaniu pomocy), to jej wydanie musi być poprzedzone badaniem przez organ ARiMR zasadności przyznania płatności każdorazowo przy złożeniu przez grupę producentów wniosku o ich wypłatę. Wpisanie Grupy do rejestru grup producentów zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy o grupach producentów rolnych, zaś wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. Natomiast badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje przede wszystkim ustalenie prawidłowości złożonego wniosku a po jego spełnieniu, badane są cele działania Grupy określone przepisami krajowymi i unijnymi.

W ocenie organu odwoławczego powyższe stwierdzenie znajduje odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt II GSK 1563/14 w którym skład orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podzielił stanowiska skarżącej, że decyzja Dyrektora Oddziału o przyznaniu pomocy finansowej zobowiązywała organ niejako do automatycznej wypłaty raty przyznanej pomocy finansowej, bez możliwości zweryfikowania, czy grupa realizowała określone zarówno w prawie unijnym jak i krajowym cele dla których została utworzona. Takie rozumienie przepisów prowadziłby do braku możliwości oceny działalności Grupy pod kątem praktycznego (nie zaś formalnego) spełnienia celu dla jakiego Grupa się zawiązała i została zarejestrowana, a zatem sam fakt rejestracji Grupy a następne wydanie decyzji o przyznaniu pomocy, pozbawiałby ARiMR możliwości badania zasadności wniosku o płatność w sposób merytoryczny, ograniczając wspomniane badanie do badania wyłącznie formalnego, a w konsekwencji do braku możliwości badania, czy nie doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków wymaganych do otrzymania płatności.

Jak wyjaśnił Prezes ARiMR, analiza treść umów zawartych przed założeniem Grupy przez obecnych jej członków, jak również treść umów trójstronnych zawartych już po założenia Grupy wykazała, iż Grupa pełni funkcje jedynie pośredniczą pomiędzy członkami Grupy, a podmiotem trzecim, a zapisy umów w zakresie, m.in. sposobu funkcjonowania hodowców nie uległy zmianie, np. rozdział Prawa i obowiązki stron:

-umowa zawarta przed założeniem Grupy: producent zobowiązuje się do zakupu warchlaków od dostawcy (... Sp. z o.o. lub inny podmiot wyznaczony przez ... Sp. z o.o.), chowu każdej grupy do wagi końcowej określonej przez ... Sp. z o.o. natomiast AGRI-PLUS zobowiązuje się do zakupu i odbioru tuczników od Producenta.

-umowa trójstronna: Producent zobowiązuje się do nabywania za wynagrodzeniem wszystkich grup prosiąt i warchlaków dostarczanych mu przez dostawcę (... Sp. z o.o. lub inny podmiot wyznaczony przez ... Sp. z o.o.) i ich chowu na zasadach określonych w umowie trójstronnej do wagi końcowej określonej przez ... Sp. z o.o. oraz przekazania zwierząt Grupie w celu ich dalszej odsprzedaży na rzecz ... Sp. z o.o.

Powyższe zapisy w ocenie organu odwoławczego wykazują jednoznacznie, że Grupa stanowi jedynie funkcję pośrednika pomiędzy jej członkami a ... Sp. z o.o., a funkcjonowanie hodowców w ww. zakresie nie uległo zmianie. Organ odwoławczy wskazał również zapisy w zakresie zakupu pasz oraz niezbędnych materiałów do tuczu i chowu zwierząt, np.:

-umowa zawarta przed założeniem Grupy: ... Sp. z o.o. zobowiązuje się do wskazania Producentowi sprzedawcy lub sprzedawców materiałów dostosowanych do wieku i wagi konkretnych tuczników, zgodnie z procedurami tuczu (określonymi w umowie przez ... Sp. z o.o.) oraz podmiotu wykonującego usługi weterynaryjne. Producent zaś zobowiązuje się nabywać materiały oraz usługi weterynaryjne wyłącznie od podmiotów wskazanych przez ... Sp. z o.o. ... Sp. z o.o. wg własnego uznania określi ilość i jakość materiałów.

-umowa trójstronna: ... Sp. z o.o. zobowiązuje się do wskazania Producentowi sprzedawcy lub sprzedawców materiałów dostosowanych do wieku i wagi konkretnych tuczników, zgodnie z Procedurami Tuczu (określonymi w umowie przez ... Sp. z o.o.) oraz podmiotu wykonującego usługi weterynaryjne. Producent zaś zobowiązuje się nabywać materiały oraz usługi weterynaryjne wyłącznie od podmiotów wskazanych przez ... Sp. z o.o. ... Sp. z o.o. wg własnego uznania określi ilość i jakość materiałów.

W ocenie organu odwoławczego zapisy umów w powyższym zakresie są identyczne i dlatego nie można uznać, że powołanie Grupy zmieniło sposób funkcjonowania hodowców na rynku, jak również, że istotnie zmienił się sposób wprowadzania produktów na rynek i do obrotu. Jedyna znacząca zmiana polega na sposobie przepływu należności za sprzedany produkt, gdyż przed utworzeniem Grupy pieniądze za zakup produktu wpływały bezpośrednio na konta przyszłych członków Grupy, po podpisaniu umów trójstronnych należności wpływają na konto Grupy.

Prezes ARiMR stwierdził, że w decyzji organu pierwszej instancji zostało w sposób jasny wykazane, które z celów nie są realizowane przez Grupę.

W zakresie zawartego w odwołaniu zarzutu braku możliwości zapoznania i odniesienia się co do zebranych dowodów w sprawie oraz braku prowadzonego przez organ postępowania dowodowego Prezes ARiMR stwierdził, że organ pierwszej instancji podczas przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR kontroli w siedzibie Grupy, jak również u jej członków zebrał materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia decyzji. Ponadto skierował również zapytanie do ... Sp. z o.o. w zakresie wyjaśnienia warunków współpracy. Organ odwoławczy podkreślił, że pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. Dyrektor OR poinformował Grupę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Zdaniem Prezesa ARiMR przywołanie w decyzji organu pierwszej instancji nazwy innej grupy producentów rolnych nie świadczy o nieprzeprowadzeniu dokładnego postępowania dowodowego, a jedynie o pomyłce pisarskiej.

Prezes ARiMR nie dopatrzył się również naruszenia przez organ I instancji art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Grupa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k. p. a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia i zebrania całego materiału dowodowego, poprzez przyjęcie założenia, że Grupa stworzyła sztuczne warunki i nie realizuje celów przewidzianych przepisami prawa dla grup producentów rolnych, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn funkcjonowania Grupy w takiej, a nie innej strukturze organizacyjnej, co doprowadziło do wydania decyzji jedynie w oparciu o arbitralne założenie Prezesa ARiMR, iż struktura organizacyjna i sposób funkcjonowania Grupy same w sobie świadczą o stworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności, nie zaś w oparciu o zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy;

2. art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których Prezes ARiMR odmówił przyznania Grupie środków finansowych za pierwszy rok działalności jako grupa producentów rolnych, przejawiające się w szczególności w tym, iż Prezes ARiMR nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn i nie podał w sposób jasny, precyzyjny i klarowny powodów, dla których uznał, iż Grupa nie realizuje celów przewidzianych dla grup producentów rolnych i że stworzyła sztuczne warunki do otrzymania płatności, ograniczając się jedynie do podania lakonicznych, ogólnikowych twierdzeń i subiektywnych ocen organu niepopartych zgromadzonymi w sprawie dowodami;

3. art. 15 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na pozbawieniu Grupy możliwości odniesienia się do zarzutu sztucznego tworzenia warunków do otrzymania płatności na etapie postępowania przed organem I instancji, przez co Grupa miała możliwość odniesienia się do tego zarzutu jedynie w postępowaniu przed organem odwoławczym;

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 4 pkt. 8 rozporządzenie komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL. 2011.25.8) (dalej rozporządzenie 65/2011) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działalność Strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez Grupę warunków przyznania środków finansowych za pierwszy rok działalności;

2. art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 w zw. z art. 2 ustawy o gpr, poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez Grupę nie korespondują z celami określonymi w powołanym przepisie oraz brak wskazania dowodów o tym świadczących;

3. art. 35 ust. 2 rozporządzenia 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 r., poprzez niezastosowanie i nieprzyznanie Grupie środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za pierwszy rok działalności, mimo że Grupa spełniła wszelkie warunki do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. Nr 718 z p. zm. - dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zawarte w decyzjach z dnia ... października 2015 r. i z dnia ... grudnia 2015 r. oraz w odpowiedzi na skargę (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe orzeczenia wskazane w uzasadnieniu dostępne tamże).

Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" określone zostały zarówno na mocy przepisów unijnych, jak i krajowych.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550, z późn. zm., dalej jako rozporządzenie wykonawcze). Rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173).

Z kolei na gruncie przepisów wspólnotowych istota przedmiotowej pomocy przedstawiona została w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm. - dalej jako rozporządzenie nr 1698/2005), niniejsze rozporządzenie stosuje się w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. UE. L. 2013.347.487, z późn. zm.) zgodnie z którym wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup,

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Przepisy wykonawcze do powyższego rozporządzenia nr 1698/2005, zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011, z późn. zm. - niniejsze rozporządzenie stosuje się na podstawie art. 43 rozporządzenia Delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., dalej jako rozporządzenie nr 65/2011).

Na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983, z późn. zm., dalej jako u.g.r.p.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.g.r.p., grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego lub grupy produktów.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego pomoc finansowa jest udzielana grupie producentów, która została utworzona ze względu na określone produkty lub grupę produktów,

Art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1698/2005 wskazuje, że celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów do celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych.

W myśl art. 3 ust 1 u.g.r.p. Grupa producentów rolnych (grupa) prowadzi działalność, jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego (produkt) lub grupy produktów w celach określonych w art. 2. Z przepisu art. 2 tej ustawy wynika ponadto, że podmioty w nim określone mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Celowość przyznania pomocy grupom producenckim została określona w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005.

Ponadto - jak to wynika z treści przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 - nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Na potrzeby danej sprawy należy również podkreślić, że - na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego - pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych, która została utworzona ze względu na produkty lub grupę produktów, określonych w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424), z wyłączeniem owoców i warzyw oraz owoców i warzyw przeznaczonych dla przetwórstwa. Wykaz produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych znajduje się w załączniku do ww. rozporządzenia. W ww. wykazie, dla grupy producenckiej, produkującej Grupie produktów: świnie żywe, prosięta, warchlaki, mięso wieprzowe: świeże, chłodzone, mrożone dla m.in. województwa pomorskiego, wielkopolskiego itd. ustalono, że minimalną liczbę członków grupy stanowi 5 producentów, którzy muszą osiągnąć minimalną roczną wielkość produkcji towarowej na poziomie 4 tys. sztuk.

Należy podkreślić, że istota sporu w sprawie sprowadza się do dokonania przez Sąd oceny, czy w okolicznościach kontrolowanej sprawy organy orzekające dokonały prawidłowego ustalenia, że działania Skarżącej - poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu pozyskania korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego stanowiły podstawę odmowy przyznania pomocy Spółce na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Jak już wskazano, materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił bowiem przywołany art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepis ten stanowi zatem generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego.

Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko LandwirtschaftskammerHannover (pkt 52-53) (patrz: LEXIS.pl nr 405322).

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 nie definiuje ściśle pojęcia "sztucznych warunków". Należy jednakże wskazać, że problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dlatego też przy interpretowaniu powyższego pojęcia Sąd posłużył się ocenami zawartymi w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja), który dotyczy właśnie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

Wyrok w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia (UE) nr 65/2011, konieczna jest ocena projektu (wniosku) złożonego przez drugiego beneficjenta. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Z orzeczenia ETS wynika (pkt 41), że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia EFRROW, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (patrz: analogicznie wyrok z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 VonkDairy Products, Zb. Orz. s. I-239, pkt 33).

Jednakże w pkt 42 Trybunał orzekł, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia EFRROW (patrz: analogicznie wyrok z dnia 21 stycznia 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., Zb. Orz. s. I-1609, pkt 75).

Trybunał orzekł zatem (pkt 43), że z tego względu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.

W ramach istnienia elementu obiektywnego do sądu należy zatem rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Natomiast w ramach drugiego z elementów (subiektywnego) do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w przedsięwzięcie, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Nie budzi wątpliwości Sądu, iż w przypadku ustalenia faktu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy, wymienione przepisy uzasadniają odmowę jej przyznania. Sama okoliczność stworzenia sztucznych warunków do przyznania unijnej pomocy finansowej jest wynikiem logicznego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o tę pomoc, jak też logiczną oceną okoliczności wynikających z innego wniosku, innego podmiotu, czy też innego faktu i zdarzenia ustalonego w sprawie. Tak też było w przedmiotowej sprawie.

Punktem odniesienia były cele ustanowione przez ustawodawcę unijnego i krajowego uzasadniające przyznanie tej pomocy.

Pomoc w ramach działania omawianego w niniejszej sprawie sprowadza się do dofinansowania, głównie ze środków unijnych, projektu, który w swojej istocie prowadziłby do bezpośredniego osiągnięcia szczegółowego celu w nim określonego i jednocześnie przyczyniał się do realizacji jednego lub więcej celów określonych w rozporządzeniu nr 1698/2005 a także aktach normatywnych wydanych w trybie tego rozporządzenia.

Pomocowym celem działania "Grupy producentów rolnych" - w myśl cyt. art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1698/2005 - jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów do celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych.

Działanie to realizowane jest - w myśl cyt. art. 2 u.g.p.r. - poprzez organizowanie się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.

W zaskarżonych decyzjach organy wskazały, iż w ich ocenie w przypadku Skarżącej nie doszło ani do ograniczenia liczby pośredników, ani do powstania możliwości realizacji wspólnych inwestycji czy też wspólnego przygotowania partii produktu do sprzedaży, czy też wypracowania wspólnych zasad i standardów produkcji. Organy szczegółowo opisały i odniosły się do tych kwestii, wskazując na treść umów trójstronnych zawartych między członkami tworzącymi Grupę a spółką ....

Organy zasadnie też wskazały, że zawiązanie Grupy nie spowodowało powstania wspólnych działań informacyjnych czy obniżenia kosztów produkcji, albowiem z treści umów wynika, że tymi działaniami zajmuje się właśnie owa spółka ..., z którą zostały zawarte umowy trójstronne pomiędzy członkami tworzącymi Grupę i Grupą.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać, w ocenie Sądu, iż organy prawidłowo wywiodły charakter umów zawartych pomiędzy członkami Grupy, Grupą a trzecią stroną tych umów tj. ... Sp. z o.o. Członkowie Grupy - analizując umowy trójstronne - dokonują tuczu trzody chlewnej na zasadzie pewnego rodzaju powierzenia. To właśnie spółka ... umożliwia i określa nabycie zwierząt do chowu (poprzez wskazanie dostawcy), narzuca producentom sposób tego chowu (określanie procedur, nadzór i kontrola), narzuca zasady higieny, zakup środków produkcji czy dobrostan zwierząt. Trzeba przy tym podkreślić, że producenci nie ponoszą żadnego ryzyka związanego ze sprzedażą, albowiem spółka ... zobowiązuje się w tych umowach do nabycia wszystkich zwierząt od Grupy, a z kolei Grupa od producentów. Organy wykazały, że utworzenie Grupy nie spowodowało żadnych zmian dla jej członków, albowiem prowadzenie skupu czy wystawianie faktur - tak jak to oceniły organy - mają charakter pozorny, mający na celu udowodnienie potrzebę funkcjonowania Grupy. Trzeba też zgodzić się z organami, że Skarżąca jest sztucznym tworem, ponieważ wszelkie cele przewidziane dla grup producentów rolnych spełnia ... Sp. z o.o., a nie Skarżąca. Członkowie Grupy, w celu zabezpieczenia wykonania umowy trójstronnej, w tym zapłaty na rzecz ... Sp. z o.o. wszelkich należności, przenoszą na rzecz ... Sp. z o.o. własność i posiadanie trzody chlewnej, która została zakupiona przez producentów od ... Sp. z o.o. W związku z powyższym członkowie Grupy zachowują trzodę chlewną w swoim władaniu, jako posiadacze zależni.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia 1698/2005 wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów, m.in. w celu dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami Grupy. W przedmiotowym przypadku dostosowanie produkcji do wymogów rynkowych dotyczy jednego odbiorcy, jakim jest ... Sp. z o.o. Zatem nie można w sposób bezsprzeczny potwierdzić, że realizacja celów określonych w art. 35 rozporządzenia 1698/2005 jest spełniona w odniesieniu do całego rynku zbytu.

Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy zgodzić się z takim stanowiskiem.

Dokonując oceny dokumentacji zgromadzonej w sprawie zdaniem Sądu organy wykazały taki związek istniejący pomiędzy Grupą, jej poszczególnymi członkami Grupy a spółką ..., wynikający z treści umów trójstronnych, jak też sposobu realizacji chowu, zakresu prowadzonej działalności itd.

Zdaniem Sądu nie można takiemu twierdzeniu Agencji odmówić racjonalności i spójności co do oceny faktów wynikających z treści umów zawartych między członkami tworzącymi Grupę, Grupą a ... sp. z o.o.

W świetle powyższego nie można zatem dopatrzyć się naruszenia przez organy art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przesłanką zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności oraz wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Wykazane w decyzjach organu I, jak i II instancji okoliczności pozwalają w sposób nie budzący wątpliwości przyznać prawidłowość zastosowania cyt. przepisu.

Zatem skoro zdaniem organu zachodziło duże prawdopodobieństwo, iż Skarżąca wraz z członkami ją tworzącymi stworzyły sztuczne warunki uzyskania pomocy poprzez chęć przysporzenia na swoją rzecz płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych", miał on podstawę do wydania rozstrzygnięcia co do odmowy udzielenia dofinansowania na mocy wskazanych przepisów.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., należy zgodzić się organem, że postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych", regulowane ustawą PROW oraz wydanym na jego podstawie rozporządzeniem, jest postępowaniem szczególnym. Świadczy o tym, między innymi, treść regulacji zawartej w przepisie art. 21 ustawy PROW. Z przepisu tego wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, wskazanych w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Odrębności tego postępowania, w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego, szczegółowo wskazane w ust. 2 art. 21, wyrażają się również w tym, że jak wynika z ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności, sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1523/11, dostępny tamże).

W ocenie Sądu niezasadny jest tym samym zarzut naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., albowiem organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyjaśniły Stronie skarżącej przesłanki, którymi kierowały się przy podejmowaniu decyzji o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania.

W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w postępowaniu, o którym mowa w art. 21 ustawy PROW, nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu przez organ, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Przyjmuje się również, że stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę tego postępowania, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt GSK 1075/10; wyrok NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11; dostępne tamże).

Z wyżej wskazanych powodów w ocenie Sądu nie można również uznać zarzutu Strony skarżącej odnośnie do naruszenia art. 80 k.p.a. wprowadzającego zasadę swobodnej oceny dowodów, gdyż organy dokonały rzetelnej oceny materiału dowodowego, który został zgromadzony w przedmiotowej sprawie. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja poprzedzająca zawierają wszystkie obligatoryjne elementy określone w art. 107 k.p.a.

Zdaniem Sądu nie można też organom zarzucić naruszenia art. 15 k.p.a., albowiem organy nie prowadzą postępowania w sprawie ustalenia, iż w sprawie zachodzą sztuczne warunki, prowadzą bowiem postępowanie odnośnie udzielenia pomocy, a dopiero jeśli w ramach tego postępowania uznają, iż nastąpiło stworzenie sztucznych warunków, wydają obligatoryjną decyzję o odmowie.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania w kontekście naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym rozporządzenia wykonawczego, w ocenie Sądu należy zgodzić się z Prezesem ARiMR, że celem działania grupy producentów rolnych jest dostosowanie produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji rolnej ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych i wzmocnienie pozycji pojedynczego producenta poprzez utworzenie grupy producentów produkujących ten sam produkt. W przedmiotowym przypadku nie można mówić o dostosowaniu produkcji rolnej do warunków rynkowych w sytuacji, gdy podmiot trzeci, jakim jest ... Sp. z o.o., jest właścicielem zwierząt, a członkowie Grupy zobowiązali się jedynie to chowu i tuczu nie swoich zwierząt, na warunkach określonych przez ... Sp. z o.o.

Zdaniem Sądu nie można zarzucić organom dowolności w ocenie, iż treść umów trójstronnych świadczy o tym, że grupa producentów rolnych pełni funkcję wyłącznie pośredniczącą a tak prowadzona działalność gospodarcza Grupy potwierdza, że jej istnienie i funkcjonowanie na rynku jako odrębny podmiot gospodarczy ma jedynie pozorny charakter.

Postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem obligatoryjnym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Tym samym dopiero z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów, z których organy mogą wywieść konkretne wnioski w zakresie stworzenia sztucznych warunków przez wnioskujących o pomoc. Ponadto dopiero na etapie oceny wniosku o przyznanie płatności przeprowadzana jest kontrola, m.in. w siedzibie Grupy, podczas której sprawdzane są dokumenty, do których organ nie ma dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Tym samym słusznie organ odwoławczy podkreślił w swoim rozstrzygnięciu, iż brak jest możliwości, aby przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności świadczących o stworzeniu sztucznych warunków przez Grupę.

Faktem też jest, że nie można zakwestionować spełnienia przez Skarżącą formalnych warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych. Jednakże odmienną kwestią jest - jak słusznie wskazał Prezes ARiMR - spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych (o czym decyduje właściwy miejscowo marszałek województwa), a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, określonych w przepisach wspólnotowych czy też krajowych. Sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa nie przesądza o zasadności przyznania pomocy, albowiem taką możliwość wyklucza art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, który nakazuje badanie, czy przyznanie pomocy nie jest konsekwencją stworzenia przez danego beneficjenta sztucznych warunków.

Reasumując, w ocenie Sądu przyjęcie przez organy orzekające, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów, jest w pełni zasadne. Prawidłowo zatem organy te uznały, iż powyższe działanie Skarżącej wyczerpało przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

W konsekwencji powyższe skutkowało odmową przyznania Skarżącej płatności i brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

W świetle powyższych rozważań nie można też uznać pozostałych zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym wskazanych w skardze art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r, o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz art. 35 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, jak też art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1) oraz § 8 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 r.

Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).

Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11, dostępny tamże).

Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.