Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 478/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 13 września 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. Ż.-T., J. B., Z. R i L. T. na decyzję Wojewody z dnia 14 maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę C. Ż.-T., J. B. i Z. R.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 14 maja 2007 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w decyzję Prezydenta Miasta z dnia 02 kwietnia 2007 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 142 w związku z art. 136 ust. 3, art. 229 i 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603) po rozpatrzeniu wniosku C. Ż. – T. o zwrot nieruchomości, umarzającą postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości, położonej w G. przy ul [...]., stanowiącej obecnie wydzieloną geodezyjnie działkę nr [...] o pow. 6808 m2 , obręb [...], KW Nr [...] (dawniej działka nr [...]).

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją Prezydenta Miasta z dnia 13 czerwca 1975 r. nr [...] część nieruchomości, położonej w G. - B., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 6.808 m2, wpisanej w księdze wieczystej nr [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, w celu budowy stacji przesypowej cementu. Wywłaszczenie wspomnianej nieruchomości polegało na odjęciu prawa własności R. Ż. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek Przedsiębiorstwa A. Wojewoda decyzją z dnia 07 grudnia 1994 r. Nr [...], stwierdził nabycie z dniem 05 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo B., prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w G. - O., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 0,6808 ha, wpisanego w KW nr [...]. Nabycie prawa użytkowania wieczystego przez wymieniony powyżej podmiot nastąpiło zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, zm. w Dz. U. z 1992 r. nr 91, poz. 455) oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97). Jak wskazał organ II instancji, na podstawie powołanych wyżej przepisów grunty Skarbu Państwa będące w dniu 05 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, innych niż Skarb Państwa, stały się z tym dniem przedmiotem użytkowania wieczystego. Aktem notarialnym z dnia 08 lipca 2002 r. rep. A nr [...] Spółka C. sprzedała na rzecz Spółki D., nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 6.808 m2, wpisaną w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej dla tej nieruchomości przez Sąd Rejonowy X Wydział Ksiąg Wieczystych.

Wnioskiem z dnia 17 października 2001 r. C. Ż. - T. zwróciła się do Prezydenta Miasta o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. - O. przy ul [...]., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 6.808 m2, zapisanej wówczas w księdze wieczystej nr [...], jako własność R. Ż.. Strona przywołała, iż wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia 13 czerwca 1975 r. nr [...]. Uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości strona udokumentowała postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym R. Ż. - wydanym przez Sąd Rejonowy II Wydział Cywilny w dniu 09 maja 1983 r. sygn. akt [...] oraz postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej A. Ż. wydanym przez ten Sąd w dniu 01 października 2002 r. sygn. akt [...].

W dniu 16 października 2006 r. Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Od decyzji tej C. i L. T. wnieśli odwołanie, skutkiem którego w dniu 15 grudnia 2006 r. Wojewoda wydał decyzję Nr uchylającą w całości decyzję organu I instancji i przekazującą temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrujący sprawę ponownie organ I instancji decyzją z dnia 02 kwietnia 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Następnie wniosek w sprawie zwrotu nieruchomości został uzupełniony o oświadczenie pozostałych spadkobierców i od decyzji z dnia 02 kwietnia 2007 r. odwołały się C. Ż. - T., J. B. i Z. R.

Organ odwoławczy po dokonaniu powyższych ustaleń uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Jak wskazał, zwrot wywłaszczonych nieruchomości regulowany jest w art. 136 - 142 tej ustawy. Przepis art. 136 ust. 3 ustawy stanowi o uprawnieniu poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Przepis ten stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.). Jednakże według art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa wart. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wskazał ponadto, iż organ I instancji ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę uzupełnił akta sprawy o niezbędne dokumenty potwierdzające stan faktyczny i prawny nieruchomości. Przedmiotowy grunt z dniem 05 grudnia 1990 r. stał przedmiotem użytkowania wieczystego Przedsiębiorstwa B. na podstawie decyzji Wojewody z dnia 07 grudnia 1994 r. nr [...]. Natomiast z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] sporządzonego w dniu 24 stycznia 2007 r. wynika, iż prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej z dniem 05 września 1996 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Wojewody, rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, zostało podjęte zgodnie z obowiązującymi przepisami. Natomiast braki i uchybienia w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji, wskazane przez Wojewodę w decyzji z dnia 15 grudnia 2007 r. nr [...] zostały uzupełnione.

Zdaniem organu II instancji cytowany art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami zamyka drogę do zwrotu nieruchomości będącej przed dniem 1 stycznia 1998 r. w użytkowaniu wieczystym na rzecz osoby trzeciej, zatem wniosek o zwrot takiej nieruchomości należy uznać jako bezprzedmiotowy a odwołanie wniesione przez strony nie zasługuje w całości na uwzględnienie.

Na powyższą decyzję C. Ż. – T., L. T., Z. R. i J. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż decyzja ta jest prawnie wadliwa między innymi z uwagi na rażąco błędną interpretację norm praw rozstrzygających przedmiotową sprawę. Zarzucili również naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w rozdziale 2 kpa, to jest zasady praworządności, prawdy obiektywnej, czynnego udziału stron w postępowaniu, szybkości i prostoty postępowania oraz pozainstancyjnej weryfikacji decyzji.

Skarżący wskazali między innymi, że w aktach sprawy nie ma materiałów, które pozwoliłyby na zajęcie stanowiska, iż nabycie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło na podstawie decyzji Wojewody z dnia 07 grudnia 1994 r. nr [...]. Znajdujący się w aktach sprawy dokument - (ksero) decyzji Wojewody, jest niewiarygodny i nie wyczerpuje norm prawnych regulujących i dających prawo do uwłaszczenia. Ponadto wywłaszczenie nieruchomości może być wykorzystane tylko na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Inny cel może być realizowany na danej nieruchomości jedynie wtedy, gdy poprzedni jej właściciel lub jego spadkobiercy nie zechcą dochodzić jej zwrotu. Jeżeli zarząd jednostki samorządu terytorialnego poweźmie zamiar przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż w decyzji o wywłaszczeniu musi zawiadomić o tym poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. W sprawie skarżący wykazali, iż przedmiotowa nieruchomość nie mogła być i nigdy nie była w zarządzie lub użytkowaniu przywołanej osoby prawnej. Zdaniem skarżących, z uwagi na rażące naruszenie prawa należało stwierdzić nieważność decyzji Wojewody z 1994 r. Natomiast organ II instancji na podstawie art. 158 § 2 kpa winien obligatoryjnie stwierdzić, że wydano ją z naruszeniem prawa i wskazać formę do wydania odszkodowania wyrządzonego wadliwą decyzją od organu, który ją wydał lub przejął jego kompetencje. W ocenie skarżących decyzja ta nie mogła wywrzeć skutku prawnego w postaci nabycia prawa własności lub nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo B. i stanowić podstawę do wpisania go księgi wieczystej. Zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja Wojewody z dnia 14 maja 2007 r. jest sprzeczna z ustawą zasadniczą. W ich opinii ustawy nie wyposażają organy administracji w instrumenty zezwalające na ingerencję w sferę konstytucyjnych praw. Na organy nałożony jest obowiązek zachowania konstytucyjnego systemu źródeł prawa, z ustaloną hierarchią i nie zwalnia z obowiązku kompletnego ich wykorzystania. Podali ponadto, iż czynność sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, również czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy - jest nieważna - sposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa powinien być określony w umowie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga C. Ż.-T., Z. R. i J. B. nie zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 oraz 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest opisana wyżej decyzja Wojewody z dnia 14 maja 2007 r., którą utrzymał w decyzję Prezydenta Miasta z dnia 02 kwietnia 2007 r. Nr [...], umarzającą postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości, położonej w G. przy ul. [...], stanowiącej obecnie wydzieloną geodezyjnie działkę nr [...] o pow. 6808 m2, obręb [...], KW Nr [...] (dawniej działka nr [...]).

Jak wynika z akt administracyjnych i prawidłowych ustaleń organu, decyzją Prezydenta Miasta z dnia 13 czerwca 1975 r. nr [...] część nieruchomości, położonej w G - B., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 6.808 m2, wpisanej w księdze wieczystej nr [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, w celu budowy stacji przesypowej cementu. Wywłaszczenie spornej nieruchomości polegało na odjęciu prawa własności R. Ż. (vide: fotkopia decyzji dnia 13 czerwca 1975 r. k. 12 akt administracyjnych). Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek Przedsiębiorstwa A. Wojewoda Gdański decyzją z dnia 07 grudnia 1994 r [...]., stwierdził nabycie z dniem 05 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo B., prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w G. - O., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 0,6808 ha, wpisanego w księdze wieczystej KW nr [...]. Nabycie prawa użytkowania wieczystego przez wymieniony podmiot nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, zm. Dz. U. z 1992 r. nr 91, poz. 455) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97) (vide: fotokopia decyzji z dnia 07 grudnia 1994 r. k. 27-25 akt administracyjnych).

Z powołanego w wymienionej decyzji przepisu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynika, iż grunty stanowiące własność Skarbu Państwa będące w dniu 05 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nabycie z mocy prawa stwierdza się decyzji wojewody. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny w kwestii powstania prawa użytkowania wieczystego i związanej z tym własności budynków, innych urządzeń i lokali i niezależnie od daty jej wydania wywołuje skutki prawne z mocą wsteczną (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2003r., sygn. akt II SA/Łd 736/02, ONSA z 2004r., Nr 1, poz. 38).

Jak prawidłowo ustalono dalej na podstawie odpisu księgi wieczystej KW nr [...] sporządzonego w dniu 24 stycznia 2007 r., opisane prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej z dniem 05 września 1996 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (vide: odpis zwykły księgi wieczystej - stan z dnia 24 stycznia 2007 r. k. 62-56 akt administracyjnych). Okoliczność ta jest potwierdzona również poprzez treść zawiadomienia Sądu Rejonowego – Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 05 września 1996 r. w sprawie Dz. Kw [...] (vide: fotokopia zawiadomienia SR w Gdańsku z dnia 05 września 1996 r. k. 63 akt administracyjnych) oraz wypis z rejestru gruntów z dnia 29 marca 2007 r. (vide: wypis z rejestru gruntów k. 83 akt administracyjnych).

Z kolei aktualny stan przedmiotowej nieruchomości wynika również z powołanego wyżej odpisu księgi wieczystej, uwzględniającego treść aktu notarialnego z dnia 08 lipca 2002 r. Rep. A nr [...], na podstawie którego doszło do zbycia prawa użytkowania wieczystego przez Spółkę C, na rzecz Spółki D. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 6.808 m2, wpisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej dla tej nieruchomości przez Sąd Rejonowy X Wydział Ksiąg Wieczystych (vide także akt notarialny z dnia 08 lipca 2002 r. k. 30-28 akt administracyjnych). Z opisanych wyżej dokumentów wynika również, iż wymienione w decyzji z dnia 7 grudnia 1994 r. Przedsiębiorstwo B. na skutek aktu przekształcenia z dnia 20 grudnia 1991 r. uzyskało formę Przedsiębiorstwa C., a następnie zmieniło nazwę na C.

Wynikające z treści art. 136 ust. 3 u.g.n. uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, niewątpliwie stanowi element konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności przewidzianej w art. 21 i art. 64 Konstytucji RP. Ustawodawca, stanowiąc przepisy pozwalające na realizację tego uprawnienia, jednocześnie wprowadził w art. 229 u.g.n. jego ograniczenie stwierdzając, iż roszczenie z art. 136 ust. 3 u.g.n. nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia jej w życie (to jest przed dniem 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Również w tym przepisie ustawodawca zawarł regulację chroniącą prawa wskazane w Konstytucji RP, przy czym ochroną objął prawa nabyte przez osoby trzecie. Usankcjonował tym samym stan prawny powstały przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami - przed dniem 1 stycznia 1998 r., w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej.

Stanowiący negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przepis art. 229, zamieszczony w dziale VII ustawy o gospodarce nieruchomościami zatytułowanym "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzania w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzących w życie nowych przepisów prawa. Z samej istoty tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w chwili wejścia w życie nowych przepisów. Inaczej mówiąc, chodzi o relację między nowym prawem, które ma wejść w życie, a starym prawem, które traci moc i ukształtowanymi przez to prawo stosunkami prawnymi (por. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 5 sędziów z dnia 25 października 1999r., sygn. OPK 26/99, ONSA 2000/1/11).

Podkreślić należy, że w przepisie tym nie zawarto regulacji, iż użytkownik wieczysty lub nabywca nieruchomości muszą ją użytkować zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej. Niezasadne są zatem zarzuty skargi odnoszące się do niezrealizowania celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości, bowiem zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 229 u.g.n znosi obowiązek badania przesłanek merytorycznych wymienionych w art. 136 tej ustawy. Z art. 229 u.g.n. wynika bowiem jednoznacznie, że nieruchomości wywłaszczone, jeżeli zostały sprzedane lub oddane w użytkowanie wieczyste, nie podlegają zwrotowi i to niezależnie od tego czy stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przy czym pozbawienie roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma charakter bezwzględny, gdy prawo własności nieruchomości zostało przeniesione na osobę trzecią w drodze sprzedaży. Jeżeli natomiast na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, to roszczenie o zwrot nie przysługuje tylko wówczas, gdy prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi (następcy prawnemu), choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ustawy. W sformułowaniu "ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej" mieści się zarówno oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu w drodze umowy, jak i nabycie prawa użytkowania wieczystego przez państwową lub komunalną osobę prawną w drodze uwłaszczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05 października 2001 r. sygn. akt l S.A. 2572/99 Lex nr 54754).

Sąd rozważył również, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażano stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu gminnego nie dysponuje nieruchomością, postępowanie o zwrot takiej nieruchomości podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (por. m. In. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 1991 r., sygn. SA/Ka 60/91, OSP 1993, z. 7-8). Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2000 r. (sygn. akt I SA 276/99, OSP 2001/5/80) oraz w wyroku z dnia 16 listopada 2000 r. (sygn. I SA 1539/99, Baza Orzeczeń LEX nr 75555), w którym stwierdza się, iż użyty w treści art. 229 u.g.n. zwrot "roszczenie nie przysługuje" oznacza, iż roszczenie to nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. Żądanie zwrotu takiej nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 i 3 kpa), a jeśli organ - mimo tej przeszkody - wszczął postępowanie, podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Nie jest bowiem dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również z punktu widzenia wymagań prawa nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, iż negatywne przesłanki zawarte w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione. Według obowiązującego stanu prawnego oraz w stanie faktycznym niniejszej sprawy organy orzekające o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości badają jedynie, czy umowa o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, zawarta i ujawniona w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998r. nadal obowiązuje, a w razie pozytywnego ustalenia powyższych okoliczności - podejmują rozstrzygnięcie uwzględniające dyspozycję art. 229 u.g.n., ponieważ dopiero w sytuacji rozwiązania umowy użytkowania wieczystego ustaje przeszkoda do zwrotu nieruchomości wskazana w wymienionym przepisie.

Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej oraz zaskarżona decyzja Wojewody, zostały podjęte zgodnie z obowiązującymi przepisami materialnymi a pod względem procesowym w świetle przytoczonego orzecznictwa NSA nie naruszają art. 105 kpa.

Odnosząc się do zarzutów skargi co do sprzeczności zaskarżonej decyzji z ustawą zasadniczą Sąd uznaje, że są one niezasadne. Organy administracji rozpatrujące wnioski skarżących o zwrot spornej nieruchomości mają, stosownie do zasady legalności wyrażonej w treści art. 6 kpa, obowiązek działania na podstawie obowiązującego prawa, aktualnego na dzień wydania decyzji. Wskazać należy, że wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości zgłoszony został przez uprawnioną spadkobierczynię wywłaszczonego właściciela C. Ż. - T. w dniu 23 listopada 2001 r., a uzupełniony o oświadczenia pozostałych spadkobierczyń Z. R. i J. B. w dniu 23 marca 2007 r. (vide: pisma k. 9. 95, 87 akt administracyjnych), a zatem pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem zastosowanie jako materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji art. 229 obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie narusza w szczególności art. 87 Konstytucji RP, ustalającego powszechnie obowiązujące źródła prawa w Rzeczpospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu rozstrzygający sprawę organ administracji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i zastosował właściwą normę obowiązującego prawa materialnego. Zdaniem Sądu nie zostały przy tym naruszone wymienione w skardze przepisy postępowania statuujące zasady praworządności, prawdy obiektywnej i czynnego udziału stron w postępowaniu. Jak wyżej zaznaczono, organ podejmując czynności działał na podstawie prawa (w zakresie m.in. właściwości, przedmiotu postępowania), a organ odwoławczy w ramach kontroli instancyjnej dokonał samodzielnych, prawidłowych i kompletnych ustaleń oraz zastosował prawidłowo przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Dokonując kontroli instancyjnej decyzji Prezydenta z dnia 2 kwietnia 2007 r. nie stosuje organ odwoławczy trybu przewidzianego dla wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych przewidzianego w art. 156 i nast. kpa, stąd zarzut niezastosowania w niniejszej sprawie art. 158 § 2 kpa jest bezpodstawny.

Nie potwierdza się także zarzut braku czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym. Jak wynika z akt stronom umożliwiono zapoznanie się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się co do niego stosownie do treści art. 10 kpa, z czego jak wynika z akt skorzystały (vide: zawiadomienie k. 71, pisma stron k. 76-82 akt administracyjnych). Zgodzić się trzeba natomiast z zarzutem odnoszącym się do szybkości i sprawności postępowania, zważywszy iż wniosek w tej sprawie złożony został przez C. Ż. – T. w dniu 23 listopada 2001 r. chociaż uzupełniony dopiero w dniu 18 maja 2006 r. Bezczynność organu administracji nie może być jednak przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu. Środki zwalczania bezczynności organu uregulowane są w art. 37 kpa, a po ich wyczerpaniu służy do sądu administracyjnego odrębna skarga.

Również zarzut skarżących dotyczący wiarygodności znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentu stanowiącego jedną z podstaw wydania zaskarżonej decyzji - decyzji Wojewody z dnia 07 grudnia 1994 r. Nr [...], jako niespełniającego wymogów przewidzianych w kpa dotyczących dowodu w postaci dokumentu, nie zasługuje w ocenie Sądu na uwzględnienie. W myśl art. 75 § 1 kpa jako dowód organ administracji powinien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z art. 76 § 1 kpa wynika natomiast, iż dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

W ocenie Sądu kwestionowany przez skarżące dokument spełnia powołane powyżej wymogi. Wprawdzie jest fotokopią dokumentu oryginalnego, jednakże potwierdzony został za zgodność z oryginałem, podobnie jak fotokopie innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, korzysta zatem z domniemania jego prawdziwości. Wskazać nadto należy, iż strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić (por. art. 252 kpc oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 r., III ARN 38/95, OSNAPiUS z 1996, nr 8, poz. 109). Przepis art. 76 § 3 kpa bowiem nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodów przeciwko treści dokumentu. Dowody takie przez stronę skarżącą nie zostały zgłoszone. Tym samym, jak wynika z okoliczności sprawy, w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody z dnia 7 grudnia 1994 r., stanowiąca bezspornie podstawę wpisu prawa użytkowania wieczystego obejmującego sporną działkę do księgi wieczystej nieruchomości, o czym stanowi zarówno treść "Odpisu zwykłego księgi wieczystej, stan na dzień 24 stycznia 2007 r." jak i "Zawiadomienia" Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 5 września 1996 r., dodatkowo zaś potwierdza treść aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 8 lipca 2002 r. (vide: k. 30, 55-63 akt administracyjnych). W stosunku do wymienionej decyzji nie zostało wszczęte z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności, nie ma również w aktach dowodów skazujących na fakt, iż strona skarżąca występowała do właściwego organu (Wojewody) z taką inicjatywą.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił.