Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2481/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 58 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 631/11 w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 631/11, uznał za zasadną skargę T. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylił zaskarżone postanowienie oraz orzekł o jego wykonalności.

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Minister Infrastruktury zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia T. M. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem tegoż Ministra z dnia [...] lipca 2010 r. odmawiającym wydania uwierzytelnionej kopii dokumentu z akt sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości z mocy prawa. Z ustaleń organu wynika, że postanowienie z dnia [...] lipca 2010 r. zostało doręczone skarżącej w dniu 26 lipca 2010 r. w sposób wskazany w art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: K.p.a., tj. w sposób zastępczy pełnoletniemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tym postanowieniem upłynął w dniu 2 sierpnia 2010 r. Pismem z dnia 24 sierpnia 2010 r. T. M. wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że nie mogła złożyć wniosku w przewidzianym terminie, gdyż musiała wyjechać za granicę do swoich dzieci. Organ uznał, że czasowe przebywanie skarżącej poza miejscem stałego zamieszkania ze względu na wyjazd za granicę nie wyłącza braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. W ocenie organu skarżąca przed wyjazdem za granicę miała obowiązek zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw zwłaszcza, że w każdej chwili mogła spodziewać się korespondencji w sprawie złożonego do Ministra Infrastruktury wniosku.

W skardze na postanowienie Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2011 r. T. M. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ nie powołał się na wszystkie pisma, jakie skierował do skarżącej i jakie skarżąca wniosła do organu, nie powołał także skarg składanych przez nią na Departament Orzecznictwa. Udokumentowała swoją nieobecność spowodowaną pilnym wyjazdem do dzieci mieszkających za granicą w celu załatwienia spraw rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Zdaniem Sądu nie można wymagać, by wyjeżdżając na krótkotrwały pobyt za granicę, strona była zobowiązana do uruchomienia wszelkich działań zmierzających do dochowania terminu do wykonania czynności związanych z wniesieniem środków odwoławczych od orzeczeń, które ewentualnie w tym czasie mogą być doręczone i co do których nie ma pewności, kiedy mogą zostać wydane. Dlatego też Sąd uznał, że niezachowanie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie było zawinione przez T. M. Ponadto, oprócz braku winy w uchybieniu terminowi przepis art. 58 § 2 K.p.a. przewiduje jeszcze inne przesłanki, które muszą być spełnione, by wniosek o przywrócenie terminu był skuteczny. Te przesłanki, z uwagi na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, przez organ nie były badane. Sąd I instancji wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę skuteczności wniosku T. M. o przywrócenie terminu, powinien ocenić, czy te przesłanki zostały spełnione. Szczególnie należy zwrócić uwagę na to, czy został dochowany termin siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Skoro skarżąca utrzymuje, że za granicą przebywała do 16 sierpnia 2010 r., to z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął więc 23 sierpnia 2010 r. Wniosek datowany jest na dzień 24 sierpnia 2010 r., ale dla właściwej oceny czy termin został zachowany konieczne jest ustalenie, w jakiej dacie został wniesiony do organu. Na znajdującej się w materiale dokumentacyjnym kserokopii wniosku o przywrócenie terminu brak jest jakichkolwiek adnotacji w kwestii daty wniesienia przez T. M. wniosku o przywrócenie terminu. Dlatego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej: P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Infrastruktury zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez wadliwe przyjęcie, że postanowienie uchylone tym wyrokiem zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 K.p.a., w sytuacji gdy - wbrew stanowisku Sądu - we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono braku winy zainteresowanego w zachowaniu terminu.

Wskazując na powyższy zarzut organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W ocenie skarżącego kasacyjnie o braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko i wyłącznie wówczas, gdy zainteresowany działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od niego. Tym samym, w konfrontacji z tego rodzaju jednoznacznym stanowiskiem, koresponduje zasada, w świetle, której dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. W przekonaniu skarżącego kasacyjnie, przyczyny niedochowania terminu podane przez skarżącą, nie czynią zadość wykształconemu i wypracowanemu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego standardowi działania z najwyższą starannością. Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż potrzeba wyjazdu do dzieci była nagłą i niezaplanowaną, a jej obecność była tam niezbędna, w tym nie można było pozyskać stosownych oświadczeń spadkobierców jej męża w inny sposób (np. drogą listowną). Nadto skarżąca w żaden sposób nie wskazywała, w jaki sposób zabezpieczyła swoje interesy w toczącym się postępowaniu administracyjnym w związku z jej wyjazdem za granicę (powiadomienie organu o zmianie adresu, ustanowienie pełnomocnika procesowego, czy też pełnomocnika do odbioru korespondencji). Sam fakt wyjazdu do dzieci bez zabezpieczenia swoich interesów nie może stanowić o braku winy przy uchybieniu terminu. Pobyt skarżącej za granicą, wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym wyroku, nie miał charakteru krótkotrwałego. Z informacji podanej przez T. M. wynika, że przebywała ona tam aż 22 dni. Takie postępowanie narusza wymóg z art. 41 K.p.a., który obliguje stronę do powiadomienia organu o zmianie adresu w toku postępowania, a dalej stanowi o niedołożeniu przezeń wymaganej należytej staranności w stopniu adekwatnym do standardów racjonalnego postępowania, dbałości o swe interesy w postępowaniu, przy odwołaniu się do obiektywnych kryteriów, jako miernika rozważanego przymiotu staranności strony w podejmowaniu proceduralnych czynności. Zatem w ocenie organu nie wystąpiły w sprawie wszystkie przesłanki z art. 58 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. M. nie godząc się ze stanowiskiem prezentowanym przez Ministra Infrastruktury w skardze kasacyjnej wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna musiała odnieść skutek. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Są nimi naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut uchybienia przez Sąd meriti przepisom prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy jest zasadny, bo zaskarżonym wyrokiem uchylił on postanowienie odpowiadające prawu. W istocie bowiem w okolicznościach sprawy nie mogło dojść do przywrócenia terminu, gdyż wniosek w tej materii został złożony po upływie terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a. Jak trafnie przyjął Sąd I instancji podawana przez skarżącą przyczyna uchybienia terminowi ustała z dniem 16 sierpnia 2010 r., który był dniem jej powrotu do kraju. Zatem od dnia 17 sierpnia 2010 r. rozpoczął bieg 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skończył się on więc w dniu 23 sierpnia 2010 r., tymczasem jak wynika z akt administracyjnych wniosek został złożony w dniu 24 sierpnia 2010 r., a zatem po tym terminie. Nie ma potrzeby ustalania przez organ dalszych okoliczności związanych ze sposobem doręczenia mu tego pisma, skoro sama skarżąca opatrzyła go datą 24 sierpnia 2010 r. i tej daty w toku postępowania nie kwestionowała. Przeto jest to najwcześniejsza data doręczenia pisma. Oczywistym jest wszak, że doręczenie tego pisma organowi nie mogło nastąpić wcześniej niż przed sporządzeniem pisma, a trudno zakładać, że skarżąca wpisała nań niewłaściwą datę.

W tym stanie rzeczy wszelkie dywagacje dotyczące kwestii winy w uchybieniu terminu czy innych przesłanek wymaganych dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, są zbędne, aczkolwiek niezaprzeczalnie strona wnosząca o czynność organu winna dopilnować należycie swoich interesów w tym zakresie. Jedną z pierwszych czynności organu po wpływie wniosku o przywrócenie terminu, niewątpliwie wyprzedzających ocenę jego zasadności, jest bowiem ustalenie zachowania terminu do wniesienia wniosku. Przecież jego spóźnienie wyłącza możliwość merytorycznego badania i rozważania podniesionych tamże okoliczności. Należy też nadmienić, że podanie o wydanie kserokopii dokumentu z akt administracyjnych można złożyć w każdym czasie, również po negatywnym załatwieniu poprzedniego wniosku, a dokument uzyskany przez organ od innego podmiotu jest dostępny również u niego. Godzi się wreszcie dodać, że w tym postępowaniu niepodobna badać zasadności postanowienia o odmowie wydania kserokopii dokumentu.

Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 185 § 1 i art. 207 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. Zasadność uchybień procesowych nie pozwalała na rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnione jest charakterem sprawy i sytuacją skarżącej.

Rzeczą Sądu I instancji w toku ponownego rozpoznania sprawy będzie wydanie wyroku zgodnego z powyższymi wywodami.