Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1182/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Iwona Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku, znak [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 zwanej dalej p. o. a.) sprzeciwił się wpisowi pana P. S. na listę aplikantów adwokackich Okręgowej Izby Adwokackiej w B., dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w B. z dnia [...] stycznia 2006 r.

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i wywody prawne.

Pan P. S. przystąpił w dniu [...] grudnia 2005 roku do egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikację adwokacką. Komisja Konkursowa do przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów adwokackich w Okręgowej Izbie Adwokackiej w B. uchwałą z dnia [...] grudnia 2005 roku ustaliła, że kandydat uzyskał z egzaminu konkursowego negatywny wynik w ilości189 punktów.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2006 r. pan P. S. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w B. o wpis, w drodze wyjątku, na listę aplikantów adwokackich podnosząc, iż osiągnięty wynik świadczy o przygotowaniu skarżącego do egzaminu a przyczyną nieudzielenia odpowiedzi na więcej pytań było zdenerwowanie i stres. Pan P. S. wskazał ponadto na fakt odbywania praktyki w kancelarii adwokackiej podkreślając, iż do ustawowego minimum uprawniającego do wpisu na listę aplikantów zabrakło mu jedynie 1 punktu. Do wniosku skarżący załączył opinię adwokata E. R. oraz kopię pisma z Ministerstwa Sprawiedliwości, w którym wyjaśniono, iż pomimo, że nie przysługują kandydatowi środki odwoławcze od uchwały komisji egzaminacyjnej, może on złożyć wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich.

Okręgowa Rada Adwokacka w B. po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2006 r. powyższego wniosku postanowiła wpisać pana P. S. na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w B., wskazując w uzasadnieniu, iż skarżącemu zabrakło jednego punktu do minimum gwarantującego możliwość złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich. Rada zauważyła, iż warunki, w jakich przyszło kandydatowi zdobywać wykształcenie oraz środki do życia wskazują, iż jest człowiekiem zaradnym, wytrwałym i zasługującym na słowa uznania za konsekwentne dążenie do realizacji wyznaczonego celu. Okręgowa Rada Adwokacka mając na uwadze brak w przepisach ustawowych zakazu podejmowania uchwał uwzględniających wnioski osób, które nie uzyskały wymaganych 190 punktów, uznała, że w zaistniałej sytuacji dopuszczalne jest uwzględnienie wniosku pana P. S. i podjęła, w oparciu o art. 75 ust. 3 p.o.a. uchwałę wpisującą skarżącego na listę aplikantów adwokackich.

Następnie akta osobowe pana P. S. zostały przesłane przez Naczelną Radę Adwokacką wraz z pismem przewodnim z dnia [...] lutego 2006 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości. Jak wynika z umieszczonej na powyższym piśmie prezentaty Ministerstwa Sprawiedliwości akta osobowe skarżącego wpłynęły do organu w dniu [...] marca 2006 r.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku nr [...], sprzeciwił się wpisowi Pana P. S. na listę aplikantów adwokackiej Okręgowej Izby Adwokackiej w B. stwierdzając, że w świetle zasad przeprowadzania egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką w 2005 r., przyjętych ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163. poz. 1361 zwanej dalej ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r.), na listę może być wpisana osoba, która uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Zatem kandydat, zgodnie z art. 75 i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze w zw. z art. 6 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. musiał uzyskać z testu co najmniej 190 punktów. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że w cytowanych przepisach nie została przewidziana dla uczestników egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005 r. możliwość doliczania do wyniku uzyskanego z testu - bez względu na okoliczności - dodatkowych punktów przez komisje konkursowe powołane do przeprowadzenia konkursu dla kandydatów na aplikantów adwokackich bądź przez okręgowe rady adwokackie. W konsekwencji organ uznał, że Okręgowa Rada Adwokacka w B. nie była uprawniona do doliczenia panu P. S. dodatkowego punktu z przyczyn wskazanych w jej uchwale z dnia [...] stycznia 2006 r.

Ponadto Minister Sprawiedliwości zauważył, iż w myśl orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 selekcja kandydatów na aplikantów i ich kwalifikowanie winny być przeprowadzane wyłącznie według zasad ustawowych i na podstawie jednoznacznie sprecyzowanych kryteriów, ustalonych w ustawach (a w kwestiach technicznych w wydanych na ich podstawie aktach o charakterze wykonawczym). Wyjątki od powyższej zasady, stanowiące ograniczenia w zakresie korzystania z wolności konstytucyjnych (a za taki należy uznać przeprowadzanie konkursu kwalifikacyjnego na aplikację adwokacką), w myśl art. 31 ust. 3 i art. 65 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP, może określać wyłącznie ustawa. Zatem organy korporacyjne prowadząc nabór nie mogą samodzielnie określać istotnych wymogów, jak zasady przeprowadzania konkursu czy zasady oceniania jego rezultatów, stawianych kandydatom na aplikacje. Tym samym, wywodzi organ, skoro nie było podstaw prawnych do doliczenia wnioskodawcy do wyniku osiągniętego z testu przez Okręgową Radę Adwokacką w B. dodatkowego punktu, należy uznać, iż uzyskany przez niego wynik wynosi 189 punktów. W tej sytuacji nie można, zdaniem organu, przyjąć, że kandydat uzyskał pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uprawniający do wpisu na listę aplikantów adwokackich czyli co najmniej 190 punktów.

Na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2006 roku pan P. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uznania wpisu na listę aplikantów adwokackich wobec nie wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu w terminie w myśl art. 69 ust. 2 p.o.a., ewentualnie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego w sprawie doszło do naruszenia art. 69 ust. 2 p.o.a. z uwagi na uchybienie terminu do wyrażenia sprzeciwu. Uzasadniając powyższy zarzut pan P. S. podniósł, iż uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w B. wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości dnia [...] marca 2006 r. podczas gdy sprzeciw został nadany przez organ listem poleconym w dniu [...] kwietnia 2006r. Określony w art. 69 ust. 2 p.o.a. 30 dniowy termin na wyrażenie przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu upłynął natomiast w dniu [...] kwietnia 2006 r. Skarżący na potwierdzenie zawartego w skardze stanowiska przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 1997 r. (sygn. akt I SA/Gd 140/96), w którym sąd uznał termin za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskim urzędzie pocztowo - telekomunikacyjnym.

Kolejny zarzut skargi to naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości art. 75 ust. 4 p.o.a. w związku z przepisami ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw poprzez zastosowanie w stosunku do egzaminu na aplikację adwokacką przeprowadzonego w 2005 r. uprawnień przysługujących Ministrowi od dnia 1 stycznia 2006 r. Pomimo bowiem, iż uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej została wydana w dniu [...] stycznia 2006 r. dotyczyła weryfikacji egzaminu z roku 2005.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie wskazując, iż nie można podzielić stanowiska skarżącego, że organ sprzeciwił się jego wpisowi na listę aplikantów z uchybieniem terminu. Termin ten bowiem dotyczy czasu podjęcia decyzji a nie doręczenia sprzeciwu przez pocztę. Tym samym Minister Sprawiedliwości podejmując decyzję w dniu [...] kwietnia 2006 r. dochował terminu zakreślonego art. 69 ust. 2 p.o.a.

Minister Sprawiedliwości podniósł także, iż brak jest podstaw do uznania za słuszne twierdzenia skarżącego o naruszeniu przepisu art. 75 ust. 4 p.o.a. w związku z przepisami ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, bowiem organ zaskarżoną decyzją nie dokonał merytorycznej weryfikacji uzyskanego przez pana P. S. wyniku. Organ skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 69 ust. 2 p. o. a. z uwagi na zakwestionowanie samodzielnego doliczenia do wyniku uzyskanego z testu dodatkowych punktów przez Okręgową Radę Adwokacką.

Skarżący w piśmie złożonym w Sądzie w dniu [...] września 2006 r. wskazał na nietrafność odpowiedzi na skargę podnosząc, że w skardze nie powołał się na okoliczność, iż powodem uchybienia terminu jest doręczenie mu sprzeciwu po terminie, lecz że termin ten nie został dochowany przy wydawaniu decyzji. Pan P. S. podkreślił, że jego zdaniem potwierdzeniem dochowania terminu do skutecznego sprzeciwu na decyzję innego organu powinno być stosownie do treści art. 57 ust. 5 Kpa nadanie tej decyzji w placówce pocztowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 roku, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Oznacza to, że sądy administracyjne oceniając akty i czynności z zakresu administracji publicznej stosują kryterium prawne a nie kierują się względami natury słusznościowej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 roku, poz. 1270 z póź. zm.) dalej zwanej ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Oceniając zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2006 roku, nr [...] sprzeciwiającą się wpisowi pana P. S. na listę aplikantów adwokackich Okręgowej Izby Adwokackiej w B., dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2006 roku Sąd uznał, że jest ona zgodna z prawem, a zatem skarga w niniejszej sprawie podlega oddaleniu.

Egzamin dla kandydatów na aplikację adwokacką, do którego w dniu [...] grudnia 2005 r. przystąpił pan P. S., przeprowadzony został w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze z uwzględnieniem zmian przyjętych ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw.

W myśl art. 75 p.o.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia egzaminu, w którym uczestniczył pan P. S., nabór na aplikację adwokacką przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego, przy czym aplikantem adwokackim może być osoba, która uzyskała z egzaminu pozytywną ocenę (oraz spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 p.o.a.). Uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego a sam wpis na listę aplikantów adwokackich następuje na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia.

Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego, polegającego na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów (art. 75 i p.o.a.). W myśl art. 75j ust. 1 p.o.a. wynik kandydata ustala w drodze uchwały komisja.

Zgodnie natomiast z art. 69 p.o.a. okręgowa rada adwokacka zawiadamia w terminie 30 dni Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o wpisie na listę aplikantów adwokackich, przy czym wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.

Mając na uwadze brzmienie przytoczonych powyżej przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, iż zasadny jest pogląd Ministra Sprawiedliwości wyrażony w zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], zgodnie z którym na listę aplikantów adwokackich może być wpisana wyłącznie osoba, która uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego.

Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się bowiem wpisowi pana P. S. na listę aplikantów adwokackich Okręgowej Izby Adwokackiej w B., z uwagi na fakt, iż skarżący uzyskał z egzaminu negatywny wynik w postaci 189 punktów, uznając jednocześnie, iż Okręgowa Rada Adwokacka nie była uprawniona do doliczenia kandydatowi dodatkowego punktu.

Mając na uwadze, iż w art. 75 ust. 2 p. o. a. wprost wskazano, iż aplikantem adwokackim może być osoba, która uzyskała z egzaminu pozytywną ocenę, przy czym, zgodnie z 75j ust. 1 p. o. a. to komisja ustala wynik kandydata, podzielić należy ocenę Ministra Sprawiedliwości odnośnie braku podstaw dla podjęcia przez Okręgową Radę Adwokacką w B. uchwały z dnia [...] stycznia 2006 r.

W sytuacji, w której przepisy ustawy - Prawo o adwokaturze określają tryb dokonania wpisu kandydata na listę aplikantów adwokackich uzależniając powyższą możliwość między innymi od uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Okręgowej Rady Adwokackiej w B. zajętym w uchwale z dnia [...] stycznia 2006 r., w myśl którego dopuszczalne jest uwzględnienie wniosku pana P. S., gdyż ustawa nie ustanowiła zakazu podejmowania uchwał uwzględniających wnioski wobec osób, które nie uzyskały minimum 190 punktów. Zgodnie z art. 75 ustawy - Prawo o adwokaturze wpis na listę aplikantów adwokackich następuje na podstawie uchwały właściwej okręgowej rady adwokackiej, jednakże z zastrzeżeniem, iż do złożenia wniosku o wpis uprawnia kandydata uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego. Na marginesie dodać należy, iż podzielenie poglądu wyrażonego przez Okręgową Radę Adwokacką w B. w uchwale z dnia [...] stycznia 2006 r. prowadziłoby wprost do pominięcia w trakcie naboru na aplikację adwokacką jednej z jego ustawowych przesłanek tj. pozytywnej oceny z egzaminu. W konsekwencji oznaczałoby to odejście od przyjętej w ustawie zasady, iż przyjęcie na aplikację adwokacką opiera się na obiektywnym i bezstronnym sprawdzeniu wiedzy kandydatów według jednolitych kryteriów, w oparciu o zasadę równego dostępu do zawodu, ograniczonego jedynie poziomem wiedzy prawniczej.

Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi, odnośnie zastosowania przez Ministra Sprawiedliwości uprawnienia do wystąpienia w roli organu odwoławczego weryfikującego wynik, który uzyskał Skarżący podczas egzaminu na aplikację adwokacką, przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005 r. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości nie działał bowiem w trybie art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, który to przepis wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2006 r., lecz na podstawie, obowiązującego w dniu wydania decyzji, art. 69 ust. 2 p.o.a, uprawniającego Ministra do zgłoszenia sprzeciw wobec wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich.

Nie zasługuje też na uwagę zarzut uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu. Zgodnie z art. 69 ust 2 p.o.a. wpis na listę aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Uchwałę o wpisie pana P. S. na listę aplikantów adwokackich Minister otrzymał, jak wynika z prezentaty organu umieszczonej na piśmie przewodnim, do którego uchwała wraz z aktami osobowymi skarżącego została załączona, w dniu [...] marca 2006 r. W konsekwencji 30 - dniowy termin na wyrażenie przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu upłynął w dniu [...] kwietnia 2006 r. Minister Sprawiedliwości wydał decyzję nr [...], którą sprzeciwił się wpisowi Pana P. S. na listę aplikantów adwokackiej Okręgowej Izby Adwokackiej w B. w dniu [...] kwietnia 2006 r.

W świetle art. 69 ust. 2 in fine p.o.a. w zw. z art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 zwanej dalej Kpa) zarzut uchybienia terminu należy uznać za bezpodstawny. W sytuacji bowiem, w której cyt. przepis ustawy - Prawo o adwokaturze przewiduje, iż Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej, powinna ona zatem zawierać wszystkie niezbędne składniki ujęte w art. 107 § 1. Kpa, do których należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji publicznej, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji oraz datę jej wydania.

Jak podnosi J. Borkowski w "Komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego" (Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005 r. str. 505) podawana w decyzji data jej wydania pozwala ustalić, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygnięcie w sprawie, przy czym data wydania decyzji nie będzie równoznaczna z tą datą, od której organ i strony będą decyzją związani. Zgodnie bowiem z art. 110 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.

Mając powyższe na uwadze, w sytuacji, w której zgodnie z art. 69 p.o.a. Ministrowi Sprawiedliwości przysługuje prawo wyrażenia w formie decyzji administracyjnej sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów adwokackich w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego, za datę wyrażenia przez organ sprzeciwu należy uznać datę wydania decyzji. Tym samym wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji nr [...] w dniu [...] kwietnia 2006r. nastąpiło z zachowaniem zakreślonego w art. 69 p.o.a. terminu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.