Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 922/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 136, 137
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2016 r. sprawy ze skarg Gminy Miejskiej K. i Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w K. na decyzję Wojewody z dnia 1 lipca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargi oddala.


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia 26 listopada 2015 r. nr [...] działając na mocy art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. - po rozpatrzeniu wniosku: M.C., D.C., W.C., Z.W., W.P., K.R., P.M., P.M., D.G., M.P., D.D., A.S., S.L., A.L., C.T., E.T., B.Z., A.B., J.T., J.T., S.M., P.M. i W.M. o zwrot nieruchomości orzekł:

1/ o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,2332 ha objętej księgą wieczystą [...], nr [...] o pow. 0,2176 ha objętej księgą wieczysta nr [...] i nr [...] o pow. 0,0498 ha (powstałej z podziału działki nr [...]) objętej księgą wieczystą nr [...] wszystkie położone w obr. [...] jedn. ewid. N., miasto K. w granicach wywłaszczonej parceli l. kat [...] była gmina katastralna C. na rzecz następujących osób:

a/ M. P.C. (s. K. i A. - w 45 423/1 260 000 części;

b/ D. P. C. (s. K. i A.) - w 45 423/1 260 000 części;

c/ W.B.C. (s. Z. i J.) - w 65 934/1 260 000 części;

d/ Z. W. (c. M. i J.) - w 11610/1260000 części,

e/ W.P. (s. S. i M.) - w 11 610/1 260 000 części,

f/ K.R. (c. E. i W.) - w 30 000/1 260 000 części,

g/ P.M. (s. E. i W.) - w 30 000/1 260 000 części,

h/ P.M. (s. E. i W.) - w 30 000/1 260 000 części,

i/ D. W.G. (c. J. i L.) - w 90 000/1 260 000 części;

j/ M. P.(c. F. i W.) - w 180 000/1 260 000 części;

k/ D.D. (c. Z. i J.) – w 90000/1260 000 części;

l/ A.S. (c. A. i W.) - w 15 000/1 260 000 części,

m/ S. L. (s. A. i W.) - w 15 000/1 260 000 części,

n/ A. L. (c. Z. i J.) - w 60 000/1 260 000 części,

o/ C.T. (s. F. i W.) - w 180 000/1 260 000 części,

p/ E. T. (c. M. i J.) - w 45 000/1 260 000 części,

q/ B. Z. (c. E. i T.) - w 45 000/1 260 000 części,

r/ A.J.B. (c. M. i S.) - w 90 000/1 260 000 części,

s/ J.J.T. (s. C. i W.) - w 60 000/1 260 000 części;

t/ J. A.T. (s. C. i W.) - w 60 000/1 260 000 części,

u/ S.M. (s. J. i L.) - w 20 000/1 260 000 części;

v/ P.M. (s. E. i S.) - w 20 000/1 260 000 części;

w/ W.M. (s. E. i S.) - w 20 000/1 260 000 części.

2/ o zobowiązaniu osób wymienionych powyżej do zwrotu na rzecz Gminy kwoty 680,12 zł odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości podzielonego stosownie do udziału.

W uzasadnieniu organ podniósł, że podstawą rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami a w szczególności art. 136 i art. 137 powołanej ustawy. Prawomocnym orzeczeniem Województwa z dnia 26 października 1929 r. wywłaszczono na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gm. kat. C. m.in. parcelę l. kat. [...] o pow. 0,7395 ha objętą [...] b. gm. kat. C. stanowiącą własność W.T. w całości. Na podstawie dokumentacji do celów prawnych - kompilacji mapy katastralnej z mapą ewidencyjną- wykonanej na zlecenie organu w dniu 24.11.2014 r. przez geodetę uprawnionego ustalono, iż parcela l. kat. [...] b. gm. kat. C. wchodzi w skład działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. Powyższe opracowanie przyjęto do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 28.11.2014 r. Dokonane przez organ ustalenia dowodzą, iż z wnioskiem o zwrot wystąpiły osoby legitymowane zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a odjęcie własności nastąpiło w drodze instytucji wywłaszczenia.

Dla stwierdzenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona, należało w prowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu, w świetle wskazanego art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Prawomocnym orzeczeniem Województwa z dnia 26 października 1929 r. wywłaszczono na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w gm. kat. C. m.in. parcelę l. kat. [...] o pow.0,7395 ha objętą [...] b. gm. kat. C.. Zgodnie z obwieszczeniem Starostwa Powiatowego z dnia 13.09.1929 r. w sprawie wywłaszczenia gruntów w gminie kat. C. pod lotnisko w R. "(...) Celem komisyjnego ustalenia potrzeby, przedmiotu i rozciągłości wywłaszczenia, zarządzam na zasadzie art. 46 ustawy z dnia 15 lipca 1925 (o zakwaterowaniu wojsk w czasie pokoju oraz art. 23 Rozporządzenia Prezydenta R. P. z dnia 14 maja 1928 r. w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu, w celu budowania i utrzymania w ruchu kolei żelaznych - rozprawę wywłaszczeniową na miejscu w C. z udziałem znawcy technicznego i stron interesowanych - na dzień 8 października 1929 o godzinie 9-tej rano (...) ". Wywłaszczenie powyższym orzeczeniem nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymania w ruchu kolei żelaznych. Takie zastosowanie podstawy wywłaszczenia przewidywał przepis art. 171 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli. Przepis art. 43 rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli wskazywał, iż w drodze wywłaszczenia można było nabywać tereny, przeznaczone na cele określone w art. 10 pkt 1 lit. a, b i c oraz w art. 11 lit. a, a także skrawki gruntów nienadających się do zabudowania w myśl przepisów obowiązujących lub według planu zabudowania, o ile takie skrawki zostały utworzone przez linie zabudowania. Pomijając dopuszczalność wywłaszczenia skrawków terenów nienadających się do zabudowania, to w 1929 r. celem wywłaszczeń mogła być: a/ budowa wszelkich arterii komunikacyjnych, razem z urządzeniami pomocniczymi (art. 10 pkt l lit. a i art. 11 lit. a rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli); b/ budowa budynków, zakładów i urządzeń użyteczności publicznej (art. 10 pkt 1 lit. b rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli);. c/ budowa placów publicznych, skwerów, parków, ogrodów, placów sportowych i innych podobnych urządzeń, przeznaczonych do użytku publicznego (art. 10 pkt l lit. c rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli).

Konkretny cel jaki miał być zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości ustalono na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu oraz dokumentu "Podział parcel gruntowych" - jako rozszerzenie lotniska wojskowego. Organ I instancji wskazał, iż w świetle całości zgromadzonego wyprawie materiału dowodowego oraz treści wyroków - wydanego w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z 13 marca 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 1988/00 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1118/08, zapadłego w analogicznej sprawie dotyczącej nieruchomości, która podobnie jak przedmiotowa, została wywłaszczona na cele rozszerzenia lotniska wojskowego w C. orzeczeniem Województwa z 26 października 1929 r. (w stosunku do której stwierdzono jej zbędność na tenże cel, gdyż - jak wówczas ustalono - na jej terenie nie były prowadzone żadne prace związane z realizacją ww. celu wywłaszczenia, lecz została wykorzystana pod inną rodzajowo inwestycję w postaci lotniska cywilnego), zawnioskowane do zwrotu działki nr [...], nr [...] i nr [...] (powstała z podziału działki nr [...]), poł. w obr. [...], jedn. ewid. N. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli [...]. kat. [...], b. gm. kat. C., służyły na cele lotniska cywilnego, zamiast planowanego "poszerzenia lotniska wojskowego", w związku z czym nieruchomości te należało w ocenie organu I instancji uznać za zbędne na cel ich wywłaszczenia.

Od tej decyzji odwołanie złożyła Gmina odnosząc, iż w roku 1923 powstał na wojskowym lotnisku w R. trzeci w Polsce po W. i L. cywilny port lotniczy. Dotychczasowe lotnisko wyłącznie wojskowe, stało się obiektem wojskowo cywilnym. Przy czym należy zaznaczyć, iż lotnisko cywilne powstało w ramach infrastruktury lotniska wojskowego i po uzgodnieniu tej decyzji z władzami wojskowymi. W przedmiotowej sprawie zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2001 r. sygn. akt: II SA/Kr 1988/00, w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, że o tym czy cel wywłaszczenia - faktyczne włączenie działki nr [...] w obszar poszerzonego i funkcjonującego lotniska wojskowego został zrealizowany, winien decydować stan faktyczny istniejący w chwili wybuchu wojny. Zatem, niezrozumiałym jest powoływanie się przez Starostę w uzasadnieniu decyzji na inne wyroki oraz wskazywanie, iż mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Nawiązując natomiast do wyroku zapadłego w niniejszej sprawie, zaznaczyć należy, iż z notatki służbowej Głównego Inspektora Lotnictwa z 1963 r. skierowanej do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wynika, że Lotnisko K. — R. istniało przez 1939 r. jako lotnisko wojskowe i komunikacyjne o nawierzchni trawiastej. W okresie wojny, wojska okupacyjne wybudowały na tym lotnisku drogę startową /betonową/ (...) wraz drogami kołowania dla samolotów. W roku 1945 lotnisko K.-R. (jako lotnisko wojskowe) użytkowane było przez lotnictwo wojskowe i lotnictwo komunikacyjne. W roku 1951 przystąpiono do wydłużenia istniejącej drogi startowej o 950 m /łącznie 2000 m/ (...) Lotnictwo wojskowe użytkowało lotnisko K.-R. do 5 listopada 1955 roku, obecnie użytkuje go lotnictwo cywilne. Jak z powyższego wynika, lotnisko w chwili wybuchu wojny stanowiło lotnisko wojskowe i komunikacyjne. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami a nie jak błędnie w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał Starosta tj. uznając, iż na zawnioskowanych do zwrotu nieruchomościach nie zrealizowano przedmiotowego celu.

Wojewoda decyzją z dnia 1 lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby, to znaczy spadkobiercy jej poprzedniego właściciela W.T., co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy, stosowne dokumenty. Po drugie nieruchomość może zostać uznana za wywłaszczoną w rozumieniu u.g.n., gdyż jej nabycie nastąpiło na mocy orzeczenia Województwa z 26 października 1929 r. wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych - zgodnie z art. 171 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie w dniu 13 marca 2001 r. wydany został przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrok sygn. akt II SA/Kr 1988/00, w treści którego wskazano, iż: "niewątpliwie trafne jest spostrzeżenie zawarte w skardze, że infrastruktura lotniska, obejmuje nie tylko urządzenia wymagające robót budowlanych np. hangarów, pasów startowych, dróg manipulacyjnych, ale obejmuje także tereny, które nie są zabudowane, a tylko wyznaczają niezbędną przestrzeń do prawidłowego funkcjonowania lotniska. Prawdziwość tego stwierdzenia nie wymaga wiadomości specjalnych, gdyż podlega weryfikacji w świetle zasad doświadczenia życiowego. Dlatego też brak dokumentacji, z której wynikało by, że na działce nr [...] stanowiącej część uprzedniej parceli [...]. kat. [...], dokonano inwestycji lub, że taka inwestycja miała być zrealizowana, nie jest wystarczającym argumentem, do przyjęcia ustalenia, że działka ta nie została zużyta na poszerzenie lotniska zgodnie z celem wywłaszczenia. Jest poza sporem powszechnie znana okoliczność, że lotnisko wojskowe w R.-C. funkcjonowało jeszcze przed wybuchem II wojny światowej i służyło właśnie potrzebom 2 Pułku Lotniczego. Rację ma Wojewoda, że rozszerzenie terenu tego lotniska przez okupanta niemieckiego, nie może być traktowane jako realizacja celu wywłaszczenia na potrzeby polskich sil zbrojnych. Również korzystanie po zakończeniu wojny, z obszaru całego lotniska, z wykorzystaniem jego rozszerzenia przez okupanta, nie mogło by sanować braku realizacji celu wywłaszczenia działki [...] przez polskie władze wojskowe, przed wybuchem wojny. Z tego względu - zdaniem sądu - o tym czy cel wywłaszczenia -faktyczne włączenie działki l. kat. [...] w obszar poszerzonego i funkcjonującego lotniska wojskowego został zrealizowany, winien decydować stan faktyczny istniejący w chwili wybuchu wojny. (...) Przy skardze przedłożono dokumenty - kserokopie z map, których dysponentem jest Muzeum Lotnictwa Polskiego odzwierciedlające tereny lotniska z łat 30 tych i w latach 1962-1963. Na tzw. "planie sytuacyjnym terenów lotniska" z roku 1930 wskazanopołożenie obecnej działki [...]. Usytuowana jest ona wewnątrz terenów wywłaszczonych przy ich obrzeżu. Na kserokopii innej mapy - bez jej oznaczenia - działka nr [...] tak oznaczona, posadowiona jest też przy granicy wywłaszczenia do 1930 r. Z dokumentu tego nie wynika jednak czy jest to nadał umiejscowienie orientacyjne czy też o charakterze geodezyjnym. Nie było przedmiotem dotychczasowych ustaleń w sprawie, badanie czy wedle stanu istniejącego do wybuchu wojny i zajęcia Miasta przez wojska okupacyjne, lotnisko wojskowe faktycznie w oznaczonych na tym planie granicach funkcjonowało. Dla wykazania użycia działki Nr [...] na cel wywłaszczenia - poszerzenie lotniska wojskowego nie jest zaś konieczne wykazywanie, że na działce tej realizowane były inwestycje budowlane służące lotnisku, (...) Obecne ustalenie, że od ponad 30 lat, działka [...], na pewno nie jest wykorzystywana na cele związane z funkcjonowaniem lotniska, nie jest dowodem, że na cel taki wykorzystana nigdy nie była. Poczynienie ustaleń odpowiadających na pytanie, czy działka [...] od początku była zbędna na ceł określony decyzją o wywłaszczeniu -lotniska wojskowego i nie weszła w obszar rzeczywiście funkcjonującego lotniska jako element jego infrastruktury, czy też została zużyta na ten ceł, który został osiągnięty, a dopiero później, teren zmienił przeznaczenie, ma istotne znaczenie dla oceny właściwego zastosowania normy prawa materialnego."

Organ stwierdził, że mając na uwadze treść wyroku jak również dyspozycję art. 153 P.p.s.a., z którego wynika, iż ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, odnosząc się jednocześnie do podniesionego w treści odwołania zarzutu Gminy, dotyczącego nieuzasadnionego - w ocenie skarżącej - powoływania się przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji na wydane w innych sprawach wyroki, uznając go za niezasadny, organ wskazał, iż wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie sądowe nie przesądza kwestii zbędności nieruchomości, której wyrok ten dotyczy. Wskazać bowiem należy, iż wydany w przedmiotowej sprawie wyrok z 13 marca 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 1988/00 dotyczy jedynie działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. N. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. C., a zatem ocena prawna w nim zawarta dotyczy jedynie tej nieruchomości. Z analizy znajdującego się w aktach sprawy opracowania graficznego z naniesionymi na mapie ewidencyjnej w skali 1:5000 granicami lotniska w C. oraz opracowania obrazującego w 1932 roku położenie cywilnego portu lotniczego K.-C. wynika, iż jedynie część ww. działki nr [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. C., znalazła się w granicach lotniska. Z powyższego wynika zatem, iż pozostała część omawianej działki nr [...], znajdująca się poza granicami lotniska, od samego początku była zbędna na cel wywłaszczenia. Na cywilny charakter lotniska wskazuje również pozostały zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy (w szczególności zaś treść cytowanego w zaskarżonym rozstrzygnięciu opracowania autorstwa M.M. pt. "Monografia Cywilnego Portu Lotniczego K.-C." oraz treść publikacji "Atlas Lotnisk Polskich"). W kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który przemawia za uznaniem, iż funkcjonujący do momentu wybuchu II wojny światowej port lotniczy w C. był w istocie lotniskiem cywilnym, na prawidłowość tej oceny nie ma wpływu załączona do treści odwołania notatka służbowa Głównego Inspektora Lotnictwa z 1963 r.

Organ zaznaczył, że na zasadność powyższego stwierdzenia zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia nie ma wpływu wydanie przez Tybunał Konstytucyjny wyroku z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11. Skoro bowiem w przedmiotowej sprawie w ogóle nie można mówić o zrealizowaniu celu wywłaszczenia określonego jako "poszerzenie lotniska wojskowego", gdyż funkcjonujące na tym obszarze lotnisko miało charakter cywilny, to wykładnia przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, zaprezentowana w tym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, pozostaje bez wpływu na uznanie przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel jej wywłaszczenia. W opinii organu odwoławczego, co do zasady prawidłowym było również rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie rozliczeń związanych ze zwrotem przedmiotowej nieruchomości. Waloryzację kwoty odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia tej nieruchomości dokonano dopiero od roku 1950, bowiem pomimo tego, że odszkodowanie zostało wypłacone w roku 1934, to wobec brzmienia art. 227 u.g.n., który stanowi, iż do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, oraz faktu, iż taki organ jak Prezes Głównego Urzędu Statystycznego istotnie został powołany w roku 1946 i dopiero w roku 1950 ogłosił pierwsze wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, przyjęte w tym zakresie przez organ I instancji stanowisko również uznać należało za prawidłowe.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Miejska reprezentowana przez Prezydenta Miasta zarzucając naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i nieuzasadnione przyjęcie, iż na nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia oraz naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię prowadząca do wydania wadliwego orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

W uzasadnieniu podniesiono, że Wojewoda w zaskarżonej decyzji uznał, że notatka sporządzona przez urzędnika państwowego w świetle przedstawionych opracowań historycznych stanowiących dowód pośredni, nie ma wpływu na prawidłowość oceny dokonanej przez Starostę Krakowskiego. Tymczasem podkreślić należy, że powyższe świadczy o tym, że lotnisko w chwili wybuchu wojny stanowiło lotnisko wojskowe i komunikacyjne. W konkluzji domagano się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosło również Stowarzyszenie Klub Sportowy "[...]" zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji i brak dokonania oceny legalności całej decyzji niezależnie od podniesionych zarzutów; art. 10 7 1 K.p.a. przez brak zapewnienia skarżącej czynnego udziału na etapie postępowania odwoławczego; art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, art. 81 K.p.a. przez dokonanie ustaleń faktycznych w sytuacji gdy strona nie miała możliwości odniesienia się do przedmiotowych okoliczności; art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie i brak ustalenia wartości nieruchomości z uwzględnieniem dokonywanych na nią nakładów powodujących zwiększenie wartości nieruchomości; art. 140 ust. 2 i 4 ustawy w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak ustalenia w uzasadnieniu decyzji czy organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził dowód z opinii rzeczoznawcy majątkowego w kwestii zwiększenia lub zmniejszenia wartości zwracanej nieruchomości oraz w zakresie wartości nieruchomości wyliczonej na dzień jej zwrotu; art. 140 ust. 2 ustawy w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak ustalenia w uzasadnieniu decyzji sposobu i podstawy waloryzacji; art. 142 ust. 1 ustawy poprzez brak ustalenia terminu zwrotu nieruchomości; art. 141 ust. 2 ustawy w związku z art. 107 § 2 K.p.a. poprzez brak ustalenia w decyzji informacji o sposobie zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji.

W odpowiedziach na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skargi wniesione w niniejszej sprawie są bezzasadne, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podkreślić należy, że przedmiotem rozpoznania przez WSA w Krakowie były już niemal tożsame sprawy dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z terenu byłej gminy katastralnej C., w których Sąd wyraził pogląd, że teren wywłaszczonej nieruchomości nie jest w żaden sposób wykorzystywany ani zagospodarowany na cel publiczny wynikający z celu wywłaszczenia (por. wyroki WSA w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 104/16, II SA/Kr 876/15, II SA/Kr 1118/08). Biorąc pod uwagę powyższe orzeczenia oraz dążąc do zachowania jednolitość orzecznictwa przed tut. sądem także skład orzekający w niniejszej sprawie zdecydował się na kontynuowanie zapoczątkowanej linii orzeczniczej również w niniejszej sprawie.

Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody z 26 listopada 2015 r. orzekającą o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,2332 ha, nr [...] o pow. 0,2176 ha i nr [...] o pow. 0,0498 ha. Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.., zwanej dalej w skrócie "u.g.n.".) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Taka regulacja w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oceniany w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie został) zrealizowany. Określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem ww. terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tę należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już ww. terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu.

W tej sprawie podstawowym obowiązkiem organów dla rozstrzygnięcia żądania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej parceli gruntowej (nieruchomości) było dokonanie ustalenia, na jaki cel przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona oraz czy nastąpiło użycie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie (orzeczeniu) o jej wywłaszczeniu.

Organy orzekające w sprawie na podstawie dowodów zasadnie przyjęły, że celem wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości, które nastąpiło na mocy orzeczenia Województwa z dnia 26 października 1929 r. znak [...] o wywłaszczeniu kompleksu gruntów na cel rozszerzenia lotniska wojskowego, było "rozszerzenie lotniska wojskowego w C.". Żadna ze stron nie kwestionuje, że decyzja o wywłaszczeniu określała cel tego wywłaszczenia ściśle związany z rozbudową bądź rozszerzeniem lotniska wojskowego. W ocenie Sądu trafnie organy w tej sprawie uznały, że wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w orzeczeniu o jej wywłaszczeniu. Celem wywłaszczenia było przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod lotnisko wojskowe, a zrealizowano na niej lotnisko cywilne. Kwestia realizacji celu wywłaszczenia stanowi podstawowy przedmiot sporu pomiędzy stroną skarżącą, a Wojewodą. Wnioski wysnute przez organ z opracowań "Monografia Cywilnego Portu Lotniczego K.– C." oraz "Atlasu Lotnisk Polskich" są logiczne i przekonujące. Lotnisko K.-C. funkcjonujące do wybuchy II wojny światowej miało charakter portu lotniczego cywilnego. Trafnie organy w tej sprawie ustaliły, że na wywłaszczonej nieruchomości nie powstało lotnisko wojskowe, ani też nie nastąpiło na nim rozszerzenie istniejącego już lotniska wojskowego. Tak wywłaszczony teren nie służył żadnym celom wojskowym i w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu wskazującego na jakikolwiek wojskowe znaczenie tego fragmentu lotniska. Okoliczność, że w okresie II wojny światowej nastąpiło w tym kierunku poszerzenie lotniska wojskowego (dla celów wojskowych) w tej sprawie nie ma znaczenia. Ze zgromadzonych materiałów wynika, że obszar wywłaszczonej nieruchomości od co najmniej 1929 r. miał stanowić i stanowił teren lotniska cywilnego. Trafnie organy przyjęły, że pomimo wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na cele wojskowe (poszerzenie lotniska wojskowego) w istocie pierwotnym przeznaczeniem ww. działek było wybudowanie lotniska cywilnego. W ocenie Sądu cel wywłaszczenia nie może być domniemywany, ani interpretowany w sposób dorozumiany. Nie ma tożsamości między wywłaszczeniem terenu na cele lotniska wojskowego, a wywłaszczeniem na cele lotniska cywilnego lub na cele cywilne istniejącego lotniska.

Organy administracji podniosły, że wywłaszczenie orzeczeniem z dnia 26 października 1929 r. nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. (Dz. U. P. austr. Nr 30) o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych. Takie zastosowanie podstawy prawnej wywłaszczenia mogło nastąpić na podstawie art. 171 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1928 r. Nr 23, poz. 202). Zgodnie z tym przepisem do czasu wydania ogólno-państwowej ustawy wywłaszczenie o wywłaszczeniu nieruchomości ze względów wyższej użyteczności, w wypadkach, przewidzianych w tym rozporządzeniu, następuje: w Warszawie i w województwach: białostockiem, kieleckiem, lubelskiem, łódzkiem, nowogródzkiem, poleskiem, warszawskiem, wileńskiem i wołyńskiem w trybie przewidzianym w dekrecie z dnia 7 lutego 1919 r. w przedmiocie przepisów tymczasowych o wywłaszczeniu na użytek dróg żelaznych i innych dróg komunikacyjnych lądowych i wodnych oraz wszelkich urządzeń użyteczności publicznej (Dz. P. P. P. z 1919 r. Nr 14, poz. 162), w województwach poznańskiem i pomorskiem - w trybie ustawy o wywłaszczeniu własności nieruchomej z dnia 11 czerwca 1874 r. (Zbiór Ust. Prus. str. 221), w województwach: krakowskiem, lwowskiem, stanisławowskiem i tarnopolskiem w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. (Dz. U. P. austr. Nr 30) o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymywania w ruchu kolei żelaznych. To rozporządzenie o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli określało dopuszczalne cele wywłaszczenia, a tryb tego wywłaszczenia określała ww. ustawa z 18 lutego 1878 r. Zgodnie zaś z art. 43 rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli w drodze wywłaszczenia można było nabywać tereny, przeznaczone na cele określone w artykule 10 punkcie 1 lit. a, b i c oraz w artykule 11 lit. a, a także skrawki gruntów nienadających się do zabudowania w myśl przepisów obowiązujących lub według planu zabudowania, o ile takie skrawki zostały utworzone przez linie zabudowania. Pomijając dopuszczalność wywłaszczenia skrawków terenów nie nadających się do zabudowania, to w 1929 r. celem wywłaszczeń mogła być: 1) budowa wszelkich arterii komunikacyjnych, razem z urządzeniami pomocniczymi (art. 10 pkt 1 lit. a i art. 11 lit. a rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli); 2) budowa budynków, zakładów i urządzeń użyteczności publicznej (art. 10 pkt 1 lit. b rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli); 3) budowa placów publicznych, skwerów, parków, ogrodów, placów sportowych i innych podobnych urządzeń, przeznaczonych do użytku publicznego (art. 10 pkt 1 lit. c rozporządzenia o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli).

Należy stwierdzić, że powyższe przepisy nie zawierały żadnych przeszkód wywłaszczenia na cele lotniska cywilnego jako arterii komunikacyjnej z urządzeniami pomocniczymi bądź urządzeniami przeznaczonymi do użytku publicznego. Gdyby więc zamierzano w październiku 1929 r. wywłaszczyć na cele budowy części cywilnej lotniska (lub lotniska cywilnego), to znalazłoby zastosowanie takie właśnie rozstrzygnięcie w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Należy również mieć na uwadze i to, że z dniem 18 maja 1928 r. (17 miesięcy przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu) weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 marca 1928 r. o prawie lotniczem (Dz. U. z 1928 r. Nr 31, poz. 294), które w art. 23 przewidywało możliwość wywłaszczenia terenu pod budowę lub powiększenie lotniska. Lotnisko wojskowe nie było tożsamym z lotniskiem cywilnym i wynikało to wprost z obowiązujących wówczas przepisów. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministrów: Komunikacji i Spraw Wojskowych wydane w porozumieniu z Ministrami: Skarbu, Spraw Wewnętrznych, Spraw Zagranicznych oraz Przemysłu i handlu z dnia 25 kwietnia 1929 r. o szlakach powietrznych, wyznaczonych do lotu ponad obszarem państwa oraz o lotniskach otwartych dla żeglugi powietrznej zagranicznej i krajowej (Monitor Polski z 1929 r. Nr 220, poz. 514) lotniskiem paszportowo-celnym (cywilnym) otwartym dla żeglugi powietrznej krajowej i zagranicznej bez zastrzeżeń było lotnisko w K. (jako jedno z pięciu takich lotnisk w Polsce). Stosownie do § 5 rozporządzenia Ministra Komunikacji z 15 lutego 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrami Spraw Wojskowych i Spraw Wewnętrznych, zaś co do § 6 pkt 1 lit. a), § 17 punkt 2, § 66 lit. b i c i w porozumieniu z Ministrem Skarbu, a co do § 6 punkt 1 lit. b) i § 17, punkt 2 również w porozumieniu z Ministrem Opieki Społecznej, wreszcie co do § 66 lit. c) w porozumieniu z Ministrami Spraw Zagranicznych oraz Przemysłu i Handlu - o podziale lotnisk na kategorie oraz o warunkach zakładania, urządzania i korzystania z lotnisk oraz urządzeń pomocniczych (Dz. U. z 1934 r. Nr 18, poz. 142) dzielono lotniska na wojskowe, cywilne i wspólne (wojskowo-cywilne). Mając na uwadze ww. przepisy lotnisko w K.-C. miało charakter lotniska o charakterze cywilnym i ta cecha cywilnej działalności tego lotniska obejmowała także wywłaszczone parcele. Taki kierunek wykładni znajduje uzasadnienie w zebranym materiałem dowodowym. Z "Atlasu Lotnisk Polskich", publikacji wydanej w 1933 r. wynika, że lotnisko w K.–C. miało nie tyle charakter wspólny (wojskowo-cywilne), ile przede wszystkim charakter cywilny. Sąd w tej sprawie podziela jednolite stanowisko sądownictwa administracyjnego (wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 623/2005, opub. w LEX nr 198167), zgodnie z którym nie można mówić o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia, jeżeli jej zagospodarowanie jest inne, aniżeli było zamierzone (czyli wynikało z decyzji o wywłaszczeniu). W sytuacji zmiany celu wywłaszczenia, a więc gdy nieruchomość została zagospodarowana inaczej, aniżeli to przewidywał cel wywłaszczenia, zwrot nieruchomości jest możliwy wtedy, gdy zagospodarowanie tak wywłaszczonego terenu jest nietrwałe, tj. tego rodzaju, że daje się usunąć. Jak ustaliły to organy administracji stan zagospodarowania działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] pozwala na ich zwrot. Jak wynika z akt sprawy od lat 60-tych XX wieku nie funkcjonuje lotnisko K.-C. i od tego okresu teren ten w istocie nie był wykorzystywany na cele publiczne, poza częściowym jego wykorzystywaniem przez przedsiębiorstwo komunikacyjne. Skoro teren wywłaszczonej nieruchomości nie jest w żaden sposób wykorzystywany ani zagospodarowany na cel publiczny wynikający z celu wywłaszczenia, co w tej sprawie wynika ponad wszelką wątpliwość i co prawidłowo ustaliły organy administracji, to nie było przeszkód do jego zwrotu następcom prawnym byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skargi podlegają oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.


ZDANIE ODRĘBNE

Zdanie odrębne

Zdaniem autora zdania odrębnego, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznają sądu w tej sprawie była decyzja o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej w 1929 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymania w ruchu kolei żelaznych, na cel budowy lotniska wojskowego. Zdaniem organów fakt, iż cel ten nie został zrealizowany uzasadnia zwrot tej nieruchomości.

Znane jest stanowisko wyrażone przez tut. Sąd w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r. II SA/Kr 1118/08 (wydany w analogicznej sprawie) w którym wyrażono pogląd, iż "stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn.: Dz.U. z 2004 r., nr 261, póz. 2603 z późn. zm.) - DALEJ ustawa, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji ,o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ustępu trzeciego tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tak generalna regulacja przepisu w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami". Stanowisko to podzielił Naczelny Sąd Administracyjny który wyrokiem z dnia 3 lutego 2010 r. l OSK 5227 09 oddalił skargę kasacyjna od tego wyroku. Stanowisko to było także powielane w wyrokach, jakie w analogicznych sprawach zapadły przed tutejszym sądem tj. w wyrokach akt II SA/Kr 104/16, II SA/Kr 876/15.

Stanowiska tego nie podziela jednak autor zdania odrębnego. Otóż zasadną jest, że każda ustawa - także ustawa o gospodarce nieruchomościami reguluje stosunki prawne, jakie pod jej rządami zostały ukształtowane. Co zwrotu

wywłaszczonej nieruchomości ustawa przewiduje możliwość jej zwrotu, w razie spełnienia przesłanek w tej ustawie określonych (przesłanek zbędności). Co do zasady więc, przesłanki te (zwrotu) mogą się ziścić jeżeli nieruchomość wywłaszczona na podstawie tej ustawy okazała się być zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu jej przepisów. Skutki wywłaszczenia realizowanego na podstawie innych aktów, w tym możliwość zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, co do zasady należy więc oceniać przez pryzmat przepisów w oparciu o które wywłaszczenia dokonano. Inne rozwiązanie tj. stosowanie przepisów aktualnie obowiązujących do stanów faktycznych zaistniałych pod innym stanem prawnym możliwe jest tylko, gdy przepis szczególny lub derogacyjny tak stanowi. Przepisem takim (przepisem szczególnym) jest art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, iż przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. póz. 64 oraz z 1982 r. póz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. póz. 138, z 1961 r. póz. 47 i 159 oraz z 1972 r. póz. 192), ustaw z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. póz. 216, z 1972 r. póz. 312 oraz z 1985 r. póz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. póz. 159, z 1972 r. póz. 193 oraz z 1974 r. póz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. póz. 192, z 1973 r. póz. 282 oraz z 1985 r. póz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego (ust 1).

2. Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie:

1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na

obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. póz. 240 oraz z 1957 r. póz. 172);

2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości

niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. póz.

31);

3) 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. póz. 127, z późn. zm.) (ust. 2).

Jedynie zatem do wywłaszczeń co do których ustawa o gospodarce nieruchomościami używa wart. 216 ust 1 terminologii "przejętych" (co należy rozumieć jako przejętych w drodze wywłaszczenia) a dokonanych na podstawie wymienionych w tym przepisie aktów, można odpowiednio stosować przepisy ustawy w zakresie zwrotu nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia i w oparciu o przesłanki w tej ustawie określone a które to przesłanki nie były uwzględnione w aktach prawnych na podstawie których wywłaszczenia dokonywano lub były określone w sposób odmienny (choćby częściowo) jak np. w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Stanowisko to wydaje się być w orzecznictwie utrwalone (por. wyroki NSA z 3 października 2000 r., IV SA 2179/98 i z 21 listopada 2000 r., IV SA 2172/00, z 26 października 2004 r. OSK 771/04, z 10 lutego 2011 r. l OSK 537/10) jak i w doktrynie (zob. T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości, Warszawa 1998, s. 177-178). Takie też stanowisko zaakceptował Trybunał Konstytucyjny który w wyroku z dnia 24 października 2001 r. orzekł, iż art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543):

1) w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu

III tejże ustawy do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie

art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6

września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, póz. 13; zm.:

z 1946 r. Nr 49, póz. 279; z 1957 r. Nr 39, póz. 172; z 1958 r. Nr 17, póz. 71 i 72; z

1968 r. Nr 3, póz. 6) jest zgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej;

2) w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu

III tejże ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa

na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości

na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. z 1948 r. Nr 35, póz. 240; zm.: z 1957

r. Nr 39, póz. 172) jest niezgodny z art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej.

3) W uzasadnieniu wyroku TK nawiązując do orzecznictwa sądów administracyjnych, ale także wcześniejszych orzeczeń Sądu Najwyższego, wskazuje, iż wyliczenie zawarte w art. 216 ustawy z 1997 r. jest traktowane jako wyliczenie o charakterze enumeratywnym, co wyklucza możliwość rozszerzającej wykładni tego przepisu, czy -tym bardziej - stosowania analogii, a tym samym wyklucza odnoszenie zasady zwrotu do innych sytuacji, w których doszło do odjęcia własności, a nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w przepisie lub akcie, który był podstawą tego odjęcia.

Stanowisko to zasługuje na pełną aprobatę. Jeżeli doszło do odjęcia własności nieruchomości na podstawie aktu prawnego nie wymienionego w przepisie art. 116 ustawy, brak podstaw by oceniać czy nieruchomość ta okazała się zbędna na cel wywłaszczenia (celu określonego w akcie który własność tą odejmował) - co za tym idzie brak podstaw prawnych by w oparciu o przepisy ustawy aktualnie obowiązującej dokonywać zwrotu tej nieruchomości.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie wywłaszczenia dokonano w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. o wywłaszczeniu w celu budowania i utrzymania w ruchu kolei żelaznych - a zatem aktu nie wymienionego w art. 116 ustawy, brak podstaw prawnych by oceniać czy nieruchomość ta była zbędna na cel wywłaszczenia a w konsekwencji dokonywać zwrotu tej nieruchomości.