Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2368/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 PKT 11
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 28 sierpnia 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 952/16 w sprawie ze skargi S. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 952/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej na zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "PINB", [...], na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) nałożył na skarżącą obowiązek wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego znajdującego się na terenie działki o nr ew. [...], przy ul. [...] w W., polegających na wykonaniu:

- zamknięcia zbiornika szczelną pokrywą oraz wykonaniu odpowietrzenia wyprowadzonego, co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu,

- odprowadzenia wód opadowych z dachu budynku na teren własnej działki.

Po przeprowadzeniu postępowania legalizacyjnego i na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, że, aby doprowadzić budynek do zgodności z obowiązującymi przepisami, należy zamknąć zbiornik szczelną pokrywą oraz wykonać kanał wentylacyjny z usytuowaniem wylotu tej wentylacji w odległości 5 m od okiem pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, min. 2 m od granicy działki nr [...], w odległości min. 2 m od drogi (ulicy), wywiewkę kanału należy wyprowadzić min. 0,5 m ponad teren. Ponadto należy wykonać odcinek rynny z połączeniem jej z istniejącą rynną, zlokalizowaną na granicy z działką nr [...]. Rynnę wyprowadzić poza narożnik budynku na teren własnej działki i zakończyć rurą spustową. W ten sposób wody opadowe z dachu budynku zostaną zagospodarowane na terenie własnej działki.

Dopiero po wykonaniu nakazanych decyzją robót budowlanych, samowolnie wybudowany budynek spełniać będzie wymogi obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli M. i A. J..

Zaskarżoną decyzją [...] WINB, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że ww. decyzja PINB zapadła z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. w stopniu uniemożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty. Uzasadnionym było zatem zastosowanie

art. 138 § 2 K.p.a. Co prawda, PINB miał prawo do nałożenia obowiązków na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. jednak zakres tych obowiązków nie został ustalony wyczerpująco. Z uwagi na usytuowanie przedmiotowego budynku w granicy i zrealizowanie okien w ścianie znajdującej się w granicy działki, organ odwoławczy za konieczne uznał doprowadzenie ściany z otworami okiennymi i w granicy działki, do stanu zgodnego z prawem. Wobec faktu, że przedmiotowy budynek został wybudowany samowolnie, to legalizacja takiej zabudowy musi uwzględniać uzasadniony interes stron. A mianowicie, warunek takiego usytuowania, aby nie uniemożliwiały one prawidłowej i optymalnej zabudowy nieruchomości sąsiedniej – także w bliżej nieokreślonej perspektywie. Ponadto interes społeczny i słuszny interes strony wymagał, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała inwestora samowoli w sytuacji lepszej, niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Także z uwagi na usytuowanie okien w ścianie znajdującej się w granicy działki sprawa wymaga wyjaśnienia pod względem spełniania wymogów przeciwpożarowych. Bezspornym jest, że otwory okienne w granicy działki nie tylko pogarszają warunki użytkowania działki sąsiedniej, ale mogą sprzyjać rozprzestrzenianiu się ognia. Z opisu technicznego dokumentacji nie wynika jakiej klasy odporności ogniowej są sporne okna. W związku z tym organ stwierdził, że zamurowanie okna w łazience nie naruszy przepisów budowlanych. Natomiast jeśli w pomieszczeniu sypialni nie będzie można zapewnić dostępu światła w inny sposób niż obecnie, tj. przez okno w granicy działki, to zdaniem WINB należy przeprojektować dokumentację w taki sposób, aby obecne pomieszczenie sypialni o wymiarach 15,05 m2 (znajdujące się w południowo-wschodniej części budynku) nie było pomieszczeniem przeznaczonym na pobyt ludzi. Wtedy warunki oświetleniowe nie będą musiały być spełnione. Takie rozwiązanie będzie mniej korzystne dla inwestora, jednak przedmiotowy obiekt jest samowolą budowlaną i inwestor musi liczyć się z negatywnymi tego konsekwencjami.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy wyjaśnić, czy wykonanie przy zbiorniku na nieczystości ciekłe robót polegających wyłącznie na zamknięciu zbiornika szczelną pokrywą i wykonaniu odpowietrzenia, doprowadzi do zgodności z przepisami. Należało bowiem uwzględnić § 36 warunków technicznych. Na nieprawidłowości w tym zakresie, zwrócił również uwagę autor inwentaryzacji architektonicznej z lipca 2015 r.

Ponadto w sytuacji ustalenia, że w celu doprowadzenia ww. budynku do stanu zgodnego z prawem niezbędne jest nakazanie – poza robotami wskazanymi w zaskarżonej decyzji – wykonania dodatkowych prac budowlanych, organ odwoławczy nie może orzec o nałożeniu na inwestora szerszego zakresu obowiązków niż wymienione w kontrolowanej decyzji. Pozbawiłoby to bowiem strony możliwości instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżąca sformułowała zarzuty dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 138 § 2 i art. 136 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 952/16, oddalając skargę, wskazał na istotę decyzji kasatoryjnej wydawanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i stwierdził, że analiza dowodów zebranych w niniejszym postępowaniu administracyjnym oraz argumentacji stron, prowadzi do wniosku, że WINB prawidłowo podjął rozstrzygnięcie kasacyjne. Organ odwoławczy słusznie ocenił, że zakres robót koniecznych do doprowadzenia budynku do zgodności z przepisami określony został w sposób niepełny.

Z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690) wynika bowiem, że budynek na działce budowlanej należy sytuować w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, w odległości nie mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Brak było dostatecznych ustaleń pozwalających na stwierdzenie, że określona ww. przepisami odległość ściany z oknami w granicy z działką sąsiednią nr [...], nie musiała być zachowana, gdyż działka ta pozostawała we władaniu poprzedników prawnych skarżącej. W odwołaniu wskazano bowiem na postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] czerwca 1987 r., II [...], oddalające wniosek o zasiedzenie działki nr ew. [...] (obecnie nr ew. [...]). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skarżąca była posiadaczem zależnym nieruchomości i użytkowała ją za zgodą E. T.. W tym kontekście muszą być dokonane odpowiednie ustalenia, które przesądzą o tym czy jest, bądź nie jest zasadne doprowadzenie przedmiotowej ściany z otworami okiennymi, znajdującej się w granicy z działką uczestników, do zgodności z obecnymi przepisami. Słuszne wątpliwości WINB wzbudziło również twierdzenie organu I instancji, że skoro przedmiotowe okna stanowią jedyne źródło światła dziennego pomieszczeń mieszkalnych przeznaczonych na pobyt ludzi, to choćby z tego powodu należy je zachować. Zasadnie bowiem uznał organ II instancji, że skoro budynek został wybudowany samowolnie, to zabudowa taka musi uwzględniać uzasadniony interes stron, w tym warunek takiego usytuowania obiektu, aby nie uniemożliwiał on prawidłowej i optymalnej zabudowy nieruchomości sąsiedniej – także w bliżej nieokreślonej perspektywie. Nadto pomimo oceny specjalisty ds. przeciwpożarowych, że przedmiotowy budynek (w tym ściana z otworami okiennymi w granicy działki) spełnia wymogi bezpieczeństwa, bezspornym jest, że otwory okienne w granicy pogarszają warunki bezpieczeństwa pożarowego i należało powyższą ocenę specjalisty zweryfikować.

Jednocześnie Sąd wskazał, że przedwczesne było stwierdzenie WINB, że należy zmienić przeznaczenie pomieszczenia sypialni (ze spornymi oknami), aby nie było pomieszczeniem przeznaczonym na pobyt ludzi, gdyż wtedy warunki oświetleniowe nie będą musiały być spełnione.

W ocenie Sądu, należy również wyjaśnić, czy wykonanie przy zbiorniku na nieczystości ciekłe robót polegających wyłącznie na zamknięciu zbiornika szczelną pokrywą i wykonaniu odpowietrzenia wyprowadzonego co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu, doprowadzi go do zgodności z przepisami, z § 36 warunków technicznych. Na nieprawidłowości w powyższym zakresie zwrócił uwagę również autor inwentaryzacji architektonicznej z lipca 2015 r.

Istniały zatem podstawy do stwierdzenia, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. w stopniu uniemożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do istoty. Tym samym została spełniona dyspozycja art. 138 § 2 K.p.a.

Ponadto Sąd wskazał, że w sytuacji ustalenia, iż w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W. do stanu zgodnego z prawem niezbędne jest nakazanie – poza robotami wskazanymi w sentencji zaskarżonej decyzji – wykonania dodatkowych prac budowlanych, organ odwoławczy nie mógł orzec o nałożeniu na inwestora szerszego zakresu obowiązków, niż wymienione w kontrolowanej decyzji. Pozbawiłoby to bowiem strony możliwości instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. 138 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a. przez błędne przyjęcie przez WINB, że zachodziły podstawy do uchylenia w całości decyzji PINB pomimo braku przesłanek prawnych, a także mimo iż została ona wydana w sposób prawidłowy, w oparciu o przepisy prawa i w oparciu o ramy procesu legalizacyjnego samowolę budowlaną w postanowieniu tegoż organu nr [...] z dnia [...] marca 2015 r.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332) w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego oraz art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP przez wydanie decyzji przez WINB, która w sposób oczywisty narusza zasady postępowania administracyjnego, a także przez wydanie decyzji z nieuzasadnionym uprzywilejowaniem jednej ze stron postępowania Państwa J., jak również przez nieuwzględnienie okoliczności, które dopuszczają odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w przypadkach szczególnie uzasadnionych mając na uwadze dobro osób niepełnosprawnych;

- art. 4 w zw. z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego przez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że użytkowanie przez inwestora przygranicznej części działki budowlanej nr ew. [...] nie dawało tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z wykorzystaniem tej działki. Artykuł 4 Prawa budowlanego wyraźnie wskazuje na prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej jeżeli podmiot wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a niewątpliwie użytkowanie nieruchomości nadaje taki tytuł prawny.

W piśmie procesowym z dnia 30 lipca 2019 r. uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej.

Skarżąca oraz jej pełnomocnik zawnioskowali o odroczenia terminu rozprawy, następnie oboje stawili się w dniu 28 sierpnia 2019 r. na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, oświadczając, że brak jest przeszkód do przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, dlatego zarzuty te należało uznać jako niepodlegające uwzględnieniu.

Ma rację Sąd I instancji, że [...] WINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ przedmiotowa sprawa wymaga wyjaśnienia z uwagi na obowiązujące przepisy techniczno-budowlane, które nie przewidują możliwości zlokalizowania okien w ścianie budynku znajdującej w granicy działki sąsiedniej. Zagadnienie to ma bowiem wpływ na tzw. wymogi bezpieczeństwa pożarowego oraz na uzasadnione interesy osób trzecich, tj. ewentualną możliwość zabudowy sąsiedniej działki przez jej właścicieli (czy w ogóle możliwa jest dalsza zabudowa sąsiedniej działki z uwagi na istniejące tam zagospodarowanie). Brak ustaleń w tym zakresie narusza art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. w stopniu uniemożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do istoty. Dlatego nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. 138 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 136 K.p.a. Jednak w odniesieniu do przywołanego przez Sąd I instancji wymogu wynikającego z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia należy wskazać, że wdrożenie procedury legalizacyjnej nie wyklucza możliwości zastosowania art. 9 Prawa budowlanego, celem uzyskania zgody na odstępstwo od warunków technicznych, co w ramach zasad postępowania administracyjnego, powinno zostać uwzględnione przez organ prowadzący postępowanie wyjaśniające. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny nie wykluczył takiej możliwości (por. wyroki NSA: z 12 stycznia 2016 r., II OSK 1140/14; z 4 września 2014 r., II OSK 542/13; z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 2698/12; z 22 grudnia 2009 r., II OSK 1951/08). A zatem to okoliczności konkretnej sprawy determinują sposób prowadzenia postępowania legalizacyjnego, w tym czy istnieniu okien w ścianie budynku znajdującej się w granicy działki nadać charakter istotnej przeszkody do legalizacji samowoli budowlanej, w szczególności gdy w pewnych okolicznościach przepisy ww. rozporządzenia w ogóle nie mają charakteru przepisów techniczno-budowlanych, lecz dotyczą prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego. Jeżeli odstąpienie od warunków technicznych nie wiąże się z powstaniem zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym, np. wprowadzeniem groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia, to wadliwym byłoby uznanie na gruncie publiczno-prawnym wynikającym z przepisów Prawa budowlanego o naruszeniu przepisów techniczno-budowlanych uniemożliwiającym zatwierdzenie dokumentacji projektowej (por. wyroki NSA z 12 stycznia 2011 r., II OSK 5/10; z 27 marca 2012 r., II OSK 42/11). Ponadto należy wskazać, że jeżeli mowa o doświetleniu pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (wskazywana w sprawie sypialnia, w której przebywa niepełnosprawny syn skarżącej), to przepisy techniczno-budowlane niezależnie od możliwości uzyskania zgody na odstępstwo od warunków technicznych przewidywały i aktualnie przewidują możliwość doświetlenia tego rodzaju pomieszczeń w inny sposób niż tylko za pomocą okien. Uzupełniająco wskazania wymaga, że w dacie popełnienia przedmiotowej samowoli budowlanej, jak i w okresie późniejszym, a także w aktualnym stanie prawnym, obowiązywały i obowiązują przepisy prawa dotyczące ściany oddzielenia przeciwpożarowego, w której mogą być zastosowane odpowiednie rozwiązania techniczne spełniające wymogi przeciwpożarowe. A mianowicie, w okresie od 5 marca 1928 r. do 14 sierpnia 1961 r. (a więc w czasie kiedy popełniono przedmiotową samowolę) przepisy prawa przewidywały możliwość urządzenia w murze ogniochronnym otworów zamurowanych szkłem drutowym albo szklanymi cegłami, co uzależnione było od uznania właściwej władzy (patrz: art. 198 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202 ze zm.). Uregulowanie to umożliwiało zatem odstępstwo od dyspozycji art. 196 ww. rozporządzenia z 1928 r. Ponadto na podstawie kolejnych uregulowań dopuszczalne były otwory w ścianie przeciwpożarowej wypełnione odpowiednimi materiałami budowlanymi. Taką też możliwość przewiduje aktualnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 232 ust. 6 tego rozporządzenia w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż wskazane klasy odporności ogniowej. A zatem choć w skardze kasacyjnej zasadnie wskazano, że w sprawie nie uwzględniono okoliczności, które dopuszczają odstępstwo od przepisów technicznych, jednak w dalszym ciągu także i w tym zakresie przedmiotowa sprawa wymaga wyjaśnienia, co nakazuje uznać zaskarżoną decyzję, wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. jako niewadliwą. Z tego też względu sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego oraz art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP nie mógł prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, w którym zaaprobowano rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. Co się zaś tyczy kwestii wskazywanego – w ramach zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 4 w zw. z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego – dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stosownego uprawnienia skarżącej w tym zakresie nie można wyprowadzić z faktu użytkowania przez inwestora przygranicznej części działki budowlanej. Co prawda, prawo do dysponowania nieruchomością nie zostało ograniczone wyłącznie do wykazania tytułu prawnego wynikającego z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ale obejmuje też ograniczone prawo rzeczowe oraz stosunek zobowiązaniowy, przewidujący uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Tak szeroki zakres wykazania prawa do dysponowania nieruchomością obejmuje wyrażenie zgody na wykonywanie robót budowlanych (por. wyrok NSA z 25 lipca 2019 r., II OSK 1901/18). Dla celów dowodowych w omawianym zakresie samo użytkowanie nieruchomości sąsiedniej to za mało, tym bardziej, że z akt sprawy wynika, iż wniosek skarżącej o zasiedzenie wskazywanej części sąsiedniej nieruchomości został oddalony; zaś nie jest znana treść (zakres) umowy użyczenia lub zgody na użytkowanie, czy uprawniały do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 4 w zw. z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.