Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 131/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi G. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; oddala skargę /-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. decyzją z dnia [...] - wydaną na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118), art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm.) oraz art. 104 kpa - nakazał inwestorowi G. M. rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę parterowego budynku warsztatowego o wymiarach 4,50m x 5,00m zlokalizowanego na posesji przy ul. [...] w P.(działka geodezyjna nr [...]arkusz [...], obręb S.).

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że inwestorem przedmiotowego jest G. M.. Budynek ów został wybudowany w 1990r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Od początku jego istnienia użytkowany był w celach produkcji artykułów z tworzyw sztucznych. W dacie budowy budynku obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. z dnia 9 września 1966r. zatwierdzony uchwałą Prezydium Rady Narodowej miasta P. nr 33/283/66 (Dz. Urz. Woj. P. z 1991 r. Nr 1, poz. 5). Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. art. 48 ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę Prawo budowlane z 1974r. W myśl art. 28 ust. 1 tejże ustawy budowa budynku wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro G. M. nie uzyskał wymaganego pozwolenia zastosowanie znalazły art. 37 i 40 ustawy. W myśl art. 37 pkt 1 obiekty budowlane wybudowane bez pozwolenia na budowę podlegają przymusowej rozbiórce bądź przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy obiekt budowlany znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Jak wynika z wyrysuj i wypisu planu z 1966r. powołanego planu teren jednostki bilansowej I 18 RO, na którym położona jest przedmiotowa posesja, przeznaczony jest pod uprawy ogrodnicze z zabudową mieszkaniową i gospodarczą. Budynek gospodarczy jest to budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego. Ponieważ pojęcie budynku warsztatowego nie mieści się w pojęciu budynku gospodarczego należy uznać, że przedmiotowy budynek został wybudowany na terenie przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, a tym samym w sprzeczności z przepisami o planowaniu przestrzennym.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł G. M., żądając jej uchylenia w całości. Odwołujący się potwierdził, że budynek został zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zarzucił jednak organowi I instancji błędne ustalenie, iż przedmiotowy obiekt, uznany za obiekt warsztatowy, nie jest jednocześnie obiektem gospodarczym. W jego ocenie obiekt warsztatowy jest szczególnym rodzajem budynku gospodarczego, w którym prowadzi się działalność rzemieślniczą. G. M. Niezrozumiałe jest zatem kwalifikowanie przedmiotowego budynku do kategorii budynków warsztatowych. Podniósł również, że dokonana przez organ I instancji zawężająca definicja budynków gospodarczych jest rażącym naruszeniem prawa. Ponadto na terenie jednostki strukturalnej, w obrębie której znajduje się przedmiotowa nieruchomość jest zaś około 780 różnej wielkości, skali i przeznaczeniu budynków gospodarczych, warsztatowych, składowych, magazynowych, naprawczych, przemysłowych itp. Nie można więc uznać, że tylko ten jeden budynek narusza przepisy planu zagospodarowania przestrzennego.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej określono podstawę prawną orzekając w tym zakresie na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 kpa. W pozostałej części utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, uchylenie decyzji organu I instancji w części spowodowane było nieprecyzyjnym wskazaniem podstawy prawnej. Zamiast art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r, Powiatowy Inspektor powołał art. 37 ust. 1 tejże ustawy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, iż analiza dokumentów potwierdziła prawidłowość ustaleń organu I instancji, że sporny budynek znajduje się na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego pod innego rodzaju zabudowę. Przedmiotowy budynek, wbrew twierdzeniom inwestora, nie jest budynkiem gospodarczym. Pod pojęciem budynku gospodarczego - w myśl § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w budynku o wymiarach 4,50 x 5,00 m G. M. wytwarza artykuły z tworzyw sztucznych. Tym samym z uwagi na niezgodność inwestycji z planem miejscowym należało orzec o rozbiórce.

Skargę na powyższą decyzję wniósł G. M., zarzucając powołanie błędnej podstawy prawnej nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2003r. (sygn. akt SA/BK 1473/02) podniósł, iż skoro skutki samowoli budowlanej likwidowane są obecnie to należy wziąć pod uwagę obecne przepisy. Organy nadzoru budowlanego powinny kierować się zasadą zawartą w art. 4 obecnie obowiązującego prawa budowlanego, w myśl którego "każdy ma prawo zabudowy nieruchomości ... pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami". Chodzi tu o przepisy o planowaniu przestrzennym oraz techniczno-budowlane. Ponieważ w chwili obecnej dla terenu na którym zlokalizowana jest działka skarżącego brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego nie można dokonać oceny zgodności wybudowanego obiektu z planem miejscowym. Przedmiotowy obiekt nie narusza zaś przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 273, poz. 2703).

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie słusznie organy ustaliły, że obiekt budowlany o wymiarach 4,5 x 5,0 m, usytuowany na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], został wybudowany przez skarżącego samowolnie w 1990r.. Przemawia za tym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności niezmienne oświadczenia G. M., który przez cały tok postępowania administracyjnego wskazywał, że budowa spornego obiektu miała miejsce w 1990r. (oświadczenie G. M. – k. [...],[...] akt administracyjnych I instancji, odwołanie od decyzji organu I instancji – k. 102 akt administracyjnych II instancji).

Powyższe potwierdziła na etapie postępowania administracyjnego także współwłaścicielka nieruchomości A. M. (k. [...] akt administracyjnych I instancji).

Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy (tj. przed dniem 01.01.1995t.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, przepisu art. 48 nie stosuje się. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r.

W myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Skoro zatem skarżący wybudował obiekt bez wymaganego pozwolenia, konieczne było zbadanie, czy obiekt winien być – na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego z 1974r. – objęty nakazem rozbiórki. Stosownie do powołanego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zdaniem Sądu organy orzekające prawidłowo ustaliły, że budowa przedmiotowego budynku była sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w momencie wybudowania obiektu.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż błędne jest stanowisko wyrażone w skardze, jakoby organ - przy badaniu czy wybudowany samowolnie przed 1 stycznia 1995r. obiekt budowlany znajduje się na terenie nie przeznaczonym według zapisów planu zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę lub przeznaczony jest pod zabudowę innego rodzaju - dokonywał oceny zgodności z planem obowiązującym w dacie orzekania, ponieważ skutki samowoli budowlanej likwidowane są obecnie. Aktualnie w orzecznictwie powszechny jest pogląd, zgodnie z którym zgodność istniejącego obiektu budowlanego z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym nie bada się "w dacie orzekania w sprawie przez organ administracji, a w dacie wzniesienia budynku" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2006r., sygn. akt II OSK 522/05, Lex nr 194370; por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2005r., sygn. akt IV SA 5058/03, Lex nr 189051). Sąd orzekający w niniejszej sprawie powyższe stanowisko orzecznictwa w pełni akceptuje. Przyjąć należy zatem, że organy orzekające dokonując oceny zgodności obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym słusznie uwzględniły przepisy obowiązującego dla przedmiotowego terenu w dacie wybudowania obiektu (tj. w 1990r.) Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P. - zatwierdzonego uchwałą Prezydium Rady Narodowej miasta P. w dniu 9 września 1966r. (uchwała PRN nr 33/283/99; Dz. Urz. RN nr 11, poz. 80). W planie tym określono, że teren obejmujący m.in. działkę nr [...] przeznaczony jest pod uprawy ogrodnicze z zabudową mieszkaniową i gospodarczą oraz w celu zabezpieczenia niezbędnych usług. Z ustaleń organów wynika zaś, że w przedmiotowym budynku G. M., od czasu jego wybudowania, wytwarza artykuły z tworzyw sztucznych.

Kluczowy problem niniejszej sprawy sprowadza się zatem do tego, czy wybudowany przez skarżącego budynek o wymiarach 4,5 x 5,0 m, w którym odbywa się produkcja artykułów z tworzyw sztucznych jest budynkiem gospodarczym. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P., zatwierdzony uchwałą Prezydium Rady Narodowej Miasta P. w dniu 09 września 1966r. nie wyjaśnia znaczenia pojęcia budynek gospodarczy.

Jego definicji nie zawiera także ustawa z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane, ani też rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 03 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Aby wyjaśnić znaczenie tego pojęcia należy więc sięgnąć do reguł języka polskiego. Analiza treści definicjo zawartych w słownikach wyrazów bliskoznacznych, poprawnej polszczyzny pozwala przyjąć, że pojęcie budynek gospodarczy oznacza budynek pomocniczy, odnoszący się do gospodarstwa domowego, zwłaszcza wiejskiego, a zatem mający ścisły związek ze sposobem użytkowania budynku mieszkalnego, zagrodowego (Wielki Słownik Wyrazów Bliskoznacznych pod red. Mirosława Baciko – Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, s. 204; Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny pod red. Andrzeja Makowskiego - Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, s. 298). Przykładowo Budynkiem gospodarczym jest szopa na drewno opałowe, składzik na narzędzia, czy budynek służący przechowywaniu przedmiotów domowych codziennego użytku.

W ocenie Sądu nie można uznać, że przedmiotowy budynek ma funkcję pomocniczą wobec istniejącego na tej samej działce budynku mieszkalnego. Wykorzystywany jest on do produkcji artykułów z tworzyw sztucznych (z polietylenu – według oświadczenia G. M. – k. [...] akt administracyjnych I instancji). Stanowi zatem prywatny zakład produkcyjny, w żaden sposób nie związany z mieszkaniową funkcją nieruchomości.

Rację miały więc organy uznając, że budowa obiektu sprzeczna była z obowiązującym w dacie budowy planem miejscowym, który nie zezwala na posadowienie tego rodzaju obiektów. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przy wykładni pojęcia budynek gospodarczy organ odwoławczy powołał się na nieobowiązujące w dacie wybudowania obiektu rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), w tym na zawartą w przepisie § 3 pkt 8 rozporządzenia definicję budynku gospodarczego, jednak mimo to organ nie naruszył żadnych reguł wykładni. Powyższe wynika z faktu, że powołana przez organ II instancji definicja, choć nieobowiązująca w stanie prawnym sprawy, odpowiada w rzeczywistości definicji pojęcia budynku gospodarczego w brzmieniu ustalonym według powszechnych reguł języka polskiego, co przedstawiono wyżej.

Dodatkowo nadmienić należy, że produkcji artykułów z tworzyw sztucznych nie sposób także zaliczyć do tzw. niezbędnych usług dopuszczonych przez analizowany plan na terenach upraw ogrodniczych z zabudową mieszkaniową i gospodarczą.

Słusznym było zatem przyjęcie, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. do orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu.

Mając na uwadze powołana argumentacją, Sąd na podstawie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

/-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska

MarK