Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 37/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 139 par. 1, art. 140 par. 1, art. 54 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 30 października 2012 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w W.

wpłynęło ponaglenie Skarżącej H. S., reprezentowanej przez

profesjonalnego Pełnomocnika, na niezałatwienie w terminie sprawy przez

Naczelnika Urzędu Skarbowego W.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w

W. niniejsze ponaglenie uznał za bezzasadne.

Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w

W., po rozpatrzeniu kolejnego ponaglenia Skarżącej z 14 maja 2013 r. na

niezałatwienie w terminie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.

sprawy o nr [...], dotyczącej postępowania podatkowego w

podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2006 r., uznał je za

bezzasadne.

W dniu 1 lipca 2013 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.

wpłynęła skarga H. S. na przewlekłość prowadzonego przez ten organ

postępowania podatkowego o Nr [...].

Pełnomocnik zarzucił prowadzenie sprawy bez podstawy prawnej w związku z

przedawnieniem, jakie nastąpiło w sprawie i wniósł o zobowiązanie organu do

merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 7 dni, od dnia doręczenia akt oraz

ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego nie załatwienia sprawy w terminie.

Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz kwoty 17 zł z tytułu opłaty

skarbowej od pełnomocnictwa, stwierdzenie naruszenia wskazanych w skardze

przepisów prawa i przedawnienia w sprawie, rozpoznanie sprawy poza kolejnością

Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 139 § 1,

art. 140 § 1 i art. 142 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.

z 2012 r., poz. 749, ze zm.), powoływanej dalej jako: "O.p.", przez rażące naruszenie

terminów załatwienia sprawy.

Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu

Skarbowego wszczął wobec Skarżącej postępowanie podatkowe w sprawie podatku

od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. Postępowanie wszczęto

po przeprowadzeniu kontroli podatkowej, którą zakończono 7 lutego 2012 r.

Skarżąca podejmując przesyłkę zawierającą postanowienie o wszczęciu

postępowania o Nr [...] z [...] lipca 2012 r. nie wskazała na

zwrotnym potwierdzeniu odbioru daty odbioru pisma, w związku z czym wystąpiono

do Poczty Polskiej S.A. celem zareklamowania przesyłki. W dniu 3 września 2012 r.

wpłynęła odpowiedź Poczty Polskiej, do której dołączono duplikat potwierdzenia

odbioru.

W dniu 14 sierpnia 2012 r. do organu wpłynęło pismo, przy którym

Pełnomocnik przesłał do akt spraw odpis pełnomocnictwa z dowodem uiszczenia

opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Pełnomocnik zgłosił udział w postępowaniach o

Nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W związku z tym, że do pisma dołączono jeden egzemplarz uwierzytelnionego

odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącą do reprezentowania w ww.

sprawach, organ skierował do pełnomocnika pismo z 21 września 2012 r., w którym

wyjaśnił, iż zgodnie z art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik winien dołączyć do akt oryginał

lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W piśmie poinformowano, że

błędnie podano numery spraw postępowań prowadzonych przez organ oraz

wyjaśniono, iż osoba, która zamierza występować w postępowaniu jako pełnomocnik

strony, musi złożyć do akt konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis.

Pouczono, że jeżeli pełnomocnik chce reprezentować Skarżącą winien złożyć odpisy

pełnomocnictwa do akt każdej z wymienionych spraw.

W odpowiedzi z 8 października 2012 r. pełnomocnik poinformował, że

pełnomocnictwo jest ważne i obliguje organ do jego respektowania. W piśmie z 29

października 2012 r. stwierdził, że organ winien skupić się na merytorycznej stronie

postępowania, a nie na niepotrzebnym formalizmie godzącym w szybkość

postępowania, zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu oraz jego

ekonomikę.

Z uwagi na brak pełnomocnictw do poszczególnych akt sprawy, wezwano

pełnomocnika do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu

pełnomocnictwa w terminie trzydniowym. Poinformowano jednocześnie, które

numery postępowań pełnomocnik błędnie wskazał w piśmie, do którego załączone

było pełnomocnictwo, oraz wskazano ich prawidłowe numery.

Ponadto również Skarżącą wezwano do złożenia pisemnych wyjaśnień

dotyczących udzielonego pełnomocnictwa w terminie pięciodniowym. Skarżąca nie

odpowiedziała na wezwanie. W dniu 23 listopada 2012 r. organ poinformował

Skarżącą o uznaniu pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi do

reprezentowania jej w postępowaniu o Nr [...], wymienionym

jako pierwsze w piśmie przewodnim do pełnomocnictwa z 13 sierpnia 2012 r.

Ponieważ w toku postępowania kontrolnego pełnomocnik domagał się zwrotu

144 rachunków przekazanych przez Państwa S. do organu, wraz z ich

zestawieniem oraz innymi dokumentami, które wymieniono w piśmie z 21 kwietnia

2008 r. w dniu 29 października 2012 r. przesłuchano R. P., która na

kopii pisma (będącego w posiadaniu Państwa S.) podpisała się, postawiła

swoją imienną pieczątkę oraz dokonała adnotacji "przyjęto dokumenty do weryfikacji

24.04.2008r". Przesłuchanie odbyło się w obecności pełnomocnika.

W celu wyjaśnienia złożonych przez Skarżącą i jej małżonka dokumentów przy

piśmie z 21 kwietnia 2008 r., wezwano Skarżącą do dokonania czynności polegającej

na złożeniu pisemnych wyjaśnień dotyczących 144 rachunków. Pismo doręczono

pełnomocnikowi 16 listopada 2012 r. W odpowiedzi z 22 listopada 2012 r.

pełnomocnik wniósł ponownie o zwrot 144 rachunków oraz poinformował, że po

upływie wielu lat nikt bez dokumentów nie jest w stanie złożyć wyjaśnień. W związku

z tym, organ zwrócił się do kontrahentów Skarżącej z prośbą o dostarczenie wykazu

faktur wystawionych w okresie od 1 września 2006 r. do 21 kwietnia 2008 r., z tytułu

sprzedaży materiałów budowlanych lub usług budowlanych na rzecz Skarżącej.

Dane firm ustalono na podstawie protokołu kontroli. Odpowiedzi od kontrahentów

napływały do organu do 26 lutego 2013 r. Ich analiza potwierdziła, iż łączna wartość

faktur zebranych podczas czynności kontrolnych od Skarżącej znacząco

przewyższała wartość faktur nadesłanych przez kontrahentów.

W dniu 28 grudnia 2012 r. pełnomocnik złożył wniosek o przeprowadzenie

dowodu w sprawie i przesłuchanie Skarżącej i A. S. na okoliczność

potwierdzenia sporządzenia zestawienia 144 rachunków i dostarczenia ich razem z

pismem z 21 kwietnia 2008 r. oraz z innymi dokumentami wymienionymi w tym

piśmie.

W dniu 8 lutego 2013 r. odbyło się przesłuchanie Skarżącej. A. S. na

przesłuchanie nie zgłosił się, przedłożył kserokopię zwolnienia lekarskiego o

niezdolności do pracy w okresie od 4 lutego 2013 r. do 25 lutego 2013 r.

Następnie - 5 marca 2013 r. pełnomocnik poinformował telefonicznie, że

A. S. do 19 marca 2013 r. będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim. W

związku z tym organ wezwał go jako świadka na dzień 27 marca 2013 r., w celu złożenia zeznań w sprawie. A. S. na przesłuchanie nie zgłosił się, przedłożył

pismo wraz kserokopię zwolnienia lekarskiego o niezdolności do pracy od 20 marca

2013 r. do 9 kwietnia 2013 r. Organ wyznaczył więc nowy termin przesłuchania na 6

maja 2013 r. A. S. ponownie nie stawił się i przedłożył zwolnienie lekarskie o

niezdolności do pracy od 10 kwietnia 2013 r. do 14 maja 2013 r. Ponownie

wyznaczono nowy termin jego przesłuchania na 12 czerwca 2013 r., jednak świadek

nie stawił się. Poinformował, że jest na zwolnieniu lekarskim od 15 maja 2013 do 25

czerwca 2013 r.

W dalszej kolejności 14 maja 2013 r. wpłynęło pismo pełnomocnika

uzupełnione pismem z 14 maja 2013 r., w którym podniósł, że pomimo złożonych do

akt spraw - przy piśmie z 11 grudnia 2012 r. skierowanym do Dyrektora Izby

Skarbowej w W. - odpisów pełnomocnictw nie otrzymuje żadnej

korespondencji w sprawach.

Organ podkreślił, że pełnomocnik został uznany za pełnomocnika Skarżącej w

postępowaniu o Nr [...], wymienionym jako pierwsze w piśmie

przewodnim do pełnomocnictwa z 13 sierpnia 2012 r. Wszelka korespondencja w tej

sprawie była wysyłana na adres pełnomocnika. Natomiast pełnomocnictwo, o którym

informuje pełnomocnik zostało złożone do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w

związku ze złożonym ponagleniem na nieterminowe załatwienie sprawy. W związku z

tym pismem z 10 czerwca 2013 r., wezwano go do złożenia pisemnych wyjaśnień

zawierających wskazanie pism organu, które w ramach prowadzonego postępowania

podatkowego o Nr [...] zostały skierowane do Skarżącej z

jego pominięciem. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowe pismo zawiera inny

adres, niż ten na który dotychczas wysyłana była korespondencja.

W odpowiedzi pełnomocnik podniósł, że powyższe wezwanie stanowi "rażące

nadużycie prawa", a pełnomocnikiem jest on we wszystkich postępowaniach

prowadzonych przez organ. Nie odniósł się do zmiany adresu korespondencyjnego.

W dniu 27 czerwca 2013 r. do organu wpłynęło pismo A. S., w

którym prosi o niewyznaczanie terminu przesłuchania w charakterze świadka w

sprawach o Nr [...] i [...] w lipcu, z

uwagi na wyjazd zagraniczny związany z rehabilitacją. Do powyższego dołączył

zwolnienie lekarskie o niezdolności do pracy w okresie od 26 czerwca 2013 r. do 30

lipca 2013 r.

W dniu 10 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył Skarżącej

siedmiodniowy termin do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego

materiału dowodowego.

W dniu 22 lipca 2013 r. za pośrednictwem faxu do organu wpłynęło pismo, w

którym pełnomocnik poinformował, że 24 lipca 2013 r. chce zapoznać się razem ze

Skarżącą z aktami spraw o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W dniu 24 lipca 2013 r. zgłosił się

pełnomocnik ze Skarżącą. Przed zapoznaniem z aktami sprawy wręczono

pełnomocnikowi postanowienie, w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił

przeprowadzenia dowodu z przesłuchania A. S. z uwagi na brak

możliwości realizacji wniosku.

W dniu 24 lipca 2013 r. pełnomocnik zapoznał się z zebranym materiałem

dowodowym w sprawie o Nr [...]. Akt pozostałych spraw nie

udostępniono mu z uwagi na brak pełnomocnictwa. Udostępnienie akt pozostałych

spraw zaproponowano Skarżącej, która odmówiła zapoznania się z nimi.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego, odnosząc się w

pierwszej kolejności do zarzutów przedawnienia stwierdził, że terminy płatności

podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2006 r. do listopada 2006 r.

przypadały na 2006 r., za miesiąc grudzień 2006 r. - w 2007 r. Zatem zobowiązania

podatkowe za miesiące od stycznia do listopada 2006 r. przedawniały się z końcem

2011 r., natomiast zobowiązanie podatkowe za grudzień 2006 r. - z końcem 2012 r.

Jednak zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia

zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z

dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie

skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z

niewykonaniem tego zobowiązania. Z tytułu ustaleń poczynionych podczas czynności

kontrolnych w zakresie podatku od towarów i usług wobec Skarżącej wszczęte

zostało w dniu [...] października 2011 r. postępowanie karne skarbowe. Na podstawie

art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia określonych przedmiotową decyzją

zobowiązań podatkowych został zatem zawieszony z dniem [...] października 2011 r.

Następnie, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r.

sygn. akt P 30/11 organ wskazał, że 22 listopada 2012 r. wysłano do Skarżącej

zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2006 r. do grudnia

2009 r. na skutek wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.

Przesyłka została zwrócona przez urząd pocztowy po dwukrotnym awizowaniu, i

zgodnie z art. 150 § 2 O.p. uznano ją za skutecznie doręczoną z dniem 12 grudnia

2012 r. W ocenie organu, Skarżąca została zatem skutecznie poinformowana o

zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za grudzień

2006 r. Nie została ona jednak powiadomiona o wszczęciu postępowania karnego

skarbowego przed dniem 31 grudnia 2011 r., kiedy to - zgodnie z art. 70 § 1 O.p. -

przedawnieniu ulegały zobowiązania podatkowe z terminem płatności przypadającym

na 2006 r. (w sprawie: od stycznia do listopada 2006 r.). Organ podkreślił jednak, że

Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 70 § 6

pkt 1 O.p. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września

2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych

ustaw, nie zakwestionował dopuszczalności samej przesłanki zawieszenia biegu

terminu przedawnienia. Nie stwierdził, aby wydane orzeczenie miało uchylać czy

pozbawiać prawnej skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w

wyniku przesłanki określonej w przepisie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. dokonanego wcześniej

bez zawiadomienia podatnika. W związku z tym organ wyjaśnił, że analiza

ewentualnego przedawnienia zobowiązań podatkowych za niektóre miesiące

analizowanego okresu będzie przedmiotem decyzji kończącej sprawę.

Kolejno organ wskazał, że we wszystkich przypadkach niezałatwienia sprawy

w terminie pełnomocnik był powiadomiony w postanowieniach informujących o

niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, wyznaczających nowy termin

załatwienia sprawy oraz informujących o przyczynach niedotrzymania terminu

załatwienia sprawy (gromadzenie materiału dowodowego, złożoność problemu

będącego przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczenie terminu przesłuchania

świadka). Powyższe przyczyny były niezależne od organu.

Odnosząc się do następnie do zarzutów naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art.

125, art. 139 § 1, art. 140 § 1 i art. 142 O.p. organ wskazał, że postępowanie

podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia

2006 r. prowadzone jest zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Organ

podejmował niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

oraz załatwienia sprawy, a także starał się wyjaśnić szereg aspektów, które pozwolą

prawidłowo określić wysokość zobowiązania podatkowego. Świadczą o tym m.in. wystosowane wezwania do kontrahentów Skarżącej, a także do samej Skarżącej, w

celu wyjaśnienia spornych rachunków, przesłuchania. Organ dokładnie badał

wszystkie okoliczności faktyczne celem ustalenia istotnego dla rozstrzygnięcia stanu

faktycznego sprawy. Postanowieniami wydanymi na podstawie art. 139 § 1 i art. 140

O.p. organ zawiadamiał o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczał nowy termin

załatwienia sprawy podając przyczynę wyznaczenia nowego terminu załatwienia

sprawy. Ponadto wnioski składane przez samego pełnomocnika również przyczyniły

się do wyznaczania nowego terminu załatwienia sprawy.

Organ podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z

[...] czerwca 2013 r. uznał ponaglenie Skarżącej za bezzasadne szczegółowo

opisując kwestie terminu zakończenia i przedłużenia postępowania podatkowego.

Zwrócił on także uwagę na okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził

postępowania podatkowe zgodnie z art. 122 O.p.

Jednocześnie organ wskazał, że na prowadzone przez niego postępowanie

podatkowe o Nr [...] pełnomocnik Skarżącej w dniu 30

października 2012 r. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej ponaglenie na

niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Postanowieniem z [...] listopada 2012 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał je jednak za bezzasadne.

W piśmie procesowym z [...] października 2013 r. Skarżąca podniosła, że

organ zamiast wydawać postanowienie z [...] listopada 2012 r. winien wezwać ją do

nadesłania odpowiedniej liczby pełnomocnictw. Ponadto, jej zdaniem, w sprawie

doszło do przedawnienia zobowiązania. Skarżąca odniosła się również do przebiegu

postępowania.

W piśmie procesowym z 19 listopada 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego,

odnosząc się do kwestii przesłuchania A. S. w charakterze świadka

wyjaśnił, że podejmował wielokrotne próby przeprowadzenia tego dowodu, jednak z

uwagi na niestawianie się świadka i skargi Pełnomocnika na przewlekłość

postępowania i bezczynność organu postanowieniem odmówił przeprowadzenia

dowodu. Ponieważ ponowny wniosek o przeprowadzenie przesłuchania Skarżącej

oraz A. S. rozszerzył zakres żądania przesłuchania o konieczność

ustalenia jakich okresów dotyczyły sporne rachunki to, zdaniem organu, koniecznym

stała się ponowna próba przeprowadzenia żądania dowodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, co następuje:

Sąd administracyjny, rozpoznając zatem sprawę na bezczynność lub

przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, obowiązany jest w pierwszej

kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą

określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Następnie winien rozważyć, czy

dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu

przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został

wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii

będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać

bezczynność lub przewlekłość postępowania (por. wyrok NSA z 18 maja 2010 r., II

GSK 381/10, publ. LEX nr 596787, CBOSA).

Przechodząc natomiast do kwestii oceny zasadności skargi wyjaśnić należy,

że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy

w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego

właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, zaś celem skargi do sądu

administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez

organ jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego w

przepisach działania w sprawie. O bezczynności organu oraz o przewlekłym

prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej można mówić

wówczas zatem, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych

czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął i prowadził postępowanie, ale mimo

istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie

odpowiednim aktem administracyjnym lub nie podjął stosownej czynności prawem

przewidzianej (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2008 r" IV SAB/Wa 109/07).

W przypadku zatem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe

prowadzenie postępowania kontrolnego Sąd kontroluje, czy istotnie organ

administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że

w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub

pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania

wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej

czynności.

Orzekając więc w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu lub

przewlekłość postępowania organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej

sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności czy też nie.

Stwierdzenie bezczynności obliguje Sąd do zobowiązania organu do dokonania

czynności, której zaniechał, jeżeli nie wykaże, że wykonanie nie było możliwe.

Kontrola Sądu w takich sprawach sprowadza się do ustalenia, czy organ

administracji publicznej rzeczywiście pozostaje w zwłoce. Stąd też rozpatrując skargę

na bezczynność Sąd nie jest władny ocenić, czy podejmowane przez organ

czynności (zwracanie się do rozmaitych organów, przesłuchania świadków) były

podejmowane zasadnie, a jedynie, czy w ramach obranego kierunku postępowania

organ w rzeczywiści podejmował działania zmierzające (przynajmniej w jego

przekonaniu) do zakończenia sprawy (tak WSA we Wrocławiu w uzasadnieniu

wyroku z 11 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wr 8/12, CBOSA). W licznych

orzeczeniach wyrażany jest pogląd, który skład orzekający podziela, że Sąd

rozpoznający skargę na bezczynność organu, nie jest uprawniony do merytorycznej

oceny pism procesowych strony, czy też do kwalifikowania, że pisma strony są czy

nie istotne dla meritum sprawy (tak m.in. NSA w wyrokach z 29 kwietnia 2011, sygn.

akt I FSK 249/10, z 11 lutego 2011 r" sygn. akt I FSK 229/10, I FSK 230/10, I FSK

231/10).

Zakres kognicji Sądu w rozpatrywanej sprawie nie pozwala zatem na

ustosunkowanie się do zarzutu przedawnienia.

W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła skargę do sądu, na przewlekłość

postępowania podatkowego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego

W. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego

w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r., po uprzednim

wniesieniu ponaglenia do Dyrektora Izby Skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej

postanowieniem z [...] listopada 2012 r. uznał ponaglenie Skarżącej za bezzasadne.

Zasadniczym zarzutem skargi jest zarzut naruszenia art. 139 § 1 O.p. poprzez

prowadzenie postępowania podatkowego przez ponad 12 miesięcy.

Przy ocenie wystąpienia bezczynności organu lub przewlekłości

prowadzonego postępowania, istotnego znaczenia nabiera kwestia terminów

przewidzianych na załatwienie sprawy. Z art. 125 O.p. wynika, iż organy podatkowe

powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi

środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania

dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Organy

winny zatem podejmować działania bez zbędnej zwłoki.

Prawidłową realizację zasady szybkości postępowania oraz jej gwarancje

stanowią przepisy Rozdziału 4 O.p. "Załatwienie sprawy".

Z art. 139 § 1 O.p. wynika, iż załatwienie sprawy wymagającej

przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki,

jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie

później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że

przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z § 2 art. 139 O.p. niezwłocznie

powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów

przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na

podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi

prowadzącemu postępowanie.

Z powyższego wynika, iż to stopień skomplikowania sprawy determinuje czas i

termin jej załatwienia.

Wskazać również należy, że w wypadku terminów ustalonych w art. 139 § 1

O.p. chodzi o czas efektywny, jakim dysponuje organ. Do określonych Ordynacją

podatkową terminów załatwiania spraw nie wlicza się bowiem terminów

przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych

czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień

spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4

O.p.). Podkreślenia również wymaga, że opóźnienia w wydaniu decyzji powstałe z

przyczyn niezależnych od organu występują wówczas, gdy organ mimo dołożenia

należytej staranności nie mógł dotrzymać terminu załatwienia sprawy.

W myśl natomiast art. 140 § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest

zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym

terminie (tzw. podstawowym z art. 139 O.p.), podając przyczyny niedotrzymania

terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na

organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z

przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Celem tej regulacji jest właśnie

przeciwdziałanie przewlekłości postępowania.

O tym, że również terminy ustalone w trybie art. 140 § 1 O.p. są terminami

przewidzianymi do załatwiania spraw, świadczy chociażby art. 141 § 1 O.p.

przewidujący specyficzny środek prawny w postaci ponaglenia, który służy stronie na

niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub w terminie ustalonym na podstawie

art. 140 O.p.

Zawiadomienie, o którym mowa w powołanym wyżej art. 140 § 1 O.p. składa

się z dwóch elementów. Pierwszy z nich ma charakter informacyjny, bowiem

sprowadza się do uzasadnienia przyczyn niedotrzymania terminu. Drugi element

zawiadomienia to wskazanie nowego terminu, w którym sprawa powinna być

załatwiona.

Zaznaczenia przy tym wymaga, że w świetle przepisów ustawy Ordynacji

podatkowej, organ wskazując przyczyny niedotrzymania terminu, nie ma obowiązku

wyjaśniania stronie jaki konkretnie materiał dowodowy zamierza jeszcze zgromadzić

w toku postępowania. Strona natomiast zgodnie z art. 178 O.p. ma prawo wglądu

w akta sprawy w każdym stadium postępowania i zapoznając się z nimi może

uzyskać wiedzę o gromadzonych dowodach.

Z okoliczności stanu sprawy wynika, że postępowanie podatkowe toczy się od

dnia 12 lipca 2012 r., a organ podatkowy w trybie art. 140 § 1 O.p., wielokrotnie

wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym,

każdorazowo podając przyczynę niedotrzymania terminu.

Jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów nie ma przeszkód prawnych

do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to

usprawiedliwione okolicznościami sprawy.

W rozpoznawanej sprawie, co nie budzi wątpliwości, organ nie dotrzymał

terminu wynikającego z art. 139 § 1 O.p. Jednakże organ wywiązał się z obowiązku

nałożonego na podstawie art. 140 § 1 O.p., zawiadamiając Skarżącą

o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczynę niedotrzymania

terminu oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W związku z tym, za

niezasadny uznać należało zarzut naruszenia tych przepisów.

Z analizy dokumentów załączonych do akt administracyjnych oraz faktów

przedstawionych także w udzielonej odpowiedzi na skargę, wynika że przyczyną

niedotrzymania terminu jest konieczność zebrania pełnego materiału dowodowego.

Taki obowiązek wynika z zasady prawdy obiektywnej uregulowanej w art. 122 O.p.,

zgodnie z którą w toku postępowania organy prowadzące postępowanie mają

obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego

wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek

wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać

podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zasada ta została rozwinięta

w regulacji art. 180 i art. 187 § 1 O.p. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organy

podatkowe mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego

materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego ma

znaczenie dla właściwego stosowania przepisów materialnego prawa podatkowego.

Niewątpliwie podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest

wcześniejsze prawidłowe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie

okoliczności faktycznych odpowiadających prawdzie, czyli zgodnych z rzeczywistym

stanem rzeczy. Zatem prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko

wówczas, gdy dysponuje stosownym materiałem dowodowym pozwalającym na

dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód

prawnych do wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to

usprawiedliwione okolicznościami sprawy niemniej jednak, za każdym razem nowy

termin musi być konkretnie określony poprzez wskazanie okresu, do którego nastąpi

załatwienie sprawy.

Z ustaleń faktycznych sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że

postępowanie dotyczące określenia wysokości zobowiązania podatkowego

w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. nie mogło

zakończyć się przed upływem jedno czy dwumiesięcznego terminu. Przekonują do

tego, w szczególności następujące okoliczności:

- związane z wyjaśnieniem daty odbioru postanowienia o wszczęciu

postępowania - Skarżąca nie wpisała daty odbioru na zwrotnym potwierdzeniu

odbioru,

- związane z ustaleniem kwestii pełnomocnictwa – W. S. zgłosił

udział do kilku postępowań załączając jeden egzemplarz pełnomocnictwa,

- związane z przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadka A.

S., który nie stawiał się na wyznaczone przez organ terminy przesłuchania,

przedkładając zwolnienia lekarskie wraz z prośbą o wskazanie nowego terminu.

Obiektywnie oceniając, w kontekście zarzutu długotrwałości postępowania

podatkowego, składanie przez podatnika w toku postępowania wniosków

dowodowych niewątpliwie wpływa na przedłużenie tego postępowania, zwłaszcza

gdy wzywany świadek nie stawia się na przesłuchanie i przedstawia zwolnienia

lekarskie usprawiedliwiające jego nieobecność. Niewątpliwie podatnik ma pełne prawo do zgłaszania wniosków dowodowych w celu wykazania swoich racji. Musi się

jednak, w takim przypadku, liczyć z tym, że postępowanie to będzie trwało dłużej.

Z pewnością z takiego powodu nie można czynić zarzutu organowi, że działa

przewlekle, czy opieszale.

Postępowanie organu nie było naruszeniem prawa, gdyż cechowała je wola

sprawnego załatwienia sprawy, z zachowaniem jednak wszystkich wymogów i

procedur przewidzianych prawem. Prowadzenie postępowania przewlekłe w tym

przedziale czasu nie było wynikiem zawinionego działania organu, a podyktowane

jest jedynie koniecznością realizacji wniosku strony w zakresie przeprowadzenia

wniosku dowodowego. Strona została ponadto poinformowana przez organ o

przyczynie przedłużenia postępowania.

W związku z tym, a także z przywołaną już okolicznością, iż nie ma przeszkód

prawnych do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to

usprawiedliwione okolicznościami sprawy Sąd uznał, iż nie istnieje uzasadnienie

faktyczne i prawne do zobowiązania organu do zakończenia postępowania

podatkowego. Tu organ, jako gospodarz postępowania, a także strona skarżąca,

która ma prawo do czynnego udziału w postępowaniu (z którego w pełni korzysta)

powinny być zainteresowane tak wyczerpującym i wszechstronnym zebraniem

materiału dowodowego, by właściwie zakończyć postępowanie podatkowe i

rozstrzygnąć sprawę objętą jego zakresem.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę Naczelnik Urzędu

Skarbowego W. nie dopuścił do przewlekłego prowadzenia

postępowania w stosunku do Skarżącej. Nie zachodzą zatem przesłanki, które

nakazywałyby zobowiązanie organu do zakończenia postępowania podatkowego.

Czas trwania przedmiotowego postępowania nie wynika z bezczynności

organu, a spowodowany jest czynnościami dowodowymi do wykonania na skutek

wniosku strony.

Za niezasadny należało tym samym uznać zarzut przewlekłego prowadzenia

przedmiotowego postępowania podatkowego.

W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia

art. 120, art. 121 § 1, art. 125 i art. 142 O.p. Wbrew twierdzeniom Skarżącej organ

działał na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa, nie naruszając zasady

działania budzącego zaufanie do organów podatkowych. Obowiązek zaś

niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków spoczywających na organie z mocy innych przepisów, w szczególności wyrażonych w art. 122 i art.

187 § 1 O.p. Wobec braku przewlekłości postępowania podatkowego oraz wobec

wywiązania się z obowiązku wynikającego z art. 140 § 1 O.p. nie było podstaw do

stosowania przez organ art. 142 O.p.

Terminy załatwiania spraw określone w art. 139 i 140 O.p. mają charakter

procesowy, porządkowy, dyscyplinujący organy podatkowe, a ich upływ nie pozbawia

organów podatkowych zdolności do orzekania i nie powoduje wadliwości decyzji

wydanej z ich uchybieniem (wyrok NSA z dnia 7 maja 1998 r., I SA/Ka 1215/96,

niepubl.). Natomiast zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie ma charakter

informacyjny. Nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Organ jedynie informuje

stronę o przyczynach niezałatwienia sprawy i o nowym terminie, w którym powinna

ona zostać załatwiona. Ma ono zatem pewien walor dokumentacyjny, podanie

bowiem przyczyn niezałatwienia sprawy obrazuje dodatkowo przebieg postępowania.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik dołącza do akt

oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny,

a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im

pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie.

Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia

podpisu strony. Z treści cytowanego przepisu wynika jednoznaczny obowiązek

złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie

jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego

odpis. Organ podatkowy nie ma natomiast podstaw prawnych do zastąpienia

pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z art. 137 § 3 O.p., ponieważ jest

to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien był

trafić do akt rozpatrywanej sprawy, jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej

sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby jako

właśnie pełnomocnika (por. wyrok NSA z 17 marca 2010 r. I FSK 1802/08, CBOSA).

Organ nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania, czy innym organom,

bądź w innym postępowaniu, takie pełnomocnictwo zostało udzielone (por. wyrok

NSA z dnia 18 września 2009 r., I FSK 1843/07 oraz wyrok z dnia 24 października

2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06, CBOSA). W związku z powyższym zasadnie organ

podatkowy uznał, że złożony jeden egzemplarz pełnomocnictwa, w sytuacji gdy w

stosunku do strony prowadzonych jest kilka postępowań podatkowych, nie spełnia

wymogów z art. 137 § 3 O.p.

Wskazać także należy, co Sąd nadmienił na wstępie, że przedmiotem badania

w tym postępowaniu może być tylko przewlekłość postępowania, nie mogą być

badane przesłanki przedawnienia, czego oczekuje Skarżąca.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.