Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 401/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Maciej Dybowski /spr./ WSA Bożena Popowska Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi Z. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Podaniem wniesionym do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. dnia [...] lutego 2012 r. Z. J. Sz. (dalej Wnioskodawca, Odwołujący albo Skarżący) zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swą żoną, J. Sz.

Decyzją Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w D. (dalej Kierownik albo organ I instancji) z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2012 r.), na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2006 r., nr 139 poz. 992 ze zm., dalej uśr), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) i w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 129, poz. 1058), i rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz .U. nr 298, poz. 1769), a także zarządzeniem Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w sprawie upoważnienia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w D. do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych oraz do wydawania w tych sprawach decyzji, odmówiono Wnioskodawcy przyznania: w pkt 1 świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad małżonką, w pkt 2 składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, w pkt 3 składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy.

W uzasadnieniu organ I instancji powołując art. 17 ust. 5 pkt 2a uśr wyjaśnił, że pozostawanie w związku małżeńskim z osobą wymagającą stałej lub długotrwałej opieki z uwagi na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji wyklucza ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W pisemnym odwołaniu z dnia [...] lutego 2012 r. Wnioskodawca wyraził swoje niezadowolenie z decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. zwracając uwagę, że opiekuje się chorą żoną.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] marca 2012 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO albo Kolegium) utrzymało w mocy decyzję z [...] lutego 2012 r.

W uzasadnieniu Kolegium, dokonując egzegezy znajdujących zastosowanie w sprawie uregulowań prawnych wyjaśniło, że art. 17 ust. 5 pkt 2a uśr w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 14 października 2011 r. na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 205, poz. 1212, dalej nowelizacja sierpniowa). Oznacza to, że osoba będąca w związku małżeńskim, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 13 października 2011 r. mogła w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., P 27/07 (dalej wyrok P 27/07), odnoszącego się do przepisów obowiązujących właśnie do tego dnia wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne otrzymać. Wobec faktu, że Odwołujący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 2 lutego 2012 r., przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 14 października 2011 r., do których nie odnosi się przywołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.

Na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a uśr, w przypadku osoby wymagającej opieki, która zawrze związek małżeński i w nim pozostaje, wyłączone jest prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dla osoby, która tę opiekę sprawuje, rezygnując z pracy zarobkowej, chyba że współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takim przypadku świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane innym krewnym w linii prostej lub rodzeństwu osoby niepełnosprawnej. W ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uznając ją za nieuprawnioną do jego przyznania. Jak wynika z akt sprawy, osoba wymagająca opieki pozostaje z Odwołującym w związku małżeńskim, co stanowi negatywną przesłankę do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wnioskodawca wskazał, że Jego Żona począwszy od dnia 7 sierpnia 2009 r. ciężko choruje. Przeszła ona udar mózgu. W następstwie tej choroby legitymuje się ona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, wymagając stałej opieki innej osoby. Skarżący podkreślił, że jest jedynym opiekunem Żony, gdyż nie może ona przebywać sama. Z tego powodu nie podejmuje On zatrudnienia. Skarżący wraz z Żoną znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ utrzymują się tylko z renty żony (k. 4 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], Kolegium wniosło o jej oddalenie.

W uzasadnieniu SKO powtórzyło stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2012 r., że Skarżący nie spełnia ustawowych wymogów do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Żoną (k. 6 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu była decyzja z [...] marca 2012 r. i poprzedzające jej wydanie postępowanie, dotyczące odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia spowodowanej sprawowaniem opieki nad małżonką.

Sąd miał na uwadze niesporność stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Nie ulegało w niej wątpliwości, że Z. J. Sz. sprawuje całodobową opiekę nad żoną J. Sz., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym dnia [...] grudnia 2010 r. nr akt [...] przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. Skarżący decydując się na podjęcie opieki nad Żoną, zrezygnował z zatrudnienia. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do kwestii, czy fakt pozostawania przez Żonę Skarżącego w związku małżeńskim, w sytuacji gdy sam Skarżący nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, uniemożliwia przyznanie Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad Żoną, gdy Skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną legitymującą się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych - j. t. Dz. U. 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm.).

W ocenie Sądu państwo, działające przez swe organy administracji, winno wspierać każde działanie, dzięki którym obywatele odciążają go od obowiązków związanych z opieką nad niepełnosprawnymi członkami społeczeństwa. Obowiązek prokonstytucyjnej wykładni prawa (art. 7 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) spoczywa nie tylko na sądach, lecz także na organach administracji publicznej.

W kontrolowanym postępowaniu organy obu instancji wadliwie odczytały normatywną treść art. 17 uśr, ograniczając się jedynie do wykładni językowej i błędnie odniosły się jedynie do wyroku P 27/07.

Przy wykładni prawa należy zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyroku z 18.7.2008 r., P 27/07, OTK-A 2008, nr 6, poz. 107 i w wyroku z 22.7. 2008 r., P 41/07, OTK- A 2008, nr 6, poz. 109 (dalej wyrok P 41/07), wypowiadał się o normach jedynie w zakresie przedstawionym w pytaniach prawnych. Poza kognicją Trybunału pozostały kwestie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom – w tym pozostałym formom rodzin zastępczych; rozstrzygnięcie w tej sprawie stanowiłoby bowiem wyjście poza zakres rozpatrywanych pytań prawnych (cz. I uzasadnienia wyroku P 27/07 i cz. I pkt 1 i cz. III pkt 7 uzasadnienia wyroku P 41/07). W uzasadnieniu wyroku P 41/07 Trybunał wskazał, że "...na tym tle regulacja musi być uznana za niesprawiedliwą i krzywdząca; skoro członek najbliższej rodziny (brat/siostra, dziadek/babka czy syn/córka) wywiązuje się ze swych obowiązków – moralnych i prawnych – wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to odeń rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa" (cz. III pkt 3 uzasadnienia wyroku P 27/07).

Umarzając postępowanie postanowieniem z 25.5.2010 r. P 38/09 (OTK-A 2010, nr 5, poz. 53), Trybunał Konstytucyjny, aprobując dominującą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, opartych na pierwszeństwie wykładni systemowej, celowościowej i prokonstytucyjnej (cz. II pkt 2.1, 3.3 uzasadnienia) wskazał, że zadający pytanie Sąd Administracyjny nie wykorzystał możliwości samodzielnego usunięcia wątpliwości konstytucyjnych w sprawie zbadania zgodności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr w zakresie, w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom wymagającym opieki pozostającym w związku małżeńskim, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z 1.6.2010 r. S 1/10 (OTK-A 2010, nr 5, poz. 54) podniósł, że trudno wskazać ratio legis wymogu, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy osoba wymagająca opieki nie pozostaje w związku małżeńskim. Krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego został poszerzony przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 223, poz. 1456), na skutek m.in. wyroku P 27/07. Poszerzenie zakresu podmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego nie znalazło odzwierciedlenia w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr. Rygoryzm traktowania tego przepisu zmuszał osoby wymagające opieki do rezygnacji z pozostawania w związku małżeńskim. Trybunał Konstytucyjny zaaprobował praktykę sądów administracyjnych, nadania w praktyce sądowej takiego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, które nie prowadziłoby do wniosku o wewnętrznej sprzeczności ustawy o świadczeniach.

Stosownie do art. 17 uśr, najpierw konieczne jest ustalenie, czy Skarżący należy do kategorii osób, które mogą ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, co wynika z art. 17 ust. 1 pkt 2 uśr, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (czyli innym niż matka lub ojciec wymienieni w punkcie 1 tego przepisu), na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm., dalej kro) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taką wykładnię potwierdza wyrok P 27/07, którym orzeczono, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wyraźnie stwierdził, że wybranie z kręgu osób obowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie im prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane, godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Skutkiem tego wyroku była nowelizacja art. 17 ust. 1 uśr, dokonana art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 233, poz. 1456).

Jednakże, jak zauważono w orzecznictwie (wyrok WSA w Gliwicach z 3.11.2011 r. IV SA/GI 92/11, baza orzeczeń NSA), nowela ta nie zmieniła bądź nie uchyliła przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, wyłączającego prawo do świadczenia w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W efekcie literalne brzmienie przepisu, uniemożliwiające skorzystanie ze świadczenia pielęgnacyjnego w razie konieczności rezygnacji z pracy zawodowej z uwagi na opiekę nad współmałżonkiem niweczyło skutki orzeczenia Trybunału. Stało się to także przyczyną podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z dnia 1 czerwca 2010 r. S 1/10 (Lex nr 602861), przedstawiającego Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Trybunał wskazał, że pożądane byłoby podjęcie działań legislacyjnych mających na celu dostosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr do nowego brzmienia art. 17 ust. 1 tej ustawy.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie również kolejna nowelizacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, dokonana ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz. U. nr 205, poz. 1212), która weszła w życie w dniu 14 października 2011 r., sprawia, że literalne odczytanie znowelizowanego przepisu prowadzi do sprzeczności z powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Wykładnia zaprezentowana przez organy w kontrolowanym postępowaniu prowadzi do wniosku, że małżonek ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad swym współmałżonkiem sam musiałby być osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prowadziłoby to do kuriozalnej sytuacji, że świadczenie ustanowione w celu zapewnienia wsparcia osobie sprawującej opiekę nad wymagającym opieki współmałżonkiem mogłoby być przyznane tylko takiej osobie, która sama również wymaga opieki, bo jest niepełnosprawna w stopniu znacznym (wyrok WSA w Krakowie z 27.4.2012 r. III SA/Kr 328/12, baza orzeczeń NSA).

Odnosząc się do argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2012 r., zmiana art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr dokonana nowelizacją sierpniową, w żaden sposób nie wpłynęła utratę aktualności poglądów wyrażonych w wyroku P 27/07. Nieuzasadnionym było różnicowanie przez SKO sytuacji prawnej podmiotów składających podania o przyznanie świadczeń rodzinnych przed bądź po dniu wejścia w życie nowelizacji sierpniowej, wobec jednoznacznej w swej treści argumentacji zaprezentowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Prokonstytucyjna wykładnia powołanych przepisów dotyczy zarówno przepisów w ich brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji sierpniowej, jak i w brzmieniu po wejściu w życie tej nowelizacji. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

W orzecznictwie Sądów administracyjnych wskazano także, że osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 kro, traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki ciążyć będzie na małżonku, który uzyska w konsekwencji prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w przypadku rezygnacji z pracy zarobkowej (wyrok WSA w Łodzi z 6.11.2008 r., II SA/Łd 814/08; wyrok WSA w Gdańsku z 5.8.2009 r. II SA/Gd 319/09).

Za prawem do świadczenia pielęgnacyjnego dla żony opiekującej się mężem (bądź dla męża opiekującego się żoną) opowiedział się w szczególności WSA w Poznaniu w wyrokach z: 21.6.2012 r., IV SA/Po 319/11; 5.7.2012 r., IV SA/Po 342/11; IV SA/Po 327/12; WSA w Warszawie z: 5.7.2012 r., I SA/Wa 880/12 jak i Wojewódzkie Sądy Administracyjne w powołanych w niniejszym uzasadnieniu wyrokach.

Zaprezentowana w orzeczeniach obu organów interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, w szczególności w kontekście wyroków: P 23/05, P 27/07, P 41/07 i postanowień: P 38/09, S 1/10, nie zasługiwała na aprobatę. W sprawie należało dokonać systemowej, celowościowej i prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, w myśl której mąż, spełniający przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 2, nabywa uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na żoną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że oboje pozostają w związku małżeńskim, nawet gdy współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 67 ust. 1 i 71 ust. 1 Konstytucji RP).

Odmienna wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 pkt 2 lit. a uśr byłaby niezgodna z konstytucyjnymi standardami ochrony rodziny określonymi w art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis art. 18 Konstytucji RP stanowi bowiem, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast zgodnie z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Z systemu prawa winna być wyprowadzona w drodze wykładni norma prawna, która umacnia więź rodzinną i wspiera osoby alimentujące bliskich, dotkniętych niepełnosprawnością w stopniu znacznym, także przez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – w szczególności małżonków.

Przepis art.17 ust. 5 pkt.2 lit. a uśr, wykładany jedynie językowo, aktualnie nie będzie mógł być stosowany, gdy o świadczenie pielęgnacyjne wystąpi zobowiązany do opieki i alimentacji w rozumieniu art. 27 kro małżonek osoby legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności, spełniający jednocześnie wymogi z art. 17 ust. 1 uśr (wyrok WSA w Warszawie z 10.3.2010 r. VIII SA/Wa 671/09; wyrok WSA w Olsztynie z 18.8.2011 r. II SA/Ol 456/11, baza orzeczeń NSA).

Jedynie na marginesie należy wskazać, że językowa wykładnia przepisów art. 17 uśr prowadzi do nieakceptowanych rezultatów, spotykających się z dezaprobatą Sądów administracyjnych. Przykładowo - w wyroku z 9.3.2012 r., I OSK 1982/11, Lex nr 1125345, NSA wskazał, że wykluczenie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązanego do alimentacji powinowatego męża matki dziecka niepełnosprawnego (będącego pełnoletnim pasierbem wnioskodawcy), pozostaje w sprzeczności z art. 144 § 1 kro w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a uśr. W wyroku z 27.11.2008 r., IV SA/Po 210/08, z aprobująca glosą J. Mikołajewicza - OSP 2009, nr 11, poz. 116, WSA w Poznaniu podniósł, że z systemu prawa dekodowana winna być norma prawna, która umacnia więź rodzinną i wspiera osoby alimentujące bliskich (w tym poza ustawowym obowiązkiem alimentacji), dotkniętych niepełnosprawnością w stopniu znacznym, także przez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzeństwu bądź zstępnym rodzeństwa. W wyroku z 10.2.2011 r. I OSK 1873/10 NSA opowiedział się za prawem siostrzenicy do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad wujem.

W szeregu wyrokach Wojewódzkie Sądy Administracyjne opowiedziały się za prawem do świadczenia pielęgnacyjnego dla powinowatych I stopnia, których nie łączy ustawowy obowiązek alimentacyjny (np. dla synowej, opiekującej się teściową bądź teściem – w szczególności: wyrok WSA w Łodzi z 25.11.2011 r., II SA/Łd 943/11, Lex nr 1129376; wyrok WSA w Poznaniu z: 02.02.2012 r., IV SA/Po 1292/11, Lex nr 1292380; 04.7.2012 r., IV SA/Po 388/12; 16.2.2012 r. IV SA/Po 1133/11; dla teściowej opiekującej się zięciem - wyrok WSA w Poznaniu z 19.4.2012 r., IV SA/Po 1275/11; dla wnuka opiekującego się żonatym dziadkiem – wyrok NSA z 12.1.2012 r., I OSK 1672/11, Lex nr 1109580; dla wnuczki opiekującej się babcią, gdy żyją dzieci babci - wyrok WSA w Białymstoku z 3.11.2011 r., II SA/Bk 604/11, Lex nr 1095646; dla syna opiekującego się ojcem bądź matką, pozostającym w związku małżeńskim - wyrok WSA w Bydgoszczy z 25.5.2011 r. II SA/Bd 379/11; wyrok WSA w Poznaniu z 11.8.2011 r. II SA/Po 475/11; cbois).

Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 2 i 1a uśr, umożliwiającą zrekonstruowanie kręgu uprawnionych do spornego świadczenia, obejmującego osoby będące członkami rodziny, ale niezobowiązane do alimentacji, jeśli są one jedynymi członkami rodziny, który może się opiekować niepełnosprawnym (przykładowo – wyroki: WSA w Lublinie z 12.10.2010 r., II SA/Lu 593/10; WSA w Poznaniu z 27.11. 2008 r., IV SA/Po 210/08; WSA w Łodzi z 22.9.2010 r., II SA/Łd 582/10; WSA w Białymstoku z 20.1.2011 r., II SA/Bk 776/10, cbosa).

Dlatego też przy ponownym rozpatrywaniu wniosku Skarżącego organy będą obowiązane do zastosowania przedstawionej wyżej systemowej, celowościowej i prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa i pozostałych przesłanek art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a uśr.

Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270) uchylił decyzję z dnia [...] marca 2012 r.