Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 588/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, FGŚP oraz umorzenia postępowania w części obejmującej składki finansowane przez ubezpieczonych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2008 r. A. S. złożył wniosek o umorzenie zaległych składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uzasadniając swoją prośbę trudną sytuacją finansową powstałą w wyniku nieuczciwej działalności wspólnika, z którym wnioskodawca prowadził spółkę A. oraz złym stanem zdrowia, spowodowanym zaistniałą sytuacją.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zadłużenia figurującego na koncie A. S. w części finansowanej przez płatnika składek, odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz umorzył postępowanie w części obejmującej składki finansowane przez ubezpieczonych.

W dniu [...] listopada 2008 r. A. S. złożył wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku zakwestionował wysokość zadłużenia z tytułu składek, twierdząc, iż należności zostały opłacone. Wnioskodawca również powołał się na trudną sytuację materialną i zdrowotną.

W toku postępowania A. S. przedłożył wydruki z programu Płatnik, wyjaśniając jednocześnie, iż w P. zatrudnionych było dwóch pracowników do [...] marca 2004 r. - pozostali to uczniowie S. w Ś., wyrejestrowani z ubezpieczeń od [...] maja 2003 r. Dowody opłacenia należności, na które wnioskodawca powołał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pomimo wezwania organu nie zostały przedstawione.

Z ustaleń dokonanych w toku prowadzonego postępowania wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą P. od [...] marca 1990 r. Według dokumentów rozliczeniowych, w kwietniu 2004 r. zgłoszony do ubezpieczeń był jeden pracownik, który został wyrejestrowany od [...] maja 2004 r.

Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. i córką A. studentką W. E.S. jest zatrudniona jako [...] w S. z wynagrodzeniem [...] zł brutto oraz pobiera rentę z tytułu choroby zawodowej w wysokości [...] zł netto Wynagrodzenie obciążone jest zajęciem komorniczym w wysokości [...] zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że w przypadku A. S. nie zachodzą okoliczności pozwalające na uznanie całkowitej nieściągalności.

Dalej organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż zgodnie z przedłożonymi deklaracjami podatkowymi PlT-5 za okres od stycznia do listopada 2007 r. zainteresowany osiągnął dochód, który po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne wyniósł [...] zł, natomiast E. S. pobiera świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł netto oraz osiąga dochód z tytułu stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto, pomniejszony o zajęcie komornicze w wysokości [...] zł.

Zdaniem organu przesłanka dotycząca poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należność mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności również nie ma w niniejszej sprawie zastosowania z uwagi na fakt, iż działalność jest w dalszym ciągu prowadzona i przynosi dochody, natomiast większość dokumentów złożonych przez wnioskodawcę dotyczy złej sytuacji spółki A., a nie prowadzonej przez niego działalności pod nazwą P.

Co do przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności organ stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o wystąpieniu ww. przesłanki.

W opinii Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o materiał dowodowy dostarczony przez stronę oraz zgromadzony z urzędu, nie można uznać, że zachodzą przesłanki określone w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W szczególności organ podkreślił, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem właściwym do rozstrzygania o winie osób i instytucji, które wnioskodawca obarcza za swoje kłopoty finansowe, a jedynie może uznaniowo wyrazić zgodę na umorzenie należności z tytułu składek, zbadawszy uprzednio sytuację płatnika składek w świetle przepisów prawa warunkujących umorzenie. Organ podkreślił, że brak w aktach sprawy prawomocnych wyroków, bądź innych dokumentów świadczących o tym, iż wnioskodawca padł ofiarą przestępstwa, nie pozwala przyjąć zaistnienia nadzwyczajnego zdarzenia, o którym mowa w ust. 2 wyżej cytowanego przepisu. Podkreślił również, że należy wziąć pod uwagę fakt, iż wnioskodawca złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek jako osoba prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą P. , natomiast większość złożonych przez niego dokumentów dotyczy spółki A., której sytuacja finansowa nie stanowi przedmiotu zainteresowania w prowadzonym postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z przedłożonymi dokumentami wnioskodawca jest zadłużony z tytułu podatków na kwotę [...] zł (stan na [...].03.2008 r.). W zakresie tych należności prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w administracji. Zgodnie z notą odsetkową nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. zainteresowany był również zadłużony z tytułu odsetek od faktur za leasing samochodu F., jednak w aktach sprawy nie widnieje żaden aktualny dokument świadczący o tym czy powyższe należności zostały uregulowane. Organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca przedstawił również decyzje wymiarową, wystawioną na nazwisko małżonki, ustalającą podatek od nieruchomości na rok 2008, płatny w czterech ratach po [...] zł każda oraz rachunek za zużycie gazu na kwotę [...] zł, z którego nie wynika za jaki okres została naliczona należność i czy została opłacona w całości, bowiem w aktach widnieje jedynie dowód wpłaty [...] zł tytułem należności za gaz.

Odnośnie odsetek od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych organ zauważył, iż zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych część składki na ubezpieczenie emerytalne pochodząca ze składki ubezpieczonego, wynosząca 7,3 % podstawy wymiaru składki, odprowadzana jest przez Zakład do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego, natomiast zgodnie z art. 23 ust. 2 cytowanej ustawy wyegzekwowane odsetki od części składki na ubezpieczenie emerytalne, o której mowa w art. 22 ust. 3, są odprowadzane do wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego na jego konto. W związku z powyższym Prezes podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż odsetki nieprzekazane do otwartego funduszu emerytalnego mają wpływ na przyszły wymiar świadczenia ubezpieczonych i korzystając ze swobody uznania administracyjnego odmówił umorzenia tych należności.

W odniesieniu do składek w części finansowanej przez ubezpieczonych , to zdaniem organu, należy podkreślić, iż zgodnie z brzmieniem art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się instytucji umorzenia, rozłożenia na raty oraz odroczenia terminu płatności. W związku z powyższym wniosek w części dotyczącej umorzenia zadłużenia z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie mógł być przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez Zakład, a zatem postępowanie w tym zakresie należało umorzyć na zasadach art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do zarzutu na przewlekłość postępowania Prezes Zakładu Społecznych ustalił, iż z uwagi na konieczność gromadzenia części materiału dowodowego z urzędu Zakład nie miał możliwości dochowania ustawowego terminu na załatwienie sprawy, o czym zainteresowany był zawiadamiany. Zdaniem organu należy również wziąć pod uwagę fakt iż Zakład kilkakrotnie wzywał wnioskodawcę do złożenia dokumentów dotyczących stanu zdrowia, na stan którego powoływał się zainteresowany we wniosku o umorzenie. Organ wyjaśnił, że Zakład nie miał możliwości pozyskania takiej dokumentacji z urzędu. Organ podkreślił, że pomimo wezwań powyższych dokumentów wnioskodawca nie dostarczył, jak również nie złożył żadnego oświadczenia w tej sprawie.

Jeśli chodzi o wysokość zadłużenia to organ wskazał, iż pismem z dnia [...] lipca 2008 r. wnioskodawca zwrócił się o wypowiedzenie się co do kwoty zaległości. W odpowiedzi na powyższe pismo decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Zakład

określił wysokość zobowiązań. Od powyższej decyzji zainteresowany nie złożył odwołania, pomimo pouczenia o takim uprawnieniu. Określenie wysokości zobowiązań w sposób bezsporny jest niezbędne w celu prawidłowego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, a zatem Zakład zobowiązany był wstrzymać wszelkie czynności do czasu uprawomocnienia się decyzji znak [...]. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie przedstawił również dowodów wpłat należności z tytułu składek, na które powołał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a w szczególności brak wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązań oraz nie przedłożenie dowodów opłacenia składek, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie może uznać przytoczonych przesłanek za udowodnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] marca 2009 r. A. S. wniósł o uchylenie decyzji [...] lutego 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a. w związku z ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a szczególności brak dążenia przez organy ZUS do dokładnego, wszechstronnego i dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, aby chronić jego słuszny interes.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z dwóch dokumentów tj. z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz zaświadczenia ZUS z [...] czerwca 2003 r., z którego wynika, że na dzień [...] czerwca 2003 r. skarżący nie posiada wobec ZUS zobowiązania z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i FGŚP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi.

Przed przejściem do oceny kolejnych zarzutów przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa) uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01) jak i na gruncie Kpa. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku w/s I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie pozostaje on aktualny także w odniesieniu

do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by rodzina skarżącego znajdowała się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Świadczy o tym fakt, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody. Zauważyć należy, że większość dokumentów złożonych przez wnioskodawcę dotyczy złej sytuacji spółki A., a nie prowadzonej przez niego działalności pod nazwą P.. Jest to o tyle istotne, że skarżący złożył wniosek jako prowadzący działalność gospodarczą P. a nie w imieniu spółki A. Ponadto z przedłożonych deklaracji podatkowych PlT-5 za okres od stycznia do listopada 2007 r. wynika, że zainteresowany osiągnął dochód, który po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne wyniósł [...] zł, natomiast E. S. pobiera świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł netto oraz osiąga dochód z tytułu stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto, pomniejszony o zajęcie komornicze w wysokości [...] zł. Zdaniem Sądu o tym, że strona skarżąca posiada środki niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych świadczy fakt, że nie korzysta ona z pomocy społecznej. Należy zauważyć, że mimo trudności finansowych, na które powołuje się skarżący, prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w administracji w zakresie należności z tytułu podatków, a zatem brak jest całkowitej nieściągalności. Zdaniem Sądu organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącego i jego rodziny, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.

Podkreślić należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem właściwym do rozstrzygania o winie osób i instytucji, które wnioskodawca obarcza za swoje kłopoty finansowe, a jedynie może uznaniowo wyrazić zgodę na umorzenie należności z tytułu składek, zbadawszy uprzednio sytuację płatnika składek w świetle przepisów prawa warunkujących umorzenie.

Sąd podziela argumentację organu II instancji, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego oraz że nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Należy zauważyć, że skarżący pomimo twierdzeń, iż sam ma problemy zdrowotne, nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę własną.

W punkcie III decyzji z dnia [...] października 2008 r. organ orzekający umorzył postępowanie w części obejmującej składki finansowane przez ubezpieczonych. Wskazać należy, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 ww. ustawy. Składki finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, są to składki od wynagrodzeń pracowników w części finansowanej przez pracowników. Ponieważ do tych składek nie stosuje się przepisów art. 28 i 29 ustawy, tych składek w żadnej sytuacji nie można umorzyć ani rozłożyć na raty. Dlatego umorzenie postępowania dokonane w punkcie III decyzji Sąd uznał za prawidłowe.

Odnosząc się do kwestionowania przez stronę wysokości zadłużenia, Sąd wyjaśnia, że strona, jeżeli ma wątpliwości co do wysokości zaległych składek, może w wystąpić do ZUS z wnioskiem o wydanie decyzji określającej wysokość zadłużenia i w przypadku nie zgadzania się z decyzją, odwołać się od niej do sądu powszechnego. Należy zauważyć, że w niniejsze sprawie skarżący zwrócił się do organu z takim wnioskiem. W odpowiedzi na ww. wniosek organ decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2008 r. określił wysokość zobowiązań. Od powyższej decyzji skarżący nie złożył odwołania, pomimo pouczenia o takim uprawnieniu. Decyzja z dnia [...] lipca 2008 r. jest zatem decyzją ostateczną i nie podlega ocenie w tym postępowaniu. Niezależnie od faktu, że decyzja ta jest decyzją ostateczną należy wyjaśnić, iż nie należy do zakresu kompetencji sądów administracyjnych rozpoznawanie odwołań od decyzji ZUS stwierdzających wysokość zadłużenia. Odwołanie od takich decyzji przysługuje do sądu powszechnego.

Ponadto należy podkreślić, że skarżący przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie przedstawił organowi dowodów wpłat należności z tytułu składek, na które powołał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Odnosząc się do dopuszczonych na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. dowodów z dokumentów, należy stwierdzić, że pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] stycznia 2010 r. było nieznane przy wydawaniu decyzji II instancji. Natomiast co do zaświadczenia ZUS z [...] czerwca 2003r. to należy stwierdzić, że strona powinna powołać się na nie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji wymiarowej a nie w postępowaniu o umorzenie należności składkowych.

Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienie stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z nowym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.