Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 191/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 237
journal: Dz.U. 2018 poz 108
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
article: § 8
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 145 § 1 pkt c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego E.K. kwotę 176 (sto siedemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia 13 marca 2015 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (określanego dalej jako PPIS) wpłynęło zgłoszenie podejrzenia u E.K. choroby zawodowej, pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia (poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych), dokonane przez lekarza specjalistę dermatolog-wenerolog G.S. z Poradni Chorób Zawodowych Skóry Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (określanej dalej jako WOMP).

W wyniku rozpoznania powyższego zgłoszenia PPIS decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. – działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm. – określanej dalej jako u.PIS), art. 2351, art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm. – określanej dalej jako k.p.) - nie stwierdził u E.K. choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, wymienionej pod poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 – określanego dalej jako r.ch.z.).

Wydając rozstrzygnięcie organ powołał się w uzasadnieniu przede wszystkim na orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] września 2016r. wydane przez WOMP, będącego jednostkę orzeczniczą I stopnia upoważnioną do rozpoznawania chorób zawodowych, stwierdzające brak podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia.

Następnie organ przytoczył uzasadnienie powyższego orzeczenia, w którym wskazano, iż E.K. został skierowany do WOMP w związku z podejrzeniem wyprysku kontaktowego rąk z podrażnienia pochodzenia zawodowego. Po pobycie w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy (określanego dalej jako IMP) w okresach [...] czerwca 2016 r. oraz [...] czerwca 2016 r. został wypisany z rozpoznaniem "Obserwacja w kierunku kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia (poz. 18.2 wykazu chorób zagrodowych) - negatywna. Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry pozazawodowe".

Pierwsze zmiany skórne u skarżącego pojawiły się w sierpniu 2014 r., kiedy to stwierdzono lekkie zaczerwienienie skóry twarzy i dłoni oraz rozległe tatuaże skóry. Do WOMP E.K. zgłosił się w trakcie leczenia i zwolnienia lekarskiego trwającego od 3 tygodni. W wykonanych testach standardowych stwierdzono: kalafonię (++) (++) oraz po tygodniu parafenylenodiaminę 1,0% (+++). W ponownie wykonanych testach z rozszerzonym zestawem alergenów otrzymano następujące wyniki parafenylenodiaminę 1,0% (++) (++), kalafonię 20% (+++) (++), kwas abietynowy 10% (++) (++). Testu ekspozycji zawodowej nie wykonano, gdyż pacjent przebywał na L-4, a następnie zmienił pracę. Jednakże mimo braku kontaktu ze szkodliwościami zawodowymi zmiany chorobowe nasiliły się zajmując twarz, powieki i zgięcia stawowe. Prawdopodobnie z powodu zaostrzenia zmian skórnych został hospitalizowany w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym, gdzie został wypisany z rozpoznaniem "Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wywołane innymi środkami chemicznymi".

W wywiadzie E.K. podał, że pracował w kontakcie ze stopami metali, chłodziwem, emulsją i smarami. Zatem w związku z możliwością wystąpienia kalafonii, kwasu abietynowego oraz parafenylenodiaminy w chłodziwie i olejach wystąpiono do zakładu pracy o kartę charakterystyki oraz o uzupełnienie charakterystyki do PPIS. Na podstawie opinii zakładu pracy i PPIS nie stwierdzono występowania wyżej wymienionych alergenów w chłodziwie B-Cool.

W podsumowaniu orzeczenia wskazano na:

- występowanie zaostrzeń i nawrotów choroby mimo braku styczności ze szkodliwościami zawodowymi,

- brak fenylenodiaminy i kalafonii w szkodliwościach zawodowych,

- opinie IMP, które pozwalają na postawienie rozpoznania "obserwacja w kierunku kontaktowego zawodowego zapalenia skóry z podrażniania pochodzenia zawodowego - negatywna."

Następnie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ ustalił, że E.K. pracował zawodowo w narażeniu na substancje chemiczne i ich mieszaniny zawarte w chłodziwie B-Cool oraz stopach aluminiowo - krzemowych od [...] lipca do [...] listopada 2014 r. (łącznie 3 miesiące i 1 dzień), na co złożyło się zatrudnienie w:

1. A Sp. z o.o. na stanowisku operatora maszyn sterowanych numerycznie w dziale mechanicznym u pracodawcy użytkownika L S.A. w ramach umowy o pracę tymczasową, w okresie od [...] lipca do [...] października 2014 r., gdzie do zakresu jego obowiązków należało m.in.: obsługiwanie obrabiarek sterowanych numerycznie (tokarki T-88, T-87, frezarki F-86). Praca ta polegała na pobieraniu detalu (suchego) z pojemnika, umocowaniu go w przyrządzie za pomocą klucza, pokrętła lub w inny sposób, załączeniu procesu obróbczego, a następnie otwarciu obrabiarki, odmocowania detalu (mokrego od chłodziwa), odmuchaniu oraz odłożeniu obrobionego detalu do pojemnika i przekazaniu pojemników na następne stanowisko. Dodatkowo w okresie od [...] lipca do [...] września 2014 r. E.K. prawdopodobnie mógł badać refraktometrem stężenie chłodziwa znajdującego się w obrabiarce. Jednakże na podstawie sprawdzonych kart badań stężeń emulsji chłodząco - smarującej z tokarki T-88, T-87 i frezarki F-86 obsługiwanych przez stronę, nie wynika, żeby badał stężenia chłodziwa. Podczas pracy zawodowej miał kontakt z chłodziwem o nazwie B-Cool 75, gdzie średnie stężenie zalecane przez producenta dla chłodziwa B-Cool w obrabiarkach wynosiło od 4 % do 7%. Dodatkowo miał kontakt ze stopami aluminiowo - krzemowymi różnego rodzaju. Ponadto mógł być kierowany (bardzo sporadycznie 2-3 razy) do pracy przy czyszczeniu detali przy pomocy ręcznych pilników, pilnikarek pneumatycznych lub skrobaków w zależności od potrzeb przy użyciu rozpuszczalnika izopropylowego.

2. L S.A. (którego następcą prawnym jest L Spółka z o.o.) na stanowisku operatora maszyn sterowanych numerycznie w dziale mechanicznym, w okresie od [...] listopada 2014 r. do [...] lutego 2015 r. Jednakże zaznaczono, iż faktycznie E.K. przepracował w zakładzie tylko 1 dzień tj. [...] listopada 2014 r. pozostały okres zatrudnienia przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zakres obowiązków pokrywał się z tym opisanym w pkt 1.

Organ podał, iż na podstawie danych uzyskanych ze A Sp. z o.o. – dystrybutora mieszaniny w Polsce - stwierdzono, że w chłodziwie B-Cool nie jest zawarta kalafonia, kwas abietynowy oraz fenylenodwuamina. Ponadto, w chłodziwie zawarte są: spolimeryzowane roślinne kwasy tłuszczowe, zobojętniane alkanoloaminami, fosforan alkilu, mieszanina z alkanoloaminami, kwas karboksylowy, związek z alkanoloaminami, benzotriazol potasu, alkilowany ester kwasu fosforowego, mieszanina z alkanoloaminami, dicykloheksyloamina pirydyno-2-tiolu 1-tlenek, sól sodowa.

PPIS wyjaśnił, iż do rozpoznania choroby zawodowej niezbędne są dwa zasadnicze elementy tj. właściwe rozpoznanie kliniczne, które jest zgodne z chorobą wymienioną w obowiązującym wykazie chorób zawodowych określonym w r.ch.z. oraz powiązanie choroby zawodowej z wykonywaną pracą, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym zgodnie z art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Niespełnienie chociażby jednego z tych warunków jest podstawą do wydania decyzji o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, przy czym organ prowadzący postępowanie jest związany z orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył E.K., zarzucając organowi wydanie decyzji z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 9 k.p.a., gdyż nie wyjaśniono stanu faktycznego sprawy, czynności prowadzone były nierzetelnie, a wydana decyzja i jej uzasadnienie potwierdza brak obiektywnej oceny. Odwołujący podniósł, że w sprawie nie ustalono: prawdziwej przyczyny choroby, źródła zainfekowania środkiem chemicznym jego osoby, potwierdzenia spełnienia przez pracodawców wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku pracy, co ma znaczenie decydujące w sprawie możliwości zarażenia na kontaktowe zapalenie skóry, stwierdzenia faktycznych skutków (objawów) choroby - podrażnienia skóry, wnikliwej oceny przedstawianej dokumentacji, braku wykonania podstawowych badań na stanowisku pracy, stosowanych faktycznie środków chemicznych oraz procedur stosowanych przy użyciu środków chemicznych, potwierdzenie niezaistniałych faktów w uzasadnieniu decyzji oraz błędy w nazewnictwach osób, błędy w postępowaniu administracyjnym przy powiadamianiu stron w toku prowadzonego postępowania.

Odwołujący wskazał, że organ I instancji przez okres 2,5 roku nie zgromadził istotnych dowodów w sprawie i wielokrotnie nie informował stron o prowadzonych czynnościach, naruszając art. 28 oraz 35 § 1 k.p.a. Ponadto w badaniu dermatologicznym z dnia [...] grudnia 2014 r. i [...] stycznia 2015 r. nie wykonano żadnych testów dotyczących składników chłodziwa B-Cool 755. Sprawdzono jedynie na jego skórze test standardu europejskiego z odczytem dodatnim dla parafenylenodiaminy (występującej w barwnikach np. do tkanin oraz wyrobów włókienniczych, a nosi głównie jasne kolory ubrań, farbach do włosów , a nie farbował nigdy włosów, tymczasowych i czarnych tatuażach z henny, a nie ma takich tatuaży, farbach drukarskich, z którymi nie ma kontaktu) i kalafonii (używana bezpośrednio w recepturze aptecznej jako składnik plastra nostrzykowego, jako topnik podczas lutowania stopem cynowo-ołowiowym, do nacierania włosia smyczków instrumentów smyczkowych; do smarowania przez szczypiornistów dłoni, w balecie i tańcu do uzyskania dużej przyczepności baletek lub innego obuwia do podłoża). Według odwołującego w trakcie rozpoznawania stanów zapalnych oraz przed podjęciem pracy i obsługi maszyn nie miał styczności z tymi składnikami. Pogorszenie stanów zapalnych nasilało się po każdym kontakcie z chłodziwem w firmie L i stan ten ciągle się pogarszał. E.K. wskazał, że w karcie charakterystyki wyraźnie jest napisane, że produkt B-Cool 755 ma działanie drażniące na oczy i skórę oraz należy nosić odpowiednie rękawice i okulary, tymczasem pracodawca nie zapewnił rękawic ochronnych oraz koszul lub bluz z długim rękawem, a przedstawiciel PPIS prowadzący postępowanie nie zweryfikował w ogóle, czy spełniono warunki bhp i dlaczego zaistniał bezpośredni kontakt ze środkiem drażniącym.

Ponadto zarzucił, iż w orzeczeniu lekarskim skoncentrowano się na posiadanych tatuażach, które posiada od 9 lat i na ich powierzchni tatuaży nie występują żadne zmiany skórne, lecz występują w obszarze kontaktu ze środkiem chemicznym oraz w miejscach ich możliwego przeniesienia np. rękami. Zwrócił również uwagę, iż w karcie informacyjnej leczenia klinicznego z dnia [...] lipca 2016r. rozpoznano "Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry pozazawodowe", które nie zostało potwierdzone, wobec niezbadania czynników szkodliwych związanych z miejscem pracy. Odwołujący podniósł, iż prowadzący postępowanie nie zweryfikowali jaki preparat jest w maszynie, w jakich stężeniach i jak często czyszczone są maszyny z konieczności ich odgrzybiania i usuwania bakterii, które są czynnikiem szkodliwym dla ludzi. Ponadto w ocenie odwołującego obecne występowanie zaostrzeń i nawrotów choroby mimo braków styczności ze szkodliwościami zawodowymi jest jednak wynikiem kontaktu ze środkiem drażniącym. Organizm nie jest w stanie sam się zregenerować i dlatego musi w porozumieniu z lekarzem dermatologiem stosować specjalistyczne maści. W dalszej części odwołania E.K. wskazał na błąd w ustaleniach stanu faktycznego tj., że po pobycie na L-4 nie zmienił pracy, lecz był zarejestrowany jako bezrobotny do kwietnia 2016 r. Zauważył, że firma L wypowiedziała mu umowy o pracę i zwolniła go w trybie k.p., bo nie było dowodów w sprawie o chorobie zawodowej z powodu przeciągającej się w I instancji procedury. Odwołujący zakwestionował także ustalenia co do wykonywanych czynności zawodowych, podczas których miał kontakt z chłodziwem oraz rzetelność dokumentów w aktach sprawy, tj. tabeli stopów aluminiowo - krzemowych, karty bezpieczeństwa towaru, kart charakterystyki. Wskazuje także na brak w aktach sprawy dokumentacji badania stężenia emulsji chłodząco - smarującej dla maszyny F-86 z okresu, w którym pracował. Ponadto podniósł, że czyszczeniem maszyn powinny zajmować się wyspecjalizowane firmy, których działanie jest ściśle procedowane, jednak nie wymieniano emulsji i nie czyszczono maszyny tylko dolewano wody. Po odejściu z pracy firma L zmieniła emulsję na inną, co ustalił w wyniku przeprowadzonego wywiadu z innymi pracownikami.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (określany dalej jako PWIS) - działając na podstawie art. 12 ust 2 pkt 1 u.PIS, art. 2351 i art. 2352 k.p., § 8 ust. 1 i 2 r.ch.z. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Na wstępie organ odwoławczy podał, iż niezależnie od przedmiotowego postępowania prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia u E.K. choroby zawodowej pod postacią "alergiczne kontaktowe zapalenie skóry", wymienionej pod poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych, zakończone wydaniem decyzji dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania wyżej wymienionej choroby zawodowej, od której żadna ze stron nie wniosła odwołania.

Następnie organ wskazał na przebieg zatrudnienia odwołującego podając, iż przed zatrudnieniem w A i L SA pracował jako ochroniarz ([...] czerwca - [...] grudnia 2011 r.) zajmując się ochroną mienia i jako barman ([...] czerwca- [...] listopada 2012 r.) w firmie V Sp. z o.o., a od [...] lutego 2015 r. do [...] kwietnia 2016 r. nie pracował, przy czym w okresie [...] października 2015 r. - [...] kwietnia 2016 r. był zarejestrowany jako bezrobotny. Od dnia [...] kwietnia 2016 r. pracuje na stanowisku młodszego specjalisty ds. jakości w firmie V.

PWIS zwrócił uwagę, na co nie wskazano w decyzji organu I instancji, iż w toku prowadzonego postępowania PPIS wystąpił do dostawcy kart charakterystyki A Sp.z o.o. o udzielenie informacji, jakie substancje chemiczne wchodzą w skład produktu B-Cool 755 i Blasocut®BC 25 MD (substancje takie wymieniono w protokole z postępowania wyjaśniającego w sprawie choroby zawodowej z dnia [...] marca 2015 r., jako chłodziwa z którymi strona miała kontakt w czasie pracy zawodowej), a nie zostały wymienione w kartach charakterystyki, dodając, iż głównie chodzi o kwas abietynowy, parafenylenodiaminę i kalafonię. W odpowiedzi koordynator Działu poinformował w mailu z dnia [...] października 2015 r., że w koncentracie Blasocut@BC 25 MD zawarty jest zobojętniony kwas tłuszczowy (składnik układu emulgującego). Kalafonia CAS RN 8052-10-6 i kwas abietynowy CAS 514-10-3 mogą występować jako zanieczyszczenie zastosowanego kwasu tłuszczowego w koncentratach Blasocut i wahać się od 0,5 do 1,0% (odpowiednio około 800 ppm w przygotowanej emulsji 5-10%). Jednak produkty Blasocut są chronione przez inhibitory (czynniki hamujące), dlatego uwolnienie utlenionego kwasu abietynowego (CAS 39922-16-2), który może powodować reakcje alergiczne jest zablokowane. Produkt B-Cool 755 nie zawiera takich kwasów tłuszczowych, więc kalafonia lub kwas abietynowy nie są w nim zawarte. Dodał, iż fenylenodwuamina (o,m,p) również nie jest zawarta w produktach Blaser.

Organ odwoławczy wskazał, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego PPIS sporządził kartę oceny narażenia zawodowego (karty nr 68-71 akt organu I instancji), która została przesłana do WOMP. Następnie, podobnie jak w decyzji organu I instancji, PWIS przywołał treść uzasadnienia orzeczenia lekarskiego z dnia [...] września 2016 r. stwierdzającego brak podstaw do rozpoznania u E.K. choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych pod poz. 18.2.

Z uwagi na zarzuty podniesione w odwołaniu PWIS podał, iż przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w ramach którego L Sp. z o.o. złożył kopię kart badań stężenia emulsji chłodząco-smarującej dla maszyn sterowanych numerycznie (tokarki T 87 i T88 oraz frezarki F86), kopię zestawienia wyników z badań stężeń emulsji chłodząco-smarującej dla maszyn sterowanych numerycznie w tym dla tokarki T87 i T88 oraz frezarki F86, które były wykonane przez dział utrzymania ruchu - rejestr od 25 września 2014r., instrukcje technologiczne dot. procesów technologicznych w obszarze obróbki CNC, obowiązujące w czasie świadczenia pracy przez EK; tabelę stopów aluminiowo-krzemowych wg normy PN EN 1706:2010.

Organ odwoławczy podał, iż wobec występowania w środowisku pracy substancji chemicznych o działaniu drażniącym na skórę i oczy, w tym w stężeniach wyższych niż zalecane przez producenta oraz czynników fizycznych o działaniu drażniącym w związku z ręcznym czyszczeniem odlewów, uwzględniając także okoliczność, iż rozpoznano u E.K. alergiczne zapalenie skóry pozazawodowe, wystąpił do WOMP o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego z dnia [...] września 2016 r., w następującym zakresie:

- czy ustalono na jakie inne środki chemiczne (alergeny) poza środowiskiem pracy uczulony jest E.K.;

- czy udokumentowane objawy choroby mogą być skutkiem występujących w środowisku pracy czynników chemicznych i fizycznych o działaniu drażniącym i czy objawy mogły występować lub nasilać się po dłuższym czasie od ustania narażenia zawodowego;

- czy objawy skórne występowały także przed podjęciem zatrudnienia w L SA, bowiem z dokumentacji przedłożonej przez E.K. wynika, że w dniu [...] listopada 2009 r. odbył wizytę w Poradni Dermatologicznej SP ZOZ Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W piśmie z dnia [...] września 2017 r. znak: [...] jednostka orzecznicza wyjaśniła, że E.K. (operator maszyn sterowanych numerycznie, w dziale mechanicznym w L SA) podał, że miał kontakt ze stopami metali, emulsją, chłodziwem oraz smarami, co zostało potwierdzone w ocenie narażenia zawodowego, przeprowadzonej przez zakład pracy L i Sanepid. Poinformowano jednocześnie, że zgodnie z zaleceniem ICDRG przyjmuje się następującą skalę oceny uzyskanych wyników testów płatkowych: (-) ujemny (brak zmian w miejscu przyłożenia alergenu); (+?) wątpliwy (tylko słabo nasilony rumień); (+) słabo dodatni (rumień i obrzęki); (++) dodatni (rumień, obrzęk, grudki lub pęcherzyki); (+++) silnie dodatni (rumień, obrzęk, pęcherze rozprzestrzeniające się poza miejsce przyklejonego alergenu); IR - odczyn z podrażnienia (rumień bez obrzęku, duże pęcherze, wybroczyny, krostki). Dodatnie testy z różnymi alergenami nie zawsze przesądzają, że objawy chorobowe są wywołane tymi substancjami. W rozpoznawaniu choroby zawodowej bierze się również pod uwagę stan kliniczny, przebieg choroby, testy ekspozycji i eliminacji oraz stwierdzenie obecności czynnika uczulającego lub drażniącego w miejscu pracy. W WOMP uzyskano u E.K. następujące wyniki testów: Standard Europejski z dnia 9 grudnia 2014r. - 28 alergenów występujących w środowisku zawodowym i pozazawodowym: kalafonia 20% - wynik dodatni. Pozostałe testy ujemne. W dniu 27 stycznia 2015 r. - zestaw oleje i płyny chłodzące (35 alergenów) - wynik dodatni z kwasem abietynowym. Pozostałe testy z tego zestawu ujemne. Metale: aluminium, miedź, cynk, cyna z wynikiem ujemnym. Poza tym powtórzono testy z dwuchromianem potasu 0,5% - wynik słabo dodatni i parafenylenodiaminą 1,0% - silnie dodatni. Po roku tj. 8 grudnia 2015 r. powtórzono testy - Standard Europejski oraz oleje i płyny chłodzące z następującymi wynikami: parafenylenodiamina 1,0% silnie dodatnia, kalafonia 20% - dodatni, mieszanka zapachowa 18% - słabo dodatni, kwas abietynowy 10% słabo dodatni. Pozostałe testy ujemne. W czasie pobytu w IMP ([...] czerwca 2016 r. oraz [...] czerwca 2016 r.) [...] założono następujące testy płatkowe: seria Płatki i Kleje (poszerzoną o 3 akrylany); wynik ujemny, seria Oleje i Chłodziwa: wynik ujemny. Testy skórne wykonane metodą punktową z zestawem pospolitych alergenów środowiska komunalnego oraz alergenami sierści psa i kota: wynik ujemny. W dniu [...] stycznia 2015 r. w Poradni Alergologicznej wykonano testy wziewne z wynikami: Histamina 7/20, Cladosporium 5/7, Brzoza 5/5 wynik ujemny. W trakcie pobytu w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym Nr. [...] wykonano testy Rast z alergenami wziewnym i pokarmowymi: wynik ujemny. Reasumując stwierdzono powtarzalność dodatnich testów z parafenylenodiaminą w WOMP i IMP. Paraphenylenodiamina może występować w olejach silnikowych, smarach, benzynie, tonerach do fotokopiarek, wywoływaczach fotograficznych, farbach litograficznych. Stosowana jest jako akcelerator i przeciwutleniacz przy produkcji gumy, szeroko występuje w kosmetykach do makijażu (tusze do rzęs, farby do włosów, rzęs i brwi). Może być składnikiem barwników do tatuaży, gdzie pełni rolę przyspieszacza. Kalafonia (dodatnie testy w WOMP i ujemne w IMP) stanowi mieszankę około 100 związków chemicznych. Otrzymywana jest z drzew sosnowych. Stosowana w postaci naturalnej i modyfikowanej chemicznie, ma szerokie zastosowanie w warunkach domowych i zawodowych do produkcji lakierów, topików do lutowania, płynów obróbkowych (chłodziw), lepiszczy i substancji klejących, powlekających wosków, kosmetyków (mydła, brylantyna, wosk do depilacji, cienie, tusze do rzęs, pomady do włosów, spraye do włosów i inne), leki do stosowania miejscowego oraz środki impregnujące i powlekające banknoty, papier, gazety, smyczki i wiele innych. Kwas abietynowy jest jednym ze składników kalafonii. Dodatni wynik testów z kalafonią i kwasem abietynowym jest wobec tego odczynem krzyżowym. Jednocześnie nadmieniono, że nadwrażliwość na alergen może rozwinąć się dopiero po pewnym czasie od pierwszego kontaktu z alergenem (ewentualny związek dodatnich testów z parafenylenodiaminą z rozległymi tatuażami skóry). Jak wynika z powyżej przedstawionych danych u E.K. przeprowadzono szeroką diagnostykę w zakresie alergii zawodowej i pozazawodowej. Pozostałe czynności diagnostyczne pozostają w gestii Narodowego Funduszu Zdrowia. Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia jest miejscową reakcją zapalną skóry, powstającą w następstwie aplikacji jednego lub wielu związków chemicznych o właściwościach drażniących. Początek choroby może być nagły przy silnych podrażnieniach lub powolny przy słabszych. Zmiany chorobowe wyprysku z podrażnienia mogą przyjmować różnorodne cechy kliniczne: rumień, pęcherzyki i pęcherze, złuszczanie i pęknięcia naskórka, nadmierne rogowacenie naskórka. Są one zlokalizowane i ograniczają się do miejscowej ekspozycji. Ustępowanie zmian zwykle następuje po 3-6 tygodniach od zaprzestania narażenia. Na podstawie kart charakterystyki z zakładu pracy i oceny Sanepidu stwierdzono, że pacjent miał kontakt z chłodziwem Blaser Blasocut BC 25MD, Blaser B-Cool 755, sporadycznie z izopropanolem i stopami aluminiowo-krzemowymi. Jak wynika z kart charakterystyk z zakładu pracy produkt B-Cool 755 ma działanie drażniące na skórę i oczy przy ich zanieczyszczeniu tym środkiem. W załączniku lp. 13 oceny narażenia zawodowego wykazano, że chłodziwo B-Cool 755 nie zawiera kalafonii, kwasu abietynowego oraz phenylenodiaminy. Produkt BC25MD (na podstawie karty charakterystyki z zakładu pracy) "po styczności ze skórą: ogólnie nie działa drażniąco na skórę". W załączniku lp. 13 oceny narażenia zawodowego: "Na podstawie danych uzyskanych ze A Spółki z o.o., stwierdzono, że w chłodziwie B-Cool nie jest zawarta kalafonia, kwas abietynowy oraz fenylenodiamina. Ponadto w chłodziwie zawarte są: spolimeryzowane roślinne kwasy tłuszczowe, zobojętniane alkanoloaminami: fosforanałkilu, mieszanina z alkanoloaminami; kwas karboksylowy, związek z alkanoloaminami; benzotriazol potasu; alkilowany ester kwasu fosforowego, mieszanina z alkanoloaminami; dicyklheksyloamina;pirydyno-2-tiolu 1-tlenek, sól sodowa". Alkohol izopropylowy ma działanie drażniące jeżeli używa się go bez odpowiednich zabezpieczeń. E.K. z powyższym środkiem miał kontakt sporadycznie. E.K. zgłosił się [...] grudnia 2014 r. do WOMP w trakcie L4 (od [...] listopada 2014 r.) i leczenia; stwierdzono wówczas lekkie zaczerwienienie na powierzchniach grzbietowych dłoni oraz twarzy. Stwierdzono również rozległe tatuaże skóry. Pacjent był zatrudniony do [...] lutego 2015 r., ale absencja chorobowa trwała od [...] listopada 2014 r., czyli de facto nie miał styczności ze szkodliwościami zawodowymi, mimo tego zmiany skórne utrzymywały się nadal. Pacjent zgłosił się do Poradni [...] grudnia 2015 r. (od wielu miesięcy nie pracował), gdzie stwierdzono zmiany rumieniowe na powiekach, grzbietach dłoni, zgięciach łokciowych oraz pod kolanami. Z powodu zaostrzenia choroby hospitalizowany był w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym, gdzie obserwowano zmiany rumieniowo - obrzękowe na skórze twarzy, kończynach górnych oraz zmiany wypryskowe na skórze obu rąk. Wypisany z rozpoznaniem L23.5 - Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wywołane innymi środkami chemicznymi (Nr. historii choroby: [...]). Następna hospitalizacja w Szpitalu Wojskowym w Oddziale Dermatologicznym (Nr ks. gł. [...]), gdzie został przyjęty "ze zmianami rumieniowo-naciekowymi ze złuszczeniem zlokalizowanym w okolicy paliczków, nosa, powiek oraz dłoni i okolic pachowych z towarzyszącym świądem". Wypisany z rozpoznaniem: Nieokreślone zapalenie skóry wywołane innymi substancjami chemicznymi. Ponadto poinformowano, że z nadesłanej dokumentacji wizyty w Poradni Dermatologicznej Zakładu Opieki Zdrowotnej MSWiA w dniu [...] listopada 2002 r. czytamy: "na skórze zmiany ropne drobnogrudkowe na podłożu rumieniowym (L20). Wyjaśniono, że symbol L20 według Kodu rozpoznania ICD to: Atopowe zapalenie skóry. Z powodu trudności diagnostycznych skierowano pacjenta do IMP, w którego opinii czytamy: "Przy przyjęciu do Oddziału Chorób Zawodowych w badaniu dermatologicznym z dnia [...] czerwca 2016 r. stwierdzono zmiany grudkowe nad stawami śródręczno-paliczkowymi, suchość i złuszczenie w przestrzeni międzypalcowych ręki prawej oraz w przestrzeni międzypalcowej III w ręce lewej z towarzyszącym świądem. W dniach [...] czerwca 2016 r. pacjent na własną prośbę wypisał się z Oddziału Chorób Zawodowych. Po powrocie pacjenta do IMP w celu zakończenia diagnostyki dermatologicznej - w badaniu dermatologicznym z dnia [...] czerwca 2016 r. - poza zmianami skórnymi opisanymi wcześniej stwierdzono rumień ze złuszczeniem oraz suchość skóry w obrębie powiek górnych, policzków (zwłaszcza lewego) i czoła o charakterze wyprysku rozsianego. Wykonane podczas hospitalizacji testy płatkowe obejmujące poszerzoną Europejską Serię Podstawową Serię Plastiki i Kleje (zawierającą dodatkowo 3 akrylany), Serię Oleje i Chłodziwa były dodatnie z parafenylenodiaminą. Na podstawie badania dermatologicznego rozpoznano alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. W związku z faktem, że wykonane testy płatkowe z alergenami zawodowymi były ujemne - brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej skóry związanej z zatrudnieniem. U pacjenta stwierdzono silną nadwrażliwość na parafenylenodiaminę, która prawdopodobnie powstała w wyniku bardzo rozległych tatuaży. Reasumując, po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, narażenia zawodowego oraz wyników aktualnie wykonanych badań brak jest podstaw do rozpoznania u E.K. choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Na podstawie szeroko przedstawionych danych: objawy kliniczne, przebieg choroby, nawracanie nasilonych zmian chorobowych z koniecznością hospitalizacji, mimo wielomiesięcznego braku kontaktu ze szkodliwościami zawodowymi, dokumentacji lekarskich, oceny narażenia z zakładu pracy oraz Sanepidu, opinii IMP podtrzymano stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia u E.K. i jednocześnie przypomniano, że wyżej wymieniony był już badany w IMP z wydaną opinią jak przedstawiono wyżej.

W związku z pismem odwołującego z dnia [...] października 2017 r., w którym zarzucił, iż orzeczenie lekarskie nie zawiera testów dla ani jednej substancji, z którą miał faktycznie kontakt skórny w zakładzie pracy L oraz błędnie sugeruje, że przyczyną jego problemów skórnych mogą być tatuaże oraz nadesłana przez niego dokumentacją fotograficzną i medyczną, organ zwrócił się ponownie do WOMP o ponowne zajęcie stanowiska w sprawie. W odpowiedzi (pismo z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...]) WOMP poinformował, że postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przeprowadzone przez jednostkę orzecznicza obejmowało okres od [...] lipca - [...] października 2014 r. oraz od [...] listopada 2014r. do [...] lutego 2015 r. (praca w L SA). Na podstawie dostarczonej dokumentacji z zakładu pracy i oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez PPIS stwierdzono, że E.K. zatrudniony był na stanowisku "operator maszyn sterowanych numerycznie w dziale [...]", stykał się tam z chłodziwem B-Cool 755 oraz stopami aluminiowo-krzemowymi. Z karty badań profilaktycznych z dnia [...] października 2014 r. wynika, iż nie stwierdzono przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku operatora maszyn sterowanych numerycznie [...] dział mechaniczny, oczyszczacza odlewów. Przypomniano, że w trakcie wizyty w WOMP pacjent podał, że zmiany skórne wystąpiły już w sierpniu 2014 r. Zdaniem jednostki orzeczniczej zarówno wyniki testów WOMP oraz z IMP opisane we wcześniejszych pismach nie potwierdziły etiologii zawodowej rozpatrywanych schorzeń. Dostarczone przez pacjenta zdjęcia nie stanowią nowego materiału dowodowego w sprawie, gdyż WOMP nie neguje istnienia zmian chorobowych z przebiegającymi okresowo zaostrzeniami, o czym świadczą pobyty na leczeniu w Oddziałach Szpitalnych ([...] 2016 r. i [...] 2017 r.) w okresie braku kontaktu ze szkodliwościami zawodowymi występującymi w L. Jednocześnie poinformowano, że leczenie w Szpitalu z powodu zaostrzenia choroby było w lutym 2016 r. natomiast podjęcie nowego zatrudnienia nastąpiło [...] kwietnia 2016 r. w Zakładzie V Sp. z o.o.. Ponadto według otrzymanej karty informacyjnej leczenia szpitalnego z Oddziału Dermatologicznego Szpitala z dnia [...] stycznia 2017 r. rozpoznano nieokreślone zapalenie skóry wywołane innymi substancjami chemicznymi. Dołączone zaświadczenie o zatrudnieniu strony na stanowisku młodszy specjalista ds. jakości od dnia [...] kwietnia 2016r, oraz dołączony zakres obowiązków nie daje podstaw do zmiany poprzednich orzeczeń (brak oceny narażenia zawodowego). Jeśli lekarz leczący obecnie podejrzewa chorobę zawodową w związku z narażeniem zawodowym powinien skierować pacjenta do Poradni celem rozpoczęcia nowej procedury.

Odwołujący w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. ponownie wniósł uwagi odnośnie prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, wskazując, że zmiany skórne, których nabawił się pracując przy obsłudze maszyn w firmie L powracają pomimo leczenia i braku kontaktu z substancją drażniącą oraz że w trakcie pobytu w Klinice Dermatologii (skierowanie WOMP) będąc pod obserwacją lekarską i przy braku kontaktu z substancjami drażniącymi stan chorobowy nasilał się.

Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy uznał, iż orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2016 r. o braku podstaw do rozpoznania u E.K. choroby zawodowej, pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, uzupełnione w piśmie z dnia [...] września 2017r. i [...] grudnia 2017r., jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., bowiem podana argumentacja jest wyczerpująca i w sposób zrozumiały wyjaśniła z jakich przyczyn choroby skarżącego nie można uznać za chorobę zawodową. Organ podkreślił przy tym, iż E.K. z powodu trudności z ustaleniem przyczyny schorzenia i jego związku z pracą był również konsultowany, na wniosek WOMP w IMP , gdzie potwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Zdaniem organu przekazana w toku postępowania odwoławczego dokumentacja fotograficzna zmian chorobowych skóry z grudnia 2014 r. oraz stycznia 2017 r. nie podważa wydanych w niniejszej sprawie opinii uprawnionych lekarzy. Pomimo bezspornego ustalenia narażenia zawodowego na czynniki o działaniu drażniącym na skórę i oczy, występowanie objawów w różnym stadium nasilenia po wielu miesiącach od zakończenia pracy w narażeniu, także w miejscach, gdzie skóra nie miała bezpośredniego kontaktu z czynnikiem drażniącym (okolice pachowe, pod kolanami), nie daje podstaw aby stwierdzić bezspornie lub wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. PWIS wskazał ponadto, iż żaden z lekarzy nie rozpoznał także poparzenia chemicznego skóry, co sugeruje skarżący. Ponadto z pisma WOMP z dnia [...] września 2017r. wynika, że strona przed podjęciem pracy miała rozpoznane cyt. "na skórze zmiany ropne drobnogrudkowe na podłożu rumieniowym (L20)", co zostało ustalone na podstawie dokumentacji z wizyty w Poradni Dermatologicznej ZOZ MSWiA.

Zdaniem organu jednostki orzecznicze posiadały dokumentację medyczną przekazaną przez stronę oraz wystarczające informacje o narażeniu zawodowym w przedmiotowej sprawie jak i środkach ochrony, co pozwoliło na wyprowadzenie końcowych wniosków.

PWIS podkreślił, iż przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową a tymi warunkami, a warunkiem koniecznym jest rozpoznanie choroby zawodowej przez właściwą jednostkę orzeczniczą, która potwierdzi związek pomiędzy warunkami w miejscu pracy, a stanem zdrowia badanego.

Organ dodał w końcowej części uzasadnienia, iż wykluczając zawodowe pochodzenie stwierdzonej choroby lekarze orzecznicy nie mają obowiązku ustalać rzeczywistej przyczyny danej choroby.

Na powyższą decyzję E.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., poprzez nieustalenie konkretnej jednostki chorobowej występującej u skarżącego, jej rzeczywistej przyczyny powstania, skutków występowania choroby, niezbadanie środowiska pracy skarżącego w firmie L, niepobrania materiału-substancji chłodziwa z maszyny na której pracował , a która to wywołała u niego rozstrój zdrowia, braku opnii biegłego specjalisty co do składu substancji chłodzącej połączonej z ustaleniem właściwego jej użytkowania oraz skutków niewłaściwego użytkowania, jej reakcji i działania w związku z innymi substancjami w środowisku maszyny, na której pracował skarżący, nieinformowania skarżącego o wszystkich czynnościach postępowania;

2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez wydanie decyzji na podstawie opinii "Instytutu", podczas gdy jest ona lakoniczna i sprzeczna z opiniami instytucji z [...] oraz [...], lakonicznie uznająca, że choroba skarżącego powstała w wyniku posiadania tatuaży, podczas gdy kompletnie takiego założenia nie udowodniono, a nawet nie umotywowano.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nakazanie organowi niższej instancji ponowne rozpoznanie sprawy oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

Skarżący podniósł w skardze zarzuty zbieżne z przywołanymi w odwołaniu, powielając także argumentację ją uzasadniającą. Skarżący podał dodatkowo, iż nie zaskarżył decyzji dotyczącej postępowania o podejrzenie choroby zawodowej pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, gdyż był przekonany, że odebrał tą samą decyzje w 2 egzemplarzach. Ponadto ponownie podniósł, iż żadne testy nie dotyczyły badań nad wpływem chłodziwa B-Cool 755 na jego organizm. Nie zweryfikowano jaki preparat jest w maszynach i o jakich stężeniach. Zakwestionował stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim sugerujące wpływ na wystąpienie zmian na skórze jako związane z tatuażami na ciele skarżącego. Następnie opisał czynności jakie wykonywał w zakładzie L. Dodał, iż tokarki T-88, T-87 i frezarka F-86 to maszyny, przy których pracował częściej niż przy innych, co nie wyklucza prac przy innych maszynach. Najczęściej pracował przy frezarce F-86. Zdaniem skarżącego materiał dowodowy posiada szereg wad w zakresie formy - brak podpisu, pieczątki organu, zgodności z oryginałem, potwierdzającego autentyczność i wiarygodność dokumentu. Powyższe zarzuty odnosiły się do: strony nr 2 i 138 Tabeli stopów aluminiowo-krzemowych, strony nr 9 – 13, 146 -148 Karty Bezpieczeństwa towaru, strony nr 13 -19, 149-154 Karty charakterystyki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i uzasadniającą je argumentację. Zarzuty podniesione w skardze uznał organ za nieuzasadnione, podkreślając, iż o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zadecydował przebieg kliniczny choroby, a nie ocena narażenia zawodowego, co wynika jednoznacznie z orzeczenia lekarskiego i uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2018r. skarżący wniósł o dopuszczenie jako dowodu w sprawie protokołów z rozpraw przed Sądem Rejonowym Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2018 r. zawierających zeznania świadków

Na rozprawie w dniu skarżący podtrzymał skargę, podkreślając, iż w orzeczeniu lekarskim odniesiono się tylko do jednej z substancji na kontakt z którą był narażony, tj. B-Cool 755, a nie uwzględniono drugiego chłodziwa tj. blasera, z którym miał kontakt w okresie całego zatrudnienia. Ponadto skarżący wskazał, iż jako środek ochronny nie wydano mu odzieży z długim rękawem, ponadto nie używał rękawiczek ochronnych tylko kremu ochronnego. Skarżący podniósł, że nie zbadano czynników biologicznych ani wartości stężeń jonów wodorowych tzw. wartości pH zawartych w kartach charakterystyki produktu. Wniósł także o przeprowadzenie dowodu z dokumentu oświadczenia pracownika dotyczącego odzieży roboczej z dnia [...] lipca 2014 r. wskazując, iż protokoły zostały załączone do pisma z dnia [...] kwietnia 2018 r. w celu przeprowadzenia z nich dowodów. Ponadto złożył pismo oznaczone jako wniosek datowany [...] kwietnia 2018 r. jako załącznik do protokołu. Pełnomocnik uczestnika wniósł o oddalenie wniosków dowodowych oraz poparł stanowisko zawarte w odpowiedzi organu na skargę. Sąd dopuścił dowód z dokumentu w postaci odpisu oświadczenia skarżącego z dnia [...] lipca 2014 r. i oddalił wnioski dowodowe zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. Ponadto skarżący wniósł o zwrot kosztów dojazdu autem (łącznie 220 km w obie strony) w wysokości 176 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 2188 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w rozpoznawanej sprawie decyzja PWIS z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia [...] maja 2017 r., decyzją nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, wymienionej w poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych.

W wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem powyższej decyzji Sąd uznał skargę E.K. za uzasadnioną.

Materialnoprawną podstawę prawną w rozpoznawanej sprawie stanowiły przede wszystkim przepisy art. 235 1 i art. 235 2 k.p. oraz przepisy r.ch.z.

Zgodnie z art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Powołany przepis zawiera ustawową definicję pojęcia "choroba zawodowa". Wynika z niego, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przy czym podkreślić należy, iż powyższy przepis dopuszcza stwierdzenie choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Nadto, wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. W myśl zaś art. art. 235 2 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W przypadku kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia wynosi on 1 miesiąc ( poz. 18.2 załącznika do r.ch.z.).

Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1-4 r.ch.z. jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego – w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 r.ch.z.). Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 r.ch.z.). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 r.ch.z.). Stosownie do § 6 ust. 3 r.ch.z. ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 (pkt 2); w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy państwowy inspektor sanitarny (pkt 3). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ k.p. przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 r.ch.z.). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 r.ch.z.). W § 8 ust. 1 r.ch.z. wskazano, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W rozpoznawanej sprawie za bezsporne i niekwestionowane przez strony uznać należało, iż skarżący pracował zawodowo w narażeniu na substancje chemiczne i ich mieszaniny zawarte w chłodziwie B-Cool oraz w stopach aluminiowo – krzemowych od [...] lipca do [...] listopada 2014 r. (łącznie 3 miesiące i 1 dzień), będąc zatrudnionym w: A Sp. z o.o., a następnie w L SA, której następcą prawnym jest L Spółka z o.o., na stanowisku operatora maszyn sterowanych numerycznie w dziale mechanicznym. Nie było także sporne, iż u skarżącego pojawiły się już w sierpniu 2014 r. zmiany za skórze, początkowo w postaci lekkich zaczerwienień skóry twarzy i dłoni, który następnie nie tylko się utrzymały, ale dodatkowo uległy nasileniu i przemieszczeniom.

Natomiast skarżący kwestionuje, iż pomimo powyższych okoliczności organ stwierdził brak u niego choroby zawodowej w postaci kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, opierając się w tym zakresie na orzeczeniu WOMP z dnia [...] września 2016 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w w/w zakresie. W treści powyższego orzeczenia opisano przebieg pracy skarżącego, czynniki narażenia zawodowego, przeprowadzone badania i testy, stwierdzając na tej podstawie negatywne rozpoznanie obserwacji w kierunku kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. W podsumowaniu orzeczenia wskazano na: występowanie zaostrzeń i nawrotów choroby mimo braku styczności ze szkodliwościami zawodowymi, brak fenylenodiaminy i kalafonii w szkodliwościach zawodowych, opinie IMP, które pozwalają na postawienie rozpoznania "obserwacja w kierunku kontaktowego zawodowego zapalenia skóry z podrażnienia pochodzenia zawodowego – negatywna".

W toku postępowania odwoławczego organ II instancji uznając, iż wydane orzeczenie nie wyjaśnia istotnych okoliczności sprawy wymagających specjalistycznej wiedzy, dwukrotnie zwrócił się do powyższej jednostki orzeczniczej o uzupełnienie orzeczenia. WOMP pismami z dnia [...] września i [...] grudnia 2017 r. ustosunkował się do pytań PWIS, uzupełniając orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2016 r., których treść została szczegółowo przytoczone w uzasadnienia decyzji organu II instancji .

Według utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., II OSK 415/16) orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Powinno być zatem wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego oraz sądu. Podkreśla się przy tym, iż organy administracji są związane rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim (por. uchwałę Naczelnego Sadu Administracyjnego wydana w składzie 7 sędziów z dnia 20 maja 2002 r., OPS 3/02). W orzecznictwo wskazuje się również, iż organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Przy czym podkreśla się, iż związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji jako, że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyroki NSA z 24 lutego 2015 r., II OSK 2013/13, z 19 czerwca 2015 r., II OSK 2506/14, z 9 lipca 2015 r., II OSK 2986/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2017 r., IV SA/Wr 585/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2017 r., VII SA/Wa 280/17).

Zdaniem Sądu pierwotnie wydane orzeczenie z dnia [...] września 2016 r. (k. 115-118) nie spełniało powyższych wymogów. Uznać je należy za lakoniczne, niewyjaśniające w sposób jednoznaczny i czytelny na jakiej podstawie stwierdzono u skarżącego brak choroby – kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Pomimo jednak uzupełnienia orzeczenia – w ocenie Sądu - nadal nie została w sposób jednoznaczny i wyraźny wyjaśniona kwestia wpływu na stanowisko jednostki orzeczniczej wyrażone w orzeczeniu lekarskim utrzymujących się zmian skórnych u skarżącego mimo braku narażenia zawodowego i kontaktu z czynnikami określonymi w karcie oceny narażenia zawodowego jako przyczyna choroby zawodowej. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. PWIS zwrócił się do WOMP o wyjaśnienie, powołując się na literaturę fachową i wskazując, iż rozwój reakcji z podrażnienia zależy nie tylko od samych bodźców drażniących i ich właściwości, ale również od dodatkowych czynników modyfikujących, tj. podatności skóry na działanie drażniące i warunków środowiska, dodając, że u osób z atopowym zapaleniem skóry częściej niż u reszty populacji dochodzi do rozwoju wyprysku z podrażnienia i ma ono u tych osób długotrwały przebieg. Mimo jednak powyższego zapytania z dokładnym wskazaniem niewyjaśnionej kwestii, WOMP dopiero w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. i to tylko lakonicznie podał, iż jednym z głównych warunków koniecznych do rozpoznania zawodowej etiologii wyprysku z podrażnienia jest całkowita lub częściowa remisja zmian skórnych w okresie przerw w pracy (a więc swoisty test eliminacji), co w tym przypadku zdaniem jednostki orzeczniczej nie miało miejsca. Tymczasem w judykaturze, odwołującej się do orzecznictwa lekarskiego na tle chorób zawodowych, wskazuje się, iż fakt utrzymywania się zmian wypryskowych skóry po zaprzestaniu narażenia zawodowego związany jest długotrwałością procesu chorobowego, a także możliwością podtrzymywania objawów wyprysku skórnego poprzez kontakt z czynnikami drażniącymi obecnymi w środowisku pozazawodowym jak np. woda i detergenty, w przypadku zdrowej skóry styczność z tymi czynnikami w warunkach domowych nie powoduje skutków chorobowych, natomiast w sytuacji istniejących już zmian skórnych indukowanych innymi czynnikami objawy chorobowe mogą nawet ulegać nasileniu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2012 r., IV SA/Gl 385/11). Ponadto WOMP użył sformułowania, iż w przypadku kontaktowanego zapalenia skóry ustępowanie zmian następuje zwykle po upływie 3-6 tygodni od zaprzestania narażenia. Stąd też wyżej wskazana jednostka winna była się wypowiedzieć, czy w przypadku skarżącego nie mogło dojść do odmiennej, nietypowej, osobniczej reakcji na środki drażniące występujące w jego środowisku pracy. Również nie wyjaśniono, czy pojawienie się zmian chorobowych w okolicach pach, pod kolanami, czy na twarzy nie mogło być spowodowane, przeniesieniem środków drażniących z innych części ciała mających bezpośrednią styczność ze środkami drażniącymi, które z uwagi na mniejsze stężenie powodowały opóźnioną reakcję.

Zatem organ odwoławczy pomimo prawidłowego wezwania WOMP, pozostawił powyższe okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, jako niewyjaśnione i nierozważone, nie poparte szczegółową analizą w odniesieniu do przypadku skarżącego.

W świetle powyższego oraz wcześniejszych rozważań Sąd stwierdził, iż wydane orzeczenie WOMP nie zostało poddane przez organ II instancji wystarczającej i pełnej analizie, nie mogąc służyć za podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, iż to organ inspekcji sanitarnej, a nie placówka orzecznicza stwierdza chorobę zawodową lub odmawia takiego stwierdzenia. Zadaniem organu administracji jest więc uzyskać takie dane, na podstawie których można wyprowadzić i uzasadnić wniosek, czy stwierdzone objawy chorobowe odpowiadają objawom choroby zawodowej, czy pozostają w związku przyczynowym z wykonywaną pracą zawodową, czy też rodzaj wykonywanej pracy nie ma żadnego wpływu na powstanie i rozwój schorzenia.

Skoro inspektor sanitarny nie posiada wiedzy fachowej, specjalistycznej wiedzy medycznej, jest związany treścią merytoryczną orzeczenia, to przed wydaniem decyzji powinien wyjaśnić wszelkie rozbieżności, tak by miał możliwość wydać prawidłową decyzję w przedmiocie stwierdzenia lub braku choroby zawodowej. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, że decyzje inspektora sanitarnego są powieleniem orzeczeń lekarskich, bez wyciągnięcia żadnych wniosków, co do wątpliwości w ich treści.

Podkreślić należy, że w przypadku braku szczegółowego uzasadnienia opinii jednostek medycznych, organ sanitarny powinien wezwać placówkę służby zdrowia do jej uzupełnienia z powołaniem się na § 8 ust. 2 r.ch.z., zgodnie z którym jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Dopiero na podstawie uzupełnionych opinii, organ inspekcji sanitarnej będzie mógł prawidłowo ocenić materiał dowodowy w sprawie i podjąć rozstrzygnięcie. Sam fakt, że diagnoza została sporządzona w uprawnionej jednostce medycznej, nie zwalnia organu administracyjnego od jej oceny. Konieczność dokonania przez organ analizy orzeczenia lekarskiego jest niezbędna z uwagi na przywołane powyżej okoliczności, a podstawa jego działania w tym zakresie znajduje uzasadnienie w regulacji zawartej w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Z tych względów Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W toku ponownego rozpoznawania sprawy niezbędne będzie wyjaśnienie wszystkich okoliczności, które mogą stanowić podstawę stwierdzenia, bądź odmowy stwierdzenia istnienia choroby zawodowej z uwzględnieniem powyższego stanowiska Sądu, a w szczególności zwrócenie się ponownie przez organ II instancji do WOMP jako jednostki orzeczniczej o dodatkowe uzasadnienie orzeczenia we wskazanym powyżej zakresie.

Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji ( pkt I ).

Odnośnie zgłoszonego przez skarżącego na rozprawie zarzutu dotyczącego pominięcia w orzeczeniu lekarskim drugiego chłodziwa, na kontakt z którym był narażony podczas wykonywania pracy, wskazać należy, iż analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, iż zarzut ten dotyczył produktu nie Blaster, ale Blasocut BC 25 MD, którego producentem jest Blaster. Powyższy zarzut Sąd uznał za nieuzasadniony. W istocie w protokole z postępowania wyjaśniającego w sprawie choroby zawodowej z dnia [...] marca 2015 r. w pkt IV (k. 33 akt administracyjnych organu I instancji) podano, iż skarżący miał kontakt nie tylko z chłodziwem B-Cool 755, ale też Blasocut BC 25 MD. Jednakże Blasocut BC 25 MD nie został wpisany w karcie oceny narażenia zawodowego (k. 71 akt administracyjnych organu I instancji) w pkt 13 jako czynnik, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej (wpisano tylko B-Cool 755 i stopy aluminowo-krzemowe), gdyż według informacji otrzymanej przez organ od dostawcy obu wyżej produktów firmy B sp. z o.o. (k. 50 akt administracyjnych organu I instancji) - Blasocut BC 25 MD nie zawiera fenylenodwuamina (o,m,p), zawarty jest natomiast zobojętniony kwas tłuszczowy (składnik układu emulgującego), kalafonia CAS RN 8052-10-6 i kwas abietynowy CAS 514-10-3 mogą występować jako zanieczyszczenie zastosowanego kwasu tłuszczowego w koncentratach Blasocut i wahać się od 0,5 do 1,0% (odpowiednio około 800 ppm w przygotowanej emulsji 5-10%), ale produkty Blasocut są chronione przez inhibitory (czynniki hamujące), dlatego uwolnienie utlenionego kwasu abietynowego (CAS 39922-16-2), który może powodować reakcje alergiczne jest zablokowane. Powyższe chłodziwo mogłoby zatem mieć znaczenie w procesie ustalenia alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, co było jednak przedmiotem odrębnej decyzji PPIS z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]. Powyższe wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 5 uzasadnienia). Ponadto należy wskazać, iż drażniące właściwości dla skóry miało niewątpliwie chłodziwo B-Cool 755. Takich właściwości nie miała substancja Blasocut BC 25 MD. Wynikało to z danych producenta i była to okoliczność wystarczająca do poszukiwania przyczyn zmian chorobowych na skórze skarżącego w jego środowisku pracy, w celu zdiagnozowania choroby zawodowej w postaci kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Podkreślić w tym miejscu należy, iż o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zadecydował – jak trafnie zauważył organ odwoławczy - przebieg kliniczny choroby, a nie ocena narażenia zawodowego, bo z niej bez wątpienia wynikało istnienie w środowisku pracy skarżącego istnienie substancji mogących powodować kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia. Organy zidentyfikowały w stopniu wystarczającym w środowisku pracy zagrożenia, które mogły wywołać u skarżącego chorobę zawodową. Stąd w tym zakresie nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, wbrew zarzutom skarżącego. W kontekście powyższego niezasadne były również zarzuty co do formy niektórych dokumentów wskazanych w skardze.

Bez znaczenia było również to, czy zapewniono skarżącemu wszystkie niezbędne środki ochrony BHP. Fakt stosowania działań profilaktycznych nie wklucza rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Stosowanie środków ochrony indywidualnej może zmniejszyć ryzyko związane z kontaktem z czynnikami szkodliwymi, jednakże nie powoduje całkowitej eliminacji zagrożeń oraz kontaktu z tymi czynnikami. Stosowanie takich środków nie dowodzi zarówno każdoczesnego ich używania przez pracownika, jak i pełnej ich skuteczności uniemożliwiającej jakikolwiek kontakt z czynnikami drażniącymi. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów BHP rzutuje natomiast na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, co rozstrzygają sądy powszechne, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1862/97, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2013 r., IV SA/Gl 536/12). Trafnie również organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż wykluczając zawodowe pochodzenie stwierdzonej choroby lekarze orzecznicy nie mają obowiązku ustalać rzeczywistą przyczynę danej choroby. Oznacza to, iż do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenia rzeczywistej przyczyny danego schorzenia, jeśli nie da się go powiązać z warunkami występującymi w miejscu pracy (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 451/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 118/17).

Sąd nie uwzględnił zgłoszonego przez skarżącego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. wniosku o przeprowadzenie dowodu z załączonych do pisma protokołów z rozpraw w Sądzie Rejonowym z dnia [...] marca 2018 r. Co do zasady sąd stosownie do art. 133 § 1 p.p.p.s.a., orzeka na podstawie materiału akt sprawy przedstawionego wraz z odpowiedzią na skargę. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosku dowodowego wskazanego przez stronę skarżącą nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji. Podkreślić bowiem należy, iż jest to dowód powstały już po zakończeniu postępowania administracyjnego, a sąd administracyjny rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, nie jest zatem dopuszczalne samodzielne ustalenie przez sąd stanu faktycznego sprawy na podstawie dowodów i faktów, które zaistniały po dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy i z tego względu nie mogły być znane temu organowi. Zmiana stanu faktycznego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu, zasadniczo nie podlega uwzględnieniu w procesie orzekania przez sąd administracyjny (por. R. Hauser, M. Wierzbowski /red./, Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi, C.H. BECK 2013, s. 552-553 i powołane tamże orzecznictwo).

W zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 i art. 91 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 300 ) oraz § 2 pkt 1 lit b. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalenia oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy ( Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (pkt II wyroku), które sprowadzają się do kosztów dojazdu skarżącego samochodem na rozprawę w żądanej przez niego kwocie 176 zł.