Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 659/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 116, art. 191, art. 210- par. 4,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 1 par. 1, par. 2, art. 5
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz 512
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo  upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 29 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2008 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] roku nr [...]utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [....] roku nr [....] przenoszącej odpowiedzialność za zaległości podatkowe "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w Ł. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 04/05/2003 w wysokości 1.249,70,- złotych oraz zryczałtowanego podatku dochodowego za okres 06/2003 w wysokości 856,60 złotych wraz z należnymi odsetkami na S. K. – członka Zarządu Spółki.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W toku przeprowadzonego postępowania wobec Spółki z o.o. "A" w likwidacji w Ł. powstała zaległość podatkowa z tytułu pobranego i nie odprowadzonego podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłacanych wynagrodzeń (PIT-4) za okres: kwiecień - październik 2003 roku oraz zryczałtowanego podatku dochodowego (PIT-8A) za okres czerwiec i sierpień 2003 roku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [ ...], postanowieniem z dnia [....] roku, nr [...], wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "A" na S. K., jako członka zarządu tej Spółki.

Decyzją z dnia [....] roku, nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał S. K. jako członka Zarządu Spółki z o.o. "A" w likwidacji, odpowiedzialnym za zaległości podatkowe płatnika z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za okres kwiecień-październik 2003 roku w łącznej kwocie 4.129,30 złotych oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym (PIT-8A) za okres czerwiec i sierpień 2003 roku w łącznej kwocie 1.385,80 złotych wraz z należnymi odsetkami.

W dniu [....] roku złożył S. K. złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., decyzją z dnia [...] roku, nr [....], uchylił decyzję w części orzekającej o odpowiedzialności S. K. jako członka zarządu za zaległości podatkowe płatnika, z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za okres czerwiec-październik 2003 roku w wysokości 2.879,60 złotych oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym (PIT-8A) za okres sierpień 2003 roku w wysokości 529,20 złotych wraz z należnymi odsetkami i w tej części umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, jednocześnie utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części.

W dniu [...] roku S. K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 6 marca 2007 roku, sygn. akt I SA/Łd 2079/06, uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organy podatkowe naruszyły przepis art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organy podatkowe wykazały jedynie okres w jakim pełnił S. K. funkcję członka Zarządu Spółki oraz fakt, że egzekucja z majątku Spółki z o.o. "A" okazała się bezskuteczna. Jednocześnie, podzielając pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, że to nie organy podatkowe powinny wykazać brak zawinienia członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością co do niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego, Sąd podkreślił, że przepis art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa nie uchyla zasad ogólnych postępowania, w tym zwłaszcza zasady prawdy obiektywnej, czy obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy, w ocenie WSA, przeanalizować księgi handlowe lub chociażby sprawozdanie finansowe Spółki, aby wykazać, że Spółka wcześniej zaprzestała płacenia długów a w konsekwencji zachodziły podstawy do wcześniejszego wszczęcia postępowania układowego lub upadłościowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [....] decyzją z dnia [....] roku nr [...] ponownie przeniósł na S. K. jako członka zarządu odpowiedzialność za zaległości podatkowe płatnika - Spółki z o.o. "A" w likwidacji z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za okres 04-05/2003 w wysokości 1.249,70 złotych oraz zryczałtowanego podatku dochodowego (PIT-8A) za okres 06/2003 w wysokości 856,60 złotych, wraz z należnymi odsetkami.

W dniu [...] roku skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [....] roku utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Organ podatkowy II instancji stwierdził, że postanowieniami z dnia [...] roku oraz z dnia [...] roku Komornik Sądowy Rewiru [...] umorzył postępowanie egzekucyjne wobec Spółki z o.o. "A", z uwagi na fakt, iż egzekucja z ruchomości, wierzytelności i kont bankowych spółki okazała się bezskuteczna. Pod wskazanym adresem Spółka nie prowadziła działalności, a wynajmowane pomieszczenia należą obecnie do B.

Z zebranych materiałów dowodowych wynika, że w dniu [...] roku S. K. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [....] Wydział Gospodarczy w Ł. o otwarcie postępowania układowego. W dniu [...] roku Sąd Rejonowy w Ł. [...] Wydział Gospodarczy postanowił otworzyć postępowanie układowe (sygn. akt [....]). W związku z pogarszającą się sytuacją finansową Spółki, w dniu 2 grudnia 2002 roku skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki i cofnięcie układu. Postanowieniem z dnia [....] r. (sygn. akt [....] Sąd Rejonowy dla [....]I Wydział Gospodarczy oddalił ten wniosek. Na przeszkodzie ogłoszenia upadłości stała dyspozycja przepisu art. 13 § 1 prawa upadłościowego, w myśl której Sąd zobowiązany jest oddalić wniosek dłużnika wówczas, gdy jego majątek oczywiście nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, iż z przedstawionych przez Spółkę sprawozdań finansowych za okres od 1 marca 2001 roku - 28 lutego 2002 roku strata bilansowa podmiotu /-331.194,53 złotych/ przewyższała połowę kapitału zakładowego 7120.000,00 złotych/ jednocześnie wzrastając w porównaniu do poprzedniego okresu obrotowego. Analiza bilansu za powyższy okres pozwoliła również na stwierdzenie, że zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz podatków i ubezpieczeń znacznie przewyższały majątek trwały i obrotowy firmy, co oznaczało, że Spółka nie posiadała środków na spłatę długów i pokrywanie bieżących zobowiązań.

Z powyższych ustaleń wynika, że Spółka utraciła płynność finansową już w 2001 roku, w związku z czym wniosek o otwarcie postępowania układowego z dnia 22 czerwca 2002 roku (złożony w Sądzie w dniu 25 czerwca 2002 roku) uznać należy za spóźniony.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wszczęcie postępowania układowego, jak i złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło we właściwym czasie. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła również przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu w postaci wskazania majątku spółki (pominiętego podczas zakończonego postępowania egzekucyjnego lub później nabytego), z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W skardze z dnia [...] roku S. K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, wskazując na naruszenie art. 116, 122, 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, ze skarżący we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości oraz we właściwym czasie wszczął postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości. Skarżący podkreślił, ze wniosek o otwarcie postępowania układowego zgłoszony w dniu 25 czerwca 2002 roku został rozpoznany dopiero w dniu 18 listopada 2002 roku na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o przyspieszenie terminu rozpoznania. Działania te świadczą o dołożeniu wszelkiej staranności celem spełnienia obowiązków wynikłych w związku z trudną sytuacją finansową spółki. Skarżący wskazał również na sprawy o sygn. akt [...] toczące się przed Sądem Okręgowym w Ł., w których powodowie wystąpili przeciwko niemu na podstawie art. 299 § 1 ksh o zasądzenie na ich rzecz kwot z tytułu solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki. We wskazanych sprawach orzeczono, ze skarżący wypełnił przesłanki określone w art. 299 ksh oraz, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe. W ocenie skarżącego organy podatkowe nie wyjaśniły stanu faktycznego i nie podjęły działań niezbędnych do jego wyjaśnienia oraz nie udowodniły zaistnienia przesłanek pozwalających na nałożenie na skarżącego odpowiedzialności z art. 116 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, że z mocy art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U 153 poz.1270 z późniejszymi zmianami ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Kwestią bezsporną w niniejszej sprawie było to, że skarżący w okresie od kwietnia do czerwca 2003 roku był członkiem zarządu "A" spółki z ograniczona odpowiedzialnością, jak i to, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym, a Dyrektorem Izby Skarbowej w Ł. jest natomiast to, czy skarżący we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, czy wniosek o wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości. Bo również bezspornie S. K. jako członek zarządu "A" spółki z ograniczona odpowiedzialnością takie wnioski złożył do właściwego sądu. Sąd rozpoznający sprawę o sygnaturze akt I SA/Łd 2079/06 wyraził pogląd, że to nie organy podatkowe powinny wykazać brak zawinienia członka zarządu spółki z ograniczona odpowiedzialnością, co do niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, a więc na osobie członka zarządu spółki ciąży obowiązek wykazania, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy. Ponieważ jednak w tej sprawie skarżący wskazał, że w 2001 roku "A" posiadało płynność finansową, w październiku tego roku skarżący udzielił spółce pożyczki w kwocie 200.000 złotych i przeprowadził redukcję etatów, a wniosek o otwarcie postępowania układowego zgłosił w niecały rok od podjęcia pracy w spółce, organy podatkowe winny rozważyć te okoliczności i dowieść, że wbrew tym twierdzeniem wniosek o otwarcie postępowania układowego był wnioskiem spóźnionym. W tym celu Sąd rozpoznający sprawę o sygnaturze akt I SA/Łd 2079/06 zalecił Dyrektorowi Izby Skarbowej dokonanie analizy ksiąg handlowych lub chociażby sprawozdania finansowego spółki celem wykazania, że podatnik wcześniej zaprzestał płacenia długów i zachodziły podstawy do wszczęcia postępowania układowego lub upadłościowego przed datą 22 marca 2002 roku oraz sporządzenie uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami art.210 § 4 Ordynacji podatkowej.

1. w wykonaniu tych zaleceń Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zwrócił się do skarżącego o dostarczenie ksiąg handlowych "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. S. K. pismem z dnia [...] roku wyjaśnił, że dokumenty archiwalne spółki znajdują się w nieogrzewanym magazynie poza Ł., a on z uwagi na anemię autoimmunohemolityczną , która wymaga unikania temperatury otoczenia poniżej 22 stopniu Celsjusza, żądanych dokumentów nie jest w stanie dostarczyć ( karta 46 akt administracyjnych ). Abstrahując od schorzenia skarżącego i zaleceń lekarskich wskazać należy, że wezwanie organu podatkowego do przedstawienia ksiąg handlowych zostało wystosowane w dniu 27 sierpnia 2007 roku, a więc w porze jak najbardziej letniej. A ponadto S. K. nie musiał osobiście tych dokumentów poszukiwać w niedogrzanym pomieszczeniu, tylko zlecić wykoanie tych czynności innym osobom. W ocenie Sądu działanie skarżącego, którego wyrazem jest pismo z dnia 19 września 2007 roku oznacza faktyczną rezygnację z możliwości dowodzenia korzystnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych.

2. W tej sytuacji jedyną możliwością wykonania zaleceń Sądu jaka dysponowały organy podatkowe było sięgnięcie do bilansu spółki, co tez uczyniły. Poddały również bilans spółki analizie i ustaliły, że zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz z tytułu podatków i ubezpieczeń społecznych znacznie przewyższały majątek trwały i obrotowy spółki, co oznacza, że spółka nie posiadała zasobów do spłaty bieżących zobowiązań oraz, że majątek spółki nie wystarczał na pokrycie długów. Z ustaleń tych wynika, że utrata płynności finansowej spółki nastąpiła już w 2001 roku, a wniosek o ogłoszenie upadłości winien być zgłoszony co najpóźniej w dniu 14 marca 2002 roku, a więc w terminie dwóch tygodni od sporządzenia bilansu. Powtarzanie w tym miejscu ustaleń oraz analizy dokonanej przez Dyrektora Izby Skarbowej jest bezcelowe, znajdują się one na kartach 3-4 decyzji z dnia [...] roku [...] ( karty 55-55-odwróę akt administracyjnych ). Dokonana ocena bilansu jakiej dokonały organy podatkowe zgodna jest z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, a więc pozostaje pod ochroną art.191 Ordynacji podatkowej i pozwala na przyjęcie wbrew twierdzeniom skarżącego, że znacznie wcześniej istniały warunki do zgłoszenia wniosku o upadłość, czy wszczęcie postępowania układowego, niż nastąpiło to w rzeczywistości.

3. Zgodnie z art.1 § 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 roku – Prawo upadłościowe ( tekst jednolity Dz.U z 1991 roku Nr.118, poz.512 z późniejszymi zmianami ) – a ten akt prawny w niniejszej sprawie winien być analizowany – przedsiębiorca, który zaprzestał płacenia długów, będzie uznany za upadłego ( §1 ). Upadłość przedsiębiorcy będącego osobą prawną oraz znajdujących się w stanie likwidacji spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej oraz komandytowo-partnerskiej będzie ogłoszona także wówczas, gdy ich majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów ( § 2 ). Przesłanka opisana w art.1 § 2 powołanego Rozporządzenia Prezydenta ma charakter przesłanki samodzielnej, zatem ogłoszenie upadłości winno nastąpić nawet wówczas, gdy spółka jeszcze reguluje swoje zobowiązania, ale jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów. Z analizy bilansu spółki "A" jakiej dokonały organy podatkowe wynika, że stan taki zarządowi spółki stał się wiadomymi najpóźniej w dniu 28 lutego 2002 roku – czyli w dniu sporządzenia bilansu. Zgodnie z art.5 § 2 prawa upadłościowego reprezentant przedsiębiorcy, o którym mowa w art.1 § 2 Rozporządzenia, jest zobowiązany zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, chyba że wcześniej rozpoczął się bieg terminu określonego w § 1. Zatem do uwolnienia się od odpowiedzialności, o której mowa w art.116 Ordynacji podatkowej S. K. musiałby wykazać, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w dniu 14 marca 2002 roku. Bezspornie skarżący złożył wniosek o otwarcie postępowania układowego dopiero w dniu 25 czerwca 2002 roku.

4. skarżący powołuje się na szereg rozstrzygnięć jakie zapadły w sprawach cywilnych, w których podstawą żądania był art.299 § 1 Kodeksu Spółek Handlowych, a w których to sądy powszechne oddaliły powództwa, przyjmując, iż S. K. we właściwym czasie złożył wniosek o wszczęcie postępowania układowego ( [...] ). To należy stwierdzić, że prawo podatkowe jest odrębną od prawa cywilnego, czy handlowego gałęzią prawa, a organy podatkowe, ani sąd w tej sprawie nie są związane rozstrzygnięciami zapadłymi w sprawach wskazanych przez pełnomocnika. Kolejnym argumentem przemawiającym za uznaniem, że S. K. złożył wniosek o wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości we właściwym czasie jest opinia zawarta w aktach sprawy [...] ( skarga k.9 akt sądowych ). Otóż ma ona charakter warunkowy, od zdarzeń przyszłych i niepewnych ( wyegzekwowanie należności od dłużników, redukcja zobowiązań o 40%, rozłożenie pozostałych na 16 rat płatnych kwartalnie począwszy od stycznia 2004 roku ) uzależnia ona dalsze funkcjonowanie "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i zapobieżenie ogłoszeniu upadłości. Skoro jednak – jak wykazały to organy podatkowe – warunki do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego istniały co najmniej od dnia sporządzenia bilansu tj. od dnia 28 lutego 2002 roku, okoliczność powołana w skardze nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

D.T.