Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3395/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 21
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 3395/15

UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] września 2015 r. po rozpatrzeniu wniosku J. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 03.2015r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...].06.1973 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie części nieruchomości położonej w W. przy ul. G., uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej własność P. K. i J.K.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w wyniku następujących ustaleń.

Decyzją z dnia [...]03.1972 r. Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w W. przy ul. G. [...] o pow. 6.166 m2 z ogólnej pow. 11.198 m2, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej współwłasność H. S., K. D., W. C., J. Z., K. B., J. K., S. T., J. D., J. C., T. D., J. Ś., E. K., J. S., K. C. i L. C..

Decyzją z dnia [...] 09.1972 r., nr [...] Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska utrzymała w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] 03.1972 r. w części dotyczącej wywłaszczenia oraz uchyliła w/w decyzję w części dotyczącej odszkodowania i w tej części przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji nie uwzględnił zmian w stanie własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] 06.1973 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej orzekło o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości położonej w W. przy ul. G., uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] stanowiącej własność P. K. i J. K.. Pismem z dnia [...] 10.2012 r. J. R. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] 06.1973 r. Pismem z dnia [...] 06.2013 r. Wojewoda M. przekazał w/w wniosek według właściwości do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Decyzją z dnia [...] 03.2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] 06.1973 r. Pismem z dnia [...] 03.2015 r. J. R. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] 03.2015 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że za rażące naruszenie prawa należy uznać takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok NSA z dnia 30.11.1999 r., sygn. akt V SA 876/99). Podstawą prawną orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości jest ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 t.j.), zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należało ocenić zaskarżone orzeczenie. Organ wskazał, że zawiadomieniem z dnia 12.11.1971 r., organ wywłaszczeniowy, poinformował strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do nieruchomości położonej w W. przy ul. G. [...] o pow. 6.166 m z ogólnej pow. 11.198 m , zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] oraz o wyznaczeniu na dzień [...] 12.1971 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odszkodowanie ustalane było na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez właściwy organ. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Jak wskazał Minister Infrastruktury i Rozwoju w decyzji z dnia [...] 03.2015 r. rozprawa została przeprowadzona w dniu [...]12.1971 r., a z protokołu z rozprawy wynika, że wzięła w niej udział m.in. J. K.. Odnosząc się do zarzutu braku udziału biegłego na rozprawie organ wskazał, że z treści art. 21 powołanej ustawy wynika obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie więc odszkodowania i dokonanie wywłaszczenia bez przeprowadzania rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod kątem wystąpienia podstawy stwierdzenia nieważności, przewidzianej art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, natomiast brak biegłych na rozprawie stanowi wprawdzie naruszenie art. 21 ustawy, jednakże nie może być oceniany w kategoriach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.11.2009 r., sygn. akt I OSK 195/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06.11.2008 r., sygn. akt I OSK 1459/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.02.2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1770/08). Organ podkreślił, że przypadek taki jednak nie miał miejsca, bowiem organ przeprowadził stosowną rozprawę w dniu 13,12.1971 r. Zdaniem organu biegli brali udział w postępowaniu wywłaszczeniowo- odszkodowawczym poprzez sporządzenie operatu szacunkowego. Wycena gruntu została dokonana przez biegłego W. N. w kwietniu 1973 r., przy czym podstawą szacunku były przepisy art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz uchwała nr [...] z dnia [...] 04.1972 r. w sprawie wytycznych dotyczących stosowania podwyższonych cen za grunty rolne i leśne podlegające wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odszkodowanie za grunt w mieście, jeżeli wywłaszczeniu podlega część gruntu, a pozostała część wynosi nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości pod budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego ustala się najwyżej do pięciokrotnej wysokości stawek : ustalonych dla gruntu ornego klasy 1 w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej. W przedmiotowej sprawie wywłaszczeniu ulegał grunt o pow. 2.769 m2 z ogólnej pow. 3.846 m2, a zatem biegły przyjął prawidłowa podstawę ustalenia odszkodowania. W opinii W. N. z kwietnia 1973 r. wartość gruntu została oszacowana na kwotę 39.144 zł, którą ustalono w wyniku przemnożenia powierzchni przedmiotowej działki przez kwotę 14 zł za jeden metr kwadratowy (2796 nr x 14 zł = 39.144 zł). Z kolei zabudowania (budynki gospodarcze, stajnia, szopa, inspekty, ogrodzenie itp.) zostały oszacowane przez dwóch niezależnych biegłych Prezydium Rady Narodowej W. w zakresie spraw budowlanych E. K. i M. P. w kwietniu 1971 r. Wartość naniesień budowlanych, oszacowana przez obu biegłych w elaboratach szacunkowych na kwotę 143.101 zł, nie różni się od siebie, co potwierdza, że oszacowanie zostało wykonane prawidłowo. Natomiast rośliny (2 orzechy włoskie) wycenione zostały przez biegłą do spraw upraw rolnych. B. L., na kwotę 1.170 zł. Łączna kwota odszkodowania wyniosła 183.415 zł i taka też kwota została przyznana zaskarżoną decyzją Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] 06.1973 r. Rzeczoznawcy, który sporządzili operat szacunkowy w przedmiotowej sprawie zostali wybrani z listy Prezydium Rady Narodowej W., zatem byli osobami uprawnionymi do sporządzenia takich opinii. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania ich prawidłowości. Odnosząc się do zarzutu, że operaty E. K. i M. P. dotyczące naniesień budowlanych oraz operat B.L. dotyczący roślin, zostały sporządzone przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, organ podkreślił, że opinia sporządzona przed wszczęciem postępowania i opinia sporządzona po wszczęciu postępowania, jeśli zmianie nie uległy przepisy bądź przedmiot wywłaszczenia, były takie same, bowiem już na etapie wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości cena kupna nieruchomości powinna być ustalona, z uwzględnieniem zasad szacunkowych, określonych w art. 8 ustawy wywłaszczeniowej, na podstawie opinii biegłego z listy prezydium wojewódzkiej rady narodowej i nabywca nie mógł zapłacić ceny wyższej od ustalonej według powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Jednocześnie przepisy ustawy nie określały na jakim etapie postępowania opinia szacunkowa rzeczoznawcy majątkowego powinna być sporządzona. Przy czym przepisy te wymagały wystąpienia do właściciela nieruchomości z ofertą jej nabycia, a oferta musiała zawierać cenę. Tym samym ustawodawca już na etapie postępowania ofertowego wymagał ustalenia wartości nieruchomości. Jednocześnie biorąc pod uwagę zasady ustalania odszkodowania wynikające z ustawy z 1958 r., zarówno cena zaproponowana w ofercie, jak również wartość odszkodowania ustalonego decyzją wywłaszczeniową nie mogły przekraczać wartości ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego na podstawie obowiązujących ówcześnie stawek. Organ wskazał ponadto, że strony nie kwestionowały wysokości przyznanego odszkodowania i nie odwoływały się od decyzji odszkodowawczej z dnia [...] 06.1973 r. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko w przypadku, gdy wykazany zostanie wpływ ewentualnego naruszenia na wartość odszkodowania. Tymczasem decyzja odszkodowawcza z dnia [...] 06.1973 r. ustala odszkodowanie w wysokości określonej w szacunkach biegłych, a skarżąca nie wykazała aby nieobecność biegłych na rozprawie, czy też okoliczność sporządzenia operatów przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego mogła wpłynąć na wysokość przyznanego odszkodowania. Prawidłowo zatem ocenił Minister Infrastruktury i Rozwoju w decyzji z dnia [...]03.2015 r., że odszkodowanie zostało przyznane w prawidłowej wysokości, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami prawa, a dostrzeżone uchybienia o charakterze proceduralnym nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Odnosząc się do zarzutów skarżących, iż po wydaniu decyzji kasacyjnej przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska nie została przeprowadzona ponowna rozprawa odszkodowawcza, organ zauważył, że w/w ustawa z dnia [...] marca 1958 r. nie wprowadzała obowiązku przeprowadzania kolejnej rozprawy w zaistniałych okolicznościach. Obowiązywał co prawda art. 22 ust. 2, lecz przewidywał on konieczność przeprowadzenia osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania tylko w sytuacji, gdy organ wywłaszczeniowy odraczał ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o wywłaszczeniu. Jednakże w niniejszej sprawie decyzja Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] 06.1973 r. o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie części nieruchomości została wydana w związku z decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] 09.1972 r. uchylającą decyzję Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] 03.1972 r. w części dotyczącej odszkodowania i w tym zakresie przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zatem nie zostały spełnione przesłanki art. 22 ust. 2, obligujące organ I instancji do przeprowadzenie osobnej rozprawy odszkodowawczej. Prawidłowo również wskazał Minister Infrastruktury i Rozwoju w decyzji z dnia [...] 03.2015 r., że w ocenianej sprawie wywłaszczeniowej nie występowały już kwestie sporne, pozyskano bowiem informacje o stanie prawnym wywłaszczanych nieruchomości, skutkujące ustaleniem stron postępowania.

Organ podkreślił, że również Kodeks postępowania administracyjnego nie zobowiązywał organu wywłaszczeniowego do przeprowadzenia oddzielnej rozprawy odszkodowawczej, bowiem jak wynika z treści art. 82 § 2 Kpa w brzemieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji odszkodowawczej, przeprowadzenie rozprawy było obligatoryjne: 1) jeżeli było to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, 2) gdy zachodziła potrzeba uzgodnienia interesów stron, 3) jeżeli wymagały tego przepisy prawne. Żadna z tych przesłanek nie ziściła się w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, iż nie dostrzegł, aby decyzja z dnia [...] 03.2015 r., naruszała zasadę prawdy obiektywnej, czy też nie wyjaśniała w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy. Przeciwnie, materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, uwzględniając przy tym specyfikę postępowań nadzorczych.

Skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. R. zaskarżając decyzję w całości.

Decyzji zarzucono naruszenie:

1. Przepisu art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 §1 i 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 62 pkt 2 i 4 K.p.a. oraz 82 § 2 i 3 K.p.a. polegające na ustaleniu odszkodowania za grunt z pominięciem przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy administracyjnej oraz braku wysłuchania opinii biegłego na rozprawie administracyjnej poprzez ustną opinię biegłych bądź poprzez odczytanie pisemnej,

2. Przepisu art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż brak udziału biegłych w rozprawie administracyjnej nie stanowi naruszenia prawa w stopniu rażącym,

3. Przepisu art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., 11, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, a tym samym uzasadnienie decyzji w sposób niewłaściwy, naruszający podstawowe zasady postępowania administracyjnego,

4. Przepisu art. 157 § 1 i 2 K.p.a w zw. z art. 156 § 1, 7, 77, 38 § 1 i 15 K.p.a. poprzez brak samodzielnego zbadania w postępowaniu odwoławczym czy decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta W. nie posiada wad wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015r. i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] marca 1958r. o zasadach i wywłaszczaniu nieruchomości odszkodowanie było ustalane na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu opinii biegłych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz dostępnej dokumentacji archiwalnej wynika, że w niniejszej sprawie organ administracyjny wyznaczył termin i przeprowadził rozprawę administracyjną, jednakże przedmiotem rozprawy była analiza stanu prawnego nieruchomości. Rozprawa administracyjna mająca miejsce w dniu [...] grudnia 1971r. nie dotyczyła w ogóle kwestii odszkodowania ustalonego decyzją wydaną prawie dwa lata później w dniu [...] czerwca 1973r. Na rozprawie tej organ wywłaszczeniowy ustalał jedynie stan prawny nieruchomości w związku z wydaną decyzją wywłaszczeniową, skutkiem której było wydanie w odniesieniu do poszczególnych części nieruchomości o ogólnej powierzchni 11.198 m2 aktów własności ziemi na rzecz poszczególnych współwłaścicieli faktycznie użytkujących budynki i grunty wchodzące w skład uregulowanej dawniej w kw 2131 nieruchomości. W związku z powyższym nie można zgodzić się z oceną organu, że w sprawie nie zaszły wyjątkowe okoliczności skutkujące koniecznością przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy dotyczącej kwestii odszkodowania za część nieruchomości będącej przedmiotem wniosku w tej sprawie. Rozprawa była niezbędna dla wyjaśnienia sprawy przy udziale biegłych o czym wprost stanowi przywołany w decyzji przepis art. 182 § 2 ust. 1 K.p.a w ówczesnym brzmieniu. Brak przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy odszkodowawczej stanowi uchybienie w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W przeprowadzonej rozprawie nie brali udziału biegli sporządzający opinie szacujące wartość przedmiotowej nieruchomości. Przepis ustawy nie wskazywał żadnych ograniczeń stanowiących o tym, że brak kwestionowania szacunków biegłych czy też brak wniosku o powołanie innych biegłych zwalnia biegłego z konieczności uczestniczenia w rozprawie. Organ nadzoru zobowiązany był do przeprowadzenia dokładnej i wnikliwej analizy celem ustalenia prawidłowości przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego oraz do szczegółowego uzasadnienia swojego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie sądu organ nadzoru prawidłowo przeprowadził postępowanie i słusznie ocenił oraz wywiódł, że nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać, że decyzja z dnia [...] czerwca 1973r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w W. przy ul. G., uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej własność P. K. i J. K. została dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Istotą postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla ramy powierzonej sądowi kontroli legalności decyzji wydanej przez organ odwoławczy w postępowaniu nadzwyczajnym.

Niewątpliwie stwierdzenie nieważności jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja w sposób oczywisty dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że wykładnia tego przepisu nie może być wykładnią rozszerzająca. W odniesieniu do wady wymienionej w § 1 pkt 2 tego przepisu, nie można utożsamiać pojęcia rażącego naruszenia prawa z każdym naruszeniem przepisów, lecz obrazą oczywistą i niewątpliwie istotną dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Taką cechę ma więc jedynie takie naruszenie, które powoduje, że wywoływanych przez decyzję skutków nie można pogodzić z wymaganiami praworządności.

W ocenie sądu skarżąca nie ma racji zarzucając organowi nadzoru, iż bezpodstawnie, wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu ustalił, że wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie nastąpiło po przeprowadzeniu rozprawy. Zdaniem skarżącej przeprowadzona w dniu 31 grudnia 1971r. rozprawa miała na celu jedynie analizę stanu prawnego nieruchomości, a więc nie dotyczyła w ogóle kwestii odszkodowania ustalonego decyzją wydaną prawie dwa lata później i wbrew wymogowi określonemu w art. 21 ustawy nie wzięli w niej udziału biegli. Stanowiła zatem podstawę wydania jedynie decyzji wywłaszczeniowej. Tymczasem przeprowadzenie rozprawy odszkodowawczej było niezbędne do wyjaśnienia sprawy przy udziale biegłych o czym stanowił także art. 82 § 2 ust. 1 k.p.a. w ówczesnym brzmieniu. Wskazane przez skarżącą argumenty, w ocenie sądu nie wskazują na brak odszkodowawczego charakteru rozprawy przeprowadzonej w dniu 13 grudnia 1971r.

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji odszkodowawczej z dnia [...] czerwca 1973r., stanowiła ustawa z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17 poz.70). Stosownie do treści art. 21 ustawy odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Z kolei według art. 22 ust. 1 ustawy orzeczenie o wywłaszczeniu powinno w szczególności zawierać:

1) ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane;

2) wskazanie, na czyj wniosek następuje wywłaszczenie;

3) ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania;

4) wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania;

5) szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne;

6) pouczenie o środkach odwoławczych.

Analiza przepisów ustawy wskazuje, że nie może być wątpliwości co do tego, że nie tylko dopuszczalne, ale właściwe było przeprowadzenie rozprawy jednocześnie w dwóch zakresach, a więc zarówno w przedmiocie wywłaszczenia, jak też w przedmiocie odszkodowania.

Treść protokołu z przeprowadzonej w dniu [...]grudnia 1971r. rozprawy potwierdza, że jej przedmiotem, było także dokonanie ustaleń niezbędnych dla określenia odszkodowania, skoro dotychczasowi właściciele wypowiadali się co do swoich oczekiwań dotyczących ustalenia odszkodowania. Nie ma też wątpliwości co do tego, że J. K. uczestniczyła w tej rozprawie. W protokole odnotowano treść stanowiska współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości w którym wnioskują o wypłacenie odszkodowania zgodnie z faktycznym stanem użytkowania budynków i elaboratami szacunkowymi za rośliny poszczególnym osobom. Nie może być więc wątpliwości co do tego, że kwestia odszkodowania była na rozprawie omawiana, a uczestnikom rozprawy znany był co najmniej elaborat szacunkowy dotyczący odszkodowania za roślinność.

Kwestią istotną w niniejszej sprawie pozostaje nie tyle charakter odszkodowawczy przeprowadzonej rozprawy w dniu [...] grudnia 1971r., a to czy nieprzeprowadzenie dodatkowej rozprawy odszkodowawczej w postępowaniu toczącym się po uchyleniu decyzji z dnia [...]września 1972r. w części dotyczącej właśnie odszkodowania i skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania, stanowiło rażące naruszenie art. 21 ustawy. W ocenie sądu wbrew stanowisku organu na podstawie obowiązujących wówczas przepisów przeprowadzenie dodatkowej rozprawy odszkodowawczej było konieczne. Organ dokonując wykładni art. 22 ust. 2 ustawy zgodnie z którym organ orzekający o wywłaszczeniu mógł odroczyć ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o wywłaszczeniu i wydać odrębne orzeczenie o odszkodowaniu po przeprowadzeniu osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania, wskazał iż przeprowadzenie dodatkowej rozprawy wymagane było tylko w przypadku odroczenia. Nie może jednak budzić wątpliwości, że skoro przewidziano potrzebę przeprowadzenia rozprawy w przypadku odroczenia ustalenia odszkodowania na czas 3 miesięcy, to tym bardziej zasadne było przeprowadzenie dodatkowej rozprawy w przypadku skierowania sprawy do ponownego rozpoznania. Niewątpliwe też treść wówczas obowiązującego art. 82 § 2 pkt 3 k.p.a. wskazywała na powinność przeprowadzenia rozprawy, w przypadku gdy wymagają tego przepisy prawne, a takim przepisem z pewnością był art. 21 w/w ustawy. Jednak mimo, iż zdaniem sądu brak przeprowadzenia dodatkowej rozprawy w przedmiocie odszkodowania stanowił naruszenie powyższych przepisów to jednak naruszenie to nie miało charakteru rażącego i oczywistego naruszenia. Istotne bowiem jest to, że mimo iż sprawa została w zakresie dotyczącym odszkodowania skierowana do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, to jednak postępowanie jest tożsamym przedmiotowo postępowaniem, a materiał dowodowy zgromadzony wcześniej stanowi podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Nieuzupełnienie materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji mogłoby więc stanowić podstawę do zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji w zwykłym trybie. Skoro rozprawa została w postępowaniu wywłaszczeniowym przeprowadzona i mogła stanowić podstawę rozstrzygnięcia wydanego w przedmiotowej sprawie, nie jest uprawnione twierdzenie o rażącym naruszeniu przepisów prawa.

Zarzut skarżącej, iż rozprawa ta nie spełniała wymogów rozprawy odszkodowawczej, bowiem na rozprawie nie oceniano ustaleń i wyników postępowania dowodowego, w tym opinii biegłych, którzy nie brali w niej udziału również nie jest wystarczający do uznania, iż przy wydaniu decyzji w przedmiocie odszkodowania doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 21 ustawy. Udział w rozprawie biegłego nie stanowił wbrew twierdzeniu skarżącej koniecznej przesłanki bez której rozprawa odszkodowawcza nie mogła się odbyć. Przepis ten zobowiązywał do przeprowadzenia rozprawy na której opinia biegłych powinna być wysłuchana, co wskazuje raczej na powinność ujawnienia opinii na rozprawie, aniżeli konieczność udziału biegłych.

W kontrolowanej decyzji z [...] czerwca 1973r. ustalono wysokość odszkodowania w oparciu o operaty szacunkowe sporządzone w 1971r. przez biegłych z listy Prezydium Rady Narodowe W.: B. L. w zakresie nasadzeń roślinnych, E. K. i M. P. w zakresie zabudowy oraz w 1973r. przez W. N. w zakresie wyceny gruntu, a więc osoby uprawnione do sporządzenia opinii. W ocenie sądu materiał dowodowy nie wskazuje, by właściciele wywłaszczanej nieruchomości kwestionowali prawidłowość sporządzonych opinii, a tym samym wysokość ustalonego odszkodowania. Nie ma wątpliwości co do tego, że J. K. na rzecz której ustalono odszkodowanie brała aktywny udział w postępowaniu wywłaszczeniowym o czym świadczy zarówno pismo skierowane przez J. K. do organu w dniu [...] października 1971r. w którym żąda wypłacenia odszkodowania za budynki i rośliny znajdujące się na części nieruchomości i informuje, że budynki zostały wzniesione przez nią, udział w rozprawie i wyrażone tam stanowisko, a w końcu odwołanie, w którym zakwestionowała ustalenie odszkodowania według udziałów we współwłasności nieruchomości, a więc bez uwzględnienia dokonanych przez nią nakładów. W ocenie sądu okoliczności te świadczą o tym, że J. K. znała treść operatów sporządzonych w 1971r. co potwierdza stanowisko z rozprawy i treść odwołania, w którym nie kwestionuje wysokości odszkodowania ustalonego za roślinność i zabudowania, a tylko zasadę przyznania odszkodowania poszczególnym współwłaścicielom. Z kolei fakt, iż nie odwołała się od decyzji z dnia [...] czerwca 1973r. ustalającej odszkodowanie po ponownym rozpoznaniu sprawy w oparciu o operaty szacunkowe z 1971r. (w zakresie nasadzeń i zabudowy) oraz operat szacunkowy z kwietnia 1973r. w zakresie wyceny gruntu oznacza, że nie kwestionowała prawidłowości ustalonej wysokości odszkodowania określonego zgodnie z jej oczekiwaniami wyrażonymi w toku postępowania.

W tym stanie rzeczy wykorzystanie w materiale dowodowym operatów szacunkowych sporządzonych przez uprawnionych biegłych przed formalnym wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, jak też operatu szacunkowego sporządzonego w toku postępowania lecz już po przeprowadzeniu rozprawy, stanowiło naruszenie przepisów postępowania, jednak z pewnością nie jest to naruszenie rażące. Naruszenie to w sytuacji, gdy strona tego postępowania nie zakwestionowała prawidłowości sporządzonych operatów, gdy wycena dokonana została zgodnie z obowiązującymi przepisami nie mogło mieć wpływu na wysokość przyznanego odszkodowania. Należy podkreślić, że dokonywana w operacie wycena gruntu nie opierała się na ustaleniach rynkowych cen nieruchomości, a jedynie na zastosowaniu wynikającej z przepisów stawki za 1 m2 powierzchni.

Wydanie zaś decyzji w przedmiocie odszkodowania po upływie prawie 2 lat od przeprowadzonej rozprawy, zapewne naruszało standardy prawidłowego toku postępowania, jednak nie spowodowało rażącego naruszenia żadnego z przepisów, gdyż upływ czasu nie miał wpływu ani na prawidłowość ustaleń faktycznych, ani na podstawę określenia wysokości odszkodowania.

Mając na uwadze stwierdzone naruszenia przepisów prawa nie można uznać, że doszło do oczywistego, rażącego ich naruszenia, powodującego skutki których nie można pogodzić z wymaganiami praworządności, bowiem ustalone decyzją odszkodowanie zostało ustalone w wysokości zgodnej z ówcześnie obowiązującymi przepisami.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.