Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 274/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 1a pkt 12, art. 27 § 1 pkt 9, art. 54 § 1, art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7, art. 67 § 1, art. 80 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 138 § 2, art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 21 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec [...] S.A. z siedzibą w P. na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], wystawionego w dniu [...] stycznia 2018 r. przez Prezydenta Miasta [...], obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości w kwocie należności głównej [...] zł.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lutego 2018 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone stronie w dniu [...] lutego 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] lutego 2018 r. Zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. dokonał próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Powyższe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone stronie w dniu [...] października 2018 r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu [...] października 2018 r. i poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla podmiotu [...] S.A.

Pismem z dnia [...] października 2018 r. spółka wniosła skargę na czynność egzekucyjną, dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r., polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Spółka zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. - dalej: "u.p.e.a."), w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm. – dalej: "u.p.o.l.") polegającym na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w momencie, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone. W uzasadnieniu skargi spółka zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie przepisów prawa wskazując, że podstawą dokonania czynności był tytuł wykonawczy, w którym błędnie oznaczono skarżącego jako podmiot zobowiązany.

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. oddalił powyższą skargę.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sporne zajęcie wierzytelności dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie zajęcia zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia, a także zostało sporządzone na właściwym formularzu. Ponadto zaznaczył, że co do zasady, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną przysługuje wyłącznie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W ramach takiej skargi można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Organ podkreślił, że przystępując do rozpatrzenia wniesionej skargi oraz prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego, zbadał z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie był natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jednocześnie wskazał, że postanowieniem z tego samego dnia odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną, a także o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: "k.p.a."), w związku z art. 18 i art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu odwołując się do art. 54 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że skarga na czynności egzekucyjne może być wnoszona jedynie na czynności o charakterze wykonawczym. Odnosząc się do zarzutów skarżącej ponownie omówił charakter skargi na czynności egzekucyjne wskazując, że w ramach tego środka prawnego można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. W ślad za organem pierwszej instancji stwierdził, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącej zostało dokonane w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Wskazał, że podnoszone przez skarżącą okoliczności nie mogą stanowić podstawy dla skutecznego zakwestionowania dokonanej czynności egzekucyjnej.

W skardze z dnia [...] lutego 2019 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] stycznia 2019 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego, umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie kosztów procesowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów:

1. art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. z [...] listopada 2018 r.;

2. art. 54 § 5a u.p.e.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjną pomimo jej wydania z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 3 ust. 3 u.p.o.l.;

3. art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu - spółki, która w związku z tym, iż nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność postanowienia organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi na tę czynność egzekucyjną. Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się zatem wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.

W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13 - wszystkie powołane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13). Tak więc skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego, w stosunku do wskazanych wyżej, środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).

W świetle powyższych rozważań Sąd zauważa, że zarzuty skargi w istocie nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. Treść zarzutów wskazuje na kwestionowanie przez skarżącą poprawności deklaracji podatkowej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Tymczasem w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne niemożliwe jest badanie zgodności z prawem deklaracji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 21 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 900), jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1 (z mocy prawa), podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3.

Z uwagi na powyższe zamierzonego rezultatu nie mogą osiągnąć zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Organ egzekucyjny nie jest w żadnej mierze uprawniony do badania czy podatek od nieruchomości został nałożony na właściwy podmiot.

W sprawie nie zaistniały również przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego powołane przez skarżącą. Podkreślić należy, że organ egzekucyjny rozpoznając sprawę w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne nie posiada uprawnienia do rozstrzygania zarzutu nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Powyższe kwestie jako stanowiące wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego były przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, w wyniku którego Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego w dniu [...] stycznia 2018 r., przez Prezydenta Miasta [...]. Powyższe postanowienie organu egzekucyjnego zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. Sąd ponownie podkreśla, że w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organ nie jest uprawniony do badania poprawności stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego deklaracji. Wobec tego nie sposób przyjąć, że w sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, co w uzasadnieniu skargi sugeruje spółka. Brak jest również przesłanek świadczących o niewymagalności, umorzeniu lub wygaśnięciu dochodzonego zobowiązania podatkowego. Nie wystąpiły również okoliczności skutkujące niedopuszczalnością egzekucji bądź też zastosowanych w jej trakcie środków egzekucyjnych. Tym samym niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. ani same w sobie, ani w powiązaniu ze wskazanymi w skardze przepisami u.p.o.l.

Egzekucja z rachunków bankowych jest, wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 4 ("Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych"), zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Natomiast zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2).

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że próba zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, jakim dysponowała skarżąca w Banku [...] S.A., dokonane zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. było prawidłowe.

Powyższe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone stronie w dniu [...] października 2018 r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu [...] października 2018 r. i poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla podmiotu [...] S.A. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadomił spółkę o zajęciu jej wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając ww. zawiadomienie w dniu [...] października 2018 r. Należy również zauważyć, że odpis tytułu wykonawczego nr [...] został doręczony wcześniej w dniu [...] lutego 2018 r. wraz z zawiadomieniem z [...] lutego 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Jak wynika z analizy akt sprawy odbiorcą przesyłki był pełnomocnik pocztowy [...]. Oceniając powyższe czynności Sąd stwierdza, że organy dochowały określonych prawem wymogów, zawartych w treści art. 80 u.p.e.a.

W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a., bowiem przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne, zaś ta nie zasługiwała na uwzględnienie, co wyczerpująco wyjaśniły w swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji. Ponadto nie zostały naruszone art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., gdyż postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę na czynność egzekucyjną, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru odpowiadają prawu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.