Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1970/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 272 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sylwester Marciniak Sędziowie sędzia NSA Juliusz Antosik (spr.) sędzia del. NSA Ryszard Mikosz Protokolant Dariusz Rosiak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi T. Spółki Akcyjnej w Z. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2006 r. sygn. akt I FSK 173/05 oddalającym skargę kasacyjną T. Spółki Akcyjnej w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 37/04 w sprawie ze skargi T. Spółki Akcyjnej w Z. na decyzję Ministra Finansów z dnia 1 października 2001 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 1995 r. oddala skargę o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 maja 2006 r., I FSK 173/05, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną T. SA w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 czerwca 2005 r., III SA/Wa 37/04 w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Ministra Finansów z 1 października 2001 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 1995 r.

Z przedstawionego w uzasadnieniu tego wyroku stanu sprawy wynika, że:

- wymienioną decyzją z 1 października 2001 r. Minister Finansów uchylił w części decyzję Izby Skarbowej w Z. z 18 listopada 1999 r. i określił Spółce za czerwiec 1995 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 363.674 zł, kwotę zawyżenia różnicy podatku naliczonego nad należnym w wysokości 113.936 zł i kwotę podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości 51.987 zł,

- decyzja ta wskutek skargi Spółki została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2002 r., III SA 3074/01,

- w wyniku rewizji nadzwyczajnej Ministra Finansów Sąd Najwyższy wyrokiem z 6 listopada 2003 r. (w uzasadnieniu podano błędnie datę 10 września 2002 r.), III RN 27/03, uchylił wymieniony wyrok NSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania; Sąd Najwyższy za trafny uznał zarzut rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 19 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym,

- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Spółki na wymienioną decyzję Ministra Finansów z 1 października 2001 r. powołanym wyrokiem z 28 czerwca 2005 r. skargę tę oddalił.

W skardze o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2006 r. T. SA, powołując się na art. 272 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniosło o uchylenie wyroków zapadłych po wyroku NSA z 10 września 2002 r., III SA 3074/01. Uzasadniając powołaną przesłankę wznowienia, skarżąca Spółka podniosła, że do uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku NSA z 10 września 2002 r. doszło w wyniku rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Finansów na podstawie art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 169, poz. 1387). Powołała się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 listopada 2007 r., SK 16/05, dotyczący niezgodności z przepisami Konstytucji wskazanego przepisu art. 8 pkt 3. Zdaniem Spółki, nieuprawnione było "wywiedzenie w stanie faktycznym sprawy przez Ministra Finansów rewizji nadzwyczajnej, a co za tym idzie przedmiotowe postępowanie winno zostać wznowione, a wszelkie rozstrzygnięcia zapadłe po wyroku NSA z dnia 10 września 2002 r., III SA 3074/01 uchylone" w celu doprowadzenia do sytuacji, w której będzie funkcjonować powołany prawomocny wyrok NSA.

Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi o wznowienie, podnosząc, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania, gdyż stan faktyczny i prawny sprawy rozpoznanej przez Trybunał nie jest zgodny ze stanem w przedmiotowej sprawie, w której rewizja nadzwyczajna została oparta na przesłankach dotyczących rażącego naruszenia prawa, Sąd Najwyższy nie umorzył postępowania, lecz wydał wiążący wyrok, uznający wyrok NSA za rażąco naruszający prawo, w efekcie Minister Finansów nie wniósł skargi kasacyjnej do NSA.

W piśmie procesowym z 19 czerwca 2008 r. skarżąca Spółka wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 1 w zw. z art. 273 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi również z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 63/06. Odnośnie do terminu z art. 272 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Spółka wskazała, że do Trybunału została złożona skarga w sprawie SK 36/07, dotycząca niekonstytucyjności przepisu ograniczającego do jednego miesiąca termin na wznowienie postępowania w następstwie wyroku Trybunału - chodzi o przepis art. 241 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, identyczny w treści z art. 272 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym wniosła o rozważenie możliwości zawieszenia postępowania przed NSA do czasu rozstrzygnięcia sprawy SK 36/07 przez Trybunał Konstytucyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Została ona oparta na wskazanej w art. 272 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawie wznowienia w postaci orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów ustawowych z Konstytucją, przy czym strona skarżąca wskazała dwa orzeczenia Trybunału:

1) w skardze o wznowienie - wyrok z dnia 14 listopada 2007 r., SK 16/05 (DzU nr 221, poz. 1650 i OTK-A nr 10, poz. 124), orzekający o niezgodności z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 236 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji przepisów:

- art. 188 w związku z art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

- art. 102 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1271 ze zm.),

- art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 169, poz. 1387)

w zakresie, w jakim przepisy te uprawniają Naczelny Sąd Administracyjny - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu podatkowego, wniesionej po umorzeniu postępowania przez Sąd Najwyższy, w której rewizję nadzwyczajną wniósł minister właściwy do spraw finansów - do uchylenia wyroku, który nie narusza rażąco prawa lub interesu Rzeczypospolitej Polskiej;

2) w piśmie procesowym z 19 czerwca 2008 r. - wyrok z dnia 16 października 2007 r., SK 63/06 (DzU nr 195, poz. 1414, OTK-A nr 9, poz. 105), orzekający o niezgodności art. 54 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r., w zakresie, w jakim nie wyłącza naliczania odsetek za zwłokę, w przypadku gdy w postępowaniu zabezpieczającym organ podatkowy, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, dokonał zajęcia środków pieniężnych, rzeczy lub praw majątkowych, a następnie środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży rzeczy lub praw, zostały zaliczone na poczet zaległości podatkowych, z art. 32 ust. 1 w związku z art. 84 oraz z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Należy przy tym zauważyć, że w wypadku wymienionej podstawy wznowienia ustawodawca określił inny termin na wniesienie skargi o wznowienie niż w pozostałych podstawach, wskazując w art. 272 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że w takim wypadku skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

A jeżeli chodzi o drugi ze wskazanych przez stronę skarżącą wyroków Trybunału Konstytucyjnego - wyrok z dnia 16 października 2007 r., SK 63/06, to termin ten nie został dochowany. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr 195 z dnia 23 października 2007 r. i - zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji - w tym też dniu wszedł w życie, zaś skarga o wznowienie została wniesiona w dniu 27 grudnia 2007 r., a podstawa wznowienia w postaci tego wyroku została wskazana dopiero w piśmie procesowym z dnia 19 czerwca 2008 r., czyli po upływie prawie ośmiu miesięcy od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału. Skoro zatem termin ten nie został dochowany - co powoduje konieczność odrzucenia skargi o wznowienia (art. 280 § 1 i art. 281 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) - to podstawa wznowienia w części opartej na powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2007 r. nie może być przedmiotem merytorycznych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie brak było podstaw do sugerowanego przez skarżącą Spółkę zawieszenia postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny skargi konstytucyjnej w sprawie SK 36/07, ponieważ dotyczy ona zupełnie innego - choć podobnego w brzmieniu do art. 272 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przepisu art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Inaczej jest natomiast ze wskazanym jako podstawa wznowienia wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 listopada 2007 r., SK 16/05. W tym wypadku został zachowany miesięczny termin z art. 272 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr 221 z dnia 27 listopada 2007 r., a skarga o wznowienia została wniesiona w dniu 27 grudnia tego roku.

Podlega ona jednak oddaleniu, gdyż - jak trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania - powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może odnosić się do sprawy, w której zapadł wyrok NSA z dnia 25 maja 2006 r., I FSK 173/05, oddalający skargę kasacyjną. Wyrok ten, zaskarżony rozpatrywaną skargą o wznowienie postępowania, zapadł w wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą Spółkę (a więc nie przez organ podatkowy) i nie był poprzedzony umorzeniem postępowania przez Sąd Najwyższy (w sprawie, w której wniesiono rewizję nadzwyczajną - na podstawie art. 102 § 1 wymienionych Przepisów wprowadzających ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zapadł on po wcześniejszym wydaniu, na skutek rewizji nadzwyczajnej, wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2003 r., uchylającego prawomocny wyrok NSA z dnia 10 września 2002 r., czego następstwem było ponowne rozpatrzenie skargi skarżącej Spółki już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (z uwagi na wejście w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego; p. art. 1 - 3 i art. 97 § 1 wymienionych Przepisów wprowadzających). Jednocześnie uchylenie wyroku NSA przez Sąd Najwyższy nastąpiło z powodu rażącego naruszenia prawa.

W tej sytuacji nie można mówić, że wymienione w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisy art. 188 w związku z art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 102 § 2 wymienionych Przepisów wprowadzających i art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne, ale tylko w ściśle określonym zakresie (niewystępującym, jak to wcześniej wykazano, w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z dnia 25 maja 2006 r.), mogły - nawet pośrednio - stanowić podstawę wydania wyroku zaskarżonego rozpatrywaną skargą o wznowienie postępowanie. Wyrok ten, jako oddalający skargę kasacyjną, zapadł na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Niezrozumiały jest także postawiony w skardze o wznowienie wniosek o uchylenie wszystkich wyroków zapadłych po wyroku NSA z dnia 10 września 2002 r., III SA 3074/01, w sytuacji gdy możliwości takiej nie przewiduje art. 282 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W szczególności nie jest to możliwe w stosunku do wyroku Sądu Najwyższego, którym właśnie został uchylony wymieniony wyrok NSA z dnia 10 września 2002 r., czego konsekwencją było wydanie najpierw wyroku WSA w Warszawie, a następnie wyroku NSA zaskarżonego skargą o wznowienie postępowania.

Wobec niezasadności zgłoszonej podstawy wznowienia, na podstawie art. 282 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.