Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 405/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 par 2, art.38 par 1, art. 80 par 1, art. 80 par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 58 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi U. G., J. G. działającej przez przedstawiciela ustawowego U. G., T. G. działającego przez przedstawiciela ustawowego U. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącym kwotę [...]zł (słownie sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 1 lutego 2019r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 6 grudnia 2018r., nr [...], odmawiające U. G., J. G., T. G. wyłączenia spod egzekucji kwoty [...]zł znajdującej się na zajętym rachunku bankowym.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym; Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego D. G.. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych dokonano zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w I. S.A. (zawiadomienie nr [...] z dnia 8 listopada 2018r.), z którego tytułem realizacji zajęcia została przekazana kwota [...]zł. Pismem z dnia 16 listopada 2018r. U. G., działając przez pełnomocnika zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w imieniu własnym i swoich małoletnich dzieci J. G. i T. G. z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji kwoty [...]zł, zaznaczając, że przedmiotowa kwota na rachunku bankowym w [...] S.A., stanowi wyłączną własność wnioskodawców, a nie zobowiązanego, właściciela rachunku bankowego. Na poparcie pochodzenia ww. środków do wniosku zostały dołączone kserokopie pism, tj. wyciąg bankowy z potwierdzeniami transakcji, umowa o pracę U. G., akt poświadczenia dziedziczenia, odpis skrócony aktu małżeństwa państwa G. oświadczenie I. P..

Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2018r. organ I instancji odmówił wyłączenia spod egzekucji kwoty [...]zł, stwierdzając, że nie ma podstaw do wyłączenia jej spod egzekucji, gdyż organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego, należącego tylko do zobowiązanego, zatem wszystkie środki na rachunku bankowym, stanowią własność jedynego właściciela rachunku i nie ma znaczenia skąd i z jakiego tytułu środki te na rachunek wpłynęły.

Na powyższe postanowienie U. G. w imieniu własnym i swoich małoletnich dzieci J. G. i T. G., działając przez pełnomocnika, złożyła w terminie ustawowym zażalenie.

W dniu 1 lutego 2019r. organ II instancji wydał postanowienie, o którym mowa na wstępie. W uzasadnieniu powołano się m.in. na treść art. 38 § 1, art. 80 § 1, art. 80 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1314 dalej: "u.p.e.a."). Zauważono, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło zajęcie środków, znajdujących się na rachunku bankowym w I. S.A. zajętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku D. G.. Wyjaśniono, że środki pieniężne, wpływające na rachunek bankowy, z chwilą zaksięgowania ich przez bank na tym rachunku, stają się środkami pieniężnymi, zgromadzonymi na rachunku bankowym, należącymi do właściciela rachunku bankowego. Powyższe jest zasadą prawa cywilnego i prawa bankowego, niezależną od organu egzekucyjnego. Dodatkowo zauważono, że w przypadku egzekucji z rachunku bankowego, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego posiadacza tego rachunku. Zajęcie wierzytelności jest bowiem równoznaczne z dyspozycją wypłaty środków do wysokości zajęcia. Umowa rachunku bankowego regulowana treścią art. 725-733 k.c. i stosowne przepisy prawa bankowego odnoszą się do stosunków pomiędzy posiadaczem rachunku, a bankiem. Z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do rachunku bankowego, nie ma znaczenia skąd i jakim tytułem wpłynęły pieniądze na zajęty rachunek. Zaksięgowane tam środki pieniężne należą do zobowiązanego. Bez znaczenia jest również to, że na rachunku bankowym bank zaksięgował wpłatę, którą omyłkowo przelano na rachunek zobowiązanego. Wpłaty, na które powołuje się pełnomocnik skarżących, z chwilą zaksięgowania ich na rachunku zobowiązanego, stały się środkami pieniężnymi zobowiązanego, zgromadzonymi na zajętym rachunku bankowym i podlegającymi egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że środki te w momencie zaksięgowania nie należą już do skarżących, jako osób trzecich, tylko do zobowiązanego, stąd nieuzasadniony jest wniosek o wyłączenie spod egzekucji tych środków i art. 38 u.p.e.a. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny uznał, że wnioskodawcy nie posiadali uprawnień do wierzytelności z rachunku bankowego, z którego prowadzona jest egzekucja i odmówił ich wyłączenia. Nadto organ zażaleniowy nie znalazł podstaw do uznania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania i utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący ww. postanowieniu zarzucili:

- obrazę art. 8 k.p.a., poprzez poddanie wątpliwości zasady pogłębionego zaufania uczestnika do prowadzonego przez organ postępowania,

- obrazę art. 7 k.p.a., art. 77 § a k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a., mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegającą na wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia z naruszeniem zasady prawdy materialnej, tj. w oparciu o nieprawdziwe ustalenia faktyczne, in concreto błędne uznanie, że środki pieniężne zajęte w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec dłużnika D. G., na jego rachunku bankowym, należą do niego, kiedy to w rzeczywistości są własnością wnioskodawców, to jest, wnioskodawcom przysługuje wyłączne prawo decydowania o przeznaczeniu tych środków, co zostało przez nich wprost udowodnione w treści wniosku o wyłączenie ww. środków spod egzekucji,

- obrazę art. 75 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego, przedstawionego przez stronę,

- obrazę art. 38 § 1 u.p.e.a, polegającą na niezastosowaniu tego przepisu, pomimo że stan faktyczny sprawy wskazuje, że zajęte i wyegzekwowane środki finansowe, podlegają zwolnieniu na rzecz wnioskodawców.

W oparciu o powyższe zarzuty i argumentację skargi, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, w tym kwoty 51 zł, tytułem uiszczonych opłat skarbowych od pełnomocnictw.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi z uwagi na to, że na zaskarżone postanowienie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, ewentualnie o oddalenie skargi. Organ wskazał, że zgodnie z art. 40 § 2 u.p.e.a., osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione przez organ administracyjny, przysługuje prawo żądania zwolnienia ich od egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Na zaskarżone postanowienie nie przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego. Z ostrożności procesowej organ ustosunkował się do stawianych przez pełnomocnika skarżących zarzutów i podtrzymał w tym zakresie stanowisko wyrażone uprzednio w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do rozpoznania sprawy obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy zaskarżony akt podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Zakres tej kontroli wyznaczają art. 3-5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.")

Art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., stanowi że sąd administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Orzekając w niniejszej sprawie należy jednak uwzględnić regulację szczególną, na mocy której, zdaniem Sądu, kognicja sądowoadministracyjna została w sprawie wyłączona.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1314 dalej: "u.p.e.a.") w art. 38 § 1 dopuszczają możliwość wyłączenia na wniosek osoby trzeciej prawa majątkowego lub rzeczy, z której prowadzona jest egzekucja administracyjna. Na postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego przysługuje zażalenie (art. 40 § 1 u.p.e.a.), natomiast na ostateczne postanowienie wydane w takiej sprawie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 40 § 2 u.p.e.a.). Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania jest skarga na ostateczne postanowienie odmawiające wyłączenia, na wniosek osoby trzeciej, rachunku bankowego spod egzekucji.

W ocenie Sądu, w świetle art. 40 § 2 u.p.e.a. także na takie postanowienie, wydane w trybie nadzwyczajnym w przedmiocie zakreślonym przez treść art. 38 § 1 u.p.e.a., skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia historyczna i funkcjonalna przepisu art. 40 § 2 u.p.e.a. Użyte w nim sformułowanie, iż skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie "ostateczne" w przedmiocie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa materialnego, nie może być rozumiane wąsko - literalnie.

Przepis art. 40 § 2 u.p.e.a. był kilkakrotnie nowelizowany.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji została uchwalona 17 czerwca 1966r. Z dniem 6 kwietnia 1990r. (Dz.U. z 1990r. Nr 21, poz.126) wprowadzono istotną zmianę w brzmieniu omawianego przepisu i dodano zapis, że osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, służy prawo żądania w trybie Kodeksu postępowania cywilnego ich zwolnienia od egzekucji administracyjnej. Przepis ten budził wątpliwości interpretacyjne, co do tego, czy w sprawach o jakich mowa dopuszczalna obok postępowania przed sądem powszechnym jest skarga na postanowienie wydane w takim przedmiocie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Dnia 3 września 1997r. Sąd Najwyższy wydał postanowienie (sygn. akt III RN 34/97), w którym stwierdził, że na ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji administracyjnej służy także skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W 2001r. ustawą z dnia 6 września o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz.1368) ustawodawca wprowadził zmianę w treści § 2 art. 40 u.p.e.a. i dodał zapis: "Na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego." Tym samym teza wskazana w przywołanym wyżej postanowieniu Sądu Najwyższego z 3 września 1997r. w tym zakresie, stała się nieaktualna. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ( Dz.U Nr 153, poz. 1271), nadała art. 40 § 2 u.p.e.a. aktualne brzmienie, zastępując wyrazy "Naczelnego Sądu Administracyjnego" wyrazami "sądu administracyjnego".

Należy zauważyć, że zasadniczym problemem, który od nowelizacji 1990r. wywoływał spór w doktrynie i orzecznictwie w tego rodzaju sprawach, była w istocie dopuszczalność równoległej drogi procesu cywilnego i drogi sądowoadministracyjnej.

Należy domniemywać, że intencją ustawodawcy w nowelizacji art. 40 § 2 u.p.e.a. dokonanej w 2001r. było wykluczenie drogi sądowoadministracyjnej w sprawach, w których przedmiotem jest wyłączenie spod egzekucji administracyjnej majątku lub rzeczy osoby trzeciej. Rozumowanie takie prowadzi do wniosku, że także rozstrzygnięcie wydane w tym przedmiocie w trybie nadzwyczajnym nie może być poddane kontroli sądu administracyjnego.

Do analogicznego wniosku prowadzi także, wykładnia funkcjonalna.

Zważyć należy, iż rozstrzygając sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu, sąd musi zbadać ten akt i procedurę prowadzącą do jego wydania. Zmierzając do rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej Sąd musiałby zbadać ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego wydane w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a. Sytuacja taka w sposób oczywisty, prowadziłaby do obejścia zakazu ustanowionego w art. 40 § 2 u.p.e.a. Skoro zamysłem ustawodawcy było niedopuszczenie do bezpośredniej kontroli postanowienia ostatecznego przez sąd administracyjny, kontrola takiego postanowienia poprzez tryb nadzwyczajny prowadziłaby do naruszenia tego zakazu i byłaby sprzeczna z celem normy zawartej w art. 40 § 2 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że przepis art. 40 § 2 u.p.e.a. nie tylko stanowczo wyklucza możliwość zaskarżenia ostatecznego postanowienia w sprawie odmowy wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub prawa majątkowego, wydanego na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a., lecz także wyłącza możliwość zaskarżenie do sądu administracyjnego postanowienia wydanego w tym przedmiocie, w trybie stwierdzenia nieważności.

W takiej sytuacji, skarga na postanowienie w przedmiocie odmowy wyłączenie spod egzekucji zajęcia rachunku bankowego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, jak w sentencji postanowienia.

O zwrocie uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu od skargi, orzeczono na podstawie art. 232 § 1 p.p.s.a.