Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2432/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 ust. 1 pkt 1f; art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2187
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek (spr.), Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Andrzej Siwek, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków ( dalej jako: "ZWKZ", "organ") decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f; art. 9 ust. 1 oraz art. 89 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm. – dalej jako: "ustawa o ochronie zabytków") oraz art. 104 k.p.a. orzekł o wpisaniu do rejestru zabytków województwa [...] pod numerem rejestru [...] – [...] zabytek nieruchomy tj. dawny cmentarz przykościelny (obecnie nieczynny) położony w miejscowości K., gm. M., pow. G. w granicach nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] i [...]. Ochroną prawną objęty został także kamienny mur cmentarny.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania wyjaśniając, że w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. (dalej także jako: "skarżący") wniósł uwagi i wyjaśnienia, że działka nr [...] stanowi własność Województwa [...] i przeznaczona jest pod wykonanie przebudowy drogi wojewódzkiej nr [...] na przejściu przez m. K. zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę z dnia [...] września 2014 r. oraz decyzją lokalizacji celu publicznego z dnia [...] czerwca 2011 r. wydaną przez Burmistrza M. Zgłoszenie o rozpoczęciu robót budowlanych do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego planowane jest w dniu [...] kwietnia 2017 r. Ponadto Zarząd Dróg wyjaśnił, że zgodnie z projektem technicznym istniejący mur przykościelny wykonany z kamienia narzutowego planowany jest do przestawienia i odtworzenia na granicy działek nr [...]. W związku z zaistniałą sytuacją oraz uzyskanymi decyzjami w ocenie skarżącego Zarządu Dróg nie można wpisać do rejestru zabytków działki nr [...] przeznaczonej pod poszerzenie drogi oraz wykonanie ciągów pieszych.

Dalej organ wyjaśnił, że pismem z dnia [...] października 2017 r., zwrócił się do skarżącego o udzielenie informacji, czy planowane zgłoszenie rozpoczęcie robót zostało wykonane oraz czy same roboty budowlane polegające na przebudowie zjazdów z drogi wojewódzkiej nr [...] wraz z przebudową tej drogi w m. K. zostały już rozpoczęte.

W odpowiedzi pismem z dnia [...] listopada 2017 r. poinformowano, że planowane zgłoszenie rozpoczęcia robót zostało wykonane, jednakże roboty drogowe nie zostały rozpoczęte z powodu braku decyzji o dofinansowaniu.

Organ wyjaśnił, że zwrócił się również do Kurii Metropolitarnej [...], Diecezjalnego Konserwatora Zabytków w Sz. z pytaniem, czy Kuria wyrażała zgodę na podział działki kościelnej nr [...] stanowiącej dawny cmentarz przykościelny, na działki nr [...] i [...] oraz na przekazanie na rzecz Województwa [...] działki o nr [...] w celu realizacji na niej inwestycji drogowej.

W odpowiedzi Diecezjalny Konserwator Zabytków pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. udzielił informacji, że nie było pozwolenia Kurii Metropolitarnej w Sz. na podział i sprzedaż działki przykościelnej nr [...] (po podziale [...],[...]) stanowiącej miejsce dawnego cmentarza z istniejącymi pochówkami przy kościele. Poinformował również, że na dzień dzisiejszy brak jest pozwolenia Ekonoma Diecezjalnego oraz pozwolenia i opinii Diecezjalnego Konserwatora Zabytków. W ocenie Diecezjalnego Konserwatora Zabytków dawne miejsca pochówków winny być przedmiotem szczególnej troski, pomimo nieistniejących dziś naziemnych pomników i krzyży nagrobnych. Działka przykościelna stanowi historyczną nekropolię i winna być uszanowana przez kolejnych włodarzy. Obecny stan wynika z samowolnego działania ówczesnego proboszcza i braku zachowania przepisów prawa kanonicznego i diecezjalnego w odniesieniu do zbywania własności należącej do Archidiecezji [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał na definicję zabytku zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, a następnie odwołując się do literatury przedmiotu wyjaśnił, że K. to wieś o metryce średniowiecznej, położona ok. [...] km na zachód od M. i ok. [...] km na wschód od C.. W XIII wieku, w centrum wsi, wzniesiono kościół oraz założono cmentarz przykościelny. Istnienie cmentarza przykościelnego czytelne jest na mapie topograficznej ([...]) z 1890 r., aktualizowanej w 1942 r. Cmentarz użytkowany był od czasów powstania kościoła i został wyłączony z użytkowania (zlikwidowany formalnie, bez przeprowadzenia ekshumacji pochówków / prawdopodobnie w latach 60, 70 - tych XX w.) Cmentarz przykościelny, nieczynny o kształcie nieregularnego wieloboku, z centralnie usytuowanym średniowiecznym kościołem (wybudowanym w XIII w. i przebudowanym w XVI, XVIII w.), wpisanym do rejestru zabytków odrębną decyzją administracyjną, z dnia [...] listopada 1963 r. znak [...]. Teren działki kościelnej od strony zachodniej przylega do drogi głównej, natomiast od wschodu i południa graniczy z zabudowaniami gospodarczymi i prywatnymi posesjami. Teren parceli przykościelnej od strony północnej, zachodniej oraz wschodniej, otoczony jest zachowanym, kamiennym murem cmentarnym. Od strony południowej granicę działki wyznaczają fragmenty dawnego muru cmentarnego oraz współczesna, metalowa siatka. Mur cmentarny zbudowany z kamiennego budulca o nieregularnych kształtach, łączony częściowo zaprawą wapienną oraz wtórnie zaprawą cementową, zwieńczony, wtórnie wykonanym betonowym "parapetem". Na teren parceli, w części północnej ogrodzenia, prowadzi wejście w postaci furtki, wykonanej w formie dwóch kamienno-ceglanych słupów, w świetle których znajdują się metalowe, jednoskrzydłowe drzwiczki. Drugie wejście, od strony zachodniej, wyznaczają trzy słupy kamienno-ceglane, nawiązujące swą formą do bramy i usytuowanej po jej prawej stronie furtki. W słupach widoczne również pozostałości po metalowych skrzydłach bramy i furtki.

Ponadto organ wskazał, że teren działki kościelnej podzielony jest na dwie części współczesnym ogrodzeniem, złożonym z siatki ogrodzeniowej, metalowego, kutego płotu oraz podmurówki. Część północna działki, która stanowi bezpośrednie otoczenie kościoła, została współcześnie zagospodarowana murawą oraz ozdobnymi nasadzeniami. Przy zachodniej ścianie kościoła znajduje się współczesny, drewniany krzyż misyjny. Z kolei obszar działki w części południowej obejmuje ogród, na terenie którego położony jest wybudowany budynek plebanii oraz budynki gospodarcze nie mające wartości zabytkowych. Na terenie cmentarza przykościelnego w części nadziemnej brak zachowanych pomników nagrobnych. W części podziemnej zachowane są historyczne pochówki.

Odnosząc się do uwag wnoszonych przez skarżącego organ wyjaśnił, że wydzielona działka nr [...] stanowi dawny cmentarz przykościelny z kamiennym murem cmentarnym oraz integralną całość z działką o nr [...]. Działka została wydzielona i przekazana pod inwestycję drogową bez uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, mimo iż obiekt ujęty jest w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków. Również zbycie części terenu dawnego cmentarza przykościelnego nastąpiło samowolnie, bez zachowania przepisów prawa kanonicznego i diecezjalnego w odniesieniu do zbywania własności należącej do Archidiecezji [...]. W ocenie organu cmentarz przykościelny zlokalizowany w granicy działek nr [...] i [...] ma zachowaną oryginalną substancję oraz spełnia wymogi definicji legalnej zabytku zgodnie z art. 3 pkt. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f, ustawy o ochronie zabytków. Posiada wszystkie wartości - historyczne, artystyczne oraz naukowe, które predysponują przedmiotowy obiekt do objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. Ponadto cmentarz jako miejsce pochówków winien być przedmiotem szczególnej troski i nie powinien być przeznczony pod inwestycję drogową. W ocenie organu pomimo wydanych pozwoleń, decyzji o warunkach zabudowy, podziału i sprzedaży działki przez Parafię, w sytuacji gdy planowana inwestycja drogowa nie została zrealizowana, konieczna jest ochrona przedmiotowego cmentarza i muru cmentarnego przed realizacją inwestycji drogowej, która doprowadzi do naruszenia pochówków i kamiennego muru cmentarnego tj. do zniszczenia części cmentarza przykościelnego (w granicy działki nr [...]).

Jednocześnie organ wyjaśnił, że jego poprzednia decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. o wpisie do rejestru zabytków cmentarza przykościelnego (obecnie nieczynnego) wydana dla działki nr [...] została uchylona przez organ odwoławczy (ze względów formalnych), a postępowanie umorzono wobec pominięcia przez organ I instancji, że działka ta uległa wcześniej podziałowi na działki [...] i [...] na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r., a w wyniku tego podziału działka nr [...] pozostała własnością Parafii, natomiast działka nr [...] stała się własnością Województwa [...] i weszła w skład pasa drogowego drogi wojewódzkiej nr [...].

Organ wyjaśnił, że decyzja uchylająca nie zawierała przesłanek merytorycznych i nie negowała zachowanych wartości zabytkowych obiektu. W związku z tym ZWKZ w Sz. posiadając wiedzę o przeprowadzeniu podziału cmentarza przykościelnego na dwie działki geodezyjne oraz o przeznaczeniu działki o nr [...] pod inwestycję drogową ponownie wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wpisania do rejestru zabytków dawnego cmentarza przykościelnego wraz elementami cmentarnymi (murem cmentarnym) w granicy dz. nr [...],[...] obręb [...] K., gm. M. uznając, że ma on ma zachowaną oryginalną substancję oraz spełnia wymogi definicji legalnej zabytku.

Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w K.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy pozwolił organowi konserwatorskiemu I instancji na ocenę wartości zabytkowych dawnego cmentarza przykościelnego w miejscowości K., które przesądziły o wpisaniu tego obiektu do rejestru zabytków. W ocenie Ministra organ I instancji wpisując zabytek do rejestru był świadomy jego stanu zachowania oraz zakresu projektowanej inwestycji drogowej. W prowadzonym postępowaniu oceniono zatem wartość cmentarza jako integralnego obiektu zabytkowego, wyważając przy tym interesy społeczne wynikające z konieczności zachowania dziedzictwa narodowego dla przyszłych pokoleń, a koniecznością poprawy bezpieczeństwa drogowego.

W ocenie Ministra podjęta przez organ I instancji decyzja nie narusza prawa i jest zasadna pod względem merytorycznym. Przedmiotowy teren, jako cmentarz przykościelny jest bezpośrednio związany z historią kościoła i parafii pw. Św. [...] [...] w miejscowości K.. Cmentarz położony jest w środkowej części wsi na działkach nr [...] (skrajna przy drodze krajowej) oraz [...] (obszar wokół kościoła parafialnego), które w 2013 r. zostały wydzielone z działki nr [...]. Obecnie jest to równy teren otoczony kamiennym murem, w granicach którego zlokalizowany jest późnogotycki kościół parafialny (indywidualnie wpisany do rejestru zabytków) oraz współczesny budynek mieszkalny i obiekty gospodarcze. Przebieg kamiennego muru (poza odcinkiem południowym) odzwierciedla granice dawnej działki nr [...]. Cmentarz przykościelny został wyłączony z użytkowania. Dawne pochówki nie zostały ekshumowane, niemniej jednak na powierzchni nie zachowały się nagrobki. Wartości zabytkowe przedmiotowego terenu wynikają w ocenie Ministra z zachowanej - choć niewidocznej na powierzchni - funkcji sepulkralnej oraz czytelnego świadectwa istnienia ww. cmentarza w postaci kamiennego muru ogrodzeniowego, które są integralnie związane z dziejami średniowiecznego kościoła oraz miejscowości o takiej samej metryce. Oznacza to w ocenie Ministra, że substancja zabytkowa ww. obiektu w znacznej mierze sprowadza się do tożsamości i tradycji historycznej miejsca. Jednocześnie jako miejsce związane z historycznymi pochówkami społeczności zamieszkującej miejscowość K. w przeszłości, obszar cmentarza jest miejscem upamiętnienia zarówno w sferze materialnego, jak i niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu. Tym samym zadaniem Ministra przedmiotowy zabytek posiada dominujące wartości historyczne i naukowe, a artystyczne przejawiają się w kompozycji zespołu kościelnego w granicach zachowanego muru cmentarnego. Wpisanie omawianego terenu do rejestru zabytków realizuje zatem interes społeczny, zachowania integralności i czytelnej tożsamości znaczeniowej terenu dawnego cmentarza przykościelnego w miejscowości Klępicz dla przyszłych pokoleń.

W skardze na powyższą decyzję [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.:

1. art. 21 w zw. z art. 64 Konstytucji RP poprzez ograniczenie przysługującego właścicielowi nieruchomości prawa własności oraz nabytego na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę i zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia [...] stycznia 2017 r., prawa do zabudowy nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją;

2. art. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez podjęcie działań niweczących możliwość realizacji inwestycji drogowej, w stosunku do której przeprowadzono wszelkie czynności administracyjne przewidziane przepisami prawa budowlanego (uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszeń robót budowlanych) na skutek wydania decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomości gruntowej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej praz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący spełnił wszelkie wymagania o charakterze administracyjnoprawnym umożliwiające realizację inwestycji pn. "Przebudowa i rozbudowa przejścia drogi wojewódzkiej nr [...] przez m. G. i m. K.", w tym do realizacji robót na działce gruntu nr [...], tym samym z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego nabył prawo do zabudowy nieruchomości, jeszcze przed dokonaniem wpisu przedmiotowej nieruchomości do rejestru zabytków. Tymczasem na skutek tego wpisu, zniweczone mają zostać prawa inwestora (skarżącego) do zabudowy nieruchomości w granicach wyznaczonych przepisami prawa budowlanego oraz prawa własności.

Bezspornym w ocenie skarżącego jest to, że jednym z celów decyzji było uniemożliwienie realizacji inwestycji drogowej. Takie działanie organu w świetle art. 2 ustawy o ochronie zabytków ocenić należy jako bezpodstawne, bowiem inwestor dysponując stosownymi pozwoleniami, mimo decyzji ZWKZ jest uprawniony do realizacji inwestycji na działce wpisanej do rejestru zabytków.

Zdaniem skarżącego w wyniku wydania zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia gwarantowanych wcześniejszymi decyzjami organów architektoniczno - budowlanych praw jednostki, w czym należy upatrywać naruszenia zasady ochrony praw nabytych oraz prawa własności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji – [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wpisie do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] dawnego cmentarza przykościelnego (obecnie nieczynnego) w miejscowości K., gm. M., pow. G. wraz z kamiennym murem cmentarnym została wydana na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Zgodnie z tym przepisem, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków wydanej z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Należy dodać, że zabytki, a więc według art. 3 pkt 1 ustawy, nieruchomości lub rzeczy ruchome, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową), podlegają ochronie bez względu na stan ich zachowania (art. 6 ust. 1). Zabytek wpisany do rejestru, może zostać z niego skreślony jeżeli uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo gdy jego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych (art. 13 ust. 1 ustawy).

W zaskarżonej do Sądu decyzji organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji co do tego, że znajdujący się na nieruchomościach oznaczonych jako działki nr [...] i [...] dawny cmentarz przykościelny wraz z kamiennym murem cmentarnym podlega ochronie bez względu na stan jego zachowania (art. 6 ust. 1 pkt 1f ustawy o ochronie zabytków).

Z ustaleń poczynionych przez organ i niekwestionowanych przez skarżącego wynika, że w centrum wsi K. w XIII w. wzniesiono Kościół (wpisany do rejestru zabytków odrębną decyzją z dnia [...] listopada 1963 r.) oraz założono cmentarz przykościelny, który był użytkowany od czasów powstania kościoła. Z użytkowania cmentarz został wyłączony (zlikwidowany formalnie, bez przeprowadzania ekshumacji pochówków) prawdopodobnie w latach 60 - 70 XX w., jednak jak ustaliły organy cmentarz ma zachowaną oryginalną substancję, posiada wartości historyczne, artystyczne oraz naukowe.

W uzasadnieniach obu decyzji, a zwłaszcza decyzji organu I instancji obszernie przytoczono historię obiektu z powołaniem na literaturę przedmiotu, odnosząc się w szczególności do powodów z jakich obiekt ten wymaga zachowania i ochrony prawnej.

W tym stanie rzeczy całkowicie uzasadniona jest decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, aby przedmiotowy teren, jako cmentarz przykościelny związany z historią kościoła i parafii pw. Św. [...] [...] w miejscowości K. objąć ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków.

Zauważyć w tym miejscu należy, że we wszystkich kulturach świata i na przestrzeni całych dziejów ludzkości cmentarze, groby i miejsca grzebania zmarłych były i są otaczane szczególnym pietyzmem, właściwym dla danej kultury i stanu cywilizacji narodu. Wyjątkowość charakteru cmentarzy, grobowców i mogił sprawiały, że miejsca te wydzielano z otoczenia i fizycznie odgradzano od niego. Taka sytuacja ma też miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdzie teren parceli przykościelnej od strony północnej, zachodniej oraz wschodniej, otoczony jest zachowanym, kamiennym murem cmentarnym, zbudowanym z kamiennego budulca o nieregularnych kształtach. Jakkolwiek na terenie cmentarza przykościelnego w części nadziemnej brak jest zachowanych pomników nagrobnych, co potwierdza materiał zdjęciowy i protokół z oględzin, to w części podziemnej, jak wskazuje organ zachowane zostały historyczne pochówki.

Wobec powyższego decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wpisie do rejestru zabytków cmentarza wraz z murem cmentarnym powinna być uznana za właściwie realizującą zadania organu ochrony zabytków i za w pełni uzasadnioną. Stanowiła bowiem wypełnienie obowiązku organu ochrony zabytków zawartego w art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym organy administracji publicznej sprawują ochronę zabytków poprzez m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt 1), zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt 2) oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytku (pkt 3).

W tych okolicznościach argumentacja skarżącego, że na skutek wpisu nieruchomości do rejestru zabytków nie może realizować inwestycji drogowej mimo posiadanych decyzji właściwych organów, jest o tyle niezasadna, że nie może prowadzić do uwzględnienia skargi.

W przedmiotowej sprawie bez wątpienia doszło do kolizji interesu społecznego wynikającego z konieczności zachowania cmentarza, jako dziedzictwa narodowego dla przyszłych pokoleń, a koniecznością poprawy bezpieczeństwa drogowego, skarżący miał bowiem na nieruchomości objętej tą ochroną realizować przebudowę drogi nr [...] w miejscowości K. gmina M..

W ocenie Sądu organy podejmując decyzję słusznie wyważyły ten interes na rzecz ochrony miejsca pochówku, jako wartości materialnej - dziedzictwa kulturowego regionu, ale także niematerialnej wynikającej ze statusu sakralnego i uczuć religijnych. Wskazały racjonalne, spójne i wyczerpujące przyczyny udzielenia ochrony konserwatorskiej także z uwagi na stan zachowania cmentarza oraz zakres projektowanej inwestycji, w wyniku której doszłoby niewątpliwie do naruszenia pochówków i kamiennego muru cmentarnego tj. zniszczenia części cmentarza przykościelnego.

Nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że wartość zabytkowa dawnego cmentarza, jako miejsca pochówku wynika nie tylko z zachowania jego wartości historycznych, artystycznych i naukowych, ale również z obecności szczątków ludzkich i zachowanej strefy grzebalnej, czego skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze nie kwestionował. Organy konserwatorskie uzasadniły w ocenie Sądu w przekonujący sposób przyjęty priorytet interesu społecznego nad interesem skarżącego. Trudno w tej sytuacji zarzucić im, że załatwiły sprawę bez uwzględnienia całokształtu jej okoliczności, stronniczo i niesprawiedliwie skoro zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków jedną z form ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów Konstytucji RP poprzez ograniczenie przysługującego właścicielowi nieruchomości prawa własności należy wyjaśnić, że to właśnie z Konstytucji wynika obowiązek strzeżenia dziedzictwa narodowego. Podkreślić należy także, że w preambule Konstytucji zawarte jest zobowiązanie przekazania przyszłym pokoleniom wszystkiego, co cenne z ponad tysiącletniego dorobku. Istnienie interesu społecznego w ochronie zabytków wywodzić można więc wprost z ustawy zasadniczej.

Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności. Ustawa o ochronie zabytków jest właśnie taką ustawą, o której mowa w art. 64 ust. 3 Konstytucji. Organy były zatem obowiązane do działania na podstawie zawartych w niej przepisów. Wpis określonej nieruchomości do rejestru zabytków z pewnością powoduje pewne ograniczenia w wykonywaniu prawa własności i nakłada na właściciela dodatkowe obowiązki związane z utrzymaniem takiej nieruchomości, nie ingeruje natomiast w istotę tego prawa (por. - Wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2768/16).

Podzielić należy także stanowisko organów, że przedmiotowy cmentarz już na etapie uzyskiwania pozwoleń dla inwestycji drogowej był objęty ochroną konserwatorską. Postępowanie w sprawie wpisania cmentarza do rejestru zabytków toczyło się z urzędu już w 2014 r., a do uchylenia decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] maja 2014 r. o wpisie do rejestru zabytków i umorzenia postępowania w sprawie doszło ze względów formalnych wobec tego, że postępowanie to toczyło się co do nieistniejącej działki nr [...], która w 2013 r. uległa poddziałowi. Natomiast decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę wydana została w dniu [...] września 2014 r.

Ponadto cmentarz jest także ujęty w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, a obecnie jako zabytkowy jest wymieniony w Gminnym Programie Opieki nad Zabytkami na lata 2017 – 2020 uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia [...] stycznia 2017 r. Pomimo tego, jak słusznie wskazuje organ i czemu nie zaprzecza skarżący, zarówno na etapie podziału pierwotnej działki nr [...] na działki [...] i [...], jaki i wydania decyzji lokalizacyjnej oraz decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji drogowej na drodze wojewódzkiej nr [...], decyzje te nie zostały skierowane do uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Nie zawierały w związku z tym odniesienia do konieczności zachowania wartości zabytkowych cmentarza. Trudno w tej sytuacji podzielić zarzuty skarżącego, że organy konserwatorskie w wyniku podjętych działań w sposób celowy zniweczyły możliwość realizacji inwestycji drogowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest zgodna z prawem i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.