Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 460/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4 pkt 4 i 6a, art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 3, art. 33 ust. 1 i ust. 8
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi A. Spółka Jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji oraz za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty I. uchyla zaskarżoną decyzję w części nakładającej na stronę skarżącą karę pieniężną w kwocie 8 000 zł /słownie: osiem tysięcy złotych/; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej A. Spółka Jawna w P. kwotę 1 540 zł /słownie: tysiąc pięćset czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 460/08

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi Przemyskiego Centrum Dystrybucji Mięs i Wędlin H.W.D.D. S. Spółka Jawna w P. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [....] r., Nr [....] utrzymująca w mocy zaskarżoną odwołaniem przez w/w Spółkę decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [....] r., Nr[....]– nakładającą na wskazanego przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji oraz karę pieniężną w kwocie 500 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 i ust. 1a, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 93 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym /tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088, z późn. zm./.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

W dniu 1.08.2006 r. funkcjonariusze celni Wydziału Zwalczania Przestępczości Grupa Mobilna w K. przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego marki RENAULT typ Mascott 13065, nr rej. RP [....]oraz dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego tym pojazdem.

W trakcie kontroli ustalono, że właścicielem pojazdu, a zarazem przewoźnikiem odpowiedzialnym za dokonanie przewozu jest Centrum Dystrybucji Mięs i Wędlin H.W.D.D. S. Spółka Jawna w P. Kierujący pojazdem nie posiadał i nie okazał kontrolującym licencji uprawniającej do dokonania przewozu, ani też zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Ponadto nie posiadał zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie w w/w firmie przewozowej.

Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...\]r. Kierowca pojazdu zapoznał się z treścią protokołu i złożył oświadczenie, że jest zatrudniony w w/w firmie na podstawie umowy o pracę, zaś towary są przewożone na potrzeby własne, ale nie został wyposażony w wypis z zaświadczenia, ani też w zaświadczenie o zatrudnieniu.

Po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, Naczelnik Urzędu Celnego w K. wezwał przewoźnika do przedstawienia dokumentów oraz do złożenia wyjaśnień w sprawie przedmiotowego przewozu.

Na podstawie przedłożonych przez przewoźnika dokumentów ustalił, że w dniu kontroli /1.08.2006 r./ Centrum Dystrybucji Mięs i Wędlin H.W.D.D. S. Spółka Jawna w P. posiadała licencję nr 0003478 na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, do której zgłosiło jedynie samochód marki Iveco Dally 50C13 nr rej.[...], natomiast pojazd poddany kontroli nie był zgłoszony do tej licencji. Kierowca tego pojazdu był zatrudniony u rzeczonego przewoźnika. Na kanwie tego stanu faktycznego i na podstawie stosownych przepisów ustawy z 6.09.2001 r., Naczelnik Urzędu Celnego w K. nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji oraz karę pieniężną w kwocie 500 zł za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

W odwołaniu Centrum Dystrybucji Mięs i Wędlin H.W.D.D. Spółka Jawna w P. zarzuciła, że wszelka dokumentacja znajdowała się w pojeździe, a jej nieokazanie kontrolującym celnikom wynikało z braku doświadczenia i zdenerwowania kierowcy.

Niezgłoszenie pojazdu do licencji tłumaczyła przeoczeniem. W ocenie odwołującej się nałożona kara pieniężna jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do zaistniałego naruszenia przepisów, zaś przepisy ustalające wysokość kar pieniężnych, jak również obowiązek zgłaszania pojazdów do licencji, są niezgodne z Konstytucją RP.

Dodatkowo w piśmie z dnia 18.12.2006 r. Spółka wyjaśniła, że aczkolwiek posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, to nie świadczyła usług transportowych, a tylko przewozy na potrzeby własne, zatem brak jest podstaw do nałożenia na odwołującą się kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji.

Dyrektor Izby Celnej w P. poczynił ustalenia faktyczne zbieżne z ustaleniami organu I instancji. Dodatkowo ustalił, że przewoźnik w późniejszym czasie, tj. [...]r. złożył w Urzędzie Miejskim wniosek o wydanie zaświadczenia na przewozy własne, zgłaszając w wykazie pojazdów m. innymi samochód marki Renault nr rej. RP [...], jednak w dniu [...]r. złożył rezygnację z tego wniosku na rzecz zgłoszenia dodatkowych pojazdów do posiadanej licencji nr [...] i wydania na te pojazdy wypisów z licencji.

Oceniając stan faktyczny sprawy na tle przepisów ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym, w pierwszej kolejności powołał się na art. 5 ust. 1, wedle którego podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 1 przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku dojego podstawowej działalności gospodarczej.

Zgodnie zaś z art. 33 ust. 2 pkt 3 obowiązek uzyskania zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego. Wynika z tego, że licencja na wykonywanie transportu drogowego uprawnia do przewozów zarobkowych, jak i spełniających warunki przewozów drogowych na potrzeby własne. Według art. 11 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, organ udzielający licencji wydaje przedsiębiorcy wypis lub wypisy w liczbie odpowiadającej liczbie pojazdów samochodowych określonych we wniosku o udzielenie licencji.

Art. 87 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z licencji, ustęp 2 nakłada na wykonującego przewóz na potrzeby własne obowiązek posiadania przy sobie i okazywania wypisu z zaświadczenia, zaś ust. 1a obowiązek posiadania i okazywania zaświadczenia, o którym mowa w art. 39e ust. 1 pkt 6, zarówno podczas przejazdu zarobkowego jak i na potrzeby własne.

Przedsiębiorca lub podmiot wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialni są natomiast za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty /art. 87 ust. 3/.

Kto wykonuje transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z powołanych przepisów – podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł.

Wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy o transporcie drogowym.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że przedsiębiorca może podjąć i wykonywać transport drogowy pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub większej niż 3,5 tony, tylko i wyłącznie po uzyskaniu właściwej licencji lub zaświadczenia uprawniającego do tego typu przewozu oraz zgłoszeniu tego pojazdu do licencji lub zaświadczenia.

Co się tyczy przedmiotowej sprawy, strona posiadała ważną licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, nie posiadała natomiast zaświadczenia na potrzeby własne. W takiej sytuacji dokonanie przewozu pojazdem niezgłoszonym do licencji, niezależnie od tego, czy miał on charakter zarobkowy, czy też spełniał wymogi przewozu na potrzeby własne, właściwym było nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej za użycie pojazdu niezgłoszonego do licencji. Nie może być w tej sytuacji mowy jak to sugeruje strona, o wykonywaniu przewozu pojazdem niezgłoszonym do zaświadczenia uprawniającego do przewozu na potrzeby własne, gdyż takowego zaświadczenia strona nie posiadała. W przedmiotowej sprawie kierowca w czasie kontroli nie miał przy sobie zaświadczenia o zatrudnieniu u rzeczonego przedsiębiorcy, takie zaświadczenie zostało przedstawione organowi dopiero w toku postępowania i to na wezwanie organu.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że zarzut niezgodności przepisów ustawy o transporcie drogowym stosowanych w przedmiotowej sprawie z Konstytucją RP, nie może odnosić się do organów orzekających w sprawie, bowiem są obowiązane do działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa, zaś kwestia czy konkretny przepis ustawy jest zgodny z Konstytucją nie leży w gestii organu odwoławczego.

Organy celne są uprawnione do kontroli dokumentów oraz do nakładania kar pieniężnych w każdym przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów określonych w ustawie o transporcie drogowym, co wynika z art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 93 ust. 1 tej ustawy. Administracja celna kierując się zasadą równości podmiotów wobec prawa, nie może stosować przywilejów wobec osób, które wcześniej nie popełniły tego rodzaju przewinienia i dla których kara jest dużym obciążeniem. Nie ma też uprawnień do odstąpienia od poboru kary pieniężnej lub zmniejszenia jej wymiaru.

Z kolei wysokość kar pieniężnych jest ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym.

W skardze Centrum Dystrybucji Mięs i Wędlin H.W.D.D. S. Spółka Jawna w P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i na wstępie podniosła, że choć posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, to nie świadczy usług transportowych, a pojazdy samochodowe którymi dysponuje wykorzystywane są wyłącznie do przewozów drogowych na potrzeby własne.

Kontrolowanym pojazdem nr rej. RP 15751 skarżąca Spółka wykonywała przewóz drogowy na potrzeby własne, co potwierdzają ustalenia organów I i II instancji.

Ustawa o transporcie drogowym wyraźnie rozróżnia wykonywanie transportu drogowego oraz przewozy na potrzeby własne i to rozróżnienie decyduje zdaniem Spółki o wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów ustawy. W takiej sytuacji stan faktyczny sprawy przemawiał za stosowaniem punktu 1.5 załącznika do ustawy, w którym przewidziana jest kara pieniężna w kwocie 200 zł za wykonywanie "przewozu na potrzeby własne" pojazdem niezgłoszonym do zaświadczenia. Jednak art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przemawia, że obowiązek uzyskania takiego zaświadczenia nie dotyczył skarżącej Spółki, bo wskazana ustawa w ogóle nie przewiduje kary za wykonywanie przewozu na potrzeby własne pojazdem niezgłoszonym do licencji.

Punkt 1.5 załącznika do ustawy przewiduje karę pieniężną za wykonywanie przewozu na potrzeby własne pojazdem niezgłoszonym do zaświadczenia w wysokości 1/10 kary za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Natomiast wysokość kary za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji z wyłączeniem taksówek jest taka sama jak za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i wynosi 8000 zł /punkty 1.2 i 1.1 załącznika do ustawy/. Jest to niezrozumiałe, przede wszystkim z uwagi na to, że takie rozróżnienie kar przewidziane jest w punktach 1.4 i 1.5 załącznika do ustawy. W tym kontekście ustalona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym ryczałtowa wysokość kary, nieuwzględniająca jakichkolwiek okoliczności stwarzających możliwość jej miarkowania jest zdaniem Spółki sprzeczna z Konstytucją RP, gdyż narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, a na dodatek wysokość tej kary, określona w pkt 1.2 załącznika do ustawy jest niewspółmierna do skali i wagi przewinienia. Poza tym zarzucił, że wysokość nałożonej kary przekracza jego miesięczne dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, co może prowadzić do poważnych perturbacji w działalności Spółki w zakresie polityki zatrudnienia, jak i możliwości rozwoju.

Zdaniem skarżącego, nie jest również zasadna kara pieniężna w kwocie 500 zł z tytułu niewyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, gdyż kierowca był w takie dokumenty wyposażony i znajdowały się w pojeździe, zaś nieokazanie ich funkcjonariuszom celnym było spowodowane brakiem doświadczenia i zdenerwowaniem kierowcy, który nie mógł tych dokumentów znaleźć w samochodzie, co skarżący wyjaśnił w piśmie z dnia 17.08.2006 r., skierowanym do organu I instancji.

Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o oddalenie skargi i powtórzył argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Poza tym dodał, że stosownie do art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym przewóz drogowy na potrzeby własne jest to przewóz wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności. Akcentuje to również pkt 4 lit. 3 załącznika I do Dyrektywy 2006/94/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12.12.2006 r. w sprawie ustanowienia wspólnych reguł dla niektórych rodzajów drogowego przewozu rzeczy /tekst ujednolicony; Dz. Urz. WE L 374 z dnia 27.12.2006 r./ stanowiący, że przewóz musi być jedynie działalnością pomocniczą w stosunku do całkowitej działalności przedsiębiorstwa, co w zestawieniu z art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym wskazuje wyraźnie, że przedsiębiorca posiadający licencję uprawniającą do wykonywania zarobkowego transportu drogowego, nie jest zobowiązany do uzyskania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Z Krajowego Rejestru Sądowego Nr KRS [...] skarżącej Spółki wynika, że w zakres jej działalności wchodzi m. innymi "towarowy transport drogowy pojazdami specjalizowanymi", a to oznacza, że Spółka jest przewoźnikiem drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym i ma prawo wykonywać na podstawie licencji przewozy, zarówno zarobkowe jak i spełniające wymogi przewozu na potrzeby własne, jedynie pojazdami zgłoszonymi do posiadanej licencji. Użycie przez przewoźnika drogowego pojazdu samochodowego niezgłoszonego do licencji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, jest niezgodne z prawem i wyczerpuje przesłanki naruszenia określonego pod lp 1.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W takiej sytuacji wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji było w pełni zasadne i zgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna w części dotyczącej nałożenia na skarżącą Spółkę kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego pojazdem samochodowym niezgłoszonym do licencji.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./, wojewódzki sąd administracyjny /sąd I instancji/ kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem i tym samym bierze z reguły pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zakres kontroli sądowej określa m. innymi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem P.p.s.a., z którego wynika, że sąd I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli z urzędu bierze pod uwagę naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze.

Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd I instancji wydaje wyrok na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych i sądowych.

Rekapitulując ten fragment uzasadnienia należy stwierdzić, że istota kontroli sądowej zaskarżonego aktu administracyjnego polega głównie na sprawdzeniu czy ustalony przez organy stan faktyczny sprawy był wystarczający do wydania decyzji i czy dokonano prawidłowej subsumcji stanu faktycznego z przepisami prawa.

Stan faktyczny sprawy, wynikający z akt administracyjnych orzekających organów celnych jest następujący.

W dniu [...] r., około godz. 830 w miejscowości W. na drodze krajowej nr 28 W.– M. funkcjonariusze celni z Wydziału Zwalczania Przestępczości – Grupa Mobilna w K. zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy nr rej. RP[...], zarejestrowany na P. Centrum Dystrybucji Mięsa i Wędlin H.W.D.D. S. Spółka Jawna w P., którym kierował P, P./2-ga imion/ K. Kierowca nie okazał wypisu z licencji lub z zaświadczenia na przewozy własne oraz zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie we wskazanej Spółce. Wyjaśnił, że wykonuje przewóz na potrzeby własne firmy, nie otrzymał w firmie stosownego wypisu z licencji lub zaświadczenia na przewozy własne i zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie w rzeczonej firmie, ale dodał, iż jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Przytoczne oświadczenie kierowcy zamieszczone jest w protokole kontroli nr[...], w którym również podano, iż wykonywany był przewóz rzeczy.

Kierowca podpisał protokół, nie wniósł żadnych uwag lub zastrzeżeń.

Z faktury z dnia [...] r. wystawionej przez Centrum Dystrybucji Mięs i Wędlin H.W.D.D. S. Spółka Jawna w P. /dalej jako Spółka/ wynika, iż w tym dniu przewożone były produkty nabiałowe Spółki do odbiorcy PSS S.

Podane fakty wynikają z niżej wymienionych dokumentów: protokołu kontroli z dnia [...]r., Nr[...], notatki służbowej z dnia 1.08.2006r. podpisanej przez inspektora celnego A.F., kserokopii dowodu rejestracyjnego samochodu nr rej. RP [....] /przeznaczenie chłodnia/ kserokopii dowodu osobistego i prawa jazdy kierowcy pojazdu /k. 1-7 akt administracyjnych/.

Po wszczęciu postępowania administracyjnego i na wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego w K. – Spółka doręczyła organowi n/w kserokopie dokumentów:

- wypis nr [....] z licencji nr [....] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy /ważny do dnia [....]r./, wystawiony w dniu [....]r. przez Prezydenta Miasta P.

Z pisma Prezydenta Miasta P. z dnia [....] r., Nr [.....] wynika, że Spółka w dniu [....]r. do licencji nr [....] zgłosiła tylko jeden samochód marki Iveco Dally [....] nr rej. RP[....].

- zaświadczenie opatrzone datą [....]r., podpisane przez Wo.S. stwierdzające m. innymi, że kierowca P.K. jest zatrudniony w Spółce.

W zaświadczeniu podano, iż zostało ono wystawione na podstawie art. 39e ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym /Dz. U. Nr 125, poz. 1371, z późn. zm./ /k. 25, 29, 30 akt adm./.

Z informacji Naczelnika Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...]r., Nr [....] wynika, że na rzecz Spółki nie było wydane zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne. Dodano, że z wnioskiem o wydanie takiego zaświadczenia m. innymi na samochód nr rej. RP [...] marki Renault Mascott [...] Spółka wystąpiła w dniu [....] r., ale w dniu 3.10.2006 r. zgłosiła rezygnację z powyższego wniosku, na rzecz zgłoszenia dodatkowych pojazdów do posiadanej licencji nr [....] /k. 36 akt adm./.

Przedmiot działalności Spółki jest szeroki i obejmuje m. innymi: sprzedaż detaliczną i hurtową mięsa i wyrobów mięsnych, sprzedaż hurtową wyrobów mleczarskich oraz innych artykułów spożywczych, a także towarowy transport drogowy pojazdami spcjalizowanymi, wykonywanie robót budowlanych /odpis z Krajowego Rejestru Sądowego k. 5/2 akt sądowych/.

Przy takim stanie faktycznym – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 4.07.2007 r., sygn. akt II SA/Rz 184/07 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [....]r., Nr [....] i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [....]r., Nr [....]/k. 28-35 akt sądowych/.

W uzasadnieniu wyroku m. innymi stwierdził, że w dacie orzekania przepisy ustawy o transporcie drogowym nie nakładały na przewoźnika obowiązku zgłaszania pojazdu do licencji, zaś na podstawie wyjaśnienia przewoźnika przyjął, że wymagane dokumenty znajdowały się w skrytce pojazdu, o czym kierowca nie wiedział, bowiem zastępował innego pracownika /k. 35 akt sądowych/. Wskazał, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy ustaliły, czy skarżący wykonywał transport drogowy, czy przewóz na potrzeby własne i jakie dokumenty kierowca powinien okazać w czasie kontroli.

Na skutek skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28.05.2008 r., sygn. akt II GSK 142/08 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4.07.2007 r., sygn. akt II SA/Rz 184/07 i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy celne były zupełne, zatem wskazówki Sądu I instancji w zakresie uzupełnienia ustaleń faktyczny były niecelowe i nieuzasadnione.

Wskazał, aby przy ponownym rozpatrywaniu skargi, Sąd I instancji dokonał oceny zebranego przez organ materiału dowodowego jako pozwalającego /lub nie/ na stwierdzenie, że w dniu kontroli wykonywany był transport drogowy, a następnie dokona oceny prawidłowości zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, w szczególności dotyczących nałożenia kary pieniężnej 8000 zł.

Co się zaś tyczy kary pieniężnej w kwocie 500 zł stwierdził, że kara ta dotyczyła naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 87 ust. 1a – ustawy o transporcie drogowym, tj. nieokazania określonych dokumentów, tj. wyłącznie zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie kierowcy oraz spełnienie wymagań określonych w art. 39e ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy. Obowiązek ustanowiony przepisem art. 87 ust. 1a w/w ustawy dotyczy tak przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego, jak też przewozu na potrzeby własne, dlatego niecelowa i nieuzasadniona była wskazówka Sądu I instancji, aby organ, w zależności od ustalenia jaki rodzaj transportu był w dacie kontroli wykonywany, ustalał jakie dokumenty kierowca pojazdu powinien był okazać w czasie kontroli /k. 68 akt sądowych/.

Przed dokonaniem subsumcji stanu faktycznego ustalonego przez organ i powtórzonego przez Sąd, należy nawiązać do art. 190 P.p.s.a., z którego m. innymi wynika, że Sąd I instancji, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W dacie kontroli pojazdu /1.08.2006 r./ obowiązywała ustawa z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym, w brzmieniu tekstu jednolitego z 2004 r., Dz. U. Nr 204, poz. 2088, z późn. zm./, zwana dalej skrótem u.t.d.

Art. 87 ust. 1a powołanej ustawy stanowił, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zaświadczenie, o którym mowa w art. 39e ust. 1 pkt 6.

Natomiast z tego ostatniego przepisu wynika, że przewoźnik drogowy jest obowiązany do wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą.

Na marginesie należy nadmienić, iż wskazane przepisy zostały wprowadzone do u.t.d. nowelą z dnia 23.07.2003 r. /Dz. U. Nr 149, poz. 1452/ i obowiązywały w dniu 1.08.2006 r. W dacie kontroli pojazdu, kierowca nie okazał zaświadczenia o zatrudnieniu i oświadczył, że "zaświadczenia o zatrudnieniu oraz pełnieniu innych wymagań nie dostałem" "protokół kontroli z dnia [....] r., podpisany przez kierowcę/. Takie zaświadczenie przedstawiła Spółka dopiero we wrześniu 2006 r. i to na żądanie organu I instancji /k. 30 i 31 akt administracyjnych/.

Zarzut podniesiony w skardze, że "kierowca był wyposażony w przedmiotowe dokumenty, które znajdowały się w kontrolowanym pojeździe, zaś ich nieokazanie wynikało z braku doświadczenia i zdenerwowania tego kierowcy /był to niedoświadczony kierowca, zastępujący w kontrolowanym pojeździe innego pracownika/, który nie mógł tych dokumentów znaleźć...".

Taki sam zarzut był podnoszony w odwołaniu.

Rzeczony zarzut zdaniem Sądu in merito nie jest zasadny, bowiem art. 39e ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 87 ust. 1a – u.t.d. wyraźnie stanowił, że na przewoźniku lub przedsiębiorcy spoczywa obowiązek do wystawienia kierowcy zaświadczenia o zatrudnieniu. Skoro w czasie przewozu kierowca miał obowiązek okazać taki dokument organom kontrolnym, zatem skarżący przed rozpoczęciem przewozu powinien doręczyć taki dokument kierowcy, albo wskazać skrytkę w samochodzie, w której taki dokument się znajdował.

Skarżący obowiązku z art. 39e ust. 1 pkt 6 – u.t.d. nie spełnił, zatem nałożenie nań kary pieniężnej uzasadniał art. 92 ust. 1 i 4 tej ustawy. Załącznik do tej ustawy /l.p. 1-1.7/ za takie naruszenie obowiązku przewidywał karę pieniężną w kwocie 500 zł i taką karę organ celny wymierzył.

Skoro w tym zakresie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, przeto Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie II wyroku.

Przez pojęcie przewozu drogowego w rozumieniu u.t.d. rozumie się transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy /przewóz na potrzeby własne/. Według art. 4 pkt 1 i 3 u.t.d. przez pojęcie krajowego transportu drogowego rozumie się podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami zarejestrowanymi w kraju, a także każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 tejże ustawy oraz działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.

Do wykonywania transportu drogowego, który przede wszystkim ma charakter zarobkowy konieczna jest licencja, co wyraźnie stwierdza art. 5 ust. 1 u.t.d.

Transport drogowy może być wykonywany pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów zgłoszonymi do licencji /art. 11 ust. 3 u.t.d./. W ramach licencji przewoźnik może również wykonywać przewozy na potrzeby własne, ale tylko samochodem zgłoszonym do licencji /art. 33 ust. 1 pkt 3 u.t.d./.

Natomiast przewóz na potrzeby własne jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowany lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Zestawienie stanu faktycznego sprawy z powołanymi przepisami powinno dać odpowiedź na pytanie, czy skarżąca Spółka wykonywała w dniu 1.08.2006 r. transport drogowy, czy przewóz na potrzeby własne. Z faktury z dnia 1.08.2006 r., wystawionej przez Spółkę wynika, iż w tym dniu przewożone były do odbiorcy PSS w Sanoku towary nabiałowe /mleko, serek topiony i jogurt/.

Z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że przedmiotem działalności gospodarczej była m. innymi sprzedaż hurtowa wyrobów mleczarskich.

Wskazane towary były przewożone samochodem zarejestrowanym na Spółkę, który nie był zgłoszony do posiadanej przez Spółkę licencji.

Samochód był prowadzony przez pracownika Spółki /zatrudnienie na podstawie umowy o pracę/.

Paralela ta może prowadzić do wniosku, że wykonywany w dniu 1.08.2006 r. przewóz drogowy miał charakter pomocniczy w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej /sprzedaż hurtowa wyrobów mleczarskich/, wszakże pod warunkiem, że przewożone towary stanowiły własność Spółki lub zostały przez nią sprzedane PSS S. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [....]r., Nr [.....] wszczynającego postępowanie administracyjne, Naczelnik Urzędu Celnego w K. zamieścił passus "W wyniku kontroli ustalono, iż kontrolowany samochód zarejestrowany jest na firmę Centrum Dystrybucji Mięsa i Wędlin S. SP. J., ul. G.J. 56, 37-700 P., przewożony towar pochodzi z w/w firmy Centrum Dystrybucji Mięsa i Wędlin i przeznaczony jest dla PSS S., ul. S. 1".

Ze stwierdzenia tego wynika, że przewożony towar stanowił własność Spółki.

Kwestia ta w uzasadnieniach decyzji nie jest negowana.

W takim razie stan faktyczny sprawy wskazuje, że przedmiotowy przewóz drogowy miał cechy przewozu na potrzeby własne Spółki.

Stosownie do art. 33 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.t.d. – przewóz drogowy na potrzeby własne może być wykonywany po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, albo w ramach licencji, lecz tylko pojazdem do niej zgłoszonym. Przedmiotowy przewóz drogowy był wykonywany pojazdem samochodowym nie zgłoszonym do licencji, przeto wymagane było zaświadczenie o jakim mowa w art. 33 ust. 8 u.t.d., którego skarżąca Spółka w dniu 1.08.2006 r. nie posiadała.

Zdaniem Sądu nie jest uprawniony pogląd organu odwoławczego, że skoro skarżąca Spółka posiadała licencję, ale przewóz towarów był wykonywany pojazdem nie zgłoszonym do licencji, to w takim stanie rzeczy jest to wykonywanie transportu drogowego pojazdem niezgłoszonym do licencji.

Pogląd ten zdaniem Sądu oderwany jest od stanu faktycznego sprawy, z którego wynika, że wykonany w dniu [....]r. przewóz drogowy nie miał cech transportu drogowego, lecz był to przewóz na potrzeby własne wykonywany bez wymaganego zaświadczenia o jakim mowa w art. 33 ust. 1 i ust. 8 u.t.d. W konsekwencji Sąd uznał, iż organy błędnie zakwalifikowały rodzaj naruszonego obowiązku i tym samym nałożyły na Spółkę karę pieniężną nieadekwatną do rzeczywistego obowiązku. Z tego względu i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a – P.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.

Sąd nie stosował art. 152 P.p.s.a. /w odniesieniu do punktu I wyroku/, bowiem według oświadczenia pełnomocnika skarżącej Spółki złożonego na rozprawie sądowej, kara pieniężna w łącznej kwocie 8500,- zł została uiszczona. W takim stanie rzeczy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji co do kwoty 8000,- zł było bezprzedmiotowe.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a.

W skład zasądzonych kosztów sądowych weszły następujące składniki:

- wpis od skargi – 340,- zł,

- wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej /radcy prawnego/ - 1200,- zł.

Wynagrodzenie pełnomocnika określono na podstawie § 6 pkt 4 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm./.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną Sądu zamieszczoną w niniejszym uzasadnieniu.