Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1181/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Par. 8 ust. 1 i par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: Art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego S. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 19 lipca 2013 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010 r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego S. L. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz – wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869).

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869).

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W sprawie S. L. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał po raz pierwszy decyzję w dniu [...] 2011 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010 r. Nr [...] nie stwierdzającą u skarżącego choroby zawodowej obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów.

Decyzja powyższa została uchylona wskutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 900/11. Sąd stwierdził naruszenie przez organ przepisów postępowania i niewyjaśnienie istotnych okoliczności w sprawie. W szczególności Sąd zwrócił uwagę, że organ odwoławczy nie uwzględnił w decyzji dostarczonych przez skarżącego wyników badań (audiogramu) z lat 2006 i 2008r., mimo, że wypowiedział się o nich Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego poprzez stwierdzenie, że "spełnia on kryteria rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu i eliminuje jeden z powodów nierozpoznania choroby zawodowej". Sąd zwrócił też uwagę, że brak jest w aktach jednoznacznej opinii o narażeniu skarżącego na działanie hałasu ponadnormatywnego w czasie pracy zawodowej. Zarzucił organowi, że przerzucił ciężar dowodzenia w tej mierze na skarżącego a w sytuacji, gdy skarżący nie dowiódł tej okoliczności, organ wyciągnął wobec niego negatywne konsekwencje procesowe. W ramach wskazówek co do dalszego postępowania Sąd zlecił organowi zwrócenie się do C SA o ustalenie na podstawie posiadanej dokumentacji czy skarżący był w miejscu pracy na terenie budowy Sanktuarium w Ł narażony na ponadnormatywny hałas oraz czy w miejscu pracy skarżącego były wykonywane badania natężenia hałasu bardziej aktualne niż te z 2000 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał opisaną na wstępie decyzję w dniu 19 lipca 2013 r., na podstawie której po raz kolejny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010 r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego S. L. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz – wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869).

Organ dokonał ustaleń, że skarżący był zatrudniony:

– od 6 października 1966r. do 17 lutego 1970r. w Zakładach Produkcji Części [...] "W" M, w tym od 1966r. do 1967r. i od 1969r. do 1970r. na stanowisku robotnik transportowy przy obsłudze wózka widłowego i od 1967r. do 1969r. na stanowisku zalewacz i wybijacz;

– od 5 czerwca 1970r. do 31 lipca 1970r. i od 11 sierpnia 1970 r. do 30 czerwca 1974r. w Hucie [...] (aktualnie A S.A. Oddział w K - K, ul. U) na stanowisku sortowacz i pakowacz;

– od 15 sierpnia 1974 r. do 15 marca 1975 r. w [...] Przedsiębiorstwie Gospodarki Maszynami [...], ul. S na stanowisku pomocnik maszynisty spycharki;

– od 21 marca 1975 r. do 30 czerwca 1978 r. w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego "A" na stanowisku maszynista spycharki;

– od 20 lipca 1978 r. do 23 lutego 2004 r. w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego "C" S.A. na stanowisku zbrojarz - betoniarz, cieśla i zbrojarz, na terenie budowy sanktuarium w Ł.

Jeśli chodzi o ustalenia narażenia w środowisku pracy na hałas organ dysponował danymi, że skarżący był narażony w miejscu pracy w dawnej Hucie [...] na działanie hałasu ponadnormatywnego w latach 1970 – 1974 r., co stwierdzono na podstawie wyników z 1984 r. Poziom hałasu wynosił od 90 – 92 dB (A), przy poziomie hałasu kwalifikującym warunki pracy jako szkodliwe 85 dB. Organ dysponował też danymi potwierdzającymi, że w roku 2000 nastąpiły pomiary hałasu na stanowisku cieśla – zbrojarz w zakładzie PBP C SA, z których wynikło, że podczas wykonywanych przez skarżącego czynności obsługi piły tarczowej, szlifierki kątowej, nożyc mechanicznych, przycinania prętów metalowych, obsługi giętarki mechanicznej oraz spawania na terenie budowy poziom hałasu wyniósł 72 dB. W pozostałych miejscach pracy nie przeprowadzono pomiarów.

Organ odwoławczy, wykonując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przesłuchał świadków J. D. w dniu 18 maja 2013 r. i J. W. w dniu 23 maja 2013 r. na okoliczność warunków pracy jakie istniały w zakładzie C SA z uwzględnieniem narażenia na hałas przy budowie Sanktuarium w Ł. Ustalił na podstawie tych zeznań, że pomiary hałasu z 2000 r. z budowy Sanktuarium nie odzwierciedlają warunków pracy jakie panowały na tej budowie, gdyż jak zeznali świadkowie, czas pracy z elektronarzędziami przyjęty w pomiarach z 2000 r. został zaniżony. Ponadto według świadków nie zostały przeprowadzone pomiary hałasu oraz nie ujęto czasu pracy z wibratorem do zagęszczania betonu (2 h w tygodniu) oraz młotem pneumatycznym, co miało być źródłem intensywnego hałasu. Organ uzyskał także wyjaśnienia C SA z 23 października 2012 r. wraz z wynikami pomiarów hałasu z 2008 r. wykonanymi podczas prac prowadzonych przy ul. K w K, jako jedynych uzyskanych po 2000 r. i które miały być analogiczne według tej Spółki do danych uzyskanych na terenie budowy Sanktuarium. Wynikło z nich, że poziom hałasu nie przekroczył wartości dopuszczalnych normatywów i wynosił odpowiednio 83,8 dB, 79,3 dB i 83,7 dB.

Organ oparł się ponadto w rozstrzygnięciu na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, który wydał w dniu [...] 2008 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu. Jednostka ta wskazała na istniejący u skarżącego obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji, pozaślimakowej, który nie jest charakterystyczny dla pohałasowego uszkodzenia narządu słuchu i nie daje podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. W trybie odwoławczym skarżący został przebadany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który wydał w dniu [...] 2008 r. orzeczenie lekarskie nr [...] wskazujące z kolei na obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej. Organ wyjaśnił te rozbieżności, kierując zapytanie do wyżej wskazanych jednostek, w konsekwencji czego wydały one ponownie orzeczenia w dniach [...] 2009 r. i [...] 2009 r. podtrzymujące stanowiska w sprawie. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy dodatkowo wskazał, że skarżący był narażony na hałas ponadnormatywny jedynie w latach 1970 – 1974 a na pozostałych stanowiskach nie określono jednoznacznie poziomu narażenia na hałas. Na podstawie analizy dokumentacji nie można według tej jednostki stwierdzić, że niedosłuch spełniający kryteria choroby zawodowej wystąpił do dwóch lat od zakończenia pracy zawodowej. Wskazano na inne potencjalne przyczyny obecnego stanu narządu słuchu: nadciśnienie tętnicze, zmiany miażdżycowe, zaburzenia krążenia w zakresie tętnic zaopatrujących narząd słuchu wynikające z dyskopatii i zmian zwyrodnieniowych w odcinku szyjnym kręgosłupa, zaburzenia gospodarki lipidowej. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego pismem z dnia 4 czerwca 2013 r., weryfikując orzeczenie w świetle dodatkowego materiału dowodowego zgromadzonego w prowadzonym ponownie postępowaniu odwoławczym podniósł, że nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia. Wskazał, że twierdzenia świadków są niewystarczające dla uznania, że skarżący był narażony zawodowo na hałas ponadnormatywny na stanowisku cieśla i zbrojarz w zakładzie pracy C SA. Również dostarczone wyniki pomiarów z 2008 r. przeprowadzone na stanowiskach pracownik ogólnobudowlany, cieśla i murarz nie potwierdzają przekroczeń obowiązujących normatywów higienicznych, wskazując, że poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 – godzinnego dnia pracy wynosił odpowiednio: 83, 8 dB, 79,3 dB i 83,7 dB przy NDN wynoszącym 85 dB.

Organ odwoławczy, mając na uwadze powyższe, podniósł w konsekwencji, że stwierdzony u skarżącego ubytek słuchu obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz wynoszący dla UP-70 dB, dla UL – 80 dB spełnia kryteria rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, jednakże na podstawie zebranego materiału dowodowego w postaci zeznań świadków oraz wyników pomiarów z 2008 r. nie potwierdzono by w okresie 2 lat do momentu rozpoznania ubytku słuchu spełniającego kryteria choroby zawodowej skarżący był narażony na hałas, który przekraczał dopuszczalne normatywy (85 dB), stwarzając ryzyko uszkodzenia słuchu. Organ zaznaczył, że dokonując oceny narażenia zawodowego brano pod uwagę fakt, że zgodnie z informacją od świadków, skarżący wykonywał prace wibratorem do zagęszczania betonu oraz młotem pneumatycznym, których nie ujęto w pomiarach hałasu z 2000, sporadycznie to jest ok. 2 godziny w tygodniu. Organ zaznaczył, że zgodnie z obowiązującym wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. chorobę zawodową narządu słuchu można rozpoznać pod warunkiem wystąpienia w okresie do 2 lat od zakończenia narażenia zawodowego na hałas udokumentowanych objawów chorobowych spełniających warunki określone pkt 21 wykazu ww. rozporządzenia. W niniejszej sprawie, z uwagi na brak dowodów mogących potwierdzić narażenie skarżącego na hałas mogący być przyczyną uszkodzenia słuchu w okresie 2 lat do momentu stwierdzenia objawowo uszkodzenia słuchu, brak jest według organu podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii choroby.

Powyższa decyzja została zaskarżona w całości przez S. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej i w konsekwencji niezbadanie wszystkich okoliczności w sprawie oraz naruszenie przepisów prawa materialnego art. 235 1 Kodeksu pracy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do uznania określonego schorzenia za chorobę zawodową koniecznym jest ustalenie występowania czynników szkodliwych dla zdrowia przekraczających normy przewidziane przepisami regulującymi zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. Wobec treści zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Według skarżącego rozpoznany u niego ubytek słuchu spełnia kryteria choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, co po pierwsze ma wynikać z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, a po drugie z treści audiogramu wykonanego w dniu 5 grudnia 2006 r., co istotne wykonanego w okresie 2 lat od zakończenia pracy. Badanie to potwierdziło występowanie u skarżącego ubytku słuchu w okresie 2 lat od ustania zatrudnienia.

Zakwestionował skarżący jednocześnie stanowisko organu, że wyklucza u skarżącego stwierdzenie choroby zawodowej nienarażenie go w środowisku pracy na hałas, który przekraczał dopuszczalne normatywy (85 dB) stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu. Skarżący zwrócił uwagę, powołując się na orzecznictwo sądowe (wyrok NSA z 12 maja 2010 r. II, OSK 335/10), że okolicznością decydującą o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową nie jest kwestia występowania w środowisku pracy wyłącznie hałasu ponadnormatywnego. Pojęcia tego brak w rozporządzeniu z 2009r. Nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika. Skarżący zacytował fragment uzasadnienia wymienionego wyżej wyroku, że praca w narażeniu na hałas poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza jednocześnie, że jest ona wykonywana w bezpiecznym środowisku pracy. Odnosząc powyższe do własnej sytuacji, skarżący zwrócił uwagę, że permanentnie w środowisku pracy narażany był na hałas. Specyfika pracy na budowie powoduje ten stan rzeczy. Zwrócił uwagę, że nie jest konieczne bezsporne wykazanie, ale wystarcza wysokie prawdopodobieństwo, że stwierdzona u niego choroba została spowodowana działaniem hałasu występującym środowisku pracy. Jak zauważył, domniemanie to upada dopiero wówczas, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala jednoznacznie wykluczyć taki związek przyczynowo – skutkowy, to znaczy pozwala wskazać inną niż zawodową etiologię choroby. Podniósł, że w roku 2004 świadczył pracę w C SA na stanowiskach zbrojarz betoniarz, cieśla, zbrojarz. Narażony był wówczas na hałas ze strony narzędzi takich jak: piła tarczowa, szlifierka kątowa, nożyce mechaniczne, giętarka mechaniczna, młot mechaniczny a także ze strony narzędzi pracujących na terenie budowy. Praca w ekspozycji na czynnik szkodliwy stanowiła zatem według skarżącego jedyną przyczynę stwierdzonej u niego choroby narządu słuchu. Jak podkreślił, skoro wykryto u niego schorzenie narządu słuchu a warunki pracy wskazują z wysokim prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, przy czym organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na czynnik szkodliwy - to obowiązkiem organu było uznanie zawodowego źródła urazu słuchu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie i skupiając się na argumentach tej natury, że zrealizował wszystkie wytyczne wyroku Sądu z 28 marca 2012 r. przesłuchując świadków i uzyskując dodatkowe wyjaśnienia od Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego a ponadto wskazał, iż najistotniejszą dla sprawy jest okoliczność, że pierwsze badanie słuchu u skarżącego miało miejsce po upływie dwóch lat od zakończenia pracy zawodowej. Istotne jest również dla organu to, że ocena narażenia zawodowego nie potwierdziła narażenia skarżącego na hałas kwalifikujący warunki pracy jako szkodliwe dla zdrowia pracownika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. ( Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jako aktu organu administracji publicznej stanowi zgodność z prawem. W myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a - sprawując tę kontrolę rozstrzyga Sąd w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Według powyższych kryteriów uznać należy, że skarga Z. L. podlega uwzględnieniu.

Zastosowaniu w sprawie podlegają przepisy rozdziału VII ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.), w szczególności art. 235 1 i 235 2 stanowiące, że: za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym", natomiast rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wykaz chorób zawodowych znajduje się w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367), które weszło w życie w dniu 3 lipca 2009r. i zawiera w § 11 ust. 1 wskazanie, że z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Według tego przepisu dokonane w sprawie S. L. czynności przed 3 lipca 2009r. pozostają w mocy, w szczególności dotyczy to orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego kolejno z dnia [...] 2008 r i [...] 2008 r.

Generalnie, zgodnie z treścią wskazanych przepisów prawnych, na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Za choroby zawodowe mogą zatem zostać uznane choroby określone w wykazie chorób zawodowych zawartym w tym rozporządzeniu, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W rozporządzeniu co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ten związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. Dotyczy to między innymi schorzenia z niniejszej sprawy wymienionego pod poz. 21 załącznika: obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w tym przypadku to dwa lata.

Z niniejszej sprawy wynika, że organ przyjął, iż u skarżącego schorzenie narządu słuchu nosi cechy choroby, która wymieniona jest pod poz. 21 załącznika ww. rozporządzenia, niemniej wykluczył by była to choroba zawodowa w rozumieniu przepisu art. 235 1 Kp z tego powodu, że skarżący w okresie do 2 lat do momentu rozpoznania ubytku słuchu nie był narażony na hałas, który przekraczał dopuszczane normatywy (85 dB) stwarzające ryzyko uszkodzenia słuchu. Według organu nie wynikła ta okoliczność z przeprowadzonego zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w którym przesłuchano dwóch świadków – pracujących przy budowie sanktuarium w Ł. Organ generalnie skupił się, odmawiając skarżącemu uznania występującego u niego schorzenia słuchu za chorobę zawodową na okoliczności, że brak jest dowodów mogących jednoznacznie potwierdzić narażenie skarżącego na hałas stanowiący przyczynę uszkodzenia słuchu w okresie 2 lat do momentu stwierdzenia objawów uszkodzenia słuchu i z tego też powodu nie można stwierdzić zawodowej etiologii słuchu.

Zauważyć należy, że tego rodzaju uzasadnienie nie odpowiada treści przepisów regulujących przesłanki uznania danego schorzenia za chorobę zawodową. Faktem jest, że dana choroba musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych w załączniku rozporządzenia z roku 2009 i że musi mieć związek z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W przypadku schorzenia z poz. 21 załącznika istotne jest by udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w okresie narażenia zawodowego (w okresie pracy) lub w ciągu dwóch lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Nie oznacza to wbrew wyrażonemu stanowisku organu, by narażenie miało istnieć również po ustaniu zatrudnienia, a tak należy odczytać treść tej części uzasadnienia decyzji, w którym wymaga się by skarżący "w okresie 2 lat do momentu stwierdzenia objawów uszkodzenia słuchu" był narażony na hałas. Organ nie wyjaśnia w jakiej dacie miało nastąpić stwierdzenie objawów uszkodzenia słuchu u skarżącego, niemniej z akt sprawy wynika, że miało to miejsce w roku 2006r, natomiast skarżący pracował do dnia 23 lutego 2004 r.

Pomijając powyższą niekonsekwencję zauważyć należy, że organ nie odczytał w sposób prawidłowy treści przepisu art. 235 1 Kp. Przepis ten wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że zdiagnozowana u osoby zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia choroba nie może być uznana za chorobę zawodową tylko w przypadku, gdy zostanie wykazane bezspornie, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Na gruncie obowiązującego uprzednio rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych wyrażane było stanowisko, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56 i wyrok NSA z 4 listopada 2010r., II OSK 1548). Związek przyczynowy nie musi być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony, przy czym obalenie tego związku przyczynowego leży w gestii organu.

W ocenie Sądu orzekający w sprawie organ nie obalił tego, że stwierdzone u skarżącego schorzenie, które sam organ przyporządkował, z resztą słusznie, do choroby wymienionej pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia z 2009 r. ma związek z warunkami pracy skarżącego. Nie jest wystarczające stwierdzenie, że choroba skarżącego ma pozazawodowy charakter, gdyż organ nie poparł go żadnymi racjonalnymi argumentami. Co prawda w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy zawarte były ogólnikowe stwierdzenia, że przyczyną niedosłuchu skarżącego mogą być nadciśnienie tętnicze, zmiany miażdżycowe, zaburzenia krążenia w zakresie tętnic zaopatrujących narząd słuchu wynikające z dyskopatii i zmian zwyrodnieniowych w odcinku szyjnym kręgosłupa czy zaburzenia gospodarki lipidowej, niemniej organ w ogóle nie odniósł się do tych wskazań. Orzeczenie lekarskie stanowi w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej jeden z dowodów, które należy poddać ocenie jak każdy dowód z postępowania administracyjnego. W gruncie rzeczy organ nie wyjaśnił z jakiego powodu nie uznał schorzenia skarżącego za chorobę zawodową.

Zauważyć również należy, że stwierdzenie organu o tym, że brak jest bezpośrednich dowodów na narażenie skarżącego na hałas przekraczający dopuszczalne normatywy, w tym brak jest pomiarów hałasu w miejscach pracy Zakłady Mechaniczne W SA w M, w [...] Przedsiębiorstwie Gospodarki Maszynami Budownictwa [...] i C w K - w dalszym ciągu wskazuje na tendencję organu do przerzucenia na skarżącego ciężaru dowodu istnienia drugiej przesłanki zaistnienia choroby zawodowej. Tymczasem skoro zakłada się domniemanie istnienia związku przyczynowego miedzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy – nie jest uzasadnionym wymaganie od strony dostarczenia dowodów na istnienie szkodliwych warunków a jak zaznaczono wyżej, to na organie ciąży dowiedzenie, że to nie warunki szkodliwe w miejscach pracy spowodowały chorobę o symptomach choroby zawodowej.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że organ naruszył przepisy

art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niewystarczające odniesienie się w decyzji do zebranego materiału dowodowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisy prawa materialnego art. 235 1 i 235 2 Kp poprzez pominięcie w orzekaniu, że zachodzi związek przyczynowy między stwierdzonym u skarżącego schorzeniem słuchu a warunkami pracy, co skutkowało błędnym i przedwczesnym przyjęciem, że nie występuje u skarżącego choroba zawodowa, gdyż brak jest jednoznacznych dowodów na istnienie narażenia zawodowego.

Organ odwoławczy, rozpatrując sprawę ponownie, weźmie pod uwagę opisane wyżej zasady orzekania w sprawie chorób zawodowych, w szczególności dotyczące związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy a następnie oceni czy w przypadku Z. L. istnieją powody, by ten związek przyczynowy obalić.

Sąd orzekł wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylając zaskarżoną decyzję.