Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2501/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 75c ust. 1 pkt 4, art. 75 ust. 5, art. 75 ust. 4, art. 75c ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1513
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.
article: art. 326 ust. 1 pkt 2, art. 326 ust. 2, art. 326 ust.4, art. 327 ust. 1, art. 327 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 87
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: „Prawdą jest, że przepisy Poa nie posługują się całą frazą „uznania dyplomu za równoważny” a jedynie ustanawiają warunek ukończenia „zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej”. Jednak przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce przewidują „uznanie” dyplomu tylko w sytuacji odniesienia się do „uznania dyplomu za równoważny”. A zatem w świetle powołanych przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce słuszna jest konstatacja organu, że Ustawodawca wymaga od przystępującego do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przedstawienia albo kopii dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra, albo dyplomu zagranicznego uznanego za równoważny odpowiedniemu polskiemu tytułowi, tj. magistra prawa. Przystępujący do egzaminu muszą być traktowani równo, tj. dyplom uzyskany za granicą musi odpowiadać polskiemu dyplomowi, tj. musi być uznany za jemu równoważny. Skoro pomiędzy Wielką Brytanią a Rzeczpospolitą Polską nie ma umowy bilateralnej w tym zakresie, to równoważność dyplomów stwierdza się w postępowaniu nostryfikacyjnym."

TEZY

„Prawdą jest, że przepisy Poa nie posługują się całą frazą „uznania dyplomu za równoważny” a jedynie ustanawiają warunek ukończenia „zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej”. Jednak przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce przewidują „uznanie” dyplomu tylko w sytuacji odniesienia się do „uznania dyplomu za równoważny”. A zatem w świetle powołanych przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce słuszna jest konstatacja organu, że Ustawodawca wymaga od przystępującego do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przedstawienia albo kopii dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra, albo dyplomu zagranicznego uznanego za równoważny odpowiedniemu polskiemu tytułowi, tj. magistra prawa. Przystępujący do egzaminu muszą być traktowani równo, tj. dyplom uzyskany za granicą musi odpowiadać polskiemu dyplomowi, tj. musi być uznany za jemu równoważny. Skoro pomiędzy Wielką Brytanią a Rzeczpospolitą Polską nie ma umowy bilateralnej w tym zakresie, to równoważność dyplomów stwierdza się w postępowaniu nostryfikacyjnym."


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka (spr.) Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2021 r. w sprawie ze skargi T. D. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania zgłoszenia o przystąpienie do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest postanowienie Ministra Sprawiedliwości ("MS" lub "organ") z [...] września 2020 r. Skarżonym postanowieniem MS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej: "kpa"), po rozpoznaniu odwołania T. D. ("skarżący") od postanowienia z [...] września 2020 r. Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej z siedzibą w W. ("Przewodniczący Komisji") pozostawiającego bez rozpoznania zgłoszenie skarżącego o przystąpieniu do egzaminu wstępnego na aplikacje adwokacką, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ wskazał, że podstawą prawną skarżonego postanowienia Przewodniczącego Komisji z [...] września 2020 r. jest art. 75c ust. 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513, z późn. zm., dalej: "Poa"). W uzasadnieniu postanowienia Przewodniczący Komisji wskazał, że kandydat do wniosku o dopuszczenie o egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką załączył kopię dyplomu wydanego przez U. z [...] stycznia 2016 r., stwierdzającego uzyskanie tytułu M. Następnie, po wezwaniu do uzupełnienia wniosku kandydat przedłożył informację z 11 września 2020 r. wydaną przez Dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej ("NAWA"), z której wynika, że przedstawiony dyplom potwierdza w Polsce posiadanie wykształcenia na poziomie studiów drugiego stopnia. Ponadto z powyższej informacji wynika, że stwierdzenie równoważności powyższego dyplomu z jego polskim odpowiednikiem może nastąpić po przeprowadzeniu procedury nostryfikacji.

W dniu 22 września 2020 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie Przewodniczącego Komisji.

Jak wskazano powyżej, postanowieniem z [...] września 2020 r. MS utrzymał w mocy skarżone postanowienie Przewodniczącego Komisji z [...] września 2020 r.

Organ w uzasadnieniu przywołał treść art. 327 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85, dalej: "Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce") oraz art. 75c ust. 1 pkt 4 Poa. MS podniósł, że przedłożony przez skarżącego dyplom potwierdza wprawdzie posiadanie wykształcenia wyższego na poziomie studiów drugiego stopnia, jednakże na chwilę obecną nie jest on równoważny z jego polskim odpowiednikiem, albowiem nie zostało przeprowadzone postępowanie nostryfikacyjne, o którym mowa w art. 327 ust. 1 in fine Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, wobec braku umowy bilateralnej pomiędzy Polską a Wielką Brytanią.

Odnosząc się zarzutów zażalenia, że skarżący przedłożył pismo od Dyrektora NAWA, czyniąc zadość wymogom z art. 75c ust. 2 Poa (zgodnie z wezwaniem Przewodniczącego Komisji), organ podniósł, że przedłożone zaświadczenie nie stwierdza równoważności przedłożonego dyplomu z jego polskim odpowiednikiem, albowiem - jak wynika z treści zaświadczenia NAWA - w tym celu należy przeprowadzić postępowanie nostryfikacyjne. Skarżący nie uzupełnił zatem braku formalnego poprzez przedłożenie zaświadczenia wskazującego posiadanie dyplomu ukończenia zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec powyższego, Przewodniczący Komisji, kierując się treścią przepisu art. 75c ust. 5 Poa, zdaniem MS, podjął prawidłowe rozstrzygnięcie o pozostawieniu zgłoszenia skarżącego bez rozpoznania. Skarżący nie spełnił bowiem wymogu formalnego z art. 75c ust. 1 pkt 4 Poa w postaci przedłożenia kopii dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Organ podniósł, że posiadany przez skarżącego dyplom ukończenia studiów może być uznany za równoważny jego polskiemu odpowiednikowi, jednakże dla takiego uznania konieczne jest przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego.

Na postanowienie MS skargę wywiódł skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący podniósł, że złożone przez niego pismo od Dyrektora NAWA potwierdza posiadanie w Polsce "wykształcenia wyższego na poziomie studiów drugiego stopnia". Ponadto Dyrektor NAWA stwierdził, że przysługuje skarżącemu w Polsce prawo do "ubiegania się o nadanie stopnia doktora", z czego również jasno wynika, że skarżący ukończył studia wyższe na poziomie drugiego stopnia.

W ocenie skarżącego pismo od Dyrektora NAWA czyniło zatem zadość wymogom z art. 75c ust. 2 Poa, jak również zobowiązaniu zawartemu w piśmie Przewodniczącego Komisji z 4 września 2020 r.

Skarżący zarzucił także MS nieprawidłową wykładnię przepisu art. 75c ust. 2 pkt 4 Poa oraz przepisu art. 326 pkt. 4 w związku z art. 327 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

Skarżący podkreślił, że w przepisie art. 75c ust. 2 pkt 4 Poa nie ma mowy o "równoważności", lecz tylko o "uznaniu zagranicznych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej", z czego wynika, że Przewodniczący Komisji, a następnie MS przyjęli kryteria interpretacyjne tego przepisu niewynikające zarówno z jego wykładni językowej, systemowej jak i celowościowej. Oznacza to, zdaniem skarżącego, że w będącym przedmiotem niniejszej skargi postanowieniu MS dokonał niedopuszczalnej, rozszerzającej interpretacji przedmiotowego przepisu, gdyż wymóg "równoważności" jest wymogiem innym oraz z pewnością bardziej rygorystycznym niż wymóg "uznania" wprowadzony przez ustawodawcę.

Skarżący podniósł, że istotą sporu nie jest kwestia, w jaki sposób stwierdzić równoważność studiów zagranicznych ze studiami polskimi, lecz fakt braku wymogu równoważności w Poa.

Skarżący podniósł także zarzut nieprzeprowadzenia analizy w zakresie skutków przyjęcia przez Polskę Deklaracji Bolońskiej - Szkolnictwo Wyższe w Europie (Wspólna Deklaracja Europejskich Ministrów Edukacji, zebranych w Bolonii w dniu 19 czerwca 1999 r.)

Skarżący wskazał, że Polska jest jednym z 29 sygnatariuszy Deklaracji Bolońskiej - Szkolnictwo Wyższe w Europie (Wspólna Deklaracja Europejskich Ministrów Edukacji, zebranych w Bolonii w dniu 19 czerwca 1999 r.), której głównym celem jest dążenie do restrukturyzacji oraz harmonizacji systemów edukacji w Europie. Skarżący podniósł, że jednym z filarów Deklaracji Bolońskiej jest "Przyjęcie systemu czytelnych i porównywalnych tytułów zawodowych/stopni, również poprzez wdrożenie Suplementu do Dyplomu, w celu promowania zatrudnialności obywateli europejskich i międzynarodowej konkurencyjności europejskiego systemu szkolnictwa wyższego". Ideą Deklaracji Bolońskiej, która zapoczątkowała Proces Boloński, było dążenie do utworzenia Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, który ma gwarantować "zapewnienie wzajemnego uznawania kwalifikacji i okresów nauki za granicą ukończonych na innych uczelniach".

Skarżący także podniósł zarzut nieprzeprowadzenia analizy w zakresie skutków Zalecenia Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie propagowania automatycznego wzajemnego uznawania kwalifikacji uzyskanych w ramach kształcenia i szkolenia na poziomie wyższym i średnim II stopnia oraz efektów uczenia się osiągniętych w okresach nauki za granicą (2018/C 444/01)

Skarżący podniósł, że w Zaleceniu Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie propagowania automatycznego wzajemnego uznawania kwalifikacji uzyskanych w ramach kształcenia i szkolenia na poziomie wyższym i średnim II stopnia oraz efektów uczenia się osiągniętych w okresach nauki za granicą (2018/C 444/01), państwa Unii Europejskiej zobowiązały się do 2025 r. do podjęcia niezbędnych działań celem "osiągnięcia automatycznego wzajemnego uznawania do celów dalszego kształcenia bez konieczności przechodzenia oddzielnej procedury uznawania, tak aby: (i) kwalifikacje na poziomie wykształcenia wyższego uzyskane w jednym państwie członkowskim były automatycznie uznawane na tym samym poziomie do celów zapewnienia dostępu do dalszych studiów w innych państwach". Skarżący wskazał, że skoro zatem Unia Europejska zmierza w kierunku pełnej harmonizacji w tej kwestii niezrozumiałym jest przyjęcie założenia, że Polska miałaby przyjąć odwrotny kierunek i wprowadzać bardziej restrykcyjne wymogi, zamykające możliwość wykonywania zawodów w Polsce dla absolwentów szkół zagranicznych. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w niebudzący wątpliwości sposób wynika, że państwa członkowskie nie mogą pominąć wykształcenia i kwalifikacji nabytych już przez zainteresowanego w innym państwie członkowskim (wyrok z dnia 7 maja 1991 r. w sprawie C-340/89 Vlassopoulou, Rec. s. 1-2357, pkt 15), w związku z tym zobowiązane są zapewnić wzajemne uznawanie dyplomów ukończenia wyższych studiów (wyrok z dnia 28 kwietnia 1977 r. w sprawie 71/76 Thieffry, Rec. s. 765, pkt. 19 i 27).

Skarżący podniósł także zarzut nieprzeprowadzenia analizy w zakresie skutków Art. 53 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej ("TF UE"). Skarżący podniósł, że art. 53 ust. 1 TF UE stanowi że "W celu ułatwienia podejmowania i wykonywania działalności prowadzonej na własny rachunek Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, uchwalają dyrektywy zmierzające do wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji". Zdaniem skarżącego z tego przepisu wyraźnie wynika intencja wzajemnego uznawania dyplomów w ramach Unii Europejskiej, której Polska i Wielka Brytania są członkami.

Skarżący podniósł także zarzut naruszenia zasad w zakresie stosowania instytucji uznania administracyjnego. Skarżący wskazał w tym kontekście, że gdy interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, organ powinien w ramach uznania administracyjnego rozstrzygać sprawę w sposób korzystny dla obywatela, a nie dla ochrony interesu państwa. Uznanie administracyjne uprawnia właściwy organ administracyjny do samodzielnego wyboru rozstrzygnięcia danego zdarzenia prawnego gdy norma prawna nie determinuje w sposób jednoznaczny skutku prawnego, lecz pozostawia organowi pewną władzę dyskrecjonalną. Zdaniem skarżącego art. 75c ust. 2 pkt 4 Poa nie determinuje w sposób jednoznaczny kwestii "uznania", ponieważ nie wprowadza standardu "równoważności" i w związku z tym pozostawia wybór organowi administracyjnemu.

Skarżący zarzucił także zarzut naruszenia przepisu art. 7 kpa. W tym kontekście wskazał, że interes państwa został przez Przewodniczącego Komisji postawiony nad jego interesem jako obywatela, pomijając względy zasad współżycia i interesu społecznego oraz politykę państwa wynikającą z przynależności Polski do Unii Europejskiej. W wyniku wykładni przepisu, który nie jest jednoznaczny, skarżący nie został dopuszczony do egzaminu, do którego przygotowywałem się wiele miesięcy, tylko i wyłącznie na podstawie rozszerzonej na jego niekorzyść interpretacji pojęcia "uznania" w art. 75c ust. 2 pkt 4 Poa.

Skarżący zarzucił także zarzut naruszenia domniemania rozstrzygnięcia pozytywnego dla obywatela oraz zarzut stosowania różnych kryteriów w identycznych sprawach. Skarżący podniósł, że jego kolega ze studiów magisterskich L., P. G., złożył wniosek o dopuszczenie do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką w Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. w lipcu 2016 r. Przewodnicząca Komisji wezwała go tylko i wyłącznie do uzupełnienia swojego wniosku przez dostarczenie tłumaczenia przysięgłego dyplomu L. Na podstawie tłumaczenia przysięgłego, Przewodnicząca Komisji postanowiła dopuścić go do egzaminu wstępnego, do którego następnie przystąpił we wrześniu 2016 r. Skarżący podkreślił, że P. G. nie został wezwany przez Przewodniczącą Komisji do przeprowadzenia procedury nostryfikacyjnej i nie został podniesiony argument "równoważności", przez który to jego wniosek pozostał bez rozpatrzenia. Na marginesie skarżący dodał, że P. G. nie udało się zdać egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką w 2016 r., więc podjął decyzję o ponownym przystąpieniu do egzaminu wstępnego, tym razem na aplikację notarialną. W związku z tym, w 2017 r. P.G. został dopuszczony do egzaminu wstępnego na aplikację notarialną w G.Oznacza to, zdaniem skarżącego, że przystępując dwukrotnie do egzaminów państwowych na aplikacje prawnicze, P. G.nie został wezwany do przeprowadzenia postępowania nostryfikacyjnego ani nie podniesiono argumentu dotyczącego braku "równoważności" dyplomu L. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że postanowienie o pozostawieniu mojego wniosku bez rozpoznania jest sprzeczne z rozstrzygnięciami z poprzednich lat, zważywszy, że w 2016 r. oraz 2017 r. absolwent tej samej uczelni z Wielkiej Brytanii został dopuszczony kolejno do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką i notarialną bez konieczności przeprowadzenia postępowania nostryfikacyjnego, w sytuacji identycznego jak w dniu dzisiejszym brzmienia przepisu art. 75c ust. 2 pkt 4 Poa.

W związku z tą sytuacją skarżący także podniósł zarzut nieprzeprowadzenia analizy rozstrzygnięć oraz zaświadczeń wydanych w identycznej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W pierwszym rzędzie Sąd pragnie wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd administracyjny rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.

Zgodnie z treścią art. 75c ust. 1 pkt 4 Poa, zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką powinno zawierać m.in. kopię dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej, albo zaświadczenie o zdaniu egzaminu magisterskiego.

W myśl art. 75c ust. 5 Poa "Jeżeli kandydat nie uzupełni braków formalnych zgłoszenia zgodnie z ust. 4 lub nie spełni warunku, o którym mowa w ust. 2a, zgłoszenie pozostawia się bez rozpoznania. O pozostawieniu zgłoszenia bez rozpoznania przewodniczący komisji kwalifikacyjnej orzeka postanowieniem i zawiadamia kandydata listem poleconym za poświadczeniem odbioru. Na postanowienie przysługuje zażalenie do Ministra Sprawiedliwości. Jeżeli zażalenie jest uzasadnione, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej może, nie przesyłając akt Ministrowi Sprawiedliwości, uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę rozpoznać na nowo".

Przepisy Poa nie definiują jednak, czym są "zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej". W celu zdekodowania tego pojęcia należy sięgnąć do przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.

W myśl art. 326 ust. 1 pkt 2 tej ustawy "Dyplom wydany przez uprawnioną uczelnię działającą w systemie szkolnictwa wyższego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) lub Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, potwierdzający ukończenie: (...) 2) studiów drugiego stopnia - potwierdza w Rzeczypospolitej Polskiej posiadanie wykształcenia na poziomie studiów drugiego stopnia (...)".

Art. 326 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi, że "Jeżeli dyplom potwierdzający ukończenie studiów za granicą daje prawo do kontynuacji kształcenia na studiach drugiego stopnia lub ubiegania się o nadanie stopnia doktora w państwie, w którego systemie szkolnictwa wyższego działa uczelnia, która go wydała, uprawnia on w Rzeczypospolitej Polskiej odpowiednio do: 1) kontynuacji kształcenia na studiach drugiego stopnia albo 2) ubiegania się o nadanie stopnia doktora".

Z kolei zgodnie z art. 326 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce Dyrektor NAWA udziela, na wniosek zainteresowanego podmiotu, pisemnej informacji o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię, o poziomie studiów i statusie uczelni.

A zatem pismo Dyrektora NAWA nie stanowiło o uznaniu studiów skarżącego ukończonych w Wielkiej Brytanii, a było jedynie pisemną informacją Dyrektora NAWA wydaną zgodnie z powyższym przepisem. Studia odbyte przez skarżącego udokumentowane zostały dyplomem, który potwierdzał w Rzeczypospolitej Polskiej - w myśl art. 326 ust. 1 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce - posiadanie wykształcenia na poziomie studiów drugiego stopnia. Na podstawie informacji Dyrektora NAWA skarżący może np. uzyskać dłuższy wymiar urlopu według polskiego kp jako pracownik z wyższym wykształceniem (bo kp nie uzależnia tego od rodzaju studiów, tj. nie wprowadza ograniczeń, iż dotyczy to tylko np. tylko studiów prawniczych). Konsekwencje następujące "z mocy prawa" w obszarze naukowym przewidziane są z kolei w art. 326 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, ale dotyczą one wyłącznie możliwości kontynuacji nauki akademickiej – w przypadku skarżącego podjęcia studiów doktoranckich. Natomiast nie dotyczą one podjęcia aplikacji jako szkolenia zawodowego dotyczącego zawodu zaufania publicznego.

Z kolei art. 327 powołanej powyżej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dotyczy postępowania nostryfikacyjnego. W myśl ust. 1 tego artykułu "Dyplom ukończenia studiów za granicą może być uznany za równoważny odpowiedniemu polskiemu dyplomowi i tytułowi zawodowemu na podstawie umowy międzynarodowej określającej równoważność, a w przypadku jej braku - w drodze postępowania nostryfikacyjnego". Z kolei art. 327 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi, że: "Osoba, której dyplom został uznany za równoważny polskiemu dyplomowi i tytułowi, może posługiwać się odpowiednim polskim tytułem".

Prawdą jest, że przepisy Poa nie posługują się całą frazą "uznania dyplomu za równoważny" a jedynie ustanawiają warunek ukończenia "zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej". Jednak przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce przewidują "uznanie" dyplomu tylko w sytuacji odniesienia się do "uznania dyplomu za równoważny". A zatem w świetle powołanych przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce słuszna jest konstatacja organu, że Ustawodawca wymaga od przystępującego do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką przedstawienia albo kopii dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra, albo dyplomu zagranicznego uznanego za równoważny odpowiedniemu polskiemu tytułowi, tj. magistra prawa. Przystępujący do egzaminu muszą być traktowani równo, tj. dyplom uzyskany za granicą musi odpowiadać polskiemu dyplomowi, tj. musi być uznany za jemu równoważny. Skoro pomiędzy Wielką Brytanią a Rzeczpospolitą Polską nie ma umowy bilateralnej w tym zakresie, to równoważność dyplomów stwierdza się w postępowaniu nostryfikacyjnym.

Z brzmienia art. 326 i 327 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce wynika zatem, że potwierdzenie posiadania wykształcenia wyższego na określonym poziomie studiów (do czego uprawniony jest Dyrektor NAWA) nie jest jednoznaczne z posiadaniem polskiego tytułu zawodowego (magister określonych studiów, inżynier, licencjat, itd.). Dyplom ukończenia studiów wyższych lub tytuł zawodowy uzyskany za granicą mogą być uznane za równoważne (czyli po prostu uznane wg Poa) z polskim odpowiednikiem na podstawie umowy międzynarodowej, a w przypadku jej braku – w drodze nostryfikacji.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa unijnego, Sąd przede wszystkim podkreśla, że prawo unijne nie przewiduje automatyzmu w uznawaniu dyplomów akademickich. W krajach UE to kraje członkowskie są odpowiedzialne za system kształcenia i mogą w dowolny sposób wprowadzać zasady dotyczące uznawania lub nieuznawania kwalifikacji akademickich zdobytych w innych krajach UE. Dlatego zgodnie z prawem wewnętrznym danego kraju może się okazać konieczne przejście krajowej procedury w celu uznania stopnia naukowego lub dyplomu akademickiego w innym kraju UE, jak ma to miejsce w Polsce.

Podkreślić przy tym należy, że odrębnie na gruncie unijnym uregulowane są kwestie związane z uznawaniem kwalifikacji akademickich oraz kwalifikacji zawodowych (czyli kwalifikacji, które umożliwiają wykonywanie zawodów regulowanych jak np. lekarz czy adwokat). Tylko w przypadku tych drugich przewidziane są odpowiednie przepisy unijne dotyczące uznawania kwalifikacji. Przytoczone przez skarżącego wyroki TS UE wydane w sprawie C-340/89, IRENE VLASSOPOULOU v. MINISTERIUM FÜR JUSTIZ, jak i sprawie 71-76 Jean Thieffry v. Conseil de l'ordre des avocats à la cour de Paris dotyczą właśnie uznania kwalifikacji zawodowych i prawa do wykonywania zawodu regulowanego (radcy prawnego i adwokata), a nie kwalifikacji akademickich.

Przywołany przez skarżącego art. 53 ust. 1 TF UE jedynie przewiduje możliwość wydawania w tym zakresie dyrektyw, natomiast nie jest przez to przepisem wprost stosowalnym. Zarzut naruszenia tego przepisu uznać należy za bezzasadny.

Z kolei powoływane przez skarżącego Zalecenie Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie propagowania automatycznego wzajemnego uznawania kwalifikacji uzyskanych w ramach kształcenia i szkolenia na poziomie wyższym i średnim II stopnia oraz efektów uczenia się osiągniętych w okresach nauki za granicą (2018/C 444/01) jest prawem unijnym niemającym mocy wiążącej dla adresata akt prawa pochodnego WE. Nie wynika z niego zresztą bezwzględny postulat automatyzmu w uznawaniu kwalifikacji akademickich. Zarzut jego naruszenia uznać zatem należy za bezzasadny.

Nie można także za źródło prawa uznać powoływaną przez skarżącego Deklarację Bolońską - Szkolnictwo Wyższe w Europie (Wspólna Deklaracja Europejskich Ministrów Edukacji, zebranych w Bolonii w dniu 19 czerwca 1999 r.). Pomijając treść powyżej Deklaracji, z której zdaniem Sądu nie wynika wprost automatyczne uznawanie dyplomów wydanych przez zagraniczne uczelnie, wskazać bowiem należy, że aby umowa międzynarodowa stanowiła źródło prawa w systemie prawa polskiego, musi spełniać wymogi przewidziane w art. 87 Konstytucji RP, tj. przede wszystkim musi zostać ratyfikowana. Deklaracja Bolońska tego wymogu nie spełnia.

Kompletnie chybiony jest zarzut dotyczący uznania administracyjnego, gdyż organ w niniejszej sprawie w ogóle tej instytucji nie zastosował, bo też i nie mógł jej zastosować. Uznanie administracyjne dotyczy sytuacji, w której przepisy przewidują zakres dyskrecjonalnej władzy organu administracji (najczęściej wyrażające się w normie prawnej, która przewiduje rozstrzygnięcie, zgodnie z którym organ może coś zrobić, ale nie musi). W niniejszej sprawie nie mamy takiej uznaniowej podstawy prawnej.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 kpa. Organ nie zastosował rozszerzonej na niekorzyść skarżącego interpretacji pojęcia "uznania" w art. 75c ust. 2 pkt 4 Poa, a jedynie dokonał wykładni systemowej tego pojęcia, biorąc pod uwagę powszechnie obowiązujące przepisy prawa inne niż Poa (tj. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Jest to dozwolona w polskim prawie metoda wykładni. Interes strony nie może prowadzić do naruszenia przez organ powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Odnośnie zarzutu dotyczącego różnego traktowania przez poszczególne Komisje warunków spełniania przesłanek dopuszczenia do egzaminu na aplikację adwokacką pomimo posiadania takich samych dokumentów, Sąd stwierdza, że każda sprawa jest indywidualną i nie można jej oceniać porównawczo z innymi sprawami. Potencjalna wadliwość określonego rozstrzygnięcia odnośnie innego kandydata nie może być, zdaniem Sądu, argumentem do identycznych, równie błędnych rozstrzygnięć w innych sprawach.

Sąd zgadza się z tym, że MS przy podjęciu zaskarżonego postanowienia rozpoznał sprawę jako konkretny przypadek, indywidualnie, w oparciu o ustawowe kryteria.

Podsumowując, organ zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Przewodniczącego Komisji pozostawiającego bez rozpoznania zgłoszenie skarżącego o przystąpieniu do egzaminu wstępnego na aplikacje adwokacką, dokonując w tej kwestii wyczerpujących i prawidłowych ustaleń faktycznych oraz wszechstronnej i obiektywnej oceny dowodów, których zwieńczeniem była wnikliwa i właściwa ocena prawna sytuacji skarżącego w kontekście spełnienia przez niego ustawowych wymogów dotyczących przystąpienia do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Wobec bezzasadności skargi, należało ją oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.