Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 436/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149 ust. 1, art. 150,  art. 152 ust. 2, art. 283,
journal: Dz.U. 2018 poz 771
law: Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
article: art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zakresie nieopodatkowanych należności budżetowych za rok 2019 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], odmówił Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym [...] (dalej: komornik sądowy, strona, skarżący), stwierdzenia nadpłaty w zakresie niepodatkowych należności budżetowych za miesiące od stycznia do grudnia 2019 r. w wysokości wskazanej w sentencji decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019 r. komornik sądowy zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o stwierdzenie nadpłaty w łącznej kwocie [...]zł wynikającej z nadpłaconych opłat egzekucyjnych stanowiących niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, pobieraną za czynności o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Strona wskazała, że kwota nadpłaty wynika z różnicy pomiędzy opłatami przekazanymi za miesiące od stycznia do listopada 2019 r. zgodnie ze złożonymi informacjami OEG-1, a opłatami które powinny być przekazane w tych miesiącach, zgodnie ze złożonymi korektami tych informacji. W dalszej części uzasadnienia wniosku podkreślono, że od 01 stycznia 2019 r. na mocy ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 770 – dalej: "u.k.k."), komornicy sądowi pobierają trzy rodzaje opłat:

- opłaty w sprawach wszczętych przed dniem 01 stycznia 2019 r. ściągnięte lub pobierane od wniosku,

- opłaty w postępowaniach egzekucyjnych i zabezpieczających wszczętych po 31 grudnia 2018 r.,

- opłaty w postępowaniach wszczętych przed 01 stycznia 2019 r. na podstawie prawomocnych postanowień o ustaleniu opłat wydanych w oparciu o art. 49 ust. 2, 3 i 4 dawnej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (jeśli postanowienia te uprawomocniły się po 01 stycznia 2019 r.) i art. 29 ust. 1-4 i 7 oraz art. 30 u.k.k.

Komornik sądowy wskazał, że błędnie przyjął "wykładnię systemową przepisów, że wszystkie opłaty uzyskiwane przez komornika sądowego po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 771 – dalej: "u.k.s."), niezależenie od tego kiedy wszczęto postępowanie, w którym te opłaty uzyskano, o ile postanowienie ustalające je uprawomocniło się po dniu 01 stycznia 2019 r., stanowią nieopodatkowaną należność budżetu państwa i są podstawą do określenia wynagrodzenia prowizyjnego." Przez opłaty uzyskane, od których komornik ma prawo pobierać wynagrodzenie prowizyjne, jak wskazał komornik, należy rozumieć jedynie dwie ostatnie z ww. kategorii opłat. Komornik wskazał na przepis art. 52 ust. 1 u.k.k., który stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem zasady naliczania i pobierania opłat uregulowane w dawnej ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Nadto wskazał, że zgodnie z art. 149 ust. 3 u.k.s., przez uzyskane opłaty egzekucyjne stanowiące dochód budżetu państwa rozumie się opłaty faktycznie pobrane lub ściągnięte jedynie na podstawie u.k.k. Zdaniem strony, powyższe przemawia za przyjęciem stanowiska, że opłaty w sprawach wszczętych przed 01 stycznia 2019 r., ale ustalone prawomocnym postanowieniem komornika po tym dniu, nie stanowią opłat w rozumieniu u.k.s., nie są należnością budżetową, a w całości stanowią przychód komornika według dawnej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.

Ponadto komornik sądowy wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w kancelariach znajdujących się przy Sądzie Rejonowym [...] w zakresie prawidłowości rozliczania przez komorników uzyskiwanych opłat egzekucyjnych oraz sporządzania informacji w sprawie opłat egzekucyjnych stanowiących dochód budżetu państwa, organ podatkowy nie stwierdził uchybień w naliczaniu tych opłat w kancelariach stosujących powoływany aktualnie sposób naliczania. Zdaniem strony, powstał akceptowalny dualizm w stosowaniu przepisu art. 149 u.k.s.

Jednocześnie z wnioskiem zostały złożone korekty informacji w sprawie opłaty egzekucyjnej stanowiącej dochód budżetu państwa za miesiące od stycznia do listopada 2019 r. OEG-1.

W dniu [...] grudnia 2019 r. strona uzupełniła wniosek z dnia [...] grudnia 2019 r., wskazując kwoty nadpłat za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2019 r., w łącznej kwocie: [...] zł.

W dniu [...] stycznia 2020 r. komornik przesłał elektronicznie pismo, w którym rozszerzył swoje żądanie i wniósł dodatkowo o zwrot kwoty [...]zł za miesiąc grudzień 2019 r. Kwota ta powstała w wyniku różnicy pomiędzy wpłaconą za miesiąc grudzień 2019 r. opłatą w wysokości [...] zł, a opłatą jaka według komornika powinna zostać wpłacona tj. [...] zł. Ponadto komornik wskazał, że zdecydował się na wpłatę opłaty w kwocie wyliczonej od całej opłaty egzekucyjnej uzyskanej w miesiącu grudniu 2019 r. (opłaty uzyskanej na podstawie poprzedniej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz opłaty uzyskanej na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy) z ostrożności procesowej. Również [...] stycznia 2020 r. strona złożyła korektę informacji OEG-1 za grudzień 2019 r.

W związku z rozszerzeniem żądania łączna kwota nadpłaty za miesiące od stycznia do grudnia 2019 r., o której stwierdzenie wniósł komornik wyniosła [...] zł.

Organ podatkowy ustalił, że w okresie od [...] do [...] października 2019 r. w Kancelarii Komornika przeprowadzona została kontrola, której przedmiotem było zbadanie prawidłowości i terminowości przekazywania przez komornika należności budżetu państwa - opłat egzekucyjnych za okres od stycznia do września 2019 r., o których mowa w art. 149 ust. 2 u.k.s., z uwzględnieniem treści przekazywanych przez komornika informacji, o których mowa w art. 149 ust. 5 ww. ustawy. Sprawozdanie z wyników kontroli zostało sporządzone [...] listopada 2019 r., i przekazane prezesowi Sądu Rejonowego [...] (data doręczenia [...] listopada 2019 r.). Jak wynika ze sprawozdania z dnia [...] listopada 2019 r. prawidłowo obliczono i odprowadzono opłatę egzekucyjną.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ podatkowy zgodnie z przepisami u.k.s. i Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 stycznia 2019 r. w sprawie przeprowadzenia kontroli kancelarii komorniczych (Dz. U. z 2019 r. poz. 259), które to rozporządzenie określa szczegółowy tryb przeprowadzenia kontroli, jest uprawniony wyłącznie do kontroli prawidłowości i terminowości przekazywania przez komornika należności budżetu państwa (opłaty egzekucyjnej), z uwzględnieniem treści informacji przekazywanych przez komornika, o których mowa w art. 169 ust. 5 u.k.s., tj. informacji OEG-1.

Uwzględniając ograniczenie uprawnień kontrolnych wynikające z art. 173 ust. 3 u.k.s., organ wskazał, że nie jest organem upoważnionym do kontroli (weryfikacji akt prowadzonych spraw), czy komornik sądowy prawidłowo zakwalifikował uzyskane opłaty egzekucyjne w miesiącach od stycznia do grudnia 2019 r. tj. czy stanowiły one w całości jego przychód, czy stanowiły niepodatkową należność budżetową.

Odnosząc się do kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w Kancelarii Komornika organ wskazał, że kontrola Kancelarii została przeprowadzona zgodnie z art. 173 ust. 3 u.k.s. w związku z § 12 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 stycznia 2019 r. w sprawie przeprowadzenia kontroli kancelarii komorniczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 259). Zgodnie z § 12 ust. 3 powołanego rozporządzenia, upoważniony przez naczelnika urzędu skarbowego pracownik, dokonał kontroli prawidłowości i terminowości przekazywania przez komornika należności budżetu państwa, o których mowa w art. 149 u.k.s. Ze sporządzonego w związku z przeprowadzoną kontrolą sprawozdania z dnia 05 listopada 2019 r. wynika, że informacje OEG-1 lub ich korekty za miesiące od stycznia do września 2019 r., które były przedmiotem kontroli, zostały sporządzone prawidłowo, prawidłowo również obliczono i odprowadzono opłatę egzekucyjną. Nie stwierdzono kwoty niedopłaty lub kwoty zawyżenia środków z uzyskanych opłat egzekucyjnych. Z części sprawozdania dotyczącej terminowości przekazania uzyskanych opłat egzekucyjnych na rachunek urzędu skarbowego wynika, że komornik sądowy nie dokonał zaokrąglenia do pełnych złotych kwoty opłaty egzekucyjnej podlegającej przekazaniu za miesiąc styczeń i luty 2019 r. Część wpłaty w kwocie [...]zł za miesiąc styczeń 2019 r. dokonana została po terminie wskazanym w art. 149 ust. 2 u.k.s. (termin do 5 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym opłaty egzekucyjne zostały uzyskane), natomiast pozostała część wpłaty w kwocie [...]zł dokonana została w terminie. Wpłata w kwocie [...]zł za luty 2019 r. dokonana została po terminie, natomiast pozostała część wpłaty w kwocie [...]zł dokonana została w terminie. Z treści sprawozdania wynika ponadto, że podstawę kontroli stanowiły dokumenty w postaci Księgi pieniężnej oraz wydruki zrealizowanych transakcji przelewu z rachunku bankowego. Pracownik urzędu skarbowego upoważniony do przeprowadzenia kontroli prawidłowości i terminowości przekazywania przez komornika należności budżetu państwa kwoty uzyskanych opłat egzekucyjnych wykazanych w informacjach OEG-1, złożonych do dnia [...] listopada 2019 r. w poz. [...] porównywał z kwotami wykazanymi w poz. [...] Księgi pieniężnej, stanowiącej urządzenie do ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych. W dalszej części uzasadnienia organ podatkowy I instancji odnosząc się do złożonych korekt Informacji OEG-1 za miesiące od października do grudnia 2019 r. wskazał, że nie może zbadać prawidłowości rozliczenia przez komornika uzyskanych opłat, gdyż organ podatkowy może dokonać takich czynności w trakcie kontroli kancelarii komorniczej, która jak wynika z przepisów prawa może być zlecona przez Ministra Sprawiedliwości lub zarządzona przez prezesa właściwego sądu rejonowego w ramach planu kontroli sporządzonego w terminie do 15 marca każdego roku lub kontroli doraźnej.

W końcowej części uzasadnienia Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uwzględniając przepis art. 81 b § 2a 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej: "O.p."), złożoną w dniu [...] grudnia 2019 r. korektę informacji w sprawie opłaty egzekucyjnej stanowiącej dochód budżetu państwa za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2019 r. oraz korektę złożoną w dniu [...] grudnia 2020 r. za miesiąc grudzień 2019 r. uznał za niewywołujące skutków prawnych i odmówił stwierdzenia nadpłaty.

Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji i zmianę zgodnie z zakresem żądania zawartym w złożonym wniosku.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ błędnie przyjął, że wszystkie, bez wyjątku, opłaty uzyskane przez komornika są dochodem budżetu. W ocenie strony, organ nie odniósł się do wskazania, iż takimi nie są przede wszystkim opłaty uzyskane w sprawach wszczętych przed 01.01.2019 r., które to zachowują dotychczasowy status i nie stają się opłatą egzekucyjną w świetle nowych przepisów.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie organu odwoławczego, przy rozpatrywaniu zarzutów i argumentów zawartych w odwołaniu strony, kluczowe znaczenie dla sprawy miało ustalenie, jak kwalifikować w obowiązującym stanie prawnym, uzyskane w 2019 r. przez komornika sądowego opłaty egzekucyjne, tj. które z opłat stanowią dochód komornika, a które stanowią należność budżetu państwa i podstawę ustalenia wynagrodzenia prowizyjnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z tytułu wykonywanych czynności komornik pobiera opłaty na podstawie przepisów u.k.s. oraz na podstawie u.k.k., a jedynie na podstawie art. 52 u.k.k. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, w odniesieniu do określania wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego kosztów. Nie odnosi się to jednak do zasad ustalania wynagrodzenia komornika za prowadzenie tych spraw oraz określania, czym w istocie jest opłata egzekucyjna. W tym zakresie zastosowanie mają z dniem 01 stycznia 2019 r. przepisy art. 149 - 150 u.k.s., z wyjątkiem przewidzianym w art. 283 ww. ustawy. Oznacza to, że również opłaty egzekucyjne ustalone po dniu 01 stycznia 2019 r. w odniesieniu do postępowań wszczętych i niezakończonych przed wyżej wskazaną datą, stanowić będą niepodatkowe należności budżetowe. Charakter prawny opłat egzekucyjnych wynika z treści art. 149 ust. 1 u.k.s., zgodnie z którym opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym.

Reasumując, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że wszystkie opłaty uzyskiwane przez komornika sądowego po dniu wejścia w życie u.k.s., o ile postanowienie ustalające je uprawomocniło się po dniu 01 stycznia 2019 r., zmieniły swój status, stanowiąc niepodatkową należność budżetu państwa i jako takie, są jedyną podstawą określenia wynagrodzenia prowizyjnego komornika, zgodnie z art. 150 wyżej powołanej ustawy.

Uwzględniając powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że złożone przez stronę korekty Informacji OEG-1 nie wywołują skutków prawych w zakresie powstania nadpłaty w łącznej kwocie [...]zł wynikającej z nadpłaconych opłat egzekucyjnych stanowiących niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, pobieraną za czynności o których mowa w art. 3 ust.3 pkt 1 i 2 u.k.k.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił również stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zawarte w uzasadnieniu decyzji, że organy podatkowe zgodnie z przepisami u.k.s. i § 12 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 stycznia 2019 r. w sprawie przeprowadzenia kontroli kancelarii komorniczych (Dz. U. z 2019 r. poz. 259), które to rozporządzenie określa szczegółowy tryb przeprowadzenia kontroli, uprawnione są wyłącznie do kontroli prawidłowości i terminowości przekazywania przez komornika należności budżetu państwa (opłaty egzekucyjnej), z uwzględnieniem treści informacji przekazywanych przez komornika, o których mowa w art. 149 ust. 5 u.k.s., tj. informacji OEG-1. Zakres ten nie obejmuje weryfikacji, czy komornik sądowy prawidłowo zakwalifikował uzyskane opłaty egzekucyjne, tj. czy stanową one niepodatkową należność budżetową, czy też w całości stanowią przychód komornika.

Dokonując oceny żądania strony o włączenie do materiału dowodowego protokołów kontroli z Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] T. S. oraz Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] M. G., organ odwoławczy wskazał, że protokoły kontroli wskazanych przez stronę kancelarii komorniczych, nie mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 180 O.p.), bowiem wynikające z nich okoliczności faktyczne, nie odnoszą się bezpośrednio do przedmiotu niniejszej sprawy (wystąpienia nadpłaty), a wysokość deklarowanej przez kancelarie w składanych deklaracjach informacjach OEG-1 opłaty egzekucyjnej, pozostaje bez wpływu na dokonane w sprawie ustalenia i podjęte przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie.

Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. komornik sądowy wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z jego pierwotnym wnioskiem.

W ocenie skarżącego Naczelnik Urzędu Skarbowego w swojej decyzji błędnie przyjął, że wszystkie, bez wyjątku, opłaty uzyskane przez komornika są dochodem budżetu. Nie odniósł się do wskazania, iż takimi nie są przede wszystkim opłaty uzyskane w sprawach wszczętych przed 01 stycznia 2019 r., które to zachowują dotychczasowy status i nie stają się opłatą egzekucyjną w świetle nowych przepisów.

Zdaniem skarżącego Naczelnik nie odniósł się również do zarzutu komornika, iż w wyniku kontroli przeprowadzonych w innych kancelariach komorniczych, które naliczały opłaty stanowiące należność budżetową od opłat uzyskanych w sprawach wszczętych po 01 stycznia 2019 r. nie stwierdził uchybień.

Stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w całości podzielił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, stwierdzając dodatkowo, że kontrola kancelarii komorniczej nie obejmuje weryfikacji prawidłowości zakwalifikowania uzyskanych opłat pod względem czy stanowią one nieopodatkowaną należność budżetową, czy też w całości stanowią przychód komornika i odmówił dopuszczenia jako dowodu protokołów kontroli innych kancelarii w których stanowisko Naczelnika musiało być zupełnie inne. Dopuszczono więc do sytuacji, w której każde naliczenie opłaty stanowiącej dochód budżetu państwa jest według Naczelnika oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej prawidłowe. Komornik może wskazać w toku kontroli, że wśród wszystkich opłat wykazanych w rubryce 8 księgi pieniężnej tylko 1,00 PLN to należność budżetu a reszta to przychód komornika a Naczelnik Urzędu Skarbowego nie może tego weryfikować. Chociażby na tej podstawie, należny jest zwrot nadpłaconych kwot. Wskazał przy tym na art. 8 KPA i wynikającej z niego zasady równego traktowania stron znajdujących się w takiej samej sytuacji oraz dodatkowo na art. 32 ust 1 Konstytucji RP wskazującej, że wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jak kwalifikować w obowiązującym stanie prawnym, uzyskane w 2019 r. przez komornika sądowego opłaty egzekucyjne, tj. które z opłat stanowią dochód komornika, a które stanowią należność budżetu państwa i podstawę ustalenia wynagrodzenia prowizyjnego i czy w związku z dokonaną kwalifikacją organy prawidłowo odmówiły stronie stwierdzenia nadpłaty.

Odpowiadając na to pytanie trzeba w pierwszej kolejności odnieść się do stanu prawnego obowiązującego w niniejszej sprawie.

W dniu 1 stycznia 2019 r. weszły w życie dwie ustawy regulujące działalność komorników, tj.: u.k.s. oraz u.k.k.

Zgodnie z art. 149 ust. 1 u.k.s. opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym. Przepis ten nie ma zastosowania do tych opłat egzekucyjnych, które zostały prawomocnie ustalone przed 1 stycznia 2019 r. (art. 283 u.k.s.). Za niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym uznaje się należności, które:

- stanowią dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego,

- wynikają ze stosunków publicznoprawnych,

- nie są przy tym podatkami i opłatami publicznoprawnymi (art. 3 pkt 8 O.p.).

Ustawodawca odszedł od dotychczasowego rozwiązania, zgodnie z którym opłaty egzekucyjne stanowiły przychód komornika (por. art. 63 ust. 4 dawnej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji).

Opłatą egzekucyjną w myśl przepisów u.k.k. jest opłata należna za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, wykonanie zabezpieczenia roszczenia lub europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym (art. 18 u.k.k.). Opłaty egzekucyjne w odróżnieniu od innych opłat komorniczych (art. 18 ust. 1 pkt 2 u.k.k. - opłaty za przeprowadzenie innego postępowania albo dokonanie innych czynności) stanowią należność budżetową (nie są przychodem komornika).

Przychodem komornika jest wynagrodzenie prowizyjne za pełnioną służbę (proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych) oraz pozostałe opłaty komornicze (art. 152 ust. 2 u.k.s.), a także opłaty egzekucyjne prawomocnie ustalone na podstawie przepisów uchylonej ustawy o komornikach sądowych do dnia 31 grudnia 2018 r., jeżeli zostaną wyegzekwowane po tej dacie (art. 283 ust. 1 u.k.s.). Dochodem komornika jest nadwyżka przychodów nad kosztami działalności egzekucyjnej.

Z uzyskanych opłat egzekucyjnych komornik zatrzymuje część przypadającego mu wynagrodzenia prowizyjnego, a pozostałą część zobowiązany jest przekazać na rachunek właściwego urzędu skarbowego, tj. urzędu właściwego ze względu na siedzibę prowadzonej kancelarii (art. 150 u.k.s.). Przez opłatę uzyskaną należy rozumieć tę, którą komornik faktycznie otrzymał.

Środki z opłat egzekucyjnych komornik zobowiązany jest przekazać na rachunek bankowy właściwego urzędu skarbowego w terminie nie późniejszym niż do 5. dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym uzyskał opłatę. Ponadto komornik ma obowiązek złożenia do tego urzędu informacji w przedmiocie:

- uzyskanych opłat egzekucyjnych,

- opłat egzekucyjnych podlegających przekazaniu po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego.

Informacje te mają być udzielone urzędowi skarbowemu do 10. dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym komornik uzyskał opłatę.

Jeżeli postanowieniem sądu komornik zostanie zobowiązany do zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej, to proporcjonalnemu zwrotowi – poza wynagrodzeniem prowizyjnym komornika – podlega także opłata przekazana na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Termin do dokonania przez komornika zwrotu pobranej opłaty egzekucyjnej biegnie od daty uprawomocnienia się postanowienia sądu i wynosi 4 dni (art. 26 u.k.k.). Proporcjonalna część podlegającej zwrotowi opłaty egzekucyjnej przekazanej przez komornika, zgodnie z ust. 2 artykułu 149, na rachunek urzędu skarbowego jest nadpłatą w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, co oznacza, że stosuje się do niej przepisy rozdziału 9 O.p. (art. 72–80). Przepis ten ma zastosowanie również do innych sytuacji skutkujących koniecznością zwrotu pobranej przez komornika opłaty egzekucyjnej (art. 30 u.k.k.), a także do tych sytuacji, w których kwota opłat egzekucyjnych przekazana przez komornika była wyższa od należnej.

Przepis art. 52 u.k.k. zawiera regulację intertemporalną odnoszącą się do zakresu stosowania wprowadzanych przepisów.

W ust. 1 powyżej cytowanego przepisu, ustawodawca przyjął ogólną regułę, zgodnie z którą do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe podyktowane jest tym, że przepisy dotyczące kosztów komorniczych, w szczególności do opłat, stosowane są w sposób ciągły w danym postępowaniu. Wynika to z faktu, że w miarę postępów egzekucji opłaty egzekucyjne są sukcesywnie ściągane. Wprowadzenie zmian do będących już w toku postępowań mogłoby być źródłem trudności interpretacyjnych i przysporzyć znacznych komplikacji przy ostatecznym rozliczaniu kosztów egzekucji.

Zgodnie z art. 52 ust. 1 u.k.k. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W odniesieniu do zagadnień związanych z problematyką szeroko rozumianego poboru kosztów komorniczych przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. należy jednak wykładać ściśle. W przeciwieństwie do wcześniejszego stanu prawnego, w którym ustawa o komornikach sądowych i egzekucji regulowała całokształt zagadnień ustrojowych dotyczących komorników sądowych, funkcjonowania systemu finansowania egzekucji sądowej, jak i szczegółowych zasad poboru opłat egzekucyjnych, od dnia 1 stycznia 2019 r. zagadnienia te zostały podzielone między u.k.s. i u.k.k. Dlatego też należy mieć na względzie, że przepis art. 52 ust. 1 u.k.k. odnosi się do postępowań wszczętych i niezakończonych jedynie w zakresie, w którym pokrywa się on z przedmiotem regulacji objętym u.k.k. Jest to zastrzeżenie istotne, albowiem u.k.k. określa wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów (art. 1 u.k.k.), ale już nie zasady wynagradzania komorników sądowych. Nie odnosi się ona również do istotnej kwestii, jaką jest istota samej opłaty egzekucyjnej - problematyka ta została uregulowana w art. 149 ust. 1 u.k.s. W konsekwencji prowadzi to do uznania, że w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy przepisy dotychczasowe stosuje się jedynie w zakresie określania wysokości opłat egzekucyjnych i wydatków, zasad ich ponoszenia oraz trybu postępowania dotyczącego tych kosztów. Nie odnosi się to jednak do zasad ustalania wynagrodzenia komornika za prowadzenie tych spraw oraz określenia czym w istocie jest opłata egzekucyjna. W tym zakresie zastosowanie mają z dniem 1 stycznia 2019 r. przepisy art. 149–150 u.k.s., z wyjątkiem przewidzianym w art. 283 u.k.s.

Tym samym, błędne jest stanowisko skarżącego, że opłaty w sprawach wszczętych przed 01 stycznia 2019 r., ale ustalone prawomocnym postanowieniem komornika po tym dniu, nie stanowią opłat w rozumieniu u.k.s., nie są należnością budżetową, a w całości stanowią przychód komornika według dawnej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Mając na uwadze powyższe zasadnie organy odmówiły skarżącemu stwierdzenia nadpłaty.

Sąd za prawidłowe uznał także stwierdzenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że organy podatkowe zgodnie z przepisami u.k.s. i § 12 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 stycznia 2019 r. w sprawie przeprowadzenia kontroli kancelarii komorniczych (Dz. U. z 2019 r. poz. 259), uprawnione są wyłącznie do kontroli prawidłowości i terminowości przekazywania przez komornika należności budżetu państwa (opłaty egzekucyjnej), z uwzględnieniem treści informacji przekazywanych przez komornika, o których mowa w art. 149 ust. 5 u.k.s., tj. informacji OEG-1. Zakres ten nie obejmuje weryfikacji, czy komornik sądowy prawidłowo zakwalifikował uzyskane opłaty egzekucyjne, tj. czy stanowią one niepodatkową należność budżetową, czy też w całości stanowią przychód komornika. Prawidłowość rozliczeń dokonywanych przez komornika oznacza poprawne prowadzenie urządzeń księgowych i dokumentacji rachunkowej.

Sąd zgadza się także z organami, że protokoły kontroli wskazanych przez stronę kancelarii komorniczych, nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, bowiem wynikające z nich okoliczności faktyczne, nie odnoszą się bezpośrednio do przedmiotu niniejszej sprawy (wystąpienia nadpłaty), a wysokość deklarowanej przez kancelarie w składanych deklaracjach informacjach OEG-1 opłaty egzekucyjnej, pozostaje bez wpływu na ustalenia i podjęte przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 32 ust 1 Konstytucji RP. Skarżący błędnie powołał również przepisy K.p.a., które w sprawie nie miały zastosowania.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.