Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 334/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym w sprawie postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia Z. (dalej: "zobowiązany" lub "skarżący"), wniesionego na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., uzupełnionym [...] października 2018 r., zobowiązany wystąpił z wnioskiem o umorzenie w całości kosztów egzekucyjnych

w ramach pomocy de minimis - powołując się na sygnaturę sprawy [...]

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. organ

I instancji odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w związku

z egzekucją zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-36L) za lata 2008, 2010 i 2011 w łącznej wysokości [...] zł, objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego

w S. nr [...], [...], [...]

Organ I instancji ustalił, że skarżący był zobowiązany do zapłaty zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008, 2010 r. i 2011 r., określonych ostatecznymi decyzjami z dnia [...] stycznia 2017 r. Przed wydaniem ww. decyzji określających zobowiązania podatkowe, w dniu [...] czerwca

2015 r. organ I instancji wydał, powołaną we wniosku, decyzję nr [...] określającą przybliżoną kwotę ww. zobowiązań i zabezpieczającą kwoty różnicy pomiędzy przybliżoną kwotą zobowiązania a podatkiem wykazanym w zeznaniu. Następnie, wystawił ww. tytuły wykonawcze, w których naliczono koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł. Na dzień złożenia wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego na zobowiązanym nie ciążyły już przedmiotowe koszty, zostały one bowiem uregulowane (zastosowano egzekucję z rachunku bankowego, dokonano wpłat) w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Organ I instancji nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w okolicznościach przedstawionych

we wniosku tj. w sytuacji skarżącego, jego dotychczasowej postawie (dobrowolna spłata zobowiązań), a także w ważnym interesie publicznym. W ocenie organu, zobowiązany swoim postepowaniem przyczynił się do powstania kosztów egzekucyjnych o umorzenie których obecnie wnioskuje.

W zażaleniu na to postanowienie, zobowiązany wskazał, że jego sytuacja uzasadnia umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że spłacił należność publicznoprawną dobrowolnie, w tym celu zaciągając osobiste zobowiązania. Wskazał, że w sprawie organ dokonał zajęcia wszystkich kont należących do firmy zobowiązanego, co uniemożliwiło mu dalsze prowadzenie działalności. Zajęte zostały m.in. kwoty przeznaczone na wypłatę wynagrodzenia dla pracowników. Natomiast, organ nie ustosunkował się do wniosku podatnika

o zwolnienie spod zajęcia kwot potrzebnych na wypłatę wynagrodzeń. Gdyby nie osobiste starania podatnika, zatrudnione przez niego osoby do dziś nie otrzymałyby należnych im pieniędzy. Nadto, w efekcie zobowiązany zmuszony był rozwiązać umowy o pracę ze wszystkimi pracownikami.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu

I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązany spełnia przesłanki otrzymania pomocy de minimis wynikające z rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352/1 z dnia 24.12.2013 r.), ponieważ prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, nie został utworzony w wyniku podziału innego przedsiębiorcy lub połączenia z innym przedsiębiorcą, w tym przez przejęcie innego przedsiębiorcy. Nadto, ewentualna pomoc przyznana zobowiązanemu nie przekroczyłaby limitu 200.000 euro (łącznie w ostatnich trzech latach), gdyż zobowiązany w okresie od dnia [...] stycznia 2016 r. do dnia [...] lutego 2019 r. nie korzystał z pomocy de minimis.

Dokonując dalszej oceny wniosku skarżącego organ odwoławczy wskazał na przesłanki wynikające z art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.", przy czym wskazał, że nawet stwierdzenie, iż w sprawie występują okoliczności świadczącego o spełnieniu określonych przepisami przesłanek umorzenia nie musi doprowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy (uznanie administracyjne).

Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązany mieszka w P., nie posiada żadnych nieruchomości i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Pod wskazanym adresem zamieszkuje również H. P.. Zobowiązany posiada rzeczy ruchome (samochody objęte zastawem skarbowym), tj.: [...]. Osiągał dochody z prowadzonej działalności gospodarczej - w okresie od stycznia do września 2018 r. w wysokości [...] zł (księga przychodów i rozchodów za 2018 r.). Dochód ten w przeliczeniu na miesiąc wyniósł ok. [...] zł. Nadto, z tytułu wynagrodzenia za pracę osiąga w R. wysokości średnio [...] zł netto miesięcznie (zaświadczenie o zarobkach z dnia [...] października 2018 r.). Wynagrodzenie to jest obciążone kwotą [...]zł (tytuł wykonawczy na podstawie wyroku sądu). Ponadto, posiada oszczędności w wysokości [...] zł.

Zobowiązany wydatkował średnio miesięcznie kwotę na jedną osobę w wysokości [...] zł. Posiada zobowiązania z tytułu pożyczek prywatnych zaciągniętych na spłatę zobowiązań podatkowych w łącznej kwocie [...]zł (zobowiązania te nie są spłacane), a także z tytułu kredytów:

- inwestycyjnego zaciągniętego w 2006 r. spłacanego systematycznie - do spłaty na dzień [...] sierpnia 2018 r. pozostała do spłaty kwota [...]zł,

- w kwocie [...]zł z tytułu kredytu w rachunku bieżącym firmowym z dnia [...] lipca 2009 r. z przeznaczeniem na działalność gospodarczą (zobowiązany spłaca odsetki i prowizje, które średnio miesięcznie wynoszą [...] zł),

- w kwocie [...]zł z tytułu kredytu odnawialnego na koncie osobistym wykorzystanego na działalność gospodarczą (zobowiązany spłaca odsetki i prowizje w wysokości średnio miesięcznie [...] zł),

- w kwocie [...]zł z tytułu zadłużenia na kartach kredytowych, wykorzystanego

do dokonywania płatności podatków i innych płatności związanych z działalnością gospodarczą w związku z zajęciem konta firmowego przez Urząd Skarbowy (odsetki i prowizje średnio miesięcznie wynoszą [...] zł).

Na dzień [...] września 2018 r. zobowiązany posiadał również zaległości podatkowe w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za 8/2018 r. w wysokości [...] zł, a także z tytułu podatku dochodowego (PPL) za 2008 r. w wysokości [...] zł, za 2010 r. w wysokości [...] zł z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł oraz za 2011 r. w wysokości [...] zł z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł.

Z zestawienia dochodów podatnika za lata 2012-2017 wynika, że zobowiązany wykazał dochody w wysokości w 2012 r. - [...] zł (PIT-36L),

w 2013 r. - [...] zł (PIT-36L), w 2014 r. - [...] zł (PIT-36L), w 2015 r.

- [...] zł (PIT-37) oraz [...] zł (PIT-36L), w 2016 r. - [...] zł (PIT-37) oraz [...] zł (PIT-36L), w 2017 r. - [...] zł (PIT-37) oraz [...] zł

(PIT-36L). Łącznie na przestrzeni 6 lat zobowiązany osiągnął dochód w wysokości [...] zł, rocznie dochód ten stanowił średnio kwotę [...]zł,

co w przeliczeniu na miesiąc wskazuje na średni dochód w wysokości [...] zł.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia organu I instancji, wskazując przy tym, że niewątpliwie obecna sytuacja finansowa zobowiązanego jest trudna. Tym niemniej, posiadanie zobowiązań i zadłużeń, w tym wobec banków jest efektem kalkulacji własnych możliwości płatniczych, decyzji w zakresie zarządzania majątkiem i posiadanymi środkami, zatem konieczność i uciążliwość ich spłaty nie może przesądzać o zwolnieniu zobowiązanego z obowiązku uiszczenia kosztów, które poniósł organ egzekucyjny w związku z prowadzoną egzekucją przeciwko zobowiązanemu, nawet w sytuacji gdy - jak wskazuje zobowiązany - część tych zobowiązań zaciągnął celem spłaty kosztów egzekucyjnych.

W ocenie organu w przypadku zobowiązanego nie ziściła się przesłanka wymieniona w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym koszty egzekucyjne mogą być umorzone, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub strona wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje wagi podnoszonych problemów ani trudności obecnego położenia finansowego zobowiązanego na tle okoliczności sprawy, jednakże koszty egzekucyjne, których umorzenia domaga się zobowiązany stanowią kwotę [...]zł i zostały przez niego spłacone. Natomiast, zaciągnięte zobowiązania prywatne - jak to wskazuje zobowiązany - celem spłaty kosztów egzekucji wraz z zobowiązaniami podatkowymi znacznie przekraczają tę kwotę, bowiem wynoszą łącznie [...] zł. W konsekwencji, skoro koszty egzekucyjne zostały spłacone w całości w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, to organ jest w stanie dokonać oceny skutków uiszczenia tej kwoty

w odniesieniu do obecnej sytuacji finansowej zobowiązanego w zakresie przesłanek wynikających z art. 64e § 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał, że zobowiązany jest zaradną życiowo osobą, prowadzi działalność gospodarczą od dnia [...] lipca 1999 r. w zakresie obróbki mechanicznej elementów metalowych. Ponadto od dnia [...] lipca 2015 r. osiąga dochód z tytułu zatrudnienia w R. na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu na stanowisku kierownika produkcji i nic nie wskazuje na to aby jego sytuacja była zagrożona.

Nadto, w ocenie organu nie można stracić z pola widzenia okoliczności, że zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2008, 2010 i 2011, jak i naliczone w związku z ich przymusowym dochodzeniem koszty egzekucyjne nie powstały na skutek zdarzeń niezależnych od woli i sposobu postępowania zobowiązanego, lecz wynikają z decyzji podatkowych wydanych w związku z przeprowadzonymi wobec skarżącego postępowaniami, a wcześniej kontrolami podatkowymi w trakcie których stwierdzono nieprawidłowości. Ustalono bowiem, że podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodów łącznie: w 2008 r. - [...] zł, w 2010 r. - [...] zł, a w 2011 r. - [...] zł z tytułu zakupu usług. Wystawione przez usługodawców rachunki nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych i dotyczyły usług, które nie zostały wykonane na rzecz podatnika przez wskazanych na rachunkach podmioty. Wystawcami spornych rachunków były osoby, które w rzeczywistości nie prowadziły działalności gospodarczej oraz nie świadczyły usług ujawnionych w treści spornych rachunków jako przedmiot transakcji. W związku z powyższym, organ I instancji uznał, że prowadzone przez stronę podatkowe księgi przychodów i rozchodów za ww. lata w części dotyczącej ww. kosztów są nierzetelne i nie stanowią dowodu tego, co wynika z zawartych w nich zapisów. W tej sytuacji, w ocenie organu należy przyjąć, że zobowiązany sam swoim postępowaniem przyczynił się do powstania kosztów egzekucyjnych o umorzenie których obecnie wnioskuje.

Organ odwoławczy podkreślił również, że regulowanie zobowiązań podatkowych nie jest aktem dobrej woli zobowiązanego, ale jego podstawowym obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa. W przypadku, gdy strona nie realizuje nałożonych na nią obowiązków, musi się liczyć z podjęciem postępowania egzekucyjnego, a tym samym stosowaniem wobec niej odpowiednich środków. Jednocześnie, prowadzenie egzekucji administracyjnej, nie oznacza pozbawienia możliwości spłaty zobowiązań, jeżeli spłata ta jest rzeczywistą wolą zobowiązanego.

Nadto, organ odwoławczy nie stwierdził także aby za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawiał ważny interes publiczny. Interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności zwolnienia jego z obowiązku uiszczenia tych kosztów. Przy ocenie tej okoliczności należy uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób ulgi. W ocenie organu, interes publiczny należy również rozumieć jako zapewnienie wpływu należnych dochodów do budżetu.

W interesie publicznym, a także w interesie wierzycieli, na rzecz których działa organ egzekucyjny prowadzący postępowanie, jest uzyskanie powstałych w toku egzekucji administracyjnej kosztów.

Organ podkreślił przy tym, że w sprawie brak jest przyczyn losowych

w powstaniu zaległości, albowiem powstały one w wyniku działania samego podatnika. Umorzenie kosztów egzekucyjnych, które powstały nie na skutek nadzwyczajnej sytuacji, lecz na skutek działania niezgodnego z prawem nie leży natomiast w interesie publicznym.

W ocenie organu, umorzenie kosztów egzekucyjnych w rozpatrywanej sprawie naruszałoby zasadę równego traktowania podatników i prowadziłoby do promowania negatywnych zachowań zobowiązanego kosztem całego społeczeństwa. Byłoby zatem niesprawiedliwe i stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie skarżącego

w stosunku do pozostałych dłużników oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków.

Ponadto, za udzieleniem ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych

nie mogą przemawiać także niepowodzenia zobowiązanego w prowadzonej działalności gospodarczej (zwolnienie pracowników). Przedsiębiorca powinien zakładać istnienie ryzyka (skutków ryzyka gospodarczego, którego konsekwencją jest możliwość wystąpienia trudności finansowych), a także mieć świadomość konieczności rozliczania się z budżetem państwa rzetelnie i regulowania podatków w wyznaczonych prawem terminach.

Odnosząc się do kwestii dotyczącej okoliczności zajęcia wynagrodzeń

na koncie zobowiązanego - wskutek czego zobowiązany rozwiązał umowę o pracę

z pracownikami, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 81 § 4 u.p.e.a., zobowiązany nie potrzebował zgody organu egzekucyjnego na dokonanie wypłat na wynagrodzenia dla pracowników z zajętego rachunku bankowego. A zatem - jak to podniósł zobowiązany - jego osobiste starania celem wypłaty tych wynagrodzeń i poniesione konsekwencje (rozwiązanie umów o pracę z pracownikami) były indywidualnym wyborem zobowiązanego. Ponadto jak to wynika z akt sprawy, wniosek zobowiązanego w sprawie zwolnienia spod zajęcia kwot potrzebnych na wypłatę wynagrodzeń dla osób zatrudnionych w firmie nie wpłynął.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do udzielenia zobowiązanemu wnioskowanej ulgi, w związku z czym

nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia organu I instancji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie na powyższe postanowienie, skarżący – reprezentowany przez adwokata - wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono nieuwzględnienie słusznego interesu strony poprzez uznanie, że:

1. w sprawie nie zachodzi ważny interes publiczny, mimo iż organy skarbowy swoim postępowaniem i zajęciem całego majątku doprowadził do upadku przedsiębiorstwa,

2. za ważny interes publiczny należy uznać obowiązek ściągnięcia zaległości podatkowych, a nie zrekompensowanie działania organów skarbowych, które doprowadziły do upadku przedsiębiorstwa skarżącego umorzenie kosztów egzekucyjnych naruszyłoby zasadę równego traktowania podatników

i prowadziłoby do promowania negatywnych zachowań skarżącego, kosztem całego społeczeństwa,

3. zaległości podatkowe powstały na skutek niezgodnego prawem działania skarżącego podczas, gdy skarżył on wydane decyzje podatkowe, a jego stanowisko częściowo podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny,

4. skarżący uchylał się od uregulowania zaległości, podczas gdy faktycznie mu to uniemożliwiono zajmując majątek firmy i zmuszono do zaciągnięcia prywatnych zobowiązań w celu spłaty długu.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że dobrowolnie spłacił zaległości podatkowe, zaciągając w tym celu osobiste zobowiązania. Nie było zatem potrzeby angażowania organów egzekucyjnych, co pozwoliło zaoszczędzić koszty prowadzenia egzekucji. Gdyby nie działania skarżącego i dobrowolna spłata przez niego należności, organ podatkowy w dalszym ciągu musiałby prowadzić egzekucję.

W ocenie skarżącego, niezasadne jest stanowisko organu, że w sprawie nie zachodzi ważny interes publiczny. Ważny interes publiczny należy bowiem rozumieć przez pryzmat podatników, którzy swoją pracą i wypracowanymi dochodami zapewniają wpływy do budżetu państwa. Działania organu powinny zatem zmierzać do umożliwienia prowadzenia działalności przez podatnika i spłaty ciążących zobowiązań finansowych, a nie doprowadzanie dobrze prosperującego przedsiębiorstwa do bankructwa. W ten sposób organy skarbowe pozbawiły budżet państwa dalszych wpływów od firmy R. skupiając się jedynie

na wyegzekwowaniu bieżących należności.

Ponadto, wbrew stanowisku organu odwoławczego, właśnie brak umorzenia kosztów egzekucyjnych narusza zasadę równego traktowania bowiem skarżący został sprowadzony do roli podatnika unikającego płacenia podatków, a wręcz próbującego oszukać Skarb Państwa. W rzeczywistości, w przeciwieństwie do większości społeczeństwa, skarżący zaciągając osobiste zobowiązania, spłacił zaległości podatkowe czyniąc zadość swojemu obowiązkowi. W tym stanie rzeczy "nagrodzenie" go umorzeniem kosztów egzekucyjnych stanowiłoby promowanie właściwych zachowań polegających na dobrowolnym i szybkim uregulowaniu swoich zobowiązań, bez konieczności angażowania organów egzekucyjnych.

Ponadto, skarżący podkreślił, że zaległości podatkowe nie powstały na skutek niezgodnego prawem działania skarżącego, tylko w wyniku wydanych decyzji podatkowych, które zostały przez niego zaskarżone. W toku postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny częściowo zgodził się z argumentami skarżącego

i zasądził na jego rzecz odpowiednie kwoty od organu skarbowego.

Jednocześnie, zaznaczył, że to działania podjęte przez organ skarbowy, między innymi zajęcie rachunków bankowych, uniemożliwiło mu dobrowolne uregulowanie zobowiązań. Dopiero własnym działaniem, polegającym na zaciągnięciu zobowiązań osobistych, skarżący mógł uregulować zaległości podatkowe. Krzywdzące są więc twierdzenia organu odwoławczego jakoby celowo uchylał się od obowiązku regulowania zaległości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł

o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017.2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie w zakresie jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł, powstałych w związku z egzekucją zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-36L) za lata 2008, 2010 i 2011.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ prawidłowo przeanalizował przesłanki otrzymania przez zobowiązanego pomocy de minimis wynikające z rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352/1 z dnia 24.12.2013 r.). Dopiero bowiem po ustaleniu, że skarżący jako przedsiębiorca spełnia przesłanki do uzyskania pomocy de minimis możliwa jest dalsza ocena wniosku skarżącego w odniesieniu do przesłanek umorzenia wynikających z art. 64e u.p.e.a. Skarżący spełnia przesłanki wynikające z ww. przepisów rozporządzenia Komisji Europejskiej, gdyż prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, nie został utworzony w wyniku podziału innego przedsiębiorcy lub połączenia z innym przedsiębiorcą, w tym przez przejęcie innego przedsiębiorcy. Nadto, w okresie od dnia [...] stycznia 2016 r. do dnia [...] lutego 2019 r. nie korzystał z pomocy de minimis.

Stosownie do treści art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie z art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: (1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; (2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; (3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie oznacza jednak pełnej dowolności organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Przesłanki umorzenia muszą być ustalone w konkretnej sprawie i zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach. Kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Przedmiotem oceny sądu jest natomiast czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności, czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi.

W ocenie skarżącego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych w sprawie przemawia ważny interes publiczny o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na to, że skarżący spłacił należność publicznoprawną dobrowolnie, w tym celu zaciągając osobiste zobowiązania, natomiast to działania organu egzekucyjnego uniemożliwiły mu dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. W toku postępowania skarżący przedstawił także swoją sytuację życiową i materialną.

Określona w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka "interesu publicznego" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie to powinno być ocenione z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Pojęcie to nie może być natomiast utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów. Podkreślenia wymaga wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na wskazywany interes publiczny. Przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są bowiem koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym jej dochodzeniem. Interes publiczny, o jakim mowa w u.p.e.a. musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny" (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1467/15, LEX nr 1939058). Użycie tego słowa podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes.

Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia ciężarów publicznych. Ulgi w z spłacie zobowiązań publicznoprawnych nie stanowią przywileju samego w sobie, stanowiąc wyłom od zasady terminowego płacenia podatków lub innych należności o tym charakterze, tylko pozornie stawiają w lepszej sytuacji korzystających z takiego zwolnienia, w stosunku do tych, którzy są obowiązani regulować swoje zobowiązania w terminie. Jest to forma pomocy udzielonej przez Państwo po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie należności) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby zobowiązanego, a także osób od niego zależnych. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (por. wyrok NSA z 31 października 2012 r., II FSK 510/11).

Przedstawiona w toku sprawy sytuacja finansowa, majątkowa i życiowa skarżącego nie pozwala jednak na stwierdzenie, że w jego przypadku nieumorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych spowoduje powstanie w istocie wyższych kosztów po stronie budżetu państwa niż ich umorzenie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł zostały już uiszczone przez skarżącego (zastosowano egzekucję z rachunku bankowego, dokonano wpłat). Z okoliczności sprawy wynika, że sytuacja majątkowa skarżącego pozwalała przy tym na ich spłatę. Skarżący posiada stałe źródła dochodów tj. dochody z działalności gospodarczej oraz z umowy o pracę, a także posiada majątek ruchomy w postaci [...] samochodów (objęte obecnie zastawem skarbowym). Ponadto, łącznie na przestrzeni lat 2012-2017 zobowiązany osiągnął dochód w wysokości [...] zł, rocznie dochód ten stanowił średnio kwotę [...]zł, co w przeliczeniu na miesiąc wskazuje na średni dochód w wysokości [...] zł. Wprawdzie, skarżący posiada zobowiązania z tytułu zaległości podatkowych, a także zobowiązania z tytułu kredytów oraz pożyczek prywatnych, które jak oświadczył zaciągnął na spłatę zobowiązań podatkowych w łącznej kwocie [...]zł jednakże, jak trafnie zauważył organ, spłata prywatnych zobowiązań mimo, że ograniczająca posiadane środki finansowe, nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi. W przypadku bowiem posiadania długów, z pierwszeństwa w spłacie korzystają długi wobec budżetu państwa, a nie zaciągnięte na podstawie własnych decyzji zobowiązania wobec banków czy innych wierzycieli.

W sprawie nie bez znaczenie są także okoliczności w jakich doszło do powstania przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Okolicznościom prowadzącym do powstania zobowiązania nie można wprawdzie przyznawać roli nadrzędnej, jednak stanowią one ważną wskazówkę interpretacyjną i nie można ich pomijać w każdych okolicznościach sprawy, również i w przedmiotowej sprawie. Zaległości skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2008, 2010 i 2011, jak i naliczone w związku z ich przymusowym dochodzeniem koszty egzekucyjne wynikały bowiem z decyzji organów podatkowych. Na podstawie przeprowadzonego postępowania podatkowego a wcześniej kontroli podatkowej stwierdzono nieprawidłowości polegające na zawyżeniu kosztów uzyskania przychodów o łączne kwoty w 2008 r.-[...] zł, w 2010 r.-[...] zł, w 2011 r. - [...] zł z tytułu zakupu usług. Ustalono, że wystawione przez usługodawców rachunki nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych i dotyczyły usług, które nie zostały wykonane na rzecz podatnika przez wskazanych na rachunkach podmioty. Wystawcami spornych rachunków były osoby, które w rzeczywistości nie prowadziły działalności gospodarczej oraz nie świadczyły usług ujawnionych w treści spornych rachunków jako przedmiot transakcji.

Jednocześnie, w świetle zarzutów skargi nie można zgodzić się z tokiem rozumowania skarżącego, że przyczyną powstania jego zaległości podatkowych jest wydanie decyzji podatkowych. Z przedstawionych okoliczności bezsprzecznie wynika, że powstałe zadłużenie, a następnie prowadzone postępowanie egzekucyjne jest związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą i podejmowanych w związku z nią decyzji gospodarczych. Przy jej realizacji, skarżący powinien natomiast wykazywać najwyższą staranność cechującą profesjonalny obrót gospodarczy, zwłaszcza w kontekście kluczowych aspektów działalności. Wskazać przy tym należy, że osoby fizyczne, w tym prowadzące działalność gospodarczą niejednokrotnie borykają się z problemami natury finansowej, co jednakże nie może każdorazowo prowadzić do odstąpienia od dochodzenia należności publicznych. Natomiast, o istnieniu ważnego interesu publicznego uzasadniającego zastosowanie ulgi decydują kryteria obiektywne, nie zaś subiektywne przekonanie podatnika o potrzebie umorzenia zaległości.

Odnośnie do twierdzenia skarżącego, że w sprawach dotyczących podatku od osób fizycznych, WSA częściowo przychylił się do stanowiska skarżącego i zasądził na jego rzecz odpowiednie sumy pieniężne wskazać należy, że skarżący nie wskazał na konkretne orzeczenie sądu lub oznaczenie sprawy. Sądowi wiadome jest natomiast z urzędu, że wniesione przez skarżącego na decyzje dotyczące podatku od osób fizycznych za lata 2008, 2010, 2011 tj. w sprawach związanych z przedmiotowymi kosztami egzekucyjnymi zostały oddalone wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] marca 2018 r. I SA/Sz [...], I SA/Sz [...] i I SA/Sz [...]. Orzeczenia te zostały zaskarżone przez skarżącego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy czym skargi kasacyjne w powyższych sprawach nie zostały jeszcze rozpatrzone. Natomiast, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia [...] lipca 2018 r. I SA/Sz [...] uchylił częściowo decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wydane wobec skarżącego w sprawie dotyczącej podatku od osób fizycznych i nadpłaty w tym podatku za 2009 r. Jednakże, niniejsza sprawa nie dotyczy umorzenia kosztów egzekucyjnych związanych z egzekucją należnego podatku za 2009 r.

Odnośnie do zarzutów skarżącego dotyczącego zajęcia rachunków bankowych, a w konsekwencji braku środków na wynagrodzenia dla pracowników, wskazać należy, że w przedmiotowym postępowaniu sąd nie jest władny oceniać legalności działań, czynności i aktów, które podejmowane są w postępowaniu egzekucyjnym przez egzekwującego. Wypada jednak zauważyć, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów ustawy o postępowania egzekucyjnym w administracji stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Na podstawie art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę, które mogą być dokonane po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. W związku z powyższym, skarżący nie potrzebował zgody organu egzekucyjnego na dokonanie wypłat na wynagrodzenia dla pracowników z zajętego rachunku bankowego. Tym samym, wbrew podnoszonym zarzutom wobec organu, nie był on zobowiązany do pozyskiwania środków na wynagrodzenia dla pracowników z innych źródeł niż rachunek firmowy, a samo zajęcie rachunku bankowego przez organ egzekucyjny nie może zostać uznane za bezpośrednią przyczynę podjęcia przez skarżącego decyzji rozwiązania umów o pracę z jego pracownikami. Jednocześnie, zauważyć wypada, że jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, skarżący nie składał wniosków o zwolnienie spod egzekucji środków na wynagrodzenia i związane z nimi świadczenia publicznoprawne.

Ponadto, chociaż skarżący w toku postępowania egzekucyjnego dokonywał – jak podkreśla – "dobrowolnych" wpłat celem spłaty zaległości, to jednakże wpłat tych nie można uznać za dobrowolne, skoro organ zmuszony był do wszczynania postępowań egzekucyjnych. Trudno bowiem mówić o dobrej woli w sytuacji, gdy strona wpłaca należności wobec organu dopiero wtedy, gdy organ wszczyna egzekucję obowiązków o charakterze pieniężnym. Z akt sprawy wynika natomiast, że pierwszej wpłaty skarżący dokonał w dniu [...] stycznia 2018 r., przy czym tytuł wykonawczy doręczono skarżącemu w dniu [...] stycznia 2018 r. Należy przy tym pamiętać, że w związku z toczącymi się wobec skarżącego postępowaniami, już w dniu [...] czerwca 2015 r. organ I instancji wydał, powołaną we wniosku decyzję nr [...] określającą przybliżoną kwotę ww. zobowiązań i zabezpieczającą kwoty różnicy pomiędzy przybliżoną kwotą zobowiązania a podatkiem wykazanym w zeznaniu.

Mając na uwadze art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w świetle okoliczność spłaty kosztów egzekucyjnych objętych wnioskiem, a także przedstawioną powyższej sytuację życiową i majątkową skarżącego, stwierdzić należało, że organy prawidłowo uznały, iż w sprawie nie ziściły się również przesłanki wymienione w art. 64e § 2 pkt 1 i 3 u.p.e.a., zgodnie z którymi koszty egzekucyjne mogą być umorzone, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub strona wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, ani też ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Reasumując, organ w sposób prawidłowy przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie i dokonał wnikliwej i wyczerpującej analizy sytuacji skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano przesłanki, którymi kierował się wydając zaskarżone postanowienie. Rozpatrzył podnoszone przez skarżącego wnioski i twierdzenia, zaś okoliczność, iż nie przychylił się do żądania strony, nie przesądza o uchybieniach organu. Wnioski organu zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, a dokonana przez organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. Sąd nie znalazł zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności nie został naruszony art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak

w sentencji.