Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2013/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 145, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącego W. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2012 r. nr [...] wydanym przez Ministra Spraw Wewnętrznych utrzymano w mocy postanowienie nr [...] z [...] maja 2012 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej M S. W. i A.) nr [...] z [...] października 2010 r utrzymującej w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z [...] sierpnia 2010 r odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z [...] grudnia 1999 r. (dalej decyzja zezwalająca) wraz z prostującym je postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z [...] grudnia 1999 r. zezwalających Rządowi [...] na nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w W., pryz ulicy [...] nr. [...], nr. Hip. [...], [...], woj. [...], stanowiących własność Skarbu Państwa.

Postępowanie zostało wywołane wnioskiem W. W. (dalej skarżący), który jako podstawę do wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 1956 r. o odmowie przyznania A. R. własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] (dalej decyzja dekretowa), wskazał wydanie przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej decyzji z [...] lutego 2012 r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 1956 r. Powodem było uznanie przez Ministra, że decyzja jest decyzją nieistniejącą gdyż jej odpis nie został doręczony dawnemu właścicielowi (nie mógł być doręczony gdyż w dacie wydania decyzji A. R. nie żył). Nie została także doręczona jego spadkobiercom.

Rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania organ uznał, że decyzja z [...] lutego 2012 r. nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 5 k.p.a. gdyż nie istniała w dacie wydawania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji nr. [...] z [...] sierpnia 2010 r. Nie może także stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji [...] z [...] grudnia 1999 r. zezwalającej na nabycie przez Rząd [...] tej nieruchomości. Organ wywodził, że punktem wyjścia dla oceny legalności wydania decyzji w trybie art. 156-159 k.p.a. jest stan rzeczy z chwili wydania decyzji. Wydając decyzję zezwalającą MSWiA opierał się na treści zapisów w księgach wieczystych a z tych nie wynikały roszczenia dekretowe. Dopiero decyzja z [...] lutego 2012 r. pozwoliła na ustalenie, że powoływany przez organ akt administracyjny jest aktem nieistniejącym. Stan prawny na datę wydania decyzji zezwalającej był zatem ustalony prawidłowo. Decyzja z [...] lutego 2012 r. nie może mieć zatem wpływu na trafność decyzji zezwalającej na nabycie nieruchomości przez [...].

Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w skardze o wznowienie i wskazanych przepisów prawa tj. art. 145 § 1 pkt 4, 5, 7,8 k.p.a organ wskazał, że nie może być podstawą wznowienie okoliczność nie brania przez W. W. udziału w postępowaniu, gdyż postępowanie o stwierdzenie nieważności zostało wywołane jego wnioskiem. Również za nieskuteczny organ uznał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. gdyż decyzja z [...] lutego 2012 r., wskazana jako nowy dowód nie istniała w dacie wydania decyzji zezwalającej. Decyzja ta nie zmienia stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księgach wieczystych, nie rodzi podstaw do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia a tym samym nie daje podstaw do wznowienia. Okoliczność nieistnienia decyzji dekretowej może być co najwyżej podstawą do wznowienia postępowania w przedmiocie samego zezwolenia. Zaskarżone postanowienie nie zostało także wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Organ stwierdził także, że nie ma zastosowania w niniejszym postępowaniu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a ponieważ orzeczenie zezwalające na nabycie nieruchomości nie zostało wydane na podstawie orzeczenia dekretowego ale na podstawie zapisów w księgach wieczystych z których nie ujawnione były roszczenia dekretowe.

Nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania gdyż organ wydając orzeczenie w sposób rzetelny i wyczerpujący ustalił stan faktyczny i na jego podstawie uznał, że podnoszone przez skarżącego roszczenia do nieruchomości nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zezwolenia nabycia przez [...] nieruchomości.

Skargę na powyższe postanowienie wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych nr. [...] z [...] maja 2012 r.

Zarzucił:

a) naruszenie art. 148 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. i art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.;

b) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 6 i 8. k.p.a. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania i wprowadzenie wnioskodawcy w błąd czego dowodem jest postanowienie nr [...] z [...] lipca 2012 r. a także pominięcie wskazań WSA w wyroku z 26 maja 2011 r. w sprawie V SA/WA 2791/10 dotyczącego tej samej sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wniosek dekretowy dawnego właściciela nieruchomości w. miał pierwszeństwo przed wszelkimi innymi działaniami w tym przed oddaniem w użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu. Niewątpliwie następcy prawni dawnego właściciela A. R. nie uczestniczyli w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji zezwalającej mimo, że przysługiwał im przymiot strony z powodu tego iż orzeczenie dekretowe nie zostało doręczone dawnemu właścicielowi a zatem było orzeczeniem nie istniejącym. Okoliczność tę potwierdził w swej decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarski Morskiej z [...] lutego 2012 r. Decyzja ta stanowi podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a, i potwierdza zasadność żądania stwierdzenia nieważności decyzji nr. [...] z [...] grudnia 1999 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Rozważania należy poprzedzić uporządkowaniem stanu faktycznego, gdyż ten z uwagi na wielość wniosków i decyzji tego wymaga.

Przedmiotem rozstrzygnięcia w tej sprawie był wniosek z 4 kwietnia 2012 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] października 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję MSWiA nr. [...] z [...] sierpnia 2010 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej Rządowi [...] na nabycie przedmiotowej nieruchomości (k 150 akt. adm). Postępowanie zakończone wydaniem tej decyzji toczyło się bez udziału dawnych właścicieli tej nieruchomości i bez ich spadkobierców. Organ bowiem uznał, w świetle decyzji z [...] grudnia 1956 r. o odmowie przyznania A. R. własności czasowej, że zgodnie z przepisami dekretu z 26.10.1945 r o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (D.U. z 1945.50.279 - dalej dekret warszawski) grunty te, wraz z zabudowaniami przeszły na własność Skarbu Państwa. Decyzja ta została następnie sprostowana postanowieniem nr 129)98 w zakresie stwierdzenia, że przedmiotem zbycia będzie prawo użytkowania wieczystego a nie własność.

Następca prawny dawnego właściciela, W. W., wszczął następnie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] wywodząc, że bez swej winy nie brał udziału w sprawie. Decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 1999 r. wywodząc, że nie doszło do stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z [...] grudnia 1956 r a zatem nie było podstaw do udziału w sprawie spadkobierców A. R., jako że utracili na mocy decyzji dekretowej prawo do nieruchomości. Na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2010 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że decyzja dekretowa nadal istnieje w obrocie prawnym a ponadto że wydając decyzję zezwalającą organ przede wszystkim opierał się na zapisach w księgach wieczystych, a tam jako właściciel ujawniony był Skarb Państwa. Nie ujawnione były żadne roszczenia dekretowe. Na skutek skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrokiem z 26 maja 2011 r. skarga W. W. została oddalona ze stwierdzeniem związania decyzją dekretową.

W związku z powyższym W. W. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej. I to właśnie wtedy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydał decyzję z [...] lutego 2012 r. o umorzeniu tego postępowania jako że stało się ono bezprzedmiotowe. Wskazał, że decyzja dekretowa nie istnieje ponieważ nie została doręczona stronie.

Wydanie decyzji przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lutego 2012 r w sprawie [...] stwierdzającej o nieistnieniu decyzji dekretowej stało się przesłanką stanowiącą, w ocenie skarżącego, podstawę do wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej. Skarżący wskazał, że o tej nowej okoliczności dowiedział się 8 marca 2012 r, tj. z momentem doręczenia mu tej decyzji. W związku z tym wniósł o wznowienie postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a, uchylenie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] grudnia 1999 r. i postanowienia nr [...] z [...] grudnia 1999 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.

W sprawie zakończonej wydaniem decyzji zezwalającej toczyło się już postępowanie wznowieniowe zakończone wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z 26 czerwca 2011 r. - o czym była mowa wyżej. Powodem nie uwzględnienia skargi W. W., było ustalenie przez organ a następnie przez sąd, że w obrocie prawnym istnieje decyzja dekretowa. WSA stwierdził w uzasadnieniu, że dopóki decyzja dekretowa istnieje w obrocie prawnym i nie zostanie wzruszona, brak jest podstaw do kwestionowania decyzji zezwalającej.

Skarżący uzyskał zatem orzeczenie administracyjne tj. decyzję MTiB z [...] lutego 2012 r. z której wynika, że decyzja dekretowa jest decyzją nieistniejącą. Dlatego skarżący złożył ponowny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej wskazując na tę właśnie okoliczność tj. pojawienie się nowego dowodu. Mimo to organ ponownie odmawiając wznowienia postępowania na tej nowej przecież podstawie stwierdził, że to za mało aby uznać o wadliwość decyzji zezwalającej. Wywodzi, że organ wydający decyzję zezwalającą był związany treścią decyzji dekretowej a poza tym nie wiedział o tym iż były ona decyzją nieistniejącą.

W tak ustalonym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa tj. art. 145 § 1 pkt.5 k.p.a.

Zdaniem Sądu skoro poprzednio i organ i sąd jasno stwierdzili, że powodem nie możności stwierdzenia wadliwości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji zezwalającej jest istnienie w obrocie prawnym decyzji dekretowej to niewątpliwie pojawienie się w obrocie prawnym decyzji stwierdzającej nie istnienie decyzji dekretowej, która to okoliczność powinna być znana organowi przy wydawaniu decyzji zezwalającej (mógł to organ bez najmniejszej trudności stwierdzić w toku tego postępowania) jest przesłanką do wznowienia postępowania o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5. k.p.a.

Wznowienie postępowania ma na celu umożliwienie ponownego rozpoznania sprawy ostatecznie zakończonej w sytuacji w której zakończone postępowanie dotknięte było kwalifikowaną wadą prawną. Podstawy wznowienia postępowania wskazane zostały w art. 145 k.p.a i 145 a § 1 k.p.a. i katalog ten jest zamknięty. Skarżący powołał się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazując na wydanie przez MTiB decyzji z [...] lutego 2012 r. tj. wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów które mają istotne znaczenie dla sprawy a które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi wydającemu decyzją. Niewątpliwie pojawienie się w obrocie prawnym tej decyzji jest nowym dowodem a Sąd stoi na stanowisku, że okoliczność związana z wadliwością doręczenia decyzji dekretowej powinna być znana organowi wydającemu decyzją zezwalającą. Analiza treści decyzji zezwalającej wskazuje na to, że organ w ogóle nie zajmował się kwestą czy istnieją roszczenia dekretowe i tylko i wyłącznie na podstawie odpisów z ksiąg wieczystych przyjął, że grunt na mocy dekretu warszawskiego, przeszedł na własność Gminy a następnie Skarbu Państwa. Oczywistym jest, że w przypadku zbywanie nieruchomości dekretowych na terenie W. organ powinien w pierwszej kolejności ustalić czy roszczenia dekretowe istnieją, czy przypadkiem nie toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej albo czy być może w ogóle nie został rozpatrzony do tej pory wniosek dekretowy — co także się zdarza. Dowód ten w postaci decyzji z [...] lutego 2012 r. jest zatem dowodem istotnym w sprawie gdyż pozwala na ocenę czy następcy prawni dawnego właściciela nieruchomości warszawskiej powinni być stroną postępowania zezwalającego a co za tym idzie czy nie będąc nią - zostali, bez swej winy pozbawieni możliwości udziału w tym postępowaniu. Dowody istotne w sprawie to takie które mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie w sprawie, co oznacza że w sprawie zapadłaby decyzja odmienna niż rozstrzygnięcie dotychczasowe ( por. wyrok NSA z 25 czerwca 1985 r I SA 198/85 ONSA 1985, Nr. 1 poz. 35). Dowód ten nie był znany organowi gdyż decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie była wydana jednakże okoliczność ta, którą ostatecznie tenże Minister potwierdził, a dotycząca nie istnienia w obrocie prawnym decyzji dekretowej, powinna być ujawniona w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji zezwalającej na zbycie nieruchomości. Nie została ujawniona, jak się wydaje przez zaniedbanie organu. Dla oceny istnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a nie jest istotne czy ujawnione dowody czy okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie w wyniku zaniedbań wynikających z niedokładnego wyjaśnienia sprawy czy z innych powodów. Istotne jest natomiast czy organ mógł się z tym dowodem zapoznać. W tym niewątpliwie wypadku, ma racją organ wywodząc, że nie mógł się z tym dowodem (decyzją) zapoznać, gdyż dopiero później skarżący wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej. Mimo tych prawidłowych ustaleń organ wyprowadził błędny wniosek o tym, że okoliczność ta jest wystarczająca do odmowy wznowienia postępowania.

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażona w art. 8 k.p.a. ma na celu stworzenie u obywateli przekonania o przejrzystości, przewidywalności i pewności w działaniu organów administracji. System ten powinien być logicznie powiązany a organy powinny w zakresie swych kompetencji tworzyć jasne reguły postępowania.

Oceniana decyzja tych kryteriów nie spełnia dlatego, że odmawia skarżącemu prawa do wznowienia postępowania mimo, że we wcześniejszej decyzji organu, jak i sądu wskazywane było, że dopóki decyzja dekretowa pozostaje w obrocie prawnym dopóty nie można stwierdzić o naruszeniu prawa przy wydawaniu decyzji zezwalającej. A nawet więcej Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 26 maja 2011 r, jasno wskazał, że "jedynie eliminacja decyzji z [...] grudnia 1956 r. otworzy skarżącemu drogę pozwalającą na ewentualne skuteczne podważanie rozstrzygnięć objętych wnioskiem o stwierdzenie nieważności". Z tak jasnego stwierdzenia organ nie wyprowadził prawidłowego wniosku.

Nie trafny był zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. bowiem organ zebrał materiał dowodowy a następnie go rozpatrzył jednakże wysnuł z niego wadliwe wnioski. Tego rodzaju wadliwość stanowi naruszenie art. 80 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na uwadze powyższe wskazania ponownie oceni przesłankę do wznowienia o jakiej mowa w art 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i zachowanie termin o jakim mowa w art. 145 § 1 k.p.a a następnie wyda stosowne postanowienie zgodne z dyspozycją art. 149 k.p.a. pamiętając o tym, że podjęcie decyzji o wznowieniu postępowania obliguje organ do rozstrzygnięcia istoty sprawy - o czym stanowi art. 149 § 2 k.p.a.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.