Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 50/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Protokolant: asystent sędziego Bartłomiej Hamadyk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi W. P. Sp. z o.o. E. Sp.k. z/s we W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na wykonaniu otworu okiennego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 500/15, uchylił decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (dalej jako DWINB lub organ II instancji) z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych związanych z wykonaniem otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] we W. i zamontowaniu drabiny na ścianie tego budynku.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej jako PINB lub organ I instancji) z dnia [...], nr [...], którą DWINB decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy, wskazano, że roboty budowlane związane z wykonaniem otworu okiennego w ścianie budynku były remontem, więc nie wymagały zgłoszenia, a że wykonanie tych robót organ ocenił jako poprawnie technicznie, to postępowanie w sprawie trzeba było umorzyć. Natomiast w uzasadnieniu decyzji DWINB z dnia [...] podniesiono inne okoliczności i kwalifikację stanu faktycznego, stwierdzając, że wykonanie otworu okiennego było przebudową, wymagającą pozwolenia na budowę, ale że roboty wykonano prawidłowo pod względem technicznym, to postępowanie należało umorzyć.

Zdaniem Sądu, wobec przedstawionej przez organy obu instancji różnej kwalifikacji robót budowlanych, doszło do sprzeczności w uzasadnieniu decyzji DWINB, skoro organ ten dokonał innej kwalifikacji robót budowlanych niż organ powiatowy. Jeśli więc mogło dojść do przebudowy, to rozważyć należy stosowanie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422; dalej: r.w.t.). Zdaniem Sądu, DWINB nie w pełni przeanalizował sprawę, ponieważ, jeśli ww. roboty budowlane były przebudową, to nie można poprzestać na prawidłowości technicznej robót jako przesłance umorzenia postępowania. Sąd wyraził przy tym pogląd, że DWINB powinien ocenić, czy inwestor dokonał remontu (zebrać na to dowody i poczynić ustalenia) czy też przebudowy (wtedy sprawę ocenić przez pryzmat zgodności inwestycji z r.w.t.). Według Sądu organ odwoławczy winien też ocenić stosunki własnościowe nieruchomości, na której wykonano sporne roboty budowlane w kontekście usytuowania okna przy granicy nieruchomości.

W konsekwencji omówionego wyroku Sądu z dnia 15 października 2015 r., DWINB wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzję z dnia [...], nr [...], którą uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekając o istocie sprawy, nakazał N. N. sp. z o.o. z/s we W. doprowadzenie ściany szczytowej budynku przy ul. Ś. we W. od strony posesji przy ul. [...] we W. do stanu poprzedniego poprzez likwidację samowolnie wykonanego w tej ścianie otworu okiennego i przywrócenie istniejącego w tym miejscu poprzednio otworu okiennego – wypełnionego w części stolarką w postaci drzwi balkonowych (szer. 88 cm) i w części luksferami (szer. 123 cm i wys. 125 cm).

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] DWINB omówił przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego w sprawie i stwierdził, że prowadzenie robót budowlanych wymagających pozwolenia lub zgłoszenia bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez dokonanego skutecznie zgłoszenia stanowi samowolę budowlaną, tj. bezprawne działanie sankcjonowane przepisami ustawy Prawo budowlane.

Takie właśnie bezprawne działania, polegające, jak wskazano we wniosku I. D. 1 sp. z o.o. E. sp. k. z dnia [...], na wykonaniu okna wyłazowego na ścianie budynku przy ulicy [...] we W. (przy granicy działek nr [...] i nr [...]), objęte zostały przez organ I instancji postępowaniem, w ramach którego zapadła decyzja I instancji. Jak mianowicie ustalił organ I instancji w toku postępowania wyjaśniającego okno to, w kształcie, w jakim istnieje ono obecnie, wykonane zostało w 2002 r., otwór okienny w tym miejscu powstał jednak już w trakcie budowy obiektu i pierwotnie miał większe wymiary. Wprawdzie dokumentacja budowlana dotycząca budynku przy ul. [...], jak wynika z podjętych przez organ I instancji działań, nie zachowała się, to zgromadzone dowody bezspornie potwierdzają, że w miejscu obecnie istniejącego okna wyłazowego na ścianie szczytowej budynku przy ul. [...], zlokalizowanej na granicy działek nr [...] i nr [...], pierwotnie istniał otwór okienny wypełniony stolarką w postaci drzwi balkonowych oraz częściowo luksferami (na wysokości krótszej niż wysokość drzwi balkonowych).

Organ odwoławczy stwierdził, że powyższy wniosek potwierdza:

1. projekt budowlany kolorystyki elewacji i docieplenia budynku biurowego zatwierdzony decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...], którą udzielono Kancelarii B. J. sp. z o.o. pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na wykonaniu docieplenia i kolorystyki elewacji, przebudowy elewacji północno-wschodniej oraz wymiany stolarki okiennej i drzwiowej w budynku biurowo-usługowym przy ul. [...] – na rys. nr 2 zatytułowanym inwentaryzacja na elewacji południowo-wschodniej widoczne jest przedmiotowe okno, co wskazuje, iż istniało ono w dacie sporządzenia rzeczonej dokumentacji projektowej,

2. operat szacunkowy nieruchomości zabudowanej przy ul. [...] – fotografia nr 4 na s. 21 przestawia część elewacji południowo-wschodniej budynku nr [...] z widocznym fragmentem otworu okiennego,

3. projekt przebudowy IV piętra budynku biurowego firmy E. usytuowanego przy ulicy [...] na siedzibę Kancelarii Brokerskiej J. sporządzony w lutym [...] – na rys. nr 1 zatytułowanym inwentaryzacja-rzut widoczne są w ścianie od strony sąsiedniego budynku magazynowego (obecnie budynku nr 146) drzwi balkonowe oraz znajdujący się tuż obok otwór okienny wypełniony luksferami (o łącznej szer. 211 cm), natomiast rys. nr 7 przedstawia przebudowę IV piętra (w zakresie układu pomieszczeń), z którego to rysunku wynika, iż dotyczy on m.in. wymiany stolarki okiennej i wypełnienia luksferowego na okno stałe o szer. 150 cm,

4. projekt termomodernizacji elewacji budynku biurowego firmy J. – Kancelaria Brokerska – usytuowanego przy ulicy [...] sporządzony w czerwcu 2002 r. – na rys. nr 2 zatytułowanym elewacje-zestawienie stanu istniejącego i projektowanych zmian przedstawiony jest stan istniejący elewacji od strony budynku nr [...], tj. elewacji wschodniej, gdzie widoczne są drzwi balkonowe, a przy nich otwór okienny wypełniony luksferami, jak również stan projektowany tej samej elewacji, nazwany przebudową, gdzie w miejscu drzwi balkonowych widoczna jest stolarka okienna, mniejsza, i brak jest otworu wypełnionego luksferami (został zlikwidowany),

5. zeznania świadków,

6. opinia techniczna, datowana na maj [...] – z opinii wynika, że na podstawie dokonanej odkrywki nadproża spornego okna stwierdzono, że stanowi ono autonomiczną część ściany i zostało wykonane podczas budowy obiektu.

Dalej DWINB wskazał, że po zakupie w 2002 r. ww. budynku przy ul. [...] przez Kancelarię Brokerską J. sp. z o. o., dokonano przebudowy IV piętra obiektu. Przebudowa ta przeprowadzona została na podstawie projektu przebudowy IV piętra budynku biurowego firmy E. usytuowanego przy ulicy [...] na siedzibę Kancelarii Brokerskiej J., sporządzonego w lutym 2002 r. Analiza wchodzących w skład tego projektu rysunków nie pozostawia wątpliwości, że przewidziano w nim zmianę w zakresie dotyczącym istniejącego w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] przy granicy działek nr [...] i nr [...] otworu okiennego w formie drzwi balkonowych plus luksfery poprzez jego zmniejszenie. Powyższe potwierdza też oświadczenie autora projektu z dnia [...].

DWINB dodał, że ww. projekt nie został przedłożony we właściwym organie administracji architektoniczno-budowlanej, a tym samym nie został przez ten organ we właściwym trybie zatwierdzony. Nie pozostawia to w ocenie DWINB żadnych wątpliwości, że inwestycja zrealizowana została w ramach samowoli budowlanej, co uzasadniało ingerencję nadzoru budowlanego. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia, w zakresie dotyczącym okna wyłazowego, zdaniem DWINB, nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, iż w niniejszym przypadku mamy do czynienia z remontem. Skoro przed wykonaniem spornych robót ściana szczytowa budynku przy ul. [...] od strony budynku nr [...] posiadała otwór okienny wypełniony stolarką w postaci drzwi balkonowych o określonych wymiarach plus luksfery o określonych wymiarach, a po wykonaniu tych robót ściana ta posiada otwór okienny wypełniony wyłącznie stolarką okienną o mniejszych wymiarach niż łączne wymiary ww. drzwi balkonowych i luksferów, to niewątpliwie zrealizowane roboty nie odtworzyły stanu istniejącego pierwotnie. Co więcej, przedmiotowe roboty spowodowały zmianę parametrów użytkowych i technicznych obiektu. Skoro zatem w niniejszym przypadku w wyniku spornych robót doszło do częściowego zabudowania przedmiotowego otworu okiennego cegłą dziurawką, to niewątpliwie spowodowało to faktyczne zmniejszenie wielkości tego otworu, co jest równoznaczne ze zmianą jego parametrów, co w konsekwencji oznacza, iż doszło do jego przebudowy.

Uznając zatem, że wykonanie ww. otworu okiennego było przebudową w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, DWINB przeszedł do oceny przedmiotowych robót na tle przepisów r.w.t. DWINB stwierdził, że w obecnym kształcie, po wykonaniu spornych robót, przedmiotowy otwór okienny wypełniony jest stolarką okienną z bezpieczną szybą P. Tymczasem wobec faktu, iż ściana, w której otwór ten się znajduje, stanowi ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, wypełnienie tego otworu winno spełniać wymogi określone w § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia. Zgodnie ze wzmiankowanym przepisem, w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany. Przy czym wypełnienia te winna charakteryzować odpowiednia klasa odporności ogniowej (określona w tabeli zamieszczonej w § 232 ust. 6 r.w.t.). Zatem obecne wypełnienie przedmiotowego otworu wymogów ww. przepisu nie spełnia, jako że zastosowane przeszklenie nie realizuje wymogu posiadania klasy odporności ogniowej.

Następnie DWINB wskazał, że w wyniku dokonanego decyzją Prezydenta W. z dnia [...] (nr [...]) podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...] ściana budynku przy ul. [...], w której zlokalizowane jest sporne okno, znalazła się na granicy ww. działek. Zgodnie z § 12 ust. 1 r.w.t., budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 1) 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, 2) 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Wykonanie w ścianie przedmiotowego budynku zlokalizowanej na granicy działek nr [..] i nr [...] okna uznać należy w świetle § 12 ust. 1 pkt 1 omawianego rozporządzenia za niedopuszczalne. O ile stwierdzone naruszenie § 232 ust. 6 r.w.t. byłoby możliwe do usunięcia w drodze konkretnych robót budowlanych, o tyle naruszenie § 12 ust. 1 legalizację spornej przebudowy czyni z uwagi na okoliczności sprawy niemożliwą. Tym samym jedynym sposobem usunięcia zaistniałego w wyniku zrealizowanej samowolnie inwestycji naruszenia prawa jest likwidacja samej inwestycji, tj. demontaż wykonanego okna, z jednoczesnym przywróceniem stanu poprzedniego - a więc, jak ustalił organ I instancji, otworu okiennego wypełnionego w części stolarką w postaci drzwi balkonowych (szer. 88 cm) i w części luksferami (szer. 123 cm i wys. 125 cm).

W dalszej części uzasadnienia decyzji DWINB stwierdzono, że w kwestii pozostałych robót objętych zakresem przedmiotowym postępowania, tj. robót dotyczących zamontowania drabiny na ścianie budynku przy ul. [...] przy granicy działek nr [...] i nr [...], rozpatrując po raz pierwszy odwołanie DWINB stwierdził, że po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zajęte przez organ I instancji w sprawie stanowisko nie budzi zastrzeżeń. Jak mianowicie wskazano, pomimo podjętych przez organ I instancji starań, nie udało się odnaleźć dokumentacji budowlanej dotyczącej budynku przy ul. [...]. Również jednak w przypadku zamontowanej na ścianie szczytowej tego budynku drabiny, od strony budynku nr [...], analogicznie do wzmiankowanego wyżej okna wyłazowego, zgromadzony przez organ I instancji w toku postępowania materiał dowodowy pozwala bezspornie stwierdzić, że wykonanie tej drabiny nie jest nową inwestycją, lecz że drabina ta istniała w miejscu, w którym jest zlokalizowana obecnie, na długo wcześniej. I tak, domniemywać należy, iż przedmiotowa drabina została przewidziana w projekcie budowlanym jako rodzaj komunikacji na dach i wykonana w ramach budowy obiektu, za czym przemawiają zeznania świadka, który pracował w budynku przy ul. [...] w latach 1990-98 i bywał zarówno na IV piętrze, jak i na dachu budynku korzystając z owej drabiny. Zeznania te potwierdzają mianowicie istnienie przedmiotowej drabiny już w 1990 r., jak również, iż stanowiła ona jedyne wejście na dach budynku. Za powyższym przemawia również fakt, iż, jak wskazuje organ I instancji, analogiczne rozwiązania występują na sąsiednich budynkach przy ulicy [...] – stanowiących przecież pierwotnie wraz z budynkiem nr [...] jedną nieruchomość. Gdyby nawet przyjąć, jak wskazał organ I instancji, że przedmiotowa drabina zamontowana została jednak już po wybudowaniu obiektu, nie później jednak niż w roku 1990, to i tak stwierdzić należy, że takie roboty nie wymagały w dacie ich realizacji pozwolenia na budowę. Jednocześnie słusznie, w ocenie DWINB, organ I instancji uznał, że nie można przyjąć, iż brak uwidocznienia przedmiotowej drabiny na rysunkach wchodzących w skład projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] świadczy o tym, iż projekt ten przewidywał likwidację tej drabiny. Byłoby to twierdzenie zbyt daleko idące. Zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, iż przedmiotem tego opracowania jest nie ta właśnie drabina, lecz docieplenie i kolorystyka elewacji obiektu. W takim stanie rzeczy, według DWINB, słusznie uznał organ I instancji, iż w zakresie dotyczącym przedmiotowej drabiny brak było podstaw do dalszej ingerencji nadzoru budowlanego.

Reasumując DWINB uznał, że z uwagi na stwierdzone w zakresie objętym postępowaniem naruszenie przepisów uzasadniające zastosowanie dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego, przy jednoczesnym prawidłowym przeprowadzeniu przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, DWINB zdecydował o zastosowaniu w niniejszym przypadku przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia organ odwoławczy nie dopatrzył się w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu wyjaśniającym nieprawidłowości uzasadniających uchylenie oprotestowanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wobec zupełności materiału dowodowego, obrazującego w pełni zaistniały stan faktyczny sprawy, stosując się do wykładni art. 138 k.p.a., DWINB uznał za wskazane orzeczenie w sprawie co do istoty.

Na decyzję ostateczną D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], nr [...], do WSA we Wrocławiu wpłynęły dwie skargi.

Pierwszą z nich (zarejestrowaną pod sygn. akt II SA/Wr 355/16) wniosła C. N. sp. z o.o. sp.j. z/s we W. Drugą skargę na ww. decyzję DWINB z dnia [...] wniosła W. P. sp. z o.o. E. sp.k. z/s we W. (skargę zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Wr 368/16).

W dniu [...]. do akt sprawy II SA/Wr 368/16 wpłynęło pismo C. N. sp. z o.o. sp.j. zawierające wniosek o połączenie tej sprawy ze sprawą II SA/Wr 355/16 wraz z wnioskiem o oddalenie skargi wniesionej przez W. P. sp. z o.o. E. sp.k.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 28 czerwca 2016 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączyć sprawy II SA/Wr 355/16 i II SA/Wr 368/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, ponieważ obie sprawy mogły być objęte jedną skargą, i prowadzić je wspólnie pod sygnaturą akt II SA/Wr 355/16.

Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 355/16, WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał dwie zasadnicze przyczyny wydania powyższego orzeczenia. Pierwszą z nich było nierozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji całokształtu istoty sprawy administracyjnej. Sąd zauważył, że przedmiotowe postępowanie – zgodnie z zawiadomieniem organu I instancji z dnia [...] – dotyczyło robót budowlanych związanych z wykonaniem otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] we W. od strony posesji przy ul. [...] we W. oraz zamontowaniem drabiny na ww. ścianie w budynku przy ul. [...]. W takiej też sprawie wydana została decyzja PINB z dnia [...], od której odwołanie rozpatrzył DWINB decyzją z dnia [...]. Organ odwoławczy pominął jednak w jej osnowie rozstrzygnięcie dotyczące zamontowania drabiny na ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] we W. Mając na względzie powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja DWINB została wydana z istotnym naruszeniem art. 104 § 2 i art. 107 § 1 k.p.a. Drugą natomiast przyczyną uchylenia decyzji było, w opinii Sądu, niedokonanie przez organ II instancji wszechstronnej analizy przepisów prawa, tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 1 pkt 1 i § 232 ust. 6 r.w.t., pod kątem tego, czy wydany w sprawie nakaz przywrócenia otworu okiennego do stanu poprzedniego wywoła skutek w postaci tego, że sporny otwór okienny będzie mógł być uznany za zgodny z prawem. W konsekwencji niedokonania pogłębionej analizy tej kwestii doszło do przedwczesnego zastosowania ww. przepisów ustawy i rozporządzenia i wydania nakazu sformułowanego w zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji omówionego wyroku Sądu z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt II SA/Wr 355/16), DWINB wydał decyzję z dnia [...], nr [...], którą uchylił decyzję PINB z dnia [...], nr [...], w części umarzającej postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z wykonaniem otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] we W., od strony posesji przy ul. [...] we W. i nakazał C. N. sp. z o.o. sp. j. z/s we W. doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na wykonaniu otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] we W., od strony posesji przy ul. [...] we W., poprzez demontaż stolarki okiennej osadzonej w ww. otworze okiennym, a następnie zamurowanie ww. otworu okiennego wyrobem budowlanym o klasie odporności ogniowej El 30, w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia niniejszej decyzji; w pozostałym zakresie utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ wskazał na wstępie, iż w związku z tym, że poza wszelką wątpliwością pozostaje okoliczność samowolnej przebudowy istniejącego w ścianie budynku otworu okiennego – niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi – w ten sposób, że doszło do jego zmniejszenia, rozstrzygnięcie organu I instancji uznać należy za nieprawidłowe w części, w jakiej umarza postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z wykonaniem przedmiotowego otworu okiennego. Analizując jednocześnie zakres powyższych robót budowlanych organ uznał, że możliwe jest jednak, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem w sposób wynikający z § 232 ust. 6 r.w.t. Analizując przywołaną regulację prawną stwierdził, iż w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż wskazane w tabeli, dla określonych rodzajów obiektów i ścian. W ocenie organu orzekającego, wypełnienie wskazanego otworu okiennego za pomocą jednego ze wskazanych w ww. normie wyrobów budowlanych (po uprzednim zdemontowaniu istniejącej stolarki okiennej) doprowadzi wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem. Uzupełniając powyższe rozważania organ II instancji dodał, że roboty związane z montażem drabiny na ww. ścianie budynku przy ul. [...] we W. – wykonanym już po wybudowaniu budynku – jednak nie później niż w roku 1990 r. (czyli pod rządami ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r.), nie wymagały – w dacie ich wykonania – pozwolenia na budowę, zatem zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa w części, w jakiej umarza postępowanie w sprawie wykonania robót budowlanych związanych z zamontowaniem przedmiotowej drabiny. W poprzedniej decyzji organu odwoławczego, pomimo rozważań w uzasadnieniu decyzji w tym zakresie, zabrakło jednakże orzeczenia w osnowie decyzji w tym przedmiocie, które to uchybienie w obecnie wydanej decyzji zostało konwalidowane.

Nie godząc się z powyższą decyzją W. P. sp. z o.o. E. sp.k. z/s we Wrocławiu – reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika r. pr. D. Ch. – w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił organowi II instancji naruszenie:

1. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 i art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane oraz § 12 ust. 1 w zw. z § 232 ust. 6 r.w.t., poprzez zobowiązanie spółki C. N. sp. z o. o. sp. j. do demontażu stolarki okiennej w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] we W. od strony posesji przy ul. [...], a następnie zamurowanie ww. otworu wyrobem budowlanym przepuszczającym światło o klasie odporności ogniowej El 30, a więc nałożenie obowiązku prowadzącego do tego, że przedmiotowa ściana szczytowa z otworem okiennym usytuowana będzie w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią (ściana ta zlokalizowana jest na granicy działek nr [...] i [...], AM-6, obręb G.), podczas gdy przepisy techniczne nie dopuszczają możliwości sytuowania ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m, z uwagi na konieczność zapewnienia ochrony przeciwpożarowej oraz zagwarantowania ochrony interesów osób trzecich;

2. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, poprzez nałożenie w drodze decyzji obowiązku wykonania robót budowlanych w istniejącym budynku, usytuowanym w granicach działek nr [...] i [...], które doprowadzą do umieszczenia w ścianie szczytowej budynku otworu zabudowanego materiałem przepuszczającym światło, co uniemożliwi skarżącej na zabudowanie należącej do niej nieruchomości w sposób dopuszczony w obowiązującym na tym terenie planie miejscowym, zgodnie z którym w przypadku gdy usytuowanie zewnętrznej krawędzi zewnętrznej ściany budynku nie jest ustalone przez obowiązujące linie zabudowy, poza zasadami usytuowania budynku określonymi w przepisach odrębnych, dopuszcza się sytuowanie budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości 1,5 m od tej granicy lub bezpośrednio przy tej granicy;

3. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 12 ust. 1 w zw. z § 232 ust. 6 rozporządzenia oraz w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez brak ustaleń i rozważań organu w zakresie spełnienia wymagań z § 12 ust. 1 w zw. z § 232 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czy ściana z tak wypełnionym otworem, umożliwia zrealizowanie inwestycji na sąsiedniej działce, co powoduje, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, aby mogło zapaść merytoryczne rozstrzygnięcie, jak w zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji DWINB z dnia [...], nr [...], oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że wyczerpujące merytoryczne uzasadnienie zawarte zostało w treści zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] odpowiedź na skargę złożył także uczestnik postępowania C. N. sp. z o.o. sp.j. z/s we W., wnosząc o oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej. W jej uzasadnieniu wskazano, iż zarzuty skargi oparte są na błędnej interpretacji przepisów prawa przedstawionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., twierdząc po pierwsze, że decyzja DWINB z dnia [...] nie jest w żaden sposób sprzeczna z obowiązującymi na terenie inwestycji ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po drugie dodano, iż działania uczestnika postępowania jako inwestora co do wymiany okna nie naruszały art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekt budowlany należy projektować i budować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Po trzecie, wskazano na zasadność zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 51 ustawy Prawo budowlane z uwagi na możliwość konwalidacji poczynionej samowoli budowlanej. Nadto, uznano za bezzasadny zarzut naruszenia przez DWINB art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 12 ust. 1 r.w.t. w zw. z § 232 ust. 6 r.w.t. oraz w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez brak ustaleń i rozważań organu w zakresie spełnienia wymagań z § 12 ust. 1 w zw. z § 232 ust. 6 r.w.t., czy ściana z tak wypełnionym otworem umożliwia zrealizowanie inwestycji na sąsiedniej działce. Na koniec podkreślono, że fakt istnienia otworu okiennego nie uniemożliwia przeprowadzenia inwestycji na sąsiednich działkach, lecz wymaga wyłącznie ich dostosowania w taki sposób, aby możliwe było poszanowanie interesów uczestnika postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po poddaniu kontroli zaskarżoną decyzję, stwierdził co następuje:

Skarga okazała się całkowicie bezzasadna.

Stosownie do art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a, w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art.153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, stąd ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny - ponownie orzekając w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 października 2012 r., I SA/Ol 259/12). Skoro sąd administracyjny wyraża swoją ocenę prawną, to przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zakres tej oceny nie jest już przedmiotem kolejnego rozpoznania (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., II FSK 274/06). Dodatkowo podkreślić należy, że polemika z oceną prawną dopuszczalna jest oczywiście na etapie składania skargi kasacyjnej bezpośrednio od pierwszego wyroku, ale już na etapie kontroli przez WSA sposobu wywiązania się przez właściwy organ z obowiązku wykonania wcześniejszego wyroku w sprawie jest niedopuszczalna.

W badanej sprawie, w zakresie kontrolowanego rozstrzygnięcia, przepisy prawa nie uległy zmianie.

Mając zatem na uwadze powyższe unormowania, podkreślenia wymaga fakt związania organu i sądu obecnie orzekającego w niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt II SA/Wr 355/16) i poprzednim wyrokiem wydanym w tej samej sprawie z dnia 15 października 2015 r. (sygn. akt II SA/Wr 500/15). Wojewódzki Sąd Administracyjny w wymienionym wyroku z dnia 15 października 2015 r. stwierdził, że "Mając na uwadze dostrzeżone uchybienia za przedwczesne uznano ingerowanie przez Sąd w samą ocenę sprawy względem przepisów prawa materialnego. To rolą organu II instancji przy rozpoznaniu sprawy będzie rozważenie czy istotnie inwestor przeprowadził remont, czy też dokonał przebudowy." Natomiast w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. WSA we Wrocławiu wyraźnie już wypowiedział się stwierdzając, że "W realiach niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko DWINB wyrażone w zaskarżonej decyzji, że ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, że wykonanie robót budowlanych związanych z pomniejszeniem/zmianą parametrów otworu okiennego w ścianie budynku przy ul. [...] we W. stanowiło przebudowę, ponieważ wykonanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego (z wyjątkiem parametrów charakterystycznych) jest przebudową w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego." W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd przesądził, że "Jako zbyt daleko idący – w świetle całokształtu rozważań Sądu – należało uznać argument skarżącej spółki, że DWINB winien był nakazać całkowite zamurowanie otworu okiennego, a nie przywrócenie do stanu poprzedniego. Nakaz całkowitego zlikwidowania spornego otworu okiennego musiałby wynikać z okoliczności sprawy, które (...) wskazują jednak na to, że sporny otwór okienny istniał w tym budynku i został przebudowany. Przedmiotem sprawy nie jest jednak samo istnienie otworu okiennego, ale właśnie jego przebudowa." I kolejna ocena Sądu, cyt.: "DWINB doszedł do prawidłowego – zdaniem Sądu – wniosku, że sporny otwór okienny winien spełniać wymogi z § 232 ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, to przepis art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego organ winien zastosować w ten sposób, aby rozważyć nakazanie wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.(...) To zaś uzasadnia na gruncie poczynionych rozważań stwierdzenie, że organ winien skupić się na ustaleniu, jak sporny otwór okienny winien być wypełniony, aby spełnione były wymogi r.w.t.." Uchylając decyzję organu II instancji, Sąd stwierdził, że organ ten nie orzekł w całokształcie o istocie sprawy, brak było bowiem w zaskarżonej decyzji orzeczenia w zakresie istnienia drabiny na ścianie obiektu. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zobowiązał organ i wskazał, cyt.: "W szczególności organ winien wydać decyzję administracyjną załatwiającą sprawę administracyjną w jej całokształcie, nakazując właściwemu podmiotowi podjęcie określonych czynności w zgodzie z art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane."

Kierując się zaleceniami zawartymi w wyroku WSA z dnia 28 czerwca 2016 r. (II SA/Wr 355/16), Sąd w obecnym składzie osobowym dostrzega, że organ odwoławczy prawidłowo w okolicznościach badanej sprawy zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i w oparciu o ten przepis orzekł w sposób reformacyjny, korygując nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji, poprzez trafne wydanie w pkt I osnowy decyzji rozstrzygnięcia merytorycznego w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane a w pkt II w pozostałym zakresie utrzymując decyzję organu I instancji w mocy. Stwierdzić należy, że organ odwoławczy w pełni wykonał zalecenia Sądu zawarte w ww. wyroku i zastosował się do wykładni prawa przyjętej przez Sąd. Słusznie przy tym uznał, że stan prawny i faktyczny sprawy, daje podstawę do umorzenia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych dotyczących zainstalowanej drabiny na ścianie budynku, służącej do jedynego wejścia na dach z istniejącego okna.

Analizując argumentację organu odwoławczego pod kątem rozważań i zaleceń Sądu zawartych w opisanym wyroku, stwierdzić należy, że trafnie organ ten zauważył, iż obecnie poza sporem pozostaje kwestia zmniejszenia otworu okiennego w stosunku do poprzednio istniejącego. Organ prawidłowo skupił się na rozważaniach dotyczących wymogów technicznych dla otworów okiennych usytuowanych w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, które stawia przepis § 232 ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z tym przepisem w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż określona w tabeli zamieszczonej w tym przepisie ( w badanej sprawie dotyczy odpowiednio klasy odporności wypełnienia w ścianie).

DWINB analizując zakres wykonanych robót budowlanych polegających na zmniejszeniu otworu okiennego, w kontekście wymogów przepisu § 232 ust. 6 cyt. rozporządzenia słusznie uznał, że możliwe jest doprowadzenie wykonanych robót polegających na zmniejszeniu otworu okiennego, do stanu zgodnego z tym przepisem, co dał wyraz w prawidłowym orzeczeniu zawartym w pkt 1. osnowy zaskarżonej decyzji.

W tych okolicznościach uznać należy, że zarzuty skargi są chybione. Strona skarżąca, pomijając całkowicie ocenę prawną zawartą w wyroku WSA z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. II SA/Wr 355/16), która wiąże zarówno organ jak i Sąd obecnie badający sprawę, zarzuca naruszenie przepisu § 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez niezachowanie usytuowania ściany z otworami okiennymi w odległości 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Skarżąca nie skorzystała z możliwości zaskarżenia wyroku WSA z dnia 28 czerwca 2016 r. i zawarcia w skardze kasacyjnej polemiki ze stanowiskiem Sądu zawartym w uzasadnieniu wyroku, dopiero obecnie czyni to w sposób pośredni w złożonej skardze, poprzez sformułowanie zarzutów pod adresem organu. Obecnie zgłaszając w skardze zarzuty Skarżąca zdaje się nie przyjmować faktu, że po pierwsze nie mamy do czynienia z sytuowaniem nowej ściany z otworem okiennym na granicy działki, ponieważ budynek wraz z oknem istniał już wiele lat wcześniej, jeszcze zanim dokonano w 2002 r. podziału nieruchomości na granicy ściany budynku, po drugie przedmiotem postępowania nie jest wybudowanie nowego okna ale tylko i wyłącznie przebudowanie(zmniejszenie) istniejącego okna, co wyraźnie podkreślił Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 355/16. W tym wypadku przepis § 12 ust. 1 nie ma zastosowania. Hipoteza § 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) obejmuje tylko lokalizowanie budynków, a z taką sytuacja nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż sprawa dotyczy przebudowy istniejącego okna.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mogły mieć znaczenia plany skarżącej odnośnie przyszłych jej inwestycji w kontekście istniejącego okna, gdyż przed podziałem nieruchomości budynek posadowiony był w taki sposób na działce, który nie naruszał przepisów prawa budowlanego. Dlatego też nie można obecnie kwestionować faktu istnienia od początku okna w legalnie wzniesionym budynku. Realizacja przyszłych inwestycji skarżącej na swojej działce budowlanej musi bowiem uwzględniać istnienie tego okna w budynku na działce sąsiedniej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r, poz. 718) orzeczono jak w sentencji.