Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2350/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1,  art. 6 ust. 4 pkt 3,  art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 365 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. A
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Minister Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia G. R., M. D., L. G., S. O., S. O., Z. S., J. O., M. O., E. M., G. G., B. Z., D. F., K. M., G. O. i R. O. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. O. i W. O. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości O., powiat [...], województwo [...], aktualnie terytorium [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Z wnioskami o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez H. i W. małż. O. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wystąpili G. R., M. D., L. G., S. O., S. O., Z. S., J. O., M. O., E. M., G. G., B. Z., D. F., K. M., G. O. i R. O.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r. odmówił wnioskodawcom potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione mienie wskazując, że w sprawie nie udowodniono, aby H. i W. małż. O. w chwili wyjazdu z miejscowości O. posiadali prawo własności do gruntu i budynków na nim położonych. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 1991 r. sygn. akt [...], zgodnie z którym ww. osoby jako właściciele pozostawili na obszarze obecnie nie wchodzącym w skład Państwa Polskiego następujący majątek nieruchomy: nieruchomość rolną o pow. [...] ha, [...] ha lasu, [...] ha łąki oraz [...] ha sadu; dom mieszkalny o pow. [...] m2, drewniany, parterowy, dach kryty dachówką; budynki gospodarcze: obora, stodoła, spichlerz o ogólnej pow. [...] m2, drewniane, kryte słomą; studnię z kręgów betonowych, to jednak z protokołu przesłuchania stron wynika, że ww. nieruchomość w latach 1946-1947 została zagarnięta przez dawny Związek Radziecki, ziemia została przymusowo zabrana do kołchozu, co z kolei było jednoznaczne z pozbawieniem repatriantów prawa własności do niego i upaństwowieniem ww. składników majątkowych. Powyższe stało się natomiast bezpośrednią przyczyną wyjazdu w 1958 r. H. O. i W. O. z miejscowości O. Tym samym w ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), powoływana dalej jako "ustawa", a mianowicie pozostawienie mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem poprzednicy prawni wnioskodawców w momencie wjazdu na obecne tereny państwa polskiego nie dysponowali prawem własności do przedmiotowej nieruchomości. Skoro zatem ww. osoby nie były już właścicielami mienia, to wnioskodawcom nie przysługuje prawo do rekompensaty.

Na skutek odwołania S. O., M. O. i J. O., Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że nieruchomości pozostawione przez H. i W. małż. O. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej zostały przejęte do kołchozu na długo przed repatriacją właścicieli mienia. Właściciele prawo własności nieruchomości utracili bowiem w latach 1946-1947, natomiast repatriacja na obecne terytorium Polski miała miejsce w dniu 15 października 1958 r. Tym samym stronom nie przysługuje prawo do rekompensaty w myśl ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. O., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że powodem tak późnej repatriacji H. i W. O. był fakt, że w 1945 i 1946 r. liczyli oni jeszcze na zmianę granic, tym bardziej, że przedmiotowa nieruchomość położona była niespełna 15 km od nowej granicy. Kiedy w 1946 lub 1947 r. stało się pewne, że ich ziemia i dom nie znajdą się w Rzeczypospolitej, wystąpili o zgodę na wyjazd do Polski. Jednakże władze sowieckie, pomimo umów repatriacyjnych, starały się zatrzymać przede wszystkim rolników w obawie przed utratą siły roboczej i wielu z nich odmawiali prawa wyjazdu. Takiego prawa pozbawiani zostali właśnie W. i H. O., a tym samym nie mogli się repatriować w 1946, czy 1947 r. Co prawda przejęcie całego majątku dziadków skarżącego przez władze sowieckie poprzez kolektywizację nie ma bezpośredniego związku z wojną, to jednak represje, szykany i prześladowania, a mianowicie odmowa prawa do wyjazdu do Polski w 1946, czy 1947 r., grożenie więzieniem, aresztowanie syna A., zmuszanie do pracy w kołchozie i umożliwienie repatriacji dopiero na podstawie umowy z 25 marca 1957 r., są zdaniem skarżącego bezpośrednio związane z wojną rozpoczętą w 1939 r., a dokładnie będącą wynikiem wojny zmianą granic Polski.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazano, że z akt sprawy wynika, iż Państwa O. do powrotu do Polski nie zmusiły okoliczności od nich niezależne, bezpośrednio związane z działaniami wojennymi, lecz dopiero powojenny wyzysk ZSRR wynikający z przymusowej kolektywizacji rolnictwa na byłym terytorium II Rzeczypospolitej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Stosownie natomiast do treści art. 6 ust. 4 pkt 3 powołanej ustawy, dowodami, o których mowa w przepisie ust. 1 pkt 1 mogą być w szczególności dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych państw wymienionych w tym przepisie.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, a wbrew twierdzeniom organów, wnioskodawcy spełnili wymóg określony w przytoczonych przepisach. Do akt sprawy przedłożyli bowiem odpis wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 1991 r. sygn. akt [...], w którym ustalono, że H. i W. małż. O., jako właściciele, pozostawili na obszarze obecnie nie wchodzącym w skład Państwa Polskiego następujący majątek nieruchomy: nieruchomość rolną o pow. [...] ha, [...] ha lasu, [...] ha łąki oraz [...] ha sadu; dom mieszkalny o pow. [...] m2, drewniany, parterowy, dach kryty dachówką; budynki gospodarcze: obora, stodoła, spichlerz o ogólnej pow. [...] m2, drewniane, kryte słomą; studnię z kręgów betonowych.

W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tym samym zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy orzekające w niniejszej sprawie, związane są sentencją ww. wyroku Sądu Rejonowego w W. Wyrok ten wiąże przy tym nie tylko co do opisu wskazanych w nim nieruchomości, ale również co do tego, że wskazane w nim osoby pozostawiły w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. prawo własności nieruchomości wymienionych w jego sentencji. Wobec związania treścią wyroku niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy własnych ustaleń odnośnie do tego kto był właścicielem mienia.

W niniejszej sprawie nie budzi zatem wątpliwości, że H. i W. małż. O. byli właścicielami pozostawionego mienia. Z kolei z treści art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wyraźnie wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a więc przepis ten wymaga aby wnioskodawca wykazał się dowodem świadczącym, że on lub jego spadkodawca był właścicielem takiej nieruchomości, co w rozpoznawanej sprawie uczyniono.

Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy błędnie oceniły zgromadzone w sprawie dowody i ustaliły, że H. i W. małż. O. nie przedłożyli dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 4 pkt 3, czym naruszyły przepis art. 7 ust. 2 ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy ocenią spełnienie przez wnioskodawców przesłanek do uzyskania prawa do rekompensaty przewidzianych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. uwzględniając zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawą.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.