Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 192/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2010 r sprawy ze skargi P. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego I. oddala skargę II. przyznaje [...] D. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia 28 grudnia 2009 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. z dnia 28 października 2009 r. Nr [...] nakazującej odwołującemu rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach w rzucie poziomym 6,0 x 9,0 m zlokalizowanego na działce nr ewid. [...]9 położonej w J. P.– utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że na działce o nr ewid. [...]9 położonej w J. P., stanowiącej współwłasność J. G. i P. G., P. G. dokonuje rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Dobudowana część obiektu o wymiarach 6,0 x 9,0m, wykonana została jako podpiwniczona, parterowa z poddaszem użytkowym. Posiada ona dach o konstrukcji drewnianej pokryty blachą trapezową ocynkowaną, ściany piwnic i nadziemia murowane z bloczków betonowych i gazobetonowych, strop nad piwnicą i parterem żelbetowy monolityczny. Osadzono również stolarkę okienną, zamontowano rynny i rury spustowe, wykonano część instalacji wodociągowej. Roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę (pismo Dyrektora Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w B. P. z dnia 17 lipca 2005 r., znak: [...]).

Ustalono również, że na wniosek P. G. została wydana decyzja z dnia 31 lipca 2002 r., Nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną na działce Nr ewid. [...]9 w J. P.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Natomiast ust. 2 omawianego przepisu stanowi, iż jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2 ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w oznaczonym terminie określonych w przepisie dokumentów (art. 48 ust.3).

W myśl art. 48 ust. 4 ww. ustawy, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust.1.

W rozpatrywanej sprawie inwestor nie spełnił w oznaczonym terminie obowiązku nałożonego postanowieniem PINB w B. P. z dnia 6 października 2008r., Nr [...], a zatem organ I instancji prawidłowo nakazał na podstawie art. 48 ust 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, rozbiórkę samowolnie wybudowanej części obiektu budowlanego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, co do nieprawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie i oceny tego materiału, organ odwoławczy stwierdził, iż nie dopatrzył się w postępowaniu organu I instancji takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jak wykazało przeprowadzone postępowanie inwestorem rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce Nr ewid. [...]9 w J. P. jest P. G. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 50/08. Natomiast J. G., jako współwłaścicielka działki Nr ewid. [...]9 posiada przymiot strony w sprawie niniejszej. Ponadto, organ odwoławczy podkreślił, że kwestie dotyczące podziału majątku wspólnego pomiędzy byłymi małżonkami należą do dziedziny prawa cywilnego i pozostają bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

P. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i skierowania sprawy do ponownego zalegalizowania samowoli przez oboje właścicieli z uwzględnieniem przedstawionych w skardze zarzutów oraz tego, że obecnie toczy się sprawa o podział przedmiotu współwłasności na dwie odrębne nieruchomości, a nadto obciążenia WINB w L. kosztami postępowania.

W ocenie skarżącego decyzja jest podjęta stronniczo i z naruszeniem prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz Unii Europejskiej.

Jego zdaniem organy wydające decyzje nie dążyły do uregulowania prawnego spornej rozbudowy, ale do wydania jak najszybszego nakazu rozbiórki.

Pominięto przy tym bardzo istotne fakty znane organom, a w szczególności nie uwzględniono istotnego dla spawy faktu, iż skarżący utracił wraz z uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego tytuł prawny do nieruchomości i obiektów na niej położonych, utracił również w ten sposób tytuł i uprawnienia inwestora, a stał się jedynie współwłaścicielem nieruchomości wraz z J. G.

Nie ma przy tym upoważnienia ze strony współwłaścicielki do występowania w jej imieniu, nie może więc być traktowany jako inwestor. Dlatego też decyzja o legalizacji samowoli powinna być skierowana do właścicieli. Decyzje podjęte w niniejszej sprawie stały się zaś niemożliwe do realizacji, ponieważ skarżący nie mógł przedstawić dokumentów wymaganych przez prawo, w szczególności przez art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.

Pozwolenie na legalizację samowoli jest bowiem uzależnione od prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a w przypadku współwłasności prawo to wynika ze zgody wszystkich współwłaścicieli. Rozmowy ze współwłaścicielką na temat współpracy przy legalizacji samowoli nie przyniosły zaś żadnego rezultatu.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie należy przypomnieć, że sprawa rozbiórki określonej części przedmiotowego obiektu budowlanego była już przedmiotem rozpoznania WSA w Lublinie, który wyrokiem z dnia 27 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 50/08 uchylił poprzednią decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. i decyzję organu I instancji orzekające o tej rozbiórce. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że na skutek Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/6 (Dz.U. z 2007 r. Nr 247, poz. 1844) stwierdzającego niekonstytucyjność art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" nastąpiła utrata mocy obowiązującej tych przepisów, w świetle których inwestor musiał legitymować się już w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu – w przypadku braku obowiązującego planu miejscowego – będącą ustawową przesłanką legalizacji samowoli budowlanej. Nakaz rozbiórki określonej części obiektu budowlanego organy administracji uzasadniały niespełnieniem warunku do legalizacji przedmiotowej rozbudowy z art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego w sytuacji braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie Sąd uznał za prawidłowe ustalenie organu odwoławczego, iż inwestorem rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jest – w świetle dyspozycji art. 18 Prawa budowlanego – P. G.

Rozpatrując sprawę ponownie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. P. postanowieniem z dnia 6 października 2008 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego wstrzymał P. G. prowadzenie robót budowlanych związanych z rozbudową budynku mieszkalnego i nałożył na niego obowiązek przedłożenia w terminie do 31 marca 2009 r. następujących dokumentów: ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego rozbudowy budynku oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Wobec nie przedłożenia przez zobowiązanego w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów obowiązkiem organu wynikającym z art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 było nakazanie rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego.

W toku trwającego ponad cztery lata postępowania administracyjnego w sposób nie nasuwający zastrzeżeń ustalono, że inwestorem przedmiotowych robót budowlanych jest P. G. J. G. nie uczestniczyła w procesie budowlanym, nie zamieszkiwała razem z mężem, nie posiada żadnych dokumentów związanych z rozbudową, a nawet nie była w stanie określić daty rozpoczęcia budowy (protokół z oględzin – k.24 akt adm.).

W protokole oględzin z dnia 19 lipca 2005 r., podpisanym przez skarżącego stwierdzono zaś, że roboty przy rozbudowie były prowadzone przez ojca skarżącego, który rozstrzygał też kwestie organizacyjne. W tymże protokole P. G. jest wprost określony jako inwestor (k. 6 akt adm. I. inst.). Na jego rzecz została wydana też decyzja z dnia 31 lipca 2002 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (k.9 akt adm. I inst.). Stanowisko powyższe zaakceptował – jak wyżej wspomniano – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w prawomocnym wyroku z dnia 27 marca 2008 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że argumentacja skarżącego, jakoby na skutek uprawomocnienia się wyroku rozwodowego utracił tytuł prawny do nieruchomości i w świetle prawa nie może być traktowany jako inwestor, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Skutkiem ustania małżeństwa jest jedynie przekształcenie wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty (tzw. współwłasności łącznej) we współwłasność w częściach ułamkowych (art. 1035 k.c. w związku z art. 46 k.r.o.). Skarżący jest zresztą w tym względzie niekonsekwentny, gdyż w innym miejscu skargi określa się jako współwłaściciel nieruchomości i rozbudowy.

Niezależnie od tego stwierdzić należy, że z osobą inwestora nie musi się wiązać posiadanie określonego prawa rzeczowego do nieruchomości, na której realizowana jest inwestycja. W świetle poglądów doktryny inwestorem jest osoba fizyczna albo prawna, bądź też jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, która przeznacza środki finansowe na realizację określonej inwestycji budowlanej. Nie ma przy tym znaczenia, czy przedmiotem nakładów jest składnik majątku tej osoby, czy też osoby trzeciej (zob. Prawo budowlane – komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 255). Także w orzecznictwie sformułowano tezę, iż "Nakaz rozbiórki może być kierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem działki, na której zrealizowano określoną inwestycję. Inwestorem jest osoba, która organizuje i finansuje budowę" (wyrok NSA z 21 listopada 2001 r., sygn. SA/Rz 597//00, Lex Polanica nr 354876).

P. G. – jak wynika z akt sprawy – jest jednak współwłaścicielem nieruchomości, na której zrealizowano przedmiotową rozbudowę, a nadto niewątpliwie jest jej inwestorem i zasadnie do niego został skierowany nakaz rozbiórki. J. G. jako współwłaścicielka była zaś stroną tego postępowania, bowiem decyzja o rozbiórce dotyczy jej interesu prawnego.

Alternatywne wymienienie w art. 52 Prawa budowlanego inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego nie oznacza dowolności na wyborze jednego z nich jako zobowiązanego do wykonania rozbiórki obiektu budowlanego, orzeczonej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej (wyrok NSA z 11 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Ka 2059/98 – niepubl.).

Skarżący trafnie zauważa, iż celem realizacji wymogów postanowienia PINB w B. P. z dnia 6 października 2008 r. musiałby złożyć oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do tego musiałby jednak dysponować zgodą byłej żony jako współwłaścicielki. Ta jednak – jak stwierdził – odmawia współpracy przy legalizacji rozbudowy.

Okoliczność powyższa nie prowadzi jednak do wniosku o sprzeczności z prawem zaskarżonej decyzji, ani wspomnianego postanowienia. Legalizacja samowoli budowlanej nie jest bowiem obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem. Rzeczą skarżącego jako inwestora jest zatem wyjednanie zgody współwłaścicielki na wykonanie robót prowadzących do legalizacji. Brak wymaganej zgody współwłaścicielki może być ewentualnie usunięty w drodze rozstrzygnięcia sądu powszechnego, zawierającego upoważnienie do dokonania czynności. Takie upoważnienie stanowi prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 48 ust. 3 pkt 2 oraz art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Wprawdzie definicja legalna zawarta w tym ostatnim przepisie takiej podstawy nie przewiduje, to jednak zgodnie z art. 2 ust. 2 Pr. bud., przepisy prawa budowlanego nie mogą naruszać przepisów odrębnych, w tym przypadku przepisów prawa cywilnego (por. cyt. Komentarz do prawa budowlanego pod red. Z. Niewiadomskiego – s.404).

Niezrozumiały i w żadne sposób nie wykazany został zarzut, jakoby organy prezentowały generalne stanowisko, iż tylko mężczyzna może prowadzić proces inwestycyjny i budowlany. Całkowicie chybione jest zatem wyrażone w tym aspekcie stwierdzenie skargi o naruszeniu przepisów prawa cywilnego i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Końcowo należy wskazać, iż słusznie w toku postępowania odmówiono jego zawieszenia do czasu zakończenia sprawy cywilnej o podział majątku wspólnego P. i J. G., o co wnioskował skarżący, bowiem w sytuacji, gdy nakaz rozbiórki został adresowany do inwestora, nie stanowi to zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Ponadto, jak trafnie wskazano w postanowieniu WINB z dnia 14 lipca 2009 r., Nr [...] (k. 51 akt adm. II inst.), kwestie rozliczeń finansowych pomiędzy stronami należą do dziedziny prawa cywilnego i nie jest dla nich przewidziana droga administracyjna.

Z powyższych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.