Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1865/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1 pkt 1, art. 116 § 2 art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 lit c, art. 151, art. 191
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Po 499/17 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu braku zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. K. na rzecz Zarządu Województwa Wielkopolskiego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 16 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Po 499/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. K. na decyzję Zarządu Województwa Wielkopolskiego (dalej: organ) [...] marca 2017 r. nr [...].

Zarząd Województwa Wielkopolskiego po rozpoznaniu wniosku A.K. (dalej: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z [...] stycznia 2017 r. orzekającą solidarną odpowiedzialność A.K. jako byłego członka Zarządu Spółki [...] "[...]" Sp. z o.o. (dalej jako spółka lub beneficjent) wraz ze spółką za zaległości z tytułu braku zwrotu kwoty dofinansowania na realizację projektu pod nazwą "Zakup linii technologicznej do produkcji wyrobów termoformowalnych z dodatkami metalowymi (metale szlachetne i kolorowe) wraz z ich identyfikacją" (dalej jako Projekt), określonej w decyzji nr [...] wydanej [...] kwietnia 2012 r. przez Zarząd Województwa Wielkopolskiego wobec Spółki.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym.

Zarząd Województwa Wielkopolskiego jako Instytucja Zarządzająca Wielkopolskim Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 18 czerwca 2009 r. zawarł ze spółką umowę o dofinansowanie wymienionego wyżej projektu. Całkowita wartość Projektu wyniosła 401 380,00 złotych, z czego dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wyniosło 197 400,00 złotych. Wobec wykrycia nieprawidłowości w realizacji projektu pismem z 13 stycznia 2012 r. rozwiązano umowę o dofinansowanie i wezwano spółkę do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma otrzymanego dofinansowania w wysokości 197 400,00 złotych wraz z odsetkami. Spółka nie dokonała zwrotu dofinansowania po otrzymaniu wezwania.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. działając na podstawie art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm., dalej jako ufp) Zarząd Województwa Wielkopolskiego nakazał Spółce zwrot kwoty 197 400,00 zł wraz z odsetkami w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzja została doręczona [...] marca 2012r. W wyniku ponownego rozpoznania decyzją nr [...]z [...] kwietnia 2012 r. organ utrzymał w mocy decyzję wcześniej wymienioną.

Po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego wobec spółki nie wyegzekwowano kwoty 189 060,00 zł. Wobec stwierdzenia bezskuteczności dalszej egzekucji Komornik Sądowy umorzył postępowania egzekucyjne wobec spółki z uwagi na brak majątku.

W toku postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności A.M.K. jako byłego członka zarządu spółki twierdziła ona, że nie wiedziała, że zajmuje stanowisko prezesa zarządu spółki, a spółka należała do jej syna. O fakcie sprawowania funkcji prezesa zarządu miała się dowiedzieć dopiero w związku z prowadzonym na początku 2015 roku postępowaniem karnym o czyn z art. 79 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. W swoich wyjaśnieniach A.K. dodała, że [...] marca 2015 r. została skazana za to, że jako prezes zarządu spółki P. nie złożyła sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności spółki we właściwym sądzie rejonowym za lata 2012 i 2013 r. Po uzyskaniu informacji o zajmowaniu stanowiska prezesa zarządu Spółki, niezwłocznie złożyła rezygnację ze stanowiska i wystąpiła z wnioskiem o dokonanie zmiany wpisu w KRS.

Zarząd Województwa Wielopolskiego orzekając o solidarnej odpowiedzialności skarżącej ze spółką uznał, iż w przedmiotowym postępowaniu nie zostały przedstawione okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność. Odnosząc się do kwestii braku wiedzy skarżącej co do bycia członkiem zarządu Spółki, organ powołał się na treść wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), zgodnie z którym skarżąca od [...] września 2010 r. jest wspólnikiem Spółki. Ponadto, skoro została ujawniona jako prezes zarządu spółki, to musiała złożyć jako prezes tej spółki podpis przed notariuszem. Oznacza to, że wiedziała lub powinna wiedzieć o zmianie na stanowisku członka zarządu i podjęciu przez nią samą funkcji prezesa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania skutkujące niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy. W związku z przyznaniem skarżącej pełnomocnika z urzędu wpłynęło pismo uzupełniające skargę, w którym zarzucono, że decyzja Zarządu Województwa narusza:

- przepisy prawa procesowego tj. art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego niniejszej sprawy sprzecznego z zasadą prawdy obiektywnej, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- przepisy prawa materialnego tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż w niniejszym stanie faktycznym nie wystąpiła negatywna przesłanka uznania odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe osób prawnych, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Pełnomocnik wywodził, że wpis w KRS Spółki był niezgodny ze stanem faktycznym, ponieważ mimo że skarżąca była wpisana jako prezes zarządu, nie miała żadnej wiedzy na temat pełnionej funkcji. Według pełnomocnika sytuacja skarżącej pozwala twierdzić, że wykazała ona brak winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu jako podstawę oddalenie skargi wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369., dalej: ppsa.).

WSA wskazał na materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, to jest przepisy art. 25 ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 2, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 ze zm. dalej uzppr), art. 107 § 1 i art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej Op) oraz art. 67 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm, dalej ufp).

Sąd I instancji uznał, że za odpowiedzialnością skarżącej przemawia przede wszystkim pełnienie przez nią funkcji członka zarządu Spółki [...] "P." sp. z o.o. w okresie objętym kwestionowanym rozstrzygnięciem, co wynika z danych dotyczących tej spółki utrwalonych w KRS. . Skarżąca była jedynym członkiem zarządu spółki w okresie od [...] lutego 2012r. (wpis do KRS) do dnia złożenia rezygnacji, tj [...] marca 2015r., a więc w okresie powstania przedmiotowej zaległości. W ocenie WSA organy trafnie ustaliły na podstawie zebranego materiału dowodowego istnienie przesłanek pozytywnych do orzeczenia odpowiedzialności skarżącej z art. 116 Op. Jednocześnie organy nie stwierdziły istnienia przesłanek negatywnych, uwalniających z tej odpowiedzialności.

Za bezzasadne WSA uznał twierdzenia skarżącej o braku wiedzy co do konieczności wcześniejszego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz co do tego, że nie miała o pełnieniu w spółce funkcji prezesa zarządu. W ocenie WSA wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Op, to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, a rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny warunek staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Treść przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Op wskazuje, że w zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialności za zaległości podatkowej zwalnia członka zarządu obiektywna, niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu byłyby racjonalne przyczyny takiej decyzji. WSA uznał za prawidłowe wnioski organu, że wpisanie skarżącej do KRS, co było związane z koniecznością złożenia przez nią podpisu przed notariuszem, stanowiło o tym, że wyraziła ona pisemną zgodę na objęcie funkcji prezesa zarządu, w związku z czym od momentu wpisu w KRS była uprawniona, a zarazem zobowiązana do zgłaszania m.in. wniosku o upadłość.

Co istotne i przyznane przez samą skarżącą, Sąd Rejonowy w Kole II Wydział Karny wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r. (sygn. akt II K 124/15) skazał ją za to, że jako prezes zarządu Spółki nie złożyła w przewidzianym ustawą terminie sprawozdań finansowych spółki za lata 2012 i 2013. Sąd Karny doszedł więc do wniosku, że skarżąca była zobligowana do ich złożenia i ponosi odpowiedzialność za niedopełnienie swoich obowiązków jako prezes spółki. Tym samym odpowiadała także za nie podjęcie innych czynności, które uwolniłyby ją od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, czego nie uczyniła. Nadto skarżąca składając rezygnację ze sprawowanej funkcji prezesa zarządu spółki od [...] marca 2015r. potwierdziła, że tym prezesem była, a nie, że w rejestrze znajdowały się błędne, dokonane bez jej wiedzy wpisy. W ocenie Sądu I instancji twierdzenia skarżącej, że syn wykorzystał jej ufność jako matki ustanawiając ją osobą odpowiedzialną za zobowiązania spółki, pozostają w sprzeczności z twierdzeniem, że nie wiedziała ona o tym, że była jedynym członkiem zarządu spółki. Okoliczność wykorzystania jej ufności przez syna nie stanowi przesłanki egzoneracyjnej w niniejszej sprawie. Trudna sytuacja materialna skarżącej nie stanowią przesłanki odstąpienia od przeniesienia na nią odpowiedzialności za zaległości spółki, której była jedynym członkiem zarządu.

W ocenie WSA organy jednoznacznie wykazały stan niewypłacalności spółki. Organy nie naruszyły przepisów postępowania, gdyż działały w granicach prawa, w sposób budzący zaufanie, podejmując wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

A.K. reprezentowana przez adwokata z urzędu zaskarżyła omówiony wyrok w całości skarga kasacyjną. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie o uchylenie tego wyroku w całości i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 31 marca 2017 r., oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia 12 stycznia 2017 r., nr l/l/BCW/2017.

Wniosła też o: zasądzenie od Zarządu Województwa Wielkopolskiego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, o zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W skardze wniesiono też o zasądzenie na rzecz adwokat A. K. kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, wskazując, iż koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części,

Skarżąca nie wnosiła o rozpoznanie mniejszej sprawy na rozprawie.

W skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi:

I. na zasadzie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1. art. 116 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy Ordynacja Podatkowa poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż w niniejszym stanie faktycznym nie wystąpiła negatywna przesłanka uznania odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe osób prawnych i przyjęcie, że skarżąca ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) Spółki, podczas gdy nie miała ona faktycznej możliwości wpływu na sytuację prawno-finansową Spółki, albowiem nie widziała o zajmowanym stanowisku, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy;

2. art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie polegającym na zastosowaniu domniemani prawdziwości danych w sytuacji, gdy skarżąca podnosiła, iż do 2015 r. nie wiedziała o pełnieniu funkcji prezesa Spółki, oraz gdy wpis do rejestru KRS ma charakter jedynie deklaratoryjny,

II. na zasadzie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 141 § 4 ppsa poprzez brak rozważenia w wyroku oddalającym skargę i pominięcie przy ocenie, czy w niniejszym stanie faktycznym nie wystąpiła negatywna przesłanka uznania odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe osób prawnych, dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, to jest: pisma z dnia [...] marca 2012 r. kierowanym do Zarządu Województwa, w którym P. K. tytułuje się prezesem Spółki, dokumentacji medycznej skarżącej oraz jej wyjaśnień;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa polegające na oddaleniu skargi w następstwie nieuwzględnienia całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy (w szczególności wyżej wymienionych dokumentów, jak również wyjaśnień i dokumentów złożonych w toku sprawy przez skarżącą), który pozwoliłby Sądowi I instancji na stwierdzenie, że w niniejszym stanie faktycznym wystąpiła negatywna przesłanka uznania odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe osób prawnych, albowiem skarżąca nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) Spółki;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 op poprzez brak całościowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Wielkopolskiego, a w szczególności oceny prawidłowości i kompletności ustaleń faktycznych organu II instancji w zakresie, w jakim przyjął, że skarżąca nie wykazała braku winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) Spółki;

4. art. 151 ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 op oraz 191 op polegające na niezasadnym oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wskutek podzielenia zapatrywań organu II instancji - Zarządu Województwa Wielkopolskiego, w zakresie, w jakim stwierdził, że skarżąca nie wykazała braku winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) Spółki; wskutek przekroczenia zasad swobodnej oceny dowodów i uznania, że skarżąca nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu o ogłoszenie upadłości spółki; wskutek zaniechania podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy i zebrania materiału dowodowego;

które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując oddaleniem skargi.

Uzasadniając skargę kasacyjną jej autorka podnosiła w szczególności, że Sąd I instancji błędnie ustalił, iż skarżąca nie wykazała, że skarżąca nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) spółki. Podkreślała, że skarżąca o byciu prezesem zarządu spółki P. dowiedziała się dopiero w 2015 r., po wszczęciu przeciwko niej postępowania karnego. W ocenie skarżącej kasacyjnie to syn skarżącej wykorzystał jej brak wiedzy, ograniczenia w zakresie wyrażania woli, oraz ufność matki wobec siebie w celu uczynienia jej osobą odpowiedzialną za zobowiązania spółki, którą de facto on kierował i zarządzał.

Skarżąca kasacyjnie podnosiła też, że P. K. w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. skierowanym do Zarządu Województwa Wielkopolskiego tytułował siebie Prezesem spółki P.. Z tych względów nie sposób powoływać się na dobrą wiarę Zarządu Województwa Wielkopolskiego. Dalej wywodziła, że skarżąca, która faktycznie nie prowadziła spraw spółki, nie miała wiedzy co do okoliczności uzasadniających upadłość.

Podnosząc te okoliczności autorka skargi kasacyjnej zarzuciła, że przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego, który organ administracji publicznej ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny stanowi naruszenie art. 141 § 4 ppsa w zw. z 151 ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80,107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 122 op i art. 187 § 1 op oraz 191 op.

Dalej wywodziła, że skoro skarżąca nie posiadała żadnej wiedzy o zajmowanym stanowisku w spółce P., a po otrzymaniu informacji w związku z prowadzonym przeciwko niej postępowaniem karnym niezwłocznie z tej funkcji zrezygnowała, to wynika z tego, że wpis w KRS był niezgodny ze stanem faktycznym.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w całości. Został jej też przydzielony pełnomocnik- adwokat z urzędu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarząd Województwa Wielkopolskiego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

Nie wnosił o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych przez art. 183 § 1 ppsa stwierdza, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga kasacyjna koncentruje się na kwestionowaniu prawidłowości ustaleń faktycznych w zakresie przesłanek odpowiedzialności solidarnej ze spółką za jej zobowiązania opartej na przepisie art. 116 § 1 pkt 1 Op. Nawet zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, mimo że w odniesieniu do art. 116 § 1 pkt 1 lit b. Op zarzut naruszenia tego przepisu został sformułowany jako zarzut błędnej wykładni, też sprowadzają się w istocie do zarzutu kwestionowania zastosowania tych przepisów w odniesieniu do stanu faktycznego, który w ocenie skarżącej był inny, niż przyjęty przez organ i Sąd I instancji. Skarżąca stoi na stanowisku, że błędnie ustalono, iż faktycznie była członkiem zarządu spółki P. oraz niezasadnie zakwestionowano jej stanowisko, że mimo wpisania jej jako prezesa zarządu tej spółki do KRS, nie miała wiedzy o sprawach spółki, a zatem nie można jej przypisać winy w nie zgłoszeniu w porę wniosku o upadłość lub postępowanie układowe.

Zakres odpowiedzialności uregulowanej w art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej wyznacza pojęcie "pełnienia obowiązków członka zarządu". Trafnie Sąd I instancji, a wcześniej organy przyjęły, że użyte w art. 116 § 2 Op sformułowanie: "pełnienie obowiązków" nie wiąże się z faktycznym wykonywaniem tych obowiązków. Wykładnia art. 116 § 1 lit b op była więc prawidłowa, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia tego przepisu przez błędną wykładnię. Skarżąca dowodziła, iż pomimo że była członkiem zarządu, faktycznie nie pełniła tej funkcji. Nie miała wiedzy na temat sytuacji finansowej i majątkowej spółki, nie reprezentowała spółki, ani nie prowadziła jej spraw. Takie rozumienie pełnienia funkcji członka zarządu spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Stoi bowiem w sprzeczności z jednolitym nurtem orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 8 lipca 2010r. II FSK 336/09 i z dnia 23 listopada 2010r. I FSK 2082/09, z 6 sierpnia 2013 r. I FSK 1291/12). Jak zgodnie przyjmuje się w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, uregulowana w art. 116 § 1 i § 2 Op odpowiedzialność członka zarządu uzależniona jest od kryterium formalnego, jakim jest pełnienie funkcji członka zarządu. Ordynacja podatkowa nie uzależnia pełnienia tej funkcji od zakresu faktycznie wykonywanych czynności. Gdyby celem ustawodawcy we wskazanym unormowaniu było wskazywanie na ponoszenie odpowiedzialności przez członka zarządu jedynie faktycznie wykonującego swoje obowiązki w danej spółce, nie użyłby określenia "w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu", lecz zwrotów na przykład: "w czasie faktycznego wykonywania", czy "w czasie wykonywania" obowiązków członka zarządu. Dowodzi tego również wykładnia wewnętrzna systemowa omawianego aktu prawnego. W przypadku bowiem, gdy ustawodawca za celowe uznaje wprowadzenie przesłanek o charakterze faktycznym, warunkującym odpowiedzialność danego podmiotu, wówczas jednoznacznie to określa (np. odpowiedzialność członka rodziny z art. 111 Op). Ponadto rozciągnięcie odpowiedzialności za zobowiązania podmiotów wymienionych w art. 116 § 1 Op na osoby sprawujące faktyczny nimi zarząd, nie oznacza uwolnienia od odpowiedzialności wynikającej z art. 116 § 1 i § 2 Op osób tam wskazanych, to jest pełniących funkcję członków zarządu w wyżej wskazanym rozumieniu.

Odnosząc się do powołanych w skardze wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zauważyć, że zapadły one na gruncie innych okoliczności faktycznych, niż występujące w przedmiotowej sprawie. Wyrok I FSK 1896/14 dotyczy sytuacji, gdy członek zarządu sprawuje faktycznie swą funkcje mimo formalnego wygaśnięcia mandatu członka zarządu. Wyrok II FSK 561/10 dotyczy sytuacji, gdy niemożność rzeczywistego oddziaływania na sprawy spółki wynikała z osadzenia w areszcie. Z kolei z wyroku II FSK 2981/13 wynika, że wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma tylko charakter deklaratoryjny, a brak stosownego wpisu nie stoi na przeszkodzie uznaniu za członka zarządu osoby, która prawnie skutecznie została do zarządu powołana.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis ten nie był podstawa rozstrzygnięcia. Wskazywano tylko na przepisy tej ustawy dla wykazania, że skoro skarżąca była wpisana jako prezes zarządu w KRS, to musiała złożyć notarialnie wzór podpisu jako członek zarządu, co sprawiało że miała świadomość bycia członkiem zarządu, a co najmniej powinna mieć taką świadomość.

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to na tle prawidłowo zinterpretowanych przez organy i Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, zarzuty te należało uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa na wstępie należy wskazać, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. FPS 8/09 przepis art. 141 § 4 ppsa może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (z art. 174 pkt 2 ppsa), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tej sprawie zarówno Sąd I instancji jak i wcześniej organy zawarły w swych rozstrzygnięciach jednoznaczne stanowisko co do istnienia pozytywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącej (pełnienie funkcji członka zarządu spółki) jak i braku przesłanek mogących uwolnić ją od tej odpowiedzialności (brak winy w niezgłoszeniu w porę wniosku o upadłość lub postępowanie układowe). Zatem tak sformułowany zarzut należy uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

Do kolejnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania (podniesione w pkt II.2, II.3 i II. 4 należy odnieść się łącznie, jako że sprowadzają się one do zarzutów zaakceptowania przez Sąd I instancji wadliwych w ocenie skarżącej ustaleń faktycznych dokonanych przez organy. Ustalenia te dotyczą wspominanych wyżej kwestii: pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu i braku jej winy w niezgłoszeniu w porę wniosku o upadłość lub postępowanie układowe.

Jak wyżej wskazano rozumienie tych przesłanek odpowiedzialności za długi spółki na gruncie przepisów art. 116 § 1 pkt 1 lit b. w zw. z art. 116 § 2 op. przez organ i Sąd I instancji było prawidłowe. Zatem prawidłowo uznano w oparciu o zapisy w Krajowym Rejestrze Sądowym fakt złożenia przez skarżącą wzoru podpisu jako członka zarządu spółki za wystarczający dowód pełnienia przez nią funkcji jednoosobowego zarządu spółki w sytuacji, kiedy była tego świadoma składając wzór podpisu. Dodatkowo należy zauważyć, że była też wspólnikiem spółki, co też wymagało od niej stosownej aktywności i jej przejawów (chociażby podpisanie aktu nabycia udziałów). Skarżąca nie wykazała, by ze względu na swój stan fizyczny lub psychiczny długotrwale nie była w stanie postrzegać i rozumieć znaczenia swoich działań, czy składać oświadczeń woli. Do takich ustaleń nie zmierzały jej twierdzenie podnoszone w postępowaniu. Sam fakt stanów chorobowych, które nie wyłączają długotrwale możliwości postrzegania i rozumienia podstawowych działań, nie może stanowić o zaistnieniu wyłączenia odpowiedzialności na podstawie art. 116 1 pkt 1 lit b) Op.

Również znaczne zaufanie do bliskiej osoby nie oznacz braku rozumienia swoich działań i nie zwalnia z odpowiedzialności członka zarządu spółki, który powierza faktycznie jej kierowanie innym osobom, nawet jeśli ma subiektywnie, czy nawet obiektywnie uzasadnione znaczne zaufanie do nich. Powierzenie innym osobom ze względu na znaczny stopień zaufania do nich wykonywania części czy nawet całego zakresu zadań członka zarządu spółki, nie może stanowić podstaw do uznania braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki czy postępowanie układowe w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit b) Op.

Podpisanie się przez syna skarżącej jako prezes spółki w piśmie do organu nie miało znaczenie dla sprawy, bowiem kwestia "dobrej wiary" Zarządu Województwa Wielkopolskiego nie miała w sprawie znaczenia i nie podlegała ocenie.

Trafnie Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie okoliczności pozwalających na zastosowanie wobec skarżącej odpowiedzialności solidarnej za długi spółki P. na zasadzie art. 116 Op. W szczególności ustalenia organów były oparte na wszechstronnie zebranym materiale dowodowym pozwalający na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, a wiec zgodnie z art. 122 op, 187 § 1 op i art. 191 ppsa, co nie pozwalało na uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit c ppsa, zatem prawidłowo zastosował art. 151 ppsa.

Nie mogły zostać naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1, art., 80, art. 107 § 3 kpa, bowiem przepisy te (przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego) nie były w sprawie stosowane.

Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze stwierdził, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania były nieuzasadnione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa..

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 powołanej wyżej ustawy oraz §14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800 ze zmianami).

W odniesieniu do wniosku pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić,

że w niniejszym postępowaniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu zażaleniowym, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 ppsa) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 ppsa).