Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 694/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200, art. 205, art. 58 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego na rzecz D.S. kwotę 2.400 zł (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, na podstawie art. 127 § 2 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. [...], 75 ust. 1 i 3, 81 ust. 1 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, art. 168 § 1, 170 i 171 p.p.s.a. oraz art. 1, 2, [...] i [...] ust. 2 Konstytucji RP po rozpatrzeniu odwołania D. S. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] wydanej w sprawie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W bardzo obszernym uzasadnieniu tej decyzji, pełnym cytatów, literackich porównań, pozaprawnych refleksji oraz wywodów nie mających ze sprawą żadnego związku, organ odwoławczy jedynie w szczątkowej i nieuporządkowanej formie przedstawił przebieg postępowania. W związku z tym głównie w oparciu o akta sprawy można stwierdzić, że decyzją Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia [...] D. S. wypowiedziano z dniem 31 stycznia 2004 r. stosunek służbowy w związku z likwidacją jego stanowiska służbowego. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] zwolniono go z zawodowej służby wojskowej i przeniesiono do rezerwy z dniem upływu terminu wypowiedzenia, tj. 31 stycznia 2004 r. Zgodnie z adnotacją organu finansowego WKU K. wypłacono zwolnionemu pełną odprawę w wysokości 560 % miesięcznego uposażenia wraz dodatkami o charakterze stałym tj. 12.607,28 zł i ekwiwalent pieniężny za 45 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie 3.376,80 zł.

Decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stwierdzona została nieważność w/w decyzji z dnia [...] wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy. W związku z taką decyzją rozkazem dziennym nr [...] z dnia [...] Komendant WKU K. stwierdził nieważność Rozkazu Dziennego Komendanta WKU K. nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej zwolnienia i skreślenia z ewidencji oraz wszelkiego rodzaju zaopatrzenia i polecił zaliczyć D. S. do stanu ewidencyjnego oraz przyjąć na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie z dniem [...]

Wnioskiem z dnia 23 kwietnia 2007 r. skierowanym do WKU K. D. S. wniósł o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie wypłaty wszelkich należnych mu świadczeń za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r. wraz odsetkami od daty wymagalności poszczególnych kwot. Rozkazem personalnym z dnia [...] Szef Sztabu Generalnego WP zwolnił D. S. z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2007 r., z uwagi na odmowę przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej celem określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Pismem z dnia 3 sierpnia 2007 r. D. S. wezwał Skarb Państwa – Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego do zapłaty kwoty 82.118,52 zł tytułem zaległego uposażenia wraz dodatkami za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r., z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności każdego miesięcznego uposażenia do dnia zapłaty, a nadto gratyfikacji urlopowej za 2005 i 2006 r., ekwiwalentu za przejazdy z te same lata i dodatkowego uposażenia rocznego za lata 2004 – 2007. W dniu 12 grudnia 2007 r. D. S. wypłacono uposażenie zasadnicze za lata 2004 – 2007 w kwocie 32.781,84 zł, nagrodę roczną za 2004 r. w wysokości 2.174,51 zł, dodatkowe uposażenie roczne za lata 2004 – 2006 w kwocie [...].276,33 zł, gratyfikację urlopową za lata 2005 – 2006 w kwocie 2.907,00 zł oraz ekwiwalent za przejazdy za lata 2005 – 2006 w kwocie 322,83 zł. Łącznie wypłacono mu 45.462,51 zł brutto.

Decyzją z dnia [...], Komendant WKU K. przyznał D. S. w związku ze zwolnieniem ze służby odprawę w wysokości 600 % uposażenia zasadniczego wraz dodatkami o charakterze stałym, z jednoczesnym pomniejszeniem jej o kwotę wcześniej wypłaconej odprawy w wysokości 560 % tj. kwotę 12.863,31 zł. W wyniku odwołania D. S. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Skargę strony na tę decyzję WSA w Kielcach oddalił wyrokiem z dnia 28 października 2008 r. w sprawie II SA/Ke 348/08. Również skarga kasacyjna D. S. od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt I OSK 66/09.

Wcześniej, bo w dniu 25 czerwca 2008 r. D. S. wniósł do Sądu Okręgowego pozew przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu o zapłatę kwoty 52.628,15 zł jako równowartości kwoty bezprawnie potrąconych mu świadczeń (stanowiącą niewypłaconą mu część uposażenia za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r., co do której pozwany pozostawał w zwłoce z zapłatą od dnia 13 grudnia 2007 r.) oraz kwotę 27.242,50 zł jako kwotę skapitalizowanych odsetek od niewypłaconych w terminie świadczeń. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2008 r. Sąd Okręgowy odrzucił pozew z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej. Na skutek zażalenia powoda Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części odrzucającej pozew o zapłatę kwoty 52.628,15 zł wskazując, że niedopuszczalność drogi sądowej zachodzi jedynie w przypadku żądania zapłaty kwoty 27.242,50 zł tytułem odsetek od nieterminowo wypłaconych świadczeń. Sąd ten uznał bowiem, że pierwsze z wymienionych żądań pozwu nie dotyczy wypłaty uposażenia, ale kwoty niewypłaconej wskutek potrącenia stanowiącego instytucję prawa cywilnego, w związku z czym w takiej sprawie właściwa jest droga sądowa. Następnie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2009 r. Sąd Okręgowy stwierdził swą niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd ten prawomocnym wyrokiem z dnia [...] stycznia 2010 r. zasądził od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego na rzecz D. S. kwotę 52.628,15 zł wraz ustawowymi odsetkami od dnia 13 grudnia 2007 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten uznał, że potrącenie podlegającej zwrotowi odprawy wypłaconej skarżącemu w 2003 r. z należnych D. S. świadczeń za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r. w kwocie 52.628,15 zł było niedopuszczalne. Zasądzona tym wyrokiem kwota 52.628,15 zł wraz odsetkami za okres od dnia 13 grudnia 2007 r. do dnia zapłaty została wyegzekwowana na rzecz D. S.a przez komornika w czerwcu 2010 r.

Wcześniej jednak, bo w dniu 1 grudnia 2009 r. D. S. skierował do WKU K. wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania mu i wypłaty odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r. W związku z niezałatwieniem tego wniosku skarżący najpierw w dniu 11 czerwca 2010 r. złożył do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie w dniu 31 maja 2011 r. złożył skargę na bezczynność WKU do WSA w Kielcach. Sąd ten jednak postanowieniem z dnia 28 września 2011 r. umorzył postępowanie z uwagi na wydanie przez ostatnio wymieniony organ decyzji z dnia [...] rozstrzygającej sprawę. Decyzją tą Komendant WKU odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. W uzasadnieniu takiej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w okresie pomiędzy datą wydania decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy ([...]), a datą stwierdzenia nieważności tej decyzji ([...]), organ nie miał podstaw do wypłaty uposażenia wobec niepozostawania przez D. S. w stosunku służbowym. Nie doszło więc w tym czasie do zwłoki w wypłacie uposażenia. Mimo istnienia roszczenia o wypłatę, nie zaktualizowały się terminy z art. 81 ust. 1 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, który przewiduje wypłaty co miesiąc z góry. Organ stwierdził też, że "dopiero w chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenie o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu ale nie wstecz po tej dacie". Organ podkreślił też, że zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne przysługują tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia. Zwłoka natomiast według art. 476 kc w odróżnieniu od opóźnienia warunkowana jest winą, której zważywszy na okoliczności sprawy nie można przypisać organowi.

Odwołanie od tej decyzji, ale tylko w części dotyczącej odmowy przyznania odsetek za okres od 22 listopada 2006 r. do 12 grudnia 2007 r. - złożył D. S.. Odwołujący się wyraźnie zaznaczył, że nie odwołuje się od decyzji organu I instancji odmawiającej odsetek za okres sprzed [...]

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wskazał na kilka przyczyn odmowy przyznania dochodzonych przez D. S. należności.

Na skutek wniosku strony z dnia 23 kwietnia 2007 r. o wypłatę wszelkich świadczeń za okres 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r., wydana została decyzja z dnia [...] przyznająca D. S. odprawę w wysokości 600 % uposażenia zasadniczego wraz dodatkami o charakterze stałym, z potrąceniem pobranej wcześniej odprawy w wysokości 560 %. Ponieważ mimo odwołania, skargi i skargi kasacyjnej wnoszonych w tej sprawie, decyzja z dnia [...] utrzymała się w obrocie prawnym, "powaga rzeczy osądzonej oraz zastosowanie art. 1Konstytucji RP z 1997 r., są kluczem do zgodnego z prawem i społecznym poczuciem sprawiedliwości załatwienia sprawy", która "w żadnym wypadku nie może być załatwiona po myśli strony".

O ile można się domyślić z tych enigmatycznych i ogólnikowych stwierdzeń, organ II instancji uznał, że uwzględnienie wniosku oznaczałoby wydanie decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a więc decyzji dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Drugim z powodów utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji było uznanie przez organ II instancji, że roszczenie o odsetki, z którym wystąpił skarżący, przedawniło się z uwagi na upływ trzyletniego terminu, który rozpoczął bieg w dniu, którego organ ostatecznie nie wskazał podając trzy różne daty i nie określając, którą z nich uznaje za wiążącą. Organ wskazał: dzień 1 lutego 2004 r. jako dzień upływu terminu wypowiedzenia stronie stosunku służbowego, [...], tj. datę przywrócenia D. S. do służby po stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] oraz datę 30 września 2007 r., z którą doszło do ponownego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.

Kolejnym powodem odmowy uwzględnienia żądań skarżącego było to, że organ I instancji jest podmiotem sektora finansów publicznych, który nie zaplanował wydatków na zaspokojenie dochodzonego roszczenia odsetkowego, w związku z czym nie może go zaspokoić, gdyż naruszenie dyscypliny budżetowej rodzi odpowiedzialność.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego uznał również, że Wojskowej Komendy Uzupełnień nie obciążają żadne zobowiązania Wojskowej Komendy Uzupełnień K., w której służył i był zatrudniony skarżący, ponieważ pierwszy z tych podmiotów został całkowicie zlikwidowany, a drugi "z całą pewnością jest podmiotem nowoutworzonym", a ani skarżący, ani organ I instancji nie wskazał żadnego konkretnego przepisu, który świadczyłby o sukcesji uniwersalnej.

Na koniec organ II instancji zapowiedział, że rozważa możliwość złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...].

W skardze na tak uzasadnioną decyzję D. S. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Wniósł również o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy na podstawie art. 153 p.p.s.a. i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wiążących dla organu wskazań co do zasadności żądania wypłaty odsetek od nieterminowo wypłaconych należności finansowych za okres od [...] do 12 grudnia 2007 r.

Autor skargi zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, tj. naruszenie:

1. art. 6 i [...] w zw. z art. 138 kpa polegające na braku oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz nieprawidłowym ustaleniu następstw prawnych okoliczności, które zaistniały w sprawie,

2. art. [...] i 77 w zw. z art. 138 kpa poprzez niezbadanie w sposób wystarczający sprawy.

W skardze zarzucono też naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75 ust. 1 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmówienie skarżącemu prawa do odsetek mimo nieterminowego wypłacenia mu świadczeń finansowych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że roszczenie skarżącego znajduje oparcie w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a za datę początkową naliczania odsetek skarżący przyjął dzień [...], kiedy to uprawomocniła się decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 25 kwietnia 2006 r. stwierdzająca nieważność decyzji dotyczącej wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego. Uzasadniając taką datę skarżący powołał się na ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym z chwilą stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej obalone zostaje domniemanie ważności tej decyzji, a zatem w okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego prawo do uposażenia nie przysługuje. Skoro więc z tą chwilą wymagalne staje się roszczenie o zapłatę należności głównej, od tej również daty należy liczyć odsetki ustawowe w razie nieterminowej wypłaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie.

W uzasadnieniu pierwszego wniosku organ powołał się na treść art. 58 § 1 pkt 4 zd. drugie p.p.s.a. i wywiódł, że "zwrot pomiędzy tymi samymi stronami musi być wykładany w sposób umożliwiający objęcie jego zasięgiem WKU w K., który to organ został wciągnięty w orbitę przedmiotowej sprawy". Organ nie wskazał wyraźnie, w jakiej sprawie toczącej się pomiędzy tymi samymi stronami sprawa objęta skargą została już prawomocnie osądzona. Przytoczył natomiast sygnatury dwóch różnych spraw ze skarg D. S. toczących się przed WSA w Kielcach (II SAB/Ke 13/11 i II SA/Ke 348/08), jednej z jego skargi kasacyjnej zawisłej przed NSA (I OSK 66/09) oraz szereg orzeczeń sądów powszechnych wydanych w sprawach toczących się z udziałem D. S., "od których nie da się abstrahować".

Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że mimo niezachowania przez organy administracji koperty, w której przesłane zostało datowane na 3 sierpnia 2011 r. odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] doręczonej pełnomocnikowi odwołującego się w dniu 20 lipca 2011 r., należało w sprawie przyjąć, że odwołanie to zostało wniesione w ustawowym, 14-dniowym terminie. Organy obu instancji, które weryfikowały zachowanie wymogów formalnych przy składaniu tego odwołania stwierdziły bowiem, że zostało ono wniesione w terminie (opinia do odwołania z 9 sierpnia 2011 r. k. 3 odwrót akt administracyjnych organu II instancji, oświadczenie pełnomocnika organu złożone na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r., k. 76).

Następnie trzeba wyjaśnić, że żądanie D. S. dotyczące przyznania odsetek od nieterminowej wypłaty uposażenia i innych należności pieniężnych za okres jego pozostawania poza zawodową służbą wojskową z powodu nieważnego wypowiedzenia mu tej służby, podlegało załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, co wynika z treści art. 75 ust. 3, a także art. 96 ust. 10 i art. [...] ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zwanej dalej ustawą o służbie wojskowej (Dz. U. Nr 90/2010 poz. 593 ze zm.).

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zasad postępowania administracyjnego należy stwierdzić, że jednym z obowiązków organów administracji wynikającym z art. [...] kpa jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Uczynienie zadość temu obowiązkowi polega na dokonaniu takich ustaleń, które są istotne dla rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Aby ustalić jakie okoliczności są w sprawie istotne konieczne jest na wstępie wyjaśnienie jaki jest przedmiot danej sprawy. Konkretyzacja przedmiotu sprawy powinna nastąpić już w chwili wszczęcia postępowania, co może nastąpić na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 ust. 1 kpa) i o czym organ administracji ma obowiązek zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (art. 61 ust. 4 kpa).

Z naruszeniem ostatnio powołanego przepisu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, a przez to i do jasnego określenia, co jest jego przedmiotem. Czynność taka była o tyle istotna, że w przedstawionych Sądowi aktach sprawy znajdują się dwa wnioski o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania i wypłaty odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r.; pierwszy datowany na 1 grudnia 2009 r., w którym nie określono jakiej kwoty i za jaki okres strona się domaga, i drugi z dnia 5 lipca 2010 r., gdzie określono, że strona dochodzi odsetek od kwoty 52.628,15 zł oraz od kwoty 45.462,51 zł, za okres od dni wymagalności świadczeń do dnia 12 grudnia 2007 r. Również w decyzjach organów obu instancji nie wskazano na podstawie którego z wniosków prowadzone było postępowanie.

Konsekwencją takiej wadliwości było to, że organ I instancji odmawiając D.S. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia, w uzasadnieniu stwierdził między innymi, że odsetki takie można naliczać dopiero od chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, choć skarżący domagał się odsetek naliczonych właśnie za ten okres.

Kolejne naruszenie przepisów postępowania dotyczyło wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji (...) nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., jeżeli nie odzwierciedla w dostateczny sposób ustaleń faktycznych, a rozważania organu nie nawiązują do materiału dowodowego i przepisów prawa, nadto jest zbyt ogólnikowe i lakoniczne oraz nie zawiera wyczerpujących ustaleń faktycznych i ich rozważenia w świetle stanu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 291/10, LEX nr 1071251). Istotną częścią ustaleń faktycznych, które winny się znaleźć w uzasadnieniu decyzji jest uporządkowane, chronologiczne przedstawienie przebiegu przedmiotowego postępowania, a także innych postępowań administracyjnych, sądowoadministracyjnych i toczących się przed sądami powszechnymi, jeżeli ich przebieg i efekty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest bowiem rzeczą sądu administracyjnego domyślanie się, jakimi ustaleniami faktycznymi kierował się organ rozstrzygając sprawę, ani tym bardziej samodzielne dokonywanie tych ustaleń w oparciu o przedstawione akta administracyjne oraz dokumenty składane przez strony na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

Z naruszeniem wskazanych zasad w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło chronologicznego i kompletnego przedstawienia istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, co było szczególnie istotne ze względu na charakter i skomplikowanie sprawy. W uzasadnieniu tym znalazło się natomiast wiele wątków, które były nieistotne dla końcowego rozstrzygnięcia. Chodzi tu przykładowo o informacje o próbie zwrotu przez organ odwołania strony z powodu nieuiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, (która to próba spowodowało 9-miesięczną zwłokę w załatwieniu sprawy i zakończyła się ostatecznym postanowieniem Inspektora Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia 20 kwietnia 2012 r. uchylającym postanowienie organu II instancji), czy polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz informacje o jego możliwym uchyleniu, bądź stwierdzeniu jego niezgodności z prawem (które to zdarzenia do momentu ich wystąpienia nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie, skoro prawomocny wyrok wiąże strony i organy administracji). Wskazane rozważania zawarte w uzasadnieniu decyzji organu II instancji zostały w nim umieszczone z naruszeniem art. 107 § 1 kpa. Uzasadnienie faktyczne i prawne które powinna zawierać decyzja administracyjna, powinno dotyczyć bowiem tylko okoliczności związanych z jej przedmiotem, a nie okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia, bądź w ogóle nie dotyczących rozpatrywanej sprawy.

Ponieważ przedmiotem rozstrzygania w sprawie były należności pieniężne stanowiące odsetki ustawowe za okres przeszły od nieterminowo wypłaconych stronie należności finansowych z tytułu zawodowej służby wojskowej i jej wadliwego rozwiązania, co do których to należności zapadały już rozstrzygnięcia organów administracji, sądów administracyjnych i powszechnych, a także dochodziło do wypłaty tych należności, bez precyzyjnego ustalenia zakresu żądania strony, wielkości przyznanych i wypłaconych stronie kwot, dat w jakich te wypłaty nastąpiły, a także dat od których należności te były wymagalne, a nadto bez przedstawienia tych ustaleń w uzasadnieniu wydanej decyzji, nie było możliwe prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, ani zweryfikowanie tego rozstrzygnięcia przez Sąd.

Nie mającym istotnego wpływu na wynik sprawy, ale utrudniającym realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a także utrudniającym odwoływanie się do znajdujących się w aktach dokumentów, było niedostrzeżone przez organ II instancji naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania polegające na braku numeracji kart akt tego organu, a także braku metryki sprawy zawierającej odnotowanie poszczególnych czynności podejmowanych w sprawie i spisu znajdujących się w aktach dokumentów.

Już wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania, z wyłączeniem ostatnio wymienionego, jako mające istotny wpływ na wynik sprawy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Oprócz jednak tych naruszeń, organy obu instancji dopuściły się też naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawą zgłoszonego w sprawie żądania był przepis art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej. Zgodnie z jego treścią w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. O odsetkach ustawowych orzeka w decyzji administracyjnej organ właściwy w sprawie przyznania uposażenia lub innej należności.

W sprawie nie mogło być wątpliwe, że przysługujące D. S. uposażenie i inne należności pieniężne za okres jego pozostawania poza zawodową służbą wojskową z powodu nieważnego wypowiedzenia mu tej służby, zostały mu wypłacone z opóźnieniem.

Spośród dwóch wypłaconych mu kwot, od których domagał się odsetek, pierwsza z nich, tj. kwota 45.462,51 zł została wypłacona w dniu 12 grudnia 2007 r., a druga w kwocie 52.628,15 zł zasądzona wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2010 r., została wyegzekwowana w czerwcu 2010 r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 13 grudnia 2007 r. Zgodnie z informacją głównej księgowej Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia 29 maja 2008 r. na pierwszą wymienioną kwotę składały się: uposażenie zasadnicze za lata 2004-2007, nagroda roczna za 2004 r., dodatkowe uposażenie roczne za lata 2004-2006, gratyfikacja urlopowa za lata 2005-2006 i ekwiwalent za przejazdy za lata 2005-2006. Należności te zostały wypłacone w kwotach brutto, ale bez odsetek za okres od daty wymagalności poszczególnych objętych tą wypłatą należności do daty ich wypłaty. Podzielając pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2009 r., I OSK 1426/08, LEX nr 552310, że wymagalność roszczenia o odsetki może nastąpić od daty uprawomocnienia się decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego, zaś końcowym okresem, co do zasady winna być data wypłaty uposażenia, należy zauważyć, że decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy, została wydana w dniu [...] W konsekwencji tej decyzji, Komendant WKU K. w dniu [...] wydał rozkaz dzienny nr [...], którym stwierdził nieważność rozkazu dziennego Komendanta WKU K. nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej zwolnienia i skreślenia z ewidencji oraz wszelkiego rodzaju zaopatrzenia D. S. Z ułomnych ustaleń organu II instancji, ani nawet z akt sprawy nie wynika, kiedy wspomniane decyzje (co do charakteru prawnego rozkazu personalnego por. art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie żołnierzy) stały się prawomocne. Jeżeli nie były one jednak zaskarżone, to niewątpliwe jest, że omawiane należności składające się na kwotę 45.462,51 zł były wymagalne wcześniej, niż zostały one wypłacone (co nastąpiło dnia 12 grudnia 2007 r.) i to nawet przy uwzględnieniu daty wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73 ustawy o służbie żołnierzy, określonej w art. 81 ust. 3 tej ustawy na 14 dni od dnia, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające otrzymanie tych należności albo właściwy organ podjął decyzję o przyznaniu żołnierzowi tych należności, w przypadku gdy przyznanie prawa do należności lub określenie ich wysokości jest uzależnione od wydania takiej decyzji.

Druga z kwot, od których skarżący domagał się odsetek, tj. kwota 52.628,15 zł, została wyegzekwowana w czerwcu 2010 r. wraz z odsetkami wyliczonymi od dnia 13 grudnia 2007 r., przez komornika sądowego w wykonaniu wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...], VII C 250/09. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, zasądzona kwota odpowiadała odprawie w wysokości 560 % wynagrodzenia zasadniczego, wypłaconej skarżącemu w 2004 r. w związku z jego nieważnym (jak się później okazało), zwolnieniem ze służby, której potrącenie z należnych D. S. świadczeń za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r. w kwocie 52.628,15 zł było niedopuszczalne. Ponieważ kwota 52.628,15 zł w związku ze stwierdzeniem wadliwości jej potrącenia okazała się być należną na rzecz skarżącego wcześniej, niż w dniu 13 grudnia 2007 r. (od którego to dnia odsetki od tej kwoty zasądził Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...], D. S. należą się dalsze odsetki od tej kwoty za okres od daty jej wymagalności, do dnia 12 grudnia 2007 r. Określenie dat wymagalności składających się na kwotę 52.628,15 zł uposażeń, względnie innych należności, powinno nastąpić analogicznie jak przedstawiono wyżej odnośnie kwoty 45.462,51 zł. Należy jednak pamiętać, że jeśli na potrąconą kwotę 52.628,15 zł składała się również odprawa w wysokości 600 % uposażenia zasadniczego należna w związku z ponownym zwolnieniem skarżącego ze służby z dniem 30 września 2007 r. (co organ I instancji ustali przy ponownym rozpatrzeniu sprawy), to ewentualne odsetki od tej kwoty należne byłyby dopiero od dnia wymagalności tej nowej odprawy.

Odnosząc się do stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji Sąd wyraża pogląd, że w niniejszej sprawie można mówić o zwłoce w wypłacie uposażenia i innych należności, o jakiej mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie żołnierzy. Źródłem uwzględnionych co do należności głównych roszczeń skarżącego były bowiem decyzja i rozkaz personalny, które okazały się nieważne. Mimo tego należności te zostały wypłacone z opóźnieniem, a w części dopiero w drodze egzekucji komorniczej. Nie można więc twierdzić, aby organy, które wadliwie odmawiały wypłaty tych należności nie pozostawały w zwłoce.

Mając powyższe na uwadze nie można mieć wątpliwości, że dochodzone w sprawie odsetki, co najmniej w części się należały. Odmawiając ich wyliczenia i przyznania organy administracji naruszyły więc wskazane przepisy ustawy o służbie żołnierzy.

Na przeszkodzie takiemu wnioskowi nie stały też, w ocenie Sądu, argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nieprawdą w szczególności jest, że uwzględnienie wniosku oznaczałoby wydanie decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a więc decyzji dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967).

Organ II instancji nie wskazał wyraźnie, w jakiej sprawie toczącej się pomiędzy tymi samymi stronami sprawa objęta wnioskiem strony została już ostatecznie rozstrzygnięta. Jeżeli organ miał na myśli sprawę zakończoną decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Komendanta WKU K. w K. z dnia [...] przyznającą D. S. odprawę w kwocie 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, z jednoczesnym pomniejszeniem jej o kwotę wcześniej wypłaconej odprawy w wysokości 560 % tj. kwotę 12.863,31 zł., to należy zauważyć, że przedmiot sprawy załatwionej tamtą decyzją był zupełnie odmienny, niż przedmiot niniejszej sprawy. W tamtej sprawie organ rozstrzygnął bowiem o odprawie przysługującej żołnierzowi zwalnianemu ze służby z dniem 30 września 2007 r., a w niniejszej odmówił przyznania odsetek od uposażenia i innych należności pieniężnych za okres jego pozostawania poza zawodową służbą wojskową w okresie od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r. Bez znaczenia przy tym jest eksponowana przez organ II instancji okoliczność, że D. S. domagał się we wniosku z dnia 23 kwietnia 2007 r. załatwionym decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...], przyznania wszelkich świadczeń z powodu nieważnego wypowiedzenia mu służby, skoro organy w tamtej sprawie nie rozstrzygnęły o całości żądania strony, a jedynie o odprawie.

Nie mógł również odnieść skutku sformułowany w odpowiedzi na skargę zarzut przedawnienia.

Kwestię tę reguluje przepis art. 75 ust. 1 i 2 ustawy o służbie żołnierzy, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, a bieg przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, przerywa:

1) każda czynność przed organem właściwym do rozpatrzenia roszczenia podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia;

2) uznanie roszczenia.

W celu oceny, czy roszczenie zgłoszone przez stronę uległo przedawnieniu, należy więc najpierw określić datę zgłoszenia tego roszczenia, następnie datę w jakiej to roszczenie stało się wymagalne, a potem ewentualnie ustalić, czy nie doszło do przerwania biegu przedawnienia zgłoszonego roszczenia.

Wskazana analiza nie została przeprowadzona przez organ II instancji powołujący się na przedawnienie. Jak to już bowiem wyżej wyjaśniono, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie doszło do jasnego określenia, na podstawie jakiego wniosku postępowanie było prowadzone, choć w przedstawionych Sądowi aktach znalazły się dwa wnioski o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania i wypłaty odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r.; pierwszy datowany na 1 grudnia 2009 r., i drugi z dnia 5 lipca 2010 r. Jak to również wyżej przedstawiono, organ nie określił też daty wymagalności roszczenia strony podając na potrzeby zgłoszonego zarzutu przedawnienia trzy różne daty. Podzielając jednak przytoczony już wyżej pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 17 lipca 2009 r., I OSK 1426/08, LEX nr 552310, oraz uwzględniając datę wydania decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 22 listopada 2007 r. stwierdzającej nieważność decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy, oraz uwzględniając datę wydanego w następstwie tej decyzji rozkazu dziennego nr [...] Komendanta WKU K. z dnia [...], którym stwierdzono nieważność rozkazu dziennego Komendanta WKU K. nr [...] z dnia [...], a także uwzględniając treść art. 81 ust. 3 ustawy o służbie żołnierzy - nie można mieć wątpliwości, że 3-letni termin przedawnienia roszczenia, z którym wystąpił skarżący – w sprawie nie upłynął. Należy też pamiętać, że skoro D. S. w okresie biegu przedawnienia, bo w dniu 23 kwietnia 2007 r. wnosił do organu o przyznanie wszelkich świadczeń z tytułu uposażenia i innych należności pieniężnych wraz z odsetkami za okres od 1 lutego 2004 r. do 9 stycznia 2007 r., a następnie powtórzył ten wniosek w dniu 3 sierpnia 2007 r., to czynności te, jako podjęte przed właściwym organem bezpośrednio w celu dochodzenia przedmiotowego roszczenia, zgodnie z przytoczonym art. 75 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie żołnierzy, spowodowały przerwanie biegu przedawnienia, po czym bieg przedawnienia rozpoczął się na nowo.

Nie mógł być uwzględniony również zarzut braku legitymacji WKU do zaspokojenia roszczenia skarżącego, jako byłego żołnierza innej jednostki, tj. WKU K., zlikwidowanej - w ocenie organu II instancji – bez śladu. Wbrew twierdzeniom organu z dniem 1 stycznia 2010 r. WKU stała się następcą prawnym zniesionej Wojskowej Komendy Uzupełnień K. w K, o czym stanowi wprost § 4 pkt [...] przywołanego przez organ rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz. U. Nr 41/10 poz. 242 ze zmianą).

Podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty dotyczące braku środków na zaspokojenie ewentualnych roszczeń skarżącego, wynikłego ze statusu organów będących podmiotami sektora finansów publicznych oraz obaw związanych z naruszeniem dyscypliny budżetowej, w oczywisty sposób nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Podmiot publiczny nie może bowiem odmówić wydania decyzji uwzględniającej zasadne roszczenia swojego funkcjonariusza nawet w razie braku środków na ich zaspokojenie.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 zd. drugie p.p.s.a. należy zauważyć, że nie ma on żadnego uzasadnienia i świadczy o niezrozumieniu przez autora odpowiedzi na skargę różnicy pomiędzy zagadnieniem powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a tym samym zagadnieniem w postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 zd. drugie p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nią objęta pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W przytoczonym przepisie chodzi o tożsamość spraw sądowoadministracyjnych, a więc spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których przepisy p.p.s.a. stosuje się z mocy ustaw szczególnych (art. 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 pkt 1- [...] p.p.s.a., w tym na decyzje administracyjne. O tożsamości takich spraw można więc mówić wtedy, gdy pomiędzy tymi samymi stronami dochodzi do powtórnego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na tę samą decyzję administracyjną. Składając wniosek o odrzucenie skargi z powodu opisanego w art. 58 § 1 pkt 4 zd. drugie p.p.s.a., organ II instancji nawet nie wspomniał o takiej sytuacji, ponieważ nie miała ona w sprawie miejsca. Wspomniane w odpowiedzi na skargę wyroki WSA w Kielcach dotyczyły bowiem skargi na bezczynność organu oraz na inną decyzję niż zaskarżoną w niniejszej sprawie.

O ile można wyczytać z nieprecyzyjnego uzasadnienia wniosku organu o odrzucenie skargi znajdującego się w odpowiedzi na skargę, zarzut organu prawdopodobnie dotyczył tożsamości spraw administracyjnych rozstrzyganych przez terenowe organy administracji wojskowej na podstawie składanych w ostatnich latach wniosków D. S. dotyczących wypłaty uposażenia i innych należności pieniężnych, co nawet gdyby rzeczywiście miało miejsce, nie mogłoby uzasadniać zarzutu odrzucenia skargi z powodu rei iudicatae. Ponadto, jak to wyżej wyjaśniono w sprawie nie zachodziła również tożsamość spraw administracyjnych rozpatrywanych przez organy administracji na skutek wniosków skarżącego z 23 kwietnia 2007 r. i z dnia 1 grudnia 2009 r.

Ponieważ wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania popełnione przez organy obu instancji mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a naruszenia przepisów prawa materialnego miały wpływ na jej wynik, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a). i c). w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie uwzględniając wszystkie przedstawione wyżej szczegółowo uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku zapadło na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a). w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163/02 poz. 1349 ze zm.) Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 2400 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę złożyło się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika – radcy prawnego obliczone na podstawie wskazanych przepisów od podanej w skardze wartości przedmiotu sprawy dotyczącej należności pieniężnej.