Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA 695/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r., sprawy ze skargi B. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego nabycia własności gruntu I. uchyla zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza na rzecz B. A. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 30 zł (trzydzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 21 stycznia 2002 r. B. A. zwrócił się o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości, położonej w E. przy ul. "[...]", będącej w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, Prezydent Miasta E., działając na podstawie art. l ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, póz. 1209 ze zm.), decyzją z dnia 20 grudnia 2002 r., odmówił nieodpłatnego nabycia prawa własności wskazanej wyżej nieruchomości. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. l ust. l powołanej ustawy, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, zabudowanych na cele mieszkaniowe, przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, użytkownikami wieczystymi tych nieruchomości. W niniejszej sprawie, prawo użytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości oraz fundamenty pod budowę domu mieszkalno-usługowego wnioskodawca nabył wprawdzie aktem notarialnym z dnia 11 kwietnia 1985 r., lecz zameldował się w wybudowanym domu dopiero w dniu 12 marca 1993 r. W świetle powyższego, organ stwierdził, że wykorzystanie działki na cele mieszkaniowe nastąpiło po dniu 26 maja 1990 r., a ponadto w dniu wejścia w życie powołanej ustawy, przedmiotowa działka użytkowana była nie tylko na cele mieszkaniowe, lecz także na cele usługowe (punkt gastronomiczny "[...]"), a zatem nie spełnione zostały wymogi z art. l ust. l powołanej ustawy.

W odwołaniu od tej decyzji, B. A. wskazał, że wybudowany na użytkowanej działce budynek znajdował się w 1987 r. w stanie surowym zamkniętym, a przez kolejne lata był przez odwołującego się wykańczany. Podniósł, iż w powołanej ustawie nie ma mowy o terenie użytkowanym na cele mieszkaniowe, jak twierdzi organ I instancji, a o terenie zabudowanym na cele mieszkaniowe. Oświadczył, że jego działka spełnia te wymogi, bowiem poza budynkiem usługowym i wjazdem do tego budynku, reszta terenu przeznaczona jest na grunt przydomowy. W ocenie odwołującego się, z ustawy nie wynika również wyraźny wymóg, aby teren ten musiał być użytkowany wyłącznie na cele mieszkaniowe.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 11 lutego 2003 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ściśle precyzuje, że prawo nabycia własności nieruchomości gruntowej pozostającej w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych przysługuje wyłącznie w stosunku do nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe. W niniejszej sprawie nieruchomość została natomiast nabyta i zabudowana na cele mieszkalno-usługowe. Tym samym, brak było podstaw do uwzględnienia przez organ I instancji wniosku z dnia 21 stycznia 2002 r.

W skardze z dnia 17 marca 2003 r., złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B. A. zarzucił decyzjom organów obydwu instancji niezgodność z prawem, polegającą na błędnej interpretacji art. l ust. l powołanej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. i na tej podstawie wniósł o ich uchylenie i orzeczenie o nieodpłatnym nabyciu prawa własności działki, będącej w jego użytkowaniu. W uzasadnieniu, powołując się na przytoczony wyżej stan faktyczny wskazał, że zgodnie z art. l ust. l powołanej ustawy, działka mająca ulec nieodpłatnemu przekształceniu musi być zabudowana na cele mieszkaniowe. Warunek ten został przez skarżącego spełniony, bowiem na działce tej wybudowany został budynek mieszkalny, w którym obecnie zamieszkuje. Skarżący nie zaprzeczył, że wraz z budynkiem mieszkalnym wybudowana została również część budynku przeznaczona na działalność usługową, ale wskazał, że powołany wyżej przepis nie stanowi, iż działka powinna być zabudowana wyłącznie na cele mieszkaniowe. Gdyby bowiem taka była wola ustawodawcy, zapis taki niewątpliwie znalazłby się w ustawie. Skarżący wskazał ponadto, iż przy wykładni powołanego wyżej przepisu należy kierować się społeczno-gospodarczym celem ustawy. Wyjaśnił, że przedmiotowa działka służy głównie zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych, jej część usługowa zapewnia natomiast zdobycie środków utrzymania. Skarżący wykazał również, że przeważająca część działki spełnia rolę związaną ściśle z zabudową mieszkalną, a to świadczy w jego ocenie o tym, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. l ust. l powołanej ustawy.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zrn.).

Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych decyzji wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu.

W niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji stwierdził naruszenie przepisów procesowych, które miało istotny wpływ na jej wynik.

Wskazać należy, że w świetle przepisu art. l ust. l pkt l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, póz. 1209 ze zm.), roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 24 października 2001 r., użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi tych nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący na mocy umowy spisanej w formie aktu notarialnego w dniu 11 kwietnia 1985 r. stał się użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowej, położonej w E. przy ul. "[...]" oraz właścicielem znajdującego się na niej fundamentu pod budowę domu mieszkalno-usługowego. Dla stwierdzenia, czy skarżącemu przysługuje opisane wyżej roszczenie, konieczne jest zatem ustalenie, czy w dniach 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r. wskazana nieruchomość gruntowa zabudowana była na cele mieszkaniowe. Ustalenie powyższej okoliczności nie jest jednak jednoznacznie możliwe w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Wskazać należy, że zgodnie z wpisem w księdze wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości (odpis z księgi wieczystej z dnia 24 września 2002 r.) użytkowana przez skarżącego działka zabudowana jest dwukondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem usługowym, stanowiącymi odrębny od gruntu przedmiot własności. Z akt sprawy nie wynika jednak kiedy budynki te zostały wzniesione na przedmiotowej działce. Brak jest w nich również jakichkolwiek innych, bliższych informacji na temat opisanych budynków, takich jak m.in. dane o ich powierzchni oraz konstrukcji (czy są to dwa odrębne budynki, czy też stanowią one konstrukcyjną całość). W aktach sprawy znajduje się wprawdzie spisana w dniu 19 grudnia 2002 r. notatka służbowa z oględzin spornej działki, zgodnie z którą budynek usługowy został dobudowany do budynku mieszkalnego, ale notatki tej nie można uznać za dowód w sprawie. Wskazać bowiem należy, że w sytuacji, gdy organ administracji uznał za potrzebne przeprowadzenie w sprawie dowodu z oględzin powinien uprzednio, zgodnie z art. 79 § l kpa, zawiadomić stronę o miejscu i terminie jego przeprowadzenia, zapewniając jej tym samym możliwość czynnego w nim udziału. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby strona była zawiadomiona o wskazanym dowodzie z oględzin. Zauważyć ponadto należy, że z oględzin dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej sporządzony powinien być, zgodnie z art. 67 § 2 pkt 3 kpa, protokół, spełniający wymogi z art. 68 kpa. Znajdująca się w aktach sprawy notatka służbowa nie spełnia tych wymogów. Nie wynika z niej przede wszystkim przez kogo została sporządzona. Brak jest w niej bowiem zarówno oznaczenia organu, jak i stopnia służbowego spisującego ją pracownika. Sąd może zatem jedynie domniemywać, że osoba ta jest pracownikiem organu orzekającego w sprawie. Z tych samych powodów za pozbawioną mocy dowodowej uznać należy również notatkę służbową sporządzoną przez tą samą osobę w dniu 6 listopada 2002 r., w której nie wskazano ponadto źródła ujawnionych w niej informacji. W sytuacji zaś, gdy organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na wskazanych dokumentach, nie powinna budzić wątpliwości ich wiarygodność.

Odnosząc się do ustaleń organów administracji publicznej poczynionych w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowody, zauważyć ponadto należy, że sam fakt zameldowania się skarżącego w wybudowanym domu dopiero w dniu 12 marca 1993 r. nie przesądza o tym, że w dniu 26 maja 1990 r. sporna nieruchomość gruntowa nie była zabudowana na cele mieszkaniowe. Dla ustalenia tego faktu konieczne jest bowiem ustalenie stanu budowy oraz charakteru budowanego budynku na wskazany wyżej dzień. Istotna w sprawie i wymagająca potwierdzenia jest zatem wskazana przez skarżącego w odwołaniu okoliczność ukończenia budowy domu w 1987 r. Zauważyć należy również, że sam fakt kupna przez skarżącego fundamentu pod budowę domu mieszkalno-usługowego oraz jego wybudowania nie przesądza jeszcze o tym, że na dzień 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r. wskazana nieruchomość gruntowa nie była zabudowana na cele mieszkaniowe.

Wyjaśnienia wymaga jednak okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w wybudowanym budynku, w szczególności zaś konieczne jest zebranie dowodu potwierdzającego, od kiedy skarżący prowadzi przedmiotową działalność gospodarczą oraz ustalenie czy jest ona prowadzona w wybudowanym dla tego celu odrębnym budynku, czy też budynku stanowiącym konstrukcyjną całość z budynkiem mieszkalnym.

Wskazać bowiem należy, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzić, stosownie do art. 7 i 77 § l kpa, dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być bowiem dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny, wyrażającymi się m.in. w dokonaniu wszechstronnej oceny całokształtu prawidłowo zebranego materiału dowodowego oraz zgodnej z prawidłami logiki oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy.

Tym samym, w toku ponownego rozpoznawania sprawy, konieczne będzie przeprowadzenie przez organ I instancji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego w sposób pozwalający na wyjaśnienie wskazanych wyżej wątpliwości.

Niniejszy wyrok Sądu nie przesądza o treści ponownie wydanej decyzji. W tym stanie sprawy przedwczesne było bowiem jej merytoryczne rozpoznanie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 powołanej wyżej ustawy. Zgodnie z art. 152 ustawy, Sąd orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.