Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1895/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędzia NSA Leszek Kamiński Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1551/11 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1551/11 po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji, w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję; w punkcie 2. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 440 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2011 r. odmawiającą uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2006 r. ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie budynku szkoły podstawowej i przedszkola na działce o nr ew. [...] z obr. [...] w Warszawie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. została ogłoszona w drodze obwieszczenia w dniu 5 lipca 2006 r. Wnioskiem z dnia [...] marca 2009 r. S. J. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Podniósł, iż jest jednym z następców prawnych byłych właścicieli terenu, na którym planowana jest inwestycja, a decyzja o wywłaszczeniu jego poprzedników prawnych z przedmiotowej nieruchomości została usunięta z obrotu prawnego w ramach postępowania administracyjnego toczącego się od 2000 roku. Zdaniem wnioskodawcy, następcy prawni byłych właścicieli terenu planowanej inwestycji, mimo iż posiadali interes prawny, zostali pominięci jako strony w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego na obszarze objętym unieważnionym wywłaszczeniem. Wnioskodawca wskazał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia o wywłaszczeniu powoduje, iż w świetle kodeksu postępowania administracyjnego taka decyzja nigdy nie została wydana. Pojawiła się zatem nowa okoliczność w sprawie, że Skarb Państwa, a w konsekwencji Miasto Stołeczne Warszawa, nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości objętej wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż w trakcie postępowania w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości. Postępowanie to nie było zakończone, a tym samym nie było przeszkód prawnych do wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz nie było podstaw prawnych do uznania za strony uczestników postępowania o zwrot nieruchomości. S. J. nie był stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Stronami tego postępowania byli właściciele i użytkownicy wieczyści działki, której dotyczyło postępowanie oraz działek sąsiednich. W związku w tym, że spadkobiercy byłych właścicieli części działki nr ew. [...] w obrębie [...] (obecnie nr ew. [...]) stali się właścicielami działki o nr ew. [...] z obrębu [...] na podstawie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...].09.2006 r., czyli po dacie wydania decyzji celu publicznego nr[...] z dnia [...].06.2006 r. organ pierwszej instancji nie miał podstaw do uznania S. J. za stronę tego postępowania, gdyż nabył on takich praw dopiero po jego zakończeniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie S. J. od decyzji organu pierwszej instancji wskazało, że w sprawie, w której przedmiotem jest ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego przymiot strony przysługuje osobom uprawnionym w stosunku do nieruchomości, na której ma być ona lokalizowana oraz na które będzie ona oddziaływać, co wynika z art. 52 ust 2 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Powyższe oznacza, że stronami postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., oprócz inwestora, tj. Burmistrza Dzielnicy [...] m. st. Warszawy, uznać należy również właścicieli lub użytkowników wieczystych wszystkich działek, na których miała zostać zrealizowana przedmiotowa inwestycja celu publicznego, ewentualnie działek, na które inwestycja ta miałaby oddziaływać w przyszłości. Ponieważ S. J. dopiero na podstawie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2006 r. uzyskał prawo do części terenu, na którym miała zostać zrealizowana przedmiotowa inwestycja budowlana, to mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało, że do dnia [...] czerwca 2006 r., tj. do chwili wydania decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...]., nie miał on interesu prawnego w rozstrzygnięciu zakończonego ową decyzją postępowania, a co za tym idzie - nie był stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym, w stosunku do niego nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odnosząc się do przesłanki wznowieniowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kolegium wskazało, iż brak jest podstaw do uznania, że w sprawie zaistniała powyższa przesłanka. W szczególności, za podstawę wznowienia postępowania nie może zostać uznane prowadzenie przez inny organ, niezakończonego do dnia wydania decyzji postępowania w sprawie zwrotu całości lub części terenu objętego tą decyzją, dopiero z chwilą ostatecznego zakończenia tegoż postępowania zaistniały nowe okoliczności, które mogły mieć wpływ na wynik innych postępowań (w tym przypadku - określenie kręgu stron postępowania). Ponieważ w dniu [...] czerwca 2006 r. S. J. nie posiadał jeszcze żadnych praw do terenu objętego decyzją nr [...], nie jest możliwe żądanie wznowienia postępowania zakończonego ową decyzją z powołaniem się na nieistniejącą jeszcze okoliczność.

Kolegium wskazało również, że Prezydent m.st. Warszawy nie pominął w toku postępowania udziału spadkobierców B. G. jako stron tego postępowania, gdyż z informacji z ewidencji gruntów na dzień [...] czerwca 2011 r. wynika, że nie byli oni ujawnieni jako właściciele lub wieczyści użytkownicy działki nr ew. [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2011 r. S. J. zarzucił: rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie indywidualnego doręczania pism i decyzji do stron postępowania zgodnie z danymi adresowymi znajdującymi się w aktach. Zamiast tego, wszystkie doręczenia zostały dokonane na adres jednej strony tj. skarżącego. Skarżący podniósł również, że zaskarżona decyzja nie została doręczona jego pełnomocnikowi. Zarzut skargi dotyczy także nieuzasadnionego pominięcia jako strony przedmiotowego postępowania spadkobierców B. G. Skarżący zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie jest on stroną postępowania, mimo iż oceniana w postępowaniu wznowieniowym decyzja Prezydenta m.st. Warszawy dotyczy gruntu, do którego przysługuje skarżącemu tytuł prawny wobec unieważnienia decyzji wywłaszczeniowej. W ocenie skarżącego organ nie przeprowadził postępowania co do istnienia przyczyn wznowienia oraz nie dokonał oceny zarzutów zgłoszonych do decyzji w odwołaniu.

Skarżący wniósł o uznanie, iż organ pierwszej instancji oceniał decyzję nr [...], a nie decyzję nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skargę za zasadną, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznał za usprawiedliwione.

Jak zaznaczył Sąd, postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w trybie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku, do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania.

Wniosek o wznowienie postępowania dotyczył postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta m.st. Warszawy Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., wydaną na podstawie art. 50 ust. 1, art. 51 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie budynku szkoły podstawowej i przedszkola na działce o nr ew. [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Postępowanie toczyło się na wniosek inwestora planowanej inwestycji tj. Burmistrza Dzielnicy [...] Urzędu m.st. Warszawy. Decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. stała się prawomocna w dniu 19 lipca 2006 r.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że stronami postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, oprócz inwestora byli również właściciele lub użytkownicy wieczyści działki, na której miała zostać zrealizowana inwestycja, jak również właściciele lub użytkownicy wieczyści działek, na które inwestycja ta mogłaby oddziaływać.

S. J. wnosząc o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r., powołał jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Minister Budownictwa decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2006 r., po rozpatrzeniu wniosku K. J., S. J., E. K., T. H., F. M., M. M., J. L. i A. M., stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 1954 r. Nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa ([...]) nieruchomości położonej w C. pow. P., stanowiącej współwłasność R. i H. H. oraz przyznaniu odszkodowania (pkt 9 orzeczenia), w części nie objętej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 1957 r. Nr [...]. Decyzja ta dotyczyła stwierdzenia nieważności wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej obecnie część działki nr [...], położonej w obrębie [...], przy ul. [...], będącej własnością m.st. Warszawy (na podstawie decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...]) i znajdującej się we władaniu Zespołu Szkół [...] Nr [...] i znajduje się tam również siedziba [...] Liceum Ogólnokształcącego w Warszawie. Po rozpoznaniu wniosku Prezydenta m.st. Warszawy o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Budownictwa decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2006 r.

S. J. oraz K. J., E.K., T. H., F. M., M.M., J.L. i A. M. są następcami prawnymi R. i H. H. Wobec powyższego należy uznać, że w/w osoby mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. we wszystkich sprawach administracyjnych dotyczących nieruchomości, co do której stwierdzono nieważność wywłaszczenia decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. Obecnie dotyczy to działki nr ew. [...], powstałej z podziału działki nr ew. [...]. Działka nr ew. [...] objęta jest decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. Interes prawny skarżącego, o którym mowa wyżej, jest następstwem decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. Skoro decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. została wydana i stała się prawomocna przed wydaniem decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r., to skarżący nie może skutecznie powołać się na skutki prawne wynikające dla niego z tej ostatniej decyzji w stosunku do postępowania, które zostało wcześniej zakończone, kiedy te skutki jeszcze nie powstały.

Następnie Sąd wskazał, że dla wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania, niezbędne jest wykazanie, że w czasie postępowania toczącego się w trybie zwykłym, doszło do uchybień, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r., do uchybienia skutkującego zaistnieniem przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie doszło, gdyż skarżący do czasu zakończenia tego postępowania nie legitymował się prawami do części działki nr ew. [...]. Bez znaczenia jest tu fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wywołuje skutki ex tunc, gdyż skutki te powstały dopiero w dacie wydania decyzji nieważnościowej.

Dalej Sąd podkreślił, że skarżący wskazał również na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Jako nową okoliczność, skutkującą wznowieniem postępowania, skarżący wskazał brak tytułu prawnego do nieruchomości Skarbu Państwa a w konsekwencji m.st. Warszawy. Sąd wskazał, że okoliczność ta nie spełnia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie jest to okoliczność istotna dla sprawy, ponadto nie istniała ona w dacie wydawania przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r., gdyż w dacie tej nadal obowiązywała decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...].

Jak wskazał Sąd, po złożeniu przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r., Prezydent m.st. Warszawy, jako organ właściwy do przeprowadzenia postępowania w trybie wznowienia, postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. wznowił postępowanie w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie budynku szkoły podstawowej i przedszkola na działce o nr ew. [...] z obr. [...] w Warszawie. W ramach wznowionego postępowania udział wzięli następcy prawni byłych współwłaścicielek nieruchomości R. H. i H. H. Oprócz S. J., byli to K. J., E. K., T. H., M. M., J. L. i A. M.. W aktach administracyjnych wskazane są adresy tych osób.

Stosownie do art. 40 § 1 i 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Regulacje te stosuje się również do doręczenia decyzji (art. 109 § 1 k.p.a.).

Z akt administracyjnych nie wynika, aby K. J., E. K., T. H., M. M., J.L. i A. M. ustanowili swoim pełnomocnikiem S. J., bądź też wskazali jego adres jako adres do korespondencji. Stąd też Sąd uznał za nieprawidłowe doręczenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2011 r. K. J., E. K., T.H., M.M., J. L. i A.M. na adres S.J.

Natomiast za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi niedoręczenia zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi skarżącego.

Wobec wyjaśnienia Kolegium zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący pominięcia w postępowaniu wznowieniowym spadkobierców B.G. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazał zatem, że ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej ocenę.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku S. J., reprezentowany przez radcę prawnego, podniósł następujące zarzuty:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 141 § 4, art. 170 i art. 171 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez częściowo błędne uzasadnienie zaskarżonego wyroku – tj. zawarcie błędnej tezy, iż do uchybienia skutkującego zaistnieniem przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie doszło, gdyż skarżący do czasu zakończenia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. nie legitymował się prawami do części działki nr ew. [...] oraz błędne uznanie, że bez znaczenia jest fakt, iż stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wywołuje skutki ex tunc.

2. naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący nie wykazali interesu prawnego, uprawniającego ich do występowania w sprawie w charakterze strony,

3. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy to jest "art. 6, art. 7, art. 10, art. 77 poprzez lakoniczne ustosunkowania się w uzasadnieniu do podniesionej okoliczności prowadzonego postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w aspekcie źródła interesu prawnego w postępowaniu lokalizacji celu publicznego".

Wskazując na powyższe, jak zaznaczono - nie zmierzając do podważenia rozstrzygnięcia dokonanego przez Sąd I instancji wniesiono o:

- zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej uzasadnienia poprzez wyrażenie odmiennej oceny prawnej niż Sąd I instancji w kwestii naruszenia procedury a mianowicie uznanie, iż w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. doszło do uchybienia skutkującego zaistnieniem przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 ze względu na równolegle prowadzone przed Ministrem Budownictwa postępowanie nadzorcze – z udziałem Prezydenta m.st. Warszawy – o stwierdzenie nieważności wywłaszczenia, co stanowiło dla skarżącego źródło interesu prawnego. Skarżący powinien być w postępowaniu lokalizacji inwestycji celu publicznego stroną albo co najmniej postępowanie lokalizacyjne winno być przez Prezydenta m.st. Warszawy zawieszone na podstawie art. 97 § 1 ust. 4 do czasu wydania decyzji nadzorczej przez Ministra;

- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdziwszy przesłanek zaistnienia nieważności niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny związany powołanymi w skardze kasacyjnej zarzutami, rozpoznał sprawę w granicach tej skargi.

Zawarte w skardze kasacyjnej podstawy zaskarżenia wyroku nie dają, zgodnie z intencją jej autora, podstaw do jej uwzględnienia, pozwalają jednak na stwierdzenie, że zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Przede wszystkim zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż doszło do nieprawidłowości w doręczeniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2011 r. wszystkim stronom postępowania, która to wadliwość uzasadniała uchylenie zaskarżonej decyzji.

Odmawiając jednak słuszności pozostałym wywodom zawartym przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazać należy, że zasadniczy problem, jaki pojawił się w niniejszej sprawie sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy organ dokonując w ramach prowadzonego postępowania o wznowienie oceny zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) winien jest uwzględnić okoliczność, iż w czasie prowadzenia przez organ postępowania zakończonego wydaniem decyzji, którego wznowienia domaga się strona, przed organem nadzoru toczyło się postępowanie, w wyniku którego stwierdzona została nieważność decyzji wywłaszczeniowej, co stanowiłoby podstawę do wywodzenia interesu prawnego w już zakończonej sprawie. Sąd I instancji w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, że okoliczność, iż w dacie wydania decyzji o lokalizacji celu publicznego, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, równocześnie toczyło się postępowanie, w wyniku którego wobec usunięcia z obrotu prawnego decyzji o wywłaszczeniu jego poprzedników z przedmiotowej nieruchomości, strona uzyskała prawo do części terenu, na którym cel ten ma być zrealizowany, nie czyni możliwym skuteczne powoływanie się na przesłankę wznowieniową określoną przepisem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z takim stwierdzeniem nie sposób się zgodzić.

Wskazać przede wszystkim należy, że przesłanką wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest stwierdzenie, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka ta oznacza sytuację, w której strona nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie strony jest kategorią materialnoprawną; posiadanie przymiotu strony oceniane jest bowiem w oparciu o treść normy prawa materialnego, z której dla danego podmiotu wynikają określone uprawnienia lub obowiązki prawne. Z kolei z art. 10 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej "zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania" prowadzonego przez ten organ. Treść art. 10 § 1 k.p.a. wskazuje na gwarancyjny charakter tego przepisu, zapewniający stronie dwa podstawowe prawa procesowe: prawo do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Te podstawowe prawa procesowe strony organ administracji ma obowiązek zapewnić w toku prowadzonego postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że stroną postępowania o ustalenie lokalizacji celu publicznego, prowadzonego w oparciu o art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), jest właściciel gruntu, na którym przedsięwzięcie miałoby zostać zrealizowane.

W niniejszej sprawie nie sposób było pominąć okoliczności, iż równocześnie z postępowaniem lokalizacyjnym toczyło się postępowanie nadzorcze zmierzające do wyeliminowania ze skutkiem ex tunc z obrotu prawnego orzeczenia o wywłaszczeniu działki, na której realizowany ma być wskazany w decyzji cel publiczny. Stwierdzenie bowiem nieważności decyzji o wywłaszczeniu ma ten skutek, że tytuł prawny do mienia będącego przedmiotem komunalizacji z powrotem przysługuje danemu właścicielowi. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych (patrz: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 169/11) nie ulega wątpliwości, iż mając na względzie, że postępowanie administracyjne dotyczące wywłaszczonych nieruchomości dotyczy interesów prawnych właścicieli tych nieruchomości (w rozumieniu art. 28 k.p.a.), to okoliczność toczącego się postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości skutkuje koniecznością zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność prawidłowego ustalenia stron postępowania. Uwzględniając powyższe nie sposób przyjąć, że spadkobierca właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, z uwagi na swój interes prawny nie posiadał przymiotu strony, tylko i wyłącznie z uwagi na okoliczność, że nieważność decyzji wywłaszczeniowej stwierdzona została już po wydaniu decyzji lokalizacyjnej. Podkreślić przy tym wypada, że decyzje te zostały wydane w niedługim odstępie czasu: decyzja o lokalizacji celu publicznego została wydana przez Prezydenta m.st. Warszawy w dniu [...] czerwca 2006 r., zaś decyzja Ministra Budownictwa stwierdzająca nieważność orzeczenia o wywłaszczeniu, której Prezydent m.st. Warszawy był stroną, wydana została w dniu [...] września 2006 r. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że organ - pomimo posiadanej wiedzy o toczącym się postępowaniu, którego skutkiem było przywrócenie własności wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom poprzedniego właściciela - prowadził i zakończył postępowanie w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego bez udziału strony, której przymiot przysługiwał spadkobiercom właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Uznać zatem należy, że fakt późniejszego orzeczenia organu administracji rzutującego na stosunki własnościowe nieruchomości będącej przedmiotem decyzji o lokalizacji celu publicznego, nie oznacza braku skuteczności powoływania się przez stronę na przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Błędna ocena prawna dokonana przez Sąd I instancji w powyższym zakresie przestaje zatem wiązać i zostaje zastąpiona oceną prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.