Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 500/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi I.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 2 oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. 2000r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.- dalej "K.p.a.") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania I.P., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeby zakupu kuchenki gazowej z butlą gazową oraz piecyka gazowego z butlą gazową.

W dniu 27 listopada 2013 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. po rozpatrzeniu wniosku I.P. dnia [...] r., decyzją nr [...] odmówił stronie przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeby zakupu kuchenki gazowej z butlą gazową oraz piecyka gazowego z butlą gazową.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że z analizy budżetu strony wynika, iż nie jest ona w stanie zakupić sprzętu, o który wnioskowała z własnych środków finansowych. Organ I instancji argumentował, że ze znajdującej się w aktach notatki służbowej wynika, iż stronie zaproponowano lokal socjalny wyposażony w piec grzewczy oraz kuchenkę elektryczną oraz przyłącze elektryczne ze znacznie niższą opłatą czynszową. W ocenie organu I instancji odmowa przyjęcia przez stronę zaproponowanego lokalu świadczy o niewykorzystywaniu własnych możliwości w przezwyciężaniu trudnej sytuacji. Zdaniem organu I instancji strona działa na swoją niekorzyść w obniżeniu opłaty za użytkowanie lokalu oraz pozbawia się możliwości przyrządzania ciepłych posiłków i dostępu do ogrzewanego lokalu.

Strona złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji i podnosiła, że zaproponowany jej lokal socjalny to pokój z aneksem kuchennym o powierzchni 13,1 m kw. bez sanitariatów i dostępu do wody z korytarza. Strona wskazywała również, że ubikacja znajduje się kilkadziesiąt metrów od domu i podniosła, że w lokal który zajmuje ma niesprawną instalację elektryczną, ale ma dostęp do wody.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 2 oraz art.17 i art.18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2000 r., Ne 79, poz. 856 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

` W uzasadnieniu wskazano, że rozpatrywana sprawa podlega rozpoznaniu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm.) dalej "u.p.s.". Zgodnie z art. 39 ust.1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 u.p.s., przy jednoczesnym wystąpieniu przynajmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 4 przywołanej ustawy nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności wyrażonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. zgodnie z którą pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Dopiero w sytuacji, gdy strona nie jest w stanie sama własnym staraniem pokonać trudności możliwe jest udzielenie pomocy ze strony państwa.

Obowiązkiem organu administracji rozstrzygającego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej jest stosować się do reguł wyznaczonych w procedurze administracyjnej o ile ustawa o pomocy społecznej nie stanowi inaczej (art. 14 u.p.s.). Bezspornie zatem organ obowiązany jest zgodnie z art. 7 k.p.a. do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywatela. Fakt, iż postępowanie w sprawie uruchamiane jest na wniosek, nie zwalnia go od podejmowania z urzędu czynności, które mogłyby pozwolić na dokładne wyjaśnienie żądania strony. Stanowi o tym obowiązku również art. 77 k.p.a. nakazujący organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż dochód I.P. w okresie od września do listopada 2013r. składał się z dodatku mieszkaniowego (207,56 zł), przy czym we wrześniu 2013r. strona dysponowała dodatkiem w podwójnej wysokości (415,12 zł), zaś wydatki strony w tym okresie wynosiły we wrześniu 2013r. - 530 zł., a w listopadzie - 350zł. Oznacza to, że dochód strony nie przekroczył kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 u.p.s., a który dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł., a tym samym strona kwalifikowała się do przyznania jej wnioskowanej pomocy. Powyższe wskazuje również, że strona nie mogła z własnych środków zabezpieczyć zgłaszanej przez siebie potrzeby.

Organ II instancji zauważył, że organ I instancji odmawiając stronie udzielenia pomocy na pokrycie czynszu wskazywał na odmowę przyjęcia przez stronę zaproponowanego jej lokalu socjalnego, co powoduje, iż strona działa na swoją niekorzyść i pozbawiła się dostępu do ogrzewanego lokalu oraz możliwości przygotowywania ciepłych posiłków.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że w zaproponowanym jej lokalu nie ma sanitariatów, z których mogłaby korzystać, a w lokalu nie ma dostępu do wody, organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 150) przez lokal socjalny należy rozumieć lokal nadający się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny, którego powierzchnia pokoi przypadająca na członka gospodarstwa domowego najemcy nie może być mniejsza niż 5 m2, a w wypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego 10 m2, przy czym lokal ten może być o obniżonym standardzie. Organ podkreślił nadto, iż lokal zajmowany aktualnie przez stronę także nie posiada oddzielnej kuchni, ani łazienki, a WC również znajduje się poza budynkiem, a nadto jest pozbawiony instalacji elektrycznej i gazowej. Organ ustaliły nadto, że I.P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Strona zamieszkuje w lokalu, który składa się z dwóch izb, nie posiada oddzielnej kuchni, brak jest zimnej i ciepłej wody, łazienki, WC znajduje się poza budynkiem, brak jest ogrzewania, nie ma gazu. Mieszkanie jest czyste, zadbane, Strona nie posiada podstawowych sprzętów gospodarstwa domowego, brak sprzętów AGD, pieca. W stosunku do strony orzeczono o eksmisji z zajmowanego lokalu. Strona złożyła powództwo przeciwegzekucyjne. Sprawa jest w toku. Właściciel mieszkania aktualnie odstąpił od eksmisji.

I.P. nie pracuje, utrzymuje się z zasiłków celowych, okresowych i dodatków mieszkaniowych. Do dnia 31 lipca 2013 r. Strona posiadała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Pismem z dnia 13 listopada 2013 r. organ I instancji informował stronę o możliwości przyznania jej mieszkania zastępczego przy ul. [...] w G. o obniżonych standardach, o pow. 13,10 m kw., odnowionego, wyposażonego w kaloryfer olejowy, kuchenkę elektryczną dwupalnikową, nową instalację elektryczną. Jednocześnie wskazywano, że ujęcie wody jest poza lokalem na tym samym piętrze, a Wc znajduje się na zewnątrz budynku.

Organ podkreślił, że stosownie do art. 39 u.p.s decyzja o przyznaniu zasiłku celowego mieści się w sferze uznania administracyjnego, które w niniejszej sprawie nie zostało niewłaściwie zastosowane, nawet bowiem spełnienie przesłanek do otrzymania danego świadczenia nie rodzi dla strony roszczenia o jego przyznanie, jeżeli rozstrzygnięcie zostało należycie umotywowane.

Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podnosząc, że w sprawie przyznania zasiłku celowego na zakup kuchenki gazowej z butla gazową oraz piecyka gazowego z butlą gazową pięć razy odwoływała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i również pięć razy GOPS W. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy za każdym razem podawał inna przyczynę odmowy. Podniosła, że ustalenia organu zarówno co do braku wody w obecnie zajmowanym przez nią lokalu, jak i spełniania warunków lokalu socjalnego w proponowanym jej mieszkaniu są nieprawidłowe. Stwierdziła, że pozbawia się jej godności. Jest ona osobą chorą , odmowy pomocy sprawiają, że jest na granicy załamania psychicznego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.).

Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeby zakupu kuchenki gazowej z butlą gazową oraz piecyka gazowego oraz butli gazowej.

Na wstępie wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy u.p.s. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z nim, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wskazać w tym miejscu również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy. Przy czym postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Egzekwowanie od wnioskodawcy obowiązku współdziałania jest istotne z uwagi na fakt, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Organy administracji zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania, również w tym aspekcie, postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 39 u.p.s., zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W przypadku zgłoszenia wniosku o takie świadczenie z pomocy społecznej konieczne jest ustalenie sytuacji osoby lub rodziny, która się o nie ubiega. Z brzmienia przepisu art. 39 u.p.s. oraz z faktu, iż postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu wynika, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia ma charakter decyzji uznaniowej. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s., a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna stanowi bowiem instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Tak więc warunkiem korzystania z pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności ustalenie, że jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej a następnie stwierdzenie, że udzielenie pomocy jest konieczne z uwagi na fakt, iż osoba wnioskująca nie może własnymi zasobami i możliwościami przezwyciężyć trudnej sytuacji, w jakiej się znalazła. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 u.p.s.). Tym samym ocena zaistnienia tej przesłanki należy do organów pomocy społecznej.

.

W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ ustalił w szczególności iż z analizy budżetu I.P. wynika, iż nie jest ona w stanie zakupić sprzętu, o który wnioskowała z własnych środków finansowych. Strona zamieszkuje w lokalu, który składa się z dwóch izb, nie posiada oddzielnej kuchni, brak jest zimnej i ciepłej wody, łazienki, WC znajduje się poza budynkiem, brak jest ogrzewania, nie ma gazu. Strona nie posiada podstawowych sprzętów gospodarstwa domowego, brak sprzętów AGD, pieca. W stosunku do strony orzeczono o eksmisji z zajmowanego lokalu. Strona złożyła powództwo przeciwegzekucyjne. Sprawa jest w toku. Właściciel mieszkania aktualnie odstąpił od eksmisji. Nadto I.P. nie pracuje, utrzymuje się z zasiłków celowych, okresowych i dodatków mieszkaniowych. Do dnia 31 lipca 2013 r. posiadała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organ ustalił, że strona nie wyraziła zgody na zamianę dotychczas zajmowanego lokalu na mniejszy, a co za tym idzie o niższych opłatach czynszowych. Słusznie zatem w ocenie Sądu organ uznał, iż przyznanie stronie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup kuchenki gazowej, piecyka gazowego oraz butli gazowej w sytuacji, gdy lokal, w którym ona mieszka nie spełnia minimalnych standardów mieszkaniowych, a w szczególności nie posiada instalacji gazowej i elektrycznej, a także nie ma podłączonej wody, co konsekwencji uniemożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, byłoby sprzeczne z zasadami przyznawania pomocy ze środków publicznych. Skarżącej umożliwiono zmianę lokalu, który co prawda jest o obniżonych standardach, jednakże posiada sprawną instalację elektryczną i gazową, oraz dostęp do wody na korytarzu, co stanowi minimum standardów mieszkaniowych i umożliwia godne życie.

Sąd zwraca uwagę, iż skarżąca zarówno w odwołaniu jak i w skardze wyjaśniła, iż jej zdaniem proponowany lokal nie spełnia warunków lokalu socjalnego ze względu na powierzchnię. Podnoszone w odwołaniu i w skardze ogólne stwierdzenia o ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej, podane są ogólnikowo Należy zauważyć, że strona nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego obecnie lokalu, a jego właściciel jedynie wstrzymał eksmisję. W ocenie Sądu stanowisko organu, iż odmowa przyjęcia przez stronę zaproponowanego lokalu świadczy o niewykorzystywaniu własnych możliwości w przezwyciężaniu trudnej sytuacji oraz, że strona działa na swoją niekorzyść w obniżeniu opłaty za użytkowanie lokalu i pozbawia się możliwości przyrządzania ciepłych posiłków i dostępu do ogrzewanego lokalu jest zasadne.

Nie ulega wątpliwości, iż taka postawa skarżącej świadczy o braku chęci współpracy z organami pomocowymi.

Powyższe uprawnia również do stwierdzenia, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanych w sprawie nie można określić jako nacechowanych dowolnością.

Mając na względzie powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił