Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 156/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-07-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kompensaty wzajemnych zobowiązań w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi

w wysokości [...] zł, skarżąca wniosła o zwolnienie jej z tego obowiązku. Podniosła, że nie może zapłacić wpisu, gdyż wszystkie jej rachunki bankowe zostały zajęte.

Skarżąca nawiązała do tej okoliczności w treści urzędowego formularza,

w ramach którego wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dodatkowo podkreśliła, że całe jej mienie nieruchome i ruchome, zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, stanowi obecnie przedmiot licytacji. W rubryce nr 6 wniosku /wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych/ wpisano sumę [...] zł, zaś w rubryce nr 7 /wartość środków trwałych wnioskodawcy/ – [...] zł. Wskazano nadto, że ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości [...] zł, a stan obu posiadanych przez nią kont wynosi [...].

Referendarz sądowy, mając na uwadze dokumentację zgromadzoną w trakcie innych postępowań z udziałem skarżącej, wezwał ją do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie odpisów: raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku A i w Banku B, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), ostatniej ewidencji środków trwałych oraz aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy (zastrzeżono, że z przedłożonej dokumentacji powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości wskazanej jako jej siedziba oraz że odpisy z ksiąg wieczystych należy przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości).

Wykonując to wezwanie, w piśmie z dnia 11 lipca 2008 r. prezes skarżącej

w pierwszej kolejności stwierdził, że Spółka znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej pokrycie kosztów sądowych, za co winą obciążył organy Państwa Polskiego,

w tym Sąd, chroniący, według niego, "mafię skarbową". Jego zdaniem dowodzi tego "najbardziej wiarygodny dokument" w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji – z dnia [...], którego kopię wkomponował w treść pisma, tak samo jak kopie kilku innych dokumentów. Podniósł zarazem, iż w kilku sprawach przed Sądem stronę zwolniono już od kosztów sądowych, prezentując "skan" postanowienia Sądu z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06.

Ustosunkowując się poszczególnych punktów wezwania, prezes skarżącej wyjaśnił: "skarżąca nie otrzymuje już wyciągów od banków w związku z tym nie posiada wyciągów za ostatnie trzy miesiące. Prawdopodobnie rachunki zostały zlikwidowane. Nie może przedstawić aktualnej ewidencji środków trwałych z uwagi na fakt, iż jej oryginał został z naruszeniem prawa ukradziony przez zorganizowaną grupę przestępczą z [...] w czasie przeszukania siedziby skarżącej w dniu 22.02.2006 roku i pomimo złożenia szeregu skarg i doniesień do Prokuratury skarżąca nie wie, gdzie te dokumenty się znajdują. Skarżąca z powodów finansowych nie jest w stanie przedstawić aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych dotyczących jej nieruchomości. W tej sytuacji skarżąca prezentuje odpisy będące

w jej posiadaniu i oświadcza, że wszystkie wpisy pozostają aktualne". W związku

z tym przedstawił wielokrotnie już przedkładane w licznych postępowaniach odpisy ksiąg wieczystych odnoszących się do kompleksu biurowo hotelowego w B.

o wartości, jak sam określił, [...] zł – z dnia 13 października 2003 r. i stacji

w J. o wartości [...] zł – z dnia 28 listopada 2005 r. (dokumentują one obciążenie nieruchomości hipotekami o znacznej wysokości, jednak w przypadku stacji paliw w J. obciążenia te było sporo niższe niż wskazana wartość tego obiektu, skoro ich suma wyniosła [...] zł), załączając dwa zdjęcia mające obrazować stan pierwszej z tych nieruchomości w 2002 r. i obecnie (na pierwszym

z nich widoczna jest m. in. grupa budynków w – jak się wydaje – dobrym stanie technicznym, w szczególności z nowymi pokryciami dachowymi, na drugim pokrycia te są uszkodzone, a w miejscu jednego z budynków widoczne jest gruzowisko).

Skarżąca wielokrotnie w licznych postępowaniach przed Sądem wnosiła

o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski – poza wspomnianymi już przypadkami, na które powołano się w piśmie

z dnia 11 lipca 2008 r. – nie były uwzględniane. Takie stanowisko orzecznicze jednolicie prezentuje też Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił wszystkie jak na razie zażalenia skarżącej wniesione na postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy – ostatnio postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08.

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka w stosunku do niej zachodzi, w szczególności nie wykonała w sposób należyty wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie nadsyłając żadnego z dokumentów, o które ją wzywano. Podzielić przy tym trzeba pogląd, jaki wielokrotnie już wypowiadano

w postanowieniach odmawiających skarżącej prawa pomocy, ostatnio m. in.

w przywołanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08, że okoliczność ta przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku, tym bardziej że skarżąca miała świadomość, iż nienadesłanie niektórych spośród żądanych dokumentów stanowiło wcześniej podstawę licznych orzeczeń, którymi takie wnioski oddalano.

Dotyczy to przede wszystkim odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą. Nie tylko bowiem, identycznie jak

w innych postępowaniach, nie przedstawiono ich aktualnych wersji, ale ponadto po pierwsze we wniosku całkowicie przemilczano fakt posiadania nieruchomości, a po drugie pominięto odpis księgi wieczystej stacji paliw w paliw w Z. o wartości [...] zł, obciążonej hipoteką do kwoty [...] zł, chociaż dołączano go do innych wniosków, m. in. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1500/06. Dane wynikające ze wspomnianych odpisów mają zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia

w przedmiocie rozpoznawanego wniosku, ponieważ ich brak wzmacnia wątpliwości, jakie mogą powstać co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości, spotęgowane jeszcze wskutek biernej postawy procesowej wnioskodawczyni

i w efekcie uniemożliwia uzyskanie stanu pewności co do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Wprawdzie w toku innych postępowań, w tym w sprawie o sygn. I SA/Gl 1500/06, skarżąca w wystarczającym stopniu udowodniła, iż dwie spośród tych nieruchomości stanowią przedmiot postępowania egzekucyjnego, jednak nie można tracić z pola widzenia faktu, iż ze znajdujących się w aktach zarówno niniejszej sprawy, jak i innych spraw skarżącej, kopii odpisów ksiąg wieczystych wynika przecież, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których posadowione były stacje benzynowe, były, szczególnie jeśli chodzi o nieruchomość położoną

w Z., znacznie niższe od sporej wartości tych nieruchomości. Koniecznym zatem jest ustalenie, czy i w jaki sposób ten stan rzeczy uległ zmianie. Jest tak tym bardziej dlatego, że obciążenie niektórych nieruchomości skarżącej hipoteką nie wyklucza możności uzyskiwania z nich dochodów, w szczególności jeżeli wziąć pod uwagę, iż jedna z nich jest zabudowana kompleksem biurowo-hotelowym, a dwie inne stacjami benzynowymi, co zresztą wielokrotnie podnosiły Sądy, orzekając

w przedmiocie wniosków Spółki A o przyznanie prawa pomocy,

m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06.

Konsekwentne uchylanie się od wykonania wezwań o przedstawienie odpisów z ksiąg wieczystych, a więc dokumentów, które w przeciwieństwie do zdjęć obrazują obiektywnie całokształt sytuacji prawnej nieruchomości, musi zostać uwzględniony

w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Usprawiedliwienia

w omawianym zakresie nie stanowią przy tym wyjaśnienia wskazujące na brak środków na pozyskanie żądanych odpisów. Niewątpliwie bowiem odpisy z ksiąg wieczystych są ogólnie dostępne wszystkim podmiotom, w tym osiągającymi nieznaczne dochody.

Podobnie ocenić wypada fakt niewykonania wezwania w części odnoszącej się do rachunków bankowych należących do wnioskodawczyni, tj. nieprzedstawienie ani aktualnych wykazów i wyciągów z rachunków skarżącej, ani dowodów potwierdzających ich zajęcie lub likwidację. Trudno przecież uznać za wiarygodne to, że podmiot przejawiający choćby elementarną staranność w prowadzeniu swych spraw gospodarczych, zwłaszcza jeśli prowadzi czy prowadził przedsiębiorstwo znacznych rozmiarów, nie tylko nie jest w stanie przedstawić takich dokumentów,

np. odpisu umowy o zamknięciu rachunku, ale wręcz nie ma wiedzy co do tego, czy w ogóle posiada rachunek w danym banku.

Ponadto skarżąca bez jakiegokolwiek uzasadnienia zignorowała pozostałą część wezwania, nie nadsyłając raportów kasowych i deklaracji dla podatku od towarów i usług, które w innych postępowaniach do tej pory dostarczała.

Okoliczności te istotnie wzmacniają wątpliwości, jakie można powziąć

w rozpatrywanym zakresie, i wykluczają poczynienie ustaleń mogących stanowić podstawę przyznania prawa pomocy, a tym samym przemawiają przeciwko przyznaniu skarżącej prawa pomocy.

Zdaniem rozpoznającego wniosek konstatacji powyższej nie podważa to, iż

w Sąd kilkukrotnie wydał rozstrzygnięcia korzystne dla strony. Abstrahując bowiem od faktu, iż orzeczenia te zachowują moc wiążącą jedynie w ramach tych spraw sądowoadministracyjnych, w których je wydano, zauważyć wypada, że tendencja orzecznicza w zakresie zgłaszanych przez nią licznie wniosków jest odwrotna od tej, jaką sugeruje skarżąca, powołując się na korzystne dla niej postanowienia. Jak zaznaczył m. in. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

w postanowieniu z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1813/05, to one stanowią wszak odstępstwo od pewnej linii orzeczniczej, jaka zarysowała się w jej sprawach i zyskała aprobatę w toku kontroli instancyjnej, i to odstępstwo

w postanowieniu z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06 niejako mało stanowcze, bo uczynione z zastrzeżeniem możności cofnięcia prawa pomocy na podstawie art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przytoczonego w całości w uzasadnieniu tego orzeczenia.

Dotychczasowych konkluzji nie podważa również wzgląd na przywołaną

w postanowieniu z dnia 28 marca 2007 r. okoliczność w postaci umorzenia prowadzonych przeciwko skarżącej postępowań egzekucyjnych z powodu bezskuteczności egzekucji. Spółka udowodniła za pomocą przedłożonej kopii, iż w jej sprawach wydano takie postanowienie w dniu [...]. Wartość dowodowa tego dokumentu nie może być jednak absolutyzowana, ponieważ nie ma on znaczenia przesądzającego i nie może być rozpatrywany w oderwaniu od innych dowodów oraz okoliczności sprawy. Odnotować trzeba przecież przede wszystkim, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może stanowić efekt niewystarczająco czynnej postawy wierzyciela, nie umiejącego wskazać składników majątkowych, z których egzekucja ma być prowadzona. Było tak zresztą w przypadku przywołanego postanowienia, skoro – jak przyznał to sam prezes skarżącej – nadal toczą się inne postępowania egzekucyjne, podczas których stosowane są aktywnie środki egzekucyjne. Warto również zwrócić uwagę, iż wspomniane postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego pochodzi sprzed ponad półtorej roku.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, na podstawie art. 246

§ 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.