Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1586/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. W. i W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia do poprzedniego stanu wody na gruncie oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. działając na podstawie art. 127 § 2 kpa w zw. z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. 2001 r. Nr 79 poz. 856) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO/organ) utrzymało w mocy decyzję administracyjną Burmistrza Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. znak [...] odmawiającą zobowiązania właściciela działki ew. nr [...] do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie tj. na terenie dz. ew. nr [...], [...] i [...] obr. [...], położonych przy ul. [...] w [...].

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Z. i W. W. (dalej jako skarżący) wystąpili do Burmistrza Miasta [...] ze skargą na bezprawne działanie J. S. współwłaściciela działki nr [...]. Ich zdaniem ww podnosząc poziom stanowiącej drogę wewnętrzną działki nr [...] doprowadził do zalewania wodami opadowymi i roztopowymi sąsiadującej nieruchomości składającej się z działek nr [...], [...] i [...] położonych w [...] przy ul. [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania (w tym wizji na gruncie z udziałem powołanego w sprawie biegłego) a także pomiaru kontrolnego rzędnych wysokościowych terenu ustalono, iż działki nr [...], [...], [...] mają niezmienione pierwotne ukształtowanie i aktualnie znajdują się w lokalnym obniżeniu; natomiast działka nr [...] stanowiąca drogę dojazdową, została wyniesiona w górę, utwardzona destruktem asfaltowym i ukształtowana ze znikomym spadkiem na teren działek skarżących. Ustalono także, że działka nr [...] (skarżących) jest uporządkowana, pokryta typowo wodną roślinnością, a na jej powierzchni stagnuje woda opadowa; a między nią a przylegającym do drogi powiatowej rowem usypana jest grobla ziemna o wys. ok. 20 cm. Z opinii biegłego wynika, że sporny obszar położony jest w granicach tarasu nadzalewowego [...] ([...]); pod osadami rzecznymi występują iły zastoiska [...]; na powierzchni występują piaski humusowe, pod którymi zalegają mady ciężkie i iły zastoiskowe. Według biegłego występowanie na powierzchni gruntu piasków humusowych świadczy o okresowej sedymentacji w zbiorniku wodnym, stąd na opiniowanym terenie okresowo stagnowała woda. Z obserwacji poczynionych w terenie, w tym po obserwacji rodzaju roślinności porastającej ww obszar wynika, że cała warstwa piaszczysta może być okresowo nasycona wodą; pod piaskami występuje ciągła warstwa spoistych utworów zastoiskowych - głównie iłów. W momencie nasycenia wodą przypowierzchniowej warstwy piasków skutkuje to dominacją spływu powierzchniowego a zjawisko to nasila się w sytuacji gwałtownych lub długotrwałych opadów atmosferycznych. Na podstawie analizy mapy sytuacyjno-wysokościowej ustalono, iż droga dojazdowa (dz. [...]) jest wyniesiona w stosunku do terenów sąsiednich, w tym do działki nr [...] o około 0,3 m; powierzchnia tej drogi jest nieznacznie nachylona w kierunku południowym tj. w kierunku działki nr [...]; przy czym owo nachylenie jest niewielkie i stanowi kilka milimetrów na szerokości kilku metrów i może zmieniać się w trakcie prac remontowych drogi i jej użytkowania.

Biegły wskazał, że na ww terenie generalny kierunek spływu wód opadowych i roztopowych jest północno-zachodni a opisane wyżej podniesienie w stosunku do działki nr [...], powierzchni działki nr [...] (drogi dojazdowej) i utwardzenie jej destruktem bitumicznym nie ma wpływu na stan wody na sąsiednich nieruchomościach (w tym na działce nr [...]). Za zmianę stanu wody na gruncie biegły przyjął zmianę kierunku spływu wody, zmianę kierunku dopływu wody, zmianę możliwości retencjonowania wody. Podał, że sporna droga wewnętrzna została wykonana w obrębie niewielkiego zagłębienia terenowego o niemal niezmiennych rzędnych terenu; a zatem nie stanowi bariery dla spływającej naturalnie wody. Dalej biegły wyjaśnił, że aby uregulować stosunki wodne na tym terenie konieczne jest udrożnienie rowu biegnącego wzdłuż wschodniej strony ulicy [...]; wówczas rów ten będzie odbierał napływające na ulicę [...] wody opadowe i roztopowe.

Organ przyjął, że opinia biegłego jest spójna i logiczna, a zawarte w niej wnioski zostały uzasadnione. Podkreślił przy tym, że generalnie spływ wody opadowej i roztopowej jest w kierunku południowo-zachodnim, spadki na działce ew. nr [...] są w kierunku południowym; zaznaczył jednak że działka nr [...] jest podwyższona w stosunku do działek sąsiednich i stanowi swoistą barierę dla ewentualnego spływu wód na działkę nr [...], a tym samym odpływu wód z tej działki. Za biegłym organ wskazał, że konieczne jest udrożnienie rowu biegnącego wzdłuż wschodniej strony ulicy [...]. Powyższe ustalenia doprowadziły organ do wniosku, że w sprawie nie można w stosunku do właściciela sąsiedniego gruntu zastosować art. 29 ustawy Prawo wodne.

W uzasadnieniu decyzji SKO podano, iż art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. 2012, poz.145 ze zm. – dalej jako ustawa), stosuje się w przypadku spowodowania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody szkodliwie wpływającego na grunty sąsiednie, a to nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Przepis ten ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Według SKO konstrukcja ww przepisu pozwala przyjąć taką regułę interpretacyjną, iż przywrócenie do stanu poprzedniego jest środkiem subsydiarnym, tj. takim, który należy zastosować, gdy nie ma możliwości wykonania urządzeń zapobiegających szkodom albo, gdy z okoliczności sprawy wynika, iż ich wykonanie nie zapobiegnie szkodliwym wpływom na grunt sąsiedni. Nie znajdując podstaw do jego zastosowania organ utrzyma w mocy decyzję Burmistrza.

W skierowanej do tut. Sądu skardze skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów prawa, tj.:

1) art. 29 ustawy Prawo wodne poprzez ustalenie , iż J. S. ma prawo zmieniać bieg spływu wód w ten sposób, że wody z jego działek spływają na ich działki,

2) art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego co miało wpływ na wynik sprawy,

3) art. 8 kpa poprzez nie prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa,

4) art. 9 kpa poprzez nie informowanie stron w dostateczny sposób o prowadzonym postępowaniu,

5) art. 75 kpa poprzez nie dopuszczenie do materiału dowodowego materiałów przesłanych przez stronę, gdyż w uzasadnieniu brak mowy o takich dokumentach, art. 77 kpa poprzez niezadośćuczynienie wymogowi wyczerpującego zebrania materiału dowodowego,

6) art. 80 kpa poprzez samowolne dokonanie oceny zebranego materiału wbrew przesłankom z tego artykułu,

7) art. 107 kpa poprzez brak w treści zaskarżonej decyzji podstawowych elementów prawidłowej decyzji, zwłaszcza uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. (art. 1 § 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego. Przeprowadzone w tak określonych j ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie zachodzi konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (tekst jednolity: Dz.U. 2012, poz. 145) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zgodnie natomiast z ust. 3 powołanego przepisu jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Analiza przytoczonych wyżej przepisów prowadzi do niebudzącego wątpliwości wniosku, iż ewentualne wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wymaga uprzedniego wykazania, iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na swoim gruncie a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Organ prowadzący postępowanie winien jednoznacznie ustalić przyczyny stanu rzeczy zaistniałego na nieruchomości wnioskodawcy a następnie określić, czy ów zaistniały stan rzeczy jest wynikiem działania właściciela bądź właścicieli nieruchomości sąsiednich i czy jest on podstawą do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

W kontrolowanym postępowaniu organ wykonał szereg czynności zmierzających do ustalenia przyczyny zalegania wody na nieruchomości skarżącej i po wnikliwej analizie całokształtu opisanych wyżej okoliczności doszedł do przekonania, że w sprawie nie ma zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy, gdyż działania właściciela nieruchomości sąsiedniej nie spowodowały zalewania nieruchomości skarżących. Stanowisko organu znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stąd nie sposób przyjąć aby w sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 3 kpa. Zawiera ono przebieg prowadzonego postępowania, stanowiska stron, ustalenia organu i argumentację oraz przedstawienie stanu prawnego.

Trzeba przede wszystkim podkreślić, że nieruchomość skarżących ma charakterystyczne usytuowanie a także charakterystyczne cechy geologiczne. Akta sprawy zawierają mapy z zaznaczonym naturalnym spływem wód, a także zdjęcia obrazujące ww spadek poprzez oczywiste podniesienie terenu nad działką nr [...] (także gdy chodzi o inne działki skarżących). Owa działka w stosunku do nieruchomości sąsiednich usytuowana jest tak nisko, że u jej podnóża na styku z ul. [...] stoi woda opadowa. Przyznali to sami skarżący podnosząc, że przywoływany w toku sprawy rów biegnący wzdłuż ul. [...] nie może odbierać wody z ich nieruchomości bo jest usytuowany wyżej niż ona sama (stąd też grobla). Sami skarżący przyznali także, że woda na ww nieruchomości "gromadziła się" od zawsze, także przed podniesieniem i utwardzeniem drogi przez właściciela działki nr [...], zastrzegli jednak, że zawsze woda stała także na nieruchomości sąsiedniej, a teraz nie ma to miejsca.

Istotne jest, że organ nie kwestionuje zaistniałej sytuacji na działce skarżących, podnosi jednak, że jest ona wynikiem naturalnego ukształtowania terenu i naturalnego spadku wód opadowych a nie, jak twierdzą skarżący, wynikiem działania właściciela nieruchomości sąsiedniej. Zasadne i logiczne są przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazujące na to, że podwyższenie działki nr [...] winno stanowić swoistą zaporę dla wód płynących z północno-zachodniej strony.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie przeprowadzono w sposób rzetelny, zgodnie z wymogami przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego a analiza przebiegu tego postępowania nie wykazała naruszenia przywołanych w skardze przepisów kpa. W szczególności nie sposób zarzucić organowi, zwłaszcza organowi I instancji, aby postępowanie było prowadzone w sposób naruszający zaufanie do organów Państwa. Drobne nieścisłości czy pomyłki pisarskie w pierwotnej opinii biegłego (np. w dacie) skorygowane następnie i wyjaśnione w toku postępowania nie mogą uzasadniać twierdzenia o błędnym czy nieprawidłowym przeprowadzeniu postępowania.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że co do zasady podlegające kontroli sądowej postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Słuszne są wnioski organu wyciągnięte w oparciu o dokonane ustalenia a argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnosząca się zarówno do opinii biegłego jak i podstawy prawnej decyzji – nie budzi zastrzeżeń sądu. Wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności jaki był stan wody na gruncie przed domniemanym dokonaniem zmian, czy i kiedy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - z jakiej przyczyny, a w szczególności czy dokonane zmiany wywołały szkody na sąsiednich gruntach. Powyższe wytyczne w kontrolowanej sprawie zostały wypełnione. Zaskarżona decyzja zawiera wskazanie podstawy faktycznej jak i wyjaśnia stan prawny sprawy.

Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.