Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1663/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 ust. 1 pkt 4i5
journal: Dz.U. 1961 nr 7 poz 46
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 1663/08

U Z A S A D N I E N I E

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] maja 2007 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 157 § 1 k.p.a. oraz art. 158 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku K. M., odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury [...] z dnia [...] września 1967 r., którą nakazano A. M., opróżnienie budynku mieszkalnego drewnianego, położonego we wsi [...] w terminie do dnia 30.10.1967r. oraz wykonanie przez B. M. w terminie dwóch tygodni od opróżnienia, rozbiórki przedmiotowego budynku.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja z dnia [...] września 1967 r., będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego, wydana została na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1961r. Nr 7, poz. 46). Przepis ten stanowił, iż w przypadku gdy właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego stwierdzi nieodpowiedni stan techniczny wybudowanego i użytkowanego obiektu budowlanego albo nieodpowiedni sposób jego użytkowania, który wpływa na pogorszenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub trwałości tego obiektu, bądź niewykonanie przez właściciela lub zarządcę obowiązków wynikających z przepisów dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, mógł m. in.

- nakazać osobom mieszkającym w obiekcie budowlanym lub innym użytkownikom w przypadkach stwierdzonego niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia opuszczenie całości lub części obiektu, gdy prowadzenie robót budowlanych w obecności mieszkańców lub użytkowników byłoby połączone z niebezpieczeństwem dla ludzi i mienia,

- nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części grożących zawaleniem lub nie nadających się do naprawy.

Istniejący do dziś drewniany budynek mieszkalny przeznaczony był do rozbiórki o czym świadczy szkic sytuacyjny działki nr ew. [...] (będącej tak jak i budynek własnością B. M. - co wynika z treści decyzji), stanowiący załącznik do zaświadczenia administracyjnego z dnia [...] lutego 1962r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] dotyczący budowy jednorodzinnego budynku mieszkalnego bliźniaka.

O tym, iż budynek drewniany przeznaczony był do rozbiórki świadczy również szkic sytuacyjny - załącznik do pozwolenia na budowę budynku gospodarczego z dnia [...] marca 1972r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...]. Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynikało, iż B. M. otrzymał pozwolenie na budowę nowego budynku mieszkalnego murowanego, na działce o nr ew. [...] w [...], pod warunkiem dokonania rozbiórki istniejącego domu drewnianego.

Ówcześnie obowiązujące przepisy Prawa budowlanego z 1961 r. w art. 37 ust. 4 przewidywały możliwość uzyskania pozwolenia na budowę pod określonym warunkiem. Obowiązek rozbiórki istniejącego budynku mieszkalnego wynikał z usytuowania na wspomnianej działce nowego budynku mieszkalnego murowanego, posadowionego w odległości od 0,45m do 1,30 m od budynku mieszkalnego przeznaczonego do rozbiórki. Usytuowanie w taki sposób było niezgodne z § 20 Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego ( Dz. Bud. Nr 10, poz. 44 ).

Do dokonania rozbiórki B. M. zobowiązał się, składając oświadczenie przy uzyskiwaniu pozwolenia na budowę nowego budynku mieszkalnego. Niemniej nie wywiązał się z tego obowiązku. Trwanie opisanej, niezgodnej z prawem lokalizacji drewnianego budynku mieszkalnego, stanowiło podstawę do orzeczenia jego rozbiórki poprzez wydanie decyzji z dnia [...] września 1967r.

W związku z tym, że budynek mieszkalny przeznaczony do rozbiórki był zamieszkany, to zgodnie z zapisem § 72 Rozporządzenia z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury (Dz. U. Nr 38, poz. 197 z póź. zm.), rozbiórka użytkowanych obiektów budowlanych mogła być rozpoczęta po usunięciu użytkowników razem z ich ruchomościami oraz inwentarzem żywym. Stąd też powiatowy organ państwowego nadzoru budowlanego wydał decyzję z dnia [...] września 1967r., którą zobowiązał A. M. - użytkownika budynku, do opróżnienia tegoż budynku, celem wykonania jego rozbiórki.

W ocenie organu ówcześnie obowiązujące przepisy dawały podstawę do wydania rozstrzygnięcia zawartego w kwestionowanej decyzji z dnia [...] września 1967r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury [...].

Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji nie dopatrzył się wad określonych w art. 156 § 1 kpa.

Odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2007 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury [...] z dnia [...] września 1967 r. złożyła K. M.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. po rozpatrzeniu odwołania K. M.od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2007 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zasadniczą przyczyną nakazania opróżnienia i rozbiórki przedmiotowego budynku zlokalizowanego na działce o nr [...] w miejscowości [...] było niezachowanie warunków technicznych określonych w § 20 Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz. 44), poprzez niezachowanie odległości pomiędzy budynkami.

Natomiast nakaz opróżnienia budynku został podyktowany tym, iż prowadzona rozbiórka mogła doprowadzić do zagrożenia życia i zdrowia ludzi tam przebywających, z tego też powodu należało w pierwszej kolejności doprowadzić do opróżnienia przedmiotowego budynku.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2007 r. złożyła K. M. domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi K. M., wyrokiem z dnia [...] lutego 2008r., w sprawie o sygn. akt. VII SA/Wa 1316/07 uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję wojewódzkiego organu nadzoru budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że biorąc pod uwagę wskazane podstawy do stwierdzenia nieważności, konieczne było prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena wystąpienia rażącego naruszenia prawa możliwa jest tylko w przypadku prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Organ który zastosował przepis prawa budowlanego wskazany jako podstawa prawna kwestionowanej decyzji (art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane - Dz. U. z 1961r. Nr 7, poz. 46 ze zm.) dokonał jego subsumcji, która mogła być nieprawidłowa.

Analiza normy prawnej wskazanej jako podstawa wydania kwestionowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury [...] z dnia [...] września 1967r. pozwala na stwierdzenie, iż do jej zastosowania przez organ konieczne było ustalenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego albo nieodpowiedni sposób użytkowania obiektu budowlanego, który wpływał na pogorszenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub trwałości tego obiektu, bądź niewykonanie przez właściciela obowiązków wynikających z przepisów dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane.

Tymczasem z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynikało, że B. M. otrzymał pozwolenie na budowę nowego murowanego domu pod warunkiem rozebrania starego drewnianego, gdyż odległości od tych obiektów były mniejsze niż wynikało to z § 20 ust. 2 Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1996 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dziennik Budownictwa - Dziennik Urzędowy z dnia 19 lipca 1966 r. nr 10, poz. 44 ).

Zatem porównanie ustawowo wskazanej przesłanki do stosowania przepisu art. 58 w/w ustawy ze wskazaną w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji nie jest jednoznacznym potwierdzeniem, iż została ona wydana w sposób prawidłowy.

Skoro przepis art. 58 ustawy Prawo budowlane z 1961 r. miał zastosowanie do obiektów znajdujących się w nieodpowiednim stanie technicznym bądź w sytuacji niewykonania przez właściciela obowiązków wynikających z przepisów dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, to ustalenia w tym zakresie były konieczne. Natomiast oparcie się jedynie na uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, które nie jest zbyt obszerne i nie wyjaśnia całości okoliczności sprawy było niewystarczające do wydania decyzji w trybie nieważności.

Fakt, iż B. M. otrzymał pozwolenie na budowę budynku murowanego pod warunkiem rozbiórki drewnianego obiektu i nie wywiązał się z tego obowiązku, nie byłby w ocenie Sądu podstawą do nakazania rozbiórki obiektu drewnianego, jeśli budynek ten nie był jego własnością a niewątpliwie był użytkowany przez A. M. Zdaniem Sądu organ nie poczynił ustaleń ważnych w kontekście twierdzeń i okoliczności jakie przedstawiła skarżąca, to jest jaki był stan prawny nieruchomość w dacie wydawania kwestionowanej decyzji oraz czy B. M. by wyłącznym właścicielem tej nieruchomości, czy też współwłaścicielem a jeśli tak to z kim.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r., znak. [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].09.1967r.

Organ wojewódzki przeprowadził w dniu [...].07.2008r. rozprawę administracyjną i ustalił, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji właścicielem przedmiotowej nieruchomości był B. M. (na podstawie Aktu Własności Ziemi z [...].08.1974r.). Przeprowadził również oględziny w wyniku których ustalił, iż przedmiotowy budynek mieszkalny jest w dobrym stanie technicznym.

Wojewódzki organ nadzoru budowlanego stwierdził, iż badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w ten sposób, iż jej treść pozostawała w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu, jak również brak było przesłanek wskazujących na zły stan techniczny przedmiotowego obiektu (w kwestionowanej decyzji odniesiono się tylko do usytuowania przedmiotowego budynku względem innego obiektu budowlanego), oraz błędnie wskazano adresatów nałożonych obowiązków.

Odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].08.2008r. złożył Z. M., zarzucając błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegającą na przyjęciu, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Białymstoku - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].09.1967r. została wydana bez podstawy prawnej a także z naruszeniem art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe jej uzasadnienie.

Zdaniem odwołującego się, błędem było przyjęcie, że nieprawidłowe powołanie przez organ w decyzji z [...] września 1967r. art. 58 prawa budowlanego z 1961r. uzasadniało stwierdzenie jej nieważności w sytuacji gdy odpowiadała ona prawu.

Z. M. podniósł, że już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. VII SA/Wa 1316/07 przesądził o tym, że stan techniczny budynku w 1967r. nie uzasadniał nakazania jego rozbiórki. Stąd też niezrozumiałym było badanie przez organ I instancji obecnego stanu technicznego budynku.

Poza tym Sąd wyraził pogląd, że nakaz rozbiórki byłby uzasadniony gdyby B. M. był jego jedynym właścicielem. Stanowisko Sądu wynikało z treści art. 37 ust. 4 Prawa budowlanego z 1961 r., który to przepis przewidywał możliwość uzyskania pozwolenia na budowę pod określonymi warunkami, w sprawie niniejszej warunkiem tym była rozbiórka istniejącego starego domu drewnianego. Z tej też przyczyny Sąd uznał za konieczne poczynienie przez organ ważnych ustaleń co do stanu prawnego nieruchomości w dacie wydania decyzji z 1967 r.

Skarżący podkreślił, że jedynym właścicielem działki w 1967 r. był B. M. i organ okoliczność tę przyjął. Z niezrozumiałych względów stwierdził jednak, iż przy wydawaniu decyzji w 1967 r. nastąpiło błędne ustalenie stanu faktycznego. Wprawdzie błędnie w decyzji z 1967r. jako podstawę prawną powołano art. 58 zamiast art. 37, jednakże powołanie niewłaściwej podstawy prawnej w sytuacji gdy prawidłowo ustalono stan faktyczny i stan ten dawał podstawę do wydania decyzji rozbiórkowej nie mógł być podstawą stwierdzenia nieważności.

Organ nie wziął pod uwagę, że w dacie wydania decyzji obowiązywało Rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury (Dz. U. Nr 38 poz. 197), którego przepis § 72 pozwalał na nakazanie opróżnienia budynków przeznaczonych do rozbiórki ich użytkownikom.

Gdyby nawet uznać, że decyzję bez podstawy prawnej wydano w stosunku do A. M. to stwierdzenie nieważności winno obejmować wyłącznie obowiązek opróżnienia budynku.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2008 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania Z. M. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].08.2008r., stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].09.1967r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru, dokonania błędnej wykładni przepisów w trakcie wydawania decyzji z dnia [...].09.1967r., polegającej na błędnym zastosowaniu art. 58 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1961r., Nr 7, poz. 46).

Zdaniem organu odwoławczego wojewódzki organ nadzoru budowlanego trafnie ustalił, iż w przedmiotowej decyzji powołano jedynie okoliczność usytuowania przedmiotowego obiektu budowlanego względem innego obiektu budowlanego, w sposób naruszający przepisy Zarządzenia Ministra Budownictwa, Przemysłu i Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud., Nr 10, poz. 44). Tymczasem wskazany w podstawie prawnej decyzji art. 58 Prawa budowlanego z 1961 r. nie dawał podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki ze względu na usytuowanie obiektu budowlanego.

Zgodnie z tym przepisem organ nadzoru budowlanego miał prawo orzec nakaz rozbiórki całości lub części obiektu budowlanego w przypadku, gdy część tego obiektu groziłaby zawaleniem lub nie nadawałaby się do naprawy (art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane z 1961r.).

Nadto przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1961 r., a w szczególności art. 52 i 55 nie pozwalały orzec nakazu rozbiórki obiektu budowlanego ze względu na naruszenie parametrów odległościowych. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w kwestionowanej decyzji dokonano błędnej wykładni prawa, co stanowiło rażące naruszenie przepisów, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Drugą przesłanką do stwierdzenia nieważności tej decyzji było błędne wskazanie adresatów, na których zostały nałożone obowiązki. Skoro właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowany jest przedmiotowy budynek był w momencie wydania decyzji B. M., to jedynym adresatem obowiązku, wynikającego z art. 58, powinien być on. Nakładanie obowiązków na osoby, które nie zostały wymienione w ustawowym katalogu (art. 58 wskazuje adresatów nakładanych obowiązków, jako właściciela lub zarządcę) stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa.

Zatem w ocenie organu w analizowanym stanie faktycznym nastąpił zbieg przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...] - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury dnia [...].09.1967r.

Odnosząc się do zarzutu Z. M. co do bezzasadności badania przez wojewódzki organ nadzoru budowlanego stanu technicznego przedmiotowego budynku, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że było to działanie niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r. wniósł Z. M. zarzucając jej:

- naruszenie art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane poprzez pominięcie przy ocenie ważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej [...]- Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].09.1967 r.

- błędną wykładnię art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie, że kwestionowana decyzja z 1967 r. może być nieważna tylko częściowo,

- naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie bez uzasadnionych podstaw, że budynek objęty decyzją o rozbiórce z 1967 r. jest w dobrym stanie technicznym.

Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...].08.2008 r.

Uzasadniając skargę podał, że stan faktyczny sprawy jest zasadniczo niesporny i został ustalony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt VII SA / Wa 1316 / 07.

Wykonując wytyczne zawarte w tym wyroku organy administracji prawidłowo ustaliły, że jedynym właścicielem działki na której wzniesiono dom drewniany objęty nakazem rozbiórki, był ojciec skarżącego B. M. Jednakże z faktu tego nie wyciągnęły żadnych wniosków. Organy skoncentrowały się na braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 58 ust. 4 i 5 a także art. 52 i 55 Prawa budowlanego z 1961 r. Przy czym brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o te przepisy został przesądzony w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 7 lutego 2008 r.

Natomiast wbrew wytycznym wynikającym z uzasadnienia tego wyroku organy uchyliły się od oceny kwestii wydania nakazu rozbiórki na wniosek właściciela działki i domu B. M. W sytuacji kiedy B. M. jako właściciel składał oświadczenie wyrażające zgodę na rozbiórkę domu stanowiącego także jego własność, to nie sposób przyjąć nieważności decyzji z tej przyczyny, że powołano niewłaściwą podstawę prawną. Stan faktyczny uzasadniał wydanie decyzji o rozbiórce w oparciu o istniejące w dniu wydania tej decyzji przepisy.

Nadto B. M. a następnie skarżący jako jego następca prawny nigdy nie kwestionowali tej decyzji, stąd też stwierdzenie nieważności decyzji w części nakazującej rozbiórkę na wniosek osoby nie będącej jej adresatem nasuwa poważne wątpliwości.

Przy przyjęciu, że brak było podstaw do nakazania rozbiórki budynku w oparciu o art. 58 Prawa budowlanego z 1961 r. a tym samym nakazania opróżnienia budynku A. M., w sprawie mogło dojść do stwierdzenia nieważności ale tylko w części dotyczącej opróżnienia budynku mieszkalnego. Organy administracyjne z naruszeniem art. 156 kpa nie rozważyły takiej możliwości.

Poza tym skarżący podniósł, że stan techniczny budynku organy administracyjne w swoich decyzjach ujmują tak, jak pasuje im to do treści decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przedmiotowe postępowanie administracyjne toczyło się w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem weryfikacji decyzji administracyjnej, który służy wzruszeniu i wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktu dotkniętego wadami prawnymi wymienionymi enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Jedną z tych przesłanek jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji spowodowaną skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ona w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok NSA z 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 888/07 i z dnia 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, lex nr 51233).

Przed stwierdzeniem nieważności decyzji niezbędne jest zatem ustalenie naruszenia jej podstawy prawnej jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji prawnych wynikających z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przenosząc powyższe zasady na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że pierwsza przesłanki rażącego naruszenia prawa (oczywistość naruszenia prawa) jest niewątpliwie spełniona w odniesieniu do decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury [...] z dnia [...] września 1967 r., którą nakazano A. M., opróżnienie budynku mieszkalnego drewnianego, oraz wykonanie przez B. M. rozbiórki przedmiotowego budynku.

Zgodnie bowiem ze wskazanym jako podstawa prawna kwestionowanej decyzji przepisem art. 58 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1961r., Nr 7, poz. 46) organ nadzoru budowlanego miał prawo orzec nakaz rozbiórki całości lub części obiektu budowlanego w przypadku, gdyby stan techniczny obiektu groził zawaleniem lub obiekt nie nadawał się do naprawy (art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane z 1961r.)

W kwestionowanej decyzji jako uzasadnienie faktyczne jej wydania, powołano jedynie okoliczność usytuowania przedmiotowego obiektu budowlanego względem innego obiektu, w sposób naruszający przepisy Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dziennik Budownictwa z 1966r. Nr 10, poz. 44). Niewątpliwie zatem wskazany w podstawie prawnej decyzji art. 58 Prawa budowlanego z 1961 r. nie dawał podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki ze względu na usytuowanie obiektu budowlanego, a stan techniczny obiektu co ustalono ponad wszelką wątpliwość był wówczas dobry.

Również przepis art. 52 ustawy - Prawo budowlane z 1961r. będący odpowiednikiem art. 48 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, przewidywał inne przesłanki do wydania nakazu rozbiórki, niż te na które powoływał się w uzasadnieniu organ i które były podwodem jego wydania.

Tymczasem, mimo że decyzja rozbiórkowa w tym stanie faktycznym zapaść nie mogła Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury [...] wydało takie rozstrzygnięcie.

Ustalenie powyższego faktu, a zatem oczywistości naruszenia prawa, spowodowało przyjęcie przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednakże nie jest to jedyna podstawa do uznania kwalifikowanego naruszenia prawa w tej sprawie, które dodatkowo powinno być ocenione przez pryzmat charakteru naruszonego przepisu oraz skutków, które wywołuje decyzja obarczona wadą.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie doszło do spełnienia drugiej i trzeciej z przesłanek rażącego naruszenia prawa (charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki, które wywołuje decyzja).

W tym kontekście nie bez znaczenia jest fakt upływu ponad 40 lat od wydania decyzji i zaistnienia nowych, ukształtowanych przez orzeczenia sądu powszechnego stosunków własnościowych (postanowienie Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. sygn [...]- k. 164 akt ). Skoro przez 40 lat właściciel nieruchomości nie dokonał rozbiórki obiektu mimo, że jak wskazano w skardze ani B. M. ani jego następca prawny nigdy nie kwestionowali tej decyzji, to dowodzi, iż jej przymusowe wykonanie nie byłoby pożądane z punktu widzenia praworządności. Stąd potrzeba wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, co w skutku spowoduje jedynie prawne uporządkowanie istniejącego w tym zakresie od ponad 40 lat stanu faktycznego.

Z uzasadnienia kontrolowanych przez Sąd decyzji wynika, że zdaniem organów w badanej decyzji dokonano błędnej wykładni prawa, co stanowiło rażące naruszenie przepisów, a drugą przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji było błędne wskazanie adresatów, na których zostały nałożone obowiązki (na A. M., który jako użytkownik budynku nie był wymieniony w ustawowym katalogu stron).

Jednak w ocenie Sądu rażące naruszenie prawa w kwestionowanej decyzji nie polegało na wadliwej wykładni przepisu, ale na zostawaniu rozstrzygnięcia którego nie uzasadniał stan faktyczny sprawy. Rażące naruszenie prawa to nic innego, jak zaprzeczenie elementu przedmiotowego hipotezy normy merytorycznej (zastosowanie normy do stanu faktycznego sprawy, który znajduje się poza zakresem jej unormowania) lub zanegowanie treści dyspozycji tej normy.

Mniejsze znaczenie miał zatem fakt, że w rozstrzygnięciu tym jak ustalił organ zadecydowano o prawach i obowiązkach osoby nie będącej stroną, poprzez jej skierowanie ( w części ) nie do właściciela budynku, lecz jego użytkownika.

Taka ułomność uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie miała w ocenie Sądu wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia.

Przede wszystkim niesłuszny jest zarzut skargi, że stan faktyczny sprawy uzasadniał wydanie decyzji o rozbiórce w oparciu o istniejące w dniu wydania tej decyzji przepisy i nie można było przyjąć, że kwestionowana decyzja jest nieważna tylko dlatego, że wskazuje niewłaściwą podstawę prawną.

Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że organy nie naruszyły art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane poprzez pominięcie go przy ocenie ważności decyzji z dnia [...].09.1967 r.

Przepis art. 37 dotyczył bowiem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego realizowanych na wniosek inwestora. Organ w tym postępowaniu "kontrolował" określony zamiar budowlany inwestora (dotyczący także rozbiórki). Natomiast wskazany przez skarżącego art. 37 ust. 4 Prawa budowlanego z 1961 r. stanowił, że przy rozpoznawaniu takich wniosków organ nadzoru budowlanego, mógł nie wyrazić zgody na wydanie pozwolenia, o którym mowa w ust. 3, jeżeli zamierzona budowa mogłaby sprowadzić niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo uzależnić to pozwolenie od spełnienia warunków wynikających z obowiązujących przepisów i wymagań urbanistyczno-architektonicznych w miejscu wykonania robót.

Zatem przepis ten nie mógł być podstawą prawną wydania nakazu rozbiórki w dniu [...].09.1967 r., w sytuacji gdy jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, B. M. uzyskał pozwolenie na budowę nowego domu murowanego w dniu [...] lutego 1962r.

W ocenie Sądu organy rozstrzygając niniejszą sprawę podjęły wszelkie kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, realizując również wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1316/07.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.