Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 216/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (organ/SKO) po rozpatrzeniu wniosku D. G. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. (sygn. akt [...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145a § 1 k.p.a. w pkt 1 uchyliło w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. (sygn. akt [...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad córką M. G. oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad córką M. G. i w punkcie 2 przyznało D. G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką M. G. w wysokości [...] zł miesięcznie na czas nieokreślony.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2016 r. D. G. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką M. G.. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. odmówił przyznania D. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką M. G. Organ pierwszej instancji uzasadnił odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 lit. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.) - zwanej dalej "Ustawą", zgodnie z którym świadczenie nie przysługuje m.in. w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Od powyższej decyzji D. G. wniosła odwołanie zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu odwołania oświadczyła również, że gotowa jest zrezygnować z prawa do emerytury w sytuacji, w której zostałoby jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...]. Powyższa decyzja została zaskarżona przez D. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1818/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. G.

Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257)

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Ustawy jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej, tj. z dniem 9 stycznia 2020 r. Wnioskiem z dnia 6 lutego 2020 r. D. G. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. (sygn. akt [...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad córką, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 mr., sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257). Organ wskazał, że wniosek został złożony w terminie i podniósł, że w uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że na mocy ww. wyroku przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Ustawy stanowiący podstawę odmowy świadczenia wnioskodawczyni D. G. jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej, tj. z dniem 9 stycznia 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. (sygn.. akt [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wznowiło postępowanie zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r.

(sygn. akt [...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad córką. Rozpatrując niniejszą sprawę SKO uznało, że zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania i wskazało, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy. Powołując się na przepis art. 17 ustawy Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż D. G. opiekuje się córką M. G., która decyzją komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia z dnia [...] czerwca 1990 r. zaliczona została do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia na stałe. Natomiast na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. D. G. otrzymała emeryturę od dnia [...] grudnia 2010 r. Wysokość emerytury Skarżącej na dzień składania w 2016 r. wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego to kwota [...] zł miesięcznie, jest zatem niższa niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego, która w 2020 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Prezydent [...] odmówił przyznania Pani D. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką M. G. powołując się na przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Ustawy zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. SKO wskazało, że w rozpatrywanej sprawie zarówno organ pierwszej instancji, jak i Kolegium w decyzji z dnia [...] września 2016 r. (sygn akt [...]) kierowali się jedynie literalnym brzmieniem powołanego przepisu, odmawiając przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Organ uznał, że takie postępowanie uznać należy za błędne, ponieważ w niniejszej sprawie nie wystarczy odwołać się do brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 Ustawy. Celem regulacji prawnej zawartej w art. 17 ust. 1 Ustawie jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjalnego dochodu. Z treści art. 17 ust. 1 Ustawy wynika, iż istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym pozbawienie się własnego źródła dochodu wynikającego z pracy świadczonej osobiście na podstawie umowy o pracę (lub innych podstawach nawiązania zatrudnienia) lub innej pracy zarobkowej świadczonej osobiście na podstawie umów cywilnoprawnych. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym substytuować utracony dochód, w zamian za sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ podniósł także, że w wyroku z 8 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 2392/19 Naczelny Sąd

Administracyjny wskazał, że ustawodawca zróżnicował jednakże świadomie sytuację osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w ten sposób, że po pierwsze, tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Ustawy pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, po drugie, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 Ustawy pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne, a po trzecie, tym którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. W pierwszej sytuacji ratio legis takiego rozwiązania prawnego wynikało z tego, iż osoby, których pozbawiano ex lege prawa do świadczenia pielęgnacyjnego posiadały już zapewnione źródło utrzymania. Decyzja ustawodawcy pozostawała tym samym w pełnej zgodności z celem, któremu służyło wprowadzenie do systemu zabezpieczenia społecznego przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego i była racjonalna w sytuacji, gdy wysokość świadczenia pielęgnacyjnego była niższa od wysokości świadczeń wyłączających prawo do niego.

Rozwiązania ustawowe były zgodne z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie równości wobec prawa. Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie wskazuje, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki TK z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09; z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt K 37/12; z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt K 40/12 oraz z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt P 6/12). Organ wskazał także, że odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 r, sygn. akt K 38/13, wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. NSA stwierdził, że nie znalazł przesłanek, uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy moją ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt ł lit. a) u.ś.r w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. I Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (ort. 71 ust 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami .systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone do emerytury w chwili wejścia w życie u.ś.r. było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej emerytury. Tym .samym osoba pobierająca emeryturę nie ponosiła straty finansowej pobierając emeryturę. Odwrócenie relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej emeryturę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury. W swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny stoi konsekwentnie na stanowisku, iż obowiązkiem ustawodawcy jest stanowienie prawa, które będzie urzeczywistniało zasadę sprawiedliwości społecznej. "Pojęcie sprawiedliwości wiąże się z innymi pojęciami, takimi jak równość wobec prawa, solidarność społeczna, minimum bezpieczeństwa socjalnego oraz zabezpieczenie podstawowych warunków egzystencji osób pozostających bez pracy nie z własnej woli" (orzeczenie z 25.02.1997 r, sygn. K 21/95, OTK ZU nr 1/1997, poz. 7). U.ś.r w swym założeniu jest w całości aktem normatywnym służącym realizacji wskazanych powyżej zasad konstytucyjnych. Zmiany wysokości świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wiązać muszą się z kolei z taką interpretacją jej przepisów, która będzie urzeczywistniała te zasady. Oznacza to, iż zasady konstytucyjne będące wyrazem określonych wartości determinują nie tylko treść aktów normatywnych stanowionych w państwie, lecz także proces stosowania prawa i związanej z nim wykładni jego przepisów. Przekładając to na rozpoznawaną sprawę Kolegium wskazało, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prawidłowo zinterpretowany powinien znaleźć zastosowanie do sytuacji skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury Organ wskazał, że odnosząc się do sposobu ustalenia wysokości przyznanego świadczenia Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 254/20 podkreślił, w wyrokach z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19), że NSA stanął na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyższych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Ustawy wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Zgodnie z tym stanowiskiem, osobie posiadającej uprawnienie do jednego ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie, należałoby przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym lub rentowym. NSA w cytowanym wyroku nie podzielił jednak przedstawionego wyżej sposobu zróżnicowania wysokości świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia emerytalno - rentowego poprzez wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury netto. Sąd uznał, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór ten może zaś realizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Sąd podkreślił, że zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w postaci

posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe oznacza to, że Skarżącej może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, ale strona powinna dokonać wyboru świadczenia. Stosownie zaś do art. 24 ust. 4 Ustawy, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Znajdująca się w aktach sprawy decyzja komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia z dnia [...] czerwca 1990 r. zalicza córkę Skarżącej do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia na stałe, a zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należy ustalić na czas nieokreślony.

W związku z powyższym, Kolegium postanowiło przyznać D. G. świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony, pod warunkiem zawieszenia przez Skarżącą prawa do emerytury. Oznacza to, że od niej samej zależy termin, od jakiego przysługiwać jej będzie wnioskowane świadczenie. Zgodnie z art. 24 ust. 2 Ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Kolegium wskazało również, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia (stosownie do art. 17 ust. 3a Ustawy). Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 28a) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1373), obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Stosownie do art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 300), za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20-letniego przez kobietę i 25-letniego przez mężczyznę. Płatnikiem świadczenia oraz ww. składek jest organ pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła D. G. (skarżąca) zaskarżając ją w części dot. pkt 2 rozstrzygnięcia w zakresie w jakim nie określa od jakiej daty przyznaje skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką Panią M. G. w wysokości [...] zł na czas nieokreślony oraz nie określa możliwości przyznania tegoż zasiłku wraz z odsetkami w wysokości ustawowej do dnia zapłaty.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to:

1) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie poinformowanie Skarżącej, od jakiej dokładnie daty przyznaje jej świadczenie pielęgnacyjne, co znacząco może wpłynąć na możliwość wykonania zaskarżonej decyzji (np. przez ZUS lub Prezydent [...]), w sytuacji, gdy od wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego pierwotnie zainicjowanego wnioskiem Skarżącej z dnia 16 czerwca 2016 r. i wydaniu kolejnych decyzji odmownych w jej sprawie, tj. decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad córką, a następnie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257) na mocy którego, przepis art. 17 ust. 5. pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.) stanowiący podstawę odmowy świadczenia wnioskodawczyni D. G. uznany został za niezgodny z art. 71 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, utracił moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dz.U. Rzeczypospolitej Polskiej, tj. z dniem 9 stycznia 2020 roku, minęło ponad 4 i pół roku, kiedy to Skarżącą pozbawiona była prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś organ w zaskarżonej decyzji winien dokładnie określić datę od której zasiłek Skarżącej zostaje przyznany jak i dokładnie określić jakie kroki ma podjąć w celu uzyskania tego zasiłku właśnie od czerwca 2016 roku wraz z przyznaniem jej odsetek w wysokości ustawowej do dnia zapłaty.

2) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zrównanie sytuacji Skarżącej do sytuacji każdej osoby uprawnionej do zasiłku pielęgnacyjnego w związku wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257) zgłaszającej wniosek o wypłatę tego zasiłku po utracie mocy obowiązującej przepisów zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku, tj. od stycznia 2020r., chociaż, pomimo aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym przez skarżącą już od czerwca 2016r., pomimo wznowienia postępowania i wydania zaskarżonej decyzji, która, choć w sposób prawidłowy i zgodny z prawem w pkt 1 uchyla decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad córką w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK) z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), to dalej organ II instancji zdaje się nie dostrzegać, iż sytuacja Skarżącej w zakresie daty przyznania świadczenia winna diametralnie się różnić, albowiem zasiłek powinien być jej przyznany od daty pierwotnie złożonego wniosku w pierwotnie toczącym się postępowaniu administracyjnym, tj. od czerwca 2016 roku, czego na próżno można szukać tak w sentencji jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z ostrożności procesowej, skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa procesowego, a to:

3) art. 150 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uznania, że przepis uznany przez TK za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie, co w przedmiotowej sytuacji skarżącej winno skutkować przyznaniem jej, czy też umożliwianiem wyboru pomiędzy świadczeniami, w określonym wyżej zakresie pkt 2 zaskarżonej decyzji, dużo korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego aniżeli świadczenia emerytalnego, począwszy od daty pierwotnie przez nią zainicjowanego, w tej materii, postępowania, tj. wnioskiem z dnia 16 czerwca 2016 roku, szczególnie, że sama skarżącą już od tej daty deklarowała gotowość do zrzeczenia się, czy też zawieszenia, prawa do emerytury.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020r. znak sprawy [...] w zaskarżonym zakresie dotyczącym pkt 2 rozstrzygnięcia, tj. w zakresie w jakim nie określa od jakiej daty przyznaje Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką Panią M. G. w wysokości [...] zł na czas nieokreślony oraz o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do wydania w rozsądnym terminie decyzji, w której organ ten określi datę, od której należy przyznać zasiłek pielęgnacyjny Skarżącej, która to data będzie tożsama z pierwotną datą złożenia wniosku przez Skarżącą w czerwcu 2016r. wraz z odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tym samym w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury prawo do świadczenia pielęgnacyjnego będzie przysługiwać skarżącej od miesiąca, w którym przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Sformułowanie "ustala się" można bowiem utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku.

Organ zatem do czasu przedstawienia przez skarżącą decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury nie mógł określić daty od której świadczenie to skarżącej będzie przysługiwało. Określenie precyzyjnej daty od której świadczenie skarżącej będzie przysługiwało uzależnione jest bowiem od dokonania określonej czynności przez skarżącą – złożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Wydanie natomiast przez organ decyzji przyznającej jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed przedstawieniem tej decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury na córkę zapobiega sytuacji pozostania jej i jej córki bez należnego i niezbędnego dla egzystencji świadczenia nawet przez krótki czas pomiędzy zawieszeniem prawa do emerytury a przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym organ zasadnie wskazał, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem wstrzymania wypłaty emerytury oznacza, że to od niej samej zależy termin, od jakiego przysługiwać jej będzie wnioskowane świadczenie. Organ powinien w sentencji zawrzeć wspomniany warunek jednak uchylenie decyzji w tej sytuacji z tego powodu działałoby na niekorzyść strony zwłaszcza, że termin wypłaty świadczenia wynika wprost z treści powołanego na wstępie przepisu, co z kolei powoduje, że decyzja jest wykonalna. Nie jest bowiem możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i emerytury, warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być decyzja w tym wypadku decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z [...] grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek skarżącej z [...] grudnia 2020 r. wstrzymał wypłatę emerytury oraz dodatku pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2021 r. Tym samym od tej daty – 1 stycznia 2021 r. - organ winien wypłacać na rzecz skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Świadczenie natomiast nie może być wypłacone od 17 czerwca 2016 r. gdyż w okresie do 31 grudnia 2020 r. skarżąca pobierała emeryturę. W dacie złożenia wniosku do 31 grudnia 2020 r. nie zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania tego świadczenia, wystąpiła bowiem przesłanka negatywna w postaci pobierania emerytury. Powołany natomiast przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że art. 71 ust 1 zdanie drugie u.ś.r jest niezgodny z Konstytucją w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Niemniej orzeczenie to uzasadnia przyjęcie wykładni celowościowej tego przepisu pozwalającej osobie uprawnionej na dokonanie wyboru świadczenia także w sytuacji gdy przysługuje jej prawo do emerytury.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art 151 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 II OPS 6/19).