Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2407/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 pkt 1
journal: Dz.U. 1920 nr 7 poz 44
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Y. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 927/13 w sprawie ze skargi Y. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Y. B. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 27 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Y. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] marca 2013 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2013 r. Minister Spraw Wewnętrznych, po rozpatrzeniu odwołania Y. B., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] listopada 2012 r. odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez S. W. używającego imienia i nazwiska Y. B.

We wniosku z 21 września 2012 r. Y. B. (imię i nazwisko rodowe S. W.) wniósł, na podstawie art. 55 ust. 1 i art. 56 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r. poz. 161 ze zm.) o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego od urodzenia.

Organ I instancji ustalił, że wnioskodawca urodził się jako S. W., syn P. W., w dniu [...] czerwca 1948 r. w [...], w szpitalu [...]. Wnioskodawca w dniu 3 kwietnia 1949 r. przybył do Izraela razem z matką i w tej dacie nabył obywatelstwo izraelskie. Rodzice wnioskodawcy: A. B. i P. W. zawarli w dniu 25 grudnia 1945 r. w [...] wyłącznie religijny związek małżeński, a okoliczność ta wynika z orzeczenia Okręgowego Sądu Rabinackiego w [...] nr [...] z dnia [...] października 1960 r. oraz zaświadczenia wydanego przez Rabinat Centralnego Komitetu Żydowskiego z dnia [...] stycznia 1946 r. Organ I instancji uznał, że związek małżeński zawarty wyłącznie jako wyznaniowy nie wywoływał skutków prawnych. Nie nastąpiło ustalenie ani uznanie ojcostwa A. B. w stosunku do wnioskodawcy. W konsekwencji uznano, że wnioskodawca urodził się jako dziecko nieślubne w świetle prawa polskiego i nabył obywatelstwo polskie, na podstawie art. 5 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R.P. Nr 7, poz. 44 ze zm.), po matce P. W. Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podzielił powyższe ustalenia i argumentację organu I instancji.

Minister dokonał wykładni systemowej art. 13 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, mając na uwadze przepisy Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez Ligę Narodów w dniu 26 września 1924 r., dekretu z dnia 22 stycznia 1946 r. Prawo rodzinne (Dz. U. Nr 6, poz. 52 ze zm.), jak też ustawy z dnia 31 marca 1938 r. o pozbawieniu obywatelstwa (Dz. U. Nr 22, poz. 191), obowiązujące w chwili nabycia obywatelstwa obcego przez małoletniego wówczas wnioskodawcę. Uznał, mając na uwadze przepis art. 13 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, że jeżeli nieślubne dziecko nabyło obywatelstwo polskie przez urodzenie z matki posiadającej to obywatelstwo, to również jako małoletnie wraz z matką traciło obywatelstwo polskie. Minister ustalił, że matka wnioskodawcy zgodnie z ustawą z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. Nr 25, poz. 220 ze zm.) nie podlegała obowiązkowi wojskowemu. Biorąc pod uwagę powyższe, Minister stwierdził, że P. W. (W.), następnie B. utraciła obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego przez nabycie obywatelstwa izraelskiego w dniu 3 kwietnia 1949 r., a wraz z nią utracił obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 w zw. z art. 13 wskazanej ustawy jej małoletni syn, który także w tej dacie nabył obywatelstwo izraelskie.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego braku podjęcia z urzędu czynności dowodowej przez organ I instancji oraz nieuwzględnienia wniosku dowodowego strony Minister powołał art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim i wskazał, że ciężar dowodowy wykazania okoliczności i danych spoczywa na wnioskodawcy. Wnioskodawca jest obowiązany dołączyć dokumenty potwierdzające dane i informacje zawarte we wniosku, a wyjątkiem jest sytuacja, gdy uzyskanie tych dokumentów przez wnioskodawców napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd I instancji nie podzielił zarzutu błędnej wykładni art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.). Zgodził się ze stanowiskiem Ministra, że postępowanie uregulowane w rozdziale 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim w porównaniu z postępowaniem w sprawie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego prowadzonym na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 lutego 1962 r. cechuje się większym formalizmem. Przejawia się on nałożeniem na wnioskodawcę ściśle określonych obowiązków w zakresie wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego (art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy), a także w zakresie udokumentowania danych zawartych w takim wniosku (art. 56 ust. 2 ustawy).

Sąd I instancji podzielił twierdzenie Ministra, że ustaleń w zakresie utraty przez skarżącego obywatelstwa polskiego należy dokonywać w kontekście zdarzeń związanych z utratą przez matkę skarżącego obywatelstwa polskiego. Nie zgodził się natomiast z tym, iż taka konkluzja wynika z art. 13 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Wskazał, że literalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że jego stosowanie ogranicza się tylko do ojca dziecka. Sąd I instancji uznał za prawidłowe ustalenie przez organy, że skarżący jako nieślubne dziecko nabył obywatelstwo polskie przez urodzenie po matce, czego sam skarżący nie kwestionował. W takiej sytuacji Sąd I instancji przyjął, że art. 13 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego nie będzie miał zastosowania, ponieważ dotyczy utraty obywatelstwa przez żonę i małoletnie dzieci, wobec utraty obywatelstwa przez ojca.

Sąd I instancji uznał, że ustaleń w przedmiocie utraty przez skarżącego obywatelstwa polskiego należy dokonywać na podstawie wykładni systemowej art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, opartej na przepisach Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez Ligę Narodów z dniu 26 września 1924 r., która statuowała zasadę jednolitości obywatelstwa rodziców i ich dzieci. W ocenie Sądu I instancji, w duchu tej zasady, która w rozpoznawanej sprawie przybiera postać zasady jednolitości obywatelstwa matki i nieślubnego dziecka, winna być dokonywana wykładnia wskazanego wyżej przepisu. Powyższe oznacza, że jeżeli nieślubne dziecko nabyło obywatelstwo polskie przez urodzenie z matki posiadającej to obywatelstwo, to w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, stanowiących o utracie przez matkę obywatelstwa polskiego, dziecko to jako małoletnie wraz z matką traciło obywatelstwo polskie. Sąd I instancji uznał, że organy prawidłowo ustaliły, iż matka skarżącego – P. W. następnie B., jako niepodlegająca powszechnemu obowiązkowi wojskowemu w Polsce, na mocy art. 11 powyższej ustawy utraciła obywatelstwo polskie przez nabycie obywatelstwa izraelskiego, a wraz z nią obywatelstwo utracił małoletni wówczas skarżący.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku wniesionej przez Y. B. zaskarżono wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną zarzucił:

1) błędną wykładnię art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim polegającą na uznaniu, iż w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego organ administracji zwolniony jest od obowiązku pozyskania materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy z wyjątkiem sytuacji, gdy uzyskanie dokumentów przez stronę napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody oraz iż konsekwencje zaniechań w zakresie gromadzenia materiału dowodowego obciążają stronę i obligują wówczas organ administracji do wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego,

2) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego i przepisów Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez Ligę Narodów w dniu 26 września 1924 r. poprzez uznanie, iż stanowiły one podstawę prawną ustalenia utraty przez skarżącego obywatelstwa polskiego,

3) naruszenie art. 3 § 1 i 2, art. 134, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, a także art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 77, 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji do części sformułowanych w skardze zarzutów, w szczególności do twierdzeń strony, iż skarżący nabył obywatelstwo polskie po matce, ale mógł je utracić wyłącznie wówczas, gdyby utracił je jego ojciec przed 19 stycznia 1951 r.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący skupił się na zarzucie wskazanym w punkcie 1, jednocześnie wskazując, że kwestia prawidłowości wykładni art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. nie miała decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Następnie skarżący zakwestionował ustalenie utraty wraz z matką obywatelstwa polskiego wskutek nabycia przez nią obywatelstwa izraelskiego. Wskazał, że ustawa o obywatelstwie Państwa Polskiego z 1920 r. nie zawiera żadnego przepisu, który wiązałby utratę obywatelstwa polskiego przez dziecko wskutek zaistnienia zdarzeń powodujących utratę obywatelstwa polskiego przez jego matkę. Podzielił argumentację Ministra, że na gruncie przepisów międzynarodowych niedopuszczalna była samodzielna utrata obywatelstwa polskiego przez dziecko. Skarżący podzielił stanowisko, że Genewska Deklaracja Praw Dziecka przyjęta przez Ligę Narodów w dniu 26 września 1924 r. zmierzała do zapewnienia jednolitości obywatelstwa rodziców i ich dzieci. Trudno jest jednak mówić o jednolitości utraty obywatelstwa polskiego i w konsekwencji pozbawienia ochrony prawnej dziecka w związku z utratą przynależności państwowej. Skarżący zarzucił, że Sąd I instancji i Minister oceniając stan faktyczny nie wziął pod uwagę tego, że biologicznym ojcem skarżącego był A. B. Wyłącznym powodem niewskazania go w niemieckim akcie urodzenia było nieuznawanie przez prawo niemieckie małżeństw w formie religijnej. Ewentualne zmiany związane z ustaleniem pochodzenia dziecka bądź jego uznaniem, istnieniem małżeństwa nie mają bezpośredniego znaczenia przy ustaleniu nabycia obywatelstwa polskiego. Podkreślił, że art. 13 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego wiąże utratę przez ojca obywatelstwa polskiego z jego dziećmi (biologicznymi), a nie wspólnymi pochodzącymi z małżeństwa. Ustalenie ewentualnej utraty obywatelstwa polskiego przez skarżącego powinno być oceniane na podstawie ustalenia okoliczności związanych z utratą obywatelstwa polskiego przez jego ojca. Podkreślił, że z materiału dowodowego wynika okoliczność nabycia i posiadania obywatelstwa polskiego przez A. B. w chwili urodzenia skarżącego, a zarazem wykluczone zostały przesłanki powodujące utratę przez niego obywatelstwa polskiego z mocy art. 11 ustawy z 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. W konsekwencji skarżący nie mógł także utracić z mocy art. 13 w zw. z art. 11 powołanej ustawy, gdyż nie nastąpiła utrata przez jego ojca obywatelstwa polskiego.

Z powołanych względów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] marca 2013 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] listopada 2012 r., a także o zasądzenie kosztów wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wyrażona w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji ocena, że skarżący jako nieślubne dziecko nabył obywatelstwo polskie przez urodzenie z matki posiadającej to obywatelstwo na podstawie art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego i wskutek zaistnienia przesłanek z art. 11 tej ustawy stanowiących o utracie przez matkę obywatelstwa polskiego, jako małoletni wraz z matką utracił obywatelstwo polskie, jest prawidłowa i nie narusza przepisu powołanej ustawy ani postanowień Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez Ligę Narodów w dniu 26 września 1924 r.

W odniesieniu do pierwszego z zarzutów należy podzielić ocenę Sądu I instancji, że organy prawidłowo dokonały wykładni art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Biorąc pod uwagę, że informacje zawarte we wniosku zostały przez skarżącego udokumentowane, powyższy zarzut nie mógł odnieść skutku w postaci uchylenia zaskarżonego orzeczenia i zaskarżonej decyzji. Należy wskazać, że przeważająca część skargi kasacyjnej poświęcona została uzasadnieniu powyższego zarzutu, który jednak, także w ocenie samego skarżącego, pozostaje bez znaczenia dla sprawy.

Przechodząc do oceny następnych zarzutów należy podkreślić, że rodzice skarżącego A. B. i P. W. zawarli w dniu 25 grudnia 1945 r. w [...] (Niemcy) religijny związek małżeński, a okoliczność ta wynika z orzeczenia Okręgowego Sądu Rabinackiego w [...] nr [...] z dnia [...] października 1960 r. oraz zaświadczenia wydanego przez Rabinat Centralnego Komitetu Żydowskiego z dnia [...] stycznia 1946 r. Wskazane dokumenty dowodzą zawarcia małżeństwa przez rodziców skarżącego wyłącznie w formie religijnej. Zgodnie z ustawą z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwem dla stosunków prywatnych międzynarodowych (Dz. U. Nr 101 poz. 581 ze zm.) forma zawarcia małżeństwa podlegała prawu obowiązującemu w miejscu zawarcia związku małżeńskiego. Będą to przepisy Niemieckiego Kodeksu cywilnego z 1896 r. (Bürgerliches Gesetzbuch – w skrócie: BGB). Kodeks ten dopuszczał wyłącznie cywilną formę zawarcia małżeństwa. Stwierdzał, że małżeństwo zawierane jest w ten sposób, że narzeczeni osobiście i równocześnie obecni oświadczają przed urzędnikiem stanu cywilnego, że chcą zawrzeć małżeństwo (§ 1317 BGB). Zawarcie związku małżeńskiego przed duchownym wyznania nie wywoływało żadnych skutków cywilnoprawnych. Na wezwanie organu pełnomocnik skarżącego nie przedstawił aktu małżeństwa rodziców potwierdzającego zawarcie małżeństwa w formie cywilnej i wskazał, że zawarli oni religijne małżeństwo. Nie ulega zatem wątpliwości, że związek małżeński zawarty wyłącznie w formie wyznaniowej nie wywoływał skutków w sferze prawnej. W konsekwencji należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, iż słuszna jest ocena Ministra, że skarżący urodził się jako dziecko nieślubne. Z tych powodów jego obywatelstwo należy wywodzić od matki P. W., zgodnie z art. 4 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. W ocenie samego skarżącego stanowisko Sądu I instancji w powyższym zakresie jest prawidłowe.

Słuszny jest pogląd Sądu I instancji, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 13 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Przepis ten stanowi, że nadanie i utrata obywatelstwa polskiego, o ile inaczej nie zastrzeżono w akcie nadania lub w orzeczeniu o utracie obywatelstwa, rozciąga się na żonę nabywającego lub tracącego obywatelstwo polskie, tudzież na jego dzieci, w wieku do lat 18. Wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że dotyczy on wyłącznie ojca dziecka. Na podstawie wskazanego przepisu nie można wiązać utraty obywatelstwa polskiego przez skarżącego z utratą tego obywatelstwa przez jego matkę.

Zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego utrata obywatelstwa polskiego następowała przez nabycie obywatelstwa obcego, jednakże osoby, obowiązane do czynnej służby wojskowej mogły nabyć obywatelstwo obce nie inaczej, jak po zyskaniu zwolnienia od powszechnego obowiązku wojskowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w przeciwnym bowiem razie nie przestawały być uważane za obywateli polskich. Z wyciągu rejestru ludności wydanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Izraela wynika, że matka skarżącego P. B. przybyła do Izraela w dniu 3 kwietnia 1949 r., jednocześnie z tym dniem nabyła obywatelstwo izraelskie na podstawie przepisu art. 2 (B)(2) Prawa o obywatelstwie z 1952 r. W tym samym dniu i na tej samej podstawie prawnej obywatelstwo izraelskie nabył małoletni wówczas Y. B. Według obowiązującej w momencie nabycia przez matkę skarżącego obywatelstwa izraelskiego ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. Nr 25 poz. 220, ze zm.) obowiązkowi wojskowemu podlegali mężczyźni po ukończeniu 17 roku życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończyli 60 lat, a kobiety podlegające pomocniczej służbie wojskowej do ukończenia 45 lat. Niewątpliwe zatem P. B. nie podlegała powszechnemu obowiązkowi wojskowemu, w konsekwencji utraciła obywatelstwo polskie na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.

Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że ustaleń w zakresie utraty przez skarżącego obywatelstwa polskiego należy dokonywać na podstawie wykładni systemowej art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, opartej na przepisach Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez Ligę Narodów w dniu 26 września 1924 r. Deklaracja ta nakazywała otoczyć dzieci szczególną opieką i statuowała zasadę jednolitości obywatelstwa rodziców i ich dzieci, a w niniejszej sprawie jednolitości obywatelstwa matki i nieślubnego dziecka. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że jeżeli nieślubne dziecko nabyło obywatelstwo polskie przez urodzenie z matki posiadającej to obywatelstwo, to w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, stanowiących o utracie przez matkę obywatelstwa polskiego, jako małoletnie dziecko wraz z matką traciło obywatelstwo polskie. Z powyższych względów słuszne jest stanowisko, że skarżący jako małoletni utracił obywatelstwo polskie wraz z matką, w związku z nabyciem obywatelstwa izraelskiego (art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego). Niezasadne jest twierdzenie, że przyjęcie takiej wykładni prowadzi do wniosku, że skarżący utracił przynależność państwową. Skarżący razem z matką, w tych samym momencie i identycznych okolicznościach, nabył obywatelstwo izraelskie (wg wyciągu z rejestru ludności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Izraela), zatem nie można uznać go za bezpaństwowca.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżący urodził się w dniu [...] czerwca 1948 r. w [...], w szpitalu [...] (Niemcy). W akcie urodzenia wpisana została jako matka skarżącego – P. W., natomiast nie wskazano danych ojca. Jak wynika z pisma Ambasady RP w Berlinie zgodnie z § 21 ust. 1 punkt 1 niemieckiej ustawy o aktach stanu cywilnego (PStG) do aktu urodzenia podlegają wpisaniu dane rodziców. Wpisanie osoby w rubryce "ojciec" oznacza, że spełnione zostały warunki §1591 BGB, czyli istniało domniemanie ojcostwa, ojcostwo zostało uznane lub sądownie stwierdzone. W przypadku braku domniemania ojcostwa oraz braku uznania lub sądowego stwierdzenia ojcostwa rubryka "ojciec" pozostaje pusta. Niemieckie prawo nie przewiduje możliwości wpisania kryjących danych ojca. W Niemczech znana jest instytucja uznania ojcostwa. Zgodnie z § 1592 BGB ojcem dziecka jest mężczyzna, który: w chwili urodzenia się dziecka był w związku małżeńskim z matką dziecka; uznał ojcostwo; którego ojcostwo zostało stwierdzone zgodnie z § 1600 d BGB lub § 182 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach rodzinnych. W przypadku kobiety posiadającej dziecko, co do którego brak jest ustalenia ojcostwa (brak wpisanego ojca w akcie urodzenia dziecka) zawarcie małżeństwa nie prowadzi automatycznie do ustalenia ojcostwa męża matki dziecka. Do ustalenia ojcostwa konieczne jest dokonanie uznania ojcostwa. Domniemanie ojcostwa dotyczy jedynie dzieci urodzonych w trakcie trwania związku małżeńskiego. Jak już wskazano, skarżący urodził się jako dziecko nieślubne, dlatego w odniesieniu do niego nie funkcjonuje wyżej określone domniemanie. A. B. nie uznał ojcostwa wobec skarżącego, jak również jego ojcostwo nie zostało stwierdzone we właściwym postępowaniu, czego skarżący również nie podważał. Dla kwestii związanych z obywatelstwem nie ma znaczenie biologiczne pochodzenie skarżącego od domniemanego ojca, ale ojcostwo (pojęcie ojca) ma charakter prawny. Okoliczność, że A. B. jest ojcem biologicznym skarżącego nie oznacza, że jest nim w sensie prawnym. W konsekwencji, w akcie stanu cywilnego nie zostały wskazane dane ojca. Należy pamiętać, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność z prawdą może być udowodniona wyłącznie w postępowaniu sądowym (art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1264 ze zm. – obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji; art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o akta stanu cywilnego, Dz. U. Nr 2014, poz. 1741 ze zm.). Dotyczy to także zagranicznych aktów stanu cywilnego (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2013 r. II OSK 2528/12, LEX 1361631). Niezasadne jest zatem twierdzenie, że ustalenie ewentualnej utraty obywatelstwa polskiego przez skarżącego powinno być oceniane na podstawie ustalenia okoliczności związanych z utratą obywatelstwa polskiego przez jego ojca.

W tym stanie rzeczy nie są trafne zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, czyli art. 7, 77, 80 i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim, jak też przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ Sąd pierwszej instancji miał podstawy do oddalenia skargi (art. 151 p.p.s.a. nie został naruszony), a więc nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie mógł być zastosowany), natomiast zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2, art. 134, art. 135, art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma uzasadnienia.

Mając powyższe względy na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżący utracił obywatelstwo polskie w związku z utratą tego obywatelstwa przez jego matkę na skutek nabycia obywatelstwa izraelskiego - na podstawie art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego i postanowień Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez Ligę Narodów w dniu 26 września 1924 r.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

-----------------------

9