Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 810/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 94, art. 96
journal: Dz.U. 2019 poz 161
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z dnia 22 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 maja 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w G. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w G. z dnia 18 lutego 2020 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia 19 sierpnia 2013 r. przyznającej policjantowi pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.

K. J. (zwany dalej także "stroną", "skarżącym", "policjantem") w trakcie pełnienia służby w Policji (którą rozpoczął w dniu 24 kwietnia 2010 r.) zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w G. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w G.. Wniosek rozpatrzono pozytywnie i na mocy decyzji Komendanta Miejskiego Policji w G. z dnia 19 sierpnia 2013 r. (nr[...]) stronie została przyznana wnioskowana pomoc finansowa w wysokości 9.004 zł. Wskazana decyzja nie została zaskarżona przez stronę, stała się ostateczna i stanowiła podstawę do wypłaty przyznanej stronie pomocy finansowej.

Rozkazem personalnym Komendanta Miejskiego Policji w G. (nr[...]) z dnia 2 lipca 2018 r. funkcjonariusz na podstawie art. 41 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm. – dalej zwana "ustawą o Policji") został zwolniony ze służby w Policji z dniem 16 lipca 2018 r. Jednocześnie w 2018 r. K. J. wystąpił z wnioskiem o powołanie go do zawodowej służby wojskowej, co nastąpiło na mocy rozkazu personalnego (nr[...]) Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia 1 czerwca 2018 r. i w której to formacji rozpoczął pełnienie służby od dnia 17 lipca 2018 r.

Ponieważ K. J. został zwolniony z Policji przed upływem 10 lat od rozpoczęcia pełnienia służby, na mocy decyzji Komendanta Miejskiego Policji w G. z dnia 28 października 2019 r. (nr[...].), w oparciu o § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 864 ze zm. – zwanego dalej także "rozporządzeniem z dnia 17 października 2001 r.") - został zobowiązany do częściowego zwrotu otrzymanej jako policjant pomocy finansowej (1.945,60 zł).

Następnie wnioskiem z dnia 20 stycznia 2020 r. K. J. wystąpił do Komendanta Miejskiego Policji w G. o uchylenie w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") decyzji organu z dnia 19 sierpnia 2013 r. (nr[...]) o przyznaniu pomocy finansowej. We wniosku wskazano, że za uchyleniem decyzji przemawia słuszny interes strony. K. J. przeszedł bowiem ze służby w Policji do służby wojskowej i z powodu skorzystania ze świadczenia, które zostało mu przyznane decyzją z 2013 r., nie może w pełni korzystać z praw, jakie przysługują żołnierzom w takcie pełnienia przez nich wojskowej służby zawodowej. Wnioskodawca podkreślił jednocześnie, że chce zwrócić całość otrzymanej pomocy finansowej, co pozwoli na wydatkowanie tych środków przez organ na inne cele, co pozostaje w zgodzie z interesem społecznym.

Decyzją z dnia 18 lutego 2020 r. (nr[...]) Komendant Miejski Policji w G. - na podstawie art. 155 k.p.a. oraz § 3a ust. 3 w zw. z § 3a ust. 1 pkt 6, § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. - odmówił uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Policji w G. z dnia 19 sierpnia 2013 r. (nr[...]) w sprawie przyznania skarżącemu jako policjantowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w G..

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art.155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się jej uchyleniu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy pozwalające na uchylenie wskazanej przez wnioskodawcę decyzji. Sam ewentualny słuszny interes strony nie daje bowiem podstaw do uchylenia decyzji wbrew przyjętej treści przepisu prawa materialnego.

Organ wskazał, że szczegółowe zasady przyznawania pomocy finansowej reguluje rozporządzenie z dnia 17 października 2001 r., które w § 5 zawiera przepisy odnoszące się do przypadków zwrotu przez policjanta pomocy finansowej. Zgodnie z powołanym przepisem pomoc finansowa podlega zwrotowi w razie: jej nienależnego pobrania; zwolnienia policjanta ze służby przed upływem 10 lat od dnia jej rozpoczęcia, z uwzględnieniem okresów służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej, o ile nie nabył uprawnień do emerytury, renty policyjnej lub renty przyznanej na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; gdy osoba, która otrzymała pomoc finansową, została prawomocnie skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 84 ust.1a ustawy o Policji.

Zatem w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji o przyznaniu pomocy istniały wyczerpująco i enumeratywnie określone w ww. rozporządzeniu podstawy zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu mieszkalnego. Podstawą taką nie było zaś przejście funkcjonariusza Policji do zawodowej służby w wojsku. W razie gdy przepis prawa nie daje podstaw do zmiany konsekwencji prawnych wydanej decyzji, wskazując w danym stanie faktyczny, na brak możliwości takiego wyboru – zamyka to możliwość rozstrzygnięcia o zmianie (uchyleniu) decyzji i brak jest podstaw do wydania decyzji odmawiającej zastosowania art. 155 k.p.a.

Po rozpoznaniu wniesionego przez stronę odwołania Komendant Wojewódzki Policji w G. – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 6a ust. 2 pkt 1, art. 94 ust. 1 i ust. 2 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. - decyzją z dnia 22 maja 2020 r. (nr[...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy ocenił, że żądanie strony o umożliwienie zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego na mocy art. 155 k.p.a. jest sprzeczne z przepisami prawa. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał dodatkowo, że K. J. został zwolniony ze służby w Policji przed upływem 10 lat służby wobec czego decyzją z dnia 28 października 2019 r. (nr[...]) Komendant Miejski Policji w G. wezwał stronę do zwrotu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w wysokości 1 945,60 zł. Podstawą do żądania zwrotu był § 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. Wskazana decyzja nie została przy tym zaskarżona przez stronę w drodze odwołania. Zwrot pomocy finansowej w całości w związku ze zmianą miejsca pełnienia służby, tj. zwolnienia z organów Policji i podjęcia służby w jednostce wojskowej nie mieści się natomiast w katalogu ujętym w § 5 ww. rozporządzenia, który ma charakter zamknięty.

Organ odwoławczy w pełni podzielił także stanowisko Komendanta Miejskiego Policji w G., że możliwość zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. dotyczy wyłącznie decyzji niezrealizowanych. Na podstawie akt sprawy ustalono zaś, że K. J. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym w G. przy ul. [...], na zakup którego otrzymał pomoc finansową. Przyznana pomoc finansowa została już zatem skonsumowana.

Zdaniem organu wydane w sprawie rozstrzygniecie było prawidłowe również z tego względu, że w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, czyli takie, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. Natomiast słuszny interes strony należy rozumieć jako interes prawny, a nie jako interes faktyczny.

K. J. zaskarżył ww. decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, zarzucając:

1) niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 94 ust. 1 ustawy o Policji i § 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r., bowiem przepisy te nie znajdują zastosowania do rozstrzyganego w niniejszej sprawie stanu faktycznego w zakresie możliwości zwrotu otrzymanej pomocy finansowej w następstwie zmiany formacji i miejsca pełnienia służby;

2) niezastosowanie art. 96 ustawy o Policji pomimo, iż ten przepis odpowiednio winien mieć zastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym;

3) błędną wykładnię art. 155 k.p.a. polegającą na błędnej interpretacji tego przepisu poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że zastosowanie tego przepisu będzie sprzeczne z obowiązującym prawem materialnym pomimo, iż przepisy regulujące kwestię zwrotu otrzymanej pomocy finansowej nie zakazują i nie stoją w sprzeczności z ewentualnym uchyleniem decyzji w tym trybie i zobowiązaniem skarżącego do zwrotu otrzymanej pomocy finansowej;

4) błędną wykładnię art. 155 k.p.a. polegającą na przyjęciu założenia, że w tym trybie postępowania mogą być uchylane jedynie decyzje konstytutywne o charakterze uznaniowym, pomimo iż takie ograniczenie nie wynika z treści tego przepisu;

5) błędną wykładnię art. 155 k.p.a. poprzez nie rozpoznanie sprawy przez pryzmat wszystkich przesłanek zawartych w tym przepisie, i błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzi słuszny interes strony w uchyleniu decyzji;

6) błędną wykładnię art. 155 k.p.a. polegającą na przyjęciu założenia, że decyzja o przyznaniu pomocy finansowej została skonsumowana i błędne przyjęcie, iż w tym trybie nie mogą być uchylane decyzje skonsumowane, pomimo że nie wynika to z treści tego przepisu;

7) obrazę art. 107 § 3 w zw. z art. 77 w zw. z art. 7 i w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w treści uzasadnienia decyzji do przedstawionej przez skarżącego przesłanki słusznego interesu strony w uchyleniu decyzji, tj. do okoliczności w jakich skarżący upatruje swój słuszny interes i w konsekwencji brak analizy prawnej dotyczącej występowania tego interesu po stronie skarżącego.

W uzasadnieniu wskazano, że organ może w trybie art. 155 k.p.a. uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie wymienione w tym przepisie przesłanki, tj.: 1) zgoda strony na uchylenie lub zmianę decyzji; 2) brak przepisów szczególnych, które sprzeciwiałyby się zmianie lub uchyleniu decyzji, a 3) za uchyleniem decyzji ma przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek skarżący stwierdził, że przepisy różnych ustaw mogą ustanawiać wyraźne zakazy uchylania lub zmiany decyzji ostatecznych. W takich przypadkach przepisy wyraźnie stanowią, że do określonych rozstrzygnięć nie mają zastosowania przepisy regulujące postępowania nadzwyczajne z k.p.a. (w tym z art. 155 k.p.a.), zawierając expressis verbis taki zakaz. Przenosząc się w tym miejscu na grunt przepisów ustawy o Policji skonstatować należy, że przepisy tej ustawy takiego zakazu nie zawierają. Pomoc finansowa została skarżącemu przyznana na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z treści tego przepisu, a także jego umiejscowienia w rozdziale 8 ustawy wynika, iż zawiera on regulację zastępczej formy realizacji prawa do lokalu dla funkcjonariusza policji. Natomiast zasady zwrotu przyznanej pomocy finansowej zostały uregulowane częściowo w samej ustawie o Policji, jak i w przepisach rozporządzeń, które konkretyzują regulacje ustawowe. Zwrotu przyznanej pomocy finansowej dotyczą art. 94 ust. 1a i art. 96 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które zostało wydane na podstawie art. 94 ust. 2 oraz art. 96 ust. 3 ustawy o Policji.

W ocenie skarżącego organ I instancji przeanalizował podstawy zwrotu pomocy finansowej jedynie w odniesieniu do art. 94 ustawy o Policji i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych wydanego na podstawie ust. 2 tego przepisu (§ 5 rozporządzenia). Wskazać należy, że sam art. 94 ustawy o Policji reguluje tylko jeden przypadek, w jakim zachodzi obowiązek zwrotu otrzymanej pomocy finansowej (do takiego zwrotu obowiązana jest osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne łub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego – art. 94 ust. 1a). Z kolei w ust. 2 omawianego przepisu ustawodawca odsyła do stosownego rozporządzenia. Jak wynika z aktu wykonawczego tj. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów, zasady zwrotu pomocy finansowej oraz jej wysokość, określone w § 5 tego aktu normatywnego dotyczą tylko zwrotu tej pomocy w dwóch, taksatywnie wymienionych przypadkach tj. w przypadku jej nienależnego pobrania (§ 5 ust. 1 pkt 1) oraz w przypadku zwolnienia policjanta ze służby przed upływem 10 lat od jej rozpoczęcia (§ 5 ust. 1 pkt 2). Powyższe przepisy nie wyłączają zastosowania art. 155 k.p.a.

Organ analizując przedmiotowe przepisy, nie odniósł się do ich charakteru i w konsekwencji nie dostrzegł, iż ustawodawca pozostawił fakultatywny luz decyzyjny, który określają właśnie przesłanki z art. 155 k.p.a. (m.in. słuszny interes strony). Konkluzja tego aspektu jest więc taka, że ustawa o Policji nie wprowadza wyraźnego zakazu uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na podstawie art. 155 k.p.a. Nie został w tej ustawie ani w rozporządzeniach wykonawczych wprowadzony odrębny tryb uchylania decyzji w przypadku zaistnienia takiej sytuacji faktycznej w jakiej znajduje się skarżący: Uregulowano jedynie kilka przypadków obligatoryjnego zwrotu tej pomocy lecz odnoszących się do innych stanów faktycznych.

Niezależnie od ww. przepisów, zwrot pomocy finansowej przewiduje także wprost art. 96 ustawy o Policji, którego treść pominął organ II instancji i nie odniósł się do argumentacji z nim związanej, która została wyartykułowana przez skarżącego w treści odwołania. W myśl art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, policjantowi przeniesionemu do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby posiada lokal mieszkalny, dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy, może być przydzielony lokal mieszkalny, na podstawie decyzji administracyjnej w nowym miejscu pełnienia służby, jeżeli zwróci pomoc finansową przyznaną: a) na wkład mieszkaniowy lub wkład budowlany w wysokości zwaloryzowanej przez spółdzielnię; b) na spłatę innych należności - w wysokości przyznanej. Konkretyzacja obowiązku zwrotu przyznanej pomocy finansowej, w przypadku zmiany przez funkcjonariusza policji miejsca pełnienia służby, została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie trybu przydzielania lokalu mieszkalnego policjantowi przeniesionemu do służby w innej miejscowości oraz policjantowi, który skorzystał z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu (Dz. U. z 2003 r. Nr 215, poz. 2119) - delegacja ustawowa z art. 96 ust. 3 ustawy o Policji. Treść § 4 bezpośrednio wskazuje o wydawaniu decyzji administracyjnych w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej, udzielonej policjantom, o których mowa w art. 96 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji.

Skoro więc zwrot pomocy finansowej jest określony w przypadku uzyskania lokalu mieszkalnego przez policjanta w nowym miejscu pełnienia służby, to uznać można, że zwrot pomocy finansowej w innych okolicznościach - tj. po przeniesieniu policjanta (skarżącego) do służby wojskowej (z możliwością uzyskania kwatery wojskowej lub pomocy finansowej w nowym miejscu pełnienia służby już jako żołnierz) jest racjonalny. Za taką interpretacją przemawiają wykładnia systemowa przepisów i względy celowościowe przyznawanej pomocy finansowej. Analiza przepisów dotyczących prawa do zakwaterowania funkcjonariuszy policji (rozdział 8 ustawy o Policji), jak i przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2356) prowadzi do wniosku, iż pomoc finansowa (jako jedna z form realizacji prawa do mieszkania, zakwaterowania na czas pełnienia służby) otrzymywana w wojsku jest przyznawana na analogiczne cele, jak ta z ustawy o Policji. Pomoc ta ma na celu zakwaterowanie funkcjonariusza, żołnierza w miejscu pełnienia przez niego służby, która to służba często jest pełniona w innym miejscu niż miejsce zamieszkania. Taka też sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżący pomimo posiadania mieszkania w miejscowości P. pełni służbę jak żołnierz zawodowy w G. Z kolei z istoty służby wojskowej wynika to, że żołnierz zawodowy w każdej chwili może zostać przeniesiony, celem pełnienia służby, do innej miejscowości na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Wynika to z charakteru stosunku prawnego jaki łączy skarżącego z Siłami Zbrojnymi. Artykuł 96 ustawy o Policji dotyczący funkcjonariusza policji, który zmienia miejsce pełnienia służby powinien mieć odpowiednie zastosowanie (wykładnia systemowa, funkcjonalna) przy badaniu rozpoznawanej sprawy ponieważ, podobnie skarżący zmieniając formację mundurową będzie nadal pełnił służbę lecz już w innym miejscu niż dotychczas (tzw. zasada wzajemności przyjęta w art. 17a ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z której wynika prawo do uznania stopnia wojskowego uzyskanego w poprzedniej służbie i doliczenie okresu jej pełnienia, świadczy o ciągłości pełnienia służby przez daną osobę).

Reasumując powyższe rozważania skonkludować należy, iż: przepisy ustawy o Policji, jak i regulacje przytoczonych przepisów wykonawczych nie zawierają wyraźnego zakazu do możliwości uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a., normując jedynie pewne sytuacje, w których taki zwrot jest obligatoryjny, a także zawierają regulacje fakultatywnego zwrotu takiej pomocy w przypadku zmiany miejsca pełnienia służby (art. 96 ustawy in fine), w konsekwencji podstawą prawną do uchylenia decyzji jest właśnie art. 155 k.p.a., a rozstrzygnięcie wydane na podstawie tego przepisu nie będzie sprzeczne z przepisami ustaw pragamtycznych; a po drugie, ustawa o Policji w art. 96 reguluje tryb fakultatywny (na wniosek) pozwalający na zwrot pomocy finansowej przez funkcjonariusza w przypadku zmiany miejsca pełnienia służby, a ten mechanizm można analogicznie odnieść do sytuacji skarżącego zmieniającego co prawda formację mundurową, ale dalej pełniącego służbę.

Kolejnymi przesłankami jakie muszą być spełnione przy badaniu sprawy administracyjnej w trybie nadzwyczajnym - art. 155 k.p.a., jest występowanie w sprawie interesu społecznego lub słusznego interesu strony w uchyleniu decyzji administracyjnej. W ocenie skarżącego w tym aspekcie organ II instancji nie poczynił szerszych rozważań w treści zaskarżonej decyzji. W istocie stwierdzono jedynie, że słuszny interes strony należy rozumieć jako interes prawny, a nie jako interes faktyczny. Organ błędnie utożsamił brak wyraźnego przepisu pragmatyczego, zezwalającego na zastosowanie art. 155 k.p.a. z niezgodnością z prawem wykazanego przez skarżącego interesu w zmianie decyzji wskazując, że uchylenie przedmiotowej decyzji o przyznaniu pomocy prawnej byłoby sprzeczne z przepisami obowiązującymi w Policji. Organ nieprawidłowo zinterpretował stwierdzenie, że zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. musi być prawnie dopuszczalna, tj. twierdząc, że musi istnieć wyraźny przepis pragmatyczny (w ustawie, rozporządzeniu), który pozwala na uchylenie decyzji w takim stanie faktycznym w jakim znalazł się skarżący. Tymczasem istotą badania istnienia przesłanki słusznego interesu strony jest ustalenie czy przedstawiony przez skarżącego interes nie jest sprzeczny z obowiązującymi przepisami.

Uzasadniając wystąpienie słusznego interesu w sprawie skarżący podniósł w treści wniosku inicjującego postępowanie w trybie art. 155 k.p.a., że rozpoczął pełnienie zawodowej służby wojskowej jako żołnierz zawodowy. Wskazał przy tym, że zasady przyznawania pomocy finansowej dla żołnierzy zawodowych uregulowane zostały w ustawie z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie "u.z.s.z.). Z treści art. 21 ust. 6 pkt 4 u.z.s.z. wynika, że żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania jeżeli otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r., poz. 19 oraz z 1994 r., poz. 36). Jakkolwiek nie wynika to z literalnego brzmienia tego przepisu, to w praktyce "organy wojskowe" prezentują w swoich decyzjach stanowisko, iż przepis ten dotyczy wszelkiej pomocy finansowej wypłaconej na podstawie którejkolwiek ustawy pragmatycznej (ustawy o Policji, SW, SG itd.). W konsekwencji "organy wojskowe" uprawnione do przyznawania stosownych świadczeń na gruncie u.z.s.z. odmawiają skarżącemu realizacji prawa do zakwaterowania (niezależnie od formy) bowiem analogiczną pomoc otrzymał on na gruncie ustawy o Policji. Taka wykładnia prowadzi do sytuacji faktycznych, w których byli funkcjonariusze służb mundurowych, którzy "przeszli" do służby w wojsku i odbywają już tę służbę jako żołnierze zawodowi nie mogą skorzystać z prawa do zakwaterowania (niezależnie od jego formy) na gruncie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Stawia to takie osoby (w tym skarżącego) na nierównej pozycji w stosunku do żołnierzy zawodowych, którzy odbywają swoją służbę od początku jako żołnierze zawodowi i otrzymują wsparcie w wyższej wysokości. Jeżeli nawet przyjąć, że taka wykładnia jest słuszna, w odniesieniu do tych osób, które nie zwróciwszy dotychczasowej pomocy finansowej domagają się jej ponownie w wojsku (co uważane jest za niedopuszczalne, choćby ze względu na cel tej pomocy), to nie można odmówić przyznania takiej pomocy w przypadku kiedy osoba, która otrzymała pomoc finansową pomoc tę zwróci. Toteż w treści wniosku z dnia 20 stycznia 2020 r. skarżący uzasadniając występowanie w sprawie słusznego interesu strony podniósł, że uchylenie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej pozwoli mu na realizację prawa do zakwaterowania na gruncie u.z.s.z. Co prawda skarżący użył sfomułowania, że będzie mógł otrzymać pomoc w wyższym wymiarze, to w szerszym kontekście chodzi o to, iż będzie w ogóle mógł zrealizować swoje prawo do zakwaterowania w jakiejkolwiek formie i w jakiejkolwiek wysokości. Obecnie bowiem skarżący jest tej możliwości całkowicie pozbawiony. I w tym aspekcie wyraża się par excellence słuszny interes strony w uchyleniu decyzji dotyczących przyznania pomocy finansowej (dodatkowo należy wskazać na treść art. 23 ust. 9 pkt 1 u.z.s.z. - tj. pozbawienie możliwości uzyskania odprawy mieszkaniowej). Z istoty służby wojskowej wynika to, że żołnierz zawodowy w każdej chwili może zostać przeniesiony, celem pełnienia służby do innej miejscowości na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Wynika to z charakteru stosunku prawnego jaki łączy skarżącego z Siłami Zbrojnymi. Pomoc ta ma na celu zakwaterowanie funkcjonariusza, żołnierza w miejscu pełnienia przez niego służby, która to służba często jest pełniona w innym miejscu niż miejsce zamieszkania. W związku z czym fakt posiadania mieszkania przez skarżącego w miejscowości G. nie będzie miał większego znaczenia w przypadku ewentualnego przeniesienia skarżącego do pełnienia służby w innej miejscowości, czego nie można wykluczyć w przyszłości.

Zwrócić należy także uwagę na wysokość kwoty pomocy finansowej jaką otrzymał skarżący jako funkcjonariusz Policji. Kwota 9.004 zł jest to suma znikoma w tym sensie, w jakim odniesie się wysokość tej kwoty do łącznej kwoty nabycia nieruchomości. Stanowi ona niewielki procent ceny nabycia, która w istocie stanowi mało realne wsparcie finansowe. W konsekwencji niesprawiedliwym jest w ocenie skarżącego uniemożliwienie zwrotu tej kwoty, biorąc pod uwagę, że skarżący będzie jeszcze służył w wojsku przez dłuższy czas swojego życia.

Skarżący wskazał, że jego interes nie koliduje także z interesem społecznym, gdyż zwrócone środki będą mogły zostać ponownie wykorzystane przez ograny na cele wskazane w ustawie o Policji, a skarżącemu nie będzie można czynić zarzutu, iż jest podmiotem, który uzyska taką pomoc po raz kolejny.

Nie można podzielić stanowiska organu II instancji, że z art. 155 k.p.a. wynika ograniczenie wyłączające możliwość jego stosowania do decyzji o charakterze związanym. W postępowaniu, prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a. bada się jedynie czy istnieją przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej tj. czy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Artykuł 155 k.p.a. stwarza możliwość zmiany bądź uchylenia zarówno decyzji prawidłowych, jak i dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Ten zakres badania dotyczy zarówno decyzji uznaniowych, jaki i decyzji związanych. Gdyby bowiem przyjąć, że tryb z art. 155 k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do tzw. uznania administracyjnego, prowadziłoby to do wniosku, że w tym trybie postępowania nie można sanować niekwalifikowanych wad zawartych w decyzjach związanych. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są rozbieżne stanowiska, co do tego, czy uchyleniu lub zmianie w trybie powołanego przepisu mogą podlegać jedynie decyzje uznaniowe, czy również tzw. decyzje związane. Jak słusznie wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego (Jaśkowska M., Wilbrandt-Gotowicz M., Wróbel A., Komentarz do art. 154 k.p.a., LEX), w trybie postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 k.p.a. organ nie kontroluje decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, lecz ocenia czy za ewentualną zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a ten zakres badania dotyczy zarówno decyzji związanych, jak i uznaniowych.

Nie można także podzielić argumentacji organu II instancji w tym zakresie, w którym organ konstatuje, że w trybie art. 155 k.p.a. mogą być uchylane lub zmieniane tylko tzw. decyzje konstytutywne. Stanowisko jakie przedstawia się w tym zakresie zarówno w doktrynie prawa administracyjnego jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie jest jednoznaczne i jednolite. W doktrynie prawa administracyjnego podnosi się (Jaśkowska M. Wilbrandt-Gotowicz M, Wróbel A., Komentarz do art. 154 k.p.a., LEX), iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że zawsze tzw. decyzje deklaratoryjne nie tworzą praw dla strony. Zagadnienie to łączy się problematyką pojęcia nabycia prawa przez stronę. Można przyjąć ogólnie, za różnymi definicjami wskazywanymi w doktrynie, że nabycie prawa jest także skutkiem wydania decyzji administracyjnej nawet w przypadku kiedy jakieś prawo (obowiązek) są abstrakcyjnie określone w ustawie. To właśnie wydanie decyzji ostatecznej konkretyzuje w pewnych sytuacjach treść i rozmiar spoczywającego na stronie obowiązku czy przysługującego jej prawa. I tak też w niniejszej sprawie należy przyjąć, że dopiero wydanie decyzji przez organ I instancji, w której treści skonkretyzowano co do wysokości określone świadczenie (pomoc finansową), w pełni ukształtowało i wyraziło kwoto uprawnienie, strony do otrzymania pomocy finansowej (wydanie decyzji skonkretyzowało przepisy dotyczące wyliczenia pomocy finansowej zawarte w rozporządzeniu). Toteż, przyjąć należy, że wydanie decyzji nr [...] z dnia 19 sierpnia 2013 r. tj. spowodowało skonkretyzowanie należnego stronie prawa do pomocy finansowej, co prowadzi do wniosku, że nie można kategorycznie i jednoznacznie twierdzić, iż nie jest możliwe uchylanie decyzji deklaratoryjnych w trybie 155 k.p.a.

W ocenie organu II instancji decyzja o przyznaniu pomocy finansowej dla skarżącego została już wykonana tj. "skonsumowana" toteż, nie można zdaniem organu zastosować do tej decyzji trybu nadzwyczajnego z art. 155 k.p.a. To zagadnienie wiąże się w istocie z kwestią zmiany stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się bowiem, choć niejednolicie, że tryb z art. 155 k.p.a. można stosować po uprzednim ustaleniu w sprawie, czy w konkretnym przypadku występuje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym (elementy podmiotowe i przedmiotowe). W uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 3 listopada 2009 r. stwierdzono, iż w przypadku trybów nadzwyczajnych z k.p.a. ocena tożsamości sprawy administracyjnej powinna uwzględniać, że nieuchronne zmiany stanu faktycznego nie mogą mieć wpływu na jej ocenę, gdy chodzi o konkretyzację jednego stosunku prawnego. W ocenie Sądu w wypadku stosowania art. 155 k.p.a. regułą jest, że to właśnie zmiana okoliczności faktycznych, następująca po skonkretyzowaniu uprawnień lub obowiązków strony, uzasadnia skorzystanie z instytucji zmiany decyzji. Z kolei w doktrynie prawa administracyjnego (Knysiak-Sudycka H. (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, art. 154 k.p.a., LEX) podnosi się, że potrzeba weryfikacji decyzji przez pryzmat słusznego interesu strony, rodzi się przede wszystkim w sytuacji, kiedy po wydaniu niewadliwej decyzji, a po następczej zmianie okoliczności faktycznych decyzja ta stała się dysfunkcjonalna. Instytucje z art. 154 i art. 155 k.p.a. są więc instrumentami prawa, które pozwalają organowi reagować właśnie na tą następczą zmianę sytuacji faktycznych.

Niezależnie od powyższej argumentacji stwierdzić należy, że gdyby przyjąć pogląd organu o skonsumowaniu decyzji poprzez wydanie otrzymanej pomocy finansowej na zakup mieszkania można dojść do wniosku, że niemożliwe byłoby stosowanie art. 96 ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego do tego przepisu. Jak już podnoszono przepis ten umożliwia policjantowi przeniesionemu do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby posiada lokal mieszkalny, na przydzielenie innego lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej w nowym miejscu pełnienia służby, pod warunkiem uprzedniego zwrotu, przyznanej pomocy finansowej (lub zwolnienia lokalu, domu). Skoro tak, to przepis ten dotyczy funkcjonariusza, który uprzednio uzyskał pomoc finansową, którą wykorzystał (skonsumował) na wkład mieszkaniowy lub spłatę innych należności i w ten sposób uzyskał lokal mieszkalny. Następnie ten sam funkcjonariusz, przy zmianie miejsca służby, aby uzyskać nowy lokal musi zwrócić skonsumowaną pomoc finansową, a przecież taka wykładnia byłaby nielogiczna. W ocenie skarżącego więc stanowisko organu jest niezasadne. Ponadto, zawsze możliwy jest zwrot takiej samej kwoty pieniędzy w znaczeniu nominalnym (a w przypadku skarżącego kwoty wyższej, zwaloryzowanej zgodnie z przepisami o zwrocie).

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 7 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu skarżący uczynił wydaną na skutek rozpoznania swego wniosku decyzję w przedmiocie odmowy uchylenia, na podstawie art. 155 k.p.a., ostatecznej decyzji przyznającej policjantowi pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Jak wynika z akt sprawy, jeszcze pełniąc służbę w Policji K. J. uzyskał i wykorzystał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Po wstąpieniu do zawodowej służby wojskowej, mając na względzie korzystniejsze warunki przyznawanej w tej służbie pomocy finansowej, skarżący wszczął postępowanie mające doprowadzić swym rezultatem do zwrotu przyznanej pomocy, po to by w przyszłości, już jako żołnierz zawodowy, raz jeszcze wystąpić o korzystniejszą pomoc na ten sam mieszkaniowy cel.

Przepis, którego zastosowania w sprawie domaga się skarżący (art. 155 k.p.a.) zakłada natomiast, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Treść zacytowanego przepisu wskazuje zatem, że w przeciwieństwie do decyzji nietworzących praw nabytych (których uchylenie lub zmianę przewiduje przepis art. 154 k.p.a.), wzruszenie ostatecznych decyzji takie prawa kreujących jest możliwe jedynie za zgodą strony. Jednocześnie jednak muszą zostać spełnione łącznie dwa kolejne warunki: nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne oraz przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Uchylnie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie będzie zatem dopuszczalne, nawet gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, w sytuacji gdy odrębne unormowania się temu sprzeciwiają.

Podobnie, jak procedujące w sprawie organy, tak rozpoznający skargę Sąd stanął w spornej kwestii na stanowisku, że taka sytuacja w przypadku skarżącego występuje. Sąd nie podzielił tym samym przeciwnego zapatrywania skarżącego, jakoby zastosowanie art. 155 k.p.a. nie było uzależnione od możliwości zmiany konsekwencji prawnych decyzji. Konstrukcja omawianego trybu nadzwyczajnego, jak wynika to bezpośrednio z art. 155 k.p.a., może być zastosowana jedynie, gdy nie sprzeciwia się temu przepis szczególny. Warunki zwrotu przyznanej pomocy, do czego de facto sprowadza się uchylenie decyzji w tym przedmiocie, zostały przez ustawodawcę skonkretyzowane w przepisach rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. i zamknięte w wąskim katalogu (o czym dalej). Oznacza to, że zwrot przyznanej pomocy z innego niż to wynika z przepisów rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. powodu stanowi wprost obejście tych przepisów szczególnych. Skoro tak, zastosowanie art. 155 k.p.a. już z mocy tego przepisu do przedmiotowej decyzji nie jest możliwe. W tym kontekście zarzut naruszenia art. 155 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnośnie charakteru prawnego podlegających wzruszeniu w omawianym trybie decyzji pojawiają się rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Na tym tle prezentowany jest chociażby pogląd, że tryb wzruszenia decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych lub do decyzji, przy wydaniu których organ ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem (zob. w tej materii m.in.: wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3134/18). Jednocześnie w wyroku z dnia 7 października 2020 r. (sygn. akt II OSK 1391/18) Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że w omawianym trybie nadzwyczajnym mogą być uchylane lub zmieniane wszelkie decyzje ostateczne (o ile zostaną spełnione pozostałe przesłanki ustawowe), niezależnie od tego, czy wydane zostały w sprawach wszczętych z urzędu, czy w sprawach wszczętych na wniosek strony; czy wydane zostały w sprawach załatwianych decyzją uznaniową czy związaną. Skoro przepis art. 155 k.p.a. nie zawiera żadnych ograniczeń ani wyłączeń w tych kwestiach, to brak jest podstaw do wprowadzania do wykładni tego przepisu takich elementów, które z jego treści nie wynikają. Zmiana oceny stanu faktycznego sprawy, następująca po wydaniu w sprawie decyzji ostatecznej, która nie prowadzi do wadliwości lub bezprzedmiotowości tej decyzji, stanowi uzasadnienie dla istnienia trybu, o którym mowa w art. 155 k.p.a.

To jednak, jaki charakter ma wskazana przez skarżącego do uchylenia decyzja stanowi kwestię wtórną, nie mającą znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem powodem, dla którego organy obu instancji odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącego było ustalenie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 155 k.p.a., a w szczególności, że uchyleniu przedmiotowej decyzji sprzeciwiają się przepisy szczególne.

Takie stwierdzenie organów skutkuje tym, że konieczne stało się dokonanie oceny, czy w okolicznościach faktycznych i prawnych istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem decyzji ostatecznej, bowiem celem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest ustalenie zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, a nie rozpoznanie sprawy na nowo, co słusznie podkreślono w toku instancji. W wyroku z dnia 26 maja 2020 r. (sygn. akt II OSK 1678/19) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na podstawie tego przepisu należy do trybów nadzwyczajnych, które pozwalają zmodyfikować decyzję zgodnie z wolą stron w zakresie, w którym taka modyfikacja jest możliwa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten, na zasadzie uznania administracyjnego, przyznaje organom uprawnienie do oceny, czy zasadne jest dokonanie modyfikacji decyzji ostatecznej właśnie z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony. Jeżeli organ administracji państwowej stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 155 k.p.a. (interes społeczny lub słuszny interes strony), to przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, decyzja powinna być uchylona. Decyzje wydawane w tym trybie mają charakter decyzji uznaniowych, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy".

Ostateczna decyzja, której uchylenia domagał się skarżący wydana została m.in. na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, że policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

Szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego reguluje natomiast rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. Nie budzi wątpliwości, że decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego policjantowi ma charakter deklaratoryjny, potwierdza jedynie prawo do świadczenia w okresie, w którym funkcjonariusz spełniał przesłanki do jego przyznania. Uwzględnić należy natomiast, że przepis art. 94 ust. 1 ustawy o Policji znajduje się w rozdziale 8 ustawy o Policji zatytułowanym: "Mieszkania funkcjonariuszy Policji". Z przyjętych w tym rozdziale rozwiązań wynika, że ustawodawca gwarantuje funkcjonariuszom Policji w służbie stałej pomoc w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza w pierwszej kolejności powinny być więc zaspokojone poprzez przyznanie lokalu mieszkalnego spełniającego wskazane w przepisach prawa wymogi (odpowiednie położenie lokalu i powierzchnia mieszkalna). W przypadku, gdy uprawnienie to nie zostanie zrealizowane, funkcjonariusz może ubiegać się m.in. o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (art. 92 ust. 1 ustawy o Policji) albo właśnie o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 94 ust. 1 ustawy o Policji). Policjant ma bowiem ustawowe prawo do lokalu dla siebie i członków rodziny w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Celem regulacji dotyczących mieszkań funkcjonariuszy Policji jest niewątpliwie to, ażeby policjant w służbie stałej mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę albo w miejscowości pobliskiej Uprawnienie to nie może być więc traktowane jako przywilej funkcjonariusza. Przedmiotowe świadczenie stanowi formę pomocy dla funkcjonariusza w uzyskaniu miejsca zamieszkania spełniającego jego potrzeby, nie zaś dodatkową gratyfikację, czy też środek mający prowadzić do wzbogacenia się funkcjonariusza. Jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to nie spełnia warunków do uzyskania prawa pomocy finansowej. Przyznanie policjantowi pomocy finansowej oznacza zaś, że na gruncie ustawy o Policji funkcjonariusz ten traktowany jest jako osoba, której potrzeby mieszkaniowe zostały zaspokojone. Pomoc taka nie ma jednak tylko charakteru indywidualnego, gdyż dotyczy całej rodziny funkcjonariusza. Należy w tym miejscu podkreślić, że pomoc finansowa na uzyskanie lokalu ma co do zasady charakter jednorazowy. Potwierdza to treść § 2 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r., w myśl którego pomoc finansową przyznaje się jednorazowo policjantowi w służbie stałej, a także treść § 7, zgodnie z którym pomoc finansowa nie przysługuje policjantowi, który uzyskał pomoc finansową w pełnej wysokości na podstawie dotychczasowych przepisów. Wyjątek od tej zasady, unormowany w art. 96 ustawy o Policji, nie może być jednak interpretowany rozszerzająco. Przepisy wprowadzające wyjątki należy stosować ściśle do stanów faktycznych, objętych dyspozycją przepisu wprowadzającego wyjątek.

Z omówionych przepisów ustawy o Policji i rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. jednoznacznie wynika, że poza wyjątkiem określonym w art. 96 ustawy o Policji, nie jest dopuszczalne ubieganie się po raz kolejny o pomoc finansową na uzyskanie lokalu. Okoliczność, że skarżący zrezygnował ze służby w Policji i jest aktualnie żołnierzem zawodowym nie zmienia postaci rzeczy. Zgodzić należy się więc z organami, że usunięcie z obrotu prawnego decyzji objętej wnioskiem byłoby sprzeczne z obowiązującymi przepisami.

Co więcej, w wyroku z dnia 4 listopada 2015 r. (sygn. akt I OSK 1688/14) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchylenie na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji przyznającej pomoc finansową na uzyskanie lokalu przez funkcjonariusza w celu ubiegania się po raz kolejny o taką pomoc, uzasadnia stwierdzenie nieważności takiej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Sąd Naczelny podkreślił, że nie leży w interesie społecznym wielokrotne korzystanie z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, wyjaśniając również w tym wyroku, że przepis art. 155 k.p.a. ma zastosowanie do decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane".

Z przedstawionych względów podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 155 k.p.a. w zw. z § 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2001 r. oraz art. 94 ust. 1 i art. 96 ustawy o Policji, w ocenie Sądu, nie zasługiwały na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga, że w realiach rozpoznawanej sprawy skarżący niewątpliwie wykorzystał przyznaną mu pomoc finansową. Cel ustawy został więc osiągnięty, skarżący miał zapewnione warunki do pełnienia służby w Policji. W związku z tym nie jest słuszne domaganie się uchylenia decyzji realizującej cel określony przez ustawę. Przyznana pomoc była świadczeniem należnym i została wykorzystana przez skarżącego zgodnie z celem. Brak jest zatem aktualnie podstaw prawnych do żądania uchylenia decyzji w tym przedmiocie.

Co więcej, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę stoi na stanowisku, że uwzględnienie wniosku skarżącego i uchylenie ostatecznej i zrealizowanej decyzji byłoby nie tylko sprzeczne z omówionymi przepisami, ale wiązałoby się także z naruszeniem interesu społecznego. Interesu społecznego, tak jak tego chce skarżący, nie można bowiem tłumaczyć odzyskaniem przez Policję przyznanych środków, skoro w późniejszym okresie Skarb Państwa poniósłby jeszcze większe nakłady na ponowne przyznanie kolejnej pomocy (tym razem w większej wysokości). Sam fakt posiadania przez skarżącego interesu prawnego w żądaniu uchylenia przedmiotowej decyzji, który skarżący bezspornie posiada, nie może - zdaniem Sądu - determinować w sposób wystarczający żądania zastosowania nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej określonego w art. 155 k.p.a. Poza tym przedmiotowa regulacja wymaga, by interes strony był słuszny, czyli m.in. zgodny z prawem, co w świetle przedstawionej argumentacji nie zachodzi.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.

Niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).