Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 443/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono, iż przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) sędzia SO (del.) Aleksandra Westra po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S., M. H., W. H., K. K., A. K., I. K., E. S., D. S., K. T., J. T., A. S. oraz J. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] sierpnia 2017 r., [...]; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska nie miało miejsca z rażącym naruszenia prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz M. S. i A. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz W. H. i M. H. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 6. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz K. K., A. K. i I. K. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 7. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz E. S. i D. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 8. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz K. T. i J. T. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 9. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "Generalny Dyrektor", "GDOŚ" lub "organ") w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności

decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej "RDOŚ") z [...] sierpnia 2017 r., [...].

II. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

II.1. Pismami z 18 stycznia 2020 r. oraz 11 marca 2020 r. M. H., W. H., K. K., E. S., K. T., J. T., A. S. złożyli wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2017 r., [...]. W toku postępowania administracyjnego M. S., A. K., I. K., D. S. oraz J. S.poparli przywołane wnioski, żądając stwierdzenia nieważności ww. decyzji RDOŚ. Pismami z 21 maja 2020 r., 20 września 2020 r. oraz 22 grudnia 2020 r. wniesiono ponaglenia

dotyczące niezałatwienia sprawy w terminie. Następnie do organu w dniu 28 grudnia

2020 r. wpłynęła kierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga m. in. M. S., M. H., W. H., K. K., A. K., I. K., E. S., D. S., K. T., J. T., A. S. oraz J. S. (dalej "skarżący") na bezczynność GDOŚ w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (data nadania – 22 grudnia 2020 r.). Ostatecznie,

GDOŚ decyzją z 17 lutego 2021 r., DOOŚ-WDŚZOO.420.9.2020.EW/MW.8 umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2017 r., [...] względem M. H. i K. K., a następnie decyzją z 18 lutego 2021 r., DOOŚ-WDŚZOO.420.9.2020.EW/MW.9 odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji RDOŚ.

III.1. Pismem z 28 grudnia 2020 r. (data wpływu do GDOŚ; data nadania na poczcie – 22 grudnia 2020 r.) m. in. skarżący wywiedli skargę na bezczynność Generalnego Dyrektora w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji RDOŚ z [...] sierpnia 2017 r., [...], zarzucając mu nieuprawnione odwlekanie terminu rozpatrzenia wniosku.

Skarżący wnieśli o:

1. wyznaczenie GDOŚ terminu załatwienia sprawy;

2. zarządzenie wyjaśnienia przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie;

3. stwierdzenie, iż niezałatwienie sprawy w terminie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa;

4. nałożenie na GDOŚ grzywny, o której mowa w art 154 § 6 p.p.s.a.;

5. zasądzenie od GDOŚ zwrotu kosztów postępowania na rzecz Skarżących.

III.2. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor wniósł o oddalenie skargi.

III.3. Prawomocnymi postanowieniami z 23 czerwca 2021 r. oraz 16 listopada 2021 WSA w Warszawie odrzucił skargi części osób, które podpisały skargę z 28 grudnia 2020 r.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga co do zasady zasługiwała na uwzględnienie.

IV.2. W pierwszej kolejności należy się odnieść do konsekwencji wydania przez GDOŚ decyzji z 17 lutego 2021 r. i 18 lutego 2021 r. Orzeczenia te kończą postępowanie w niniejszej sprawie, zainicjowane wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak oddalenia a limine skargi. Skarga na bezczynność podlega bowiem oddaleniu w razie stwierdzenia, że organ nie pozostawał w

bezczynności lub przewlekłości w momencie wniesienia skargi, tj. do tego dnia zakończył postępowanie w przewidzianej prawem formie, w tym wydał decyzję lub postanowienie kończące postępowanie (por. np. wyrok NSA z 17 marca 2021 r., II OSK 2616/19; wyrok NSA z 19 lutego 2021 r., II OSK 2346/20; wyrok NSA z 15 września 2020 r., II OSK 1271/20; uchwałę składu 7 sędziów NSA 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19; wyrok NSA z

5 czerwca 2019 r., II OSK 3747/18; wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3149/18; wyrok NSA z 3 lipca 2018 r., II OSK 3036/17; wyrok NSA z 10 maja 2018 r., II OSK 895/18; wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., II OSK 853/17 oraz wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2016 r. IV SAB/Wa 41/16 – CBOSA; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 11 do art. 149). Na gruncie niniejszej sprawy stan taki nie miał jednak miejsca, albowiem skarga wpłynęła do organu w dniu 28 grudnia 2020 r. (data nadania – 22 grudnia 2020 r.), a więc przed wydaniem decyzji z 17 lutego 2021 r. oraz 18 lutego 2021 r.

IV.3. Następnie należy przypomnieć, że jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP) oraz elementem prawa do dobrej administracji (por. np. P. Żuradzki, Prawo do dobrej administracji w polskim porządku prawnym na tle Europejskiego kodeksu dobrej administracji, w: M. Kępa. M. Marszał (red.), Duch praw w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, Wrocław 2016, s.

59-60). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określeniu terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane

z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego

powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Natomiast zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie Sądu, nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub

prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (zob. np. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11 oraz z dnia 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17 – CBOSA). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.).

IV.4. Na gruncie art. 149 p.p.s.a. z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym ustawowo terminie organ nie podejmie

żadnych czynności w sprawie. Natomiast pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest

bezczynny (zob. art. 37 § 1 k.p.a.; por. np. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., II OSK 349/18 oraz z 1 lutego 2019 r., II OSK 2931/18 - CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 80 do art. 3). Analiza akt sprawy wskazuje, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania (w podanym wyżej rozumieniu). W realiach niniejszej sprawy do oceny działań Generalnego Dyrektora zastosowanie znajduje miesięczny termin na rozpatrzenie wniosku. Tymczasem, GDOŚ po otrzymaniu pierwszego z wniosków w dniu 30 stycznia 2020 r., dopiero pismami z 27 lutego 2020 r. wystosował zawiadomienia o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, a następnie pismami z 22 czerwca 2020 r. dokonał zawiadomienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy tj. 30 września 2020

r., z uwagi na jej skomplikowany charakter. W dniu 20 lipca 2020 r. do organu wpłynęły akta administracyjne sprawy zwrócone przez WSA w Warszawie przy piśmie z dnia 13 lipca 2020 r., które wcześniej przekazane zostały sądowi administracyjnemu na skutek skargi na decyzję GDOŚ z dnia 23 sierpnia 2018 r., znak: DOOŚ DŚI.4231.6.2017.mko.74, uchylającą w części decyzję RDOŚ w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy lub umarzającą postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymującą w mocy ww. decyzję. Pismem z 13 listopada 2020 r. organ wystosował wezwanie o wykazanie interesu prawnego celem określenia kręgu stron postępowania. Wpływ skargi w dniu 28 grudnia 2020 r. ostatecznie zmobilizował organ do wydania decyzji z 17 lutego 2021 r. oraz 18 lutego 2021 r. kończących postępowanie w sprawie. Wydanie tych decyzji zakończyło ponad dziesięciomiesięczny okres przewlekłości, jakiej dopuścił się GDOŚ. Przyczyną wyłączająca w ogóle stan przewlekłości, nie może być również – w kontekście

całokształtu sprawy – dyspozycja art. 15zzs ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, dalej: "ustawa o COVID"). Zgodnie z tym przepisem w okresie, o którym mowa w ust. 1, tj. w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Biorąc to pod uwagę, Sąd przy dokonywaniu oceny, czy organ dopuścił się przewlekłości oraz oceny jej charakteru, nie uwzględnił okresu od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 16 maja 2020 r., kiedy to uchylono wspomniany art. 15zzs ustawy o COVID. Oznacza to, że Sąd uznał, że GDOŚ dopuścił

się przewlekłego prowadzenia postępowania w okresach od 30 stycznia 2020 r. do 14 marca 2020 r., oraz od 16 maja 2020 r. do 18 lutego 2021 r., które łącznie złożyły się na okres około 10 miesięcy przewlekłości. Zdaniem Sądu, brak jest uzasadnionych

powodów, które usprawiedliwiałyby wydanie decyzji przez organ rozpatrujący wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji po takim czasie. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ nie może biernie oczekiwać na zwrot akt administracyjnych, tylko zobligowany jest do podjęcia działań w celu uzyskania akt i terminowego załatwienia sprawy. Niedysponowanie aktami sprawy nie usprawiedliwia przewlekłości organu. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że po otrzymaniu akt administracyjnych GDOŚ przez ponad trzy miesiące nie podejmował czynności w sprawie. Uzupełniająco, wskazać należy, że skarżący w zarzutach podnoszą co prawda bezczynność Generalnego Dyrektora, niemniej jednak wyjaśnienia wymaga, że w obu przypadkach (tj. bezczynności oraz przewlekłości) istota sporu pozostaje ta sama, tj. chodzi o sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu

sądowoadministracyjnym może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny (por. np. wyroki NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., II OSK 255/16 oraz 1 kwietnia 2015 r., I OSK 2567/14 – CBOSA). Należy przy tym podkreślić, że w obu przypadkach (tj. bezczynności i przewlekłości) sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w

razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu,

niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (argumentum ex art. 134 § 1 p.p.s.a., wyrażającego na gruncie procedury sądowoadministracyjnej zasadę procesową da mihi factum, dabo tibi ius; por. np. wyroki NSA z 5 czerwca 2012 r., II OSK 709/12; z 24 lutego 2015 r., II OSK 2225/14; z 20 kwietnia 2017 r., II OSK 255/16; z 21 września 2018 r., I OSK 16/17 oraz postanowienie NSA z 11 sierpnia 2021 r., II OSK 1422/21 – CBOSA). Decyzja, która z form nieterminowego załatwienia sprawy miała miejsce w danej sprawie, należy do sądu rozpoznającego skargę (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016 r., II GSK 1029/15, CBOSA oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2016 r., IV SAB/Wa 457/15, z aprobująca glosą J. Chmielewskiego, OSP 2017,

nr 7-8, poz. 69). Niemniej, w przypadku załatwienia sprawy przez organ przed wydaniem wyroku, w razie uznania skargi na bezczynność lub przewlekłość za zasadną, w miejsce zobowiązania do wydania aktu (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt

3 p.p.s.a.). W takim przypadku, w stanie prawnym obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. zbędne jest umarzanie postępowania w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia (por. np. wyroki NSA z 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16; z 21 kwietnia 2017 r., I OSK 2242/16; 19 maja 2017 r., I OSK 2689/16; z 19 lutego 2019 r., I FSK 2173/18; wyrok NSA z 28 maja 2021 r., I FSK 849/20 – CBOSA; por. np. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 10 do art. 149 oraz A. Kabat, Komentarz

do art.149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami, teza 2, LEX 2016; D. Dąbek, Jednostka wobec bezczynności i przewlekłości administracji, w: Jednostka wobec władczej ingerencji organów administracji publicznej. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesor Barbarze Adamiak, Wrocław 2019, s. 88-89). Dlatego też Sąd w punkcie 1 wyroku stwierdził, że Generalny Dyrektor dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

IV.5. Sąd uznał równocześnie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez GDOŚ

nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ustawodawca

nie zdefiniował, kiedy przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podziela pogląd, że prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., I OSK 2424/16, CBOSA). Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2234/15, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). W realiach niniejszej sprawy należy przede wszystkim wskazać na względnie niedługi okres przewlekłości trwający ponad dziesięć miesięcy

przy uwzględnieniu stopnia złożoności sprawy dotyczącej zarzuty nieważności decyzji środowiskowej (zarówno pod względem materialnym, jak i procesowym), obciążenia organu oraz czasu trwania postępowania w podobnych sprawach. Istotne jest również,

że organ zakończył postępowanie po otrzymaniu skargi. W dalszym ciągu należy mieć

na uwadze fakt, że okolicznościami wpływającymi na ocenę stopnia przewlekłości są również powszechnie znane utrudnienia związane z pandemią COVID-19, które dotyczą przecież również pracowników Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Sąd miał również na uwadze stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 11 lutego 2020 r., II OSK 2546/19, zgodnie z którym, dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie znaczące. W realiach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca.

IV.6. Z tych samych powodów, które zdeterminowały ocenę o braku rażącego naruszenia prawa, Sąd oddalił żądanie wymierzenia organowi grzywny (art. 151 p.p.s.a.). Przyznanie sumy pieniężnej, jak i wymierzenie grzywny zostało oparte na uznaniu sędziowskim (por. np. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 387/20, CBOSA). Środki te mają charakter subsydiarny wobec rozstrzygnięć przewidzianych w art. 149 § 1 p.p.s.a., a ich zastosowanie winno mieć miejsce co do zasady wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że ich wymierzenie jest konieczne do osiągniecia podstawowego celu postępowania wywołanego skargą na przewlekłość, jakim jest doprowadzenie do załatwienia sprawy przez organ. W realiach niniejszej sprawy należy wskazać, że organ załatwił sprawę przed rozpoznaniem skargi przez Sąd. Ponadto, okres przewlekłości nie był szczególnie długi, zwłaszcza mając na uwadze stopień skomplikowania spraw środowiskowych oraz praktykę organu w podobnych sprawach. Sąd miał również na uwadze, że okres przewlekłości przypadł na okres pandemii COVID-19. Ponadto, brak

jest dowodów na celowe przewlekanie postępowania przez GDOŚ (por. np. wyrok NSA

z 17 listopada 2017 r., II OSK 2197/17, CBOSA). Natomiast stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 1 wyroku) otwiera skarżącym drogę dochodzenia w procesie cywilnym ewentualnego odszkodowania i zadośćuczynienia (art. 417¹ § 3 k.c. w zw. z art. 448 k.c.). Wówczas skarżący zobligowani będą udowodnić w kontradyktoryjnym procesie fakt poniesienia szkody i jej wysokość, związek przyczynowy miedzy szkodą a zwłoką organu oraz doznanie ewentualnej krzywdy (art. 6 k.c.), zaś Skarb Państwa będzie miał zapewnione pełne prawo do obrony swych racji.

IV.6. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te złożyły się wpisy od skargi w kwocie 100 zł.

IV.7. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.