Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 257/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, 7, 5, art. 92 ust. 11, art. 92c ust. 2 pkt 1, ust. 1 pkt 1, art. 92b ust. 1 art. 95 ust. 5 pkt 5,
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 marca 2022 r. nr BP.500.112.2021.1103.KI13.196187 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz S. P. kwotę 4817 (cztery tysiące osiemset siedemnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt I SA/Ke [...]

Uzasadnienie

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 26 marca 2022 r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 18 marca 2021 r.

nr [...] o nałożeniu S. P. kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przeprowadzono kontrolę w siedzibie przedsiębiorcy S. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: S. P. Przedsiębiorstwo Transportowo-Handlowo-Usługowe S.-T. w B. – Z.. Do kontroli strona okazała licencję

nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, udzieloną

17 marca 2004 r., ważną do 16 marca 2054 r. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie przez stronę obowiązków lub warunków drogowego wynikających

z aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 ustawy z 6 września 2001 r.

o transporcie drogowym (j.t. Dz.U.2022.180 ze zm.) dalej "u.t.d.". Kontrolą objęto okres od 29 października 2019 r. do 29 października 2020 r. Zgodnie z okazanymi dokumentami przedsiębiorstwo zatrudniało w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli 16 kierowców. Ustalenia kontroli utrwalono protokołem

z 16 listopada 2020 r. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło:

1. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd. Organ wskazał, że analiza dowodu rejestracyjnego pojazdu marki Renault o numerze rejestracyjnym [...] oraz informacji dostępnych w systemie CEPIK wykazała, że termin badania technicznego wyznaczono na 24 września 2020 r. Badanie techniczne przeprowadzono 26 września 2020 r. Analiza danych cyfrowych z urządzenia rejestrującego (tachografu zainstalowanego we wskazanym pojeździe) wykazała, że przejazdy tym pojazdem wykonywano 25 września 2020 r. Oznacza to, że przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Kara pieniężna wynosi [...] zł. W tym zakresie organ wskazał na art. 71 ust. 1, art. 81, art. 82 Prawa o ruchu drogowym oraz na treść lp. 9.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

2. skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno

w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej: - o czas do 1 godziny; Naruszenie to stwierdzono na podstawie danych cyfrowych z karty kierowcy A. K. i M. P.. Nie okazano dokumentu (wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie wskazano art. 4 lit. f, art. 8 ust. 1 – 5 i 8 rozporządzenia (WE) Parlamentu europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 (dalej "rozporządzenie

nr [...]") oraz lp.5.7.1 załącznika nr [...] do ustawy o transporcie drogowym. Kara pieniężna wynosi [...] zł (2 razy [...] zł).

3. skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego: - o czas do

1 godziny; - powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut. Naruszenie to stwierdzono na podstawie danych cyfrowych z kart kierowców: A. K. (24 i 30 lipiec

2020 r.), P. S., P. W.. Nie okazano dokumentu (wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw łub odpoczynków. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie wskazano przepisy art. 4 lit. f, art. 8 ust. 1 – 5 i 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Treść załącznika nr 3 do u.d.t. lp. 5.5.1 i 5.5.2 sankcjonuje skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego

o czas do 1 godziny karą pieniężną w wysokości [...] zł, o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut karą pieniężną w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku skrócenia wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego

o czas do 1 godziny należy nałożyć karę pieniężną z lp. 5.5.1 załącznika nr [...] do u.t.d. Natomiast w przypadku skrócenia wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut należy nie naliczać kary z tytułu naruszenia lp. 5.5.1 załącznika nr [...] do u.t.d. i należy nałożyć jedynie karę pieniężną z lp. 5.5.2 załącznika. W konsekwencji stwierdził, że zasadne jest uchylenie kary [...] zł nałożonej przez organ I instancji oraz jej nałożenie w wysokości [...] zł.

4. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: - o czas do mniej niż 30 minut; - o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut; - za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut. W tym zakresie organ na podstawie analizy danych cyfrowych kart kierowców stwierdził naruszenie w 24 przypadkach

u kierowców: A. M., P. W., J. M., W. Ż.. Nie okazano dokumentu (wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie wskazano przepisy art. 4 lit. d, art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Treść załącznika nr [...] do u.d.t. lp. 5.11.1 i 5.11.2 i 5.11.3 sankcjonuje przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 min. - karą pieniężną w wysokości [...] zł, o czas od 30 minut do mniej niż godzina i 30 minut karą pieniężną w wysokości [...] zł, za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut sankcjonuje karą pieniężną – [...] zł. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas do mniej niż 30 minut należy nałożyć karę pieniężną z lp. 5.11.1 załącznika nr [...] do u.t.d. Natomiast

w przypadku przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut i za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut należy nie naliczać kary pieniężnej z tytułu naruszenia

lp. 5.11.1 i nałożyć jedynie karę pieniężną odpowiednio z lp. 5.11.2 lub sumę kar pieniężnych z lp. 5.11.2 i lp. 5.11.3. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że zasadne jest uchylenie kary pieniężnej nałożonej przez organ I instancji w wysokości [...] zł oraz nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

5. przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin w sytuacji, gdy kierowca dwukrotnie w danym tygodniu wydłużył jazdę dzienną do 10 godzin:

- o czas powyżej 15 minut do mniej niż 1 godziny; W tym zakresie organ na podstawie analizy danych cyfrowych kart kierowców stwierdził naruszenie w 2 przypadkach

u kierowców: A. M. i P. W.. Nie okazano dokumentu (wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie wskazano art. 4 lit. k, art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr [...] oraz lp. 5.1.1 załącznika nr [...] do u.d.t. Kara pieniężna wynosi [...] zł.

6. niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy, z wyjątkiem przypadków,

o których mowa w lp. 6.3.1-6.3.10 i 6.3.14. U kierowcy W. Ż. stwierdzono bowiem, na podstawie analizy wykresówki z 18 sierpnia 2020 r., nieuzasadnione użycie kolejnej wykresówki w tym samym dniu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 32, art. 33, art. 34 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr [...] w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. Kara pieniężna wynosi [...] zł (lp. 6.3.19 załącznika nr [...] do u.t.d.).

7. wykonywanie przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy. Organ wskazał, że analiza przedstawionych do kontroli wykresówek wykazała, że w okresie między

1 lipca 2020 r., a 31 sierpnia 2020 r. tj. w okresie objętym kontrolą czasu pracy, przewozy wykonywał osobiście przedsiębiorca S. P.. Kontrolowany przedsiębiorca nie przedstawił aktualnego świadectwa kwalifikacji wbrew treści

art. 39a ust. 1, art. 39f ust. 1 i 2, art. 39l ust. 1 i 2 u.t.d. Tym samym kierowca przedsiębiorca wykonywał przewóz bez wymaganego szkolenia okresowego. Kara pieniężna wynosi [...] zł (lp. 1.15 załącznika nr [...] do u.t.d.).

8. niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy prędkości pojazdu lub przebytej drogi. W ocenie organu zostało to udowodnione w przypadku 9 kierowców (P. S., M. P., M. P., P. W., P. K., R. K., T. B., A. M., A. K.) na podstawie przesłuchania S. P. oraz analizy danych dotyczących przewożonych przez stronę ładunków na rzecz L. C. S. A. i D. P. Sp. z o.o. Organ wskazał przy tym na art. 32 ust. 3, art. 34 rozporządzenia [...]. Za ww. naruszenia kara to [...] zł (lp. 6.2.1 załącznika nr [...]), tj. łącznie 45 tys. zł.

9. nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy. Organ stwierdził, że zostało udowodnione na podstawie informacji dotyczącej wykonywanych przez przedsiębiorców przewozów przesłanej przez spółkę D., że przedsiębiorca nie udostępnił podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorstw wykresówek kierowcy P. Ś. z 29 lipca 2020 r.

i A. K. z 30 lipca 2020 r. W tym przypadku organ wskazał na obowiązki wynikające z art. 10 ust. 5 lit. a rozporządzenia nr [...], art. 32 ust. 1-3,

art. 33 ust. 1 -3, art. 34 ust. 1, ust. 3-5 rozporządzenia nr 165/2014. Kara wynosi

[...] zł na podstawie lp.6.3.16, tj. łącznie [...] zł.

10. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. W tym zakresie, na podstawie informacji udzielonej przez spółki L. C. oraz D. [...], tj. podmioty, na rzecz których kontrolowany przedsiębiorca wykonuje usługi transportowe oraz zeznań przedsiębiorcy ustalono, że przewozy takie wykonywali również oprócz kierowców wskazanych przez przedsiębiorcę, jako jego pracownicy kierowcy nie wskazani w przedstawionym wykazie kierowców posługując się pojazdami, również nie wskazanymi jako te, które należą do przedsiębiorcy.

W zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajdują się faktury VAT wystawione przez T. G. F. Handlowo Usługowa, J. T. M. J. , A. P. PTHU R. , w związku

z wykonywaniem przez wskazanych wyżej przedsiębiorców usług transportowych na rzecz przedsiębiorcy S. P.. Na podstawie informacji uzyskanej ze Starostwa Powiatowego w K. W. ustalono, że przedsiębiorca nie posiada licencji w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. W tym zakresie organ wskazał na art. 4 pkt 3 art. 5b ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2 u.t.d i stwierdził, że zasadne jest nałożenie kary 12 tys. zł określonej w lp. 1.1 załącznika nr [...] do u.d.t.

Organ odwoławczy zważył, że łączna kara za wszystkie ww. naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. wynosi [...] zł, jednakże z uwagi na art. 92a ust. 5 pkt 5 u.t.d. suma kary pieniężnej została ograniczona do kwoty [...]zł.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92b u.t.d. Podkreślił, że strona nie wykazała, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywała się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Fakt niesporządzania przez podległych kierowców wydruków oraz stosownych zapisów na wykresówkach w trybie art. 12 rozporządzenia 561/2006 świadczy o nienależytym nadzorze ze strony przedsiębiorcy. Prawidłowo dyscyplinowani przez przedsiębiorcę kierowcy wykonujący przewozy drogowe

w imieniu i na jego rzecz nie dopuszczaliby się naruszeń obowiązujących przepisów. Czynności, które strona podjęła w konsekwencji kontroli w przedsiębiorstwie

są wyłącznie działaniami następczymi. Przedsiębiorca odpowiada za

działania kierowców, którzy wykonują na jego rzecz przewozy drogowe. Według organu ponadto strona nie wskazała okoliczności których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Wobec czego w sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, że do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.

Na powyższą decyzję S. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie:

1. art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej za wykonanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym badań technicznych w sytuacji gdy ważność badania technicznego skończyła się 24 września 2020 r. zaś badanie przeprowadzono po dwóch dniach tj. 26 września 2020 r.;

2. art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie kary za przekroczenie czasu pracy kierowców w sytuacji, gdy przekroczenia te były nieznaczne zaś przedsiębiorca pomimo dołożenia należytej staranności w zakresie przeszkolenia kierowców i wprowadzenia wewnętrznych poleceń związanych

z regulaminem pracy nie miał wpływu na powstałe naruszenia;

3. art. 92 a ust. 5 pkt 2 u.t.d. poprzez wymierzenie kary w wysokości [...] zł powyżej górnej granicy przewidzianej w tym przepisie, w więc do [...] zł dla przedsiębiorcy zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej powyżej 10 do 50

w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

4. art 92 b i c u.t.d. poprzez ich niezastosowanie naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy;

5. art. 10 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie w toku postępowania administracyjnego dowodów przedstawionych przez skarżącą i rozpatrzenie sprawy

w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

W uzasadnieniu skarżący m.in. wskazał, że w sprawie zaszły przesłanki,

o których mowa w art. 92b i c u.t.d. Nieznaczne odstępstwa od normowanego prawem czasu pracy kierowców spowodowane byłe okolicznościami niezależnymi od przedsiębiorstwa, których skarżący nie mógł przewidzieć a wynikającymi na przykład ze złych warunków drogowych i atmosferycznych. O okolicznościach tych organ prowadzący postępowanie był informowany. W ocenie skarżącego naruszenie w postaci okazania wykresówki nie zawierającej przepisowych wpisów również nie wpływa w żaden sposób na bezpieczeństwo drogowe i nie było to naruszenie wielokrotne, lecz jednorazowe. Bezwzględne stosowanie przepisów nakładających kary administracyjne na przedsiębiorstwo jest więc w tym przypadku niezasadne. Przekroczenia czasu pracy kierowców stwierdzone na podstawie analizy tachografów niekiedy miały wymiar kilku minut, niekiedy były to przekroczenia do 30 minut, niekiedy do 1 godziny, co związane było z okolicznościami niezależnymi takimi jak warunki drogowe, atmosferyczne, bark możliwości zorganizowania w związku z tym postoju.

W ocenie skarżącego spełnił on obowiązek przeszkolenia kierowcy i organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń ustawy o transporcie drogowym. Obowiązkiem organu odwoławczego było profesjonalne i rzeczowe ustosunkowanie się do zarzutów skarżącej, czego jednak brak w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Skarżący ponadto zarzucił, że organy nie wzięły pod uwagę wyjaśnień skarżącego w kwestii braku aktualnego świadectwa kwalifikacji. Zachowane bowiem zostały wszelkie procedury zmierzające do uzyskania odpowiedniego zaświadczenia.

Dla skarżącego niezrozumiałym jest również obciążenie go karą za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Zdaniem skarżącego nie doszło do wykroczenia przeciwko przepisom, ponieważ nie zawierał on umowy spedycyjnej, nie był więc pośrednikiem w przewozie rzeczy. Przewóz wykonywany był przez osoby trzecie i firmy zewnętrzne nie na zlecenie spółki D., lecz na zlecenie skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 4 lipca 2022 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Dodatkowo zarzucił, że przyjęty przez ustawodawcę system kar narusza prawo europejskie z powodu braku możliwości miarkowania kar, co narusza zasadę proporcjonalności. Skarżący zarzucił ponadto, że organ nałożył karę 12 tys. zł za brak wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu pośrednika, mimo że tego elementu nie obejmuje protokół kontroli. W ocenie skarżącego ponadto w związku

z tym, że nie ma definicji pośrednictwa w przewozie, trudno ustalić na jakiej podstawie wynajęcie kierowcy do świadczenia przewozu rzeczy jest zakwalifikowane jako wymagające licencji.

W piśmie procesowym z 20 lipca 2022 r. organ wskazał, że strona sama w toku postępowania wykazała, że nie tylko wykonuje transport drogowy, ale także pośredniczy przy nim. Skarżący został więc zakwalifikowany przez kontrolujących jako podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem. Stąd zastosowanie limitu z art. 92a ust. 5 pkt 5 u.t.d.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2021.137) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(j.t. Dz.U.2022.329 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak

i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na skarżącego w związku ze stwierdzonym podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa skarżącego obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikających z aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 u.t.d.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym, która w art. 92a ust. 1 przewiduje m.in. odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki

i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła

art. 92a ust. 7 u.t.d. Stosownie zaś do art. 92a ust. 5 u.t.d. suma kar pieniężnych,

o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli

w podmiocie wykonującym przewóz drogowy, nie może przekroczyć:

1. 15 000 złotych – dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

2. 20 000 złotych – dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej powyżej 10 do 50 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

3. 25 000 złotych – dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej powyżej 50 do 250 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

4. 30 000 złotych – dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej większej niż 250 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli;

5. 40 000 złotych – dla podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym.

Wyjaśnić wymaga również, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d., jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 93 ust. 7 u.t.d.,

w postępowaniu tym nie stosuje się przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Oceniając postępowanie organu w pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,

z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Ma ono przy tym kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada ta sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Innymi słowy, istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie,

i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok NSA z 29 czerwca 2010 r. I OSK 124/10; CBOIS).

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie spełnia powyższych wymogów. Organ nie wyjaśnił dlaczego zastosował limit sumy kar z art. 92a ust. 1 pkt 5 u.t.d.

tj. 40 tys. zł dla podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym. Zdaniem sądu bowiem sposób redakcji przepisu art. 92a ust. 5 u.t.d. wyklucza przyjęcie wykładni zgodnie z którą, jeżeli podmiot na którego nałożono karę pieniężną z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego wykonuje przewozy przy pomocy zatrudnionych przez siebie kierowców,

a oprócz tego wykonuje inne czynności związane z przewozem drogowym to należy zastosować art. 92a ust. 5 pkt 5 u.t.d. przy ustalaniu wymiaru kary pieniężnej.

Przepisu art. 92a ust. 5 pkt 5 nie można uznać jako lex specialis w stosunku do

art. 92a ust. 5 pkt 1-4, jest to bowiem przepis o tej samej wadze co przepisy zawarte w ust. 5 pkt 1-4 ww. artykułu (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl [...]; CBOIS).

Wymaga przy tym wyjaśnienia, że podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym zostały przykładowo wymienione w art. 92 ust. 11 u.t.d. Ich odpowiedzialność ma szczególny charakter. Jest to odpowiedzialność warunkowa. Podmiot, o którym mowa ponosi odpowiedzialność za cudze zachowanie (naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego), jednak odpowiedzialność ta uwarunkowana jest określonym własnym zachowaniem tego podmiotu. Pociągnięcie go do odpowiedzialności wymaga bowiem, w świetle treści

art. 92 ust. 11 u.t.d., by okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazywały, że podmiot ten miał wpływ na powstanie naruszenia lub godził się na powstanie naruszenia. Oznacza to, że odpowiedzialność ponosi podmiot, który:

1. wywarł wpływ na powstanie naruszenia i godził się na nie;

2. nie miał żadnego wpływu na powstanie naruszenia, ale godził się na nie co oznacza, że był świadomy naruszenia i je akceptował (nie zachował się w sposób mogący przeciwdziałać naruszeniu). Na organach administracji prowadzących postępowanie spoczywa obowiązek wykazania, że na podmiot wykonujący czynności związane

z przewozem może zostać nałożona kara pieniężna, zatem prowadzone postępowanie administracyjne musi zmierzać do ustalenia, czy podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstałe naruszenia. Niezbędne jest wykazanie związku między stwierdzonym naruszeniem a zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, ale nie jego winy. Poczynione ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (tak Anna Piszcz w: "Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz" pod redakcją Macieja Etela i Anny Piszcz; C.H.Beck, Warszawa 2020, str. 694). W niniejszej sprawie organ obciążając skarżącego karą pieniężną jak dla podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem takich ustaleń nie poczynił. Zdaniem sądu ustaleń tych nie zastępuje ocena przesłanek egzoneracyjnych z art. 92c ust. 2 pkt 1 u.t.d.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej rozważania, w tym wskaże w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi

z art. 107 § 3 K.p.a. na ustalenia, które uzasadniają zastosowanie limitu kar

z art. 92a ust. 5 pkt 5 u.t.d. i przyjmując odpowiedzialność skarżącego jako podmiotu wykonującego inne czynności związane z transportem ustali, czy miał wpływ na powstałe naruszenia lub godził się na nie, ewentualnie w przypadku braku takich ustaleń zastosuje, po wyliczeniu średniej arytmetycznej liczby kierowców zatrudnionych u skarżącego w okresie 6 miesięcy przez rozpoczęciem kontroli, jeden z limitów kar określonych w art. 95 ust. 5 pkt 5 u.t.d.

Jednocześnie sąd stwierdza, że organ dokonał prawidłowych ustaleń

w zakresie stwierdzonych naruszeń przepisów wymienionych w art. 4 pkt 22 u.t.d. Ustaleń tych dokonał na podstawie prawidłowo zgromadzonego i rozpatrzonego materiału dowodowego (m.in. dokumentacja przedstawiona podczas kontroli, wykresówki, dane z tachografów, karty kierowców, zeznania skarżącego

w charakterze świadka, dane dotyczące przewożonych ładunków do spółek L. , D., Kopalni G. K. G. C., protokół kontroli, faktury wystawione przez podnajętych przewoźników). Prawidłowo następnie, stosownie do wykazu naruszeń zawartego w załączniku nr [...] do ustawy o transporcie drogowym nałożył kary za te naruszenia. Organ odwoławczy prawidłowo skorygował kary nałożone przez organ pierwszej instancji za skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego oraz przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, co szczegółowo opisane zostało powyżej w punktach 3 i 4. Dokonana korekta nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia, to jednak wymaga odnotowania, że działanie organu w tym zakresie było zgodne z prawem

Powyższe okoliczności zostały szczegółowo przedstawione i omówione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, których ocenę dokonaną przez organ należy w pełni zaakceptować, jako spełniającą wymogi z art. 80 K.p.a.

W kontekście zarzutów strony skarżącej natomiast wyeksponowania wymaga fakt, że faktycznie wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy nie zostało zdefiniowane. W piśmiennictwie przyjmuje się, że za taką działalność należy traktować każdą działalność wykonywaną na zlecenie lub zamówienie podmiotu mającego na celu przewiezienie rzeczy drogami publicznymi, zmierzającą do jego osiągnięcia, dzięki której zamawiający uwolniony zostanie od potrzeby podejmowania czynności niezbędnych do tego, aby taki cel został osiągnięty (tak Agata Jurkowska – Gomułka, op. cit., str. 50). Definicji tej odpowiada działalność skarżącego polegająca na podnajmywaniu innych przewoźników w celu wykonania umowy przewozu ładunku. Tak też przyjmują sądy administracyjne (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 8 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 290/17; CBOIS).

Skarżący co do zasady nie kwestionuje stwierdzonych naruszeń, wskazuje jednak, że w wielu przypadkach były to niewielkie uchybienia np. jak w przypadku braku badań technicznych pojazdu, a pomimo tego organ nałożył za nie karę.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że określone w załączniku nr 3 do ustawy kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona

w innej wysokości niż podana w załączniku. Powyższe oznacza, że decyzja

o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku

i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 5 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych

w art. 92b i art. 92c u.t.d.

W niniejszej sprawie natomiast organ prawidłowo stwierdził, że przesłanki egzoneracyjne określone w tych przepisach nie wystąpiły. Przypomnieć należy, że

w ustawie o transporcie drogowym figurują dwa przepisy przewidujące możliwość uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności (okoliczności poniższe musi wykazać przedsiębiorca). Pierwszym z nich jest art. 92b wskazujący w ust. 1, iż nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów (...), a także prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów. Przywołany przepis odnosi się jedynie do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, tj. naruszeń przewidzianych w lp. 5.1. – 5.6.2. załącznika nr 3 do ustawy. Nadto liczba stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń jednoznacznie dowodzi niezapewnienia przez przedsiębiorcę wymaganej dyscypliny pracy i braku bieżącej kontroli nad pracownikami. Sąd, przychylając się do ocen orzekających w sprawie organów wskazuje, że "właściwa organizacja

i dyscyplina pracy", o której mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d. obejmuje nie tylko przeprowadzanie szkoleń pracowników czy niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy. Pojęcia te obejmują bowiem także stały, wnikliwy nadzór nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, wykrywanie ewentualnych naruszeń przepisów i stosowną, przewidzianą przepisami prawa pracy reakcję. Takiego właściwego nadzoru ewidentnie skarżący nie wykazał, a tym samym niewykazana została przesłanka w postaci zapewnienia właściwej organizacji pracy i dyscypliny. Brak nadto dowodów na to by skarżący przedsiębiorca permanentnie kontrolował pracowników, a trasy planował tak by nie prowokowało to kierowcy do naruszenia przepisów o czasie pracy.

Z kolei art. 92c ustawy odnosi się generalnie do wszystkich naruszeń, za które grozi przewidziana w art. 92a ust. 1 kara. Art. 92c ustawy stwierdza zaś w ust. 1, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa

w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia,

a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wprowadza zatem wymogi bardziej rygorystyczne niż art. 92b ust. 1 u.t.d. Do tego by uwolnić się od odpowiedzialności nie wystarczy już by podmiot wykonujący przewozy wykazał właściwą dyscyplinę pracy

i poprawny system wynagradzania. Musi on bowiem wykazać okoliczności wskazujące, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (obie przesłanki spełnione muszą być kumulatywnie). Tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza. Trafnie organy oceniły, że takich okoliczności skarżący przedsiębiorca nie wykazał. Usprawiedliwiając przekroczenia

w zakresie czasu pracy kierowców jedynie wskazywał bardzo ogólnie, że przyczyną tych naruszeń mogły być warunki atmosferyczne. Nie okazał przy tym wydruków, ani odręcznych zapisów na wykresówkach, w których kierowcy wskazywaliby powody uzasadniające odstępstwa od przestrzegania przepisów. W przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności kierowca ma obowiązek sporządzić wydruk zgodnie

z art. 12 rozporządzenia nr 561/2006. Stosownie do powołanej regulacji, pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój.

Z tych względów zarzuty naruszenia art. 92 b i c u.t.d. poprzez ich niezastosowanie są niezasadne.

Opisane na wstępie błędy procesu decyzyjnego organu skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Stosownie do

art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji zapadła z takim naruszeniem prawa, które nie może być konwalidowane

w postępowaniu przed organem II instancji. Działanie takie naruszałoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania. W związku z powyższym, uchylenie

w postępowaniu sądowym również rozstrzygnięcia organu I instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania, w punkcie 2 sentencji wyroku, na które składają się wpis od skargi – [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika – [...] zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – [...] zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz.U.2018.265 ze zm.).