Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 743/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: § 44 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 194 § 1, art. 194 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. ustalił X. X. wymiar podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przedmiotem opodatkowania jest nieruchomość w G. , na którą składają się działki nr [...] ([...] m2) oraz [...] ([...] m2) - obie sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako "dr" - drogi. Organ zaznaczył, że ustalenie zobowiązania podatkowego nastąpiło na skutek złożonej informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego z [...] lutego 2018 r. w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w P. I Wydział Cywilny sygn. akt [...] z [...] sierpnia 2017 r., które uprawomocniło się z dniem [...] listopada 2017 r. Podatniczka nabyła przedmiotową nieruchomość w drodze spadku po zmarłym [...], dotychczasowym właścicielu. Wymiaru podatku dokonano w oparciu o dane ujawnione w ewidencji gruntów oraz informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożoną przez X. X..

W odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2018 r. strona zarzuciła błędne przyjęcie opodatkowanych gruntów jako "drogi". W ocenie podatniczki przedmiotowy grunt powinien być opodatkowany podatkiem rolnym, a nie podatkiem od nieruchomości, ponieważ zgodnie ze stanem faktycznym i decyzją Starosty [...] działki są gruntami rolnymi. Zwrot tych nieruchomości nastąpił, ponieważ nigdy nie została wybudowana na nich droga.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo, na podstawie m.in. art. 2, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt. 2a i e art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 716 ze zm. – dalej: "u.p.o.l."), art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 – dalej: "P.g.k.") dokonał wymiaru podatku od nieruchomości. Organ wyjaśnił, że podatniczka nabyła przedmiotową nieruchomość w drodze dziedziczenia stwierdzonego postanowieniem sądu o nabyciu spadku po zmarłym [...] lipca 2014 r. [...], dotychczasowym właścicielu opodatkowanej nieruchomości. Pierwszym miesiącem podatkowym w podatku od nieruchomości dla X. X. był sierpień 2014 r. Kolegium podkreśliło następnie, że zapisy ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu podatkowego i nie może ich pominąć przy wymiarze podatku. Kolegium wskazało także na sposób dokonywania zmian treści ewidencji gruntów i budynków - dane te nie mają charakteru wartości stałych, niezmiennych, albowiem podlegają aktualizacji nie tylko na wniosek (właściciela, użytkownika wieczystego i innych podmiotów wymienionych w § 10 i § 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454 – dalej: "rozporządzenie"), ale również z urzędu (§ 46 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zmiana nastąpiła z urzędu, bardzo często może dochodzić do takich sytuacji, w których właściciel gruntu nie wie o zmianie klasyfikacji gruntu, albowiem jeżeli sam nie podejmie działań w celu weryfikacji zapisów w ewidencji, organ prowadzący ewidencję nie ma obowiązku informowania go o takim zdarzeniu. Podsumowując SKO wskazało, iż treść ewidencji gruntów jest wiążąca dla organu podatkowego co do danych tego gruntu (powierzchni, klasy gruntu), a nie danych jego właściciela. Natomiast treść księgi wieczystej wiąże organ co do okoliczności związanych z własnością nieruchomości (kto i od kiedy jest właścicielem, a tym samym podatnikiem podatku od nieruchomości), a nie co do powierzchni czy klasy gruntu.

W skardze z dnia [...] sierpnia 2018 r. skarżąca podniosła, że dane w ewidencji nie uwzględniają faktycznego stanu posiadania gruntu, co negatywnie wpływa na wysokość podatku od nieruchomości. Do skargi skarżąca załączyła kopie decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak [...]; wniosku z dnia [...] kwietnia 2018 r. o przywrócenie stanu faktycznego; wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r. o zmianę w ewidencji gruntów i budynków na okoliczność niezgodności zapisów ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym nieruchomości.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2018 r., pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu, sprecyzował zarzuty skargi i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S., a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone nawet w części.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 21 ust. 1 P.g.k. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że zapisy ewidencji gruntów i budynków zobowiązują organ podatkowy do wydania rozstrzygnięć na ich podstawie w sytuacji niezgodności ze stanem rzeczywistym, a równocześnie z oczywistym pokrzywdzeniem podatnika;

- art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że nieruchomość podlega opodatkowaniu jako droga;

- art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1892 – dalej: "u.p.r.") poprzez niezastosowanie i ustalenie wysokości podatku od nieruchomości, podczas gdy nieruchomość powinna być obciążana podatkiem rolnym;

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2018, poz. 800 ze zm. – dalej: "O.p.") poprzez przeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej wskutek wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a także niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, co doprowadziło do wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego w zawyżonej wysokości, a tym samym niezgodnej z normami materialnego prawa podatkowego;

- art. 194 O.p. poprzez pominięcie ustaleń zawartych w przedstawionych w toku postępowania dokumentach urzędowych;

- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 233 § 2 O.p. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji, kiedy z uwagi na brak prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, jak i błędne uznanie, że dane nieruchomości, zawarte w ewidencji gruntów, nie podlegają weryfikacji w trakcie postępowania podatkowego (wymiarowego), co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia sprawy w zakresie, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. Sąd postanowił dopuścić i przeprowadzić zawnioskowane przez pełnomocnika skarżącej wnioski dowodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest w pełni uzasadniona.

Jak wynika z akt sprawy oraz dokumentów przedłożonych w toku postępowania sądowego skarżąca od sierpnia 2014 r. jest właścicielem nieruchomości położonych w G. nr [...] i [...]. W ewidencji gruntów i budynków w badanym okresie działki te były sklasyfikowane jako drogi. Organy zatem opodatkowały nieruchomości zgodnie z klasyfikacją zawartą w ewidencji gruntów.

W ocenie Sądu istotne dla rozpatrzenia niniejszej sprawy są przedłożone przez skarżącą w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym dowody z dokumentów.

Z decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o zwrocie działek położonych w G. : nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha na rzecz [...] oraz z decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia klasyfikacji gruntów wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 1979 r. wywłaszczono ww. nieruchomości stanowiące własność [...] użytkowane jako rola i łąka na rzecz Skarbu Państwa. Wywłaszczenie zostało dokonane w związku z budową drogi "Obwodowa Północna" m. P.. W latach 1979 – 1989 ww. grunty przeznaczone były pod tereny dróg państwowych dla przebiegu projektowanej drogi ekspresowej. W związku z tym w ewidencji gruntów wykazano jako rodzaj użytku - drogi. Z uwagi na fakt, że na wskazanych nieruchomościach nie rozpoczęto planowanej inwestycji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. dokonano zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia ww. decyzji, przeprowadzone [...] stycznia 2012 r. oględziny wykazały, że działka [...] stanowi teren użytkowany rolniczo, w części zaorany, a w części porośnięty zielenią. Natomiast na działce [...] znajdują się drzewa i krzewy. Na gruncie nie ma żadnych śladów realizacji inwestycji drogowej. Dodatkowo zebrane w sprawie dowody nie wykazują faktycznego wykorzystania ww. gruntu zgodnie z celem wywłaszczenia ustawowych terminach. Z uzasadnienia decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2018 r. w sprawie klasyfikacji gruntów wynika, że Starosta w celu zbadania stanu faktycznego na przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] lipca 2018 r. przekazał wniosek o przeprowadzenie weryfikacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Ze sporządzonego operatu weryfikacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów wynika, że działka nr [...] wraz z przylegającą do niej działką nr [...] stanowią łąkę pokrytą wyschniętą trawą, które nie są użytkowane rolniczo. Działka nr [...] jest użytkowana rolniczo, aktualnie wysiano na niej poplon. Upoważniony klasyfikator [...] ustaliła, że istnieje rozbieżność między stanem faktycznym w terenie a stanem zapisanym w ewidencji gruntów i budynków dla przedmiotowych działek. Działki nie stanowią drogi, są w terenie gruntami rolnymi. W związku z powyższym Starosta P. dokonał zmiany w ewidencji działki nr [...] z klasyfikacji "dr" na "Ł", działki [...] z klasyfikacji "dr" na "R".

Zatem dokumenty te wskazują jednoznacznie, że istniały rozbieżności pomiędzy zapisami w ewidencji gruntów a stanem rzeczywistym dotyczącym działek [...] i [...] w okresie będącym przedmiotem postępowania. Dowody te nie były co prawda znane organom podatkowym, jednakże na etapie postępowania odwoławczego strona sygnalizowała problem rozbieżności, wskazując, że przedmiotowe działki są gruntami rolnymi, ponieważ cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i wywłaszczona nieruchomość została zwrócona. Organ odwoławczy zignorował zarzuty skarżącej, nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego i wydał decyzję w oparciu o ewidencję gruntów.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 20, w związku z art. 22 ust. 1 P.g.k. oraz § 44 pkt 2 rozporządzenia obowiązkiem starosty jest prowadzenie i utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodnie z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające, m. in. z ostatecznych decyzji administracyjnych. W niniejszej sprawie Starosta P. po wydaniu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie wywiązał się z nałożonego obowiązku zaktualizowania danych w ewidencji gruntów. Z decyzji tej wynikało jednoznacznie, że na działkach [...] i [...] w G. nie rozpoczęto planowanej inwestycji drogowej, działki te nie zmieniły po wywłaszczeniu faktycznego przeznaczenia i charakteru. Zmiany w ewidencji gruntów dokonano dopiero na wniosek skarżącej w 2018 r., jednak z uzasadnienia decyzji o zmianie klasyfikacji ww. gruntów wynika, że klasyfikacja gruntów była niezgodna ze stanem rzeczywistym.

Należy podkreślić, że co do zasady organy podatkowe dokonując wymiaru podatku od nieruchomości, opierają się (zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.k.) na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji wykorzystywanych w postępowaniu podatkowym dotyczącym wymiaru podatków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego i zgodnie z przepisami stanowią dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (art. 194 §1 O.p.). Zatem organ podatkowy zawsze musi uwzględnić zapisy ewidencji. Jednak nie można pominąć art. 194 § 3 O.p., który przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom. Jeśli zatem inne dowody wskazują, że ewidencja gruntów nie odpowiada stanowi rzeczywistemu, organ podatkowy nie może opierać się na tych danych. W niniejszej sprawie klasyfikacja gruntu pod symbol "dr" była związana z planowaną inwestycją drogową, na którą grunt klasyfikowany jako rolny został wywłaszczony. Inwestycja nie została rozpoczęta, grunt w 2012 r. zwrócony. W tym przypadku opodatkowanie działki [...] i [...] podatkiem od nieruchomości jako drogi, kłóci się z zasadą praworządności.

W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji wydanych w sprawie naruszają zasadę prawdy obiektywnej, ponieważ zastosowanie przepisu art. 21 P.g.k. doprowadziło do opodatkowania podatkiem od nieruchomości działek, które w świetle prawa takiemu obowiązkowi nie podlegają.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić treść obu decyzji Starosty [...]: z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] oraz decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] i uwzględnić wykładnie prawa przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.

W tym stanie rzeczy uznając, że podniesione w skardze zarzuty zasługują na uwzględnienie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł jak w sentencji.