Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1655/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1, art. 28, art. 156
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 25 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Z.C. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego Z.C. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpoznaniu wniosku E.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 r., nr [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Nieruchomość [...] stanowiąca gospodarstwo rolne położona przy ulicy [...] pochodząca z tabeli likwidacyjnej nr [...] byłej wsi [...] będąca własnością F.M. została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. nr 50, poz. 279 ).

Dla przedmiotowej nieruchomości nie była prowadzona księga hipoteczna. Nieruchomość ta stanowiła część osady włościańskiej w rozumieniu art. 2 ukazu o urządzeniu włościan z 19 lutego 1864 r. Dla nieruchomości włościańskich zaprowadzona była tabela likwidacyjna stosownie do art. 28 ukazu o sposobie wprowadzenia w wykonanie nowych ustaw o włościanach z 19 lutego 1864 r. (2.03.1864 r.).

Z aktu notarialnego Rep. Nr [...] sporządzonego w dniu [...] lutego 1935 r. w W. przez notariusza S.Z. wynika, że właścicielem połowy osady włościańskiej oznaczonej w tabeli likwidacyjnej nr [...] położonej w dawnej wsi [...] przy ul. [...] był F.M.

Z dniem wejścia w życie ww. dekretu, tj. 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość gruntowa przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa w oparciu o art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. z 1950 r., Nr 14, poz. 130).

Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym nr [...] z [...] grudnia 1967 r. odmówiło F.M. ustanowienia użytkowania wieczystego części nieruchomości położonej przy ul. [...] pochodzącej z tabeli likwidacyjnej nr [...] byłej wsi [...] o pow. [...] m2 w uzasadnieniu wskazując, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren tej nieruchomości przeznaczony został pod użyteczność publiczną na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] marca 1963 r.

Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją nr [...] z [...] marca 1968 r. utrzymało w mocy ww. orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W., w uzasadnieniu wskazując, że nieruchomość jest niezbędna pod budowę zakładu przemysłowego dla [...] "[...].

Prezydium Rady Narodowej w W. decyzją nr [...] z [...] kwietnia 1968 r. ustaliło na rzecz F.M. odszkodowanie za część gruntu rolnego o pow. [...] m2 pochodzącego z tabeli likwidacyjnej [...] byłej wsi [...].

W dniu 4 października 2012 r. do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wpłynął wniosek R.M., następcy prawnego F.M., o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1968 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1967 r. Wnioskodawca podniósł, iż organ dekretowy w decyzji odmownej powołał się jedynie na decyzję lokalizacyjną, pomijając przeznaczenie przedmiotowego gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Ponadto zgodnie z ustawą z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wywłaszczenie nieruchomości dopuszczalne było tylko dla realizacji przyszłego celu inwestycyjnego, nie mogło dotyczyć obiektów już zrealizowanych, jak w niniejszej sprawie.

Po rozpoznaniu powyższego Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1968 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony był pod przemysł bud. I magazyny, ponadto została ona objęta decyzją lokalizacyjną ustalającą lokalizację pod budowę zakładów produkcyjnych. Zatem w ocenie organu nadzoru odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego była zasadna.

Niezgadzając się z powyższym E.M., spadkobierca po zmarłym [...] lutego 2014 r. R.M., złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy ponosząc, że organ dekretowy w decyzji odmownej powołał się jedynie na decyzję lokalizacyjną, pomijając przeznaczenie przedmiotowego gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Wobec tego, w ocenie skarżącej, zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji odmawiających ustanowienia użytkowania wieczystego. Podniosła również, że w dacie wydania decyzji dekretowych wygasła decyzja lokalizacyjna, wskutek nie ujęcia inwestycji w kolejnym narodowym planie gospodarczym.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2014 r. W uzasadnieniu stwierdził, że materialnoprawną podstawą do orzekania o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa własności czasowej był dekret z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy stanowiący podstawę wydania kwestionowanych decyzji. Natomiast zebrany w sprawie materiał dowodowy, zdaniem organu wskazuje, że w dacie wydania ww. decyzji dekretowej obowiązywał Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego W. zatwierdzony Uchwalą Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z [...] stycznia 1961 r.

Minister podniósł, że w toku postępowania ustalono, że przedmiotowa nieruchomość została objęta lokalizacją szczegółową pod budowę zakładu produkcyjnego, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] lutego 1963 r., wydaną przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej W., na podstawie art. 30 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 7, poz. 47) oraz zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] sierpnia 1961 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (M.P. Nr 62, poz. 268), co wynika m.in. z treści orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] grudnia 1967 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1968 r.

W ocenie Ministra odmowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie własności czasowej było zasadne skoro organy dekretowe powołały się na przeznaczenie terenu przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej oraz że dotychczasowy właściciel nie mógł korzystać z części nieruchomości położonej przy ul. [...] objętej tą decyzją.

Reasumując Minister stwierdził, że biorąc pod uwagę zapisy obowiązującego dla przedmiotowej nieruchomości planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczające ją pod przemysł bud. i magazyny, następnie uzupełnione i zmodyfikowane przez objęcie tego terenu lokalizacją dla [...] "[...]", organy orzekające powinny były dojść do konkluzji, iż jej zagospodarowanie w zgodzie z planem nie było możliwe przez osoby prywatne. Wskazał, że z nadesłanych przez Archiwum Państwowe W. materiałów archiwalnych jak również z akt własnościowych nieruchomości wynika, iż nie była ona i nie mogła być wykorzystywana przez byłego właściciela zgodnie z przeznaczeniem, w związku z czym odmowa przyznania prawa własności czasowej był uzasadniona. Powszechnie stosowane wówczas określenie użyteczności publicznej odwoływało się do wszystkiego, co mogło być realizowane z funduszy państwowych. Zatem w ocenie organu kwestionowane decyzje dekretowe z [...] marca 1968 r. i z [...] grudnia 1967 r. nie naruszały przepisu art. 7 ust. 2 dekretu w zw. z art. 54 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem brak było podstaw do uchylenia decyzji z [...] grudnia 2014 r. i stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych.

Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z.C., następca prawny E.M., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

• naruszenie art. 30 § 4 i art. 97 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji administracyjnej w stosunku do osoby zmarłej, co w konsekwencji prowadzi do rażącego naruszenia ww. przepisów skutkujących nieważnością decyzji;

• naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia kręgu osób posiadających przymiot strony i w efekcie uniemożliwienie czynnego udziału strony (następcy prawnemu E.M.) w toczącym się postępowaniu.

W związku z powyższym wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz ewentualnie o jej uchylenie. Do przedmiotowej skargi załączył odpis aktu poświadczenia dziedziczenia po E.M. z [...] sierpnia 2015 r. (Rep. A nr [...]). Wynika z niego, że spadek po E.M. nabył w całości jej brat Z.C.

Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 10 § 1 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Należy stwierdzić, że stroną postępowania administracyjnego jest stosownie do art. 28 k.p.a. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Z rozdzielnika zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2015 r. wynika, że decyzja ta została doręczona m.in. E.M., w imieniu której działała r.pr. K.K. E.M. była spadkobiercą po R.M. – następcy prawnego F.M.

W tym miejscu wskazać należy, że ze znajdującego się zarówno w aktach administracyjnych, jak i w aktach sądowych niniejszej sprawy odpisu aktu poświadczenia dziedziczenia po E.M. sporządzonego przez notariusza M.G. w dniu [...] sierpnia 2015 r. (Rep. A nr [...]) wynika, że E.M. zmarła w dniu [...] lipca 2015 r., a więc przed wydaniem przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzji z [...] sierpnia 2015 r. Oznacza to, że postępowanie prowadzone przez organ II instancji oraz wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja skierowana została do osoby zmarłej, a więc osoby, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 (LEX nr 82653): "(...) prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa ze śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (zob. Małgorzata Stahl - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83 - OSPIKA 1984, z. 5, poz. 108) ".

Reasumując, powyższa okoliczność oznacza, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] sierpnia 2015 r. prowadzone było w sytuacji, gdy strona tego postępowania już nie żyła, a decyzję skierowano do osoby zmarłej.

W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy Sąd był zobligowany do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r.

Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odstąpił od jej dalszej kontroli pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów procesowego i prawa materialnego.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postanowiono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.