Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 915/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2017 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12. 10. 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.), art. 2, art. 5, art. 7 ust. 1-3, art. 18 ust. 6, art. 27 ust. 1, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 195, dalej ustawa), a także przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 214), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm., dalej uśr) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej kpa), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania W. D. na decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie:

1) odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: J.D. w okresie od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r.,

2) przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: J.D. w okresie od 01 lipca 2016 r. do 28 lutego 2017 r. w kwocie 500 zł miesięcznie oraz od 01 marca 2017 r. do 19 marca 2017 r. w kwocie 306,50 zł,

— decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym.

Przytoczoną na wstępie decyzją z dnia [...]r. nr [...]organ pierwszej instancji – Wójt Gminy M. odmówił W.D. (dalej także strona, wnioskodawca) przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: J.D. w okresie od 01 kwietnia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. Jednocześnie przyznał to świadczenie w okresie od 01 lipca 2016 r. do 28 lutego 2017 r. w kwocie 500 zł miesięcznie oraz od 01 marca 2017 r. do 19 marca 2017 r. w kwocie 306,50 zł.

W odwołaniu od tej decyzji strona skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia, kwestionując odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia za okres na jaki nie zostało jej ono przyznane, zaznaczając, iż samotnie wychowuje dziecko od 2013 r., a matka biologiczna dziecka R.M. mocą orzeczenia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r., sygn. akt [...] została pozbawiona władzy rodzicielskiej. Odwołujący uwypuklił, że wniosek o separację złożył wyłącznie w celu uzyskania przedmiotowego świadczenia, mimo że – w jego ocenie – samotnie sprawuje opiekę nad córką i okoliczność prawomocności orzeczenia o separacji nie powinna warunkować jego prawa do przedmiotowego świadczenia. Zdaniem strony decyzja pierwszej instancji jest rażąco niesprawiedliwa, nie uwzględnia bowiem jego sytuacji życiowej.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że podstawę materialno-prawną w sprawie stanowi ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podkreślił, że świadczenie wychowawcze nie należy do świadczeń o charakterze uznaniowym, możliwość jego przyznania uzależniona jest od wystąpienia ściśle określonych przesłanek ustawowych, a brak którejkolwiek z nich powoduje, że świadczenie to nie może być przyznane. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei w ust. 2 ustanowiono, że w przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18- go roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Natomiast w art. 4 ust 3 tej ustawy unormowano, iż świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł, zaś w ust. 4 art. 4, że jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł.

Zaznaczył także, że – zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy – dochód oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3.

W rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z art. 3 pkt 1 przez dochód rozumie się po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych m.in.: alimenty na rzecz dzieci.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zaś w art. 7 ust. 2 ustanowiono, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z kolei w ust. 3 cytowanego art. 7 wskazano, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Jednocześnie podniósł, że mocą art. 18 ust. 5 ustawy w razie utraty dochodu prawo do świadczenia wychowawczego ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Z kolei stosownie do jego ust. 6 – w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty.

W dalszych motywach organ drugoinstancyjny zacytował art. 48 ustawy i art. 2 pkt 16, podnosząc, że ustanowiono w nim definicję rodziny, stanowiąc, że oznacza ona odpowiednio następujących członków rodziny: małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 162 ze zm.); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Ponadto zaznaczył, że art. 2 pkt 13 ustawy definiuje pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko, określającej ją, jako: pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

W przedmiotowej sprawie okresem, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego jest okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., zatem do dochodu rodziny należało wliczyć dochody osiągnięte w roku 2014, z uwzględnieniem dochodów utraconych i uzyskanych.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazał, że z materiału dowodowego w oparciu o który została wydana zaskarżona decyzja wynika, że "M.S. złożył w dniu 30.06.2016r. wniosek o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko: J.D. ur. [...]r. Do wniosku przedłożył wymagane dokumenty w oparciu o które organ I instancji obliczył kryterium dochodowe rodziny, które wyniosło 276,50 zł, a zatem nie przekroczyło ustawowe kryterium 800,00 zł".

W tym miejscu należy wskazać, że sformułowanie "M.S." jest oczywistą omyłką pisarską, albowiem poza sporem jest, iż w przedmiotowej sprawie wniosek w dniu 30 czerwca 2016 r. złożył osobiście w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w M. Z/S w W. – W.D.

W dalszej kolejności organ odwoławczy podkreślił, że w skład rodziny zgodnie z wnioskiem wchodzą dwie osoby: W.D. oraz J. D. W aktach sprawy, jak zauważył, znajduje się także postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] orzekające o separacji małżonków W.D. i M.D. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 06 lipca 2016 r.

W tych okolicznościach uznał, że zasadnie organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na J.D. za okres od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r., gdyż zgodnie z art. 2 pkt. 13 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, W.D. jest osobą samotnie wychowującą dziecko dopiero od dnia 06 lipca 2016 r., czyli od dnia uprawomocnienia się postanowienie Sądu Okręgowego w K. orzekającego o separacji małżonków D.

Odnosząc się do zarzutu postawionego w odwołaniu dotyczącego okresu przyznania świadczenia wychowawczego w związku z samotnym wychowywaniem dziecka – Kolegium wyjaśniło, że na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zgodnie z art. 2 pkt 13 osoba samotnie wychowująca dziecko jest to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Podsumowując stwierdziło, że skoro uprawomocnienie się postanowienia Sądu orzekającego separację nastąpiło, jak wskazano powyżej, w dniu 06 lipca 2016 r. to dopiero od tego momentu strona jest uznawana za osobę samotnie wychowującą córkę J.D. i w skład rodziny wchodzą tylko 2 osoby.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na – szczegółowo opisaną na wstępie – decyzję Kolegium z dnia [...] r., w części utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r., odmawiającej przyznania świadczenia na pierwsze dziecko w okresie od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r., strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia – analogicznie jak w odwołaniu – zaskarżonej decyzji zarzuciła, co do zasady, brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia przez orzekające w sprawie organy jej sytuacji życiowej. W jej uzasadnieniu skarżący powtórzył, w zasadniczej części, wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu.

Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. nr 718 ze zm., dalej: Ppsa) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywołanej powyżej ustawy Ppsa, tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jej art. 57a.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga w całości zasługuje na uwzględnienie, czyli w zakresie zaskarżenia odmowy przyznania prawa do objętego nią świadczenia w okresie od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Kwestią wymagającą wyjaśnienia pozostaje wyłącznie ocena, czy w sprawie organy prawidłowo zrealizowały prawo strony do wnioskowanego przez nią świadczenia w objętym skargą zakresie pkt 1 decyzji pierwszoinstancyjnej, czyli odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na córkę J. w okresie od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r.

Tym samym podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie organy zanegowały stanowisko strony skarżącej, że jest uprawniona do świadczenia wychowawczego w spornym okresie od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r., i że samotnie wychowywała w tym czasie (ale i nadal wychowuje, jednakże po 30 czerwca 2016 r. okoliczność ta jest poza sporem) córkę J. – stwierdzając, że stanowi w świetle ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci rodzinę wespół z małżonką M.D. albowiem separację małżonków mocą tej ustawy uznaje się z dniem 08 lipca 2016 r., tj. z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu orzekającego ją, a jednocześnie uznając, iż prawidłowo organ pierwszej instancji obliczył kryterium dochodowe rodziny, które wyniosło 276,50 zł.

Jednocześnie organy nie wskazały w jaki sposób wyliczyły tę kwotę, w oparciu o jakie kryteria podmiotowe i przedmiotowe.

Tymczasem skoro dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekroczył kwoty 800,00 zł stanowiącą mocą art. 5 ust. 3 ustawy granicę przyznawania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, to niezrozumiałym jest odmowa przyznania świadczenia w części dotyczącej okresu od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r., czyniąc zarazem niespójnym część dyspozytywną z uzasadnieniem i podstawą, w sposób nie poddający się kontroli Sądu.

Poza sporem jest, że z konstrukcji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wynika, że zasadą jest nieprzyznawanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, chyba, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Jednakże w przedmiotowej sprawie dochód ten – jak wyliczył organ – kwoty tej nie przekroczył.

Jeżeli dochód rodziny oznacza sumę dochodów jej członków, a dochód na członka rodziny oznacza w tym przypadku przeciętny miesięczny dochód członka rodziny, osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, za który przyznawane jest świadczenie wychowawcze to organ zobowiązany jest do jego wyliczenia wg podanego schematu. W przedmiotowej sprawie nie wiadomo jednak kogo i jakiego dochody oraz dlaczego w podany w decyzji sposób wyliczył. Organ pierwszej instancji wskazał, a organ odwoławczy to w pełni zaaprobował, podając jedynie, że "kryterium dochodowe rodziny, które wyniosło 276,50 zł, a zatem nie przekroczyło ustawowe kryterium 800,00 zł".

Nadto wyniki przeprowadzonego przez orzekające w sprawie organy postępowania dowodowego doprowadziły do wniosku, że w skład rodziny skarżącego wchodzi: on, jego małżonka oraz małoletnia córka strony – J., która, jak zaznaczyły, stanowi w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci "jedyne" dziecko w rodzinie. W aktach sprawy poza wnioskiem zawierającym dane o składzie rodziny i orzeczeniem wielokrotnie powyżej przytaczanym orzekającym separację małżonków M. i W. D. brak jest innych wskazujących odmienny jej skład. Ponadto poza sporem jest, że małoletnia J. przebywa na stale w miejscu zamieszkania skarżącego pozostając pod jego wyłączną pieczą i opieką. Przyznanie świadczenia wychowawczego na małoletnią obwarowane jest, jak słusznie stwierdziły organy dodatkowym kryterium – dochodowym. Tymczasem jak wskazano powyżej zarówno w decyzji pierwszej, jak i drugiej instancji zawarte jest stwierdzenie, że "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 276, 50 zł, co stanowi kwotę poniżej kryterium dochodowego (800 zł)".

Organ odwoławczy zaakceptował to w pełni i de facto wywiódł, że prawo do korzystania ze świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uzależnione od kryterium dochodowego, wynoszącego 800,00 zł stwierdzając zarazem, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarżący nie nabył do niego prawa w okresie od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r., gdyż "stał się osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w dniu 06 lipca 2016 r.".

W tych okolicznościach w ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów tak pierwszej jak i drugiej instancji obarczone jest wadami, gdyż wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa materialnego a to art. 5 ust. 3 ustawy w zw. z jej art. 49 ust 1 i 2, stanowiącym, że w przypadku złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, dodatku wychowawczego lub dodatku do zryczałtowanej kwoty, o którym mowa w art. 115 ust. 2a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego, dodatku wychowawczego lub dodatku do zryczałtowanej kwoty, o którym mowa w art. 115 ust. 2a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, na podstawie tego wniosku ustala się począwszy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Nadto ustawodawca w art. 49 ust. 2 określił, że ustalenie i wypłata świadczenia wychowawczego, dodatku wychowawczego lub dodatku do zryczałtowanej kwoty, o którym mowa w art. 115 ust. 2a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w przypadku złożenia wniosku w terminie, o którym mowa w ust. 1, następuje w terminie 3 miesięcy licząc od dnia złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Z uzasadnień decyzji pierwszej i drugiej instancji ale też z ich podstaw prawnych nie wynika co wpłynęło na ich kształt, a tym samym na zakwestionowane w skardze rozstrzygniecie. Nie wiadomo ani, jak kwota dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącego i z jakiego okresu została przez organy wyliczona, ani co zadecydowało o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia w zaskarżonej części, czyli w okresie od 01 kwietnia do 30 czerwca 2016 r., tj. czy kryterium dochodowe, czy status ojca dziecka, ale i jaki miał on wpływ na prawo do przedmiotowego świadczenia w zakwestionowanym okresie.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego odsyła w zakresie pojęcia dochodu ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, definiuje trzy rodzaje dochodów (przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne i inne enumeratywnie wyliczone dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych). Zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci materiał źródłowy ustaleń w zakresie dochodu zależy od jego rodzaju. Organ powinien pozyskać zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) każdego członka rodziny lub oświadczenie o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlegające przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje wymienione w przepisie art. 13 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Strona została natomiast zwolniona z załączenia dokumentów stwierdzających wysokość dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych każdego członka rodziny. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 pkt 1 tej ustawy to organ właściwy oraz marszałek województwa prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego obowiązani do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji od organów podatkowych lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, organów emerytalno-rentowych oraz z rejestrów publicznych, w tym z rejestru PESEL, o którym mowa w przepisach o ewidencji ludności, drogą elektroniczną, za pośrednictwem ministra właściwego do spraw rodziny, lub drogą pisemną informacji w podanym zakresie.

W tych okolicznościach decyzje organu pierwszej i drugiej instancji w zaskarżonej części nie poddają się – z podanych względów – kontroli Sądu. Sąd nie jest w stanie ocenić, czy zapadły w zgodzie z prawem, gdyż nie wiadomo co stanowiło podstawę do ukształtowania w nich prawa strony w sposób w nich wyrażony. Przedstawiony w zaskarżonej decyzji sposób rozstrzygnięcia nosi cechy arbitralności i nie spełnia wymagań postępowania administracyjnego, które zakłada, że strona postępowania otrzyma zrozumiałe rozstrzygnięcie.

Na zakończenie jawi się uwaga, że z art. 11 Kpa wynika jednoznaczny obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w stosownie do art. 107 § 3 Kpa, powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Za takie uzasadnienie nie można natomiast uznać w realiach przedmiotowej sprawy ogólnikowego stwierdzenia, że "kryterium dochodowe, które wyniosło 276,50 zł, a zatem nie przekroczyło ustawowe kryterium 800 zł". Organy tak pierwszej jak i drugiej instancji jakby pominęły, że to właśnie z uzasadnienia decyzji strona czerpie informację o ustalonym i przyjętym przez organ do rozpoznania stanie faktycznym oraz o swojej sytuacji prawnej.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.