Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 165/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz ( spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Referent stażysta Anna Prusak - Kania po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 września 2011 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty za wyrejestrowanie pojazdu 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Nysy z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu) kwotę 100 (sto) złotych tytułem wpisu sądowego, od którego skarżący został zwolniony.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 lutego 2010 r. S. K. wystąpił do Starostwa Powiatowego w Nysie o "zdjęcie z ewidencji samochodu marki [...] o nr rejestracyjnym [...]". Wyjaśnił, że pojazd ten fizycznie nie istnieje od roku 2001 i w tym okresie jego tablice rejestracyjne oraz dowód rejestracyjny przekazane zostały do Starostwa. Pomimo tego pojazd nadal figuruje w rejestrze, w związku z czym Urząd Gminy w [...] domaga się podatków. Do pisma wnioskodawca dołączył oświadczenie, w którym podał, że wskazany pojazd został sprzedany jako złom stalowy na składzie złomu w [...] w 2001 r. W tym samym piśmie fakt przekazania samochodu do skupu złomu potwierdzony został przez M. T. prowadzącego skup złomu w [...], który dodatkowo oświadczył, że nie posiada dowodu przyjęcia samochodu do skupu, a to z powodu zniszczenia dowodów z lat 2000–2001.

Uznając pismo S. K. za wniosek o wyrejestrowanie samochodu [...] marki [...], nr rej. [...], Starosta Nyski, działając na podstawie art. 61 w zw. z art. 261 K.p.a., pismem z dnia 16 lutego 2010 r. poinformował S. K. o wszczęciu postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu, zobowiązując go do uiszczenia na rzecz gminy opłaty na realizację zadań związanych utrzymaniem czystości i porządku w gminach w terminie 14 dni od otrzymania pisma oraz wskazując, że uiszczenie opłaty jest warunkiem wydania decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu w trybie art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Następnie, decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Nysy ustalił opłatę będącą warunkiem wyrejestrowania pojazdu o nr rejestracyjnym [...], w wysokości 1394 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 79 ust. 1 pkt 5 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie wysokości opłaty będącej warunkiem wyrejestrowania pojazdu w przypadku udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności (Dz. U. Nr 44, poz. 419 ze zm.), a także art. 104 K.p.a. W uzasadnieniu, powołując podstawę prawną rozstrzygnięcia, organ przedstawił sposób wyliczenia opłaty według wzoru określonego w rozporządzeniu i poinformował o 14-dniowym terminie do uiszczenia należnej kwoty na wskazane konto bankowe. Z decyzją tą nie zgodził się S. K., który odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu podniósł, że przedmiotowy samochód nie istnieje już co najmniej od roku 2002. Zarzucił ponadto błędną kwalifikację swego pisma z dnia 9 kutego 2010 r., kierowanego do Starostwa Powiatowego w Nysie, podnosząc, że nie było ono wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu lecz o zdjęcie z ewidencji, gdyż wniosek o wyrejestrowanie złożony został w latach 2000/2002, jednak z niewiadomych przyczyn nie został on rozpatrzony. Odwołujący oświadczył, że może wnieść ewentualne opłaty, jednak po cenach z roku 2001, gdyż wtedy został złożony pierwszy wniosek, a nie będzie ponosił kosztów "przez niedbalstwo urzędników".

Pismem z dnia 23 listopada 2010 r. organ odwoławczy wezwał stronę do przedłożenia dowodów uprawdopodobniających złożenie wniosku o wyrejestrowanie samochodu we wskazywanym okresie 2001/2002. W odpowiedzi S. K. oświadczył, że nie posiada dowodu wcześniejszego zgłoszenia wniosku o wyrejestrowanie, który złożył niedługo po utworzeniu powiatów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności zaznaczył, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przewidują instytucji "zdjęcia z ewidencji" pojazdu, a jego usunięcie z ewidencji następuje na podstawie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu. Następnie Kolegium wyjaśniło, że w przypadku, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z ust. 5 tego przepisu, warunkiem wyrejestrowania pojazdu jest wniesienie przez jego właściciela opłaty na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem porządku i czystości w gminie. Z tego też powodu, po uzyskaniu informacji od Starosty Nyskiego, Burmistrz Nysy wydał kwestionowaną decyzję. Uznając, że wyjaśnienia i zarzuty odwołującego nie dotyczą bezpośrednio zaskarżonej decyzji i są dowolne, gdyż strona nie wykazała, że wcześniej złożyła wniosek o wyrejestrowanie i uiściła opłatę na rzecz gminy, organ odwoławczy zaznaczył, że przepis art. 79 ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązywał również we wskazanym przez stronę okresie złomowania pojazdu. W świetle konieczności uiszczenia opłaty, w celu wyrejestrowania pojazdu i wycofania go z ewidencji, jako bezsporne przyjął organ, że pomimo treści żądania wniosku, strona – wobec braku innej drogi prawnej umieszczenia w ewidencji pojazdów informacji o wycofaniu pojazdu z ruchu drogowego - w istocie ubiega się o jego wyrejestrowanie. Kolegium podkreśliło też, że w swych pismach strona przyznaje, iż ma świadomość konieczności wyrejestrowania pojazdu i tym samym wycofania go z rejestru, co spowoduje ustanie obowiązku podatkowego, jednak w żaden sposób nie wykazała, aby przed dniem 9 lutego 2010 r. ubiegała się o wyrejestrowanie i w związku z tym zarzucała wcześniej organowi bezczynność w tym zakresie. W świetle wskazanych okoliczności Kolegium uznało, że twierdzenia strony odnośnie wskazywanego okresu zgłoszenia żądania wyrejestrowania pojazdu nie zostały udowodnione oraz są całkowicie dowolne i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Końcowo organ stwierdził, że opłata będąca warunkiem wyrejestrowania pojazdu została obliczona prawidłowo.

Na powyższą decyzję Kolegium S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której stwierdził, że ta decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, jest spóźniona o 10 lat. Skarżący powtórzył i rozwinął argumentację wcześniej podawaną w toku postępowania, odnośnie złożenia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu w roku 2001 wraz dowodem rejestracyjnym i tablicami rejestracyjnymi, podając, że nie posiada jednak potwierdzenia dokonania tych czynności. Dodatkowo wywiódł, że gdyby w tamtym okresie otrzymał decyzję, to być może wniósłby opłatę, jednak żądanie jej zapłaty jest przedawnione z uwagi na upływ ponad 5-letniego okresu. Podniósł też, że w konsekwencji uiszczenia żądanej opłaty Gmina Nysa przyjęłaby, iż wniosek złożył w 2010 r. i domagałaby się zapłaty podatku za lata wymagalne, w związku z czym wyraźnie zaznaczył we wniosku, że dotyczy on zdjęcia pojazdu z ewidencji, a nie jego wyrejestrowania. Ponadto skarżący wskazał, że wniosek takiej właśnie treści złożył na potrzeby innej sprawy, toczącej się przed sądem powszechnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący, wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu o wpis od skargi w kwocie 100 zł, wniósł o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 czerwca 2011 r. został zwolniony od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi wynoszącego 100 zł., a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 i art. 2 , art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd jest uprawniony i zobowiązany do uwzględnienia wszelkich naruszeń prawa, zarówno materialnego – określającego prawa i obowiązki stron, jak i procesowego – regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej, niezależnie od tego, czy zostały one podniesione w skardze. W szczególności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesionych przez skarżącego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz objętej rozpoznaniem Sądu – na podstawie art. 134 P.p.s.a. – decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że obarczone są kwalifikowaną wadą prawną, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Wskazanie podstaw takiego stanowiska należy poprzedzić przypomnieniem, że przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest sprawa ustalenia wysokości opłaty za wyrejestrowanie pojazdu. Decyzją Burmistrza Nysy z dnia [...], nr [...], utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], ustalono bowiem opłatę będącą warunkiem wyrejestrowania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], w wysokości 1394 zł. Wskazaną przez organy podstawę prawną wydanych orzeczeń stanowił art. 79 ust. 1 pkt 5 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie wysokości opłaty będącej warunkiem wyrejestrowania pojazdu w przypadku udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności (Dz. U. Nr 44, poz. 419 ze zm.), a także przepis art. 104 K.p.a. Zgodnie z treścią powołanych przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek właściciela, w razie udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności (art. 79 ust. 1 pkt 5). W tym przypadku warunkiem wyrejestrowania pojazdu jest wniesienie przez właściciela pojazdu opłaty na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminach (art. 79 ust. 5 zd. pierwsze). Stosownie natomiast do § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 kwietnia 2002 r., opłatę będącą warunkiem wyrejestrowania pojazdu, ustala się według określonego wzoru algorytmu. Odnotować ponadto należy, że w art. 79 ust. 6 powyższej ustawy, na podstawie którego wydane zostało powołane ostatnio rozporządzenie, ustawodawca wyraźnie wskazał kompetencję ministra właściwego do spraw administracji publicznej do określenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 79 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy mieć na względzie, że Starosta Nyski prowadził postępowanie zainicjowane przez S. K., a dotyczące pojazdu marki [...]. W konsekwencji zakwalifikowania złożonego podania jako wniosku o wyrejestrowanie powyższego pojazdu, Starosta wezwał stronę do wniesienia opłaty, o której mowa w art. 79 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, natomiast Burmistrz Nysy, powołując się na ten sam przepis, ustalił w drodze decyzji jej wysokość Działania organów administracji w rozpoznawanej sprawie, polegające na wydaniu decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za wyrejestrowanie pojazdu, a także na rozpatrzeniu wniesionego od niej środka odwoławczego, należy uznać za wadliwe, gdyż na gruncie cytowanych wyżej przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak i przepisów rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia 3 kwietnia 2002 r., brak jest regulacji, która przewidywałaby wydanie z urzędu przez organ gminy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty będącej warunkiem wyrejestrowania pojazdu. Przepisy te określają sposób, w jaki powinna zostać wyliczona jej wysokość. Ten sposób to matematyczne działanie, wykonane według wzoru podanego w § 1 rozporządzenia, na podstawie znanych danych, wskazanych dodatkowo przez organ właściwy do wydania decyzji w sprawie wyrejestrowania, tj. przez starostę. Brak uiszczenia tej opłaty skutkuje odmową wyrejestrowania. Oznacza to, że wniesienie opłaty warunkuje wprawdzie uzyskanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu, nie jest jednak obowiązkiem strony. Postępowanie w przedmiocie wyrejestrowania jest bowiem postępowaniem prowadzonym na wniosek, o czym wyraźnie stanowi przepis art. 79 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a zatem to wola właściciela pojazdu ma decydujące znaczenie w kwestii wyrejestrowania. W konsekwencji, jeśli właściciel nie wyraża woli uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 79 ust. 5 tej ustawy, wówczas po stronie organu administracji brak jest prawnej możliwości jej wyegzekwowania. Zauważyć też należy, że w pozostałych sytuacjach, określonych w art. 79 ust. 1 pkt 1-4 i pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyrejestrowanie nie jest uwarunkowane od wniesienia dodatkowej opłaty.

Zaakcentować ponadto należy, że brak jest również regulacji przewidującej, aby przed wydaniem przez starostę decyzji w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu koniecznym było uzyskanie władczego rozstrzygnięcia w przedmiocie wyliczenia opłaty za wyrejestrowanie w trybie art. 106 § 1 K.p.a. W sytuacji, o której mowa w art. 79 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, żaden przepis nie uzależnia załatwienia sprawy o wyrejestrowanie pojazdu od zajęcia stanowiska przez inny organ. Przy tym, jak wskazano wyżej, skoro ustalenie wysokości opłaty następuje w drodze samoobliczenia przy zastosowaniu wzoru określonego w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 kwietnia 2002 r., to również organ prowadzący postępowanie w przedmiocie wyrejestrowania ma możliwość samodzielnego wyliczenia wysokości opłaty warunkującej wydanie przezeń decyzji w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu, a także zweryfikowania prawidłowości kwoty uiszczonej przez osobę wnoszącą o wyrejestrowanie, bez konieczności wcześniejszego ustalania wysokości tej opłaty przez organ gminy w drodze decyzji. W ocenie składu orzekającego, ani wskazywany przez organ pierwszej instancji przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym ani unormowanie zawarte w art. 104 § 1 K.p.a., nie mogą stanowić samodzielnej podstawy w zakresie ustalenia wysokości omawianej opłaty. Jeśli natomiast powyższą opłatę na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminach zaliczyć do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, o jakich mowa w art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) i przyjąć, że stanowi ona dochód budżetu gminy, do której obowiązkowych zadań własnych - z mocy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) - należy utrzymanie czystości i porządku na swoim terenie, to wówczas wydanie przez organ gminy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustaleniu wysokości omawianej opłaty w formie decyzji znajduje oparcie w przepisie art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, który przez organy nie został jednak wskazany jako podstawa prawna wydanych decyzji. Według tego przepisu, organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności będących środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego jest wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa. Przepis ten ujednolicił zasady dotyczące procedury właściwej dla ustalania, poboru, udzielania ulg w zakresie tego rodzaju należności, jednak i w tym zakresie, z mocy art. 67 omawianej ustawy, mają zastosowanie przepisy K.p.a., dotyczące w szczególności zasad ogólnych postępowania administracyjnego, terminów załatwienia spraw, doręczeń, wezwań, protokołów, dowodów, decyzji i postanowień, odwołań oraz nadzwyczajnych trybów wzruszania rozstrzygnięć.

Skoro przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia wykonawczego nie przewidują działania z urzędu organu gminy w sprawie ustalenia wysokości opłaty za wyrejestrowanie pojazdu, to wydanie tego rodzaju decyzji dopuszczalne byłoby jedynie w sytuacji zaistnienia takiego stanu prawnego lub faktycznego sprawy, który w świetle prawa materialnego upoważniałby bądź obligował organ gminy do uregulowania sytuacji prawnej właściciela pojazdu wnoszącego o jego wyrejestrowanie. Zgodnie bowiem z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie przepisów prawa. Przestrzeganie zasady praworządności, do czego organ jest zobligowany, również na gruncie przepisu art. 7 Konstytucji RP, wymaga, aby jego działanie zawsze znajdowało oparcie w przepisach prawa. W doktrynie podkreśla się, że w sytuacji braku określenia w przepisach prawa materialnego inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych, wszczęcie postępowania z urzędu może nastąpić wyłącznie gdy przedmiotem postępowania jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenia lub cofnięcia uprawnień. Natomiast ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień – zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem – może nastąpić wyłącznie na jej wniosek. Oznacza to, że z własnej inicjatywy organ nie może podejmować działań wówczas, gdy nie jest do tego wyraźnie uprawniony na podstawie wniosku albo w nie budzących wątpliwości okolicznościach faktycznych sprawy. Jedyny wyjątek od zasady skargowości, przewidziany przepisem art. 61 § 2 K.p.a., ma miejsce w sytuacji ważnego interesu strony, obwarowany jest jednak warunkiem uzyskania zgody strony. Prowadzenie postępowania bez wystąpienia o zgodę strony bądź bez jej zgody jest rażącym naruszeniem tego przepisu (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 345-346). Taka sytuacja, w ocenie Sądu, zachodzi w odniesieniu do decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 79 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W tym zakresie organ gminy nie jest zwolniony z obowiązku przestrzegania przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania. Podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości opłaty za wyrejestrowanie pojazdu nie może być wyłącznie domniemanie organu gminy co do intencji bądź to strony bądź też organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie wyrejestrowania. Kwestia formalnoprawna, dotycząca prawidłowości wskazania przez organy podstawy prawnej oraz formy rozstrzygnięcia w tym zakresie schodzi zatem na plan dalszy w sytuacji, gdy brak jest przesłanek stanowiących podstawę do podjęcia działania przez organ gminy i wydania decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z materiału dokumentacyjnego przedłożonego Sądowi przez organ wraz ze skargą nie wynika, aby zaistniała przesłanka uzasadniająca działanie Burmistrza Nysy polegające na władczym ustaleniu wysokości opłaty warunkującej wydanie decyzji o wyrejestrowaniu. Z całą pewnością wniosku o ustalenie tej opłaty nie składał skarżący, a w kwestii wysokości opłaty pomiędzy Starostą Nyskim a skarżącym nie zaistniał też jakikolwiek spór. Treść odwołania oraz skargi wskazuje natomiast jednoznacznie, że skarżący kwestionuje sposób zakwalifikowania przez Starostę jego wniosku jako spełniającego okoliczności z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co skutkuje obowiązkiem ponoszenia opłaty, o której mowa w art. 79 ust. 5 tej ustawy. Na marginesie tylko należy dodać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadnie przyjmuje się, iż przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym obejmuje przypadki przywłaszczenia pojazdu, ukrywania go przez inną osobę, czyniąc niemożliwym korzystanie z niego przez właściciela. Chodzi zatem o przypadki popełnienia przestępstwa na szkodę właściciela pojazdu, inne niż jego kradzież, które nie powodują zmiany w zakresie prawa własności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 6/08, opubl. LEX nr 479040). Organ właściwy do wyrejestrowania pojazdu nie zakończył jeszcze postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 9 lutego 2010 r. Skoro brak jest rozstrzygnięcia przez właściwy organ odnośnie istnienia okoliczności potwierdzających ziszczenie się przesłanki z art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, czyli udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, uzasadniającej obowiązek poniesienia opłaty przewidzianej w art. 79 ust. 5 tej ustawy, to w stanie faktycznym sprawy głównej, który nie został jeszcze ustalony, naliczenie wysokości opłaty przez Burmistrza Nysy bez stosownego wniosku jest niedopuszczalne. Brak jest też dowodów pozwalających przyjąć, że organ gminy w trybie art. 61 § 2 K.p.a. występował do skarżącego o oświadczenie woli co do ustalenia wysokości opłaty. Ponadto odnotować należy, że w świetle analizowanych unormowań brak jest podstawy prawnej do określenia przez organ gminy terminu wniesienia ustalonej opłaty, skoro – co wywiedziono wyżej – po stronie właściciela nie istnieje obowiązek jej uiszczenia, gdyż jej zapłata jest jedynie warunkiem wyrejestrowania. Z tego względu zamieszczenie przez organ pierwszej instancji w wydanej decyzji rozstrzygnięcia dotyczącego 14-dniowego terminu do uiszczenia opłaty wypełnia również przesłankę nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Reasumując, w niniejszej sprawie, brak stosownego żądania oraz fakt, że postępowanie główne pozostaje jeszcze w toku, uzasadnia uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 31 maja 2010 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Brak było wobec powyższego podstaw do weryfikowania tej decyzji przez organ odwoławczy, tym bardziej, że skarżący już w odwołaniu podjął polemikę z ustaleniami organu prowadzącego postępowanie w sprawie wyrejestrowania i - nie pozostawiając jakichkolwiek wątpliwości co do zakresu swego żądania - wywiódł, że wniosek o wyrejestrowanie złożył w tym samym okresie, w którym sprzedał pojazd w punkcie skupu złomu. W tym miejscu należy podkreślić, że wynikająca z art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że każda sprawa będąca przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji podlega, na skutek złożenia odwołania, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Z tego względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu obowiązane było skontrolować w przedmiotowej sprawie wymogi formalne, w tym zbadać czy w sprawie zakończonej wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji zaistniały przesłanki do wydania decyzji o ustalenie wysokości opłaty. Dwukrotne rozpoznanie sprawy nie sprowadza się wszak wyłącznie do weryfikacji decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, ale oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Naruszenie tej zasady stanowi rażące naruszenie prawa. Jeśli więc Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Nysy, wydaną pomimo braku przesłanek do uruchomienia postępowania przed tym organem, to również decyzja organu odwoławczego obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności.

Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że zaskarżona decyzja i utrzymaną przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

W tych okolicznościach odnoszenie się do merytorycznych zarzutów złożonej skargi jest przedwczesne. Mogą być one brane pod uwagę w postępowaniu prowadzonym przez organ właściwy do wydania decyzji o wyrejestrowaniu.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach sądowych, w punkcie 3 wyroku, orzeczono na podstawie art. 223 § 2 P.p.s.a., nakazując organowi zwrot kwoty wpisu, od uiszczenia której skarżący został zwolniony.