Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5689/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 133 § 1, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 295/16 w sprawie ze skargi "[A.]" Sp. j. w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od "[A.]" Sp. j. w M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1.000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 września 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu skargi W. sp. j. w M. (dalej: Skarżąca), na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD), z dnia [...] listopada 2016r., wydanej w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze publicznej bez wymaganego zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

W dniu [...] lipca 2015 r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki Man o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem kierował H. S., który wykonywał przewóz drogowy betonu towarowego z miejscowości M., z wytwórni betonu na budowę w miejscowości W., w imieniu Skarżącej. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] lipca 2015 r.

Podczas kontroli stwierdzono, że samochód ciężarowy poruszając się drogą krajową nr [...] przekroczył dopuszczalny nacisk na podwójnej osi napędowej względem dopuszczalnych 19 t oraz przekroczył dopuszczalną rzeczywistą masę całkowitą względem dopuszczalnych 32 t. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono bowiem następujące naruszenia:

- nacisk na podwójną oś napędową 21,55 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę - przekroczenie o 2,55 t, (przekroczenie dopuszczalnej wartości o ok. 13 %),

- masę całkowitą pojazdu 35,85 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę - przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 3,85 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o ok. 12 %).

Ustalono nadto, iż podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ( dalej: WITD), decyzją z [...] października 2015 r. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000 złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% a mniej niż 20 %. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ciężarowego.

GITD, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] listopada 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 64 ust. 1, 2, art. 140 aa ust. 1,3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm., dalej: u.d.p.) utrzymał w mocy decyzję WITD, z dnia [...] października 2015 r.

Zdaniem GITD, zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli, protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, z dnia [...] czerwca 2014 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych, typu SAW 10C/II, o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z terminem ważności odpowiednio do dnia: [...] sierpnia 2016 r. i [...] kwietnia 2016 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Wyjaśnił również, że sankcją za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu jest kara pieniężna nakładana w drodze decyzji administracyjnej.

GITD nie dopatrzył się jednocześnie przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż Skarżąca nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Zauważył także, że brak należytej staranności, jak również wpływ na powstałe naruszenie, świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło. Sposób doboru określonych środków jest kwestią indywidualną, w związku z czym w gestii podmiotu wykonującego przejazd, jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić się na sankcje administracyjne, które są konsekwencją naruszenia dopuszczalnych norm w transporcie drogowym.

Podkreślił, że podmiot wykonujący przejazd winien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku, w zakresie jego właściwości i ilości, trasy przejazdu oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany. Powinien wystąpić również o stosowne zezwolenie, w przypadku nie normatywności pojazdu, a jeżeli przepis prawa stoi na przeszkodzie w jego uzyskaniu, powinien rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe.

Jego zdaniem czynności załadunkowe niewątpliwie wywierają wpływ na sposób przewożenia ładunku. Jednakże jako takie, nie są związane z odpowiedzialnością podmiotu wykonującego przejazd, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 p.r.d. Podmiot wykonując przejazd odpowiada bowiem za przejazd i tylko w związku z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w art. 140aa ust. 1 p.r.d. Podmiot wykonujący przejazd ponosi zatem odpowiedzialność za przejazd, a nie za załadunek przewożonego towaru. Z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej przewoźnika kwestie załadunkowe nie są zatem istotne, w przeciwieństwie do załadowcy, którego istota odpowiedzialności sprowadza się do czynności załadunkowych i ich wpływie na nienormatywność pojazdu.

Mając powyższe na uwadze, GITD stwierdził, że kwestie związane z tym, kto dopuścił się niewłaściwego rozmieszczenia towaru w pojeździe, jak kształtował się proces załadunku i rozmieszczania towaru nie są okolicznościami istotnymi dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd od odpowiedzialności administracyjnej, na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d. Skarżąca natomiast ani w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Podkreślił również, że WITD nie naruszył przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j, Dz. U, z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.) i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Decyzja organu I instancji zawiera też wszystkie niezbędne elementy wymagane przez art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu, iż wagi SAW 10C/II nie powinny być wykorzystywane do określania masy całkowitej pojazdu wskazał, że ze świadectwa legalizacji ww. wag wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), co oznacza, że wagami tymi organ administracji mógł dokonywać pomiarów w trakcie kontroli drogowej. Ponadto obecnie obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych w art. 2 ust. 2 wprost wskazuje na możliwość wykorzystania wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. Wskazał, że w załączniku nr 1 dyrektywy, w wymogach metrologicznych, określono klasy dokładności wag od I do IIII, a w dyrektywie tej brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy). Ponadto rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Po rozpoznaniu skargi, Sąd I instancji wyrokiem z dnia 14 września 2016r. uchylił decyzję GITD, z dnia [...] listopada 2016r.,

Wskazał, iż karę za przejazd pojazdem nienormatywnym nałożono na Skarżącą uznając, że nastąpiło naruszenie dopuszczalnych norm transportu drogowego, w wyniku stwierdzonego przekroczenia nacisku na osi wielokrotnej pojazdu członowego oraz dopuszczalnej masy całkowitej.

Zdaniem Sądu w/w okoliczności nie zostały w sposób jednoznaczny w postępowaniu administracyjnym ustalone. W sytuacji bowiem, kiedy wysokość kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnienie nie budzącej wątpliwości rzetelności ważenia i wykazanie prawidłowości poczynionych w tym względzie ustaleń przy pomocy dostępnych środków dowodowych.

Z akt sprawy wynika, że pomiaru czteroosiowego pojazdu dokonano przy pomocy dwóch wag typu SAW 10C/II posiadających w chwili dokonywania kontroli ważne świadectwa legalizacji ponownej wydane przez właściwy organ, z aktualnym na dzień spornej kontroli terminem ważności, a także, iż procedura ważenia została przeprowadzona w miejscu do tego przeznaczonym i odpowiednio wypoziomowanym.

Powyższe ustalenia nie miały znaczenia dla stwierdzenia prawidłowości ważenia pojazdu o którym mowa, bowiem istotna w tej sprawie nie jest to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami (wagami), ale to, czy legalne urządzenia zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem, każdy bowiem przyrząd kontrolny, aby jego wskazania mogły być uznane za rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta tych przyrządów kontrolnych, tj. instrukcją obsługi konkretnej wagi.

Uznał, w związku z tym, że w sprawie doszło do naruszenia zasad określonych przez producenta w instrukcji obsługi wag, gdyż czteroosiowy pojazd został zważony jedną parą wag SAW 10C/II, co podważa wiarygodność dokonanego ważenia zarówno w zakresie nacisku osi pojazdu, jak i ustalenia jego masy całkowitej.

Zdaniem Sądu I instancji, w toku postępowania należy poszerzyć zgromadzony materiał dowodowy, poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar lub innego uprawnionego organu, w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag SAW 10 do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary przy uruchomionym urządzeniu (mieszadła betoniarki) pozwalały obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski osi oraz dmc pojazdu, bowiem mogło to mieć wpływ na wynik ważenia.

Zalecenie powyższe, powinien zrealizować organ, rozpatrując sprawę ponownie, w przypadku, gdy dojdzie do wniosku, iż kara powinna być nałożona na Skarżącą. Uznał równiez, że organ winien również rozważyć możliwość przesłuchania w tym celu kierowcy oraz strony, jak również wyjaśnić kwestię rodzaju przewożonego ładunku (betonu w stanie płynnym), w szczególności czy spełnia on definicję materiału sypkiego, o którym mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., gdyż może to mieć to bezpośredni wpływ na zakres odpowiedzialności Skarżącej za stwierdzone naruszenie norm transportu drogowego.

Sąd I instancji zalecił również odniesienie się także, do treści § 5 ust. 1 pkt 5 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, jako przepisu uzasadniającego nienormatywność przedmiotowego pojazdu, w związku z treścią definicji "pojazdu nienormatywnego" z art. 2 pkt 35a p.r.d., wyznaczającym granice odpowiedzialności administracyjnej przewoźnika w zakresie nacisków osi, w tym osi wielokrotnych na drogę, mając na uwadze fakt, iż w stanie prawnym obowiązującym przed 19 października 2012 r., kiedy to istota odpowiedzialności administracyjnej za przejazd pojazdem nienormatywnym znajdowała regulację w przepisach ustawy o drogach publicznych, przepisy tej ustawy normowały dla dróg publicznych oprócz nacisków pojedynczych osi napędowych, także naciski pojedynczych osi nie napędowych oraz osi wielokrotnych.

W tych okolicznościach uznał, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie ww. przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył GITD, zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucając temu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów postępowania to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art, 80 i art. 107 § 3 k.p.a, przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w zakresie ustaleń faktycznych sprawy organ nie wyjaśnił wątpliwości, czy wagi typu SAW 10C/II używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków na osie w pojazdach więcej niż trzy osiowych oraz, czy można przy ich pomocy określać masę całkowitą takich pojazdów, podczas gdy okoliczność ta nie mogła mieć znaczenia w sprawie, skoro pojazd samochodowy poddany kontroli wyposażony był w dwie osie wielokrotne (podwójne), których sposób pomiaru nacisku odpowiadał przewidzianemu w Instrukcji Obsługi tych wag, natomiast Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wyniki pomiaru ww. parametrów uzyskane za pomocą wag SAW 10C/11 w trakcie kontroli były błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, natomiast organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń w zakresie nacisku osi podwójnych, a w konsekwencji także masy całkowitej kontrolowanego pojazdu ciężarowego,

2.art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4, art. 133 § 1 i art, 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art, 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że Instrukcja Obsługi wag typu SAW 10C/II nie określa w sposób jednoznaczny, że za pomocą jednej pary wag możliwy jest pomiar nacisków osi wielokrotnych pojazdów oraz ich masy całkowitej, podczas gdy z dokumentu tego wynika, iż taki sposób pomiaru wskazanych parametrów pojazdu jest prawnie i technicznie dopuszczalny oraz w pełni wiarygodny,

3. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141§ 4 art.133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art,. 80 i art. 107 § k.p.a., poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, bowiem nie wykazał, że pomiar dokonany w trakcie pracy urządzenia kontrolowanego pojazdu (mieszadła betoniarki) był wiarygodny, podczas gdy Instrukcja Obsługi wag SAW 10 C/H nie przewiduje konieczności ustabilizowania ładunku w czasie ważenia pojazdu, a zważywszy na fakt, że w trakcie realizowania przewozu mieszadło betoniarki jest w ciągłym ruchu, za właściwe należało uznać przeprowadzenie ważenia w trakcie pracy tego urządzenia, bowiem tylko w taki sposób można było ustalić wyniki ważenia odpowiadające tym, jakie w rzeczywistości występowały w trakcie poruszania się spornego pojazdu po drodze publicznej.

4.naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art, 7, art, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, poprzez przyjęcie, że organ winien w toku ponownego postępowania wyjaśnić kwestię rodzaju przewożonego ładunku, w szczególności czy spełnia on definicję materiału sypkiego, podczas gdy organ w uzasadnieniu uchylonej decyzji wyjaśnił, źe ładunkiem sypkim jest tylko taki, który wykazuje zdolność przesypywania się a poszczególne jego cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały, a niewątpliwie właściwości takich nie wykazuje beton w stanie płynnym, który był przewożony w dniu kontroli;

II. Ponadto, z ostrożności procesowej zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego to jest:

1. art. 1 ust. 2 lit, a pkt (ii) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r., s. 6) /poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenie wag SAW 10C do użytkowania - art, 1 ust, 2 lit, a pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych - Dz. U, WE L 189 z 20 Hpca 1990 r., str. 1-16/, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003r, w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz, 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r, w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu SA W 10C/II w przypadku wyznaczania nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdów mogą służyć wyłącznie do pomiaru pojazdów o maksymalnie trzech osiach składowych, podczas gdy przepisy te wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu jak i jego masy całkowitej, bez względu na liczbę osi, natomiast wytyczne zamieszczone w punkcie 2.5 Instrukcji Obsługi wag mają charakter wyłącznie przykładowy co do sposobu ich użycia, przy czym w żadnym razie nie mogą być uznane jako wykluczające możliwość wyznaczania za ich pomocą masy całkowitej pojazdów o liczbie osi większej niż trzy,

2.naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., poprzez przyjęcie, że norma określona w tym przepisie może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do Skarżącej, która w chwili kontroli wykonywała przewóz betonu w stanie płynnym, zaś rzeczywista masa kontrolowanego pojazdu przekraczała dopuszczalną masę całkowitą.

Wobec podniesionych zarzutów wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarżąca wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna była zasadna, choć nie wszystkie zarzuty były usprawiedliwione.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej, określone w punkcie I.1 – 3, to jest naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art, 80 i art. 107 § 3 k.p.a, które wskazują na naruszenie przepisów postępowania w zakresie w jakim Sąd I instancji sformułował pod adresem organów zarzut nie odniesienia się do kwestii związanych z ustaleniem rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, oraz ustaleniem wartości nacisku na oś, jak też braku wyjaśnienia wiarygodności pomiaru dokonanego w trakcie pracy urządzenia.

Wbrew bowiem wywodom zawartym w uzasadnieniu Sądu I instancji, organ zawarł w uzasadneiniu stosowną argumentację na poparcie swojej decyzji wskazując m.in., iż podstawą przeprowadzonych pomiarów w zakresie nacisków na osie oraz masy całkowitej pojazdów jest instrukcja obsługi wag SAW 10/II. W tym zakresie organ przytoczył stosowne postanowienia tej instrukcji odnoszące się do dokonanych pomiarów, m.in. punkt 2.4 i 2.5, wyjaśniając i wskazując na sposób dokonania pomiaru, który zdaniem GITD jest zgodny ze wskazana instrukcją.

Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że zastrzeżenia Sądu I instancji, na co wskazywał GITD, dotyczą prawidłowości pomiaru za pomocą wag SAW/10/II nacisku osi pojazdu składającego się z czterech osi, natomiast pojazd posiadał dwie osie podwójne składające się z osi składowych, to jest napędowej i nie napędowej. Te kwestie nie były rozważane przez Sąd I instancji, który stwierdził m.in., iż czteroosiowy pojazd został zważony jedną parą wag SAW/10C/II, co jego zdaniem podważa wiarygodność ważenia zarówno w zakresie nacisku osi pojazdu jak i ustalenia jego masy całkowitej.

Zważyć przy tym należy, że masa całkowita pojazdu była ustalana za pomocą dwóch wag SAW10C/II, a wyniki pomiaru poszczególnych osi były sumowane, w wyniku czego otrzymano wartość masy całkowitej pojazdu.

Natomiast, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwracano już uwagę na to, że ze względu na ogólnodostępną wiedzę z zakresu fizyki dotyczącą tzw. masy addytywnej zachodzą poważne wątpliwości co do tego, czy suma wyników cząstkowych ważeń samochodu, stanowi rzeczywistą masę tego obiektu (np. wyrok z 21 marca 2017 r. o sygn. akt II GSK 1891/15, wyrok z dnia 21 marca 2017r. II GSK 2276/15, z dnia 25 kwietnia 2018r. II GSK 24899/16, z dnia 5 maja 2018r. II GSK 2346/16).

Z Instrukcji obsługi wag SAW 10C/II wynika nadto, że waga SAW służy do pomiaru obciążenia kół o wartości do 15.000 kg i istnieje możliwość połączenia dwóch wag SAW przy pomocy przewodu w celu utworzenia wagi do pomiaru obciążenia osi (pkt 1.2). W pkt 2.4. Instrukcji jest mowa o tym, że wagę SAW można eksploatować w następujących konfiguracjach: indywidualnie – przy pomiarach obciążenia jednego koła (nie dla obciążenia kół przy eksploatacji wymagającej homologacji), w konfiguracji dwóch wag – przy pomiarach obciążenia osi i w grupach od 4 do 6 wag – przy pomiarach obciążenia grupowego osi lub pomiarach wagi netto pojazdów dwu- lub trzyosiowych podczas jednej procedury pomiaru wagi. W przypadku gdy nie jest możliwe jednoczesne zważenie kół mostów dwu lub trzyosowych, należy zrównoważyć róznice wysokości przy pomocy płyt pomocniczych, bądź umieścić wagi SAW w wglębieniach nawierzchni w miejscu przeprowadzenia pomiarów. W pkt 2.5. Instrukcji przedstawiono natomiast w sposób graficzny (obrazowy) ustawienia pomiaru dla różnych typów pojazdów, nawiązujące do reguł określonych w pkt 2.4. i 2.5. Z instrukcji wynika więc, że pomiar wymaga jednoczesnego użycia czterech do sześciu wag, przy czym możliwe jest również ważenie przy użyciu podkładek lub odpowiednich wgłębień.

Natomiast stanowisko organów we wskazanych kwestiach jest jednoznaczne. Jak wskazały, nacisk osi wielokrotnej dokonywano poprzez dokonanie pomiaru nacisku poszczególnej osi składowej osi wielokrotnej, przy zastosowaniu wnęk pomiarowych, a następnie zsumowano otrzymane wyniki. Taki sposób ważenia wynika zdaniem GITD z instrukcji obsługi wag, w tym z punktu 2.5 Instrukcji obsługi tych wag. Wyjaśniły również swoje stanowisko, co do pomiarów dokonanych w trakcie pracy mieszadła betoniarki.

W związku z powyższymi okolicznościami, Sąd I instancji wobec jednoznacznego stanowiska GITD winien je ocenić, przywołując stosowną argumentację, czego zabrakło w uzasadnieniu wyroku.

Za zasadny uznać należało, nadto zarzut określony w punkcie II.4, to jest naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art, 7, art, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, poprzez przyjęcie, że organ winien w toku ponownego postępowania wyjaśnić kwestię rodzaju przewożonego ładunku, w szczególności czy spełnia on definicję materiału sypkiego.

Jak wynika bowiem z uzasadnienia decyzji GITD, organ odniósł się również do tej kwestii, wyjaśniając co rozumie przez ładunek sypki, a co przez drewno, uznając, iż beton towarowy nie odpowiada tym pojęciom, natomiast Sąd I instancji nie odniósł sie do tej argumentacji, zalecając przy ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśnienie tej kwestii. Tak więc również i w tym zakresie, Sąd I instancji winien ocenić zajęte przez GITD stanowisko.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego określonego w punkcie II.1, a więc naruszenia art. 1 ust. 2 lit, a pkt (ii) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r., s. 6) /poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenie wag SAW 10C do użytkowania - art, 1 ust, 2 lit, a pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych - Dz. U, WE L 189 z 20 Hpca 1990 r., str. 1-16/, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003r, w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz, 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r, w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), uznać należy go za nie zasadny.

Problem związany z ustaleniem nacisku osi i masy całkowitej pojazdu za pomocą wag nieautomatycznych SAW 10C/II nie polega bowiem na wykazaniu, do czego te wagi mogą być użyte, lecz w jaki sposób należy je użyć, aby wynik ważenia był prawdziwy (zgodny z rzeczywistością). Przepisy stanowiące, że wagi nieautomatyczne mogą służyć określaniu masy dla obliczenia opłaty, cła, podatku, premii, kary, itp. nie rozstrzygają kwestii dotyczących sposobu ich użycia w tych celach, nie dają podstaw do przyjęcia, że można je używać w jakikolwiek sposób, w szczególności ustalając masę całkowitą pojazdu przez sumowanie cząstkowych pomiarów tej masy uzyskanych w wyniku mierzenia nacisku poszczególnych osi.

Nie zasadny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego określony w punkcie II. 2 to jest naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. poprzez przyjęcie, że norma określona w tym przepisie może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do Skarżącej, która w chwili kontroli wykonywała przewóz betonu w stanie płynnym, zaś rzeczywista masa kontrolowanego pojazdu przekraczała dopuszczalną masę całkowitą.

Otóż, Sąd I instancji, uchylając decyzję organu we wskazaniach co do dalszego postępowania, stwierdził, iż organ winien wyjaśnić kwestię rodzaju przewożonego ładunku, a w szczególności czy spełnia on definicje materiału sypkiego o którym mowa w art. 140 aa ust. 4 punkt 2 p.r.d. bowiem może to mieć wpływ na zakres odpowiedzialności Skarżącej. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, iż norma określona w tym przepisie miała zastosowanie do Skarżącej. Natomiast kwestia oceny ewentualnego zastosowania jej w niniejszej sprawie jest przedwczesna, bo uzależniona od wyników dalszego postępowania.

Tak więc, w toku ponownego rozpoznania sprawy, wobec uznania skargi kasacyjnej za zasadną, zadaniem Sądu I instancji będzie odniesienie się do stanowiska GITD w zakresie dokonanych ustaleń m.in. co do pomiarów nacisku osi wielokrotnych oraz masy całkowitej pojazdu, czy też pomiarów dokonanych w trakcie pracy mieszadła betoniarki, jak też do dokonanej przez GITD wykładni, w zakresie pojęcia materiału sypkiego uwzględniając w tym zakresie wywody zawarte w niniejszym uzasadnieniu, jak równiez argumentacji w zakresie pomiaru parametrów pojazdu w trakcie jego pracy.

Wobec uznania zarzutów skargi kasacyjnej za zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając zaskarżony wyroku zgodnie z art. 185 p.p.s.a., o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). zasądzając od Skarżącej na rzecz GITD zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 1.000 zł.