Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 132/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.b i c , art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Geremek sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 687/08 w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 687/08, oddalił skargę I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

I. M. wystąpiła w dniu 15 czerwca 2005 r. z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej w Legionowie o przyznanie zasiłku celowego, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów 14 dniowego indywidualnego wyjazdu wakacyjnego dla syna P. i opiekuna (matki dziecka), które według przedstawionych na piśmie wyliczeń strony wynoszą 2000 zł.

Prezydent Miasta Legionowa decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania ww. zasiłku. W uzasadnieniu decyzji podał, iż I. M. ma 55 lat, wyższe wykształcenie, samotnie wychowuje 12-letniego syna P. i jest stałą klientką Ośrodka Pomocy Społecznej oraz systematycznie od 1993 r. korzysta z pomocy finansowej, a syn P. od 3 lat nie posiada uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Dwuosobowa rodzina I. M. utrzymuje się z emerytury w wysokości 580,80 zł netto, świadczeń rodzinnych w wysokości 213,00 zł miesięcznie oraz dodatku mieszkaniowego w wysokości 152,34 zł. W czerwcu 2005 r. dochód własny rodziny wyniósł 946,14 zł, co stanowi kwotę 473,07 zł na osobę. Dodatkowo we wskazanym miesiącu wnioskodawczyni otrzymała stypendium szkolne (jednorazowo) z Urzędu Miasta Legionowo na zakup artykułów szkolnych na łączną kwotę 396,00 zł. Zatem uzyskiwany przez nią dochód przekraczał kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynoszące 316,00 zł, co nie pozwalało, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), przyznać jej pomocy bezzwrotnej. Ponadto wnioskodawczyni nie przyjęła propozycji wysłania syna na kolonie za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej w Legionowie odmawiając przyjęcia karty kolonijnej na wypoczynek w Limanowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2005 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącej, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez I. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2102/05 skargę tę oddalił. Wskutek wniesionej od tego wyroku skargi kasacyjnej sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 4 lipca 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę, gdyż trafnie podniesiono, iż w granicach tej sprawy mieści się również zagadnienie, czy orzekające w sprawie organy w ogóle, lub przynajmniej dostatecznie wnikliwie, rozpatrzyły możliwości zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku ponownego rozpoznania skargi I. M. wyrokiem z dnia 23 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1375/07, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2005 r. oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Legionowa z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdzając, że wprawdzie dochód rodziny skarżącej przekroczył kryterium dochodowe na osobę w rodzinie uprawniające do przyznania zasiłku celowego, wynoszące zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, 316 złotych, to jednak zgodnie z zastrzeżeniem zawartym w tym samym artykule zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji powinien odnieść się do treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu z treści uzasadnienia decyzji nie wynika, czy uznano, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu.

Prezydent Miasta Legionowa ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] odmówił I. M. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wyjazdu wakacyjnego w wysokości 2000 zł.

W uzasadnieniu decyzji podał, iż wziął pod uwagę sytuację finansową rodziny wnioskodawczyni z maja 2005 r. W tym czasie dochód rodziny wynosił 940,69 zł (470,34 zł na osobę) i przekraczał obowiązujące wówczas kryterium ustawowe 632,00 zł (2 x 316,00 zł). Badając sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 40 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej, stwierdził, iż przepisy te pozwalają przyznać pomoc społeczną osobom przekraczającym kryterium dochodowe, w sytuacji, gdy rodzina ubiegająca się o pomoc finansową poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40) bądź w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające pomoc (art. 41). W ocenie organu w rodzinie wnioskodawczyni nie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 40 ustawy. Nie wystąpił również żaden szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 ustawy, wyraziście odbiegający od sytuacji innych osób kwalifikujących się do otrzymania takiej pomocy. Jednocześnie organ wskazał, iż przy rozpatrywaniu sprawy kierować się musi możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej. Zwrócił również uwagę, iż wnioskodawczyni proponowano, aby jako osoba o lekkim stopniu niepełnosprawności skorzystała z dofinansowania do wyjazdu na turnus rehabilitacyjny ze środków finansowych Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Legionowie, oraz iż dwukrotnie zaoferowano jej dla syna bezpłatne kolonie.

Na skutek złożonego przez I. M. odwołania sprawę rozpoznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, które decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podało treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazało, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji rozstrzygając niniejszą sprawę granic uznania administracyjnego nie przekroczył. Na potwierdzenie trafności swojego stanowiska organ przytoczył tezy z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2000 r. sygn. I SA 945/00 (Lex nr 79608) oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1825/05 (Lex nr 194040).

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła, iż jej zdaniem Ośrodek Pomocy Społecznej w Legionowie dysponuje środkami na przyznanie przedmiotowego zasiłku we wnioskowanym zakresie, zaś dowolność przyznawania środków nie oznacza swobody w doborze osób, którym są one przyznawane. Ponadto wskazała cele i zasady przyznawania pomocy uregulowane w ustawie o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że w myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego stosownie do art. 8 ust. 2 pkt 2 wskazanej ustawy 316 zł na osobę w rodzinie. Za dochód zaś uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o świadczenie lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 15 czerwca 2005 r., zatem w pierwszej kolejności organy zbadały dochód jej dwuosobowej rodziny uzyskany w miesiącu maju 2005 r. Wyniósł on wówczas 940,69 zł (470,34 zł na osobę w rodzinie) i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy społecznej w trybie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy.

W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły także okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy, które by uzasadniały przyznanie stronie zasiłku celowego niezależnie od wielkości uzyskanego w rodzinie dochodu. Rodzina skarżącej nie poniosła bowiem w badanym okresie straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania jej zasiłku celowego na zasadach ogólnych.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w sprawie nie zachodziły także żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, mimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, może zostać przyznany specjalny bezzwrotny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę w tym przepisie zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże w ocenie Sądu pierwszej instancji nie ulega wątpliwości, że pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Zdaniem Sądu, niskie dochody rodziny uniemożliwiające wspólny wyjazd wakacyjny, wcześniejsze przejście skarżącej na emeryturę, stan zdrowia syna, czy też nieuzasadnione zdaniem skarżącej orzeczenie o jej niepełnosprawności, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia nie są "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w powołanym wyżej przepisie.

W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że rozstrzygnięcia organów odmawiające skarżącej przyznania świadczenia pomocy społecznej nie naruszają prawa i mieszczą się granicach uznania administracyjnego. Wskazał, że rozstrzyganie spraw, których przedmiotem jest zasiłek celowy lub zasiłek celowy specjalny w ramach uznania administracyjnego oznacza, że przyznanie ww. świadczeń nie jest prawnym obowiązkiem organów administracyjnych i nie rodzi dla wnioskodawcy roszczenia o jego przyznanie. To do organu należy ocena, czy zostały spełnione warunki uzasadniające przyznanie pomocy w formie wskazanych wyżej zasiłków.

Ponadto, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w jego ocenie organy administracji zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący oraz prawidłowo go oceniły. Nie uchybiły również zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r., a zatem nie można im postawić zarzutu arbitralności przy podejmowaniu decyzji. W toku rozpoznawania sprawy organy uwzględniły również ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 23 listopada 2007 r., a tym samym zastosowały się do dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła I. M., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu i zaskarżając go w całości podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, polegający na błędnym zastosowaniu przepisu art. 151 P.p.s.a., skutkującym oddaleniem skargi, zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ P.p.s.a. nakazującego jej uwzględnienie.

Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż organ orzekający w postępowaniu, w pierwszej instancji dopuścił się obrazy art. 61 § 4 K.p.a. przez to, że odstąpił od zawiadomienia małoletniego P. M. o wszczęciu, z wniosku I. M. postępowania dotyczącego jego praw, pozbawiając go w ten sposób niektórych podstawowych uprawnień procesowych, które to uprawnienia przysługiwały mu jako stronie w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji.

W ocenie autora skargi kasacyjnej ograniczyło to przysługujące małoletniemu prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, które to prawo ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 1 Konstytucji RP).

Ponadto, w skardze kasacyjne zaznaczono, że wszelkie uchybienia powodują z reguły istotną wadliwość postępowania i wskazują na konieczność zastosowania procedur umożliwiających ich usunięcie (w rozpatrywanym stanie faktycznym poprzez wznowienie postępowania – art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.).

W skardze kasacyjnej wskazano, że stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji powyższych uchybień wynikających z obrazy art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 61 § 4 K.p.a. obligowało ten Sąd zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. do uwzględnienia skargi, czego Sąd nie uczynił stosując wbrew prawu normę art. 151 P.p.s.a.

Dodatkowo, autor skargi kasacyjnej podniósł, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy obu instancji nie przeprowadziły ustaleń dotyczących aktualnego dochodu przypadającego na jednego członka rodziny (art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej), poprzestając na ustaleniu dokonanym w tym zakresie w roku 2005 r., podczas gdy decyzje w tej sprawie, w wyniku jej ponownego rozpatrzenia zapadły w roku 2008. Zaniechanie ustalenia aktualnej wysokości dochodu przypadającego na jednego członka rodziny nastąpiło zatem z obrazą art. 77 § 1 K.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wydane przez te organy decyzje. Uzasadniało to zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 §1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd ten jest związany podstawami (art. 174 P.p.s.a.) i wnioskami skargi (art. 176 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy Sąd pierwszej instancji naruszył inne jeszcze przepisy niewskazane w skardze kasacyjnej. Dodać należy, że zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), której w niniejszej sprawie nie stwierdza się.

Odnosząc się do podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów postępowania należy również przypomnieć, że nie wystarczy przytoczenie naruszonych przepisów, lecz niezbędne jest także ich uzasadnienie przez wskazanie na czym naruszenie tych przepisów polegało i czy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 i art. 176 P.p.s.a.). Podkreślić bowiem należy, że samo naruszenie przepisów postępowania nawet jeżeli jest obiektywnie istotne nie jest wystarczającą podstawą skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej wskazał na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie skutkujące oddaleniem skargi zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ P.p.s.a. nakazującym jej uwzględnienie. W ocenie kasatora Sąd ten nie dostrzegł bowiem, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie administracyjne dopuścił się naruszenia art. 61 § 4 K.p.a., gdyż o jego wszczęciu, które nastąpiło na wniosek I. M. nie zawiadomił jej małoletniego syna P. M. W sprawie wystąpiła zatem przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a to zobligowało Sąd pierwszej instancji do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a.

Ponadto skarżąca podniosła, że organy rozpoznając sprawę ponownie nie ustaliły wysokości jej aktualnego dochodu przypadającego na jednego członka rodziny lecz poprzestały na ustaleniu dokonanym w 2005 r. Niewątpliwie stanowiło to naruszenie art. 77 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wydane w sprawie decyzje. Tego rodzaju uchybienie organów stanowiło podstawę do zastosowania przez Sąd orzekający art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ocenę zasadności podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów poprzedzić należy uwagami natury ogólnej.

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Legionowo z dnia [...] stycznia 2008 r. o odmowie przyznania I. M. zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów 14-dniowego wyjazdu wakacyjnego dla małoletniego syna P. i jego matki w kwocie 2.000 zł w 2005 r.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego zasiłku jest uzależnione od wysokości dochodów, które nie mogą przekraczać kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 cyt. ustawy. Natomiast art. 40 i art. 41 tej ustawy zawierają szczególne zasady przyznania zasiłku celowego.

Stosownie do treści art. 40 powołanej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i nie podlegać zwrotowi, również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W tym przypadku zasiłek celowy przyznawany na podstawie cytowanego przepisu ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na stratę, którą wnioskodawczyni musi wykazać.

Natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (art. 41 cyt. ustawy).

Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, iż zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze jednorazowym, a rozstrzygnięcie o nim zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, a to oznacza załatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, i możliwości organów w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Przechodząc od tych ogólnych uwag do rozpoznawanej sprawy naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące powołanych w niej przepisów są nietrafne.

Wprawdzie przepis art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwany dalej w skrócie K.p.a.) stanowi, iż o wszczęciu postępowania na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, to jednak przy jego stosowaniu uwzględnić należy zasady ustalania zdolności administracyjnoprawnej i zdolności do czynności procesowych stron postępowania administracyjnego określone w art. 30 § 1 K.p.a.

Z przepisu tego wynika, że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Stronie postępowania administracyjnego zdolność procesową daje zdolność do czynności prawnych, której przesłanki określają przepisy Kodeksu cywilnego. Stosownie do treści art. 11–17 Kodeksu cywilnego osoba fizyczna może mieć zdolność do czynności prawnych pełną, ograniczoną, bądź może jej nie posiadać w ogóle. Podstawowe znaczenie ma wiek osoby, gdyż małoletni do lat 13 nie ma zdolności do czynności prawnych (art. 12 K.c.), po przekroczeniu tego wieku ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych (art. 15 K.c.), a pełną zdolność do czynności prawnych uzyskuje osoba pełnoletnia (art. 11 K.c.).

W sprawie jest bezsporne, że w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie na wniosek I. M. jej syn P. był małoletni miał 12 lat, a więc nie miał zdolności do czynności prawnych i stosownie do art. 30 § 2 K.p.a. działał przez swojego przedstawiciela ustawowego (matkę). Organ administracji publicznej nie miał zatem obowiązku zawiadomienia go o wszczęciu postępowania w sprawie. W związku z powyższym zarzut niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ administracji publicznej art. 61 § 4 K.p.a. i wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. uzasadniającej zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ P.p.s.a. jest niezasadny.

Podobnie ocenić należy zarzut dotyczący nieuwzględnienia przez ten Sąd naruszenia przez organy administracji państwowej art. 77 K.p.a., gdyż jak wyżej wskazano przedmiotem sprawy było żądanie przyznania jednorazowego zasiłku celowego na pokrycie kosztów wyjazdu wakacyjnego w 2005 r., które uzależnione było od spełnienia kryterium dochodowego, a więc od wysokości dochodów skarżącej uzyskanych w tym czasie. Brak było zatem podstawy prawnej do uwzględnienia aktualnie uzyskanych dochodów.

Przede wszystkim jednak uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, iż w tej sprawie przy rozważaniu uprawnienia skarżącej pod kątem występowania przesłanek określonych w art. 40 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe nie było oceniane.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlegała oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W wyroku nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepis art. 209 P.p.s.a. ma zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) jest przyznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 P.p.s.a.