Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2754/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 86
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Marian Ekiert /spr/ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. ref. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].11.2001 r Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I uchyla zaskarżoną decyzję II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności niniejszego wyroku III zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. S. tytułem kosztów postępowania sądowego kwotę 10 zł /słownie dziesięć/.


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.jedn. z 1997 r. Dz. U. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].08.2001 r. nr [...] pozbawił J. S. s. W. zam. [...] uprawnień kombatanckich przyznanych mu z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od dnia 28.11.1945 r. do dnia 30.05.1946 r. tj. przez okres 6 miesięcy, co ustalono na podstawie zaświadczenia wydanego przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację nr [...].

W motywach swojej decyzji organ ustalił, że J. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie z wyżej wymienionego tytułu w oparciu o decyzję Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w R. z dnia 6.04.1978 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w okresie od dnia 28.11.1945 r. do dnia 26.05.1946 r. był on zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego /vide: zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R. z dnia 6.05.1959 r., zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w R. z dnia 22.12.1945 r. i z dnia 26.05.1946 r. oraz własnoręcznie sporządzony życiorys/.

Stosownie do zapisu zawartego w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a powołanej wyżej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

W związku z tą decyzją J. S. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się uchylenia zakwestionowanej decyzji i potwierdzenia jego uprawnień kombatanckich.

W motywach wniosku J. S. twierdzi, iż zaskarżona decyzja mija się ze stanem faktycznym i dowodowym sprawy. Wydając ją organ pominął tak istotne dla wyniku sprawy okoliczności jak jego udział w ruchu oporu w szeregach Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej, a przede wszystkim skierowanie go do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa przez członka organizacji niepodległościowej S. O., z konkretnymi do spełnienia zadaniami dotyczącymi przekazywania informacji o członkach tej organizacji pozostającymi w sferze zainteresowań organów bezpieczeństwa ich kontaktach i członkach PSL związanych z ruchem "Mikołajczykowskim", których osadzono w areszcie Urzędu Bezpieczeństwa. Swoje spostrzeżenia i żądane informacje przekazywał on osobiście S. O. W sposób bezpośredni na początku 1946 r. przyczynił się on do umożliwienia ucieczki z aresztu Urzędu Bezpieczeństwa członkowi PSL, byłemu dowódcy jednego z oddziałów Batalionów Chłopskich K. Ubiegając się uprzednio o uprawnienia kombatanckie okoliczności tych nie ujawnił. W jego ocenie pomimo obowiązku wynikającego z art. 6 - 9, 77 i 107 § 3 kpa organ pominął je pozostawiając bez jakiegokolwiek uzasadnienia.

Po rozpatrzeniu tegoż wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego decyzją z dnia [...].11.2001 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzje z dnia [...].08.2001 r.

Uzasadniając tę decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podnosi, iż okoliczności naprowadzone we wniosku J. S. nie wniosły żadnych nowych faktów rzutujących na wynik sprawy. Nie przedstawił on bowiem żadnych dowodów na okoliczność swoich twierdzeń. Co się zaś tyczy przynależności J. S. do Batalionów Chłopskich, to organ zauważa, że po myśli art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt. ustawy uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów, a samo zatrudnienie w strukturach organów bezpieczeństwa publicznego jest wystarczającą przesłanką do pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Także i tę decyzję zaskarżył skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Uzasadniając swoje żądanie skarżący zarzuca, iż zakwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem art. 6 - 9 i 77 § 1 kpa, art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej i art. 30 - 32 Konstytucji RP, na skutek pobieżnego i niepełnego rozpatrzenia okoliczności faktycznych i pominięcia zasadniczych dowodów potwierdzających skierowanie go do pracy w organach bezpieczeństwa publicznego przez organizację niepodległościową, co wiązało się z bezpodstawnym pozbawieniem go uprawnień kombatanckich.

W motywach skargi podnosi on, iż o opisanych wyżej faktach sygnalizował organowi w złożonym oświadczeniu, które stanowi dowód w sprawie, zaś bezpośredni świadkowie tych wydarzeń od dawna już nie żyją. Bazując na tych faktach, a także na odbytej służbie wojskowej domaga się on potwierdzenia posiadanych uprawnień kombatanckich.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty, tyczący się naruszenia przepisów postępowania skutecznie podważają legalność zakwestionowanej decyzji.

W okolicznościach sprawy poza sporem pozostaje, iż skarżący w okresie od dnia 28.11.1945 r. do dnia 30.05.1946 r. był zatrudniony w strukturach ówczesnego Urzędu Bezpieczeństwa. Okoliczność ta sama przez się w świetle zapisu zawartego w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy kombatanckiej, na który zasadnie powołał się organ stanowi o utracie przez skarżącego tzw. zdolności kombatanckiej, co oznacza iż bez względu na zasługi, które przez tę ustawę są premiowane uprawnieniami kombatanckimi, nie może on ich zachować z racji właśnie zatrudnienia w tego typu strukturach.

Nie mniej jednak w odniesieniu do tego przypadku ustawodawca przewidział w art. 21 ust. 3 ustawy możliwość ekskulpacji, w sytuacji gdy zainteresowani przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostali skierowani przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje byli zwerbowani w celu udzielenia im pomocy. Na ten właśnie zapis w toku postępowania weryfikacyjnego powołał się skarżący twierdząc, iż uprzednio będąc członkiem Batalionów Chłopskich do organów bezpieczeństwa wstąpił już jako członek PSL z inicjatywy Przewodniczącego Koła PSL S. O. z konkretnie powierzonymi mu zadaniami dotyczącymi informacji o dalszych losach osadzonych w areszcie UB członków tej organizacji, którymi zainteresowane były organy bezpieczeństwa, a poza tym w trakcie tej służby umożliwił ucieczkę z aresztu UB członkowi PSL związanemu z frakcją Mikołajczyka byłemu dowódcy jednego z oddziałów K.

Okoliczności tych w ocenie organu w toku postępowania skarżący nie udokumentował, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia go uprawnień kombatanckich.

Odnosząc się do tej problematyki zgodzić się należy z organem, iż ciężar dowodu w tym zakresie jego obciążał, natomiast trudno podzielić zajęte w zaskarżonej decyzji stanowisko jakoby o powyższym stanowić miało nie przedłożenie przez niego na tę okoliczność stosownych dokumentów. Z całą stanowczością stwierdzić bowiem należy, że postępowanie weryfikacyjne jest normalnym postępowaniem administracyjnym, toczącym się według reguł kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem z uwzględnieniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 7 dotyczącym koniecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 8 stanowiącego o powinności prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa i art. 9 nakładającego na organ obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na sferę ich praw i obowiązków.

Tym obowiązkom nie końca w toku postępowania organ decyzyjny uczynił zadość. Skoro bowiem podnosząc te kwestie skarżący sygnalizował, iż świadkowie jego działalności związanej ze wstąpieniem do organów bezpieczeństwa już nie żyją i nie mogą potwierdzić powyższego, to zgodnie z art. 86 kpa organ winien był na te okoliczności przesłuchać skarżącego i dowód ten odpowiednio ocenić dając temu wyraz w uzasadnieniu wydanej w tym przedmiocie decyzji, a ponadto zobowiązać J. S. do wskazania danych personalnych i adresów ewentualnie pozostałych przy życiu członków rodziny S. O., którzy mogliby potwierdzić powyższe czy też członków rodziny K., którzy posiadali by wiadomości na okoliczność ucieczki tego ostatnio wymienionego z aresztu Urzędu Bezpieczeństwa.

Zaniechanie tych czynności, a w konsekwencji pominięcie tego typu dowodów czyni postępowanie ułomnym i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od tego ubocznie należy zauważyć, iż skarżący sam podnosi, iż na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych pracował w wojskowych organach kontrwywiadu. Pożądanym by zatem było, aby i tę okoliczność wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości, czy aby nie była to służba w organach informacji wojskowej, która to przesłanka stanowić by mogła o pozbawieniu skarżącego zdolności kombatanckiej, zwłaszcza że nie twierdzi on, iż do tej służby skierowany został przez organizacje niepodległościowe.

W dalszym zatem postępowaniu organ zobowiązany będzie do uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym wyżej kierunku i właściwej jego oceny która znajdzie wyraz w uzasadnieniu mającej być wydanej decyzji.

W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/ zwanej dalej w skrócie p.s.a w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm./ należało orzec jak w sentencji.

Orzeczenie o braku wykonalności zaskarżonej decyzji znajduje swoje uzasadnienie w art. 152 p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego w art. 200 p.s.a.