Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 666/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2023-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 116, art. 118 § 1, art. 127, art. 233 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Dnia 11 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 lipca 2022 r. nr 1001-IEW-1.4123.9.2022.20.U12.RD w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Polesie z dnia 31 grudnia 2021 r. nr 1012-SEW-1.4123.20.2.2021.IT.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie decyzją z dnia 31 grudnia 2021 r. (doręczoną podatnikowi dnia 11 stycznia 2022 r.), orzekł o odpowiedzialności solidarnej M.C., jako byłego członka zarządu, wraz z I. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej Spółki za okres od stycznia do czerwca 2016 r. w łącznej kwocie 2.441.717 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1.104.377 zł.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania w całości. W uzasadnieniu wskazała, że zgodnie z zapisami w KRS funkcję prezesa zarządu Spółki I. Sp. z o.o. pełnił od dnia 8 sierpnia 2016 r. (data wpisu) do dnia 24 kwietnia 2017 r. (data wykreślenia), natomiast zaległość podatkowa wymieniona w decyzji dotyczy okresu od stycznia do czerwca 2016 r. i została stwierdzona decyzją z dnia 23 czerwca 2020 r. Strona podniosła, że w okresie sprawowania funkcji prezesa zarządu Spółki nie było podstaw do ogłoszenia upadłości, ponieważ suma aktywów przewyższała zobowiązania i Spółka na bieżąco regulowała zobowiązania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz analizie istotnych dla podejmowanego rozstrzygnięcia aspektów stanu faktycznego i prawnego, jak również treści decyzji organu I instancji oraz odwołania, uchylił w całości decyzję, od której złożone zostało odwołanie oraz orzekł o solidarnej odpowiedzialności M.C., jako byłego członka zarządu I. Spółka z o.o., ze Spółką za jej zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę, szczegółowo wskazując kwoty nieuregulowanych zobowiązań Spółki we wskazanym podatku za wymienione okresy wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

W skardze Skarżący nie wskazał, który przepis prawa został naruszony. Wniósł natomiast o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi prowadząc postępowanie pominął kwestię przedawnienia. Nadto sporną okolicznością jest rozbieżność stanowisk w zakresie zasadności orzeczenia odpowiedzialności M.C., jako byłego członka zarządu I. Sp. z o. o., za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług. Skarżący zarzuca organowi, że ten nie uwzględnił okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność. Podniósł, że w dacie stwierdzenia decyzją administracyjną zaległości nie miał on faktycznej możliwości zarządzania spółką, a tym samym nie mógł podjąć prawem przewidzianych kroków. Poza tym podniósł, że organ nie wykazał, kto podpisał rzeczone faktury i w jakim okresie to nastąpiło. Ograniczył się jedynie do uznania odpowiedzialności skarżącego. W ocenie strony stanowi to dowód działania prawa wstecz z jednoczesnym pozbawieniem obywatela prawa do obrony oraz sprawiedliwego procesu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i nie znajdując podstaw do jego zmiany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z nieco innych przyczyn aniżeli wskazane w skardze.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa, będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, dotyczy orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. z tytułu zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2016 r.

Najdalej idącym zarzutem podniesionym przez stronę w przedmiotowej sprawie jest zarzut przedawnienia.

W tym zakresie jednak, sąd podziela stanowisko i argumentację organu.

Zgodnie z dyspozycją art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm. – dalej jako: "o.p.") zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W badanej sprawie zobowiązania dotyczą podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do czerwca 2016 r. Zatem termin płatności tych zobowiązań przypadał w 2016 r. Konsekwencją niniejszych ustaleń jest fakt, iż ustawowy termin ich przedawnienia rozpoczął swój bieg dnia 1 stycznia 2017 r. i zakończył się wraz z upływem wskazanego w cytowanym art. 70 § 1 o.p. pięcioletniego okresu, tj. z dniem 31 grudnia 2021 r. Organ pierwszej instancji wydał decyzję przed upływem ustawowego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, natomiast zaskarżona decyzja została wydana już po upływie tego terminu. Wydanie decyzji merytorycznej w takiej sytuacji jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy zaistniała jedna z przesłanek wskazanych w art. 70 o.p. prowadzących do zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W rozpatrywanej sprawie bieg terminu przedawnienia opisanych zobowiązań uległ zawieszeniu na skutek przesłanki wynikającej z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w związku z art. 70c niniejszej ustawy. Zgodnie z przywołanymi regulacjami, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli popełnienie przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p., najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w 70 § 1 i 1a cytowanej ustawy, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.

Zobowiązania objęte kontrolowanym postępowaniem wynikają z wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Polesie decyzji z dnia 23 czerwca 2020 r. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2015 r. do czerwca 2016 r. W decyzji tej organ pierwszej instancji orzekł m.in. o obowiązku zapłaty podatku, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm. – dalej jako: "ustawa o VAT") za miesiące sierpień 2015 r. oraz od października 2015 r. do czerwca 2016 r. w związku z wystawieniem przez I. Sp. z o.o. faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych oraz odmówił prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Organ ten ustalił, że dokonana przez Spółkę sprzedaż ograniczała się jedynie do wystawiania faktur VAT, które tylko formalnie odpowiadały wymogom prawa, natomiast żadna z transakcji wskazanych na tych fakturach w rzeczywistości nie miała miejsca. Również nabycie towarów dokonane przez Spółkę nie znajdowało odzwierciedlenia w rzeczywistości.

W oparciu o wskazane powyżej ustalenia Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi dnia 1 października 2020 r. skierował do Prokuratury Rejonowej Łódź - Polesie zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstw stypizowanych w art. 271 § 1 i 3 Kodeksu karnego (dalej k.k.), art. 273 k.k., w zb. z art. 62 § 2 Kodeksu karnego skarbowego (dalej k.k.s.) w zw. z art. 8 § 1 k.k.s. Następnie Prokuratura, działając na podstawie art. 303 Kodeksu postępowania karnego (dalej k.p.k.), 305 § 1 i 3 k.p.k., art. 325b § 1 pkt 1 i 3 k.p.k., w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. oraz art. 311 § 2 k.p.k. i art. 151b § 2 k.k.s., postanowieniem z dnia 12 stycznia 2021 r. (nr sprawy PR 2 Ds [...]) wszczęła śledztwo w sprawie, mającego miejsce w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w okresie od dnia 17 sierpnia 2015 r. do dnia 16 czerwca 2016 r. w Łodzi, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej:

- poświadczenia przez osobę uprawnioną do wystawiania dokumentów w imieniu I. Sp. z o.o. nieprawdy w fakturach VAT co do okoliczności dotyczących zakupu od określonych kontrahentów towarów i usług, które to transakcje nie miały w rzeczywistości miejsca (tj. o czyn z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.),

- wystawienia nierzetelnych, niedokumentujących rzeczywistych transakcji gospodarczych faktur VAT w imieniu I. Sp. z o.o. (tj. o czyn z art. 62 § 2 k.k.s w zw z art. 6 § 2 k.k.s),

- wprowadzanie w błąd właściwego organu podatkowego poprzez podawanie niezgodnych ze stanem rzeczywistym danych w deklaracjach dla podatku VAT i zawyżenie podatku naliczonego, narażając należność publicznoprawną na nienależny zwrot podatku (tj. o czyn z art. 76 § 1 k.k.s w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.)

- wprowadzanie w błąd właściwego organu podatkowego co do rzetelności deklaracji VAT-7 i doprowadzenie ww. organu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, na które składał się podatek VAT naliczony z fikcyjnych transakcji wynikających z nierzetelnych faktur wystawionych w imieniu I. Sp. z o.o. art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Prokuratura powierzyła prowadzenie śledztwa właściwej miejscowo jednostce Policji.

Na podstawie informacji o wszczęciu przez Prokuraturę ww. śledztwa Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź - Polesie, wypełniając dyspozycję określoną w art. 70c o.p. zawiadomił Spółkę pismami z dnia 5 listopada 2021 r. skierowanymi na wskazane przez Spółkę adresy: korespondencyjny – Ł., ul. [...], lok [...] oraz rejestracyjny siedziby – W., ul. [...], o zawieszeniu w dniu 12 stycznia 2021 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r., z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe. Korespondencja ta została doręczona w trybie zastępczym - prawidłowo awizowania i pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia odpowiednio dnia 24 i 29 listopada 2021 r. Z akt sprawy wynika, że postępowanie to nie zostało zakończone.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, sąd doszedł do przekonania, iż, wbrew twierdzeniom strony, zostały spełnione przesłanki regulujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań, określone w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w związku z art. 70c o.p. Bowiem bieg terminu przedawnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2016 r. został zawieszony w dniu 12 stycznia 2021 r., tj. z dniem wydania przez Prokuraturę Rejonową Łódź - Polesie postanowienia o wszczęciu śledztwa. Spółka została zawiadomiona o tym fakcie pismem z dnia 5 listopada 2021 r., czyli przed upływem ustawowego terminu przedawnienia zobowiązań, tj. przed 31.12.2021 r.

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zostało skierowane do właściwego organu już trzy miesiące po zakończeniu ww. postępowania podatkowego wobec Spółki, w toku którego określono jej zobowiązania w podatku od towarów i usług w innych wysokościach oraz orzeczono kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy o VAT, natomiast postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę zostało wszczęte na ponad 11 miesięcy przed upływem terminu przedawnienia wymienionych zobowiązań.

Z powyżej przytoczonych okoliczności faktycznych oraz regulacji prawnych wynika, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiło przedawnienie.

Analizując, w dalszej części postępowanie prowadzone przez organy w niniejszej sprawie, sąd uznał, że doszło w nim do naruszenia zarówno prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Zgodnie z treścią art. 107 § 1 o.p., za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie, które odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych.

O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 cytowanej ustawy). Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

W sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej przepisy art. 29, art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 3, art. 54, art. 55, art. 57, art. 59, art. 60, art. 64-66 oraz art. 76-76b o.p. stosuje się odpowiednio (art. 109 o.p.).

Z dyspozycji zawartej w treści art. 116 o.p. wynika, że za zaległości podatkowe m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1177) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Ustawodawca uregulował również zakres odpowiedzialności podatkowej członków zarządu. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 a także art. 52a o.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Przywołane regulacje prawne mają także zastosowanie do byłego członka zarządu.

Z powyższego wynika zatem w sposób bezsporny, że aby możliwe było skutecznie obciążenie członka zarządu odpowiedzialnością za zobowiązania spółki muszą być spełnione kumulatywnie dwie przesłanki pozytywne, tj.:

- dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki w okresie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego oraz

- egzekucja prowadzona z majątku spółki musi być w całości lub w części bezskuteczna.

Odpowiedzialność członka zarządu spółki może zostać wyłączona pod warunkiem wykazania przez niego istnienia przesłanek negatywnych, takich jak:

- zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie w tym czasie postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu - w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne,

- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu,

- wskazanie przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Ciężar wykazania wystąpienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności jest przeniesiony na członka zarządu, zaś organy podatkowe winny ograniczyć się do poddania weryfikacji i ocenie przedłożone przez stronę dowody na okoliczność wystąpienia przesłanek uwalniających od odpowiedzialności. Ten obowiązek organów podatkowych nie zmienia jednak zasady, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu spółki kapitałowej.

Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki na gruncie art. 116 o.p. organ zobowiązany jest wykazać jedynie przesłanki pozytywne przewidziane w przywołanym przepisie, tj. pełnienie funkcji członka zarządu w badanym okresie oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. W ocenie organu okoliczności te zostały przez niego ustalone i nie stanowią istoty sporu.

W tym miejscu sąd dopatrzył się jednak uchybień w postępowaniu prowadzonym przez organy.

Należy wskazać, co czyni i podkreśla również organ, iż w pierwszej kolejności należy ustalić czy wskazana osoba pełniła funkcji członka zarządu w badanym okresie czyli w okresie, w którym upływał termin płatności badanego zobowiązania podatkowego.

Organ pierwszej instancji, przed wydaniem decyzji w dniu 31 grudnia 2021 r., załączył do akt sprawy:

- sprawozdanie zarządu spółki I. z działalności za rok obrotowy od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2015 r.

- protokół zwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z dnia 30 czerwca 2016 r., podczas którego zatwierdzono powyżej wskazane sprawozdanie (przewodniczący – T.P., protokolant – Z.Z.)

- uchwałę o podziale zysku za ww. rok obrotowy

- uchwałę w sprawie udzielenia absolutoriów M.M., T.P. i D.G.

- kopię decyzji Naczelnika US Łódź-Polesie z dnia 23 czerwca 2020 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku VAT dla spółki I. za okres od lipca do grudnia 2015 r. oraz od stycznia do czerwca 2016 r.

- kopię postanowienia z dnia 18 lutego 2021 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki w ww. decyzji

- kopię postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec spółki I.

- wypis z KRS spółki (pełny) I. aktualny na dzień 1 czerwca 2021 r., z którego wynika, że M.C. był Prezesem zarządu od dnia 8 sierpnia 2016 r. do dnia 24 kwietnia 2017 r.

- deklarację VAT-7 spółki I. za grudzień 2015 r., styczeń - czerwiec 2016 r.

- wniosek Naczelnika US Łódź - Polesie o wszczęcie postępowania o orzeczeniu odpowiedzialności osób trzecich za zaległości I. i odpowiedź odmowną z dnia 26 lipca 2021 r.

- pismo Naczelnika US Łódź - Polesie skierowane do Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 16 sierpnia 2021 r. z prośbą o wskazanie, kto wchodził w skład zarządu I. w okresie styczeń- lipiec 2016 r.

- prośbę Naczelnika US Łódź – Polesie skierowaną do Naczelnika US Warszawa - Mokotów z dnia 29 października 2021 r. z prośbą o przejrzenie akt rejestrowych I. i wykonanie zdjęć uchwał dotyczących powołań i rezygnacji T.P. oraz M.M.

- odmowę Naczelnika US Warszawa - Mokotów z 23 listopada 2021 r.

- postanowienie z dnia 26 listopada 2021 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności M.C. jako byłego Prezesa Zarządu I.

- prośbę Naczelnika US Łódź – Polesie skierowaną do Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 29 listopada 2021 r. o przesłanie kserokopii dotyczących spółki I., w tym uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 lutego 2016 r. o powołaniu M.C. na stanowisko Prezesa Zarządu z dniem 1 lutego 2016 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że z informacji przesłanych przez M.M. z dnia 17 listopada 2021 r. wynika, że M.C. objął funkcję Prezesa Zarządu w dniu 1 lutego 2016 r. na podstawie uchwały Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki I. Sp. z o.o.

Po analizie akt sprawy, sąd ustalił, że brak w nich jest wskazanej powyżej informacji a nadto nie ma żadnego dokumentu wskazującego, iż skarżący w stosunku do którego organ orzekł o solidarnej odpowiedzialności był w rozpatrywanym okresie członkiem zarządu wskazanej Spółki. Oznacza to, iż w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, nie dysponował żadnym dowodem, który wskazywałby, że w okresie objętym decyzją M.C. był Prezesem Zarządu I.. Zgodnie natomiast z dyspozycją zawartą w przywołanym art. 116 o.p. wynika, w sposób oczywisty i jednoznaczny, że za zaległości podatkowe m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu. Jest to zatem pierwsza okoliczność, po stwierdzeniu zaległości, która winna być przez organ ustalona. Z całą stanowczością niniejszy fakt winien być zbadany w toku postępowania, przed wydaniem decyzji stwierdzającej odpowiedzialność konkretnej osoby za zaległości podatkowe spółki z o.o.

W przedmiotowej sprawie dokumenty z Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy, o które wnioskował organ I instancji wpłynęły do organu dnia 13 stycznia 2022 r. a zatem już po wydaniu przez niego decyzji. Wynika z nich, że M.C. w okresie od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 27 grudnia 2016 r. był Prezesem Zarządu spółki I..

Organ odwoławczy, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, zastosował art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p. uchylając w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekając o odpowiedzialności M.C. w takim zakresie, jak uczynił to Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź - Polesie w decyzji z dnia 31 grudnia 2021 r.

Dokonując dogłębnej analizy postępowania prowadzonego przez organy obu instancji, sąd doszedł do przekonania, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź – Polesie nie był uprawniony do wydania w dniu 31 grudnia 2021 r. decyzji o przytoczonej na wstępie rozważań treści. W materiale dowodowym zgromadzonym przez ten organ brak bowiem dowodu wskazującego, iż za zadłużenie Spółki, solidarnie, winien odpowiadać M.C. jako jej były członek zarządu. Wydaje się, że pośpiech organu I instancji spowodowany był krótkim czasem jaki pozostał do wydania decyzji bez narażenia się na uzasadniony zarzut przedawnienia.

Postępowanie w sprawie solidarnej wraz z I. Sp. z o.o. odpowiedzialności M.C. wszczęto dnia 7 grudnia 2021 r.

Zgodnie z treścią w art. 118 § 1 o.p. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.

Termin płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za najwcześniejszy z omawianych okresów, tj. za styczeń 2016 r. upłynął dnia 25 lutego 2016 r. Zatem licząc od końca 2016 r., organ miał 5 lat na wydanie decyzji, tj. do końca 2021 r. W rozpoznanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana dnia 31 grudnia 2021 r., czyli przed upływem terminu do wydania decyzji.

Organ odwoławczy, po otrzymania odwołania strony od powyższego rozstrzygnięcia, starając się naprawić opisane uchybienie organu pierwszej instancji, uchylił decyzję z dnia 31 grudnia 2021 r. i orzekł o odpowiedzialności solidarnej M.C. za zaległości podatkowe Spółki w takim samym zakresie, jak uczynił to Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź – Polesie. Wydając zaskarżoną decyzję, organ sporządził obszerne uzasadnienie swojego stanowiska w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony również po wydaniu decyzji z dnia 31 grudnia 2021 r.

Mając na względzie wskazane powyżej okoliczności, sąd uznał, że podstawowe i istotne, z punktu widzenia kierunku rozstrzygnięcia okoliczności, nie zostały ustalone jedynie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

Kwestia okresu, w którym skarżący był Prezesem Zarządu Spółki została opisana przez organ odwoławczy (k. 14 decyzji), który w uzasadnieniu wskazał, iż podstawą tych ustaleń były dokumenty przesłane z Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy z pismami z dnia 10 stycznia 2022 r. oraz 18 lutego 2022 r.

Nadto znamienne jest to, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, w toku postępowania wywołanego odwołaniem skarżącego od decyzji z dnia 31 grudnia 2021 r., ustalił inną (według przesłanki bilansowej - 31 marca 2015 r., według przesłanki płynnościowej - 2 marca 2016 r.) niż organ pierwszej instancji (według przesłanki płynnościowej - 24 czerwca 2016 r.) datę, w której powinien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Nadmienił nadto, że urealniając zobowiązania Spółki o kwoty zobowiązań w podatku VAT ustalił, iż zobowiązania te kilkukrotnie przekroczyły wartość jej majątku (k. 20-24 decyzji).

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 127 o.p. organ drugiej instancji zobowiązany jest nie tylko do odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu, ale przede wszystkim do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W wyniku złożenia przez stronę środka zaskarżenia organ odwoławczy winien przeanalizować cały materiał dowodowy i dokonać samodzielnej jego oceny. Z cytowanej regulacji prawnej, w sposób oczywisty wynika, że obowiązkiem organu drugiej instancji jest ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie tylko kontrola zaskarżonej decyzji. Odwołanie przenosi na organ odwoławczy kompetencję do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji.

W ocenie sądu, w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. W świetle regulacji zawartej w art. 127 i art. 233 § 2 o.p. istota dwuinstancyjnego postępowania polega na tym, że organ odwoławczy obowiązany jest do rozpoznania sprawy co do istoty wtedy, gdy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy. O tym, czy postępowanie powinno być przeprowadzone w całości lub w znacznej części decyduje nie ilość dowodów, przeprowadzonych w jego toku, ale zakres faktów, jakie mają być przedmiotem dowodzenia. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie dokonał niezbędnych i podstawowych ustaleń stanu faktycznego. Zebrany przez ten organ materiał dowodowy był niekompletny i następnie w podtsawowy zakresie został zebrany przez organ odwoławczy a następnie przez niego oceniony, co dało wyraz w treści zaskarżonej decyzji.

Sąd nie ma wątpliwości, iż zaakceptowanie takiego sposobu działania organu stoi w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania a przede wszystkich uniemożliwia stronie skarżącej konfrontację ze stanowiskiem organów. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź – Polesie nie przeprowadził bowiem w toku postępowania wszystkich istotnych dla analizy i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy czynności, a tym samym nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu zupełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego rozstrzygnięcia. Przeprowadzenie wszystkich wymaganych dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy działań przez organ odwoławczy stanowi niewątpliwie przekroczenie zasady dwuinstancyjności.

Z uwagi na wskazane powyżej uchybienia, sąd uznał za przedwczesne wypowiadanie się co do pozostałych zagadnień dotyczących istoty sprawy.

Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a w oparciu o treść art. 135 p.p.s.a. rozstrzygnięciem tym objął również decyzję wydaną przez organ I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organy przyjmą stanowisko zaprezentowane w niniejszym wyroku.

k.ż.