Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 543/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Asesor sądowy WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2003 r. prowadził w stosunku do A. B. egzekucję zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2003 r. W celu wyegzekwowania należności objętej tym tytułem organ zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, o czym zawiadomił go pismem z dnia [...] czerwca 2003 r. Następnie w dniu [...] czerwca 2003 r. organ uchylił zajęcie rachunku bankowego z powodu zapłaty należności przez zobowiązanego.

W dniu [...] czerwca 2003 r. A.B. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. pismo nazwane zażaleniem, w którym zarzucał organowi egzekucyjnemu przedwczesne zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. W piśmie tym zobowiązany stwierdził, że jest to skarga oparta na art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) Zobowiązany podnosił, że zastosowanie tego środka egzekucyjnego wywołało bardzo niekorzystne skutki w postaci utraty przez zobowiązanego zaufania u kontrahentów handlowych, którym zobowiązany po zajęciu rachunku przez organ egzekucyjny nie mógł przekazywać należności. Zobowiązany podnosił, że prowadzi działalność od 1990 roku i obecnie zatrudnia ponad 50 osób i że w tym okresie zawsze w terminie wpłacał podatki. Zobowiązany podnosił, że księgowy jego przedsiębiorstwa telefonicznie ustalił z pracownikami Urzędu Skarbowego termin zapłaty zaległego podatku n dzień [...] czerwca 2003 r. wobec, czego brak było uzasadnionych podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego. Zdaniem zobowiązanego inne Urzędy Skarbowe z trenu województwa M. wszczynają egzekucję po dziesięciu dniach od doręczenia zobowiązanemu upomnienia a zajęcia rachunków bankowych dokonują po upływie trzech dni od wszczęcia egzekucji. W skardze zobowiązany podnosił również, że nie doręczono mu w sposób prawidłowy tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, gdyż w zgłoszeniu NIP-1 jako adres do korespondencji wskazał adres siedziby swojego przedsiębiorstwa a w toku postępowania egzekucyjnego wszystkie pisma organ egzekucyjny doręczał na adres zamieszkania zobowiązanego.

Pismem z dnia [...] lipca 2003 r. Naczelnik Urzędu skarbowego W L. wezwał A. B. do sprecyzowania charakteru pisma z dnia [...] lipca 2003 r.

W odpowiedzi na to wezwanie A.B. w piśmie z dnia [...] lipca 2003 r. oświadczył, że złożone przez niego pismo z dnia [...] czerwca 2003 r. określone jako zażalenie, zwiera wszelkie niezbędne elementy i należy je traktować zgodnie z jego treścią. Zobowiązany zarzucił organowi, że przez wyjaśnianie charakteru pisma uchyla się od załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. pismo A. B. z dnia [...] lipca 2003 r. uznał za skargę na czynność egzekucyjną i przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej w K. celem merytorycznego jej rozpatrzenia.

Postanowienie z dnia [...] sierpnia 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę A.B. na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że Wszczęcie egzekucji w stosunku do A.B. nastąpiło w prawidłowym terminie wynikającym z treści art. 15 § 1 u.p.e.a. to jest po upływie siedmiu dni od daty doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Dyrektor Izby skarbowej w K. stwierdził, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu doręczenie pism A. B. w miejscu jego zamieszkania, do rąk dorosłego domownika, który zobowiązał się je oddać zobowiązanemu, nieobecnemu w miejscu zamieszkania w chwili doręczenia, było zgodne z treścią art. 42 § 1 K.p.a. Z czynności podejmowanych przez zobowiązanego w toku postępowania wynikało, że pisma te zostały mu przekazane przez tego domownika. Z tych względów w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej skarga A.B. nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. A.B. wniósł zażalenie do Ministra Finansów.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. W uzasadnieniu postanowienia Minister w pełni podzielił argumentację zwartą w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji.

Na postanowienie Ministra Finansów A.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca postanowieniu Ministra Finansów zarzucała, że postanowienie to utrzymywało w mocy postanowienie organu nadzorczego o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, mimo że postępowanie egzekucyjne dotknięte było następującymi wadami:

- organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne z naruszeniem art. 26 § 5 i art. 80 § 3 u.p.e.a.

- organ prowadził egzekucję, mimo że księgowy zobowiązanego w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z pracownikami Urzędu Skarbowego ustalił termin wpłaty zaległego podatku

- w toku postępowania dokonywano doręczeń pism w sposób nieprawidłowy na adres zamieszkania zobowiązanego

- wniesioną skargę Dyrektor Izby Skarbowej bezzasadnie uznał za skargę na czynności egzekucyjne a nie za skargę na postępowanie egzekucyjne

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Z treści tego przepisu nie można wywieść wniosku, że na podstawie tej normy prawnej możliwe jest złożenie skargi na postępowanie egzekucyjne rozumiane jako wszystkie czynności podejmowane w celu wyegzekwowania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Skargą z art. 54 § 1 u.p.e.a. można objąć poszczególne czynności wykonawcze postępowania egzekucyjnego lub jego przewlekłość. Z tego względu niezasadny jest zarzut skargi niewłaściwego zinterpretowania przez organ egzekucyjny wniesionej przez skarżącego skargi jako skargi na czynność egzekucyjną a nie jako skargi na postępowanie egzekucyjne. Organ nie miał prawa zinterpretować wniesionej przez zobowiązanego skargi w sposób wskazany przez niego w skierowanej do Sądu skardze, gdyż przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w ogóle nie przewidują skargi na postępowanie egzekucyjne. W toku postępowania organ podjął działania w celu wyjaśnienia charakteru pisma skarżącego z dnia [...] czerwca 2003 r. jednakże wobec faktu, że skarżący uchylił się od wyjaśnienia znaczenia tego pisma oraz, że w jego treści powołał jako podstawę prawną art. 54 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny pismo to uznał za skargę o której mowa w tym przepisie. W ocenie Sądu to działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i stanowiło wyraz wypełnienia przez organ w postępowaniu obowiązków płynących z określonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy materialnej oraz z określonej w art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa określonej pogłębiania świadomości prawnej obywateli.

Podnoszony w skardze zarzut nieuzasadnionego prowadzenia postępowania egzekucyjnego również nie mógł być uznany za zasadny. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie dokonał wpłaty podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2003 r. Egzekwowany obowiązek na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podlegał egzekucji administracyjnej. W tej sytuacji wierzyciel na podstawie art. 15 § 1 u.pe.a. miał obowiązek skierować do skarżącego upomnienie i po upływie siedmiu dni do daty jego doręczenia wystawić tytuł wykonawczy. Z akt sprawy wynika, że upomnienie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] maja 2003 r. a wszczęcie egzekucji nastąpiło w trybie art. 26 § 5 pkt 2 w dniu [...] czerwca 2003 r. przez zawiadomienie banku o zajęciu rachunku bankowego, a zatem organ egzekucyjny nie naruszył określonego w art. 15 § 1 u.p.e.a. terminu do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Prezentowana w toku postępowania przed Dyrektorem Izby Skarbowej i Ministrem Finansów argumentacja skarżącego w zakresie skutków, jakie wywołało zastosowanie wobec niego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, w stosunkach z jego partnerami handlowymi również nie mogła stanowić podstawy do uwzględnienia skargi. Jak już wykazano w sprawie zaistniały określone przepisami prawa przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przesłanki natury słusznościowej nie mogą być podstawą podjęcia decyzji o odmowie wszczęcia egzekucji. Sąd zważył, że przepis art. 6 p 1 u.p.e.a. wprowadza do postępowania egzekucyjnego w administracji zasadę prawnego obowiązku prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z treści art. 6 § 1 u.p.e.a. wynika, że wierzyciel nie może w sposób dowolny dysponować prawem do dochodzenia wykonania roszczenia podlegającego egzekucji administracyjnej i w sytuacji, gdy zobowiązany nie wykonuje obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej powinien podjąć działania w celu zastosowania środka egzekucyjnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postepowanie dministracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1992, s. 337 i nast.) Tego rodzaju działaniem jest doręczenie zobowiązanemu upomnienia wykonania obowiązku podlegającego egzekucji. Z treści art. 26 § 1 wynika, że organ egzekucyjny nie może odmówić wszczęcia egzekucji w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela. Na ocenę zarzutów podniesionych w niniejszej skardze nie może mieć wpływu okoliczność, że w rozpoznanej sprawie wierzycielem egzekwowanej należności i organem egzekucyjnym był Naczelnik Urzędu Skarbowego. Połączenie w jednym organie funkcji wierzyciela i organu egzekucyjnego w zakresie obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej nie może skutkować prowadzeniem tej egzekucji w sposób odmienny niż przypadkach, gdy funkcje wierzyciela i organu egzekucyjnego pełnią różne organy. Okoliczność ta nie może stanowić podstawy do powstrzymywania się przez wierzyciela od podejmowania działań w celu zastosowania środka egzekucyjnego ze względów natury słsznościowej. Tego rodzaju argumentacja w ogóle nie stanowi przesłanki wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Argumenty o charakterze słusznościowym mogą stanowić podstawę do określonych działań organów egzekucyjnych tylko wówczas, gdy przepisy prawa wyraźnie wskazują na taką możliwość, np. przy doborze najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego – art. 7 § 2 u.p.e.a., czy przy zwolnieniu z egzekucji określonych składników majątkowych na wniosek zobowiązanego art. 13 § 1 u.p.e.a. Z tych wszystkich względów podnoszona w toku postępowania prowadzonego w związku ze skargą zobowiązanego na czynności egzekucyjne, argumentacja zobowiązanego w zakresie naruszenia postępowaniem egzekucyjnym jego dobrego wizerunku, jakim cieszył się u swoich kontrahentów nie mogła być uznana za zasadną. Sąd zważył ponadto, że stan wywołujący te niekorzystne skutki trwał tylko przez jeden dzień, gdyż organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego A.B. w dniu [...] czerwca 2003 r. i w tym samym dniu uchylił to zajęcie z uwagi na wpłacenie przez zobowiązanego zaległego podatku. Ta okoliczność wskazuje, że organ działał prawidłowo zgodnie z wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. zasadą celowości wyrażającą się w obowiązku stosowania przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego prowadzącego do wykonania obowiązku objętego egzekucją .

Dyrektor Izby Skarbowej oraz Minister Finansów zasadnie wskazywali, że w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. w zakresie nieuregulowanym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 42 § 1K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W art. 43 K.p.a. ustawodawca stanowi, że w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi; o doręczeniu pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata. W rozpoznanej sprawie doręczeń pism w postępowaniu egzekucyjnym organ dokonał za pośrednictwem poczty w miejscu zamieszkania adresata, do rąk dorosłego domownika, który zobowiązał się do oddania pism A.B., a zatem doręczenia te były zgodne z treścią przepisów art. 42 § 1 i art. 43 K.p.a. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w toku postępowania egzekucyjnego organ dokonywał doręczeń w miejscu zamieszkania zobowiązanego a nie w miejscu wskazanym w zgłoszeniu NIP-1, jako adres do korespondencji, nie mogła przesądzić o uznaniu skargi za zasadną. Sąd zważył, że przepisy ustawy z dnia 13 października 1995 r.o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. Nr 142, poz. 702 ze zm.) na podstawie, których zobowiązany złożył zgłoszenie NIP-1 ze wskazaniem adresu do korespondencji, nie zawierają norm prawnych regulujących doręczenia pism w postępowaniu egzekucyjnym i z tego powodu organ egzekucyjny do doręczeń pism w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. obowiązany był stosować przepisy art. 42 § 1 i 43 K.p.a. W postępowaniu tym organ nie był związany podanym w zgłoszeniu NIP-1 adresem do korespondencji. Z tych względów nie zasługiwał na uwzględnienie oparty na nieprawidłowości doręczeń, zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów art. 26 § 5 i art. 80 § 3 u.p.e.a.

Podnoszona w skardze okoliczność faktyczna, że księgowy skarżącego w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z pracownikami Urzędu Skarbowego przed wszczęciem egzekucyjnego ustalił datę, w której skarżący zapłaci zaległy podatek nie może być uznana za wystarczający powód do uwzględnienia skargi. Zarzut ten nie jest poparty jakimikolwiek dowodami, i z tego względu nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.