Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1058/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 57 § 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1938/10 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1938/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W. K. wnioskiem opatrzonym datą [...] grudnia 2005 r., (data wpływu do Kancelarii Urzędu m. st. Warszawy - [...] kwietnia 2006 r.) wystąpił do Urzędu m. st. Warszawy o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...].

Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej KW [...], ze względu na fakt, iż wniosek złożony został po terminie przewidzianym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 z 1998 roku, poz. 872 z późn. zm.).

W dniu [...] lipca 2006 r. W.K. wniósł odwołanie od w/w decyzji Prezydenta m. st. Warszawy. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1995/06 uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2006 r., nr [...] oraz decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że nie jest wiadome na podstawie jakich dowodów organ odwoławczy ustalił, że wniosek został złożony w kancelarii Urzędu, a nie nadany w urzędzie pocztowym. Ponownie rozpoznając sprawę nakazał organowi ustalenie czy przedmiotowy wniosek W.K. został nadany w urzędzie pocztowym i czy skarżący wykazał w sposób dostateczny, że wniosek został nadany przed upływem terminu określonego w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. czy też wniosek ten został złożony bezpośrednio w Kancelarii Urzędu m. st. Warszawy po tym terminie.

W. K. w toku postępowania wyjaśnił, że pismo z dnia [...] grudnia 2005 r. zostało nadane w tym samym dniu tj. [...] grudnia 2005 r. w placówce pocztowej w J. [...] k/0. oraz wyjaśnił, że nie wie dlaczego jego list został zarejestrowany w Urzędzie m.st. Warszawy w dniu [...] kwietnia 2006 r. Poczta Polska pismem z dnia [...] listopada 2007 roku poinformowała organ, że z uwagi na fakt, że Poczta Polska nie jest w posiadaniu koperty, nie może ustosunkować się do zarzutu dotyczącego opóźnienia w doręczeniu przedmiotowej przesyłki. Ponadto technologia opracowywania i przewozu przesyłek zwykłych nie przewiduje ich ewidencjonowania na całej trasie przebiegu (od chwili nadania do doręczenia). Biuro Administracyjno-Gospodarcze Urzędu m. st. Warszawy w piśmie z dnia [...] września 2008 r. wyjaśniło, że korespondencja wpływająca do kancelarii ogólnej rejestrowana jest w tym samym dniu, w którym Poczta Polska dostarczyła przesyłkę, a zgodnie z postanowieniami zawartymi w § 6 ust. 8 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 roku, w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych, kancelaria, wykonując czynności kancelaryjne, koperty z nienaruszonym znaczkiem pocztowym dołącza się tylko do pism wartościowych, poleconych, ekspresowych, za dowodem doręczenia, dla których istotna jest data nadania (np. skargi, odwołania), na których brak jest nadawcy lub daty pisma, mylnie skierowanych, załączników nadesłanych bez pisma przewodniego, w razie niezgodności zapisów na kopercie z ich zawartością.

Organ I instancji podkreślił, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że wniosek został nadany w urzędzie pocztowym przed upływem terminu określonego w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a obowiązek dochowania terminu złożenia wniosku obciąża osobę ubiegającą się o odszkodowanie i to ona przede wszystkim powinna dysponować dowodem dochowania tego terminu (wysłać wniosek listem poleconym). W.K. wnioskiem datowanym na dzień [...] grudnia 2005 r. (data wpływu do Kancelarii Urzędu m. st. Warszawy [...] kwietnia 2006 r.) wystąpił do Urzędu m. st. Warszawy o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Prezydent m.st. Warszawy ze względu na fakt, iż wniosek został złożony po terminie ustalonym w powołanym wyżej przepisie prawnym, decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku W.K. z dnia [...] kwietnia 2006 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za zajętą pod drogę nieruchomość, położoną przy ul. [...] w W.

Od decyzji powyższej odwołał się W. K., kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] października 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu podkreślił że W. K. nie wykazał w sposób dostateczny, aby organ mógł przyjąć, że data, która widnieje na wniosku ([...] grudnia 2005 r.), jest faktycznie datą, w której wniosek został nadany na poczcie. Wniosek ten nie został wysłany listem poleconym, lecz jako przesyłka zwykła, dlatego nie zachowano koperty tej przesyłki. Bez zachowanej koperty organ, ani placówka pocztowa nie mogły ustalić daty stempla pocztowego. Termin określony w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia, co oznacza, że skarżący utracił możliwość dochodzenia przysługujących mu uprawnień.

Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...] października 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. K.

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie prawa materialnego poprzez działanie niezgodne z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie i niewłaściwe zastosowanie art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a., zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego; art. 6 k.p.a. tj. zasady praworządności, poprzez działanie nie oparte na prawie i uznanie, iż wniosek został złożony po terminie pomimo nadania go w polskiej placówce pocztowej Poczty Polskiej w dniu [...] grudnia 2005 r.; art. 7 k.p.a. tj. zasady prawdy obiektywnej poprzez zaniechanie kroków mających na celu ustalenie prawdy materialnej, poprzez zniszczenie dowodu zachowania terminu tj. koperty zawierającej datę nadania w placówce pocztowej oraz poprzez zaniechanie kroków mających na celu wyjaśnienie sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela; art. 8 k.p.a. tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, poprzez zniszczenie dowodu zachowania terminu wbrew obowiązujących organ przepisów wewnętrznych i obarczanie odpowiedzialnością Skarżącego za brak istnienia dowodu zachowania terminu; oraz art. 12 k.p.a. tj. zasady szybkości postępowania, poprzez ustalanie przez okres dwóch lat w jaki sposób Kancelaria Urzędu postępuje z kopertami, w których wpływają pisma do Urzędu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy.

Skarżący w uzasadnieniu skargi podnosił, że w dniu [...] grudnia 2005 r. nadał w placówce Poczty Polskiej w J. listem zwykłym wniosek w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę. Urząd wpisał na wniosku datę wpływu [...] kwietnia 2006 r. i nie zachował koperty zawierającej datę nadania przesyłki. Kancelaria Ogólna zatem wbrew treści instrukcji kancelaryjnej nie dołączyła do pisma "koperty z nienaruszonym znaczkiem pocztowym" pomimo, iż wniosek o wypłatę odszkodowania jest pismem, dla którego istotna jest data nadania oraz pomimo istotnej rozbieżności pomiędzy datą widniejącą na wniosku a datą wpływu do urzędu, jeżeli taka rozbieżność faktycznie istniała. Skarżący zarzucił, że organ nie zachowując koperty (wbrew obowiązującym go zasadom) utracił jedyny dowód daty nadania i z tego powodu Poczta Polska nie była w stanie ustosunkować się do zarzutu opóźnienia w doręczeniu przesyłki. Skarżący przypuszcza, ze poczta doręczyła przesyłkę z opóźnieniem, niemniej to organ dopuścił się niedbalstwa poprzez zniszczenie koperty a obecnie obciąża skutkami tego niedbalstwa skarżącego, całkowicie pomijając wyjaśnienia skarżącego i jego oświadczenia w sprawie daty nadania przesyłki, co wydaje się być nadużyciem władzy przez organ. Przepisy prawa nie nakazują bowiem nadawania przesyłki listem poleconym, a jedynie nadanie w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, co wnioskodawca uczynił. Organ bez podstawy prawnej stwierdza, że wnioskodawca powinien był nadać przesyłkę listem poleconym, podczas gdy wewnętrzne regulacje prawne nakładały właśnie na organ obowiązek zachowania dowodu. W sytuacji utraty dowodu przez organ, powinien on był dać wiarę wyjaśnieniom wnioskodawcy, gdyż nie istniały żadne przesłanki pozwalające na odmowę wiarygodności twierdzeniom skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lutego 2011 r. oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazano na termin składania wniosków o odszkodowanie, określony w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, po upływie którego roszczenie wygasa. Przepis był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. (SK 11/02, OTK-A 2004/7/660) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z jego treści wynika, że odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.

Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący, zarzucając organowi niedbalstwo poprzez zniszczenie koperty zawierającej wniosek o wypłatę odszkodowania i obciążenie skutkami tego niedbalstwa skarżącego, podnosi, że nie miał żadnego obowiązku nadawania przesyłki listem poleconym, gdyż przepisy prawa nie nakładają takiego obowiązku. Sąd stwierdza jednak, że gdyby skarżący nadał przesyłkę listem poleconym, nie miałby żadnego problemu z wykazaniem daty złożenia wniosku o odszkodowanie. Wniosek obwarowany terminem materialnym, przesyłany do organu listem zwykłym, stanowi wyraz braku należytej dbałości o własne interesy i nie może stanowić o niczyjej innej winie jak tylko podmiotu uprawnionego.

Zgodnie z postanowieniami zawartymi w instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych, kancelaria, wykonując czynności kancelaryjne, dołącza koperty z nienaruszonym znaczkiem pocztowym m.in. do pism, dla których istotna jest data nadania (np. skargi, odwołania) oraz w razie niezgodności zapisów na kopercie z ich zawartością. Zdaniem skarżącego kancelaria z tych powodów winna dołączyć do wniosku skarżącego kopertę. Zarzut ten Sąd ocenił jako chybiony. Pisma, o których mowa w instrukcji kancelaryjnej, dla których istotna jest data nadania przesyłki, dotyczą terminów procesowych takich jak złożenie skargi czy odwołania, a nie terminów prawa materialnego. W żadnym wypadku nie można oczekiwać od pracownika organu, przyjmującego korespondencję, dokonywania jej oceny pod względem merytorycznym, tj. badania czy dany wniosek wpływający do organu jest obwarowany terminem prawa materialnego czy też nie, a wobec tego czy należy przy takim wniosku zachować kopertę czy też nie. Skoro organ nie miał obowiązku przechowywania koperty, a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej, to nie można mu zarzucić niedbalstwa, że takiej koperty nie przechowuje.

Skarżący zarzucił, że organ nie zachowując koperty utracił jedyny dowód daty nadania. Ale to nie organ utracił dowód daty nadania przesyłki, lecz skarżący. To skarżący, a nie organ, ma obowiązek wykazać, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony w terminie, gdyż to skarżący wywodzi z faktu złożenia wniosku w terminie określone skutki prawne. Wątpliwość skarżącego, co do tego, że mogła zaistnieć sytuacja iż pracownik organu umyślnie lub nieumyślnie zarejestrował pismo z opóźnieniem, jest gołosłowna.

Pismo skarżącego datowane na dzień [...] grudnia 2005 r. zarejestrowane zostało w Kancelarii Urzędu m. st. Warszawy [...] kwietnia 2006 r., a korespondencja wpływająca do kancelarii ogólnej rejestrowana jest w tym samym dniu, w którym Poczta Polska dostarcza przesyłki. Przypuszczenie skarżącego, że poczta doręczyła przesyłkę z opóźnieniem jest hipotetyczne. Sąd podzielił stanowisko organu, że same wyjaśnienia skarżącego i jego oświadczenia w sprawie daty nadania przesyłki, nie poparte żadnym innym dowodem są niewystarczające aby uznać, że wniosek skarżącego został złożony w terminie. Nie ma więc podstaw, by uwzględnić wniosek skarżącego o ustalenie i wypłatę odszkodowania, bowiem w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. skarżący nie złożył stosownego wniosku, a z dniem 1 stycznia 2006 r. roszczenie o wypłatę odszkodowania wygasło.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył działający z pełnomocnikiem W. K., zaskarżając go w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:

1. prawa materialnego tj. art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), zgodnie z którym odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne będzie ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. poprzez jego niezastosowanie, pomimo spełnienia przez skarżącego warunku złożenia właściwego wniosku w ustawowym terminie, tj. w dn. [...] grudnia 2005 r.

2. przepisów postępowania, w sytuacji kiedy uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: (a) - art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a., zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego i uznanie wbrew temu przepisowi, iż wniosek został złożony po terminie pomimo nadania go w placówce Poczty Polskiej w dniu [...].12.2005 r. oraz (b) - § 6 ust. 8 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dn. 22.12.1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych poprzez błędną wykładnię pojęcia "pisma, dla których istotna jest data nadania" i uznanie, iż wniosek o wypłatę odszkodowania nie jest takim pismem, gdyż pisma o których mowa w rozporządzeniu dotyczą tylko pism, dla których istotne są terminy procesowe, nie zaś materialne.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał na fakt nadania pisma w dniu [...] grudnia 2005 r. oraz na wpis Urzędu - [...] kwietnia 2006 r. jako daty wpływu, a także na fakt niezachowania koperty zawierającej datę nadania przesyłki. Podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej wykładni instrukcji kancelaryjnej poprzez uznanie, że pisma, dla których istotna jest data nadania, są jedynie pismami procesowymi i nie można oczekiwać od pracownika organu, przyjmującego korespondencję dokonywania merytorycznej oceny i badania czy wpływający wniosek jest obwarowany terminem prawa materialnego. Skarżący uważa, iż wszystkie wnioski wszczynające postępowanie w sprawie są pismami "dla których istotna jest data nadania", dlatego pracownik organu powinien zachowywać koperty we wszystkich sprawach, w których wnoszone jest pismo po raz pierwszy. Przedmiotowe pismo zostało skierowane do organu, który był właściwy do jego rozpatrzenia, w czasie kiedy bardzo wiele takich wniosków wpływało, ponadto wniosek miał typową formę i dla przeciętnego pracownika było oczywistym, że jest to pismo wszczynające sprawę, więc termin nadania może być istotny. Zastanawiające jest dlaczego przy rejestrowaniu przesyłek, które nie wpływają bezpośrednio, ale za pośrednictwem poczty urząd rejestruje datę wpływu do organu, nie zaś datę nadania w placówce pocztowej skoro przepis art. 57 § 5 k.p.a. za datę złożenia uważa datę nadania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzuca Skarżącemu winę oraz brak należytej dbałości o własne interesy polegające na nadaniu wniosku listem zwykłym, nie poleconym. Taka ocena wydaje się być zbyt daleko idąca, zwłaszcza że przepisy prawa przewidują jedynie nadanie listem zwykłym i skarżący nie mógł przypuszczać, że organ zniszczy istotny dla obywatela dowód, a następnie wyciągnie z tego skutki prawne pozbawiając go należnego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że Skarżący nie wykazał dostatecznie, ze nadał wniosek w terminie pomimo, że złożył on wyjaśnienie, kiedy i gdzie nadał wniosek oraz dostarczył organowi dowód w postaci koperty, na której znajdowała się data nadania pisma w placówce pocztowej i którą to kopertę organ zniszczył, a ponadto pismo nosi datę [...] grudnia 2005 r. i nie ma podstaw do przyjęcia, ze skarżący antydatował pismo. Sąd nie dając wiary Skarżącemu pominął fakt powszechnie znany, że Poczta często działa nienależycie i doręcza przesyłki z opóźnieniem. Całkowite pominięcie wyjaśnień Skarżącego i jego oświadczenia w sprawie daty nadania wniosku i uznanie, ze Skarżący nie udowodnił, iż nadał niosek w terminie, wydaje się rażąco niesprawiedliwe, jako że skutkuje pozbawieniem skarżącego przysługującego mu prawa do odszkodowania.

Skarżący działał zgodnie z prawem. Przepisy prawa nie nakazują nadawania przesyłki listem poleconym, a jedynie nadanie w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, co Skarżący uczynił. W sytuacji utraty dowodu przez organ, który to dowód znajdował się w jego posiadaniu, organ powinien był dać wiarę wyjaśnieniom wnioskodawcy, gdyż nie istniały żadne przesłanki pozwalające na odmowę wiarygodności twierdzeniom Skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu badając jedynie czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Wynikająca z tego przepisu zasada oznacza, że Sąd jest związany wnioskiem skarżącego wynikającym ze skargi kasacyjnej, określającym przedmiot zaskarżenia oraz podstawy zaskarżenia określone w art. 174 p.p.s.a. Wskazane w tym przepisie podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych, poza podniesionymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Autor skargi kasacyjnej podnosi naruszenie obu rodzajów przepisów na gruncie art. 174 p.p.s.a., chociaż sam przepis art. 174 p.p.s.a. ani ogólnie ani przy uwzględnieniu którejś z jego jednostek redakcyjnych nie został ani w podstawie ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołany. Ponadto, potraktowanie wskazanych w podstawie skargi przepisów art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. (określonego w skardze błędnie jako "ust. 2") oraz § 6 ust. 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 199, poz. 1319 ze zm., dalej: "rozporządzenie") jako przepisów proceduralnych na gruncie orzekania przez Sąd I instancji, wymagało na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., niezależnie od wskazania istoty zarzutu, przeprowadzenia argumentacji w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. Autor tego nie uczynił, ograniczając się do ogólnego stwierdzenia na s. 2, iż uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Przyjmując, iż uchybienia powyższe nie uniemożliwiają rozpoznania skargi kasacyjnej należy wskazać, iż zasadnicze znaczenie dla wyniku kontroli kasacyjnej ma ustalenie zasadności zarzutów, nakierowanych na naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. oraz § 6 ust. 8 rozporządzenia.

W tym kontekście, zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 z 1998 roku, poz. 872 ze zm.), zgłoszony w podstawie skargi kasacyjnej, nie doczekał się w istocie rozwinięcia argumentacyjnego w jej uzasadnieniu, poza jednozdaniowym stwierdzeniem na s. 5 (skarżący został pozbawiony prawa do wypłaty odszkodowania) oraz w końcowym akapicie uzasadnienia, iż roszczenie o żądanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną wygasło (s. 6 skargi). Jego niezasadność wynika bezpośrednio z oceny pozostałych zarzutów.

Autor skargi kasacyjnej nie określa sposobu naruszenia art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a., wiążąc z samym naruszeniem kwestię błędnego rozumienia określenia "wniosek został złożony po terminie" w kontekście faktu nadania pisma w polskiej placówce Poczty Polskiej. W istocie zatem autor podnosi błędne zastosowanie tego przepisu jako normatywnego kryterium kwalifikacji ustalonego faktu (nadanie pisma). Natomiast z błędną wykładnią wiąże naruszenie § 6 ust. 8 rozporządzenia, wskazując, iż błędnie została ustalona wykładnia zawartego w tym przepisie zwrotu "pisma, dla których istotna jest data nadania".

Zarzuty te nie są zarzutami zasadnymi. W art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. określony jest warunek zachowania terminu w sytuacji nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Podniesienie naruszenia tego przepisu w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości co do miejsca nadania przez skarżącego pisma, nie może być w żadnym zakresie trafne. Zasadniczym bowiem problemem jest to, że pismo zostało nadane jako przesyłka zwykła, bez dowodu jej nadania, w związku z czym, w sytuacji, gdy nie zachowała się u adresata koperta, w oparciu o którą można byłoby określić tę datę w oparciu po datę stempla pocztowego, a w dokumentacji adresata wpisana została data wpływu ([...] kwietnia 2006 r.), to właśnie tę datę należy przyjąć, jako datę, z którą wiązane są skutki prawne złożenia wniosku. Nie ulega bowiem wątpliwości, że prezentata organu stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. To zaś z kolei może być przedmiotem dowodu przeciwko treści takiego dokumentu (art. 76 § 1 i § 3 k.p.a.), ale skutecznie można to uczynić w sytuacji posiadania dowodu nadania pisma lub ustalenia faktu sfałszowania prezentaty.

Zasadą jest, że podmiot, który nadał pismo w polskiej placówce pocztowej, powinien dysponować dowodem nadania pisma, bowiem to na nim spoczywa ciężar dowodu w tej kwestii, a także z jego sytuacją prawną wiąże się ryzyko braku możliwości udowodnienia daty nadania pisma. Brak dysponowania takim dowodem powoduje, że za datę nadania pisma należy przyjąć datę jego wpływu do urzędu, umieszczoną na prezentacie (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t.I., Warszawa 2010, s. 496). Jest to aktualne zwłaszcza wówczas, gdy zaginęła koperta, na której znajduje się stempel pocztowy, który mógłby wskazać datę nadania w danej placówce pocztowej.

Sytuacja powyższa miała miejsce w sprawie kontrolowanej przez Sąd I instancji. Brak dowodu nadania a także brak koperty w dokumentacji organu powoduje, że w sytuacji, gdy prezentata organu opiewa na datę [...] kwietnia 2006 r., to właśnie tę datę należy uznać jako datę nadania pisma.

Niezasadne jest w związku z tym powoływanie się na § 6 ust. 8 rozporządzenia. Jest to bowiem przepis, na gruncie którego ustalany jest sposób organizacji danej struktury, co może stanowić w przypadku braku realizacji określonych w nim obowiązków odpowiedzialność osoby, na której ten obowiązek ciąży. Nie może natomiast stanowić podstawy korygowania normy ustawy (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.) w zakresie ustalenia daty nadania pisma.

Nie ma racji autor skargi kasacyjnej (s. 5), że przepisy prawa (niewskazane zresztą w skardze) przewidują jedynie nadanie pisma listem zwykłym. Wprawdzie z art. 57 oraz art. 58 k.p.a. nie wynika bezpośrednio obowiązek nadania pisma w sposób umożliwiający uzyskanie dowodu jego nadania, niemniej w sytuacji braku takiego dowodu oraz wpisania innej daty w prezentacie organu, aktualizuje się skutek w postaci ryzyka, o jakim była mowa wyżej, a które wiąże się z ciężarem dowodu nadania pisma w terminie oraz z kwalifikacją zachowania strony jako podjętego w warunkach braku dbałości o własne interesy. Sąd I instancji zasadnie stwierdził (s. 8 uzasadnienia wyroku), iż wbrew twierdzeniom skargi, to nie organ, lecz skarżący nie posiada dowodu nadania i to nie na organie, lecz na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, iż wniosek został złożony w terminie.

Niezależnie od powyższych ustaleń należy wskazać, iż reguła zawarta w § 6 ust. 8 rozporządzenia, wskazuje na obowiązek dołączenia koperty z nienaruszonym znaczkiem pocztowym w przypadku m.in. pism, dla których istotna jest data nadania (np. skargi, odwołania). Konstrukcja interpunkcji całości wyrażenia oraz systematyki ust. 8 każe wiązać z pismami, dla których istotna jest data nadania, odrębną kategorię pism. Jednocześnie przykładowe pisma (skarga, odwołanie) jednoznacznie wskazują na to, że chodzi tu o pisma, z których nadaniem wiązane są terminy procesowe. Pisma takie dają się rozpoznać i nie wymagają bardziej złożonej kwalifikacji z punktu widzenia charakteru pisma. Zatem Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom skargi, zasadnie wskazał zarówno na charakter tych pism, jak też na brak podstaw do oceny i kwalifikacji takich pism pod względem merytorycznym przez pracownika je przyjmującego.

Wyprowadzenie z regulacji § 6 ust. 8 rozporządzenia konstrukcji, iż zachowanie koperty winno mieć miejsce w sytuacji, gdy pismo kierowane jest po raz pierwszy (s. 5 skargi kasacyjnej) nie znajduje oparcia w tym przepisie. Ponadto, nie może być argumentem powołanie się na fakt, iż Poczta, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej "często działa nienależycie..." (s. 5 skargi kasacyjnej). Nie jest także bliżej wyjaśniona zasadność wskazanego w skardze kasacyjnej argumentu, podnoszącego na doręczenie przez skarżącego "organowi dowodu w postaci koperty, na której znajdowała się data nadania pisma w placówce pocztowej i którą to kopertę organ zniszczył" (s. 5 skargi kasacyjnej), czego nie można w żadnym zakresie zweryfikować na gruncie prezentaty, stwierdzającej jedynie datę wpływu samego wniosku.

Nie można także uznać za zasadną argumentacji, iż wyjaśnienia skarżącego zostały całkowicie pominięte. Fakt nieuwzględnienia jego oświadczenia i uznanie, że nie udowodnił on nadania pisma w terminie wiąże się nie z pominięciem dowodu, lecz z jego inną niż oczekiwana przez stronę skarżącą oceną, o czym zresztą autor skargi kasacyjnej w rozwinięciu tego zarzutu pisze na s. 6 skargi.

W związku z powyższym, powracając do zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną) należy stwierdzić jego niezasadność, bowiem skarżący, w świetle ustaleń powyższych, nie wywiązał się z warunku złożenia wniosku o odszkodowanie w przewidzianym w tym przepisie terminie, mającym charakter materialnoprawny.

Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.