Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2070/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 157  par. 1,  art. 158  par. 1,  art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1  ust. 1
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2020 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2018 r., nr [...] , utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] listopada 1955 r., nr [...] orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych na terenie wsi [...] , gromada [...] , powiat [...] , stanowiących własność osób przesiedlonych do Z.S.R.R. oraz nie pozostających w faktycznym władaniu ich właścicieli.

A. S. wnioskiem z 12 listopada 2001 r. wystąpił o "zwrot nieruchomości połemkowskiej, zabranej rodzicom w wyniku Akcji Wisła w 1947 roku". W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że sprawa dotyczy nieruchomości stanowiącej własność P. S. i P. S.(1), z domu W. .

E. S. - następca prawny A. S. - pismem z 16 października 2010 r. podtrzymała wniosek A. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w [...] z [...] listopada 1955 r. w zakresie dotyczącym przejęcia nieruchomości stanowiących własność poprzedników prawnych jej zmarłego męża. W piśmie z 7 marca 2011 r. E. S. wystąpiła do Wojewody o podział wniosku na dwie części, tj. część dotyczącą przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiących własność P. S. i P. z W. S. oraz część dotyczącą przejęcia na rzecz państwa nieruchomości, których współwłaścicielami oprócz małżonków S. były również inne osoby.

Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2018 r.:

- w punkcie 1 odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1955 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi [...] , objętych wykazami hipotecznymi: [...] (punkt 111 orzeczenia), [...] (punkt 285 orzeczenia), [...] (punkt 667 orzeczenia), [...] (punkt 705 orzeczenia), [...] (punkt 857 orzeczenia), [...] (punkt 1326 orzeczenia), [...] (punkt 1374 orzeczenia) gm. kat. [...] w części stanowiącej własność P. S. i P. z W. S.,

- w punkcie 2 umorzył postępowanie w części dotyczącej nieruchomości objętych wykazem hipotecznym [...] gm. kat. [...] (punkt 1354 orzeczenia).

Odwołanie od decyzji Wojewody wniósł J. S. .

Rozpatrując sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawił dokumenty, z których wynika legitymacja osób biorących udział w postępowaniu.

Wyjaśnił, że zadaniem organu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jest zbadanie, czy kontrolowana decyzja obciążona jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. W takim postępowaniu organ dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym.

Minister wskazał, że kontrolowane orzeczenie PPRN w [...] z [...] listopada 1955 r. powołuje dwie podstawy przejęcia nieruchomości, tj. dekret z 5 września 1947 r. o przejściu na rzecz Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318), zmieniony dekretem z 28 września 1949 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 404) oraz dekret z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339).

W punkcie 111 orzeczenia wskazano realność [...] wpisaną na rzecz P. S. i P. z W. S. po połowie. W punkcie 285 wskazano realność [...] wpisaną na rzecz P. S. s. P. w całości. W punkcie 667 wskazano realność [...] wpisaną na rzecz P. S. s. P. w całości. W punkcie 705 wskazano realność [...] wpisaną na rzecz P. S. s. P. w całości. W punkcie 857 wskazano realność [...] wpisaną na rzecz P. S. i P. z W. S. po 1/4 części i P. S. s. P. w połowie. W punkcie 1326 wskazano realność [...] wpisaną na rzecz P. S. s. P. w całości. W punkcie 1354 wskazano realność [...] wpisaną na rzecz P. W. w całości. W punkcie 1374 wskazano realność [...] wpisaną na rzecz P. S. s. P. w całości. Organ nadzoru podał, że w orzeczeniu nie ma wyraźnego rozróżnienia wobec których nieruchomości ma zastosowanie dany dekret, niemniej bezsporne jest, że P. S. i P. z W. S. nie zostali przesiedleni do Z.S.R.R.

Minister wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną orzeczenia, w zakresie gruntów należących do P. S. i P. z W. S., stanowi zatem art. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie, położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R.P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli.

Minister podał, że brak wskazania konkretnych przepisów dekretu, jako podstawy prawnej orzeczenia, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, ponieważ podstawa prawna w systemie prawa w rzeczywistości istniała.

W ocenie organu nadzoru przesłanki przejęcia zostały spełnione. Jak wynika z punktu I kontrolowanego orzeczenia, przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone na terenie wsi [...] , gromada [...] , powiat [...] . Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z 10 czerwca 1938 r. o pasie granicznym (Dz. U. Nr 43, poz. 360) powiat [...] wchodził w skład pasa granicznego. Przesłanka lokalizacyjna była zatem spełniona.

W sprawie nie jest kwestionowane, że nieruchomość przejęta od P. S. i P. z W. S. była nieruchomością ziemską (okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zgromadzonych lwh). Z żadnych zgromadzonych dokumentów nie wynika odmienny charakter tej nieruchomości. Minister wskazał, że w dacie wydawania kontrolowanego orzeczenia nieruchomość nie pozostawała w faktycznym władaniu właścicieli. Z karty przesiedleńczej nr [...] z 15 lipca 1947 r. wynika, że P. S. wraz z żoną P. i dziećmi zostali przesiedleni do innego miejsca zamieszkania. Także z zaświadczenia przesiedleńczego z 22 listopada 1947 r., nr [...] wynika, że P. S. wraz z żoną P. i dziećmi został przesiedlony z miejscowości [...] do miejscowości [...] w powiecie [...] (ówczesne województwo [...] ). O wysiedleniu małżonków S. wraz z dziećmi wspominał także ich syn A. S. w piśmie z 23 sierpnia 2002 r. Również E. S. (żona A. S. ) w piśmie z 16 października 2010 r. poinformowała, że rodzina męża nie powróciła z miejsca przesiedlenia do [...] . O przesiedleniu poprzedników prawnych na Ziemie Zachodnie wspomniał również J. S. w odwołaniu z 9 listopada 2018 r. Potwierdzeniem tego jest zaświadczenie Urzędu Miejskiego w [...] z 23 września 2015 r. znak: RO.5345.2.32.2015, w którym stwierdzono, że P. S. był zameldowany w miejscowości [...] w okresie od 8 sierpnia 1947 r. do śmierci, tj. do [...] lipca 1971 r.

Oceniając orzeczenie PPRN w [...] w kontekście naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. Minister podkreślił, że w odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia. Przepis art. 75 ust. 1 rozporządzenia określał, że każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać, czy przysługuje od niej odwołanie, czy skarga.

W ocenie Ministra analiza badanego w trybie nadzoru orzeczenia z [...] listopada 1955 r. potwierdza, że spełnia ono wskazane warunki i zawiera elementy wymienione w powyższym przepisie. Zarówno art 75 ust. 1 rozporządzenia, ani żaden przepis dekretu nie wymagał szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez państwo nieruchomości, poprzez podanie numerów parcel, a sam dekret zezwalał na daleko posuniętą ogólnikowość w opisie nieruchomości. Przepis art. 7 ust. 2 dekretu przewidywał sposób szacowania wartości przejętych nieruchomości, jeżeli w przypadku zatarcia granic przejętej nieruchomości brak było dostatecznych dowodów co do obszaru i jakości gruntów wchodzących w jej skład. Prawodawca zatem wprost przyznawał, że dokładne dane na temat powierzchni nieruchomości nie musiały być znane organowi dokonującemu przejęcia i tylko dla potrzeb szacowania nieruchomości przewidywał w takiej sytuacji pewne szczególne rozwiązania.

Nie uznano natomiast za konieczne regulowania innych skutków, np. braku wiedzy o powierzchni przejmowanych nieruchomości, co równoznaczne jest z uznaniem tej okoliczności za prawnie nieistotną. Wskazany stan rzeczy podważa tezę o konieczności szczegółowej identyfikacji nieruchomości przez orzeczenie wydane na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu. Z tego wynika, że osnowa kontrolowanego orzeczenia nie musiała operować danymi ewidencyjnymi i powierzchnią przejmowanych gruntów (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2343/18).

Minister podniósł, że zapisy zawarte w orzeczeniu z [...] listopada 1955 r. należy oceniać w kontekście obowiązujących wówczas przepisów i panujących wówczas realiów. Stwierdzenie nieważności decyzji może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można tolerować ani usprawiedliwiać.

W odniesieniu do kontroli orzeczenia wydanego kilkadziesiąt lat temu w innych warunkach ustrojowych i innej kulturze prawnej niezasadne jest przenoszenie współczesnych standardów oceny aktów administracyjnych na ówcześnie wydane decyzje. W analizowanej sprawie opis przejmowanego mienia P. S. i P. z W. S. odwoływał się do liczb wykazów hipotecznych prowadzonych dla przejmowanych nieruchomości oraz wskazywał nazwiska właścicieli. W ówczesnym stanie prawnym wykazy hipoteczne wchodziły w skład ksiąg gruntowych, które z chwilą wejścia w życie prawa o księgach wieczystych z 11 października 1946 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 320) stały się księgami wieczystymi na podstawie art. LIV § 1 dekretu z 11 października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321). Opis mienia został zatem dokonany w sposób umożliwiający jego jednoznaczną identyfikację, co z kolei przesądza, że w tym zakresie nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

W ocenie organu nadzoru nie zostały też w sposób rażący naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45 poz. 416). Z treści orzeczenia PPRN w [...] nie wynikało bowiem, aby granice nieruchomości stanowiących własność P. S. i P. S.(1), zostały zatarte. Nie było zatem żadnej potrzeby, aby w decyzji zostały opisane granice zespołu przejmowanego gruntu (por. wyroki NSA z 26 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 324/12 i z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2442/16).

Za chybiony uznał Minister zarzut, że orzeczenie rażąco narusza prawo, gdyż miało charakter zbiorczy i zostało wydane na podstawie dwóch różnych dekretów. Prezydium wskazało, że przejmuje na własność Państwa mienie po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. oraz nieruchomości ziemskie nie pozostające we faktycznym władaniu właścicieli. Z tego powodu w podstawie prawnej zostały przywołane dwa dekrety. W stosunku do poprzedników prawnych skarżącego znajdował zastosowanie tylko dekret z 27 lipca 1949 r. Natomiast połączenie wielu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jest kwestią techniczną i nie ma żadnego wpływu na prawidłowość orzeczenia. Wskazanie w orzeczeniu także konkurencyjnej podstawy prawnej przejmowania innych nieruchomości położonych w tej samej miejscowości wynikało natomiast ze zbiorczego i kompleksowego charakteru orzeczenia, nie powodując jego nieważności. Orzeczeniem z [...] listopada 1955 r. przejęte zostały gospodarstwa rolne w całej miejscowości [...] , co miało ujednolicić i dostosować stan prawny do stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2442/16 i wyroki WSA w Warszawie: z 4 marca 2013 r. sygn., akt IV SA/Wa 537/12, z 17 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 858/18).

Minister nie podzielił zarzutu, że brak szczegółowego określenia przejętej nieruchomości uniemożliwił jego poprzednikom prawnym uzyskanie w miejscu przesiedlenia od Skarbu Państwa własności innych nieruchomości. Orzeczenie PPRN w [...] nie mogło stanowić samoistnej podstawy do ubiegania się przez właścicieli o ekwiwalent z art. 5 dekretu. Ogólne określenie nieruchomości nie było więc przeszkodą do uzyskania odszkodowania, które było dopiero realizowane w osobnej, późniejszej sprawie. Obowiązek udowodnienia, jakie składniki zawierało przejęte w trybie art. 1 dekretu mienie, aktualizował się dopiero po uostatecznieniu się decyzji o przejęciu nieruchomości ziemskiej. Właściciel przejętego gospodarstwa miał prawo do złożenia wniosku o przydział gospodarstwa, gruntu lub mienia nierolniczego (art. 5 dekretu). Na poczet należności za przydział mienia zaliczało się wartość nieruchomości przejętej (art. 7 dekretu). Nawet ogólnikowe sformułowanie orzeczenia nacjonalizacyjnego nie wykluczało uzyskania ekwiwalentu, który w ostateczności był ustalany ryczałtowo (art. 7 ust. 2 dekretu). Aby określić wartość przejętej nieruchomości, powiatowa władza administracji ogólnej wydawała najpierw orzeczenie o szacunku nieruchomości przejętej na własność Państwa (art. 7 ust. 3 dekretu). To na etapie postępowania szacunkowego właściciel przejętej nieruchomości powinien przedłożyć dowody indywidualizujące przejęte gospodarstwo rolne. Dopiero wydane w tym postępowaniu orzeczenie umożliwiło rozliczenie finansowe za przydział mienia i zakończenie sprawy. Z tego wynika, że sprawy o przejęcie mienia, o oszacowanie przejętego mienia i o przydział mienia zamiennego były sprawami odrębnymi i każda z tych spraw miała inny przedmiot. Tym samym niezasadny jest zarzut, że brak precyzji orzeczenia PPRN uniemożliwił poprzednikom prawnym skarżącego ubieganie się o mienie zamienne na Ziemiach Odzyskanych. Minister wyjaśnił, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w [...] aktem z 1 grudnia 1947 r., nr 1108 nadała P. S. grunty, dom mieszkalny, stajnię i małą szopę w [...] , pow. [...] . Następnie PPRN w [...] orzeczeniem z [...] grudnia 1951 r., nr [...] o wykonaniu aktu nadania wskazało, że na pokrycie ceny nabycia nieruchomości otrzymanej w [...] zarachowana będzie wartość gospodarstwa pozostawionego przez P. S. w powiecie [...] . Natomiast kwestia ewentualnej różnicy pomiędzy wartością nadanego gospodarstwa rolnego a wartością poprzednio posiadanego gospodarstwa wykracza poza ramy przedmiotowego postępowania.

Minister wskazał, że bezpodstawny jest zarzut, iż orzeczenie zostało wykonane tylko dlatego, że wykonał je organ państwa, który nie respektował ustanowionych przez siebie przepisów. Prawodawca z lat 40. XX wieku świadomie tworzył normy prawne regulujące charakter i poziom szczegółowości różnych orzeczeń administracyjnych. Tam, gdzie uznawał potrzebę redagowania sentencji orzeczeń w sposób nietypowy, odpowiadający specyfice danej dziedziny, a jednocześnie odbiegający od ogólnego schematu wynikającego z art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, czynił to wyraźnie, wprowadzając do porządku prawnego stosowne normy. Jeżeli takiej metody nie zastosował, to znaczy, że uczynił to celowo. Niezbędność szczegółowego opisu nieruchomości przejmowanych na własność państwa na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r. nie wynikała z przepisów dekretu. Wniosek taki wzmacnia wynik wykładni systemowej zewnętrznej, opierający się na przepisach § 3 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 37, poz. 271). Przepisy te nakazują zawarcie w orzeczeniu o przejściu mienia całej gamy szczegółowych informacji, tj. określenie rodzaju mienia i miejsca jego położenia, wieczystoksięgowe oznaczenie nieruchomości, imię i nazwisko osoby uprawnionej w księdze wieczystej, jeżeli rzeczywistym właścicielem jest osoba przesiedlona. Skoro więc ustawodawca w zbliżonym okresie wydaje dwa dekrety o zbliżonej tematyce i w jednym taki wymóg zamieszcza, a w drugim nie - to nie jest to działanie przypadkowe. Zatem w przypadku dekretu z 27 lipca 1949 r. opis mienia nie musi spełniać żadnych szczegółowych wymagań. Skoro więc P. S. i P. z W. S. byli właścicielami nieruchomości położonej we wsi [...] i zostali przesiedleni na Ziemie Zachodnie w 1947 r., to wobec takich faktów nawet ogólna osnowa decyzji PPRN w [...] nie stanowi trudności w stwierdzeniu, że orzeczeniem tym przejęto również grunty należące do nich.

Za niezasadny uznał Minister zarzut, że badane orzeczenie, wskutek niedoręczenia poprzednikom prawnym skarżącego, zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 80 ust. 2 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. w zw. z § 4 i § 5 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. z uwagi na to, że przepisy te nie mogły mieć zastosowania do P. S. i P. S.(1), , bowiem nie byli oni przesiedleni do Z.S.R.R.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 80 ust. 2 rozporządzenia z 1928 r. organ nadzoru wyjaśnił, że zebrany materiał archiwalny potwierdza, że w sprawie nastąpiło doręczenie zastępcze. PPRN w [...] wskazało jako podstawę prawną doręczenia zastępczego jedynie przywołane przepisy rozporządzenia z 15 lipca 1948 r., w myśl których władza, która wydała orzeczenie o przejściu mienia na własność Państwa, ogłasza je w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywiesza równocześnie w swoim lokalu urzędowym i w lokalu zarządu gminy, w którym mienie jest położone. Rozporządzenie to było wprawdzie wydane na podstawie art. 3 ust. 2 dekretu z 5 września 1947 r., jednak analogiczny sposób doręczania orzeczeń przewidywało wydane na podstawie art. 3 ust. 2 dekretu z 27 lipca 1949 r. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany - § 2.

W dniu [...] listopada 1955 r. właściciele przejętej nieruchomości byli nieznani dla organu orzekającego, gdyż w 1947 r., a więc 8 lat wcześniej, zostali przesiedleni.

W ocenie Ministra w sprawie doszło do prawidłowego doręczenia kwestionowanego orzeczenia w szczególnym trybie, który stanowił lex specialis wobec art. 80 ust. 2 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. Natomiast niepowołanie rozporządzenia z 16 września 1950 r. jako podstawy prawnej kwestionowanego orzeczenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Brak powołania któregoś z przepisów prawa jako podstawy prawnej decyzji nie może być uznany za rażące naruszenie prawa, jeżeli ta podstawa prawna istnieje i decyzja odpowiada wymogom stawianym przez ówcześnie obowiązujące prawo. Ewentualne wadliwości w zakresie doręczenia orzeczenia mogłyby być rozpatrywane w innym trybie weryfikacji decyzji ostatecznych, tj. w trybie wznowienia postępowania. Niezawiniony brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi bowiem jedną z przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa).

Zdaniem Ministra brak jest podstaw do stwierdzenia, że przejęcie nieruchomości ziemskiej stanowiącej byłą własność P. S. i P. z W. S. rażąco narusza art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. Z tego powodu nie można uznać, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1955 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiących własność poprzedników prawnych skarżącego (wymienionych pod pozycją 111, 285, 667, 705, 857, 1326 i 1374 orzeczenia), zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jego wydania. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Zebrane materiały nie pozwalają również na przyjęcie, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa.

Odnośnie przejęcia nieruchomości wykazanej w punkcie 1354, objętej [...] , gdzie jako właściciel wpisana była P. W. Minister uznał, że strony nie wykazały, że posiadają legitymację do żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia w części dotyczącej pozycji 1354. Z [...] wynika, że wpis P. W., jako właścicielki nieruchomości oznaczonej parcelą nr [...] , nastąpił 9 sierpnia 1932 r. na podstawie kontraktu kupna-sprzedaży z [...] lipca 1932 r., nr [...]. Poprzedniczką prawną wnioskodawców była P. z W. S.. Z kontraktu darowizny z [...] grudnia 1930 r., L.rep. [...] wynika, że P. W. była żoną P. S. i już wówczas używała nazwiska S.. W dokonanych na podstawie tego kontraktu intabulacjach w wykazach hipotecznych nazwisko żony P. S. zostało wpisane jako P. z W. S. (por. [...] i [...]). Okoliczności te prowadzą do wniosku, że P. W. ujawniona w [...] (wpisana jako właścicielka w 1932 r.) i P. z W. S. to dwie różne osoby. Potwierdzeniem tego jest pismo Urzędu Miasta i Gminy [...] z 21 kwietnia 2016 r., znak: O.Ol24.1.12.2016, w którym poinformowano, że z ksiąg stanu cywilnego z miejscowości [...] wynika, że P. S. z W., żona P. S. (na mocy aktu małżeństwa nr [...]), zamieszkiwała w budynku oznaczonym nr [...]. Ponadto w księgach stanu cywilnego została też odnaleziona Pelagia W. , żona M. która zamieszkiwała w domu pod nr [...]. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w kontrolowanym orzeczeniu, gdzie w pozycji nr 1367 została wykazana realność obj. [...] wpisana na rzecz M. i P. W. Nr [...] po połowie. Także z pozycji 660 orzeczenia wynika, że w miejscowości [...] właścicielką nieruchomości objętej [...] była P. ze S. W.. W związku z tym oświadczenia M. M. i E. S. z 15 kwietnia 2016 r., że w miejscowości [...] zamieszkiwała tylko jedna osoba o takim imieniu i nazwisku, tj. ich poprzedniczka prawna, która była właścicielką nieruchomości wymienionej pod pozycją 1354 orzeczenia, nie zostały przez organ nadzoru uwzględnione. Z tego powodu postępowanie w części dotyczącej zbadania zgodności z prawem orzeczenia z [...] listopada 1955 r. w zakresie punktu 1354, jako bezprzedmiotowe, zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2020 r. złożył J. S. .

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 1, 2, 3 i 4 dekretu z 27 lipca 1949 r. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz tryb postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany w zw. z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, poprzez błędne uznanie, że wady prawne zawarte w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1955 r. nie stanowią rażącego naruszenia prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy:

- odnośnie określenia przejmowanych nieruchomości we wsi [...] organ ograniczył się jedynie do wskazania numerów liczb wykazu hipotecznego oraz osób wymienionych w tych wykazach hipotecznych, bez wymienienia konkretnych działek i ich powierzchni oraz bez podziału na nieruchomości należące do osób przesiedlonych do Z.S.R.R. i pozostałych osób, nie zważając na istniejące wówczas przepisy prawa, które wprost określały elementy obligatoryjne każdego orzeczenia,

- orzeczenie z [...] listopada 1955 r. jako podstawę prawną odnośnie P. S. i P. z W. S. (i innych osób przymusowo przesiedlonych na Ziemie Zachodnie) zawierało wskazanie jedynie ogólnie dekretu z 27 lipca 1949 r. bez konkretnych przepisów dekretu mających zastosowanie w sprawie, a taki sposób wskazania podstawy prawnej w orzeczeniu jest niewystarczający i w związku z tym stanowi to rażące naruszenie prawa poprzez brak dokładnego wskazania podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem konkretnych przepisów zarówno prawa formalnego (przepisów o postępowaniu administracyjnym) jak i materialnego,

- orzeczenie z [...] listopada 1955 r. wydane zostało na dwóch różnych podstawach prawnych dekretu z 5 września 1947 r. i dekretu z 27 lipca 1949 r., co było niedopuszczalne, gdyż poprzez takie wskazanie podstawy prawnej (pomimo tego, że ogólnej) następowało całkowite odindywidualizowanie orzeczenia i zatarcie granicy między dwoma różnymi postępowaniami prowadzonymi na dwóch różnych podstawach prawnych oraz zatarcie różnic między osobami znajdującymi się w różnej sytuacji prawnej, co także stanowiło wydanie orzeczenia z rażącym naruszeniem wówczas obowiązującego prawa,

- orzeczenie z [...] listopada 1955 r. zostało wydane jako orzeczenie zbiorcze, co nie było dopuszczalne na podstawie wówczas obowiązujących przepisów prawa, gdyż zasadą wynikającą z rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym było wydawanie decyzji o charakterze indywidualnym, a decyzje zbiorcze mogły być wydawane jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy taki wyjątek był wyraźnie przewidziany w przepisach prawa (co odnośnie P. S. i P. S.(1), objętych dekretem z 27 lipca 1949 r. nie miało miejsca),

- sposób określenia przejmowania na własność Skarbu Państwa nieruchomości właścicieli w [...] nie może uzasadniać twierdzenie Ministra, że wydawane kilkadziesiąt lat wcześniej decyzje administracyjne o pozbawieniu obywateli własności nieruchomości były wydawane w innej kulturze prawnej i w innym ustroju, przez co nie można przenosić obecnych standardów do ówczesnych decyzji, gdyż wydawanie decyzji pozbawiających własności nawet kilkadziesiąt lat wcześniej nie usprawiedliwia działań ówczesnych organów państwa, które winny wydawać decyzje zgodnie z prawem, w szczególności jeżeli ma dochodzić do pozbawienia osób fizycznych własności nieruchomości i to bez jakiegokolwiek odszkodowania.

2. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 80 ust. 2 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym w zw. z § 4 i § 5 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z 15 lipca 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. poprzez nie uznanie za rażące naruszenie prawa tych przepisów przy wydawaniu orzeczenia z [...] listopada 1955 r. w części dotyczącej P. S. i P. S.(1), objętych przepisami dekretu z 27 lipca 1949 r. poprzez nie doręczenie im wydanego orzeczenia, które pozbawiało ich prawa własności i wskazanie, że do odwołania od tego orzeczenia mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z 15 lipca 1948 r., w sytuacji gdy rozporządzenie to dotyczyło wyłącznie osób przesiedlonych do Z.S.R.R., a P. S. i P. z W. S. nie zostali przesiedleni do Z.S.R.R. tylko na Ziemie Zachodnie;

3. art. 7, 77 i 80 kpa, poprzez oparcie ustalenia, że P. z W. S. nie była właścicielką nieruchomości objętych [...] na insynuacjach i domysłach bez przeprowadzenia w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego i dowodowego, które pozwoliłoby na jednoznaczne ustalenie, że P. z W. S. nie była właścicielką nieruchomości objętych [...] lecz nieruchomość ta należała do innej osoby.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinął w uzasadnieniu skargi.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniami Przewodniczącej Wydziału z 7 czerwca i z 21 lipca 2021 r. wydanymi na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnicy skarżącego, organu, uczestnika postępowania Uzdrowisko [...] SA w [...] oraz pozostali uczestnicy zostali powiadomieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 kpa wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji, nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (orzeczenia) jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym nie można rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym.

W postępowaniu dowodowym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego. Nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny. Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 kpa, to może ono mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

Natomiast w kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie w judykaturze i piśmiennictwie. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Jendrośka "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (vide wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, lex nr 468745). Rażące naruszenie prawa oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op. cit., s. 71). Chodzi tu o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki NSA: z 13 XII 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z 21 X 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują takie przesłanki, jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a także skutki, które wywołuje decyzja.

Przenosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że prawidłowo uznał Minister, że orzeczenie z [...] listopada 1955 r. nie jest dotknięte wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, w tym wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie zostało wydane na podstawie dekretu z 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R., zmienionym dekretem z 28 września 1949 r. oraz na podstawie dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejściu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Orzeczenie w pkt 111, 285, 667, 705, 857, 1326, 1374 dotyczyło przejęcia nieruchomości stanowiącej własność P. S. i P. z W. S..

Bezsporne jest, że wraz z rodziną nie zostali oni przesiedleni do Z.S.R.R., wobec czego podstawę materialnoprawną orzeczenia w zakresie gruntów należących uprzednio do P. S. i P. S.(1), stanowi dekret z 27 lipca 1949 r.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 tego dekretu mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli.

W ocenie Sądu prawidłowo organy stwierdziły, że nieruchomości położone we wsi [...] stanowiące w chwili wydania orzeczenia o ich przejęciu na rzecz Skarbu Państwa własność P. S. i P. z W. S. nie zostały przejęte z rażącym naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów prawa.

Z treści art. 1 ust. 1 dekretu wynika, że wystarczającą przesłanką do wydania prawidłowego orzeczenia o przejęciu nieruchomości w trybie art. 1 dekretu, było ustalenie stanu faktycznego wskazującego, że właściciele nie władają swoją nieruchomością lub nie zamieszkują w miejscu jej położenia. Przy czym powołane przepisy dekretu z 27 lipca 1949 r. przewidując uprawnienie Skarbu Państwa do przejęcia nieruchomości nie wiązały tego uprawnienia z przyczynami utraty władania nieruchomością przez dotychczasowych właścicieli.

Z treści orzeczenia wynika, że przejmowana nieruchomość została opisana poprzez jej położenie, numer wykazu hipotecznego - lwh, wskazanie osoby właściciela, wskazanie podstawy prawnej. Orzeczenie z [...] listopada 1955 r. zostało wprowadzone do obrotu prawnego, skoro Państwo skutecznie odjęło własność nieruchomości należącej do P. i P. S..

Wbrew zarzutom skargi w dekrecie z 27 lipca 1949 r., który był podstawą nacjonalizacji w niniejszej sprawie, nie było szczegółowego wymogu co do opisu mienia. Co więcej, dekret ten nie wspominał nawet o danych katastralnych, zatem osnowa orzeczenia nie musiała operować danymi ewidencyjnymi. Wobec czego osnowa kwestionowanego orzeczenia w sposób dostateczny identyfikowała przedmiot przejęcia. Nie zostały więc rażąco naruszone przepisy dekretu z 27 lipca 1947 r. wskazane w skardze.

Nie doszło także do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z tym przepisem każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać, czy przysługuje od niej odwołanie czy skarga. Analiza orzeczenia z [...] listopada 1955 r. potwierdziła, że spełnia ono wskazane warunki i zawiera elementy wymienione w cytowanym przepisie. Jak wyżej zaznaczono ani przepisy dekretu, ani art. 75 ust. 1 rozporządzenia nie wymagały szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez Państwo nieruchomości, poprzez podanie nr parcel, a sam dekret zezwalał na daleko posuniętą ogólność w opisie nieruchomości. Natomiast art. 7 ust. 2 dekretu przewidywał sposób szacowania wartości przejętych nieruchomości, jeżeli w przypadkach zatarcia granic przejętej nieruchomości brak było dostatecznych dowodów, co do obszaru i jakości gruntów wchodzących w jej skład. Oznacza to, że prawodawca wprost uznawał, że dokładne dane na temat powierzchni nieruchomości nie musiały być znane organowi dokonującemu przejęcia i tylko dla potrzeb szacowania nieruchomości przewidywał w takiej sytuacji szczególne rozwiązania. Oznacza to, że osnowa kontrolowanego orzeczenia nie musiała operować danymi ewidencyjnymi i powierzchnią przejmowanych gruntów. W orzeczeniu z [...] listopada 1955 r. opis przejmowanego mienia P. i P. S. odwoływał się do liczby wykazu hipotecznego prowadzonego dla przejmowanej nieruchomości oraz wskazywał nazwisko właściciela i miejsce położenia nieruchomości.

Przedmiotowa nieruchomość położona była w pasie granicznym, wobec czego przesłanka lokalizacyjna została spełniona. Ponadto nieruchomość będąca dawną własnością P. i P. S. nie pozostawała w ich faktycznym władaniu w chwili wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości. Jak wynika z karty przesiedleńczej z 15 lipca 1947 r., nr [...] P. S. wraz z rodziną (żoną P. i dziećmi) został przesiedlony do innego miejsca zamieszkania.

Wbrew stanowisku skarżącego nie zostały rażąco naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany. Z treści orzeczenia nie wynikało bowiem, aby granice nieruchomości stanowiącej własność P. i P. S. zostały zatarte. Nie było zatem żadnej potrzeby, aby w orzeczeniu zostały opisane granice zespołu przejmowanego gruntu.

Chybiony jest zarzut skargi, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie wskazywało podstawy prawnej przejęcia. Orzeczenie z [...] listopada 1955 r. zawiera dwie podstawy przejęcia nieruchomości, tj. dekret z 5 września 1947 r. o przejęciu na rzecz Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R., zmieniony dekretem z 28 września 1949 r. oraz dekret z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Wprawdzie w orzeczeniu nie ma wyraźnego rozróżnienia wobec których nieruchomości ma zastosowanie dany dekret, niemniej bezsporne jest, że P. i P. S. nie zostali przesiedleni do Z.S.R.R. Oznacza to, że podstawę materialnoprawną orzeczenia, w zakresie gruntów należących do nich stanowi art. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. Natomiast brak wskazania konkretnych przepisów dekretu, jako podstawy prawnej orzeczenia, jest wprawdzie uchybieniem, jednakże nie stanowi rażącego naruszenia prawa, ponieważ taka podstawa prawna w dacie orzekania istniała.

Odnosząc się do zarzutu zbiorczego charakteru orzeczenia co, w ocenie skarżącego stanowi rażące naruszenie prawa, wskazać należy, że zarzut ten nie jest zasadny. Połączenie wielu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jest kwestią techniczną i nie ma żadnego wpływu na prawidłowość orzeczenia. Orzeczeniem z [...] listopada 1955 r. przejęte zostały gospodarstwa rolne w całej wsi [...] , co miało ujednolicić i dostosować stan prawny do stanu faktycznego jaki zaistniał na tym terenie. Zważyć należy, że w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2442/16 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 637/12 i z 3 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2343/18 wydanych w analogicznych sprawach, Sądy nie uznały za rażące naruszenie prawa wydanie orzeczenia o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa kilkunastu nieruchomości w tej samej miejscowości należących do różnych osób (tj. jednym aktem) i ze wskazaniem dwóch podstaw prawnych, tj. dekretów z 5 września 1947 r. i z 27 lipca 1947 r.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że badane orzeczenie, wskutek niedoręczenia byłym właścicielom zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 80 ust. 2 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. w zw. z § 4 i § 5 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. z 15 lipca 1948 r. Zważyć należy, że ewentualne wadliwości doręczenia orzeczenia mogłyby być rozpatrywane w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), a nie w sprawie o stwierdzenie nieważności.

Brak szczegółowego określenia przejętej nieruchomości nie uniemożliwił byłym właścicielom uzyskanie w miejscu przesiedlenia od Skarbu Państwa własności innych nieruchomości. Jak trafnie wskazał organ nadzoru orzeczenie z [...] listopada 1955 r. nie mogło być samodzielną podstawą do ubiegania się przez właścicieli o grunty rolne bądź mienie nierolnicze z art. 5 dekretu, co wprost wynika z ust. 2 tego przepisu. Natomiast nawet ogólnikowe sformułowanie orzeczenia nacjonalizacyjnego nie wykluczało uzyskania ekwiwalentu, który w ostateczności był ustalany ryczałtowo (art. 7 ust. 2 dekretu). Właściciel przejętego gospodarstwa miał prawo do złożenia wniosku o przydział gospodarstwa, gruntu lub mienia nierolniczego, a wniosek mógł być złożony w terminie dwóch lat od daty wydania ostatecznego orzeczenia o przejęciu nieruchomości lub uprawomocnienia się orzeczenia I instancji (art. 5 ust. 2 dekretu). Na poczet należności za przydział mienia zaliczało się wartość nieruchomości przejętej (art. 7 ust. 1 dekretu). Aby określić wartość przejętej nieruchomości, powiatowa władza administracji ogólnej wydawała najpierw orzeczenie o szacunku nieruchomości przejętej na własność Państwa (art. 7 ust. 3 dekretu). To na etapie postępowania szacunkowego właściciel przejętej nieruchomości powinien przedłożyć dowody indywidualizujące przejęte gospodarstwo rolne. Dopiero wydane w tym postępowaniu orzeczenie umożliwiło rozliczenie finansowe za przydział mienia. Prawidłowo wskazał organ nadzoru, że sprawy o przejęcie mienia, o oszacowanie przejętego mienia i o przydział mienia zamiennego były sprawami odrębnymi i każda z tych spraw miała inny przedmiot. Dodatkowo wskazać należy, że P. S. otrzymał aktem nadania z 1 grudnia 1947 r. gospodarstwo składające się z gruntów, domu mieszkalnego, stajni i szopy położone w [...] .

Nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty, dotyczące naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa poprzez uznanie, że P. z W. S. nie była właścicielką nieruchomości objętych [...], bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Otóż organy, wskazując na zebrane w sprawie dowody, trafnie uznały, że poprzedniczka prawna skarżącego, tj. P. z W. S. nie jest osobą tożsamą z P. W. , wymienioną pod pozycją 1354 kontrolowanego orzeczenia.

Jak wynika z [...] wpis P. W. , jako właścicielki nieruchomości oznaczonej parcelą nr [...] , nastąpił 9 sierpnia 1932 r. na podstawie kontraktu kupna-sprzedaży z [...] lipca 1932 r., nr [...]. Poprzedniczką prawną wnioskodawców była P. z W. S.. Z kontraktu darowizny z [...] grudnia 1930 r., L.rep. [...] wynika, że P. W. była żoną P. S. i już wówczas używała nazwiska S.. W dokonanych na podstawie tego kontraktu intabulacjach w wykazach hipotecznych nazwisko żony P.S. zostało wpisane jako P. z W. S.. Oznacza to, że P. W. ujawniona w [...] (wpisana jako właścicielka w 1932 r.) i P. z W. S. to dwie różne osoby. Powyższe potwierdza także pismo Urzędu Miasta i Gminy [...] z 21 kwietnia 2016 r. w którym podano, że z ksiąg stanu cywilnego z miejscowości [...] wynika, że P. S. z W., żona P. S. (na mocy aktu małżeństwa nr [...]), zamieszkiwała w budynku oznaczonym nr [...]. Ponadto w księgach stanu cywilnego została też odnaleziona Pelagia W. , żona M., która zamieszkiwała w domu pod nr [...]. Potwierdza to także treść kontrolowanego orzeczenia, w którym w pozycji nr 1367 została wykazana realność obj. [...] wpisana na rzecz M. i P. W. Nr [...] po połowie.

Wobec powyższego postępowanie, w części dotyczącej kontroli orzeczenia z [...] listopada 1955 r. w zakresie punktu 1354 jako bezprzedmiotowe, zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa. Strony postępowania nie wykazały, że posiadają legitymację w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia w części dotyczącej pozycji 1354. Wbrew zarzutom skargi organy szczegółowo odniosły się do braku legitymacji skarżących (z powołaniem się na dokumenty) odnośnie pkt 1354 orzeczenia z [...] listopada 1955 r. Wobec czego zarzuty dotyczące oparcia rozstrzygnięcia w powyższej części na insynuacjach i domysłach oraz zarzut braku przeprowadzenia postępowania dowodowego są chybione. Organy nadzoru nie naruszyły przepisów art. 7, 77 § 1 kpa.

Podsumowując należy podzielić stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że kwestionowane orzeczenie z [...] listopada 1955 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, jak również nie jest dotknięte innymi wadami z art. 156 § 1 kpa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.