Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1089/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 listopada 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 199/13, o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. L. – G. i H. L. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego w przedmiocie postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 199/13, oddalił wniosek H. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że według danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności. Wraz z żoną są współwłaścicielami samochodu marki VW GOLF z 1993 r., a źródłem ich utrzymania się są świadczenia emerytalne w wysokości 3883 zł brutto miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania oscylują wokół kwoty 2585 zł. Wydatki za energię elektryczną, wodę, odbiór ścieków, wywóz nieczystości, telefon, ubezpieczenia i TV wynoszą miesięcznie 870 zł. Przybliżony koszt leczenia farmakologicznego wynosi natomiast około 300 zł. Podobną kwotę na leki wydaje również jego żona. Koszty bieżących remontów oraz koszty przeznaczane na zakup środków czystości wynoszą 580 zł.

Na podstawie zarządzenia z dnia 27 sierpnia 2013 r. wezwano skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku przez:

- złożenie wyjaśnień dotyczących domu, w którym zamieszkuje wraz z żoną, w tym zakresie należało m.in. nadesłać odpis lub kserokopię tytułu prawnego do tego lokalu, celem wykazania czy jest to własność, współwłasność, najem itp. (za pomocą np. aktu własności, odpisu z księgi wieczystej, umowy darowizny, umowy najmu, itp.) oraz wskazać ilość i rodzaj pomieszczeń w budynku, jego powierzchnię oraz sposób ogrzewania;

- wymienienie wszystkich osób, które są zameldowane lub zamieszkują w ww. budynku oraz podanie na jakiej podstawie w nim mieszkają, ponadto wskazanie źródła utrzymania się tych osób i jego wysokość;

- wskazanie, gdzie położona jest działka budowlana o pow. 1217 m2 wymieniona w pkt 7.1. druku PPF i jaka jest jej wartość i jak jest użytkowana (wykorzystywana);

- nadesłanie dokumentów obrazujących wysokość przeciętnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się (tj. czynszu, dostawy wody, itp.), jednocześnie wyjaśnienie kwestii wysokich opłat za energię elektryczną oraz nadesłanie rachunków za opał;

- wskazanie na jakie schorzenia cierpi skarżący i jego żona (przez nadesłanie stosownych zaświadczeń) oraz wykazanie wysokości kosztów leczenia przez nadesłanie rachunków.

Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 września 2013 r. W wyznaczonym, siedmiodniowym terminie skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów. W piśmie z dnia 25 września 2013 r. oświadczył jedynie, że mieszka wraz z żoną w domu po nieżyjących już rodzicach żony "w oparciu o zagwarantowane wpisem sądowym dożywotnie użytkowanie". Zajmuje piętro budynku o pow. 100 m2, natomiast parter jest wykorzystywany przez osoby z dalszej rodziny na działalność gospodarczą. Na piętrze zamieszkuje także wnuk skarżącego, uczeń LO. Dodatkowo oświadczył, że działka o pow. 1217 m2 zlokalizowana jest w Mikołowie przy ul. Stolarskiej. Jej wartość spadła w związku z wybudowaniem domu w granicy przez sąsiada. Nie może natomiast przedstawić rachunków za opał, bowiem je zgubił.

W tej sytuacji, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Skarżącego nie można uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przede wszystkim jednak zdaniem Sądu złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Mimo wezwania Sądu skarżący nie nadesłał żadnego dokumentu, z którego wynikałby jego tytuł prawny do budynku, w który zamieszkuje wraz z żoną. Ponadto nie wskazał dokładnie, kto oprócz nich mieszka w przedmiotowym budynku i w jakim zakresie partycypuje w kosztach utrzymania. Ogólnikowo jedynie stwierdził, że parter budynku zajmują "osoby z dalszej rodziny na działalność gospodarczą". Dużą wątpliwość Sądu budzą również wysokie rachunki za energię elektryczną, które mogą być wynikiem prowadzenia przez innych członków rodziny przedmiotowej działalności. Ta kwestia także pomimo wezwania nie została przez skarżącego wyjaśniona. W żaden też sposób skarżący nie wykazał, że wraz z żoną ponosi wydatki na leczenie i w jakiej wysokości. W żaden też sposób nie zostało uprawdopodobnione twierdzenie co do wartości działki budowlanej o pow. 1217 m2.

Skarżący mimo wezwania nie przedstawił informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie przez niego kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe, mimo, iż to właśnie na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można zaś zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że jest on osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jego sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

H. L. w zażaleniu na powyższe postanowienie podniósł, że w innych sprawach z jego udziałem, toczących się przed sądami administracyjnymi, przyznano mu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi natomiast na długie terminy oczekiwania na dokumentację medyczną nie był w stanie przedłożyć żądanych przez Sąd dokumentów. Wyjaśnił również, że o odpis z księgi wieczystej zwrócił się do właściciela nieruchomości, w której zamieszkuje i niezwłocznie po jego otrzymaniu prześle go do Sądu. W domu, prócz skarżącego, jego żony i wnuka, nikt nie zamieszkuje natomiast osoba, która prowadzi działalność gospodarczą na parterze nieruchomości nie jest ani wstępnym ani zstępnym skarżącego. Przedstawione rachunki za prąd, wodę, kanalizację, odpady komunalne i inne dotyczą tylko i wyłącznie mieszkania, w którym zamieszkuje skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu zależy zasadniczo od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Uwzględniając dane zawarte we wniosku należy stwierdzić, że zasadnie zobowiązano skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego stanu majątkowego. Podkreślenia wymaga to, że w wezwaniu skierowanym do skarżącego skonkretyzowane zostały dokumenty i dane, które skarżący winien uzupełnić. Tymczasem skarżący, nie udzielił odpowiedzi na wezwanie w wymaganym terminie, natomiast w piśmie z dnia 25 września 2013 nie wyjaśnił istotnych kwestii dotyczących jego sytuacji majątkowej. Trafnie więc uznał Sąd I instancji, że skarżący w istocie uniemożliwił weryfikację swojej sytuacji majątkowej z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Nie ulega ponadto wątpliwości, że na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. W skład majątku skarżącego wchodzi m.in. działka budowlana o pow. 1217 m2, której sposobu wykorzystania ani wartości skarżący nie określił w żaden sposób.

Należy podkreślić, że strona wstępująca na drogę sądową powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i powinna w związku z tym znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania. Fakt posiadania przez skarżącego i jego małżonkę majątku oraz stałych dochodów uzasadnia stwierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu wydatków rodziny, powinien on partycypować w kosztach sądowych.

W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Nie mogło mieć decydującego znaczenia to, że w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącego przyznano mu prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, niemożliwe okazało się dokonanie wszechstronnej analizy jego sytuacji dochodowej i majątkowej, co musiało skutkować dokonaną przez Sąd Wojewódzki odmową przyznania prawa pomocy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.