Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2890/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 426/12 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 2 sierpnia 2012 r., sygn. II SA/Łd 426/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2012r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] lutego 2012 r., nr [...] o odmowie przyznania S. G. uprawnień kombatanckich, a także zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. G. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym przyjętym przez Sąd I instancji:

Wnioskiem z [...] lutego 2012 r. S. G. zwrócił się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu i pracy przymusowej w obozie w miejscowości G. w okresie od września 1944 r. do stycznia 1945 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. organ odmówił przyznania uprawnień kombatanckich wobec nieudokumentowania przez wnioskodawcę faktu pobytu w obozie w Niemczech i potwierdzenia działalności kombatanckiej, o której mowa w art. 1-4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm., zwanej dalej ustawą). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podtrzymała dotychczasowe oświadczenia i dołączyła m.in. oświadczenie świadka S. P. oraz pismo Odwoławczej Komisji Weryfikacyjnej Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" z dnia [...] września 1999 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2012r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że ustawa enumeratywnie wylicza tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność z nią równoważną, uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich. Wskazana przez stronę okoliczność wysiedlenia z rodzinnej miejscowości i praca przymusowa na terenie Niemiec nie uprawniają do przyznania uprawnień kombatanckich, z tego tytułu wnioskodawcy zostało przyznane świadczenie pieniężne na podstawie ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.)

W skardze do sądu administracyjnego S. G. podniósł, że nie zgadza się z decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2012r. skarżący oświadczył, że był skoszarowany w baraku na terenie koszar lotniska w miejscowości G., na terenie którego pracował. Potem przeniesiono go do bloku wojskowego, a następnie do pobliskiej wsi, gdzie mieszkał w baraku z innymi robotnikami. Tam też budował tor kolejowy doprowadzający do lotniska, rozładowywał barki, które przypłynęły rzeką i załadowywał wagoniki, które wywoziły rozładowane rzeczy na lotnisko. Oświadczył, iż wszyscy robotnicy pilnowani byli przez SS, posiłki były dostarczane na miejsce pracy. Dzień zaczynał się pobudką i myciem w zimnej wodzie, były obowiązkowe apele. Oświadczył, że nie dostał tam żadnych dokumentów. Podał, że jest po udarze i wszystkiego nie pamięta. Wskazał, że na zdjęciu na karcie 27 akt administracyjnych stoi w drugim rzędzie, czwarty od lewej bez nakrycia głowy.

Zaskarżonym wyrokiem z 2 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił obie wydane w sprawie decyzje. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności Sąd przytoczył przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., nr 270, zwanej dalej p.p.s.a.) regulujące przedmiot i zakres badania skargi oraz przesłanki jej uwzględnienia (art. 134 § 1 , art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Równocześnie Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działania administracji, nie orzekają natomiast merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że skarżący ubiega się o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pracy przymusowej w obozie na terenie III Rzeszy. Ze składanych przez niego oświadczeń wynika, iż domaga się przyznania mu uprawnień na podstawie art. 4 ust. 1 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodnie z którym przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Ustalenie zatem faktu pobytu danej osoby w miejscu odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. b ustawy zobowiązuje organ do przyznania uprawnień kombatanckich. Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 1 ustawy o spełnieniu warunków do uzyskania uprawnień kombatanckich orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej. Kluczową zatem kwestią w sprawie było ustalenie, czy skarżący przebywał w miejscu odosobnienia, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 lit. b ustawy, a także jaki charakter miał ten pobyt.

Sąd I instancji podkreślił, że rozstrzygnięcie powinno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z poszanowaniem zasad ogólnych zapisanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 K.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze - opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie - ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń, dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Przepis ten wymaga, by uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast uzasadnienie prawne powinno wyjaśniać podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd I instancji podkreślił, że wobec regulacji k.p.a. nie można przyjąć, że strona ma obowiązek udowodnić wszystkie okoliczności, na które się powołuje. Co prawda treść art. 22 ust. 1 ustawy wskazuje na powinność strony w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich przez udokumentowanie wniosku, jednakże nie oznacza to wymogu udowodnienia określonych zdarzeń. Dopiero bowiem na podstawie dołączonych przez stronę do wniosku dokumentów i ewentualnie innych dowodów, mających potwierdzić słuszność jej żądań, organ będzie mógł przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy powołane przez wnioskodawcę okoliczności rzeczywiście miały miejsce. Odmienna interpretacja powołanego przepisu, pozostawałaby w sprzeczności z regulacjami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego i powodowałoby przerzucenie ciężaru dowodu na wyłącznie na stronę postępowania administracyjnego, podczas gdy to powinnością organu jest podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem nie tylko interesu społecznego, ale i słusznego interesu obywateli (wyrok NSA z dnia 18 października 2005r., sygn. akt II OSK 117/05 – dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe Sąd I instancji przyjął, że nie spełnia ono opisanych standardów. Organ zupełnie nie ustosunkował się do złożonych przez skarżącego dowodów w postaci oświadczenia świadka S. P., z którego wynikało, iż skarżący od września 1944 r. do stycznia 1945 r. pracował w miejscowości G. koło W., jako robotnik przymusowo wcielony do organizacji TODT, przy rozbudowie lotniska wojskowego i w kamieniołomie. Do przymusowej pracy skarżącego w miejscowości G. nawiązuje również pismo Odwoławczej Komisji Weryfikacyjnej Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" z dnia [...] września 1999r., do którego organ również się nie odniósł. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, iż złożona dokumentacja jest niewystarczająca do uwzględnienia wniosku. Tym samym w ocenie organu brak dowodów wykluczył przyznanie uprawnień kombatanckich, o których mowa w ustawie. Jednakże lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala ustalić, na jakiej podstawie organ odmówił wiarygodności złożonym przez skarżącego oświadczeniom i dokumentom. Organ nie może odmówić oświadczeniom skarżącego mocy dowodowej bez wskazania konkretnych przyczyn. Brak dogłębnej analizy okoliczności sprawy i dokonania szczegółowych ustaleń we wskazanym powyżej zakresie narusza art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd I instancji zauważył, że odmawiając wiarygodności załączonym do wniosku dokumentom, organ winien był przesłuchać wnioskodawcę w trybie art. 86 K.p.a. Dowód ten jest jednym z środków dowodowych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym i jego moc mogą podważyć wyłącznie inne dowody. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w większości postępowań prowadzonych w tożsamych rodzajowo sprawach, materiał dowodowy bywa dość ubogi, a wiek samych wnioskodawców i potencjalnych świadków również wpływa na możliwości uzyskania wyczerpujących wyjaśnień. Tym bardziej uzasadnia to przejęcie przez organ inicjatywy dowodowej w toku postępowania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc na podstawie art. 176 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez jego błędne zastosowanie, podczas, gdy strona domagała się przyznania jej uprawnień kombatanckich z tytułu nie uwzględnionego w ustawie.

Na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że normy postępowania administracyjnego zostały przez organ naruszone, co skutkowało uwzględnieniem zamiast oddaleniem skargi, a w konsekwencji uchyleniem obu decyzji organu administracji w przedmiotowej sprawie, pomimo iż organ zebrał i rozpatrzył cały dostępny materiał dowodowy konieczny do załatwienia sprawy,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu takich ustaleń i dowodów, jakie mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi oraz wobec wskazania przez Sąd niedozwolonych reguł interpretacyjnych nakazujących interpretację faktów i dowodów w kontekście wieku strony,

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że strona ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pracy przymusowej w obozie na terenie III Rzeszy, co dostrzegł również Sąd na stronie 4 uzasadnienia. Okoliczności te nie stanowią podstawy do przyznania takich uprawnień. Organ oceniając materiał dowodowy uwzględnił zasady wynikające z art. 7, 77 i 80 k.p.a., w szczególności wyjaśnił, dlaczego odmawia bądź przyznaje niektórym dowodom przymiot prawdziwości bądź istotności. Organ nie odmówił przyznania wiarygodności oświadczeniom strony i złożonym przez nią dokumentom. Materiał ten potwierdza jednak, że strona była deportowana do pracy przymusowej, co nie uzasadnia przyznania uprawnień kombatanckich. Wskazano także, że zalecenie Sądu dokonania oceny dowodów z uwzględnieniem wieku strony nie znajduje uzasadnienia w prawie i może doprowadzić do naruszenia reguł określonych w art. 6 i 7 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Zarzut naruszenia prawa procesowego może odnieść skutek w przypadku wykazania, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania (określonego w skardze jako "błędne" zastosowanie) prawa materialnego związane jest z wykazaniem wadliwej kwalifikacji prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Jak się wobec tego wskazuje, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może odnieść skutek w sytuacji, gdy nie jest kwestionowany stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 13 lutego 2009 r., sygn. I OSK 414/08, wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. II OSK 270/08).

W pierwszej kolejności rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny podlegał zarzut naruszenia prawa procesowego. W ocenie Organu wnoszącego skargę kasacyjną w postępowaniu administracyjnym organ prawidłowo zebrał i rozpoznał cały materiał dowodowy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów dokonał weryfikacji materiału dowodowego, a powody uznania lub odmowy uznania określonych dowodów za wiarygodne zostały podane w uzasadnieniach decyzji. Ta teza skargi kasacyjnej nie znajduje jednak potwierdzenia w treści obu wydanych w sprawie decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstaw prawnych decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Tylko decyzje, których uzasadnienie zawierają wskazane treści w zakresie koniecznym ze względu na okoliczności sprawy, spełniają rygory kodeksu. Trzeba przy tym zauważyć, że wymóg należytego uzasadnienia decyzji ma znaczenie nie tylko ze względu na konieczność wyjaśnienia przez organ stronie powodów rozstrzygnięcia, nie ma zatem wyłącznie waloru informacyjnego dla strony. Nie bez powodu Sąd I instancji zwrócił w uzasadnieniu uwagę na zakres kognicji sądów administracyjnych, wyznaczony w art. 1 § 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych, ograniczającej się do kontroli legalności rozstrzygnięć organów administracji, bez uprawnienia sądu do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zaniechanie przedstawienia przez organ ustalonego stanu faktycznego i dokonania jego prawnej kwalifikacji nie może zostać zastąpione przez czynności i ustalenia sądu administracyjnego, w postępowaniu sądowym nie może dochodzić do samodzielnego rozstrzygania przez sąd sprawy administracyjnej.

Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że uzasadnienia obu wydanych w sprawie decyzji nie zawierają treści wymaganych art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji z [...] lutego 2012 r. ogranicza się do pięciu zdań. Pierwsze informuje o wpływie wniosku strony. Drugie stwierdza, że przedstawione przez stronę okoliczności (bez wskazania, jakie to są okoliczności) nie stanowią represji w rozumieniu art. 1-4 ustawy. Trzecie przytacza brzmienie przepisu art. 22 ust. 1 ustawy, a czwarte zawiera stwierdzenie, że w ocenie organu strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających działalność kombatancką. Zdanie piąte zawiera stwierdzenie, że podstawą rozstrzygnięcia są wskazane wyżej okoliczności faktyczne i prawne, choć żadne w istocie okoliczności nie zostały przez organ opisane. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma żadnych wątpliwości, że takie uzasadnienie decyzji jest uzasadnieniem pozornym, pozbawionym podstawowych treści dotyczących ustalenia stanu faktycznego i jego prawnej kwalifikacji. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku decyzji z [...] marca 2012 r. W zakresie stanu faktycznego podano w niej, że strona wskazuje na okoliczność wysiedlenia z rodzinnej miejscowości oraz pracę przymusową na rzecz Niemiec. Nie jest jasne, w oparciu o jakie materiały ustalono tak przedstawiony stan faktyczny, gdzie i jaki pobyt strony uznano na pracę przymusową. Sąd I instancji wskazał na przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, jako prawdopodobną podstawę wniosku strony, czego organ nie zakwestionował. Przepis ten dotyczy osób, które przebywały z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych niż hitlerowskie więzienia, obozy koncentracyjne i ośrodki zagłady miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Sąd I instancji zasadnie wobec tego stwierdził, że warunkiem podjęcia przez organ rozstrzygnięcia była analiza przesłanek tego przepisu w kontekście ustalonego stanu faktycznego, ustalenie czy strona w takim właśnie miejscu przebywała i wyjaśnienie przyjętych konkluzji. Nie budzi żadnych wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2012 r. nie ma ani określenia w jakim miejscu strona w czasie wojny przebywała, ani jaki charakter miało to miejsce, nie ma analizy przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy i wyjaśnienia, dlaczego miejsce pobytu strony nie mieści się w zakresie tego przepisu. Te treści niewątpliwie winny się znaleźć się w uzasadnieniu, a braków w tym zakresie nie mógł usunąć Sąd I instancji, zasadnie zatem przyjął naruszenie w postępowaniu administracyjnym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Prawidłowo także Sąd I instancji ocenił wagę stwierdzonych naruszeń, jako mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można też czynić Sądowi I instancji zarzutu nieuprawnionego wskazywania na konieczność wykazania przez organ inicjatywy dowodowej. Ten fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku znajduje podstawę w stwierdzeniu zawartym w decyzji z [...] marca 2012 r., że strona nie wykazała, aby w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne i prawne. W zakresie, w jakim organ stwierdził (co można wnosić w oparciu o przytoczony fragment uzasadnienia decyzji), że podstawą odmowy jest brak nowych dowodów, zasadnie wskazano, że organ winien albo wykazać inicjatywę dowodową poprzez wskazanie ewentualnie możliwych środków dowodowych, albo opisać stan faktyczny dokonać jego kwalifikacji prawnej, uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. W tej sytuacji w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można Sądowi I instancji postawić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., został on bowiem prawidłowo zastosowany jako konsekwencji stwierdzenia przez Sąd opisanych uchybień prawa procesowego.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd I instancji nie miał bowiem obowiązku czynienia ustaleń za organ administracji i formułowania wniosków uzasadniających wydane decyzje odmowne, znajdując podstawy do uwzględnienia skargi, Sąd nie by zobowiązanych do prezentowania argumentów uzasadniających jej oddalenie, zwłaszcza że jak wyżej wskazano, musiałoby to łączyć się nie przytoczeniem ustaleń organów opisanych w decyzjach, ale czynieniem własnych ustaleń przez Sąd na podstawie materiału sprawy i dokonaniem jego oceny.

Nie znajduje także w przekonaniu NSA potwierdzenia zarzut skargi kasacyjnej, odnoszący się do rzekomego zalecenia przez Sąd I instancji stosowania niedozwolonej reguły "interpretacyjnej" faktów i dowodów, związanej z wiekiem strony. Po pierwsze należy zauważyć, że w dyskursie prawniczym zagadnienie interpretacji dotyczy tekstu prawnego, a nie ustalania stanu faktycznego, w stosunku do tego ostatniego można mówić natomiast o zasadach dokonywania ocen materiału dowodowego i weryfikacji środków dowodowych. Jak wskazywano w skardze kasacyjnej, w procedurze administracyjnej ocena dowodów oparta jest co do zasady na regule swobodnej oceny dowodów, co oznacza także posługiwanie się przy ocenie dowodów zasadami doświadczenia życiowego, które nie wyklucza względu na takie czynniki jak wiek czy upływ czasu. Nie jest to jednak okoliczność wymagająca czynienia przez NSA szczegółowych rozważań, albowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji bynajmniej nie odnosił się do wagi oświadczeń strony ze względu na jej wiek, w tym nie zalecał w szczególności przyznania im większej wiarygodności, ale względami tymi uzasadniał wykazanie przez organ inicjatywy dowodowej w toku postępowania.

Nie mógł odnieść w związku z powyższym skutku także zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Przepis ten, wyżej zacytowany, określa przesłanki uzasadniające stosowanie ustawy do osób przebywających w określonych w tym przepisie miejscach.

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie przesądził, że strona wykazała fakt przebywania w miejscu, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Sąd I instancji stwierdził jedynie, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie jednoznacznie ustalony, wobec czego odmowa przyznania uprawnień kombatanckich z tego względu, że strona nie doświadczyła represji wojennych uzasadniających takie uprawnienia jest przedwczesna i nieuzasadniona. Wniosek taki nie jest jednak tożsamy że stwierdzeniem, że sytuacja strony spełnia przesłankę z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Nie można zatem stwierdzić, że Sąd dokonał niewłaściwej kwalifikacji prawnej stanu faktycznego i niewłaściwie zastosował przepis prawa materialnego, skoro Sąd I instancji uznał taką kwalifikację za przedwczesną i wymagającą uprzednich ustaleń faktycznych.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., wobec stwierdzenia braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, orzekł jak w sentencji.