Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 4/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2006r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

II SA / Gl 4 /05

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 oraz na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po wcześniejszym wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] r. na wniosek Pani M. K., Wójt Gminy K. uchylił decyzję własną z dnia [...] r., nr [...] (znak: [...]) oraz umorzył postępowanie w sprawie wykonania urządzeń na parceli nr A, stanowiącej własność Państwa K. i parceli B stanowiącej własność Państwa M., które to urządzenia miały zapobiegać szkodom wynikłym ze zmiany stanu wody na gruncie, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe.

Uchyloną decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K. nałożył na J. M. -właściciela działki nr B i J. K.– właściciela działki nr A, obowiązek wykonania rowów odprowadzających wodę opadową z wyżej wymienionych posesji do rowu odpływowego przy ul. A. Obowiązek powyższy nie został wykonany.

Po wznowieniu postępowania Wójt Gminy K., zlecił firmie "A" Sp.z o.o. wykonanie opracowania na temat zmian stosunków wodnych na wskazanych powyżej działkach. Z przedstawionego raportu wynika, iż stosunki wodne na danym terenie naruszone zostały około roku 1950. ponadto w trakcie rozbudowy nieruchomości J. i T. M., teren działki nr B został podniesiony, co chroniło go przed zalewaniem, a wody opadowe przyjmowane były na działkę nr A. Wyrównanie działki M. i J. K. nie oznaczało zatem zmiany kierunku odpływu wód opadowych. Najprostszym rozwiązaniem, zdaniem organu, który przytoczył fragment opracowania byłoby wykonanie na granicy działek ogrodzenia z cokołem o wysokości 0,4 m z dodatkowym niewielkim piaskownikiem wzdłuż którego spływać będą wody opadowe, co uchroni zalewanie działki nr B. Również wykonanie rowu odwadniającego na działce nr A zapobiegłoby podtapianiu działki J. M..

Natomiast zalewanie piwnicy domu J. i T. M., na które wskazywał właściciel w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, nie może być przedmiotem sporu. Występowanie w podłożu gruntów słabo przepuszczalnych (k poniżej 10 -5) jest naturalną przyczyną zawadniania piwnic. Ochrona płytkiego podpiwniczenia możliwa jest przez wykonanie okólnego drenażu , który może wykonać właściciel posesji we własnym zakresie.

Wobec powyższych ustaleń Wójt Gminy K. uchylił decyzję własną z dnia [...] r. i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. M..

Uznał ją za niezasadną, gdyż nie rozwiązuje przedmiotowej sprawy. Zdaniem odwołującego się zaskarżoną decyzją Wójt Gminy K. "odżegnał się od rozwiązania sporu". Działanie Wójta uznał za świadomą niechęć wyegzekwowania prawa w tym konkretnym przypadku. Rozwiązania zaproponowane w sporządzonym raporcie przewyższają możliwości finansowe skarżącego.

Intencją odwołania, jak wskazuje J. M. jest wyegzekwowanie wykonania pkt. [...] uchylonej decyzji Wójta Gminy K. z [...] r.

Wniósł o skuteczność wyegzekwowania nałożonego na J. K. obowiązku, od czego organ pierwszej instancji się uchylił w wydanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. ( bez podania nazwy ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podzieliło argumentacje Wójta Gminy K. opartą na opinii w sprawie zmian stosunków wodnych, z której w sposób jednoznaczny wynika, iż zalewanie nieruchomości J. M. nie jest skutkiem działań J. i M. K.. Brak jest zatem podstaw do nakazania wykonania rowu odwadniającego na działce M. i J. K..

Na powyższą decyzję J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zdaniem skarżącego uchylenie decyzji z dnia [...] r. było bezzasadne. Skarżący wywiązał się z nałożonego na niego tą decyzją obowiązku i oczekuje takiego samego zachowania od M. i J. K.. Skarżący zarzucił organom samorządowym stronniczość i brak obiektywizmu. Natomiast sporządzony raport uważa za niejednoznaczny, stronniczy i oparty jedynie na prawdopodobieństwie.

Zdaniem skarżącego wyegzekwowanie od M. i J. K. wykonania nałożonego na nich obowiązku było realne, w drodze zastosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak wyegzekwowania powyższego obowiązku , jest zdaniem skarżącego ewidentnym przykładem niekonsekwencji bądź stronniczości Wójta Gminy K..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy, podnosi, iż w celu uniknięcia zarzutu stronniczości, organ I instancji zlecił sporządzenie odpowiedniego raportu profesjonalnemu w tym zakresie podmiotowi. Opinię stanowiąca materiał dowodowy sporządziła osoba posiadająca wiedzę naukową potwierdzoną stopniem naukowym i legitymująca się koniecznymi uprawnieniami. Stąd też wnioski zawarte w przedstawionym raporcie są były dla organów obu instancji wiarygodne. Organ odwoławczy wskazał również, że z uwagi na wysoki poziom wód gruntowych budynki mieszkalne zlokalizowane przy ul. A nie są podpiwniczone. Jedynie budynek skarżącego posiada piwnicę. Stąd też zdaniem organu, sam skarżący naraził budynek na zawilgocenie. W pozostałym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołało się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, które skutkować musiały uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Decyzja organu pierwszej instancji po wznowieniu postępowania została wydana bez wskazania przez organ podstawy prawnej decyzji. Niewiadomo czy organ opierał się na prawie wodnym z 1974 roku czy na nowej ustawie prawo wodne z dnia 18 lica 2001 roku ( t.j. Dz.U.05.239.2019 )

Jedynie z uzasadnienia decyzji można wnioskować, że w oparciu o załączoną opinię w sprawie zmiany stosunków wodnych na działkach A i B organ przyjął, że naruszenie stosunków wodnych nastąpiło w połowie lat 50 – tych XX wieku, a wiec wcześniej niż w okresie ostatnich 5 lat o których mówił art. 50 ust. 1 poprzedniej ustawy prawo wodne z 1974 roku. Co w ocenie organu jako ingerencja dokonana kilkadziesiąt lat wcześniej nie ma logicznego związku z obecną sytuacja i konieczna jest dobra wola obydwu sąsiadów dla zażegnania powstałego sporu.

Ta okoliczność zaważyła w ocenie organu, w konsekwencji o konieczności umorzenia posterowania jako bezprzedmiotowego.

Decyzja organu odwoławczego też nie wyjaśnia na podstawie jakiego prawa została wydana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w sentencji decyzji przywołuje przepis art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. ( Dz. U. Nr 115 poz. 1229 ) , nie podając jednak jej tytułu.

Oczywiście, że wskazany publikator zawiera właśnie tekst ustawy z 18 lipca 2001 r. – prawo wodne, to jednak z uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego nie wynika na podstawie jakiego prawa jest ona wydana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. przytacza w paru zdaniach stan faktyczny, powołuje się na złożoną opinię i stwierdza, że podziela argumentację organu pierwszej instancji.

Organy obu instancji nie dokonują analizy przepisów prawa materialnego i to niezależnie od tego, które prawo wodne z 1974 czy z 2001 roku maja na uwadze.

Przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. ( Dz. U. Nr 115 poz. 1229, t.j. Dz.U. 05. nr 239. poz. 2019 z późn. zm. ) stanowi :

Art. 29. 1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Jeżeli organy administracji miały na uwadze ten właśnie przepis to winny dokonać jego analizy pod kątem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Uznanie przez organy administracji tylko jednej okoliczności, że upłynął pięcioletni okres od czasu zmiany stosunków wodnych na gruncie z pominięciem dalszych rozważań doprowadziło do przedwczesnych wniosków, iż dalsze posterowanie jest bezprzedmiotowe.

Organy administracji, ponownie rozpoznając sprawę winny w pierwszym rzędzie ustalić ponad wszelką wątpliwość, które prawo winny stosować po wznowieniu postępowania, wyjaśnić do końca krąg uczestników postępowania, gdyż z akt sprawy wynika, że właścicielami działek sąsiednich są małżonkowie M. i K., aby uniknąć sytuacji, w której ponownie skutecznie dojdzie do kolejnego wznowienia postępowania.

Przedstawione wyżej rozważania i przyjęte w nich wnioski powodują, iż w ocenie Sądu organy administracji publicznej I i II instancji naruszyły w toku postępowania administracyjnego przepisy prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie ( bądź wręcz pominięcie ) co miało wpływ na wynik sprawy.

W wyniku nie rozważenia całego materiału dowodowego na gruncie obowiązujących przepisów prawa zostały naruszone zasady postępowania wyrażone art. art. 7 , 8 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez nie wyjaśnienie powyższych okoliczności. Stanowi to takie naruszenie przepisów o postępowaniu, które miało istotny wpływ ma wynik sprawy.

Nie do przyjęcia jest również uzasadnienie zaskarżonej decyzji, gdzie organy I i II instancji nie wyjaśniły motywów swego rozstrzygnięcia, nie wskazały podstawy prawnej ani nie dokonały jej analizy. Taki sposób uzasadnienia decyzji przeczy wszelkim zasadom wyrażonym w art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie art. 107 k.p.a. stanowi takie naruszenie procedury, które również obok powołanych wcześniej naruszeń prawa procesowego i materialnego skutkować musi uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze jak i fakt, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy K. zostały wydane z naruszeniem przytoczonych wcześniej przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. i lit. c. i art. 135 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, oraz wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a. (Dz. U.Nr 153, poz. 1271 z póż. zm.)