Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 496/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [..] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. L. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku Spółki [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 roku, [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 roku w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie obejmującej działki nr [...] o powierzchni ogólnej [...] ha położone we wsi D. - do czasu ostatecznego ustalenia przez właściwy organ, czy nieruchomość nabyta przez Z. i F. małż. T. aktem notarialnym, sporządzonym dnia [...] marca 1920 r., uregulowana w księdze - [...] o powierzchni [...], stanowiła nieruchomość, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. Nr 4, poz. 17 ze zm.) oraz na podstawie art. 100 §1 k.p.a. wezwało P.P. J. T., L. T., U. B., T. D., A. L., B. J. oraz reprezentowane przez B. J.: A. W., A. P. i E. J., do wystąpienia, w terminie dwóch miesięcy od daty wydania postanowienia do właściwego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia określonego w ww. pkt 1.

W uzasadnieniu ww. postanowienia podniesiono m. in.:"(..) Prawo własności następców prawnych Z. i F. małżonków T. nie wynika wprost z aktu notarialnego z dnia [...] marca 1920 r. oraz postanowień spadkowych. Aktualnie spadkobiercy wywodzą swoje prawa do gruntów dawnego majątku z aktów własności ziemi nabytych na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U nr 27, poz. 250 ze zm.). Na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U R.P. Nr 4, poz. 17 ze zm.) na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie

1

stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach b, c, d i e, części pierwszej niniejszego artykułu przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1, część druga. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, w składzie 7 sędziów NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 (publ.: ONSAiWSA 2011/2/23, LEX nr 672624) paragraf 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U R.P. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U R.P. Nr 4, poz. 17 ze zm.). () W przedmiotowej sprawie zagadnieniem prejudycjalnym jest, czy w dniu [...] września 1996 r., . w dacie wydania decyzji nr [...] przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W., P.P. J. T. i L. T. oraz pozostali spadkobiercy Z. i F. T. byli właścicielami majątku nabytego na mocy aktu zawartego dnia [...] marca 1920 r. wobec faktu, że gospodarstwo obejmowało ponad [...] ha i mogło stanowić nieruchomość, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U R.P. Nr 4, poz. 17 ze zm.)

Zażalenie na postanowienie w ustawowym terminie złożyła Pani A. L.

W wyniku rozpoznania zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. Nr [...] działające na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy, przywołał treść art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a i wskazał, że w rozpatrywanej sprawie podniesiono uzasadnione podstawy dla przyjęcia, że zaistniała konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ (Wojewodę [...]), czy nieruchomość nabyta przez Z. i F. małż. T. aktem notarialnym, sporządzonym dnia [...] marca 1920 r., uregulowana w księdze - [...], stanowiła nieruchomość, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. L. Domagając się jego uchylenia, zarzuciła mu naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ("k.p.a.") poprzez przyjęcie, że rozpatrzenie sprawy, zależy od uprzedniego ostatecznego ustalenia przez właściwy organ, czy nieruchomość nabyta przez Z. i F. T. aktem notarialnym sporządzonym dnia [...] marca 1920 roku, uregulowana w księdze - [...], stanowiła nieruchomość, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R.P. Nr 4, poz. 17 ze zm,). Gdy tymczasem zdaniem skarżącej dla rozstrzygnięcia postępowania nieważnościowego nie ma znaczenia odpowiedź na pytanie, czy przedmiotowe nieruchomości to jest działki [...] położone w miejscowości D., gmina D. podlegały dekretowi PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, ponieważ w celu zakończenia tego postępowania należy ustalić, czy przedmiotowe nieruchomości zostały nabyte przez F. i Z. T. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1920 roku, a tym samym nie mogły być objęte obszarem wspólnoty gruntowej wsi D., ponieważ nie należą one do żądnej z kategorii nieruchomości wskazanych w art. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Jednocześnie skarżąca podniosła, iż odkąd własność przedmiotowych nieruchomości została nabyta przez F. i Z. T. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1920 roku, ani F. i Z. T. ani ich spadkobiercy nigdy nie zostali faktycznie pozbawieni posiadania samoistnego przedmiotowych nieruchomości to jest działek [...] położonych w miejscowości D. Nawet zatem gdyby, własność tych działek przeszła na Skarb Państwa, na co nie ma żadnych dowodów, to została ona powrotnie nabyta przez spadkobierców F. i Z. T. w drodze zasiedzenia na

3

podstawie art. 172 k.c. w związku z art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1990 roku, nr 55, poz. 321);

Skarżąca zarzuciła także organowi naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("p.p.s.a.") poprzez niezastosowanie się do wskazań wyrażonych w prawomocnych wyrokach WSA w Warszawie z dnia 21 października 2010 roku, IV SA/Wa 643/10 oraz IV SA/Wa 644/10, z których wynika, że zadaniem SKO było dokonanie wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego Postępowania nieważnościowego ukierunkowanej na sprawdzenie, czy wnioskodawcy – J. T. i L. T. mają przymiot strony, a nie kto jeszcze poza wnioskodawcami może mieć przymiot strony bez względu na to, czy będzie to Skarb Państwa, czy jakikolwiek inny podmiot prawa cywilnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., którym:

1. w oparciu o art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a zawieszono postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku Spółki [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 roku, [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 roku w sprawie ustalenia wykazu uprawnionych do

4

udziału we wspólnocie obejmującej działki nr [...] o powierzchni ogólnej [...] ha położone we wsi D. - do czasu ostatecznego ustalenia przez właściwy organ, czy nieruchomość nabyta przez Z. i F. małż. T. aktem notarialnym, sporządzonym dnia [...] marca 1920 r., uregulowana w księdze - [...] o powierzchni [...], stanowiła nieruchomość, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. Nr 4, poz. 17 ze zm.),

2. na podstawie art. 100 §1 k.p.a. wezwano P.P, J. T., L. T., U. B., T. D., A. L., B. J. oraz reprezentowane przez B. J.: A. W., A. P. i E. J., do wystąpienia, w terminie dwóch miesięcy od daty wydania postanowienia do właściwego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia określonego w ww. pkt 1.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Kwestia sporna w kontrolowanej sprawie dotyczy tego, czy w niniejszym postępowaniu istnieją podstawy i konieczność do żądania m.in od strony skarżącej domagania się od Wojewody [...] przeprowadzenia postępowania, a w konsekwencji wydania decyzji w oparciu o § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U R.P. Nr 10, poz. 51 ze zm.) w zakresie tego czy nieruchomość nabyta przez Z. i F. małż. T. aktem notarialnym, sporządzonym dnia [...] marca 1920 r., uregulowana w księdze - [...] o powierzchni [...], stanowiła nieruchomość, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. R.P. Nr 4, poz. 17 ze zm.), a zatem czy stanowi to zagadnienie prejudycjalne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W tym miejscu należy wskazać, że w toku postępowania jakie toczy się z wniosku spadkobierców Państwa Z i F. T. w sprawie stwierdzenia

5

nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. w sprawie ustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej Wsi D., nie była w ogóle podnoszona kwestia, iż nieruchomości, które przeszły na rzecz w/w wspólnoty gruntowej, a roszczenia co do których wysuwają spadkobiercy Państwa T., zostały przejęte na cele reformy rolnej ( z akt sprawy wynika jedynie, że na rzecz Państwa przyjęto jedynie wchodzące w skład majątku [...] nieruchomości [...] o obszarze [...] ha). Okoliczność ta została podniesiona dopiero przez organ w zaskarżonych do Sądu postanowieniach.

O ile zatem w ocenie Sądu zasadnym jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż w sytuacji gdyby okazało się, że w/w majątek, który Z. i F. T. nabyli aktem notarialnym, sporządzonym dnia [...] marca 1920 r., uregulowana w księdze - [...] został przejęta na cele reformy rolnej na podstawie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, to spadkobiercy właścicieli w/w majątku nie mogliby domagać się uznania ich za strony niniejszego postępowania powołując się na w/w akt notarialny z dnia [...] marca 1920 r., o tyle nie można uznać za zasadne zawieszenie postępowania z tej przyczyny.

Wyjaśnienie powyższej kwestii zdaniem Sądu dotyczy jedynie wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Obowiązek zebrania materiału dowodowego obciąża zaś organ administracji publicznej co wynika bezpośrednio z art. 7, 77 § 1 k.p.a.

Tym samym przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet wówczas, gdy może być ona przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy, a z taką sytuacją w ocenie Sądu mamy do czynienie w niniejszej sprawie.

Skoro więc organ powziął wątpliwość, we wskazanym zakresie, to w celu jej wyjaśnienia powinien był wystąpić według uznania do właściwego organu, archiwum lub Sądu wieczysto -księgowego, celem ustalenia powyższej kwestii.

Reasumując, w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zagadnieniem wstępnym jak wskazano powyżej nie może być bowiem wyjaśnienie okoliczności faktycznych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. - jak w pkt 2 sentencji wyroku.