Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 872/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr SKO-NP.-4115-57/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2022 r., Nr SKO-NP.-4115-57/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia 5 stycznia 2022 r., nr [...] odmawiającą A. Z. (dalej: skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką T. G.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 5 stycznia 2022 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 24 maja 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe. W uzasadnieniu swojej decyzji organ stwierdził, że skoro niepełnosprawność matki skarżącej istnieje od dnia 24 września 2019 r., nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nadto organ wskazał, że skarżąca mieszka razem z matką, ojcem, braćmi oraz synem M. Matka skarżącej jest mężatką i ma pięcioro dzieci. Skarżąca przedłożyła do akt zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że ojciec skarżącej nie jest w stanie zajmować się swoją żoną (matką skarżącej) z uwagi na zły stan zdrowia, jednak nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Bracia skarżącej również nie mogą opiekować się matką, ponieważ pracują zawodowo. Dwie siostry skarżącej, pomimo, że mieszkają niedaleko od domu rodzinnego również nie są w stanie opiekować się matką, ponieważ jedna z nich (D.) pracuje zawodowo i opiekuje się swoim synem, który posiada znaczny stopień niepełnosprawności, a druga (B.) pracuje zawodowo i opiekuje się dziećmi.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, domagając się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i zarzucając brak uwzględnienia przez organ wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz dokonanie przez organ błędnych ustaleń faktycznych poprzez uznanie, że faktyczne sprawowanie opieki nad matka nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na fakt, że matka skarżącej ma męża, na którym w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek opieki nad żoną oraz uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny współmałżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjnym córki.

Zaskarżoną decyzją orzeczono jak na wstępie. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na treść art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że przy rozważaniu kwestii prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wyznaczanych przesłankami określonymi w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jest - wbrew stanowisku organu pierwszej instancji - wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r, poz. 1443; OTK-A 2014/9/104). Zatem podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła być kwestia daty powstania niepełnosprawności u matki skarżącej. Kolegium podkreśliło jednak, że pomimo dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, ponieważ skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej opieki nad matką uniemożliwiał jej w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Kolegium wskazało również, że skarżąca mieszka razem matką Matka w 2019 r. miała poważny wypadek, co zmusiło skarżącą do powrotu z zagranicy do rodzinnego domu aby opiekować się chora matką. W wyniku wypadku matka skarżącej doznała urazu mózgowo-czaszkowego, jest osobą leżącą, siada z pomocą, wymaga całodobowej opieki w takich czynnościach jak: utrzymanie czystości i higieny, zmiany pampersów, przygotowywaniu posiłków, karmieniu, pojeniu, podawaniu leków oraz w rehabilitacji. W domu rodzinnym mieszka także ojciec skarżącej, który oświadczył że względu na zły stan zdrowia tj. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, drżenie rąk, wrzody żołądka, przykurcze dłoni nie jest w stanie sprawować opieki nad leżącą żoną. Ponadto w tym samym budynku mieszkają bracia skarżącej: M. i G., którzy jak oświadczyli nie są w stanie opiekować się matką ponieważ pracują zawodowo (praca zmianowa). Matka zaś wymaga całodobowej opieki, której nie są w stanie jej zapewnić. Ponadto nie chcą jej stresować przy czynnościach higienicznych. Siostra wnioskodawczyni D. mieszka ok. 3 km od domu rodzinnego jednak nie jest w stanie opiekować się matką, gdyż sama sprawuje opiekę nad swoim niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Z kolei druga siostra skarżącej – B. mieszka ok. 2 km od domu rodzinnego, pracuje zawodowo i opiekuje się dziećmi, dlatego również nie jest w stanie opiekować się leżącą matką. Z uwagi na stan zdrowia matki skarżąca twierdzi, że nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej nawet na część etatu gdyż matka wymaga całodobowej opieki. Ojciec pozostałe rodzeństwo nie są w stanie zapewnić jej koniecznej opieki.

Kolegium nie kwestionowało, że matka skarżącej wymaga całodobowej opieki oraz że skarżąca jej tej opieki udziela, jednak wskazało, że na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką, powoduje brak możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w ograniczonym zakresie czasowym.

Kolegium podkreśliło, że z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: przygotowanie posiłków, umawianie wizyt lekarskich, rehabilitacja, pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą (z wyłączeniem zmiany pampersów) nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujące zawodowo. Czynności te nie mają charakteru tego rodzaju, że należy je wykonywać przez cały dzień, a jedynie w ściśle określonych porach - z reguły rano i wieczorem - a zatem trudno uznać, że ich wykonywanie uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, chociażby w ograniczonym zakresie. Nadto z akt sprawy wynika, że w razie nieobecności skarżącej, matka nie pozostawałaby sama, bez nadzoru i opieki, ponieważ pomoc w opiece w tym czasie mogliby zapewnić bracia którzy mimo, iż pracują zawodowo w systemie zmianowym. A zatem mogą współdzielić opiekę ze skarżącą, poprzez np. podanie przygotowanego wcześniej posiłku i napoju czy lekarstw. Także ojciec skarżącej, nawet jeśli ze względu na swój zły stan zdrowia nie jest w stanie dźwigać żony, to może sprawować nad nią nadzór podczas nieobecności skarżącej. W pobliżu domu rodzinnego mieszkają jeszcze dwie siostry skarżącej. Kolegium uznało, że z ciążącego obowiązku alimentacyjnego względem matki należy zwolnić córkę D., która jest wdową i sprawuje opiekę nad swoim niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Jednak druga siostra (B.) z obowiązku alimentacyjnego nie może zostać zwolniona ze względu na pracę zawodową czy też opiekę nad dziećmi.

Zatem, jak podkreślił organ odwoławczy oprócz skarżącej zobowiązanymi do alimentacji matki (w równym stopniu co skarżąca) jest jej troje rodzeństwa tj. M., G., B. a także ojciec skarżącej, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym jak wynika z oświadczeń złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej przez rodzeństwo skarżącej i jej ojca – ani synowie, którzy wspólnie mieszkają z matką, ani córka B. - nie są w stanie sprawować opieki nad chorą matką, ze względu na pracę zawodową i opiekę nad dziećmi.

Zdaniem Kolegium - o ile w stosunku do D. S. zachodzą okoliczności powodujące, iż ze względu sytuację rodzinną tj. sprawowanie osobistej i wyłącznej opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu synem nie jest w stanie świadczyć na rzecz matki żadnej formy pomocy, to w stosunku do pozostałych osób nie ma przeszkody mającej charakter obiektywny, niezależny od woli tych osób, która świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego.

Tym bardziej, że istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami aby sprawowanie opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Okoliczności polegającej na tym, iż osoby zobowiązane do opieki pracują zawodowo, mają rodziny nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego.

Organ odwoławczy podkreślił także, że matka skarżącej jest zamężna, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Orzeczenia o niepełnosprawności nie może zastąpić ani oświadczenie wnioskodawcy ani też zaświadczenie lekarskie, skoro przepis ustawy jest w tej materii jasny i nie podlega innej interpretacji. Zatem w przedmiotowej sprawie zachodzi negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, ponieważ zgodnie z treścią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przyznanie skarżącej świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa ale także z zasadami współżycia społecznego ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na mężu oraz dzieciach. W rezultacie odbywałby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców.

Nadto należy mieć na uwadze, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą, po to aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym.

Biorąc pod uwagę ww. okoliczności organ odwoławczy uznał, że sama konieczność sprawowania opieki czy też wykonywanie czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc nie stanowiły w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sprawowane przez skarżącą czynności opiekuńcze nie mają charakteru bezpośredniej, ciągłej i trwałej opieki, która uniemożliwiałby jej podjęcie zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek jego zastosowania przez organ art. 17 ust. 1 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, że skarżąca nie wykazała ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką, w sytuacji gdy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,

2. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek ich błędnej wykładni polegającej na:

a) zaniechaniu dokonania przez organ wykładani celowościowej ww. przepisów, a tym samym pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ograniczeniu się do wykładni językowej, podczas gdy obowiązkiem organu było dokonanie rozszerzającej, prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy; opisany w skardze - jest tego rodzaju, że uniemożliwia podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Do skargi dołączono dokumentację medyczną potwierdzającą stan matki. W piśmie uzupełniającym skargę dodała, że w istocie zamieszkuje z matką, a nie pod wskazanym przez siebie adresem w A., który jest tylko adresem meldunkowym.

b) przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad matką, nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż niepełnosprawna matka skarżącej ma dzieci oraz męża, na którym w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek opieki nad żoną oraz wskazanie dzieci zobowiązanych do alimentacji względem matki w równym stopniu co skarżąca,

3. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek jego błędnej wykładni polegającej na poprzestaniu przez organ wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zaniechaniu dokonania przez organ wykładni celowościowej, systemowej wskazanego przepisu, co spowodowało niewłaściwe przyjęcie przez organ, że fakt pozostawania w związku małżeńskim i brak legitymowania się przez jej małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowi negatywną przesłankę do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego,

II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się:

a) do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą i realnych możliwości sprawowania przez ojca skarżącej opieki nad niepełnosprawną żoną w zakresie wymaganym stanem jej zdrowia;

b) do stanu zdrowia ojca skarżącej, legitymującego się zaświadczeniem lekarskim z dnia 25 października 2021 r., które potwierdza jego zły stan zdrowia. Jego przewlekłe choroby, nie pozwalają na sprawowanie osobistej opieki nad niepełnosprawną żoną, co powoduje, że ojciec skarżącej ze względu na swój wiek i stan zdrowia nie może sprawować opieki na swoją niepełnosprawną stopniu znacznym żoną;

c) do realnych możliwości sprawowania przez braci skarżącej oraz siostry B. opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem jej zdrowia, co skutkowało błędnym uznaniem, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do świadczeń alimentacyjnych stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Skarżącej,

2.art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo, że dotknięta jest ona błędami związanymi z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ odwoławczy nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – dalej ustawa, w którym szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego choć w niewielkim stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Wskazany przepis jednocześnie bezpośrednio wskazuje przesłanki negatywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, świadczenie rodzinne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei w myśl art. 17 ust 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zgodnie uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22, (publ. w CBOSA) warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy). Powołana uchwała jednoznacznie przesądziła pojawiające się w orzecznictwie wątpliwości na tle możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zstępnym, w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W przedmiotowej sprawie okolicznością niesporną jest, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji matka skarżącej pozostawała w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu organy prawidłowo wskazały, że okoliczność pozostawania w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki, w sytuacji gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dzieci, jako osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności. Zaświadczenie lekarskie z dnia 25 października 2021 r., które potwierdza zły stan zdrowia ojca skarżącej, a nawet wskazuje, że pacjent z uwagi na posiadane schorzenia nie ma możliwości sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną żoną, na nie może zastąpić orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Okoliczność ta oczywiście powinna być główną przyczyna odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Żaden z organów nie kwestionował, że matka skarżącej, wymaga stałej, całodobowej opieki oraz że skarżąca tą opiekę sprawuje, poprzez: dbanie o utrzymanie czystości i higieny, zmianę pampersów, przygotowanie i podawanie posiłków, płynów oraz leków, a także rehabilitację matki. Organy słusznie jednak wskazały, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20, CBOSA). Skarżąca ma jeszcze czwórkę rodzeństwa, w równym stopniu zobowiązanych alimentacyjnie wobec matki. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zakładzie karnym, przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa niewątpliwie mogą utrudniać sprawowania opieki matką, jednak jej nie uniemożliwiają.

Niewątpliwie siostra skarżącej D., która jest wdową i opiekuje się swoim niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem, powinna być zwolniona z opieki nad matką. Jednak pozostałe rodzeństwo skarżącej nie wskazało żadnych obiektywnych przeszkód do pomocy skarżącej w opiece nad matką, tym bardziej, że dwaj bracia mieszkają w domu rodzinnym, zaś siostra B. mieszka bardzo blisko.

Przypomnieć także należy, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90, stwierdził, że: "Obowiązek alimentacyjny należy do kategorii stosunków obligacyjnych, a ze względu na swe źródło należy do zobowiązań prawnorodzinnych. Polega on na czynnościach mających na celu zaspokojenie potrzeb osoby, która sama utrzymać się nie może, a więc na różnorakich świadczeniach. Obejmuje on dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania". Z kolei w doktrynie wskazuje się: "W art. 128 k.r.o. ustawodawca określił również przedmiot świadczenia alimentacyjnego, który stanowią środki utrzymania, a w miarę potrzeby także środki wychowania osoby uprawnionej. W przepisie chodzi o świadczenie pieniężne" (G. Jędrejek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019). Zatem niemożność sprawowania osobistej opieki przez dzieci osoby wymagającej opieki przez wzgląd na pracę, nie stanowi zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego, którego celem jest dostarczanie środków niezbędnych do egzystencji osoby uprawnionej. Obowiązek alimentacyjny nie jest bowiem związany z osobistą opieką (zob. także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1440/20).

W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały obiektywne przeszkody w odniesieniu do trójki rodzeństwa skarżącej w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych, choćby poprzez przekazanie stosownych kwot pieniężnych, które bądź umożliwiłyby wynajęcie opiekuna, bądź byłyby wynagrodzeniem dla skarżącej z tytułu faktycznego wykonywania przez nią czynności opiekuńczych wobec matki.

Oczywiście okoliczności powyższe mogłyby zostać uwzględnione w sytuacji, gdyby ojciec skarżącej posiadał orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, ponieważ dopiero wówczas opiekę mad matką mogłaby sprawować skarżąca, jako osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności.

Prawidłowo zatem organy, odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione.

Nie zasługiwały na uwzględnienie również podniesione w skardze pozostałe zarzuty, w tym zarzut naruszenia przepisów postępowania. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.