Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 2186/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 34
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3554/14 o odrzuceniu skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 5 grudnia 2014 r. adwokat J. M., występujący jako kurator dla nieobecnego J.S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2014 r. odmawiającą odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt Z. S. w pieczy zastępczej tj. w rodzinie zastępczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia

23 kwietnia 2015 r. - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 31 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) - odrzucił skargę, uznając, że została wniesiona przez osobę nieuprawnioną do działania w imieniu skarżącego.

Sąd wskazał, że adwokat J. M. został ustanowiony kuratorem nieobecnego J. S. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] marca 2014 r. sygn. akt [...]. Z treści ww. postanowienia wynika, że udzielone mu jako kuratorowi umocowanie do działania obejmowało postępowanie administracyjne prowadzone przez Warszawskie Centrum Pomocy Rodzinie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt małoletniej Z. S. w pieczy zastępczej, nie rozciąga się natomiast na postępowanie przed sądem administracyjnym.

Ponadto Sąd wskazał, że na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. kurator oświadczył, iż nie dysponuje innym niż opisane wyżej postanowienie tytułem dającym mu umocowanie do występowania w sprawie w imieniu J.S.. Zatem ewentualne wezwanie skierowane do niego celem uzupełnienia braków

w zakresie stosownego umocowania nie mogłoby odnieść skutku.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł adwokat J. M., działający jako kurator dla nieobecnego J. S., podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 31 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 34 k.p.a. w zw. z art. 184 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 583, dalej k.r.o.) poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że ustanowienie kuratora na potrzeby postępowania administracyjnego jest niewystarczające dla celów postępowania sądowoadministracyjnego - wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

W oparciu o powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Wnoszący skargę kasacyjną nie zgodził się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż kurator ustanowiony do reprezentowania interesów J.S. w toku postępowania toczącego się przed organami administracji nie może skutecznie działać w jego imieniu również w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na poparcie swego stanowiska, autor skargi kasacyjnej przytoczył treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2990/12.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zasadny jest zarzut naruszenia art. 34 k.p.a. w zw. z art. 184 k.r.o. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że ustanowienie kuratora na potrzeby postępowania administracyjnego jest niewystarczające dla celów postępowania sądowoadministracyjnego - wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Podobnie, jak mający z tym zarzutem bezpośredni związek zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 31 § 1 i 3 p.p.s.a. stanowiący podstawę odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji.

W myśl art. 34 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu zgłoszony w trybie cytowanego przepisu następuje na podstawie art. 184 § 1 k.r.o. (zob. uchwała SN z dnia 9 lutego 1989 r., III CZP 117/88, OSNC 1990, nr 1, poz. 11), zgodnie z którym dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora. To samo dotyczy wypadku, gdy pełnomocnik nieobecnego nie może wykonywać swoich czynności albo gdy je wykonywał nienależycie.

W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy dla Warszawy Woli w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...], na wniosek Prezydenta W., ustanowił dla osoby nieobecnej – J. S.- kuratora w osobie adwokat A. M. w celu reprezentowania interesów nieobecnego w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odpłatności za pobyt małoletnich dzieci w pieczy zastępczej. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] Sąd ten zmienił wcześniejsze postanowienie i ustanowił kuratorem adwokata J.M.. Niewątpliwie zatem kurator w osobie adwokata J. M. był uprawniony do reprezentowania nieobecnego J. S. w postępowaniu administracyjnym, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji. Jednakże dla zapewnienia rzeczywistej reprezentacji strony nieobecnej i obrony jej interesów we wskazanym postępowaniu, koniecznym jest uznanie, że zakres tej reprezentacji obejmuje również uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zauważyć bowiem trzeba, że przepis art. 184 § 1 k.r.o. wyraźnie określa cel ustanowienia kuratora, jakim jest "ochrona praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić własnych spraw". Przyjęcie, że ochrona tych praw zakończy się wraz z doręczeniem kuratorowi ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym i nie obejmuje uprawnienia do poddania kontroli tej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym powodowałoby naruszenie istotnych praw strony nieobecnej, w tym gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.). Należy więc przyjąć, że kurator dla nieobecnego ustanowiony przez sąd opiekuńczy na podstawie art. 34 k.p.a. w zw. z art. 184 k.r.o. może wnieść skargę do sądu administracyjnego na decyzję kończącą postępowanie administracyjne, w którym został ustanowiony. Podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 sierpnia 2012 r.,

I OSK 1796/12; z dnia 11 września 2012 r., II OZ 725/12; z dnia 15 lutego 2013 r., I OSK 2990/12; z dnia 11 marca 2015 r., I GZ 89/15 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www. nsa.gov.pl) oraz w doktrynie prawa administracyjnego (por. A. Matan, Komentarz do art. 34 k.p.a.; G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2010).

Zgodnie z art. 184 § 2 k.r.o. obowiązkiem kuratora jest przede wszystkim ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomienie jej o stanie jej spraw.

W rozpoznawanej sprawie kurator w toku postępowania administracyjnego nie ustalił miejsca pobytu J. S.. Jeśli po wniesieniu skargi przez tego kuratora miejsce pobytu pozostaje nieznane, Sąd powinien podjąć dalsze czynności celem zapewnienia osobie nieznanej z miejsca pobytu możliwości obrony jej praw.

W szczególności na wniosek osoby zainteresowanej Sąd może ustanowić kuratora na podstawie art. 78 i 79 p.p.s.a. W razie braku stosownego wniosku Sąd może zawiesić postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające skargę wniesioną w imieniu J.S. przez kuratora ustanowionego do reprezentowania strony nieobecnej w postępowaniu administracyjnym narusza wskazane w skardze kasacyjnej przepisy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a.