Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1735/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Anna Stachnik po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego [...] Sp. z o.o. w [...] i W. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 611/16 w sprawie ze skarg Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego [...] Sp. z o.o. w [...] i W. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za szkody oraz zmniejszenie wartości nieruchomości 1. odrzuca skargę kasacyjną W. F.; 2. oddala skargę kasacyjną Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego [...] Sp. z o.o. w[...].


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt: II SA/Rz 611/16 oddalił skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego [...] Sp. z o.o. w [...] i W. F. na decyzję Wojewody [...] z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za szkody oraz zmniejszenie wartości nieruchomości.

Skargę kasacyjną od wyroku wnieśli Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe [...] Sp. z o.o. w [...] i W. F. zaskarżając wyrok w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego:

a) art. 129 ust.1 i ust. 5 pkt 3 w związku z art. 128 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", w związku z art. 50 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", w związku z art. 64, art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nabywając przedmiotowe nieruchomości (w następstwie zawarcia umowy sprzedaży w przetargu nieograniczonym) od Skarbu Państwa, nie nabyli prawa do dochodzenia odszkodowania z tytułu poniesionych szkód i zmniejszenia wartości nieruchomości związanych z posadowieniem na nieruchomości skarżących urządzeń przesyłowych (i wykonywaniem przez przedsiębiorstwo przesyłowe do chwili obecnej praw do tych urządzeń) tylko dlatego, że nabycie to nastąpiło w drodze sukcesji syngularnej, w sytuacji gdy prawa przedsiębiorstw przesyłowych są prawami związanymi z nieruchomością, obciążają każdorazowego właściciela nieruchomości (bez względu na fakt, że wynikają one z decyzji administracyjnej) i są obciążeniem nieruchomości związanym z prawem własności - podobnym do służebności przesyłu (bądź służebności gruntowej o treści służebności przesyłu). W związku z powyższym prawa do dochodzenia i uzyskania odszkodowania są prawami związanymi z własnością nieruchomości (art. 50 K.c.) i jako takie nie przechodzą na następcę prawnego w szczególności z uwagi na fakt, że poprzedni właściciel, tj. Skarb Państwa nie mógł dochodzić przedmiotowego odszkodowania (w ówcześnie obowiązującym stanie prawnym) i nie mogło być ono przeniesione na skarżących w przedmiotowej sytuacji.

Stąd też sam sposób nabycia nieruchomości nie może przesądzać o braku prawa właścicieli nieruchomości, gdyż deprecjonowałoby to podstawowe zasady prawa wynikające z Konstytucji - równości wobec prawa, zasadę ochrony własności (art. 64) oraz proporcjonalności w ograniczeniu konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 3), w konsekwencji czego możliwość uzyskania odszkodowania byłaby czysto iluzoryczna. Prawo do dochodzenia odszkodowania przeszło na skarżącego jako prawo związane z własnością nieruchomości. Decyzja Miejskiej Rady Narodowej nie miała charakteru czasowego. Tak długo jak trwa ograniczenie prawa własności, tak długo nabyte prawo własności jest ograniczone decyzją i w tym zakresie daje prawo do żądania odszkodowania (na taki charakter ograniczenia prawa własności wskazuje charakter praw wynikających z decyzji, co potwierdza wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt: III CZP 87/13). W związku z powyższym przedmiotowe nabycie nieruchomości przez skarżących i ujawnienie ich prawa w księdze wieczystej uprawnia do dochodzenia i otrzymania odszkodowania na podstawie u.g.n.;

b) art. 21 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 128 K.c. w brzemieniu sprzed 1 lutego 1989 r. i art. 50 K.c. oraz w związku z art. 129 ust. 2 pkt 3 oraz 128 ust. 4 u.g.n. przez ich błędną wykładnię i w efekcie niezastosowanie przez Sąd I instancji, gdyż przyjął on, że nie każdemu nabywcy nieruchomości przysługuje prawo do uzyskania odszkodowania za poniesione szkody oraz zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z wydaniem decyzji, podczas gdy prawo takie zostało wskazane już w orzeczeniu NSA z 6 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 397/11, gdzie uznano, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, tj. do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. doszło do odjęcia, przejęcia lub ograniczenia prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania, a rozróżnienie w zakresie nabycia prawa do odszkodowania pomiędzy podmiotami nabywającymi przedmiotowe prawo w drodze sukcesji uniwersalnej bądź syngularnej, tylko i wyłącznie w oparciu o sposób nabycia nieruchomości, z pominięciem art. 50 K.c. i faktu związania prawa do dochodzenia odszkodowania z prawem własności, prowadzić musi do błędnych wniosków i rozstrzygnięcia niezgodnego z treścią powołanych przepisów. Gdyby przyjąć że dla możliwości nabycia prawa do odszkodowania determinujący jest tylko i wyłącznie sposób nabycia nieruchomości, to konstytucyjna zasada przyznania słusznego odszkodowania doznaje tym samym naruszenia, gdyż nic nie zmienia się w zakresie obowiązków właściciela nieruchomości i prawa przedsiębiorstwa przesyłowego wynikającego z przedmiotowej decyzji. Jeśli wskutek wydania decyzji skarżący nie mogą otrzymać odszkodowania (które nie zostało wcześniej wypłacone poprzednikom prawnym), a w dalszym ciągu istnieje prawo przedsiębiorstwa przesyłowego de facto wywłaszczające także obecnego właściciela nieruchomości, to prowadzi do skutku sprzecznego z intencją u.g.n., Konstytucji RP oraz K.c. W cytowanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2012 r. zauważono, że na gruncie u.g.n. niewątpliwie każdorazowo "wywłaszczonymi właścicielami" są też aktualni właściciele;

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w związku z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r. poz. 1066 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.u.s.a.", oraz art. 3 § 1, przez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Prezydenta Miasta [...] oraz Wojewodę [...] art. 6 i art. 7 w związku z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako "K.p.a.", jak również art.107 §1 i 3 K.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji nie rozpoznał i nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, co doprowadziło do odmowy zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub lit. c P. p. s. a. Wymaga to podniesienia tych zarzutów raz jeszcze w skardze kasacyjnej i dotyczą one naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. przez niewyjaśnienie przez organy wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co doprowadziło do nierozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że nabycie nieruchomości w drodze sukcesji singularnej wyklucza przejście ogółu praw i obowiązków dotychczasowego właściciela nieruchomości, spowodowało brak odniesienia się przez Sąd do tego, kto był poprzednikiem prawnym skarżących (Skarb Państwa - Agencja Nieruchomości Rolnych, w dacie wydawania decyzji administracyjnej należało ono do przedsiębiorstwa państwowego, które nie mogło otrzymać odszkodowania), tak jak organy nie odniosły się należycie do tego, że decyzja Miejskiej Rady Narodowej w[...], nie była ujawniona ani w księdze wieczystej, ani też w postępowaniu przetargowym prowadzonym przez Agencję Nieruchomości Rolnych. Stąd organy nie mogły uznać, że skarżący nabywając nieruchomość wiedział o jej istnieniu i prawach z nich wynikających i akceptował fakt posadowienia przedmiotowego gazociągu na podstawie decyzji i w związku z tym de facto zrzekł się przedmiotowego odszkodowania.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że skarga W. F. została odrzucona jako niedopuszczalna. Skarga kasacyjna od wyroku oddalającego skargę nie może być skutecznie wniesiona w sytuacji, gdy strona nie wystąpiła w ustawowym terminie o sporządzenie uzasadnienia wyroku, o czym stanowi art. 178 P.p.s.a. Wystąpienie z żądaniem sporządzenia na piśmie uzasadnienia wyroku jest warunkiem koniecznym jego zaskarżenia w drodze skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wniesiony przez radcę prawnego P. Ł. wyłącznie w imieniu Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego [...] Sp. z o.o. w [...]. Zawiadomienie o terminie rozprawy skierowane do W. F. zawierało pouczenie o treści art. 141 § 2 P.p.s.a. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i 193 P.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną W. F.

Skarga kasacyjna Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego [...] Sp. z o.o. w [...] został oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Powołanie się na obie podstawy kasacyjne wymaga rozważenia w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania opiera się na stanowisku, że Sąd I instancji nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności, co było wynikiem zaniechania organów administracyjnych w zebraniu w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego i akceptacji tego stanu rzeczy przez Sąd I instancji. Jednak wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie strony, okoliczności istotne dla ustalenia, na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., odszkodowania za ograniczenie praw do nieruchomości, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. poz. 94) oraz w sytuacji, gdy skarżący nie byli właścicielami nieruchomości w dacie ograniczenia prawa własności, zostały wyjaśnione. Organy administracyjne ustaliły bowiem, że na podstawie decyzji Miejskiej Rady Narodowej Wydział Spraw Wewnętrznych w [...] z [...] r. nr [...] Zakłady Gazu Ziemnego w [...] wybudowały na części działek o numerach[...] , obręb [...] miasta[...] , gazociąg [...] oraz urządzenia techniczne. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W dacie wydania decyzji właścicielem nieruchomości był Skarb Państwa, zaś użytkownikiem Państwowe Gospodarstwo Rolne[...]. Organy ustaliły też, że działki nr [...] (powstała z podziału działki nr[...]) W. F. nabył od Agencji Nieruchomości Rolnych (następca AWR SP) na podstawie umowy sprzedaży z 6 stycznia 2005 r., a następnie sprzedał je Przedsiębiorstwu Produkcyjno Handlowo Usługowemu [...] Sp. z o.o. w [...] na podstawie umowy z 14 stycznia 2009 r. Na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] r. nr [...] ówczesny użytkownik nieruchomości PGR [...] uzyskał odszkodowanie na podstawie art. 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. za straty powstałe wskutek zajęcia tej nieruchomości podczas budowy gazociągu i obejmowały one zniszczenia struktury roli.

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] r. nr [...] odmówił W. F. i Spółce wypłaty odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód oraz wysokości zmniejszenia wartości działek na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Organ uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku z uwagi na fakt, że W. F. przystępując do przetargu złożył oświadczenie o zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym przedmiotu przetargu i nie wniósł żadnych zastrzeżeń, a ponadto jako nabywca działek w drodze sukcesji syngularnej nie może ubiegać się o takie odszkodowanie. Jedynie bowiem nabywcy w drodze sukcesji uniwersalnej (spadkobiercy osoby uprawnionej), na których przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy mogliby z takiego uprawnienia skorzystać. Zastosowana w niniejszym przypadku szczególna forma wywłaszczenia, zdaniem organu I instancji, nie mogła doprowadzić do powstania szkody po stronie wnioskodawców, a więc w wyniku zawarcia umowy nabycia przedmiotowej nieruchomości, wnioskodawcy nie nabyli roszczenia odszkodowawczego. Stanowisko to podtrzymał Wojewoda [...] w decyzji z [...] r. nr [...] dodatkowo wskazując, że w dniu wydania decyzji zezwalającej na przeprowadzenie gazociągu właścicielem nieruchomości był Skarb Państwa, brak było zatem możliwości prawnych ustalenia odszkodowania, nawet gdyby ustawa z dnia 12 marca 1958 r. przewidywała jego ustalenie. Byłoby to bowiem odszkodowanie "od Skarbu Państwa dla Skarbu Państwa". Skoro zatem roszczenie po stronie Skarbu Państwa nie powstało, to nie mogło ono być nabyte przez odwołujących się ani w drodze sukcesji uniwersalnej ani też syngulamej. Takie ustalenia organów administracyjnych zostały zaaprobowane przez Sąd I instancji. Skarga kasacyjna ustaleń tych też w żaden sposób nie podważa. Wnikający z procedury administracyjnej (przede wszystkim z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) obowiązek organu administracji publicznej zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprowadza się do zgromadzenia dowodów mających znaczenie prawne dla konkretnej sprawy. O tym, jakie okoliczności - jako istotne - wymagają wyjaśnienia, nie decyduje subiektywne przekonanie strony. Rozważania skarżącej kasacyjnie Spółki co do braku ujawnienia decyzji z 6 maja 1963 r. w księdze wieczystej, czy też w postępowaniu przetargowym prowadzonym przez Agencję Nieruchomości Rolnych nie mają znaczenia prawnego dla wyniku rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Dotyczą one okoliczności, które mogły mieć znaczenie przy zawieraniu umowy cywilnoprawnej, gdyż dotyczyły stanu nieruchomości i powiązanej z tym kwestii ceny za nieruchomość. Skarga kasacyjna nie podważyła więc skutecznie okoliczności faktycznych sprawy i prawidłowości ich oceny. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i art. 3 § 1 P.u.s.a. oraz art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art.107 §1 i 3 K.p.a.

Ocena, czy określone fakty mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zależy od tego jak jest sformułowana i powinna być rozumiana norma prawna, która w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie. Dokonane ustalenia faktyczne muszą być więc analizowane w aspekcie określonego przepisu prawa materialnego, który wyznacza zakres koniecznych ustaleń faktycznych i ma przesądzające znaczenie dla oceny, czy określone fakty mają wpływ na treść rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie.

Dokonując wykładni art. 128 ust. 4 u.g.n. w odniesieniu do zakresu podmiotowego roszczeń odszkodowawczych należy wskazać, że roszczenia te przysługują przede wszystkim właścicielowi i użytkownikowi wieczystemu nieruchomości. Zaspokojenie roszczeń zgłoszonych przez uprawnione do tego podmioty wyłącza dopuszczalność ich zgłoszenia w przyszłości przez następców prawnych podmiotów uprawnionych. Jeżeli jednak roszczenia te nie zostały dotychczas zgłoszone, a nieruchomość została zbyta na rzecz innego podmiotu, to wtedy nabywca tej nieruchomości może zgłosić takie roszczenie. (M. Wolanin, [w:] Jaworski, Prusarczyk, Tułodziecki, Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, 5 wyd., ar. 128, Nb 10, Warszawa 2017). Należy zgodzić się co do zasady ze stanowiskiem Sądu I instancji, które znajduje oparcie w cytowanym przez Sąd orzecznictwie, że żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości przysługuje następcom prawnym wywłaszczonego właściciela na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Choć nie można wykluczyć skuteczności zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego przez następcę prawnego wywłaszczonego właściciela w sytuacji sukcesji syngularnej w szczególnych okolicznościach. Zważyć trzeba, że roszczenie odszkodowawcze jest roszczeniem majątkowym, które jedynie jest dochodzone w trybie administracyjnym. Możliwe byłoby zatem dochodzenie odszkodowania przez następcę prawnego wywłaszczonego właściciela w razie przeniesienia w drodze umowy cywilnoprawnej praw do nieruchomości wraz z roszczeniem o odszkodowanie z tytułu ograniczenia praw do nieruchomości. Taka sytuacja wydaje się również możliwa w razie zbycia nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej po ograniczeniu praw do nieruchomości, ale przed złożeniem wniosku o ustalenie odszkodowania. Z art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wynika, że udzielenie zezwolenia następowało na wniosek organów administracji państwowej, instytucji i przedsiębiorstw państwowych, natomiast odszkodowanie było ustalane na wniosek właściciela nieruchomości. Ustalenie odszkodowania mogło przy tym nastąpić dopiero po zidentyfikowaniu strat wynikłych z działań podejmowanych na nieruchomości w ramach udzielonego zezwolenia. Aby zaś zidentyfikować straty, musiało najpierw dojść do zakończenia działań podejmowanych w ramach udzielonego zezwolenia. Udzielenie zezwolenia oraz ustalenie odszkodowania następowało zatem w dwóch odrębnie wszczynanych i prowadzonych postępowaniach. Nie oznacza to jednak, że zasadny jest zarzut kasacyjny i jego argumentacja dotycząca naruszenia przez Sąd I instancji art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. oraz w związku ze wskazanymi przepisami Konstytucji i K.c. Prawidłowo Sąd I instancji stwierdził bowiem, że wnioskodawca ustalenia odszkodowania nie jest następcą prawnym osoby, wobec której wydano decyzję z [...] r., dlatego nie ma legitymacji prawnej do skutecznego ubiegania się o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Z umów sprzedaży nieruchomości z [...] r. i [...] r. wynika, że ich przedmiotem nie było przeniesienie roszczenia o odszkodowanie za ograniczenie prawa do nieruchomości. Jeżeli więc art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uprawnia starostę do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania, w związku z uprzednim wydaniem wobec nieruchomości decyzji wywołującej skutek ograniczenia praw, które do niej przysługiwały, to skierowanie decyzji z [...] r. do ówczesnego użytkownika nieruchomości, spowodowało, że to jego prawo zostało ograniczone tą decyzją. Współczesne regulacje dotyczące administracyjnoprawnego trybu ustalania odszkodowania za skutki decyzji powodującej ograniczenie prawa przysługującego do nieruchomości przez założenie na niej określonych urządzeń infrastruktury technicznej (np. art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 u.g.n.) stosuje się właśnie wtedy, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości doznał takiego ograniczenia z decyzji wydanej wobec tego podmiotu (wyroki NSA z: 3 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1235/15 i 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2781/15).

Nie bez znaczenia w sprawie jest także okoliczność podnoszona przez Wojewodę [...] i Sąd I instancji, że właścicielem nieruchomości w dacie ograniczenia do niej praw był Skarb Państwa, a także i ta, że odszkodowanie za straty powstałe wskutek zajęcia nieruchomości zostało wypłacone Przedsiębiorstwu Gospodarstwa Rolnego[...]. Ta pierwsza okoliczność oznacza w istocie, że roszczenie odszkodowawcze zbywcy oparte o art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w ogóle nie powstało, a ta druga, że odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach mające swoją podstawę prawną w art. 36 ust. 2 ww. ustawy zostało zaspokojone.

W sprawie wykluczona zatem była dopuszczalność ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym na podstawie współczesnych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 tej ustawy.

Nie może też odnieść zamierzonego skutku argumentacja skargi kasacyjnej zmierzająca do wykazania, że sam sposób nabycia nieruchomości nie powinien przesądzać o braku prawa aktualnego właściciela nieruchomości do odszkodowania odwołująca się do zasad konstytucyjnych i prawa cywilnego. W rozpoznawanej sprawie zarówno organy, jak i Sąd I instancji dostrzegają, że wydanie decyzji mającej podstawę w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. prowadzi do trwałego ograniczenia prawa własności nieruchomości, gdyż sprawia, że jej właściciel ma obowiązek znoszenia stanu faktycznego ukształtowanego przebiegiem urządzeń przez strefę, w której było lub mogło być wykonywane jego prawo. Trwałość skutków decyzji wydanej na tej podstawie oznacza natomiast, że dotyczą one nie tylko osoby, która była właścicielem nieruchomości w chwili prowadzenia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji, lecz każdego kolejnego jej właściciela (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt III CZP 87/13). Prawidłowo jednak organy administracyjne i Sąd I instancji przyjmują, że to trwałe ograniczenie prawa własności nieruchomości nie może oznaczać, że w każdej sytuacji nowy właściciel nieruchomości nabywa roszczenie publicznoprawne.

W związku z powyższym, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. Z uwagi na datę wszczęcia postępowania sądowego w sprawie uzasadnienie niniejszego wyroku sporządzone zostało zgodnie z wymogami art. 193 zdanie drugie P.p.s.a.