Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2584/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2584/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: NSA Henryk Ożóg NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Agnieszka Figura po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) w związku z art. 104 i 107 kpa, pozbawił skarżącego J. M. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w J. G. decyzją z dnia [...] r. uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...]r. do [...] r.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż J. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie w b. ZBoWiD z wyżej wymienionego tytułu na podstawie zaświadczenia WKU B. z dnia [...] r. o udziale w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem podczas służby w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947 r., przy braku danych o walkach z UPA lub Wehrwolfem. W związku z tym uznano, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach. Powołał się przy tym na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. M. podniósł, że w czasie służby wojskowej brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego udział w walkach z oddziałami UPA, a dołączone zaświadczenie z Centralnego Archiwum Wojskowego wyklucza taką możliwość. Następnie wywiedziono, iż skarżący nabył uprawnienia kombatanckie w b.ZBoWiD wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej i dlatego zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach należało orzec jak wyżej.

Na powyższą decyzję J. M. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Uznając decyzję o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich za krzywdzącą oświadczył, iż podczas służby wojskowej brał udział w zwalczaniu band UPA i nie myślał o zbieraniu dokumentów, ale o walce.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 cytowanej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Wbrew nakazom wynikającym z powyższych przepisów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wyjaśnił należycie, czy jednostki wojskowe, w których odbywał służbę skarżący, walczyły z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Nie można bowiem uznać, aby ustalenia poczynione przez Kierownika Urzędu na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]r. wystarczająco wyjaśniały powyższą kwestię, mającą decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby bowiem twierdzenia skarżącego, iż podczas służby wojskowej brał udział w walkach z UPA znalazły potwierdzenie, mógłby on zachować uprawnienia kombatanckie.

Wskazane wyżej pismo Centralnego Archiwum Wojskowego dotyczy udziału w walkach [...] Brygady KBW ([...]) i Brygady Łączności i Telefonii Kablowo-Nośnej ([...]). Zauważyć jednak wypada, że - jak wynika z akt sprawy - skarżący do [...]r. był w [...] pułku KBW w R., a później w Batalionie Łączności TKN we W. Nie wiadomo natomiast, czy [...] pułk KBW w R. wchodził w skład [...] Brygady KBW i czy była to Jednostka Wojskowa [...] oraz czy Batalion Łączności TKN we W. wchodził w skład Brygady Łączności i Telefonii Kablowo-Nośnej i czy była to Jednostka Wojskowa [...], a także gdzie stacjonowały wymienione w piśmie CAW brygady. Bez wyjaśnienia tych okoliczności nie można wykluczyć, że wskazane w piśmie Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]r. brygady nie były jednostkami, w których skarżący pełnił służbę wojskową, a w konsekwencji nie wiadomo, czy będąc w wojsku mógł on walczyć z oddziałami UPA.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż J. M. już ubiegając się w [...] r. o przyjęcie do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację twierdził, że podczas służby wojskowej walczył z bandami UPA. I tak w oświadczeniu z dnia [...] r. podawał, że brał udział w likwidacji bandy UPA oraz opisał to zdarzenie. W ankiecie członka zwyczajnego ZBoWiD również tak twierdził i podawał nazwy band UPA, z którymi miał walczyć - Gwóźdź i Żelazny. Tak więc jego konsekwentne twierdzenia, że podczas służby wojskowej walczył z bandami UPA, niewątpliwie nie są próbą "dopasowywania" faktów do treści obecnie obowiązujących przepisów ustawy o kombatantach, skoro już w latach siedemdziesiątych takie informacje podawał.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie i dlatego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Odnosząc się do wynikającej z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w razie uwzględnienia skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, o których mowa w art. 25 tej ustawy, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich tracą te uprawnienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie jest rozwiązaniem szczególnym w stosunku do przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania decyzji i wywoływanych przez nią skutków prawnych. Przyjmuje bowiem, że tylko decyzja prawomocna jest podstawą utraty uprawnień kombatanckich. Wskazać trzeba, iż decyzja staje się prawomocna po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz gdy sąd ten prawomocnie skargę odrzucił lub po jej rozpoznaniu oddalił (por. J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 902). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w wyroku jest więc zbędne, ponieważ powyższa kwestia została uregulowana ustawowo.

Mając na względzie powyższe - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.