Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 453/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 w zw. z art. 77, art. 80, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: ar. 5 ust. 1, par. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
Teza: Choć jednostki orzecznicze "nie są związane opiniami wydawanymi przez inne nieuprawnione w tej dziedzinie placówki służby zdrowia"  to żadna norma - ustawowa bądź zawarta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/021115) - nie pozwala, by jednostki orzecznicze w swych orzeczeniach lekarskich przedłożoną dokumentację lekarską pomijały bądź nie odnosiły się doń merytorycznie. W § 6 ust. 1 tego rozporządzenia normodawca wprost wskazywał, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie [...] na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji lekarskiej pracownika. Zatem jednostki orzecznicze obu stopni mają obowiązek starannie i konkretnie odnieść się do takich dokumentów lekarskich, bowiem tylko wówczas można prześledzić tok rozumowania lekarzy wydających orzeczenie lekarskie i ocenić, czy jest ono weryfikowalne i trafne.

TEZY

Choć jednostki orzecznicze "nie są związane opiniami wydawanymi przez inne nieuprawnione w tej dziedzinie placówki służby zdrowia"  to żadna norma - ustawowa bądź zawarta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/021115) - nie pozwala, by jednostki orzecznicze w swych orzeczeniach lekarskich przedłożoną dokumentację lekarską pomijały bądź nie odnosiły się doń merytorycznie. W § 6 ust. 1 tego rozporządzenia normodawca wprost wskazywał, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie [...] na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji lekarskiej pracownika. Zatem jednostki orzecznicze obu stopni mają obowiązek starannie i konkretnie odnieść się do takich dokumentów lekarskich, bowiem tylko wówczas można prześledzić tok rozumowania lekarzy wydających orzeczenie lekarskie i ocenić, czy jest ono weryfikowalne i trafne.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie NSA Tadeusz Geremek WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu na rzecz M. N. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/ T.Geremek /-/ G.Radzicka /-/ M.Dybowski


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] stycznia 2007 r.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej Powiatowy Inspektor), na podstawie art. 104 § 1 i 2 kpa i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. 122/06/851) nie stwierdził u M. N. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115 - dalej rozporządzenie z 2002 r.). Z uzasadnienia decyzji wynika, że M. N. pracowała w [...] na stanowisku nauczyciela przedmiotów i dyrektora. Z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu skierowana została do Poradni Konsultacyjnej i Chorób Zawodowych Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w [...] (dalej WCMP). Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] września 2006 r. nr [...] WCMP w [...] na podstawie badań specjalistycznych: internistycznych, laryngologicznych, foniatrycznych, audiometrycznych, spirograficznych, laryngostroboskopii lupowej i analizie zebranej dokumentacji lekarskiej rozpoznano u M. N. zaburzenia czynnościowe głosu pod postacią dysfonii hyperfunkcjonalnej. Nie stwierdzono w narządzie głosu zmian o charakterze guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładów mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, które są podstawą do rozpoznania choroby zawodowej. Rozpoznając odwołanie od powyższego orzeczenia lekarskiego, Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (dalej IMP) orzeczeniem lekarskim z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] potwierdził wcześniejsze rozpoznanie. Konsultacja laryngologiczna i foniatryczna wykazała przewlekły prosty nieżyt krtani, podejrzenie grzybicy oraz cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej. Wskazano na schorzenia współistniejące: stan po strumectomi, stan po tonsillectomi oraz astmę oskrzelową. W uzasadnieniu stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej; przeprowadzona ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że dolegliwości M. N. wiążą się z nadmiernym wysiłkiem głosowym.

Rozpoznając odwołanie Strony, złożone od owej decyzji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu (dalej Wojewódzki Inspektor), decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] maja 2007 r.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. Organ II instancji podkreślił, że podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie WCMP z dnia [...] września 2006 r. [...] BP-27/2006 i orzeczenie lekarskie IMP z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], a także wywiad epidemiologiczny. Zdaniem organu, jednostki służby zdrowia, które wydały orzeczenia są wiodącymi w kraju placówkami naukowo-badawczymi w dziedzinie medycyny pracy. Orzeczenie lekarskie IMP w myśl przepisów jest orzeczeniem ostatecznym i nie ma postaw, by ponownie kierować Stronę na badania lekarskie w kierunku rozpoznania choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) Skarżąca ponownie powołała się na wyniki badań, jakim poddała się w Samodzielnym Publicznym Szpitalu nr [...] na Oddziale [...] (dalej Szpital nr [...]). Jej zdaniem zespół lekarzy specjalistów stwierdził niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni oraz trwałą dysfonią. Skarżąca od kilkunastu lat leczy się u foniatry, a powyższa decyzja jest dlań krzywdząca. W postępowaniu sądowoadministracyjnym Skarżąca przedłożyła kserokopie obszernej dokumentacji medycznej (k. 3, 12-32v, 50-57, 75-76v akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. - IV SA/Po 381/08 oddalił skargę na decyzję z dnia [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu Sąd podniósł w szczególności, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia z 2002 r. Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. za chorobę zawodową uważa się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do rozporządzenia z 2002 r. Rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2002 r., którzy wydają w tym zakresie stosowne orzeczenia, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Ocenę narażenia zawodowego odnosi się m. in. do sposobu wykonywania pracy, a więc określenia stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażem czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie narządu lub układów organizmu ludzkiego (§ 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r.). Orzeczenie lekarskie IMP z dnia [...] grudnia 2006 r. potwierdziło negatywną obserwację WCMP w kierunku przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przeprowadzona ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu. Zwarcie fonacyjne pełne. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych równy. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Nie wykazano zmian organicznych na fałdach głosowych w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, które uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu znajdującej się pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Jednostki służby zdrowia, które wydały orzeczenia, zapoznały się w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego z dokumentacją lekarską leczenia foniatrycznego, w tym z kartą informacyjną Szpitala nr [...] z dnia [...] 05.2006 r., jednak jednostki te nie są związane opiniami wydawanymi przez inne nieuprawnione w tej dziedzinie placówki zdrowia.

Od powyższego wyroku Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2007 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wyrokowi zarzucono: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm., dalej ppsa) w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm., dalej kpa), naruszenie art. 151 ppsa oraz naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ppsa w zw. z § 8 ust. 2 i § 1 rozporządzenia z 2002 r. oraz pkt 15 ppkt 3 załącznika do rozporządzenia z 2002 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w przedmiotowej sprawie zabrakło wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i przekonywającego uzasadnienia, dlaczego organy administracji i Sąd pierwszej instancji odmówiły wiarygodności wynikom badań przedstawionych przez Skarżącą, a wykonanych w szpitalu klinicznym Uniwersytetu [...], co zgodnie z § 5 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. przesądza o jego uprawnieniu do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Wyniki badań przedstawionych przez Skarżącą zostały podpisane przez lekarza specjalistę z dziedziny foniatrii, otolaryngologii oraz ordynatora Oddziału [...] wskazanego wyżej szpitala. Opinie jednostek medycyny pracy nie były podpisane przez żadnego specjalistę z dziedziny foniatrii i otolaryngologii. W ocenie Skarżącej organ administracyjny orzekający w sprawie choroby zawodowej ma obowiązek w równym stopniu respektować wnioski płynące z opinii uprawnionej do orzekania o chorobie zawodowej jednostki medycyny pracy, jak i innych placówek medycznych. Ustalając, że występują rozbieżności co do oceny stanu zdrowia Skarżącej pod kątem występowania choroby zawodowej, wydane opinie nie zostały uzupełnione, nie zlecono również wykonania dalszych badań czy konsultacji. Nie została przeprowadzona wszechstronna analiza całokształtu materiału dowodowego, szczególnie w sytuacji posiadania przeciwnych opinii biegłych. Oddalając skargę WSA nie wskazał podstawy prawnej proceduralnej bądź materialnej, która ograniczałaby Skarżącą w udowadnianiu swych twierdzeń wszelkimi możliwymi środkami dowodowymi, a w szczególności w sposób przekonywający nie uzasadnił, dlaczego posiadając w aktach sprawy powołaną dokumentację medyczną, ostatecznie uznał, że mimo sprzeczności materiału dowodowego i niedokonania analizy przez organ sprzecznych dowodów, stanowisko tego organu uznał za prawidłowe.

Wyrokiem z dnia 21 maja 2009 r. - II OSK 179/09 (dalej wyrok NSA – II OSK 179/ 09) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] października 2008 r. - IV SA/Po 381/08 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej i przekazał sprawę WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył w uzasadnieniu, że podstawę materialnoprawną wydania decyzji przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu stanowiło rozporządzenie z 2002 r. NSA podkreślił, że w dacie wydania wyroku przez WSA w Poznaniu ogłoszony był już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. - P 23/07 (Dz. U. 116/08/740; OTK-A 2008/5/82- dalej wyrok TK – P 23/07). Wyrokiem tym Trybunał stwierdził, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz. U. 21/98/94 ze zm.- dalej kp) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115) są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem z momentem ogłoszenia wyroku TK - P 23/07 nastąpiło uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt ten winien zostać uwzględniony przez WSA orzekający w sprawie.

Trybunał Konstytucyjny we wskazanym wyżej wyroku jednocześnie orzekł, że przepisy rozporządzenia z 2002 r. tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie orzekania przez Sąd I instancji te normy prawne formalnie obowiązywały. W ocenie NSA przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego. Odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania i jako akt niższej rangi nie powinien być stosowany do dnia jego wejścia w życie. Samo odroczenie orzeczenia ma bowiem na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym.

W ocenie NSA istotne znaczenie ma problem skutku wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla kontrolowanej w sprawie decyzji, wobec braku przepisu materialnoprawnego, będącego podstawą dla rozpoznania roszczeń Skarżącej, a odnoszących się do braku stwierdzenia istnienia u niej choroby zawodowej. Mimo odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej rozporządzenia z 2002 r., przepisy te nie mogły stanowić podstawy zaskarżonego wyroku, bowiem orzeczenia sądowe nie mogą opierać się na prawie, co do którego stwierdzona została niezgodność z Konstytucją. Z uwagi na niezgodność rozporządzenia z 2002 r. z Konstytucją, bezprzedmiotowa staje się ocena zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do poszczególnych regulacji zawartych w rozporządzeniu. NSA uznał za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 75 w zw. z art. 77 kpa i art. 151 ppsa) przez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia rozpoznawanej sprawy i nieuprawnione przyjęcie, że ustalenia poczynione zgodnie ze wskazanymi wyżej normami, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja, oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać.

1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269 ze zm., dalej ussa) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

2. Sąd, któremu sprawa została przekazana, jak w tym przypadku, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, co oznacza, że sąd ponownie rozpoznający sprawę winien stosować się do wyjaśnień istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie (art. 190 ppsa).

3. Stwierdzenie niekonstytucyjności rozporządzenia z 2002 r. wyrokiem TK – P 23/07 winno być uwzględnione w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej, lecz nie wskazuje na brak podstaw materialnoprawnych orzekania, przy uwzględnieniu normatywnych regulacji konstytucyjnych, ustawowych, w sferze prawa europejskiego i międzynarodowego.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U.78/97/483, sprost. 28/01/319, zm. 200/06/1471- dalej Konstytucja), każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy; sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa. Zgodnie z art. 81 Konstytucji, praw określonych - w szczególności - w art. 66, można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Źródłami prawa powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1 Konstytucji). Polski normodawca obowiązany jest uwzględnić standardy prawa międzynarodowego i wspólnotowego, przy tworzeniu prawa krajowego. Także polskie organy stosujące prawo, obowiązane są uwzględnić regulacje prawa międzynarodowego i wspólnotowego.

Źródłami prawa pracy, prócz polskich ustaw, rozporządzeń i układów zbiorowych, są także międzynarodowe źródła prawa pracy i wspólnotowe źródła prawa pracy. W doktrynie wskazuje się, że międzynarodowymi źródła prawa pracy są umowy międzynarodowe o różnych nazwach (w szczególności konwencje, karty, pakty, układy, traktaty itp.) a także umowy, wiążące dwa lub więcej państw i odnoszące się do indywidualnych lub zbiorowych stosunków pracy. Do międzynarodowych źródeł prawa pracy zalicza się nadto akty prawne, stanowione w ramach Międzynarodowej Organizacji Pracy (dalej MOP) - w szczególności konwencje i zalecenia MOP. Polska należy do grupy 7 państw członkowskich MOP, które ratyfikowały powyżej 80 konwencji- w zakresie prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy- głównie starszych (Ludwik Florek, Michał Seweryński "Międzynarodowe prawo pracy" W-wa 1988 s. 64 i n.; L. Florek "Międzynarodowe źródła prawa pracy" w: [red. L. Florek] "Źródła prawa pracy" Liber 2000 seria monografie WPiA UW s. 61 i n., Andrzej M. Świątkowski "Międzynarodowe prawo pracy" t. I Międzynarodowe publiczne prawo pracy" wol. 1 C.H. Beck 2008 s. 51-61 nb 23-27; s.123- 124 nb 48; Teresa Wyka "Bezpieczeństwo i ochrona zdrowia pracowników w działalności normotwórczej MOP" PiZS 12/01/2 i n.; część opublikowana w zbiorze w opr. M. Seweryńskiego "Konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy ratyfikowane przez Polskę" IWZZ 1983).

Źródłami europejskiego prawa pracy są Traktaty, rozporządzenia, dyrektywy i zalecenia, Europejska Karta Społeczna z 1961 r. (ratyfikowana przez Polskę 25 czerwca 1997 r.- Dz. U. 8/97/67, w wersji ustalonej Protokołem zmieniającym Europejską Kartę Społeczną, sporządzonym w Turynie 21 października 1991 r.), Konwencja o ochronie praw człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona kolejnymi Protokołami- Dz.U. 61/93/284 ze zm.- w zakresie, w jakim jej postanowienia odnoszą się do pracy; umowy międzynarodowe zawierane między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a państwami trzecimi.

4. Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy należy do materii ustawowej. Regulacja ustawowa zagadnienia chorób zawodowych w Polsce w dacie wydania zaskarżonej decyzji miała charakter blankietowy- ze szkodą dla ochrony praw pracowniczych. W szczególności brak było ustawowej definicji choroby zawodowej. Definicji takiej nie zawierała ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j.t. Dz.U. 21/98/94 ze zm.) w brzmieniu z daty wydania zaskarżonej decyzji, ani też ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. 199/02/1673 ze zm.) bądź obowiązująca do 31 grudnia 2002 r. ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (j.t. Dz.U. 30/83/144 ze zm.; krytyczna glosa Jarosława Jankowiaka do wyroku SN z 5.4.2005 r.- I UK 218/04- LEX/El 2008 nr 88958). Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2 (chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska), ustawodawca zaliczył wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia (art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - j.t. Dz.U. 122/06/851 ze zm.). Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się także właściwemu inspektorowi pracy (art. 235 § 1 kp; § 3 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r.)- obecnie działającemu na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. 89/07/589).

5. Trybunał Konstytucyjny w cz. III p. 5 uzasadnienia wyroku P 23/07 wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia winien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Mimo określenia przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 kp w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz przepisy rozporządzenia z 2002 r. tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (art. 190 ust. 3 Konstytucji; Dz. U. 116/08/740 z dnia 02 lipca 2008 r.), przepisy te z chwilą ogłoszenia wyroku TK, utraciły domniemanie konstytucyjności a ostateczna decyzja administracyjna – przy uwzględnieniu charakteru niekonstytucyjności - winna być uchylona na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji). Biorąc pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim regulacjami, Sąd uznaje, że w obrocie prawnym nie mogą pozostawać: zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, oparte na regulacjach rozporządzenia z 2002 r. uznanych za niezgodne z normami konstytucyjnymi. Oceny tej nie zmienia fakt, że w zarówno decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2007 r. jak i decyzja organu odwoławczego z [...] 21 maja 2007 r., zapadły przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Jak stwierdził NSA rozpoznając złożoną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, przepis uznany przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego. Obalenie zatem domniemania zgodności z Konstytucją rozporządzenia z 2002 r. oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie, a także zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały na podstawie przepisów prawnych niezgodnych z Konstytucją. Decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa.

6. Organy obu instancji zaniechały podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia rozpoznawanej sprawy i nieuprawnione było przyjęcie, że ustalenia poczynione zostały zgodnie ze wskazanymi wyżej normami z art. 7, art. 75 w zw. z art. 77 kpa, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy (s. 9 uzasadnienia wyroku NSA – II OSK 179/09). Trybunał Konstytucyjny w punkcie 4 części III uzasadnienia wyroku P 23/07, przywołując bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych wskazał, że rozporządzenie z 2002 r. zawiera regulacje procesowe, które nie modyfikują postępowania przewidzianego przez kpa i obowiązującej na jego gruncie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa); stanowią jedynie jego uzupełnienie, uszczegółowienie i dostosowanie do specyfiki rozpatrywanych spraw. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest dowodem w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (ma walor opinii biegłego), musi być szczegółowo uzasadnione i podlega ocenie organu administracji, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną. Przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia nie wprowadza "toku instancji" przed jednostkami orzeczniczymi, gdyż jednostka orzecznicza II stopnia nie weryfikuje prawidłowości orzeczenia jednostki I stopnia, a jedynie przeprowadza ponowne badanie, wydając kolejną opinię biegłego wskutek złożenia wniosku dowodowego przez stronę postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 78 kpa. Związanie organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 5-6 rozporządzenia z 2002 r. o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia i zasadą swobodnej oceny dowodów, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim i oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeśli przed wydaniem decyzji inspektor sanitarny stwierdzi, że zebrany materiał jest niewystarczający, winien zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację i podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Jeśli orzeczenie lekarskie jest niejasne, niepełne albo sprzeczne z innymi dowodami, winno być ono uzupełnione przez zakład społecznej służby zdrowia, który je wydał, względnie winna być zasięgnięta dodatkowa opinia jednostki organizacyjnej służby zdrowia, który je wydał, względnie winna być zasięgnięta dodatkowa opinia jednostki organizacyjnej służby zdrowia zajmującej się zagadnieniami będącymi przedmiotem sporu. Zaniechanie przez organ drugiej instancji skonfrontowania w toku postępowania administracyjnego rozbieżnych opinii stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (wyrok WSA w Warszawie z 16.1.2006 r. – I SA/Wa 1221/04).

7. Zagadnienia analizowane przez Trybunał Konstytucyjny były przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego, Sądów Administracyjnych i refleksji doktryny od wielu lat. Już pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 65/83/294 ze zm.- dalej rozporządzenie z 1983 r.) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej w rozumieniu § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (wyroki NSA z: 15.3.1994- SA/Wr 147/94- Prok. i Pr.- dodatek- 2/95/53; 19.2.1999- II SA/Wr 1452/97- ONSA 2/00/63; 30.6.1981- II SA 33/81- ONSA 1/81/65, 6.8.1998- II SA/Wr 1980/98 niepubl., akceptowane przez B. Gudowską "Choroby zawodowe" PiZS 4/03/18, 23; wyrok NSA z: 5.11.1998- I SA 1200/98) i jako takie podlega swobodnej ocenie dowodów (art. 80 kpa). Pogląd ów jest w pełni aktualny pod rządem rozporządzenia z 2002 r. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 105/09/869- dalej rozporządzenie z 2009 r.). W wyniku tej oceny decydent procesowy (organ administracji publicznej I i II instancji), może ową opinię uznać, bądź też nie (odpowiednio- Tadeusz Widła "Ocena dowodu z opinii biegłego" Wyd. UŚ 1992 s. 82 i nast.). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że kontrola opinii biegłego winna polegać na sprawdzeniu prawidłowości - z punktu widzenia wymagań logiki i zasad doświadczenia życiowego - rozumowania przeprowadzonego w jej uzasadnieniu (odpowiednio- orz. SN z: 3.11.1976- IV CR 481/76- OSNC 5-6/77/102, akceptowane przez E. Wengerka w: "Kpc z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2 s. 461 uw. 12; 15.6.1970- I CR 224/70- Biul. SN 11/70/203, postanowienie SN z 7.11.2000- I CKN 1170/98- OSNC 4/01/64, akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Komentarz do kpc" LexisNexis 2009 t. 1 s. 759 uw. 19-21).

Pomiędzy decydentem procesowym a biegłym istnieje zasadniczy podział ról- biegły jest pomocnikiem decydenta procesowego w zakresie dostarczania decydentowi procesowemu wiadomości specjalnych; do biegłego nie należy jednak ustalanie stanu faktycznego ani rozstrzyganie zagadnień prawnych (orz. SN z: 26. 11.1949- WaC 167/47- DPP 6/50/56; 17.11.1967- I PR 355/67- OSNC 6/68/109, akceptowane przez T. Erecińskiego- op.cit. s. 754 uw. 5, s. 760 uw. 23; E. Wengerek- op.cit. s. 460 uw. 9 i akceptowane przez Komentatora orzecznictwo SN). W szczególności utrwalonym jest pogląd, że zagadnienie związku przyczynowego bądź przyczynienia się do powstania szkody, należą do kwestii prawnych (odpowiednio- wyrok SN z: 25.4.1997- I CKN 60/ 97 - OSNC 11/97/173; 6.6.1997- II CKN 213/97- OSNC 1/98/5), tym bardziej, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (wyrok SN z: 19.7.1984- II PRN 9/84- OSNC 4/85/53; 4.6.1998- III RN 36/98- OSNP 6/99/192; 11.3.1999- III RN 128/98- OSNP 24/ 99/771; wyrok NSA- OZ w Łodzi, omówiony przez G. Romanowskiego "Wystarczy praca w hałasie"- Rzeczpospolita z 4.11.2002 s. C1). Ustalenie listy chorób zawodowych w rozporządzeniu z 2002 r. miało doniosłe skutki prawne, polegające na domniemaniu zawodowego pochodzenia choroby wymienionej w wykazie; jeśli u pracownika stwierdzono wymienioną w wykazie chorobę i wykonywał on pracę w warunkach narażających na jej powstanie, zbędny był dowód na istnienie wpływu warunków pracy na zachorowanie (B. Gudowska- op. cit. s. 16- 17, 23 i przytoczone przez Autorkę orzecznictwo i piśmiennictwo).

8. W niniejszej sprawie organy obu instancji z naruszeniem art. 80 kpa nie dokonały oceny zebranych w sprawie dowodów i z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa nie zaprezentowały owej oceny w uzasadnieniu decyzji obu instancji; nie ustaliły w oparciu o przedstawione dowody (które in gremio – bezpodstawnie – pominęły), stanu faktycznego w zakresie istotnym z punktu widzenia normy prawa materialnego; z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie dokonały koniecznych ustaleń w zakresie stanu zdrowia pracownika, jak i w zakresie wyników badań pracownianych wykonanych na Oddziale [...] (k. 16 akt administracyjnych; k. 3, 12-32v, 50- 57, 75-76v akt sądowych).

Uchybieniem organów obu instancji było nie uwzględnienie przy ocenie dowodów – wbrew obowiązkowi oceny wszystkich zebranych dowodów – dowodów z dokumentów lekarskich, przedkładanych przez Skarżącą, przy błędnym stanowisku Wojewódzkiego Inspektora, że "dla organu państwowej inspekcji sanitarnej dokumentacja laryngologiczna i foniatryczna pochodząca z jednostek nieuprawnionych, tzn. niewymienionych w § 5 rozporządzenia, nie może być podstawą do wydania decyzji administracyjnej w sprawie choroby zawodowej" (k. 25 administracyjnych). Przeciwnie – jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem; w szczególności dowodem mogą być dokumenty, [...] opinie biegłych (art. 75 § 1 kpa). Dokumentacja lekarska jest bowiem dowodem z dokumentu prywatnego (art. 245 kpc w zw. z art. 75 § 1 kpa; Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 uw. 1d do art. 75; uw. 5 do art. 76), sporządzonego przez dysponującego wiedzą fachową lekarza i którego wartość dowodowa jest znaczna (K. Knoppek "Dokument w procesie cywilnym" Poznań 1993 s. 110-111; T. Nowak "Dowód z dokumentu w polskim procesie karnym" s. 71 i n.; akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Kpc. Komentarz" LexisNexis 2009 t. 1 s. 713 uw. 17). Owa dokumentacja medyczna (w oryginale bądź uwierzytelnionych odpisach), winna była znaleźć się w aktach administracyjnych.

Dodatkowo trafnie Skarżąca podniosła, że zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych są jednostkami orzeczniczymi I stopnia. Obowiązkiem organów administracji publicznej było zatem wyjaśnienie na podstawie informacji Rektora Uniwersytetu [...], czy ów Oddział Kliniczny [...] katedrą, poradnią bądź kliniką chorób zawodowych Akademii Medycznej (bądź jej następcy prawnego - Uniwersytetu Medycznego) w [...]. Zatem zastosowanie przez Wojewódzkiego Inspektora także kryterium formalnego ("dla organu państwowej inspekcji sanitarnej dokumentacja laryngologiczna i foniatryczna pochodząca z jednostek nieuprawnionych, tzn. nie wymienionych w § 5 rozporządzenia [z 2002 r.], nie może być podstawą do wydania decyzji administracyjnej w sprawie choroby zawodowej" (k. 25 akt administracyjnych) było – w tym tylko zakresie - co najmniej przedwczesne. W prawie polskim nie obowiązuje legalna teoria dowodów, która nakazywałaby odrzucać dowody tylko dlatego, że nie pochodzą od podmiotów, które ustawodawca nakazuje oceniać według innych kryteriów, niźli pozostałe.

9. Choć jednostki orzecznicze "nie są związane opiniami wydawanymi przez inne nieuprawnione w tej dziedzinie placówki służby zdrowia" (k. 25 akt administracyjnych), to żadna norma – ustawowa bądź zawarta w rozporządzeniu z 2002 r. – nie pozwala, by jednostki orzecznicze w swych orzeczeniach lekarskich przedłożoną dokumentację lekarską pomijały bądź nie odnosiły się doń merytorycznie. W § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. normodawca wprost wskazywał, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie [...] na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji lekarskiej pracownika. Zatem jednostki orzecznicze obu stopni mają obowiązek starannie i konkretnie odnieść się do takich dokumentów lekarskich, bowiem tylko wówczas można prześledzić tok rozumowania lekarzy wydających orzeczenie lekarskie i ocenić, czy jest ono weryfikowalne i trafne. W niniejszej sprawie tylko wówczas można odpowiedzieć na pytania istotne dla rozstrzygnięcie sprawy, czy rozpoznanie "Podczas fonacji niepełne zwarcie fonacyjne głośni w ponad ½ długości [...] amplituda skrócona, zwarcie fonacyjne niepełne" (ustalone podczas badań w Szpitalu nr 2 w dniach [...] 2006 r.) mogło ustąpić w dniach [...] (k. 10, 14, 16 akt administracyjnych) i dlaczego takie objawy nie stanowią niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałd głosowych z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałej dysfonii w rozumieniu punktu 15 ppktu 3 załącznika do rozporządzenia z 2002 r.

10. Tylko wówczas organy Inspekcji Sanitarnej związane są ustaleniami uprawnionych jednostek medycznych w zakresie diagnozowania chorób zawodowych (k. 19 akt administracyjnych), gdy orzeczenia lekarskie są spójne, zupełne i odnoszą się w sposób logiczny i weryfikowalny do zebranych w sprawie dokumentów medycznych pracownika, a w świetle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego Inspektor Powiatowy, a następnie Inspektor Wojewódzki, w wyniku należytej oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów trafnie uznają, że owo orzeczenie lekarskie mogą podzielić (art. 80 w zw. z art. 84 § 1 kpa). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że to decydent procesowy winien sprawdzić poprawność poszczególnych elementów składających się na trafność wniosków końcowych opinii (odpowiednio- na tle art. 278 kpc- wyrok SN z 3.11.1976 r. – IV CR 481/76- OSNC 5-6/77/102, akceptowany przez E. Wnegerka w: "Kpc z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2 s. 461 uw. 12, który to pogląd pozostaje w pełni użyteczny na tle art. 80 i art. 84 kpa). Z uzasadnienia orzeczenia WCMP z dnia 25 września 2006 r. wynika, że "Przeanalizowano dokumentację lekarską lekarzy leczących, dokumentację badań profilaktycznych, wyniki wykonanych badań oraz ocenę narażenia zawodowego dokonaną przez pracodawcę (zaświadczenie o przebiegu pracy zawodowej, karta oceny narażenia zawodowego)" nie wskazuje, jakie konkretnie dokumenty lekarskie zostały poddane analizie, ani jakie względy zadecydowały o dokonaniu odmiennych ustaleń, niż w szczególności zawarte w karcie informacyjnej z dnia [...] maja 2006 r. Szpitala nr 2 (z akt administracyjnych wynika, że karta ta złożona została do tych akt dopiero dnia [...] stycznia 2007 r. – w załączeniu do odwołania z dnia [...] stycznia 2007 r.; k. 10, 16-18 akt administracyjnych). W szczególności z uzasadnienia orzeczenia WCMP nie wynika, czy rozpoznanie "podczas fonacji niepełne zwarcie fonacyjne głośni w ponad ½ długości" odpowiada rozpoznaniu "Zaburzenia czynnościowe głosu pod postacią dysfonii hyperfunkcjonalnej [...] Nie stwierdzono w narządzie głosu zmian [...] wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładów mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, które są podstawą do rozpoznania choroby zawodowej... (k. 10, 16 akt administracyjnych). Z uzasadnienia orzeczenia IMP nie wynika, czy rozpoznanie "podczas fonacji niepełne zwarcie fonacyjne głośni w ponad ½ długości" odpowiada rozpoznaniu "[...] fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu. Zwarcie fonacyjne pełne" (k. 10, 14 akt administracyjnych). Organ odwoławczy, mimo że Odwołująca się wskazała na sprzeczność obu orzeczeń lekarskich z innymi dowodami (w szczególności z kartą informacyjną Szpitala nr 2 z dnia 30 maja 2006 r.) i podniosła, że uprzednio żaden ze specjalistów foniatrów czy laryngologów nie podejrzewał u Niej grzybicy, nie wystąpił do IMP o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego w tym zakresie ani nie wystąpił do innej jednostki orzeczniczej II stopnia (np. IMP w Sosnowcu) o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego, w którym w nowej opinii (art. 84 § 1 kpa) z udziałem lekarza specjalisty foniatry doszłoby do starannego i rzetelnego odniesienia się do owych rozpoznań. Orzeczenie takie winno spełniać cechy opinii biegłego ( art. 84 § 1 kpa)- nie może ograniczać się do lakonicznych stwierdzeń, lecz winno zawierać wszechstronne wyjaśnienie wątpliwości i uzasadnienie przekonujące i dostępne dla stron i organów prowadzących postępowanie. Organy obu instancji nie poddały owych orzeczeń ocenie z punktu widzenia sposobu motywowania każdego z nich, zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej; nie poddały żadnej analizie przywołanych badań; nie ważyły, w jakim stopniu przyjęcie przez Autorów orzeczeń lekarskich sprzecznych z innymi dowodami założeń co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zaciążyło na konkluzji owych orzeczeń. Zgodnie bowiem z regułami wnioskowania dedukcyjnego, tylko wówczas możemy oczekiwać niezawodnego rezultatu wnioskowania w postaci prawdziwego wniosku, gdy prawdziwe były przesłanki wniosku ( Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s.155- 156). Takie uzasadnienie wykluczało uznanie orzeczenia IMP i WCMP. Uchybienie temu obowiązkowi stanowiło inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (odpowiednio - wyrok WSA w Warszawie z 16.1.2006 r. – I SA/Wa 1241/04; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, o których mowa w § 7 ust. 1-3 rozporządzenia z 1983 r., obowiązane były przesyłać państwowemu terenowemu inspektorowi sanitarnemu orzeczenie lekarskie w r a z z posiadaną niezbędną dokumentacją. Rozporządzenie z 2002 r. nie zawiera wprost takiego przepisu, lecz nie ulega wątpliwości, że skoro właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, to taką samą normę należy wyprowadzić z art. 80 i art. 81 kpa w zw. z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. Żaden z lekarzy, opracowujących orzeczenia lekarskie, nie zwrócił się o uzupełnienie źródłowej dokumentacji medycznej Zainteresowanej w trybie § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.; ani WCMP, ani IMP nie przesłał Powiatowemu Inspektorowi wraz z orzeczeniami lekarskimi dokumentacji przeprowadzonych przez siebie badań. Organy administracji państwowej nie uzupełniły w tej materii zebranego w sprawie materiału dowodowego w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. Uchybienia te są tym bardzie istotne, że w postępowaniu przed Sądem powszechnym strona może odnosić się do owych dokumentów źródłowych, zadawać w oparciu o nie pytania biegłym; w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest owych możliwości pozbawiona (art. 106 § 3 i 5 ppsa), zatem to na organach administracji publicznej spoczywa ciężar zapewnienia stronie w tej materii aktywnego udziału w postępowaniu ( art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 81 kpa).

11. Mając na uwadze wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, mimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. W ocenie Sądu odsyłanie strony na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji winny wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego- w szczególności wynikającą z nowelizacji Kodeksu pracy, dokonanej ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 99/09/825) i wejścia w życie rozporządzenia z 2009 r. W szczególności w § 11 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. normodawca wskazał, że z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Powiatowy Inspektor winien zobowiązać Skarżącą do złożenia w konkretnym terminie oryginałów lub potwierdzonych "za zgodność" odpisów Jej dokumentacji medycznej, a nadto zażądać od placówek medycznych i jednostek orzeczniczych obu stopni dokumentacji źródłowej badań Skarżącej. Dysponując tą dokumentacją Powiatowy Inspektor rozważy potrzebę zwrócenia się do IMP w Łodzi o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego bądź do IMP w Sosnowcu o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego, w którym - po ewentualnym ponownym badaniu M. N. - odniesie się on do konkretnych dokumentów lekarskich; szczegółowo i zrozumiale dla Strony i organów procesowych wyjaśni istotę rozpoznania.

Jedynie na marginesie należy wskazać, że wystąpienie przez Skarżącą na drogę administracyjną nie wyklucza możliwości dochodzenia przez Nią odszkodowania na podstawie prawa cywilnego przed Sądem Powszechnym (odpowiednio- wyrok SN - I PK 256/07- omówiony przez M. Rzemka w Rzeczpospolitej z 29.8.2008 r.- C4).

W związku z powyższym Sąd, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP, art. 4 ussa i art. 190 ppsa, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia z 2002 i uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa. Przepisu art. 152 ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia.

/-/ T. Gieremek /-/ G. Radzicka /-/M. Dybowski

KB/