Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1006/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 18 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 23 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant referent-stażysta Renata Tomaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2014 uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr [...] z dnia [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., Nr L 030, str. 16-99 - dalej zwane Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009), art. 72 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE. L z 2013 r. Nr 347, póz. 608), art. 11, art. 12, art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. (WE) z 02 grudnia 2009 r.. Nr L 316, str. 65-112, ze zm), art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L z 2014 r., Nr 181, poz.48), art. 1 pkt 2, art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1-2, art. 7 ust. 1, ust. 1a, art. 18 ust. 1-3 art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 1164), art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308), § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1518), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania E. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu 15 maja 2014 r. strona złożyła w BP wniosek o przyznanie płatności na rok 2014.

W dniu 25 czerwca 2014 r. organ wezwał stronę na podstawie art. 64 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych polegających na niepodpisaniu wniosku. Wezwanie doręczono 1 lipca 2014 r. W dniu 3 lipca 2014 r. strona uzupełniła brak.

W dniu 23 stycznia 2015 r. Kierownik BP wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Postanowienie doręczono 28 stycznia 2015 r.

W dniu 2 lutego 2015 r. strona złożyła zażalenie na w/w postanowienie.

Postanowieniem z dnia [...] organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowienie doręczono w dniu 9 marca 2015 r.

W dniu [...] Kierownik BP wydał decyzję o odmowie przyznania płatności bezpośrednich. W dniu 1 czerwca 2015 r. E. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powołał się na ustawę z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Art. 7 ustawy stanowi: "1. Rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

la. Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa wart. 6 ust. lakapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, o której mowa w ust. 2a, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na l ha tej powierzchni.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy "Płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu sq przyznawane na wniosek rolnika.". Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy "Wniosek o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja." W myśl art. 18 ust. 3 ustawy "Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu.". Zgodnie z art. 19 ust. l Ustawy "Płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu są przyznawane w drodze decyzji."

W przedmiotowej sprawie strona w terminie wskazanym w art. 18 ust. 2 ustawy złożyła niepodpisany formularz wniosku o przyznanie płatności. Podpisy strona złożyła dopiero w dniu 3 lipca 2014 r. na wezwanie organu z dnia 25 czerwca 2014 r. do usunięcia braków formalnych wniosku. W związku z tym organ uznał, że kompletny wniosek, wolny od braków, został złożony w dniu 3 lipca 2014 r. i odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy, ustawa określa "zasady i tryb:

przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego,

przeprowadzania kontroli,

wypłaty rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego - w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1,

lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej.".

W myśl art. 3. ust. 1 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. l pkt l, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z powyższego wynika, że jeżeli dany przypadek jest uregulowany w przepisach rozporządzeń wydawanych przez Komisję (UE) lub Radę (UE) to w pierwszej kolejności stosujemy przepisy unijne. Niekiedy zatem pewne postanowienia przepisów krajowych będą wyłączone i zamiast nich stosowane będą wyłącznie przepisy unijne.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 "Każdego roku rolnicy składają wnioski o płatności bezpośrednie, wskazując stosownie do sytuacji:

wszystkie działki rolne leżące na terenie danego gospodarstwa oraz, w przypadku gdy państwo członkowskie stosuje art. 15 ust. 3, liczbę drzew oliwnych oraz ich rozmieszczenie na działce;

uprawnienia do płatności deklarowanych do aktywowania;

wszelkie inne informacje przewidziane w niniejszym rozporządzeniu lub przez dane państwo członkowskie."

Treść pojedynczego wniosku reguluje art. 12 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Zgodnie z tym przepisem "1. Pojedynczy wniosek zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w szczególności:

tożsamość rolnika;

system lub systemy pomocy, których dotyczy wniosek;

identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 do celów systemu płatności jednolitej;

szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, w stosownych przypadkach, ich użytkowanie oraz informację, czy dana działka rolna jest nawadniana;

oświadczenie rolnika, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy.

2. W celu identyfikacji uprawnień do płatności, o których mowa w ust. l lit. c), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają identyfikację uprawnień do płatności zgodną z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 niniejszego rozporządzenia;

W celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. l lit. d), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej.

Jeśli nastąpiły jakiekolwiek zmiany, szczególnie odnośnie do przeniesień uprawnień do płatności zgodnie z art. 43 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 lub jeśli jakakolwiek informacja podana we wcześniej ustalonym formularzu, o którym mowa w ust. 2 i 3, jest błędna, przy składaniu wniosku rolnik wprowadza poprawki w formularzu.

Jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje zaktualizowaną powierzchnię każdej z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowe granice działki referencyjnej.

5.W pierwszym roku stosowania systemu płatności jednolitej państwa członkowskie mogą stosować odstępstwo od przepisów niniejszego artykułu i art. 13 odnośnie do uprawnień do płatności, jeśli uprawnienia do płatności nie będą ostatecznie ustalone w ostatecznym terminie składania pojedynczych wniosków. Odstępstwa przewidziane w akapicie pierwszym stosuje się również odnośnie do pierwszego roku, w którym do systemu płatności jednolitej wprowadzane są nowe sektory, a uprawnienia do płatności dla rolników, których takie wprowadzenia dotyczą, nie są jeszcze ostatecznie ustalone.".

Zgodnie z art. 11 ust 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 rolnik może złożyć tylko jeden wniosek o przyznanie pomocy obszarowej na dany rok. Pojedyncze wnioski składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja.

Przepis art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 stanowi, że "z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny.

Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiła się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny."

Organ wskazał, że w 2014 roku ostatecznym dniem na złożenie wniosku był dzień 9 czerwca 2014 r. Termin na złożenie wniosku jest terminem materialnoprawnym. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Tym samym niezłożenie w terminie do 9 czerwca 2014 r. kompletnego wniosku wyklucza możliwość otrzymania takiej płatności. Po tym terminie bowiem wygasają prawa i obowiązki o charakterze materialnoprawnym. W przedmiotowej sprawie strona złożyła kompletny wniosek w dniu 3 lipca 2014 r., to jest po terminie na złożenie wniosku z uwzględnieniem 25 dniowego okresu, o którym mowa w art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Z tego też względu należało odmówić przyznania płatności na 2014 r.

Ustosunkowując się do odwołania strony organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie przepis art. 64 § 2 kpa nie będzie miał zastosowania, bowiem istnieje przepis szczególny, który wyłącza możliwość uzupełniania braków formalnych po terminie 9 czerwca 2014 r. Przywołany wcześniej przepis art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jest zupełny i wyłącza możliwość zastosowania trybu usuwania braków formalnych wniosku art. 64 § 2 Kpa po ostatecznym terminie na złożenie wniosku tj. w przypadku po 9 czerwca 2014 roku. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 uzupełnienie wniosku po ostatecznym terminie składania wniosków jest niedopuszczalne. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że uzupełnienie braku podpisu rodzi skutek od dnia złożenia pierwotnego wniosku, czyli od dnia 15 maja 2014r. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest sposób usunięcia braku po terminie 09-06-2014 r. Po ostatecznym terminie składania wniosków niedopuszczalne jest przyjęcie jakiejkolwiek poprawki, z wyjątkiem poprawki błędu oczywistego, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Brak podpisu pod wnioskiem nie mieści się w kategoriach błędu oczywistego.

Na wymienioną decyzję E. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w dniu 15 maja 2014r. nie podpisała wniosku z uwagi na przemęczenie psychiczne i fizyczne związane z pogorszeniem się stanu zdrowia jej córki chorującej na autyzm. Po otrzymaniu wezwania do podpisania wniosku niezwłocznie uzupełniła brak formalny. Wniosek podpisała w ciągu 7 dni od otrzymania wezwania. Podniosła nadto, iż nie znała terminu o którym mowa w art.23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 gdyż nie została o nim pouczona przez Agencję. W konkluzji wnosiła o chylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. ) [dalej: p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Gdy chodzi o naruszenie przepisów postępowania podstawą uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny jest zawsze stwierdzenie przez organ naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania, natomiast inne naruszenie przepisów postępowania stwierdzone przez sąd, stanowi podstawę do uwzględnienia skargi tylko wówczas, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponadto należy podkreślić , że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.) , a więc sąd ma obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego do niego aktu administracyjnego nawet w takim zakresie , który nie został podniesiony w skardze.

W rozpoznawanej sprawie skargę należało uwzględnić gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w S. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie istota problemu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy złożenie przez skarżącą niepodpisanego wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej za 2014r. było brakiem formalnym, który mógł zostać uzupełniony w trybie art.64 § 2 K.p.a. i czy możliwe jest skuteczne uzupełnienie tego braku po 9 czerwca 2014r. tj. po upływie terminu określonego w art.23 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 licząc od ostatniego dnia na złożenie wniosku określonego w art.18 ust.2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r.

Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015r., poz. 308) , która weszła w życie 15 marca 2015r., do postępowań dotyczących płatności bezpośredniej, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Postępowanie w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało wnioskiem skarżącej z dnia 15 maja 2014r. o przyznanie płatności na rok 2014 r., a zatem stosuje się do tego postępowania przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.)[ dalej ustawa z 2007 r.].

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 2007 r. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 jeżeli spełnia określone w tym przepisie warunki.

Jak wynika z art. 18 ust. 1 i 2 tej ustawy płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, a wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja.

Zgodnie z treścią art. 18 ust. 3 ustawy termin, o którym mowa w ust. 2 nie podlega przywróceniu. Termin ten jest terminem materialnoprawnym.

Każdy wniosek o przyznanie płatności obszarowych winien zawierać elementy podania określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że powinien zawierać wskazanie osoby od której pochodzi jej żądanie i winien zostać podpisany (art.63 § 2 i 3 K.p.a.). Brak podpisu wniosku należy zatem uznać za jego brak formalny.

Tryb usuwania braków formalnych wniosku reguluje art. 64 § 2 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, niż podanie adresu wnoszącego pismo, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Do takich braków należy zaliczyć brak podpisu pod wnioskiem czy niepodanie przez wnioskodawcę np. nr PESEL, REGON lub oczywiste błędy w tych numerach.

Z treści art. 64 K.p.a. wynika, że pozostawienie podania bez rozpoznania, z innego powodu niż brak adresu, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki . Po pierwsze, gdy wnoszący podanie, mimo właściwego wezwania organu do usunięcia braków, nie usunie w terminie tych braków, i po drugie, wezwanie dotyczyć ma wymagań wynikających wprost z przepisów prawa.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r. II GSK 1115/08 (LEX nr 552746) na organie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cyfrowej (Dz.U. z 2007r., nr 46 poz. 310) i wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, a to stosownie do przepisu art. 64 § 2 K.p.a. Natomiast za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Stanowisko to należy w pełni podzielić.

Fakt, że powyższa teza została na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia nie pozbawia jej aktualności.

W rozpoznawanej sprawie E. D. w dniu 15 maja 2014r. złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2014r. lecz nie został on podpisany. W związku z czym w dniu 25 czerwca 2014r. organ I instancji wezwał skarżącą do uzupełnienia tego braku formalnego w terminie 7 dni. Wezwanie zostało doręczone w dniu 1 lipca 2014r. E. D. podpisała wniosek w dniu 3 lipca 2014r. czyli z zachowaniem wymaganego terminu. W ocenie organu skarżąca podpisała wprawdzie wniosek z zachowaniem siedmiodniowego terminu ale przepis art.64 § 2 K.p.a. nie ma zastosowania z uwagi na przepis szczególny – art.23 rozporządzenia nr 1122/2009, który wyłącza możliwość uzupełnienia braków formalnych wniosku po 9 czerwca 2014r. tj. po upływie 25 dni kalendarzowych licząc od ostatniego dnia terminu na składanie wniosku. W przekonaniu sądu taki wniosek jest nieuprawniony.

Z brzmienia art. 64 § 2 K.p.a. wynika, że uzupełnienie braku formalnego wniosku, w wyznaczonym 7- dniowym terminie, spowoduje, że wniosek będzie podlegał rozpatrzeniu tak jakby został złożony bez braków. W związku z tym uzupełnienie braku formalnego wniosku, jakim jest brak jego podpisu, w wyznaczonym 7- dniowym terminie powoduje ten skutek, że wniosek z uzupełnionym brakiem traktuje się jakby od początku został złożony bez braków. Jeżeli zatem skarżąca zachowała 7- dniowy termin do uzupełnienia braku formalnego przez podpisanie wniosku o przyznanie płatności, to ponieważ wniosek złożyła w terminie tj. 15 maja 2014r., powinien podlegać on merytorycznemu rozpatrzeniu. Gdy zaś brak formalny został uzupełniony po upływie 7- dniowego terminu, wniosek można uznać za złożony dopiero w dniu uzupełnienia braku tj. 3 lipca 2014r., a więc po upływie terminu określonego w art. 18 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także po upływie terminu wskazanego w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 1122/2009.

Stanowisko organu, uznające w okolicznościach niniejszej sprawy za nieistotną datę złożenia wniosku dotkniętego brakiem formalnym i uznające, że kompletny wolny od braków wniosek został złożony dopiero w dacie uzupełnienia braku wniosku ( 3 lipca 2014r.) jest nieprawidłowe i narusza art. 64 § 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie, i art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji Europejskiej Nr 1122/2009 przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy jest możliwe, że skarżąca uzupełniła brak formalny w siedmiodniowym terminie.

Przyjęcie, że uzupełnienie braku formalnego wniosku w terminie określonym w art. 64 § 2 K.p.a. jest bez znaczenia prawnego, jeżeli nastąpiło po terminie 9 czerwca, wbrew argumentom przytoczonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie znajduje oparcia w przepisach UE. Takie stanowisko jest uzasadnione ale w odniesieniu do braków, czy poprawek o charakterze merytorycznym, a nie braku formalnego podania, jakim jest brak jego podpisu.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Z przytoczonego przepisu, jak podnosi organ wynika, że jeżeli dany przypadek jest uregulowany w przepisach rozporządzeń wydawanych przez Komisję UE lub Radę UE to w pierwszej kolejności stosujemy przepisy unijne, w tym wypadku art. 23 rozporządzenia Nr 1122/2009

Argumenty organu, który powołuje się na regulacje art. 11 ust. 1 i 2 i art. 23 rozporządzenia Komisji Europejskiej z dnia 30 listopada 2009 r. Nr 1122/2009 (Dz. U. UE.L.2009.316.65) w sprawie szczegółowych zasad wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, w ocenie sądu są prawidłowe ale tylko w takim zakresie, w jakim dotyczą braków merytorycznych wniosków składanych przez rolników.

Z art. 11 ust. 1 i 2 wyżej wskazanego rozporządzenia wynika jednoznacznie, że rolnik ubiegający się o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy obszarowej może złożyć tylko jeden pojedynczy wniosek na rok. Pojedyncze wnioski składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja.

W art. 12 rozporządzenie Nr 1122/2009 określa, jaka powinna być treść pojedynczego wniosku stanowiąc, że zawiera on wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w szczególności tożsamość rolnika, system lub systemy pomocy, których dotyczy wniosek, identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 do celów systemu płatności jednolitej, szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i w stosownych przypadkach ich użytkowanie oraz informację, czy dana działka rolna jest nawadniana, oświadczenie rolnika, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy.

W myśl ust. 3 art. 12 rozporządzenia w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit d), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowanego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej . Ponadto materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej Przytoczone przepisy określają konieczną materialną zawartość wniosku.

Rozporządzenie KE Nr 1122/209 w art. 14 dopuszcza składanie poprawek do pojedynczego wniosku po wygaśnięciu terminu składania wniosku przewidując, że można po tym terminie dodać do wniosku poszczególne działki lub indywidualne uprawnienia do płatności, pod warunkiem, że przestrzegane są wymogi w ramach odnośnych systemów pomocy. Na takich samych warunkach można dokonać zmian dotyczących użytkowania lub systemu pomocy odnośnie do poszczególnych działek rolnych lub odnośnie do uprawnień do płatności. Ostateczny termin na ich złożenie wynika z treści art. 23 ust. 2 rozporządzenia i nie może przekroczyć 31 maja danego roku

Z brzmienia tego przepisu także jednoznacznie wynika, że chodzi o zmiany i poprawki do wniosku o charakterze merytorycznym, a nie uzupełnienie braków formalnych.

Art. 23 Rozporządzenia Nr 1122/209 reguluje złożenie wniosku po wyznaczonym terminie i przewiduje (akapit 1), że z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1% za każdy dzień roboczy. Akapit ten stosuje się także do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13 , jeżeli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. Jeżeli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny.

Z treści przytoczonych powyżej regulacji nie sposób wywieść, tak jak chce organ w rozpoznawanej sprawie, że uzupełnienie po dniu 9 czerwca 2014r. braków formalnych wniosku dokonane w trybie i w terminie określonym w art. 64 § 2 k.p.a. nie wywoła skutków prawnych przewidzianych w tym przepisie z uwagi na treść art. 23 rozporządzenia Nr 1122/209. Treść tego przepisu nie wyklucza możliwości uzupełnienia braku formalnego wniosku przez jego podpisanie jeżeli kompletny od strony merytorycznej wniosek został złożony w terminie określonym w art. 18 ust. 2 ustawy lub ewentualnie w terminie 25 dni licząc od upływu tego terminu, ale zawiera on braki formalne. Przytoczone przepisy stanowią o ograniczeniu terminu na składanie wniosków jako takich i ograniczaniu terminu na wnoszenie merytorycznych poprawek do wniosku, a nie dotyczą uzupełniania braków formalnych. Jeżeli wniosek o przyznanie płatności złożony do dnia 9 czerwca zawiera brak formalny, obowiązkiem organu jest wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia tego braku w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Jeżeli brak formalny zostanie uzupełniony w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, za datę złożenia uzupełnionego wniosku należy uznać dzień doręczenia żądania organowi, a nie dzień uzupełnienia braku. Uzupełnienie braku w trybie art. 64 § 2 K.p.a. wywołuje skutek od daty wniesienia podania. Zaakceptowanie dokonanej przez organ wykładni art. 23 rozporządzenia Nr 1122/209 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. oznaczałoby zgodę na to, że w zależności od woli pracownika organu i terminu wezwania do uzupełnienia braku, wnioskodawcy znajdujący się w takiej samej sytuacji faktycznej (złożenie do 15 maja wniosku zawierającego braki formalne) mieliby lub nie możliwość uzupełnienia braków wniosku w terminie określonym przez przepisy prawa materialnego. Np. w rozpoznawanej sprawie organ wezwał skarżącą do podpisania wniosku pismem z dnia 25 czerwca 2014r., gdy w jego ocenie uzupełnienie to nie było już skutecznie możliwe. Takie działanie narusza zasady z art. 8 i 9 k.p.a.

Z powyższych względów należało uznać, że w sprawie doszło do naruszenia: przepisów prawa materialnego tj. art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/209 przez przyjęcie, że wyklucza on możliwość uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności po 9 czerwca 2014r., przepisów prawa procesowego tj. art. 64 § 2 K.p.a. przez uznanie, że uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w trybie tego przepisu było możliwe tylko do 9 czerwca 2014r.

Pogląd, że dopuszczalne jest uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w zakreślonym przez organ terminie także po 9 czerwca danego roku jest prezentowany w orzecznictwie różnych sądów administracyjnych choć z różną motywacją (por. wyroki WSA w Gliwicach z 16 września 2014r. w spr. III SA/Gl 29/15 i z 24 września 2014r. w spr. III SA/Gl 226/15, wyroki WSA w Kielcach z 31 sierpnia 2015r. w spr. I SA/Ke 343/15 i w spr. I SA/Ke 344/15 oraz z 3 września 2015r. w spr. I SA/Ke 422/15, wyroki WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2015r. w spr. III SA/Wr 334/15 i z 23 grudnia 2015r. w spr. III SA/Wr 660/15, wyroki WSA w Lublinie z 29 grudnia 2015r. w spr. III SA/Lu 580/15 i z 3 października 2015r. w spr. III SA/Lu 214/15, wyroki WSA w Łodzi z 5 listopada 2015r. w spr. III SA/Łd 860/15 i w spr. III SA/Łd 902/15, z 10 listopada 2015r. w spr. III SA/Łd 918/15 i z 16 grudnia 2015r. w spor. III SA/Łd 932/15 i 933/15).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1a.) i c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w S. z [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej o przyznanie płatności uwzględniając stanowisko sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

d.j.