Postanowienie NSA, sygn. akt III ONP 1/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
Treść wyniku: Odrzucono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 8 § 1, art. 232 § 1 pkt 1, art. 285a § 1 i 2, art. 285d, art. 285e § 1 pkt 4, art. 285f § 1, art. 285h § 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi F. B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1325/20 oddalającego skargę F. B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 czerwca 2020 r. nr ZSPU.440.546.2019.TSZ w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku; 2. zwrócić F. B. - ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1325/20 oddalił skargę F. B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 czerwca 2020 r. nr ZSPU.440.546.2019.TSZ, zgodnie z którą umorzono postępowanie ze skargi skarżącego w przedmiocie przetwarzania jego danych osobowych przez Proboszcza parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w [...] .

Pismem z dnia 24 listopada 2021 r. (które wpłynęło do NSA w dniu 21 marca 2022 r.) F. B. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem w/w wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2021 r., prawomocnego z dniem 1 czerwca 2021 r.

Na podstawie art. 285a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") zaskarżono w całości powołany wyrok, a za podstawy skargi wskazano rażące naruszenie art. 8 i art. 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 8 i art. 10 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

Dodatkowo wskazane zostało, że w opinii skarżącego wystąpił wyjątkowy przypadek z art. 285a § 2 P.p.s.a. uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem na prawomocne rozstrzygnięcie wojewódzkiego sądu administracyjnego, mimo nieskorzystania przez strony uprzednio z przysługujących im środków odwoławczych, ponieważ skarżący wnioskował o złożenie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 5 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1325/20 przez Rzecznika Praw Obywatelskich, jednakże wniosek skarżącego nie został uwzględniony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku podlega odrzuceniu.

Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony. W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. (art. 285h § 2 P.p.s.a.). Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony w literaturze prawniczej (np. B. Dauter, R. Hauser "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych.

Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2021 r., sygn. II SA/Wa 1325/20 oddalającego skargę skarżącego wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 30 kwietnia 2021 r. Odwołując się natomiast do treści skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia z 24 listopada 2021 r. trzeba zauważyć, że skarżący nie zgadzał się - jak się okazuje - z wydanym wyrokiem, a mimo to nie skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia, tj. nie wniósł skargi kasacyjnej od w/w wyroku. Co prawda w skardze z dnia 24 listopada 2021 r. skarżący powołuje się na złożony wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich o złożenie skargi kasacyjnej, czego rzecznik odmówił, natomiast należy zauważyć, że nie ma to znaczenia w sprawie, ponieważ skarżący mógł we własnym zakresie skorzystać z przysługujących środków prawnych. Wyrok z dnia 5 marca 2021 r. uprawomocnił się - w dniu 1 czerwca 2021 r. (postanowienie z dnia 18 czerwca 2021 r.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawił argumentacji, że w niniejszej sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. Argumentem takim nie jest - w rozumieniu powołanego przepisu - podnoszenie okoliczności, że Rzecznik Praw Obywatelskich odmówił złożenia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku. Zgodnie z ustaleniami doktryny trzeba podkreślić, że Rzecznik Praw Obywatelskich może wziąć udział w toczącym się postępowaniu oraz korzystać z innych uprawnień procesowych wymienionych w art. 8 § 1 P.p.s.a., jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. Oznacza to, że decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich oraz innych podmiotów wymienionych w powołanym przepisie o udziale w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy wyłącznie do tych podmiotów, a jej słuszność nie podlega ocenie sądu administracyjnego. Trzeba ponownie podkreślić, że skoro skarżący nie zgadzał się z wydanym orzeczeniem, to miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej celem dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku w ramach podniesionych zarzutów. Przypomnieć należy, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest środkiem prawnym do zwalczania ustaleń faktów lub oceny dowodów, o czym stanowi art. 285d zdanie drugie P.p.s.a.

Okoliczność bowiem, że skarżący zrezygnował ze złożenia skargi kasacyjnej, gdyż "nie jest zainteresowany "kognicją GIODO" ani jej "wyinterpretowaniem w toku instancji" by użyć sformułowania samego Biura GIODO", nie jest "wyjątkowym przypadkiem", o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. Stanowisko skarżącego przedstawione w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, w żadnej mierze nie wyczerpuje przesłanki wykazania wyjątkowego przypadku uzasadniającego jej wniesienie. Stanowi natomiast polemikę z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2021 r. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia orzeczenia, lecz stanowi instytucję nadzwyczajną - nie może być zatem w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych. Przy składaniu skargi o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem z 24 listopada 2021 r. skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza, że mógł w ten sam sposób zwrócić się do wybranego pełnomocnika w celu złożenia skargi kasacyjnej od rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można również uznać, że po stronie skarżącego w wyniku wydania przez WSA w Warszawie wyroku z 5 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1325/20 doszło do powstania szkody. Szkoda w rozumieniu art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a. dotyczy obu jej postaci szkody rzeczywistej i utraconych korzyści (Postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I FNP 13/12), zatem odnosi się jedynie do powstania szkody majątkowej po stronie skarżącego. W niniejszej sprawie natomiast skarżący podnosi, że wydanie orzeczenia przez WSA w Warszawie 5 marca 2021 r. wyrządziło mu szkodę niemajątkową w postaci silnego stresu, uczucia poniżenia, upokorzenia, bezsilności i bezbronności. Niestety ten rodzaj szkody nie mieści się w zakresie ochrony na podstawie art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a.

W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 285h § 1w zw. z art. 285a § 2 i art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. O zwrocie wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.