Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 107/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9a, art. 142 ust. 1, art 136, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 156 par. 1 pkt 3, art. 144, art. 17 pkt 1, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 127 par. 2, art. 16, art. 107 par. 3 w zw. z art 140 w zw. z art 144
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2, art 134 par. 1, art. 135, art. 152, art. 210 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 856
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2010r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego; I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego przez nie w mocy postanowienia Starosty S. z dnia [...] roku Nr [...]; II. stwierdza nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku [...]; III. uchyla postanowienie Starosty Słupeckiego z dnia [...] roku Nr [...]; IV. określa, że zaskarżone postanowienia opisane w pkt 1 nie mogą być wykonane. /-/T. Świstak /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Zieliński


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 grudnia 1992 r. skierowanym do Urzędu Miasta w S. J. H. wniósł o zwrot szeregu wywłaszczonych w latach siedemdziesiątych nieruchomości, w tym nieruchomości położonych w S., oznaczonych numerami geodezyjnymi 72/1 i 72/1 o powierzchni 1,2748 ha wywłaszczonych decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. Nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] 2008 r. Nr [...] , Starosta S. działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 123 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej k.p.a.), zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. Nr ZGT-8221/82/79. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że pismem z 25 sierpnia 2006 r. J. H. zawiadomił Starostę, że wystąpił do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. [...]. Wojewoda Wielkopolski do chwili wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie orzekł w sprawie, zaś pismem z dnia 14 stycznia 2008 r. poinformował Starostę S. o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do 31 września 2009 r.

Pełnomocnik J. H. działając zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia 20 lutego 2008 r. wniósł na nie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie postanowieniem z dnia 25 marca 2008 r. Nr [...] uchyliło postanowienie Starosty S. z dnia 20 lutego 2008 r., nr [...] wskazując, iż rozstrzygnięcie Wojewody Wielkopolskiego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w prowadzonym przez Starostę S. postępowaniu w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. Nr [...] , albowiem tryby dochodzenia roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości poprzez złożenie wniosku o zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub poprzez złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu, nie są konkurencyjne ze sobą i mogą toczyć się równolegle.

Starosta S. postanowieniem z dnia [...] 2009 r. Nr [...] , działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 123 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), ponownie zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu wywłaszczonych decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. Nr [...] nieruchomości położonych w S., oznaczonych numerami geodezyjnymi 72/1 i 72/1. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że pismem z 25 sierpnia 2006 r. J. H. zawiadomił Starostę, że wystąpił do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. Nr [...]. W dniu 29 października 2009 r. Wojewoda poinformował strony, że nie jest możliwe rozpoznanie tego wniosku w terminie określonym w art. 35 k.p.a. i wskazał, że przewidywany termin załatwienia sprawy to 31 grudnia 2009 r. W ocenie organu pierwszej instancji powyższe okoliczności stanowiły przesłankę do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem wydanie decyzji rozstrzygającej w przedmiotowej sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Jest to zagadnienie wstępne do sprawy, ponieważ ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej spowoduje, że postępowanie o zwrot stanie się bezprzedmiotowe.

Pełnomocnik J. H. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Starosty S., podnosząc, iż tryby postępowania dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i stwierdzenia decyzji wywłaszczeniowej nie są ze sobą konkurencyjne i mogą toczyć się równolegle, co oznacza, że uprzednie rozstrzygnięcie jednego z nich nie jest zagadnieniem wstępnym w stosunku do drugiego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a oraz podniósł, że Starosta S. postanowienie z dnia [...] 2009 r. wydał z pogwałceniem powagi rzeczy osądzonej, bowiem sprawa zagadnienia wstępnego dla postępowania nr [...] była już badana i rozstrzygnięta postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] 2008 r., znak [...]

Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia [...] 2010 r. Nr [...], działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. są wyłącznie sytuacje prawne, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia, gdyby mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej. Jest to poza tym zagadnienie otwarte tzn. nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. W ocenie Wojewody postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania stanowi niewątpliwie zagadnienie wstępne w prowadzonym obecnie przed Starostą S. postępowaniu o zwrot tej działki. Ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego rzeczonego aktu spowoduje bowiem restytucję prawa własności przedmiotowej działki na rzecz następców prawnych poprzednich właścicieli.

J. H. nie zgadzając się ze stanowiskiem Wojewody zaskarżył jego postanowienie do tutejszego Sądu. Wskazał, iż w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] 2008 r. Nr [...] , uchylające wcześniejsze postanowienie Starosty S. z dnia [...] 2008 r., nr [...] w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania w przedmiocie zwrotu przedmiotowych działek z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na wydaniu aktu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem skarżącego Wojewoda Wielkopolski utrzymując w mocy postanowienie Starosty S. z dnia [...] 2009 r. Nr [...] wydane z pogwałceniem powagi rzeczy osądzonej, sam naruszył powagę rzeczy osądzonej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej: p.p.s.a..) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Nadto w świetle podstawowego celu sprawowanej przez sąd kontroli działalności administracji publicznej (to jest pod względem zgodności z prawem) należy przyjąć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie, poprzez wydanie orzeczenia, takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodne z prawem, na co wskazuje przede wszystkim art. 135 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie Starosty S. z dnia [...] 2009 r. Nr [...] (błędnie datowane w skardze na 29 grudnia 2009 r.) dotknięte są kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., albowiem zostały wydane w sprawie rozstrzygniętej już uprzednio innym postanowieniem ostatecznym (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.).

Z analizy akt administracyjnych wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie, rozpoznając zażalenie strony na postanowienie Starosty S. z dnia [...] 2008 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego, oparte na tych samych podstawach faktycznych i prawnych co postanowienie tegoż Starosty z dnia [...] 2009 r., rozstrzygnęło o niedopuszczalności zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. Nr [...] , ze względu na oczekiwanie na rozstrzygnięcie postępowania nadzorczego prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji wywłaszczeniowej.

W sprawie zachodził więc stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), gdyż tożsame zagadnienie prawne dotyczące zawieszenia postępowania administracyjnego z urzędu z tej samej przyczyny faktycznej zostało już rozstrzygnięte ostatecznym postanowieniem organu.

Ze stanem powagi rzeczy osądzonej mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma postanowieniami, z których pierwsze jest ostateczne. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi zaś w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu orzeczenia stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r. IV SA 1061/96 LEX nr 45166). Jak trafnie wskazuje się w nauce prawa z powagi rzeczy osądzonej korzystają też postanowienia (por. M.Jaśkowska, A.Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III, teza III.7 do art. 156, G.Łaszczyca, A.Martysz, A.Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II, teza III.4 infine do art. 156).

Reasumując wskazać należy, iż analizując treść obydwu postanowień Starosty S. o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego i postanowień wydawanych przez organy orzekające w drugiej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i Wojewodę Wielkopolskiego kolejnymi postanowieniami ostatecznymi.

Jednocześnie zauważyć należy, iż również ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] 2008 r. Nr [...] obarczone jest kwalifikowaną wadą prawną uzasadniająca orzekanie w głąb sprawy i stwierdzenie jego nieważności, albowiem wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U Nr 79, poz. 856 z 2001 r. ze zm.) samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, zaś art. 17 pkt 1 k.p.a. stanowi, że organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej.

Takim przepisem szczególnym (stanowiącym inaczej) jest między innymi art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej: u.g.n.), który z w brzmieniu obowiązującym od 22 września 2004 r. stanowi, że organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, jest wojewoda. Do takich zaś spraw, zgodnie z art. 142 ust. 1 tej samej ustawy należą postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Jednocześnie z art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. wyprowadzić można normę kompetencyjną, wskazująca, iż organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.

Stąd też uznać należy, iż organem właściwym do rozpoznania zażalenia J. H. na postanowienie Starosty S. z dnia 20 lutego 2008 r. zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. Nr [...] był Wojewoda Wielkopolski, a nie orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie.

Zgodnie zaś z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. naruszenie przepisów o właściwości uzasadnia stwierdzenie nieważności obarczonego taką wadą ostatecznego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] 2008 r. Nr [...] . Z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt 1 nieważność jest bowiem skutkiem naruszenia każdego rodzaju właściwości rzeczowej, łącznie z jej odmianą - właściwością instancyjną, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1982 r., sygn. II SA 1119/82, publ. ONSA 1982, nr 2, poz. 95 i z dnia 12 lipca 1994 r., sygn. II SA 781/93, publ. OSP 1995, z. 1, poz. 25). Organ niewłaściwy nie jest bowiem prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron, przy czym przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu musi przestrzegać swojej właściwości.

Stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie prowadzi przy tym do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostaje postanowienie Starosty S. z dnia 20 lutego 2008 r.

Odnosząc się do powyższego postanowienia Sąd zauważa, iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisu postępowania, to jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej. Chodzi tu o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie głównej od uprzedniego rozpatrzenia zagadnienia wstępnego. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpoznanie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Przepis art. 97 k.p.a. wymaga zależności bezpośredniej, ponieważ przemawia za tym istota instytucji zawieszenia postępowania, instytucji tamującej bieg postępowania i opóźniającej rozstrzygnięcie sprawy. K.p.a. nie określa wyraźnie podstaw prawnych zależności. Przesądza o niej treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ, na losy sprawy administracyjnej - nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania.

Takie stanowisko prezentuje orzecznictwo i doktryna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2009 r. sygn. I OSK 441/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. II SA/Bk 541/09 publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 2164/07, publikowane Lex nr 477571, z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 766/07, publikowane Lex nr 382677, z dnia 14 marca 2006 r., sygn. VII SA/Wa 1513/05, publikowane Lex nr 222225 i z dnia 30 listopada 2005 r. sygn. I SA/Wa 2095/04, publikowane Lex nr 198959 i uzasadnienie uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. OPK 14/96, ONSA 1997, nr 1 poz. 11, jak również Grzegorz Łaszczyca, "Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego", Zakamycze 2005, B.Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2006, s. 447 - 450).

Organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które zobowiązywałoby organ do zawieszenia postępowania administracyjnego. Wbrew stanowisku organów, wynik postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W niniejszej sprawie nie został wykazany związek przyczynowy pomiędzy wynikiem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a postępowaniem nadzwyczajnym w przedmiocie ważności decyzji wywłaszczeniowej. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności toczy się w oparciu o przesłanki z art. 156 k.p.a. Kwestię zwrotu wywłaszczonej nieruchomości normuje zaś ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – art. 136 i następne, przy czym przepisy tej ostatniej ustawy stanowią samodzielną podstawę rozstrzygnięcia o zasadności wniosku o zwrot nieruchomości. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości zależy od ustalenia, czy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tzn. czy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n.). Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej prowadzić będzie do sytuacji, jakby nieruchomość nie została wywłaszczona, a to skutkować będzie także – ewentualnie – bezprzedmiotowością postępowania o zwrot nieruchomości. Jednakże decyzja Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. o wywłaszczeniu nieruchomości nr 72/1 i 72/2 położonych w mieście S. na dzień wydania przedmiotowego postanowienia pozostawała w obrocie prawnym, a skoro tak – organ obowiązany był ocenić zasadność wniosku o jej zwrot. Podkreślić bowiem należy, iż funkcjonujące w obrocie prawnym decyzje administracyjne korzystają z atrybutu trwałości (art. 16 k.p.a.). Dopóki ostateczne decyzje nie zostaną w trybach nadzwyczajnych wyeliminowane z obrotu prawnego, wiążą organy administracji i wszystkie podmioty. Podlegają też wykonaniu. Nawet w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie administracyjne poweźmie wątpliwości co do zgodności z prawem decyzji ostatecznej istotnej dla rozstrzyganej w tym postępowaniu sprawy administracyjnej, nie może - co do zasady - uznać konieczności zweryfikowania decyzji ostatecznej jako kwestii prejudycjalnej. W czasie orzekania stan prawny wynikający z decyzji ostatecznej jest wiążący dla organu orzekającego w sprawie (vide W. Jakimowicz, O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym", ST 2003/10/29). Zawieszenie postępowania w tym przedmiocie do czasu rozstrzygnięcia ewentualnej sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, stanowi zatem naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. I OSK 419/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 maja 2010 r., sygn. II SA/Po 3/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 555/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. II SA/Bk 38/09 - wszystkie publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 maja 2010 r., sygn. IV SA/Po 19/10 - niepublikowany).

Z wskazanych powyżej powodów Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu prawnego wyrażonego expressis verbis w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. II SA/Lu 846/08 i zasugerowanego w przywołanym w odpowiedzi na skargę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2008 r., sygn. I SA/Wa 1696/07 (obydwa publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) jakoby kwestia stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej w postępowaniu nadzorczym była zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Jak wykazano bowiem powyżej, okoliczność, iż ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wywłaszczeniowej spowoduje restytucję prawa własności przedmiotowej działki na rzecz poprzedniego właściciela, nie wyklucza możliwości rozpatrzenia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez organ administracyjny, zaś względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania, na które powołano się w w/w orzeczeniach nie stanowią ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego określonych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Niejako na marginesie powyższych rozważań o charakterze zasadniczym dla rozstrzygnięcia sprawy skonstatować z przykrością należy, iż Wojewoda Wielkopolski w jakikolwiek sposób nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącego w zażaleniu zarzutów dotyczących pogwałcenia powagi rzeczy osądzonej, poprzestając na odniesieniu się jedynie do zarzutu naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowiło oczywiste naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy wyjaśnianiu sprawy (art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a.), jak również samoistną i oczywistą obrazę przepisów postępowania -. to jest art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., mającą niewątpliwie wpływ na wynik postępowania drugoinstancyjnego.

Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punktach I do III sentencji wyroku.

Na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd określił w wyroku w punkcie IV, iż zaskarżone postanowienie nie może by wykonane.

Sąd nie orzekł o kosztach postępowania albowiem strona skarżąca, pomimo pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy, nie złożyła do chwili zamknięcia rozprawy żądania zwrotu kosztów (art. 210 § 1 p.p.s.a.).

/-/ T.Świstak /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Zieliński

MK