Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1064/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez zezwolenia - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1064/14, wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku A. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, odmówiono wyżej wymienionej Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie pozwalają na stwierdzenie, że Spółka nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W otwartym terminie do wniesienia środka zaskarżenia wyżej wskazana Spółka wniosła sprzeciw. Podniosła, że zaskarżone postanowienie wydane zostało

z naruszeniem przepisów postępowania, tj. z naruszeniem art. 246 § 2 pkt 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a."), poprzez błędna ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreśliła, że obecnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych

i sądowoadministracyjnych. Brak możliwości uzyskania przychodów, spowodowany został okolicznościami niezależnymi od spółki. Pozaprawne działania organów celnych (m. in. zamknięcie salonów gier) spowodowały, że Spółka nie posiada żadnych oszczędności, czy majątku nadającego się do sprzedaży. Strona wskazała na konieczność uregulowania zobowiązań wobec pracowników, składek ubezpieczeniowych do ZUS’u czy też podatku od wynagrodzeń. Wyjaśniła także, że posiadane przez nią automaty są bezwartościowe – z uwagi na "gigantyczną nadpodaż" na rynku. Odnośnie możliwości dofinansowania, wnosząca sprzeciw Spółka wyjaśniła, że poprzez działania ustawodawcy udziałowcy stracili zainwestowane środki, co wzbudza ich niechęć do dalszego finansowania spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc,

a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek

o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych.

Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy

w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub

w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Podstawową zasadą obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, a dotyczącą kosztów postępowania, jest określona w art. 199 P.p.s.a. zasada, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa

i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego

i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594).

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jaki strona musi ponieść a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do wniosku, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 17.02.2009 r., sygn. akt II OZ 140/09, postanowienie NSA z dnia 12.02.2014 r., sygn. akt II FZ 68/14, publ. baza orzeczeń, pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) .

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy a w szczególności do sytuacji strony skarżącej, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a strona nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Na podstawie złożonego przez stronę skarżącą wniosku na urzędowym formularzu PPPr Sąd ustalił, że wysokość kapitału zakładowego, wynosi 4 000 000,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 5 841 741,70 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu Spółka wykazała stratę -4 341 561,56 zł Środki na rachunkach bankowych to – 0,00 zł.

Biorąc pod uwagę wartość majątku trwałego Spółki nieuprawnione byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności (przedłożone oświadczenie świadczy jedynie o tym, że nie prowadzi działalności gospodarczej), nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1.04.2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Ponadto, należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych

w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może ona zostać wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych

w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011r., sygn. akt II FZ 701/11).

Jako bezzasadny należy ocenić argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynego majątku skarżącej. Za niewiarygodne Sąd ocenił także twierdzenia Spółki, że na skutek wypowiedzenia umów ze strony banku, nie posiada rachunków bankowych. Uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego wypowiedzenie umowy rachunku bankowego wymaga zachowania formy pisemnej, zatem Spółka winna wykazać się stosownymi dokumentami. Tego zaś nie uczyniła. Nie wykazała także (mimo wezwania), ilu pracowników zatrudnia (zatrudniała), jakiej wysokości zobowiązania pracownicze musiała wypłacić, nie przedstawiła ewidencji środków trwałych, nie przedstawiła sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy itp. Zauważyć dodatkowo należy, że z nadesłanego do tut. Sądu wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców (stan na dzień: 18.09.2014 r.) wynika, że przedmiot działalności Spółki to nie tylko prowadzenie salonów gier. Prowadzi ona bowiem działalność także i w innych gałęziach gospodarki. W tym zakresie Spółka – mimo wezwania – nie udzieliła dodatkowych wyjaśnień. Ponadto Spółka nie wykazała w ilu postępowaniach sądowoadministracyjnych w skali kraju jest stroną i z jakimi kosztami wiąże się zainicjowanie tych postępowań.

Reasumując, zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Treść oświadczeń złożonych we wniosku nie daje wystarczających podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.

Uwzględniając zasadę sprawiedliwości, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP

z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), nie można zaakceptować próby ochrony pokaźnego majątku własnego kosztem ogółu społeczeństwa

w sytuacji, w której przepis prawa (art. 199 P.p.s.a.) wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego. Przepis prawa nie obarczył co do zasady kosztami postępowania sądowoadministracyjnego społeczeństwa, więc działanie w celu uniknięcia obowiązku partycypowania w ww. kosztach dla zabezpieczenia partykularnego interesu gospodarczego godzi

w sprawiedliwość społeczną (por. postanowienie NSA z 27.03.2014 r., sygn. akt II GZ 146/14, publ. baza orzeczeń: www.cbois.nsa.gov.pl)

Końcowo podkreślić należy, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.

Z tych względów na mocy art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.