Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 842/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2022 r. sprawy ze skargi R.K., J.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr SOVI.621.6.2022 w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr. SOVI.621.6.2022 z dnia 29 kwietnia 2022 r. Wojewoda Śląski (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. (dalej: "organ" lub "organ I instancji") z dnia 8 marca 2022 r. nr [...] orzekającą o odmowie wymeldowania J. M. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyli J. K. i R. K. (dalej: "J. i R. K." lub "strony" lub "skarżący").

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Organ I instancji decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 657) – dalej: "u.e.l." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu sprawy z wniosku stron, reprezentowanych przez pełnomocnika, wymeldował J. M. (dalej: "J. M.") z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C.

W uzasadnieniu podano m. in., że strony wg księgi wieczystej są właścicielami kamienicy przy ul. [...] w C., a tym samym są właścicielami lokalu nr [...] znajdującego się w tym budynku. W związku z powyższym są oni osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o wymeldowanie ww. osoby. Zdaniem organu I instancji została w sprawie spełniona przesłanka faktycznego opuszczenia lokalu przez J. M. Wymieniona nie zamieszkiwała w miejscu zameldowania od czasu podjęcia studiów i zamieszkiwała w W. W ocenie organu, fakt wymeldowania nie pozbawił takiej osoby możliwości ponownego zameldowania w przedmiotowym lokalu w sytuacji, gdyby ponownie w nim zamieszkała z zamiarem stałego przebywania. Została zatem spełniona przesłanka z art. 35 u.e.l., tj.: wymieniona opuściła miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, wobec czego orzeczono jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. M., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzuciła, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz bez uwzględnienia stanu faktycznego. W jej ocenie błędem organu było przyjęcie J. i R. K., jako stron w niniejszym postępowaniu. Prawo do dysponowaniem lokalem nr [...] (dawniej [...]) w tej kamienicy posiadają inne osoby, tj. K. i Z. Z. (dalej: "rodzice J." lub "K. i Z. M.") i nigdy nie utracili oni tytułu prawnego do jego zajmowania. W istniejącym stanie faktycznym i prawnym osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o wymeldowanie osób z przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a następnie występowanie jako strona w postępowaniu, są jej rodzice. W decyzji nieprawidłowo został zastosowany przez organ I instancji art. 35 u.e.l., gdyż nigdy nie opuściła dobrowolnie miejsca pobytu stałego z zamiarem przebywania gdzie indziej na stałe, ani nie ma takiego zamiaru, a w związku z tym nie powstał obowiązek wymeldowania się. W jej ocenie, nie zaistniały więc przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego.

Wojewoda decyzją z dnia 1 września 2017 r., znak SOVI.621.25.2017, wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż J. M. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. w sposób stały. Fakt niezamieszkiwania jej w spornym mieszkaniu potwierdziła pełnomocnik K. M. (dalej: "K. M."), która tak zeznała do protokołu z dnia 9 czerwca 2017 roku. Ponadto zeznania K. M. przed Sądem Rejonowym w C. [...] Wydział Cywilny w dniu [...] roku do protokołu z rozprawy sądowej w sprawie o eksmisję jednoznacznie potwierdzają fakt niezamieszkiwania J. M. w spornym lokalu. Fakt, że w zajmowanym uprzednio lokalu J. M. posiadała rzeczy oraz dokumenty nie może świadczyć o tym, że jest to miejsce jego stałego pobytu, ponieważ miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym dana osoba koncentruje swe sprawy życiowe, a nie miejsce przechowywania rzeczy. Przepisy nie przewidują przy tym zameldowania na pobyt stały w wielu miejscach, tylko pod jednym adresem. Nie można również przyjąć, że zmiana miejsca pobytu J. M. ma charakter przejściowy i okresowy, gdyż stan ten trwa od wielu lat. Osoba mająca prawo do lokalu jest stroną w postępowaniach administracyjnych dotyczących wymeldowania i zameldowania w nim innej osoby. W ocenie organu odwoławczego zarzut, że strony nie powinny być uznane za strony w postępowaniu należy uznać za bezzasadny.

Skargę na powyższą decyzję złożyła J. M., zaskarżając ją w całości.

W uzasadnieniu J. M. wskazała, że organ bezzasadnie wszczął postępowanie o wymeldowanie rodzeństwa G., J. i S. M. na podstawie wniosku stron, którzy nie mają i nie mogą mieć statusu strony wskazanego w art. 28 k.p.a. Z uwagi na posiadany tytuł prawny i wynikające z niego uprawnienie do władania lokalem, skuteczne wobec właściciela, stroną postępowania w aspekcie art. 28 k.p.a. są jej rodzice. Ograniczenie prawa własności skutkuje brakiem interesu prawnego stron w sprawie o wymeldowanie kogokolwiek z obecnie zameldowanych osób w lokalu. Skarżąca J. M. podniosła, że nigdy nie opuściła miejsca zamieszkania w C. przy ul. [...] m [...] z zamiarem stałym. C. nigdy nie przestała być na trwałe centrum jej spraw życiowych. Tyle czasu na ile praca pozwala, spędza w C. Ponadto skarżąca J. M. wskazała, że w postępowaniu odwoławczym Wojewody Śląskiego nie zapewniono jej czynnego udziału w postępowaniu, gwarantowanego prawem. Przed wydaniem decyzji nie została powiadomiona przez organ II instancji o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, czym uniemożliwiono jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 §1 k.p.a.). Jej zdaniem pominięto dowody w postaci przesłuchania sąsiadów z klatki schodowej lub wywiad, przeprowadzony przez policję w ramach pomocy prawnej, które pozwoliłyby prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy. Przywoływanie zeznań z procesu cywilnego o eksmisję z maja 2016 r. w procesie administracyjnym w miesiącu wrześniu 2017 r. nie stanowi ustalania stanu faktycznego na dzień orzekania i nie świadczy o stosowaniu przez organ zasady prawdy obiektywnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Wyrokiem z dnia 12 marca 2018 r. tut. Sąd oddalił skargę skarżącej J. M.

Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego, a organ nie naruszył procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. W ocenie Sądu, nie budziło wątpliwości w świetle materiału dowodowego, że skarżąca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, bowiem nawet według K. M. opuściła to mieszkanie wiele lat temu. Fakt niezamieszkiwania w spornym mieszkaniu potwierdziła ona zeznając do protokołu z [...] r. ("Moje dzieci nie zamieszkują w lokalu nr [...] (...)". "J. i G. nie zamieszkują od momentu podjęcia studiów"). Mówiła, że skarżąca J. M. planuje "powrócić" do miejsca zamieszkania w C., jeśli znajdzie tam pracę, co oznacza, że faktycznie je opuściła. Świadczą o tym również zeznania K. M. złożone w dniu [...] r. przed Sądem Rejonowym w C.: "Córka J. wyszła z domu chyba w 2004 r. (...). W mieszkaniu nie ma osobistych rzeczy dzieci" (co do rzeczy nieco inaczej twierdziła w dniu [...] r., podając, że niektóre rzeczy są w C.). Skoro kwestia braku zamieszkiwania strony w spornym lokalu została przyznana nie tylko w czasie zeznań sądowych z 2016 r., ale także w protokole z [...] r., to trudno, zdaniem Sądu, uznać za zasadny argument posługiwania się przez organ nieaktualnymi dokumentami. Postępowanie dowodowe zostało, w ocenie Sądu, przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił dostępną dokumentację, w tym informacje pochodzące od samej K. M.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt. II OSK 2153/18 uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 28 czerwca 2017 r. nr [...].

Rozstrzygając kasacyjnie NSA uznał za uzasadniony m.in. zarzut naruszenia art. 35 u.e.l. W uzasadnieniu NSA podkreślił, że wykonywanie pracy w miejscowości innej niż ta, w której konkretna osoba jest zameldowana na pobyt stały nie oznacza automatycznie, że centrum życiowe tej osoby zlokalizowane jest w miejscowości, w której pracuje i że z tego powodu doszło do zerwania więzi z miejscem, w którym jest ona zameldowana na pobyt stały. Ponadto wskazał na swoje wcześniejsze orzeczenia (wyrok NSA z 13.12.2017 r., II OSK 720/17, LEX nr 2449206), z których wnika, "że skoro ustawodawca dopuścił możliwość równoczesnego posiadania zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy, to oznacza to, iż dopóki trwa usprawiedliwiony powód do czasowego zamieszkiwania w innym miejscu, a strona wyraża wolę powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania, dopóty uzasadnione jest utrzymywanie stałego meldunku w miejscu, w którym strona faktycznie nie przebywa. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W takim rozumieniu opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i jednoczesne zerwanie związków z dotychczasowym lokalem (wyrok NSA z 28.11.2017 r., II OSK 251/17, LEX nr 2431852). Nie jest zaś zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem praca w miejscowości innej niż ta, w której jest się zameldowanym na pobyt stały. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której wiele osób nie mogłoby mieć miejsca stałego zameldowania z uwagi na wykonywaną pracę."

NSA uznał w kontekście tak sformułowanego stanowiska, że "wypowiedź matki skarżącej kasacyjnie o opuszczeniu przez jej córkę przedmiotowego lokalu nie musi świadczyć o trwałym zerwaniu przez nią więzów z tym lokalem, gdyż może wynikać jedynie z faktu wykonywania pracy w innej miejscowości. Kwestii tej jednak organy administracyjne należycie nie wyjaśniły, a Sąd I instancji co najmniej przedwcześnie zaakceptował ich stanowisko. Opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego zameldowania z powodu takich okoliczności, jak praca w innej miejscowości nie oznacza zerwania więzi z lokalem, w którym osoba ta była zameldowana na pobyt stały, jeżeli jej centrum życiowe nie zostało zlokalizowane na stałe w innym miejscu. Czasowość pobytu w innym miejscu (w innych miejscach) nie zrywa tej więzi."

Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ I instancji ustalił, iż J. M. została zameldowana w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. w dniu [...] r. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego do postępowania włączono na prawach strony K. M. – matkę J. M. Przesłuchana do protokołu w dniu [...] r. matka J. M. i jednocześnie jej pełnomocnik, oświadczyła, że córka aktualnie przebywa w C. i zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...]. W lokalu posiada wszystkie swoje rzeczy i tutaj koncentruje sprawy życiowe. Wyjaśniła, że ze względu na pandemię córka pracuje zdalnie i stale przebywa w przedmiotowym lokalu.

W dniu 3.11.2021 r. stawił się w organie I instancji pełnomocnik J. i R. K. i oświadczył, że z wiedzy uzyskanej od stron, wynika, że J. nie zamieszkuje w lokalu [...] przy ul. [...] w C. Ostatni raz na terenie posesji widziana była w lutym 2021 r. Jednocześnie pełnomocnik złożył wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków lokatorów kamienicy przy ul. [...] w C. Ponieważ wyjaśnienia stron były sprzeczne organ I instancji wyznaczył na dzień 29.11.2021 r. rozprawę administracyjną podczas, której przesłuchano strony oraz świadków.

W pismach z dnia 7.12.2021 r. zarówno J. jak i jej matka wniosły o odrzucenie zeznań złożonych przez świadków na rozprawie administracyjnej jako dowodu w postępowaniu o wymeldowanie J. argumentując, iż wiedzę na temat zamieszkiwania przez wymienioną w przedmiotowym lokalu posiadają jedynie domownicy.

W dniu 22.12.2021 r. pełnomocnik J. i R. K. złożył w ich imieniu, pismo, w którym odniósł się do materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Organ I instancji ponownie wezwał strony postępowania do zapoznania się z zebranym materiałem do dnia 02.02.2022 r., W dniu 01.02.2022 r. K. M. złożyła pismo, w którym odniosła się do pisma pełnomocnika J. i R. M.

Ponownie wezwano strony postępowania do zapoznania się z zebranym materiałem do dnia 25.02.2022 r. K. M. nie stawiła się i nie zapoznała z zebranym materiałem w przeciwieństwie do pełnomocnika J. i R. M.

Dokonując oceny uzupełnionego w ponownym postępowaniu materiału dowodowego organ I instancji uznał, że zasadnicze znaczenie na podjęcie rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie ma przesłanka faktycznego opuszczenia lokalu i przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że przez opuszczenie lokalu (mieszkania) rozumie się sytuację, w której, osoba dokonująca takiego aktu nie tylko fizycznie nie przebywa w lokalu, ale rezygnuje z mieszkania przenosząc swe centrum życiowe w inne miejsce, w którym następuje zaspokojenie jej potrzeb mieszkaniowych z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym. W ocenie organu I instancji, w przypadku J. M. nie została spełniona przesłanka faktycznego opuszczenia lokalu. Wymieniona koncentruje swoje sprawy życiowe w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Organ podkreślił, że wykonywanie pracy w miejscowości innej niż ta, w której wymieniona jest zameldowana nie oznacza, że tam koncentruje ona swoje sprawy życiowe. Ponadto obecnie panująca sytuacja epidemiologiczna przemawia za przyjęciem tezy, iż J. M. wykonuje swoją pracę zdalnie w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. i lokal ten stanowi centrum jej spraw życiowych.

Odwołanie od tej decyzji, przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, złożyli J. i R. K. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisu prawa materialnego t.j. art. 35 u.e.l. poprzez przyjęcie, że J. M. nie opuściła miejsca stałego pobytu tj. ul. [...] lok [...] w C.

Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania t.j.:

1. art. 7, art. 77 § 1, art. 79 § 2, art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego co doprowadziło do poczynienia błędnego ustalenia pobytu J. M.,

2. art. 8 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 2 i § 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji oraz niedostateczne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika dlaczego oparto się li tylko na wyjaśnieniach J. M. i K. M., pomijając materiał dowodowy zebrany w sprawie.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik skarżących podniósł, że ocena zebranego materiału dowodowego winna przemawiać za przyjęciem faktu opuszczenia przez J. M. lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. W ocenie skarżących organ pierwszej instancji w sposób nieuzasadniony przyjął "tezę" o braku opuszczenia przez J. M. ww. lokalu, przywołując jako potwierdzenie tejże możliwość wykonywania pracy zdalnej. Zdaniem skarżących w materiale dowodowym brak jakiegokolwiek potwierdzenia takiego twierdzenia a zeznania świadków pozwalają na przyjęcie zupełnie odmiennego stanowiska w sprawie.

Skarżący uważają, że lokal numer [...] nie jest lokalem zamieszkałym w sposób ciągły. Jego funkcją nie jest stałe zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych J. M. W ich ocenie stan pandemii nie może przemawiać i uzasadniać przyjęcia założenia o prawdziwości twierdzeń J. M. wobec braku ich potwierdzenia w szerokim rozpytaniu mieszkańców i pracowników nieruchomości skarżącego. Trudno przyjąć, że J. M. jest stałym lokatorem mieszkania nr [...], jeżeli sąsiedzi nie spotykają jej na klatce schodowej czy, o czym już wspomniano, podwórzu kamienicy, które nie jest ogólnodostępne i zatłoczone. Zdaniem skarżących prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego winna prowadzić do przyjęcia konstatacji wskazującej na spełnienie przesłanki art. 35 u.e.l., poprzez przyjęcie opuszczenia przez J. M. miejsca zamieszkania, które nie jest jej centrum spraw życiowych a jedynie, być może, przydatnym adresem dodatkowym.

Wojewoda Śląski decyzją nr. SOVI.621.6.2022 z dnia 29 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną Prezydenta Miasta C.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 35 u.e.l. i wskazał, że organ administracji obowiązany jest przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy pod kątem uregulowań, wynikających z z tego przepisu, tj.

- czy nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu,

- oraz czy nie dopełniono obowiązku wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Jego zdaniem opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 35 u.e.l., winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nie przebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przez "zamiar" w tym kontekście należy pojmować nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Wojewoda ocenił, że z całości zebranego materiału dowodowego wynika, że organ I instancji przeprowadził ponownie postępowanie mające na celu ustalenie stanu faktycznego w kwestii zaistnienia przesłanki "faktycznego opuszczenia lokalu" oraz uwzględnił uwagi zawarte w wyroku NSA z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 2153/18 oraz zastosował się do nich. Wskazał, że do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, jak podniesiono powyżej konieczne jest ustalenie czy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu i czy opuszczenie jest trwałe i dobrowolne. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu oznacza bowiem, że na podstawie dobrowolnej decyzji - świadomego aktu woli mamy do czynienia z sytuacją przeniesienia wszystkich istotnych spraw życiowych w inne miejsce, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W dotychczasowym orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli tej osoby. Przez termin "wola" w przypadku - opuszczenia miejsca pobytu - należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Ostatecznie Wojewoda stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że pani J. M. nigdy nie opuściła miejsca pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny oraz, że nigdy nie miała i aktualnie nie ma woli opuszczenia miejsca pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny. Fakt ten potwierdziła również jaj matka i pełnomocnik K. M. Organ odwoławczy dokonał również oceny zeznań świadków i skonstatował, że z przesłuchanych przez organ I instancji świadków i stron oprócz rodziny M. i państwa F., żaden inny świadek nie jest zameldowany na pobyt stały lub czasowy pod adresem [...]. W związku z tym uznał, że wątpliwe jest czy osoby te przebywają w sposób ciągły w lokalach w których twierdzą, że mieszkają. Wojewoda stwierdził, że w lokalu nr [...] nie był żaden ze świadków jak również właściciele kamiennicy. Z zeznań świadków, w ocenie organu odwoławczego, nie wynika jednoznacznie aby J. M. trwale opuściła miejsce stałego zameldowania. Również okresy braku pobytu J. M. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. związane są z wykonywaniem przez nią pracy w swoim zawodzie. Zawsze powracała do miejsca stałego pobytu. Organ odwoławczy przywołał wyrok NSA z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 2153/18 i zawarte w nim stanowisko, że nie jest zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem praca w miejscowości innej niż ta, w której jest się zameldowanym na pobyt stały. Czasowość pobytu w innym miejscu (w innych miejscach) nie zrywa tej więzi.

Organ odwoławczy odnosząc się z kolei do zarzutu odwołania, że J. M. nie zamieszkuje stale w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C., a jedynie przebywa w nim okazjonalnie stwierdził, że pobytem stałym, zgodnie ustawą o ewidencji ludności jest zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z definicji zamieszczonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że J. M. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i jak sama wskazuje koncentruje w nim swoje sprawy życiowe co potwierdzili również przesłuchani w charakterze świadków niektórzy sąsiedzi. Wojewoda wskazał, że wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż dana osoba nie przebywa w nim z zamiarem pobytu stałego.

Skargę na decyzję Wojewody wywiedli skarżący działając przez profesjonalnego pełnomocnika i zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego,

2. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny niepełnego materiału dowodowego,

3. art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się o zebranym materiale dowodowym,

4. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji.

Ponadto zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 35 u.e.l. poprzez przyjęcie, że J. M. nie opuściła miejsca stałego pobytu tj. ul. [...] lok. [...] w C.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak również poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta C.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących przywołał argumenty zbieżne z podniesionymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze. zm.) – dalej: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

W świetle art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W kontrolowanej sprawie podstawowe znaczenie dla organów orzekających w sprawie oraz dla Sądu miał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt. II OSK 2153/18 i zawarte w nim stanowisko oraz wytyczne.

Realizując wytyczne wynikające z uzasadnienia powołanego wyżej wyroku, organ I instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie czy w przypadku J. M. doszło do faktycznego i trwałego opuszczenia lokalu nr przy ul. [...] w C. W tym celu organ I instancji dopuścił do postępowania w charakterze strony K. M. i przesłuchał ją na okoliczność zamieszkiwania córki w lokalu nr [...]. Ponadto przesłuchał na wniosek pełnomocnika skarżących świadków, lokatorów kamienicy przy ul. [...].

W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo uzupełnił materiał dowodowy sprawy poprzez przesłuchanie świadków zamieszkujących lub przebywających czasowo w tej samej kamienicy co J. M. oraz jej matka K. M. W konfrontacji z wypowiedziami samej J. M. i jej pełnomocniczki (matki) K. M., organ prawidłowo ustalił, że brak jest możliwości wykazania na podstawie zeznań świadków, w sposób nie budzący wątpliwości, faktu opuszczenia miejsce stałego zameldowania przez J. M. Z wypowiedzi niektórych świadków wynika, że J. M. bywa widziana w różnych odstępach czasu w kamienicy przy ul. [...] (np. dozorczyni Z. F., L. N., czy E. T.). Jej nieobecności w miejscu stałego zameldowania i ich czasokres mogły mieć różne przyczyny ale w żaden uzewnętrzniony sposób nie wyraziła ona zamiaru opuszczenia zajmowanego lokalu. Postępowanie dowodowe nie wykazało również, że J. M. przebywa w innym miejscu w kraju lub za granicą i tam koncentruje się jej życie. Zgodnie ze stanowiskiem NSA (wynikającym m.in. z jego wyroków z 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt. II OSK 2153/18 i z 28 listopada 2017 r., II OSK 251/17) przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W takim rozumieniu opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i jednoczesne zerwanie związków z dotychczasowym lokalem.

W kontrolowanej sprawie prawidłowo przeprowadzone postępowanie przez organy orzekające w sprawie nie wykazało, że J. M. zerwała w sposób dobrowolny i trwały związki z miejscem swojego stałego zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Brak spełnienia jednej z koniecznych przesłanek wynikających z treści art. 35 u.e.l. wyklucza w konsekwencji możliwość wymeldowania J. M. z zajmowanego przez nią lokalu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zawarte w skardze zarzuty, w tym błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodnego, nie mogą zostać uwzględnione i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.