Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 136/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w P. z dnia [...] grudnia 2018r. Nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w P. z dnia [...] listopada 2018r. nr [...], II. Zasądza od Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii działając na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 poz.1257, z późn. zm.) w związku z art. 207 ust. 1, art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 175 ust. 1 i ust. 3, art. 179 oraz art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz. U. z 2017 poz. 2183, z późn. zm.), § 1 i § 2 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów studiów I i II stopnia Uniwersytetu Ekonomicznego w P., wprowadzonego Zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia 27 sierpnia 2018 roku, po rozpatrzeniu odwołania S. M. (dalej jako strona lub skarżący), od decyzji Dziekana Wydziału Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w P. z dnia [...] listopada 2018 roku nr [...], odmawiającej przyznania pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego na rok akademicki [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dnia 02 października 2018 roku skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. We wniosku oświadczył, iż w skład rodziny, który należy uwzględnić przy obliczaniu dochodu wchodzi matka studenta - p. E. M. oraz wnioskodawca - p. S. M.. Razem z wnioskiem złożono komplet wymaganych dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez studenta oraz jego matkę w 2017 roku.

Jako potwierdzenie dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres stypendialny skarżący przedstawił następujące dokumenty:

- zaświadczenie o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z dnia 28 września 2018 r., wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. potwierdzające, iż dochód w 2017 roku wyniósł [...] zł, podatek należny wyniósł [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły [...] zł;

-zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O., z dnia 26 września 2018 r. informujące o braku wpłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za 2017 rok;

-oświadczenie o uzyskaniu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres stypendialny dochodu niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w 2017 roku z tytułu świadczenia alimentacyjnego - w łącznej wysokości [...] zł.

Do oświadczenia dołączone zostały następujące dokumenty: odpis wyroku Sądu Rejonowego w O. Wydział III Rodzinny i Nieletnich sygn. akt III RC [...] z dnia 7 maja 2009 r., zaświadczenie [...] o bezskuteczności egzekucji alimentów oraz zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o wypłaconych świadczeniach z funduszu alimentacyjnego w 2017 r. w wysokości łącznej [...] zł.

Ponadto, wnioskodawca złożył oświadczenie o dochodzie utraconym z tytułu utraty zatrudnienia z dniem 31.08.2017 r. w wysokości [...] zł netto. Na potwierdzenie powyższego dołączył zaświadczenie wystawione dnia 02.10.2018 r. przez Muzeum [...] o wypłaceniu przez tę instytucję wynagrodzenia netto za okres od 01.08.2017 r. do 31.08.2017 r. w kwocie [...]zł, oraz stwierdzające zatrudnienie studenta w okresie od 1-31 sierpnia 2017 roku.

Na podstawie wymienionych wyżej dokumentów, organ kierując się art. 3 pkt. 23 lit. c oraz art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. 2018 r. poz. 2220), ustalając dochód S. M. z 2017 roku stwierdził, ze nie uwzględnia się dochodu osiągniętego z tytułu zatrudnienia utraconego z dniem 31.08.2017 r. W związku z powyższym dochód netto uzyskany w 2017 roku wyliczono jedynie w oparciu o wysokość świadczenia alimentacyjnego otrzymanego przez wnioskodawcę w 2017 roku. Kwota [...]zł podzielona przez 12 miesięcy wyniosła [...] zł. Średniomiesięczny dochód uzyskany przez p. S. M. w 2017 roku wyniósł [...] zł

Jako potwierdzenie dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres stypendialny matki wnioskodawcy - p. E. M. - do wniosku dołączone zostały następujące dokumenty:

- zaświadczenie o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z dnia 26 września 2018 r., wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. potwierdzające, iż dochód w 2017 roku wyniósł [...] zł, podatek należny wyniósł [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły [...] zł. Na zaświadczeniu wskazano ponadto, że kwota dochodu zawiera też kwotę otrzymaną na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł;

- zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P., z dnia 26 września 2018 r. wskazujące kwotę składek na ubezpieczenie zdrowotne za 2017 rok - w łącznej wysokości [...] zł;

- oświadczenie o uzyskaniu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres stypendialny dochodu niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych otrzymanego na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł.

Ponadto, p. E. M. złożyła oświadczenie o dochodzie utraconym w wysokości [...] zł netto z tytułu utraty zatrudnienia. Na potwierdzenie powyższego dołączyła zaświadczenie wystawione dnia 02.10.2018 r., przez Muzeum [...], o wypłaceniu przez tę instytucję p. E. M. wynagrodzenia netto w 2017 r. w łącznej kwocie [...]zł oraz potwierdzające jej zatrudnienie na czas określony od 1.04.2017r. do 30.09.2017 r. Okres zatrudnienia został potwierdzony również przedłożoną do akt kserokopią świadectwa pracy wystawionego dnia 30.09.2017 r. przez Muzeum [...] w O..

Na podstawie wymienionych wyżej dokumentów organ kierując się art. 3 pkt. 23 lit. c oraz art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. 2018 r. poz. 2220), ustalając dochód p. E. M. z 2017 roku uznał, że nie uwzględnia się dochodu osiągniętego z tytułu zatrudnienia utraconego z dniem 30.09.2017 r. W związku z powyższym dochód uzyskany w 2017 roku obliczono w następujący sposób: z kwoty dochodu uzyskanego w 2017 roku w wysokości [...] zł wyłączono kwotę otrzymaną na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym w wysokości [...] zł. Od różnicy odjęto składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł oraz dochód netto utracony w wysokości [...] zł. P. dochód w kwocie [...]zł oraz kwotę [...]zł podzielono przez 12 miesięcy. Średniomiesięczny dochód uzyskany w 2017 roku przez p. E. M. wyniósł [...] zł.

Ponadto, do wniosku dołączone zostało zaświadczenie wystawione dnia 14 września 2018 roku przez Muzeum [...] w O. o zatrudnieniu p. E. M. w okresie od 4.04.2018 r. do 31.12.2018 r. oraz wysokości wynagrodzenia uzyskanego za maj w kwocie [...]zł netto. W związku z przedłożeniem informacji o podjęciu zatrudnienia przez p. E. M. od dnia 4 kwietnia 2018 roku i kontynuowaniu zatrudnienia w okresie, na który wnioskowano o przyznanie świadczenia, zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych dochód matki wnioskodawcy obliczono dodając do dochodu członka rodziny uzyskanego w 2017 roku dochód uzyskany po miesiącu od uzyskania dochodu, tj. za maj 2018 roku w kwocie [...]zł. W związku z powyższym do kwoty [...]zł dodano kwotę [...]zł. Zatem miesięczny dochód p. E. M. będący podstawą do obliczenia dochodu rodziny studenta wyniósł łącznie [...] zł.

Łączny dochód rodziny w rozumieniu sumy dochodów jej członków wyniósł [...] zł, następnie dzieląc go przez dwóch członków rodziny - dochód na jedną osobę w rodzinie Pana S. M. wyniósł [...] zł.

W oparciu o art. 179 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów studiów I i II stopnia Uniwersytetu Ekonomicznego w P., stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 2 wyżej przytoczonego Regulaminu pomocy materialnej, ustalono, iż wysokość dochodu na osobę w rodzinie uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne na rok akademicki [...] wynosi [...] zł, co zostało podane w załączniku nr [...] do wyżej przywołanego Regulaminu. Jednocześnie, na podstawie art. 186 ust. 1 ww. ustawy szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1 - 3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustalił rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego wydając Zarządzenie nr [...] Rektora [...] z dnia 27 sierpnia 2018 roku.

Ponieważ dochód na osobę w rodzinie studenta przekroczył wysokość dochodu na osobę w rodzinie uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim [...] Dziekan Wydziału Ekonomii wydał dnia [...] listopada 2018 r. decyzję odmawiającą przyznania stypendium socjalnego ([...]). Decyzja została doręczona skarżącemu 13 listopada 2018 r.

Następnie, dnia 19 listopada 2018 roku wpłynęło odwołanie od ww. decyzji. W odwołaniu strona wskazała, iż obliczenie dochodu było nieprawidłowe, ponieważ do dochodu wliczono całą kwotę dochodu uzyskanego w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. za maj 2018 r., włącznie z jednorazową premią. Na potwierdzenie tego do odwołania przedłożono zaświadczenia o dochodach netto matki osiągniętych w okresie kwiecień - październik 2018 r. w wysokości odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz [...] zł oraz ZUS RMUA za maj 2018 r.

Następnie, opisaną we wstępie decyzją Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii utrzymał w mocy decyzję Dziekana z [...] listopada 2018 r.

W ocenie Rektora, zawarte w odwołaniu zarzuty nie mogły być uwzględnione, gdyż wysokość dochodu rodziny studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendia socjalne może zostać wyliczona jedynie zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 179 ust. 5 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, tj. w oparciu o zapisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego zgodnie z art. 5 ust. 4b wyżej przywołanej ustawy stanowiącym, że: "w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochody dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych", do wyliczenia dochodu należało przyjąć pełną kwotę podaną w zaświadczeniu przez pracodawcę matki studenta jako dochód osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu z tytułu podjęcia zatrudnienia od 04.04.2018 r., tj. za maj 2018 r., który wyniósł [...] zł. Ponadto wynikający z zaświadczenia okres otrzymywania dochodu spełnia dodatkowy warunek uzyskiwania dochodu, tzn. jest uzyskiwany w okresie, na który przyznawane jest stypendium socjalne ( zatrudnienie do 31.12.2018 r.). W związku z powyższym, kwotę dochodu netto za maj 2018r. w całości należało dodać do średniomiesięcznego dochodu osiągniętego w 2017r., jednocześnie nie uwzględniając dochodu utraconego z 2017 r. Organ zwrócił uwagę, że w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód oznacza przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy (podlegające opodatkowaniu zgodnie z art. 27 ww. ustawy) uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Na podstawie przedłożonego ZUS RMUA za maj 2018r. przychód uzyskany za ten okres przez p. E. M. został pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek dochodowy. Ponieważ przychód ten spełnia wymogi wyżej przytoczonych aktów prawnych należało go ująć w całości obliczając dochód rodziny stanowiący podstawę ustalenia sytuacji materialnej rodziny wnioskodawcy.

Następnie S. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 5 ust. 4 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 179 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym podając, że w przeprowadzonym postępowaniu za kwotę dochodu uzyskanego przez jego matkę wzięto kwotę dochodu uzyskanego w miesiącu maju 2018 r. następującym po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, która to kwota zawierała przyznaną przez pracodawcę jednorazową premię.

W zawartym w skardze stanowisku wskazał, że nieuprawnione było uznanie przez organ, że matka skarżącego każdorazowo co miesiąc otrzymywała taką samą kwotę jak w miesiącu maju 2018 r. Jej dochody mieszczą się w przedziale [...]- [...] zł netto i to na tej podstawie organ winien był wyliczyć średni dochód rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W toku rozprawy przed Sądem, pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Podał ponadto, że stanowisko zajęte w zacytowanych w skardze wyrokach jest zasadne. Nadto, skarżący osobiście podał, że nie ma do dodania nic ponad to, co zawarł w skardze i podał jego pełnomocnik.

Analogiczne stanowisko zajął pełnomocnik organu, który stając przed Sądem wniósł i wywiódł jak w odpowiedzi na skargę, podtrzymując w całości zawartą tam argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 2107) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) zwanej: p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu stypendium socjalnego na rok akademicki [...] z uwagi na przekroczenie przezeń progu dochodowego warunkującego przyznanie tego świadczenia.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2183, z późń. zm. – dalej jako p.s.w) w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przepisy Regulaminu pomocy materialnej dla studentów studiów I i II stopnia Uniwersytetu Ekonomicznego w P., wprowadzonego Zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia 27 sierpnia 2018 r. (dalej jako Regulamin).

Zgodnie z art. 179 ust. 1 p.s.w, stypendium socjalne ma prawo otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej.

W myśl art. 179 ust. 2 p.s.w, rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne.

Stosownie do art. 179 ust. 5 p.s.w, miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się:

1) (uchylony);

2) świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, otrzymywanych na podstawie przepisów ustawy;

3) stypendiów przyznawanych uczniom, studentom i doktorantom w ramach:

a) funduszy strukturalnych Unii Europejskiej,

b) niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA),

c) umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów albo międzynarodowych programów stypendialnych;

4) świadczeń pomocy materialnej dla uczniów otrzymywanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty;

5) świadczeń, o których mowa w art. 173a i art. 199a;

6) stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez inne podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm. 6)).

Nadto, w myśl art. 186 ust. 1 p.s.w, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1–3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

Poza tym, zgodnie z § 2 ust. 1 Regulaminu, stypendium socjalne może otrzymać na wniosek student będący w trudnej sytuacji materialnej.

Zgodnie z załącznikiem nr [...] do Regulaminu, wysokość dochodu netto na osobę w rodzinie, uprawniająca do ubiegania się o świadczenia stypendialne o charakterze socjalnym w roku akademickim [...], nie może być wyższa niż [...] zł.

Jak już wspomniano, na mocy art. 179 ust. 5 p.s.w miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, z późn. zm. – dalej jako u.ś.r), przez dochód rodziny rozumie się sumę dochodów członków rodziny.

Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2a u.ś.r, kryterium w postaci dochodu członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 4 u.ś.r, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Z kolei, w myśl art. 5 ust. 4b, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Przenosząc powyższe ramy prawne na okoliczności rozstrzyganej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż organy obu instancji dokonały nieprawidłowego wyliczenia dochodu na jednego członka rodziny skarżącego wskutek błędnej wykładni powołanych przepisów, ze szczególnym uwzględnieniem art. 5 ust. 4b u.ś.r. Zważywszy na doniosłość materii podlegającej rozstrzygnięciu z punktu widzenia skarżącego, determinującej bezpośrednio samą możność kontynuowania kształcenia w toku studiów stacjonarnych, a także cele przyświecające stosowaniu ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz Prawa o szkolnictwie wyższym w zakresie warunków przyznawania świadczeń o charakterze socjalnym, a wyrażające się w dążeniu do materialnego wsparcia, nieuprawnione było w ocenie Sądu poprzestanie przez organy na językowej wykładni i to części zastosowanych przepisów, w szczególności art. 5 ust. 4b u.ś.r, bez uwzględnienia całego brzmienia tego przepisu oraz wykładni systemowej i funkcjonalnej.

W rozpatrywanej sprawie, istota sporu sprowadzała się do właściwej interpretacji art. 5 ust. 4b u.ś.r, który zdaniem organów obu instancji należało rozumieć w sposób ograniczający się ustalenia dochodu przez doliczenie dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło osiągniecie dochodu, zaś według skarżącego przy wyliczeniu dochodu organ nie powinien uzależniać swojego rozstrzygnięcia od jednorazowo uzyskanego dochodu, który odbiega od dochodu uzyskiwanego przeciętnie w stosunku miesięcznym, a przez to nie odzwierciedla rzeczywistego poziomu dochodów w rodzinie skarżącego.

Jako że przedmiotem sporu było oparcie wyliczeń organów na podstawie między innymi dochodu uzyskanego przez matkę skarżącego w maju 2018 r., co zdaniem skarżącego było nieuprawnione, gdyż doprowadziło do obliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu w rodzinie skarżącego w sposób nieadekwatny do rzeczywiście osiąganych dochodów i co w konsekwencji pozbawiło go stypendium socjalnego na rok akademicki [...] r., Sąd w swojej analizie skoncentrował się na tych aspektach sprawy, przechodząc do porządku nad okolicznościami w sprawie bezspornymi.

W niniejszej sprawie, organy przy wyliczeniu dochodu matki skarżącego, tj. E. M., uwzględniły w całości uzyskany przez nią dochód w maju 2018 r. w kwocie [...]zł do ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu w rodzinie skarżącego, nie przypisując należytej wagi tej okoliczności, iż wysokość dochodu za ten miesiąc miała charakter jednostkowy i w kwietniu oraz od czerwca do września 2018 r. kwota ta wynosiła każdorazowo [...] zł, zaś w październiku było to [...] zł. Uzyskanie przez matkę skarżącego w maju 2018 r. wyższego dochodu aniżeli w pozostałych miesiącach 2018r. było następstwem przyznania jej za ten okres premii w kwocie [...]zł, co dokumentuje raport miesięczny dla osoby ubezpieczonej ZUS RMUA (premia wart.), na który to dokument powoływał się skarżący. W tym miejscu należy zauważyć, że organy obu instancji nie dołożyły należytej wagi stwierdzonej dysproporcji w wysokości osiąganego dochodu przez matkę skarżącego na przestrzeni 2018r. i nieprawidłowo oparły się na językowej wykładni części art. 5 ust. 4b u.ś.r.

Wprawdzie, z dosłownego brzmienia przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r wynika, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, niemniej jednak zastosowanie tego przepisu z pominięciem reguł wynikających z ustawy (ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym) oznaczałoby, iż decyzja o przyznaniu świadczenia rodzinnego lub odmowie jego przyznania byłaby determinowana nie rzeczywistym dochodem, a dochodem powiększonym o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, nawet jeżeli w poprzednich czy następnych miesiącach uległby on obniżeniu, czy w ogóle nie byłby osiągany.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak już podkreślono, kluczowe znaczenie ma dokonanie prawidłowej wykładni art. 5b ust. 4 u.ś.r. W tym kontekście, niebagatelnego znaczenia nabiera końcowa część tego przepisu, tj. "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych". Odnosząc treść tego uregulowania do okoliczności niniejszej sprawy, zaliczenie dochodu za maj 2018 r. byłoby dopuszczalne wyłącznie wówczas, gdyby dochód w takiej samej wysokości byłby osiągany przez matkę skarżącego w kolejnych miesiącach, tj. w czerwcu, lipcu, sierpniu, wrześniu, aż do października 2018 r., kiedy to skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. Tego rodzaju sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie, zatem uprawnione jest przekonanie, iż organu dopuściły się obrazy przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r, albowiem premia w kwocie [...]zł uzyskana przez matkę skarżącego w maju 2018 r. miała charakter jednorazowy i w żadnej mierze nie stanowiła stałego komponentu otrzymywanego przez nią wynagrodzenia w przekroju 2018 r. i nie można uznać, że dochód w wysokości [...] zł był przez nią uzyskiwany w okresie , na który ustalane lub weryfikowane było prawo do stypendium.

Zaznaczyć należy, że korekty dochodu związane czy to z dochodem uzyskanym czy utraconym przewidziane w art. 5 ust. 4 – 4 c u.ś.r . mają na celu ustalania rzeczywistej/faktycznej sytuacji osoby ubiegającej się o świadczenia. Zakładając możliwość zróżnicowania miesięcznej wysokości osiąganych dochodów ustawodawca wprowadził zasadę uśredniania dochodu (przeciętny dochód) w określonym okresie (roku). Zakładając, że w rodzinie ubiegającego się o świadczenia w okresie, na który ustalane jest świadczenie doszło do uzyskania dochodu winna nastąpić korekta dochodu przez doliczenie dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Przy czym z uwagi na urzeczywistnienie i uśrednienie osiąganych dochodów dla potrzeb przyznawanych świadczeń wskazano, ze takie doliczenie może nastąpić jeżeli ten doliczony dochód jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane jest świadczenie. W niniejszej sprawie dochód w kwocie [...]zł nie był przez matkę skarżącego osiągany w okresie na który ustalane było stypendium socjalne. Tym samym jego jednorazowe ( w takiej kwocie) osiągniecie, skutkujące przekroczeniem kryterium dochodowego nie stanowiło urzeczywistnieniu sytuacji materialnej rodziny w okresie na jaki przyznawane było świadczenie.

Nadto, Sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jednym miesiącu nie wpływa na prawo do świadczenia rodzinnego. Opierając się w tym względzie na treści art. 5 ust. 4b u.ś.r, nie ulega wątpliwości, że jego prawidłowe odczytanie winno prowadzić do konstatacji, że w przepisie tym nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, lecz doliczeniu winien podlegać dochód z tego miesiąca w wysokości w jakiej jest uzyskiwany w okresie na który ustalane jest stypendium. W konsekwencji, dochód uzyskany w jednym miesiącu i zawyżony względem dochodu z miesięcy, od których przyznane ma być stypendium na skutek przyznania jednorazowej premii, nie powinien wpływać na prawo do świadczeń socjalnych, tym przypadku stypendium socjalnego. Zasadą jest bowiem, pozostając na gruncie wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r, że dla uwzględnienia danego dochodu przy badaniu uprawnienia do tego rodzaju świadczeń ma znaczenie fakt jego osiągania w czasie procedowania w przedmiocie przyznania świadczenia, co jednakże w omawianej sprawie nie miało miejsca.

Tym samym, argumentacja skarżącego okazała się trafna i znajduje oparcie zarówno w wnioskach płynących z prawidłowej wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r, jak również w konsekwentnie utrzymywanej przez sądy administracyjne linii orzeczniczej, akceptowanej przez Sąd, a uwzględnionej przy badaniu zasadności niniejszej skargi. W tym zakresie, należy się odwołać w szczególności do argumentacji zawartej w następujących orzeczeniach, której respektowanie winno być również udziałem organów obu instancji przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego: wyrok WSA w Łodzi z 8.12.2015 r., III SA/Łd 998/15, wyrok WSA w Łodzi z 6.30.2018 r., II SA/Łd 99/18, wyrok WSA w Łodzi z 12.10.2018 r., II SA/Łd 435/18, wyrok WSA w Białymstoku z 21.04.2009 r., II SA/Bk 102/09, wyrok WSA w Szczecinie z 12.09.2013 r., II SA/Sz 353/13, wyrok WSA w Krakowie z 17.07.2014 r., III SA/Kr 588/14, wyrok NSA z 22.10.2009 r., I OSK 351/09.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organy nie dokonując pełnej (językowej, systemowej i celowościowej) wykładni art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, niewłaściwie obliczyły dochód rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego przez niego świadczenia. Wadliwe ustalenie dochodu doprowadziło organy do przekonania o przekroczeniu kryterium dochodowego, a w konsekwencji do odmowy przyznania stypendium socjalnego.

Marginalnie bo bez wpływu na treść rozstrzygnięcia Sąd zwraca uwagę, że przy ustalaniu utraty dochodu, zastosowanie znalazł art. 5 ust. 4 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Tymczasem w niniejszej sprawie mimo utraty dochodu w związku z ustaniem zatrudnienia doliczono kwotę [...]zł jako dochód za 2017r.

Wobec tego, zdaniem Sądu zmaterializowała się przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302, z późń. zm., dalej jako p.p.s.a), zgodnie z którą sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Jako że Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się błędnej wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r, co spowodowało odmowę przyznania stypendium socjalnego skarżącemu, niewątpliwym jest, że organ drugiej instancji naruszył prawo materialne przy wydaniu zaskarżonej decyzji, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ to naruszenie w zasadzie zdeterminowało owy wynik.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy powinny uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 p.p.s.a należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Skarżący nie korzystał ze zwolnienia od kosztów z uwagi na charakter sprawy (art. 239 § 1 p.p.s.a) i na podstawie §2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) uiścił wpis w wysokości [...] zł, który stanowił koszty niniejszego postępowania. Na koszty skarżącego składała się również opłata za czynności adwokata w wysokości [...] zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz.U. 2015.1801), o których orzeczono w pkt II wyroku.