Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 232/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 23 §6, art. 26c §1-4, art. 26d §1-4, art. 35-35a, art. 54 §6, art. 59 §1, art. 61
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 61 §3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 11 lutego 2022 r. nr 2801-IEE.711.4.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącego J. D. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 7 grudnia 2021 r. nr 2813-SEE2.711.502.2021 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: "Naczelnik US", "Organ egzekucyjny", "Organ I instancji") odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ośmiu tytułów wykonawczych do majątku J. D. (dalej jako: "Zobowiązany", "Skarżący", "Strona") wystawionych 21 listopada 2018 r. w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych z tytułu nieuregulowania podatku od towarów i usług za luty, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. (dalej jako: "egzekwowane należności") o nr od 2813.SEW2.723.9319.2018 do 2813.SEW2.723.9326.2018 (dalej jako: "tytuły wykonawcze z 21 listopada 2018 r.").

Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia Organu I instancji, a także akt postępowania egzekucyjnego przekazanych wraz ze skargą, pismem z 4 października 2021 r. uzupełnionym pismem z 22 listopada 2021 r., Skarżący zgłosił zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie po raz drugi wystawionych tytułów wykonawczych, wskazując na nieistnienie obowiązku i niedopuszczalność egzekucji. Podniósł, że dochodzone należności uległy przedawnieniu, gdyż ostatnim skutecznym środkiem egzekucyjnym było zajęcie świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), o którym Skarżący został powiadomiony 3 lipca 2012 r., tym samym okres przedawnienia upłynął 2 lipca 2017 r.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") postanowieniem z 11 lutego 2022 r. utrzymał rozstrzygnięcie Organu I instancji w mocy.

Powołując się na przepis art. 59 §1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - dalej jako: "U.p.e.a.") - w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), Organ odwoławczy wskazał przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.

DIAS stwierdził też, że wniesione zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem przedawnienie egzekwowanych należności nie nastąpiło. Podniósł on, że ustawowy termin dochodzenia należności za luty, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2005 r. - upływał 31 grudnia 2010 r. Natomiast termin dochodzenia należności za grudzień 2005 r. - upływał 31 grudnia 2011 r. Wskazał przy tym na szereg okoliczności, które spowodowały przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 10 kwietnia 2009 r. o nr: SM 6/3065/09, SM 6/3068/09, SM 6/3069/09, SM 6/3071/09, SM 6/3072/09, SM 6/3073/09, SM 6/3074/09 i SM 6/3075/09, organ egzekucyjny zastosował skuteczne środki egzekucyjne, w postaci:

- zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego w Banku S. S.A.,

- zajęcie pieniędzy przez poborcę skarbowego,

- zajęcie wynagrodzenia za pracę w P. Sp. z o.o.,

- zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w ZUS,

- zajęcie wierzytelności przysługujących Skarżącemu w Warmińsko-Mazurskim Urzędzie Wojewódzkim w Olsztynie.

Organ II instancji podał, że w sprawie nastąpiło także zawieszenie biegu terminu przedawnienia w okresie od 3 czerwca 2011 r. do 6 kwietnia 2012 r., bowiem Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie 3 czerwca 2011 r. wszczął wobec Skarżącego śledztwo o sygn. akt: [...] w sprawie o przestępstwo skarbowe, dotyczące zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okres luty - grudzień 2005 r. oraz za styczeń, marzec - grudzień 2006 r. Postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem sądu z 6 kwietnia 2012 r.

Ponadto, DIAS zwrócił uwagę, że w toku aktualnie prowadzonego postępowania na podstawie tytułów wykonawczych z 21 listopada 2018 r. Organ egzekucyjny zastosował skuteczne środki egzekucyjne, w postaci zajęcia nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgi wieczyste o nr: [...],[...], nr [...].

Organ odwoławczy określił, że termin przedawnienia egzekwowanych należności przypada na 6 listopada 2026 r., o ile nie wystąpią kolejne okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia.

Ustosunkowując się do podnoszonej przez Skarżącego kwestii ponownego wszczęcia egzekucji, na podstawie nowych tytułów wykonawczych wystawionych 21 listopada 2018 r., DIAS wywiódł, że obowiązujący w dacie wystawienia tych tytułów przepis art. 61 U.p.e.a., wskazywał, że po umorzeniu postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 §2 U.p.e.a. wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Z treści ww. przepisu nie wynikał zatem obowiązek prowadzenia ponownej egzekucji na podstawie pierwotnie wystawionych tytułów. Podkreślił, że dopiero nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 4 lipca 2019 r., która weszła w życie 20 lutego 2021 r., jednoznacznie uregulowała to zagadnienie, a ponowne wszczęcie egzekucji - wcześniej umorzonej z uwagi na jej bezskuteczność - od 20 lutego 2021 r. następuje w oparciu o pierwotny tytuł wykonawczy. W stanie prawnym obowiązującym do 19 lutego 2021 r., wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, mógł po umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jej bezskuteczność wystawić nowe tytuły wykonawcze, a organ egzekucyjny na ich podstawie zastosować kolejne środki egzekucyjne. Organ odwoławczy podkreślił, że tytuły wykonawcze z 21 listopada 2018 r. wystawiono, gdyż został ujawniony majątek lub źródła dochodu Zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych (organ egzekucyjny 28 listopada 2018 r. dokonał zajęcia nieruchomości, dla której prowadzona jest KW nr [...]).

DIAS zaznaczył, że umorzenie 19 grudnia 2014 r. postępowania egzekucyjnego, z uwagi na bezskuteczność nie spowodowało, że na Stronie przestał ciążyć obowiązek. Tym samym, umorzenie postępowania egzekucyjnego nie spowodowało wygaśnięcia nieuregulowanego zobowiązania podatkowego, a egzekucja prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych z 21 listopada 2018 r. jest dopuszczalna.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii niezgodności egzekwowanego obowiązku z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, Organ odwoławczy stwierdził, że w tytułach wykonawczych z 21 listopada 2018 r. prawidłowo została wskazana podstawa prawna egzekwowanego obowiązku, czyli decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie z 19 marca 2009 r. znak: UKS2891/W2U/42/74/08/91/018.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia DIAS w całości, ewentualnie o uchylenie postanowienia Naczelnika US oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania

(mające istotny wpływ na wynik sprawy), to jest:

- art. 138 §1 i 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. - dalej jako: "K.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy organ zobowiązany był do jego uchylenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego,

- art. 59 §1 pkt 2 U.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) wobec odmowy umorzenia postępowania pomimo nieistnienia obowiązku, bądź co najmniej jego wygaśnięcia (ze względu na przedawnienie),

- art. 59 §1 pkt 7 U.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) wobec odmowy umorzenia postępowania mimo niedopuszczalności egzekucji administracyjnej.

Skarżący podniósł, że 28 listopada 2018 r. Naczelnik US wszczął wobec Strony postępowanie egzekucyjne w zakresie wymienionych tytułów wykonawczych z 21 listopada 2018 r., przy czym wcześniej, co do tych samych zobowiązań, wystawił działając tym razem jako wierzyciel, tytuły wykonawcze nr:

- SM 6 3065/09 (tożsamy z 28I3.SEW2.723.9319.2018),

- SM 6/3068/09 (tożsamy z 2813.SEW2.723.9320.2018),

- SM 6/3069/09 (tożsamy z 2813.SEW2.723.9321.2018),

- SM 6/3071/09 (tożsamy z 2813.SEW2.723.9322.2018),

- SM 6/3072/09 (tożsamy z 2813.SEW2.723.9323.2018),

- SM 6/3073/09 (tożsamy z 2813.SEW2.723.9324.2018),

- SM 6/3074/09 (tożsamy z 2813.SEW2.723.9325.2018),

- SM 6/3075/09 (tożsamy z 2813.SEW2.723.9326.2018).

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do uznania, że doszło do nieuzasadnionego, ponownego wystawienia 8 tytułów wykonawczych z 21 listopada 2018 r., obejmujących te same należności (już przedawnione). Skoro w tej samej sprawie wystawiono po raz drugi tytuły wykonawcze, to wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego dotkniętego taką wadą, było i jest bezprzedmiotowe, a wręcz niedopuszczalne i podlega umorzeniu z mocy prawa.

Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 25 maja 2022 r. Skarżący odniósł się do argumentacji DIAS przedstawionej w odpowiedzi na skargę, w szczególności do treści przywołanego w niej wyroku WSA w Olsztynie z 25 września 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 472/19 (to oraz pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Strona wskazała, że wyrok ten nie zawiera w swojej treści potwierdzenia, iż w stanie prawnym obowiązującym do 19 lutego 2021 r. wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym mógł po umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność wystawić nowe tytuły wykonawcze. Okoliczność ta nie była ani przedmiotem zarzutu skarżącego, ani też tematem rozważań Sądu. Z treści uzasadnienia nie wynikała podstawa wydania kolejnych tytułów wykonawczych, a Sąd nie objął tego swoją uwagą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), Sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U z 2022 r. poz. 329, ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 w związku z art. 133 §1 P.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 §2 P.p.s.a.

W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, istota rzeczy odnosi się do kwestii oceny zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 59 §1 U.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Według art. 61 U.p.e.a. - w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 §2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Stosownie do treści art. 26c §1-4 U.p.e.a. - w razie potrzeby prowadzenia egzekucji przez więcej niż jeden organ egzekucyjny lub zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową, w tym hipoteką morską przymusową, wierzyciel wydaje dalszy tytuł wykonawczy. Dalszy tytuł wykonawczy poza wymogami, o których mowa w art. 27, zawiera także numer porządkowy oraz oznaczenie celu, dla którego został wydany. Po wydaniu dalszego tytułu wykonawczego wierzyciel występuje do organu egzekucyjnego o nadanie temu tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu dalszego tytułu wykonawczego do egzekucji. Zobowiązanemu nie doręcza się odpisu dalszego tytułu wykonawczego.

W myśl art. 26d §1-4 U.p.e.a. - w przypadku utraty tytułu wykonawczego, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, wierzyciel ponownie wydaje tytuł wykonawczy po uprzednim wydaniu postanowienia o utracie pierwotnego tytułu wykonawczego. Na ponownie wydanym tytule wykonawczym wierzyciel umieszcza adnotację o jego wydaniu oraz oznaczenie postanowienia o utracie pierwotnego tytułu wykonawczego. Po ponownym wydaniu tytułu wykonawczego wierzyciel występuje do organu egzekucyjnego o nadanie temu tytułowi klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. Zobowiązanemu nie doręcza się odpisu ponownie wydanego tytułu wykonawczego.

Na wstępie należy podnieść, że wniosek Strony dotyczący wstrzymania przez Sąd czynności egzekucyjnych w oparciu o art. 61 §3 P.p.s.a. należało uznać za bezzasadny. Sąd administracyjny, działając na podstawie ww. przepisu, nie ma prawnej możliwości udzielania ochrony tymczasowej Stronie, która wnosi o wstrzymanie czynności egzekucyjnych (postępowania egzekucyjnego) prowadzonego w myśl przepisów ustawy egzekucyjnej. Podejmowanie rozstrzygnięć w tym przedmiocie nie mieści się w kompetencji sądów administracyjnych do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej stosownie do treści art. 1 §1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 P.p.s.a. Sądy administracyjne nie mają bowiem - co do zasady - kompetencji do zastępowania administracji publicznej, w tym organów egzekucyjnych, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności przez rozpoznawanie skarg na akty i czynności podejmowane przez organy administracyjne. Sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd nie jest bowiem ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. W tym zakresie ugruntowany jest pogląd sądów administracyjnych (por. m. in. postanowienia NSA: z 11 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 334/13; z 18 września 2015 r., sygn. akt II FZ 641/15; z 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 656/15). Przepisy procedury sądowoadministracyjnej przewidują możliwość jedynie wstrzymania wykonania aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, na podstawie których prowadzona jest egzekucja, nie udzielają natomiast kompetencji do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Jak zauważył WSA w Poznaniu w postanowieniu z 26 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Po 294/22: "(...) w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być jedynie wydane w tym postępowaniu postanowienia, na które służy zażalenie i tego rodzaju akty objęte są dyspozycją przepisu art. 61 §3 p.p.s.a. Sąd nie może natomiast wstrzymać czynności egzekucyjnych, czy postępowania egzekucyjnego jako całości.". Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego możliwie jest bowiem w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 23 §6 U.p.e.a., a organem władnym do tego rodzaju rozstrzygnięcia jest organ sprawujący nadzór nad egzekucją, a więc organ wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Możliwość wstrzymania postępowania egzekucyjnego została przewidziana również w art. 35-35a U.p.e.a. oraz art. art. 54 §6 U.p.e.a. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, także możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 U.p.e.a.). Wskazać należy równocześnie, że wniosek ten nie został w żaden sposób uzasadniony, a rolą Sądu nie jest doszukiwanie się, w zastępstwie Skarżącego motywów niniejszego wniosku. Jak zauważył bowiem NSA w postanowieniu z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GZ 76/22: "Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o potrzebie udzielenia ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony lub sam wniosek złożony w skardze. Wniosek ten musi zostać uzasadniony, a jego uzasadnienie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.".

Przepis art. 61 U.p.e.a. ogranicza powtórne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jeżeli jego umorzenie nastąpiło na podstawie art. 59 §2 tego aktu. Dopiero jednak ujawnienie majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych uprawnia do wszczęcia ponownej egzekucji (por. wyrok NSA z 19 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3581/18). Tymczasem, zajęta nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr OL [...], i która w ocenie Organu odwoławczego stanowi ujawniony majątek Zobowiązanego, przewyższający kwotę wydatków egzekucyjnych - była już w 2008 r. wskazana, w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego, jako mogąca stanowić przedmiot zabezpieczenia (k. 4 akt egzekucyjnych). Z akt egzekucyjnych wynika zatem, że nieruchomość ta była znana Naczelnikowi US już w roku 2008, a Organ ten w następnych latach dokonywał wobec niej szeregu czynności, np. wpisania hipoteki przymusowej kaucyjnej, następnie próby zmiany na hipotekę przymusową zwykłą.

W ocenie Sądu DIAS nie podał przesłanek, w oparciu o które uznał, iż został ujawniony majątek Zobowiązanego, przewyższający kwotę wydatków egzekucyjnych. Podał jedynie ogólnikowo: "Podkreślam, że tytuły wykonawcze z 21.11.2018 r. wystawiono, gdyż został ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego, przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych (...)." (s. 6 postanowienia II instancyjnego). Brak jest również stosownego wyliczenia w tym zakresie. Sąd zaś nie zastępuje Organów egzekucyjnych. Należy jednocześnie wskazać, iż Słownik języka polskiego PWN pod pojęciem ujawnić (ujawniać), które znajduje się w treści art. 61 U.p.e.a. rozumie: "odkryć coś, stwierdzić istnienie czegoś".

Ponadto, motywy rozstrzygnięcia winny znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, aby Strona mogła je poznać, a tym samym możliwa była ich ocena. W realiach tej sprawy było to niemożliwe. Postanowienie I instancyjnie na ten temat milczy. Naczelnik US w ogóle nie wskazał, dlaczego i na jakiej podstawie prawnej możliwe było ponowne wszczęcie egzekucji. W przypadku zaś Organu II instancji, jak już wcześnie wspomniano przyjęte rozstrzygnięcie zawiera jedynie lakoniczne, jednozdaniowe stwierdzenie w tym zakresie. Należy również podkreślić, iż to, że Organ egzekucyjny nie prowadził egzekucji do przedmiotowej nieruchomości, nie oznacza, że jest to okoliczność, o której jest mowa w art. 61 U.p.e.a. Tym bardziej, że na przestrzeni lat od 2008 do 2021 r., jak wynika z akt egzekucyjnych była ona przedmiotem jego zainteresowania i aktywności. Faktycznie więc przystąpiono do zajęcia nieruchomości, która była dobrze znana Organom egzekucyjnym (już od roku 2008), i wobec której dokonywane były już wcześniej czynności. Z pewnością więc nie był to majątek, który został ujawniony dopiero w roku 2018 r.

Odnośnie kwestii przedawnienia, należy zwrócić uwagę, że Organ II instancji w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia w okresie od 3 czerwca 2011 r. do 6 kwietnia 2012 r. wskazuje na dwie okoliczności: wszczęcie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie w dniu 3 czerwca 2011 r. śledztwa wobec Strony w sprawie o przestępstwo skarbowe, dotyczące zobowiązań podatkowych z tytułu podatku VAT za okres luty - grudzień 2005 r. oraz za styczeń, marzec - grudzień 2006 r. oraz to, że przedmiotowe postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu z 6 kwietnia 2012 r. W realiach tej sprawy są to okoliczności nieweryfikowalne, z uwagi na to, że nie mają one odzwierciedlenia w zgromadzonych aktach egzekucyjnych. Brak jest również dokumentu potwierdzającego: "zajęcie pieniędzy przez poborcę skarbowego dokonane 15 maja 2009 r." (k. 258 akt egzekucyjnych, s. 5/9 postanowienia II instancyjnego), a jest to jedna z kilku okoliczności, na którą powołuje się DIAS, w kontekście ustawowego terminu dochodzenia należności za luty, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2005 r. (który upływał, jak wskazała Organ odwoławczy 31 grudnia 2010 r.), natomiast za grudzień 2005 r. upływał on 31 grudnia 2011 r. Organ odwoławczy ma obowiązek wynikający z art. 54 §2 P.p.s.a. przedłożenia kompletnych akt. Sąd nie może bowiem orzekać nie dysponując kompletnymi aktami sprawy. Ponadto, Sąd wydaje wyrok właśnie na podstawie tych akt (art. 133 §1 P.p.s.a.).

Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego kwestii nieprawidłowego, ponownego wszczęcia egzekucji, na podstawie nowych tytułów wykonawczych (wystawionych 21 listopada 2018 r.) należy w pierwszej kolejności podnieść, że z treści zaskarżonego postanowienia wynika jedynie, że zdaniem Organu odwoławczego, wbrew twierdzeniu Strony, z treści art. 61 U.p.e.a. nie wynika obowiązek prowadzenia ponownej egzekucji na podstawie pierwotnie wystawionych tytułów wykonawczych. DIAS podkreślił również, że dopiero nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 4 lipca 2019 r., która weszła w życie 20 lutego 2021 r., jednoznacznie uregulowała to zagadnienie, a ponowne wszczęcie egzekucji - wcześniej umorzonej z uwagi na jej bezskuteczność - od 20 lutego 2021 r. następuje w oparciu o pierwotny tytuł wykonawczy. Stwierdził zatem, że w niniejszej sprawie, a więc w stanie prawnym obowiązującym do 19 lutego 2021 r. wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, mógł po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na jej bezskuteczność wystawić nowe tytuły wykonawcze, a organ egzekucyjny na ich podstawie zastosować kolejne środki egzekucyjne. Uwagę Sądu, w tym kontekście zwróciło to, że Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do licznie przywołanego w zażaleniu orzecznictwa sądowadministracyjnego. O tyle jest to istotne, że orzecznictwo to (mając na uwadze treść uzasadnienia) stanowiło w tym przypadku niezmiernie ważny element stanowiska Strony. Jak zaś stwierdził WSA w Krakowie w wyroku z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1147/20: "Gdy strona powołuje stanowisko sądu administracyjnego stanowiące istotny element wykładni prawa, mające zastosowanie do przedstawionego stanu faktycznego, będące jednocześnie elementem stanowiska strony, obowiązkiem organu (...) jest dokonanie oceny tego stanowiska.". Ponadto, na gruncie art. 61 U.p.e.a. (w stanie prawnym obowiązującym do 19 lutego 2021 r.) poglądy sądów administracyjnych wskazują, że co do zasady organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego tylko jeden raz tytułu wykonawczego (oryginału). Wystawienie kolejnych tytułów wykonawczych co do tej samej należności jest prawnie niedopuszczalne, gdyż narusza gwarancje ochrony praw zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym (chroni przed wielokrotnym dochodzeniem jednej i tej samej należności). Konieczność ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w stosunku do zobowiązanego w celu wyegzekwowania należności, która była już przedmiotem egzekucji, a która została umorzona wobec jej nieskuteczności, może nastąpić na podstawie tylko jednego, pierwotnie wystawionego tytułu wykonawczego (oryginału). Podkreślić należy, że wyjątki od ww. zasady, przewidującej jeden tytuł wykonawczy w jednej sprawie (tj. dotyczącej tej samej należności) ustawodawca przewidział w polskim systemie prawnym w dwóch sytuacjach, a wyjątki te dotyczą wystawienia dalszego tytułu wykonawczego (w sytuacjach określonych przepisem art. 26c §1 - 4 U.p.e.a.) oraz utraty tytułu wykonawczego (art. 26d §1 - 4 U.p.e.a.) - por. wyroki NSA: z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 146/06; z 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2307/10; z 23 listopada 2017 r., sygn.. akt II GSK 306/16; z 17 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 2485/18; z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 3545/21, z 15 października 2021 r., sygn. akt I GSK 546/21, czy też wyrok WSA w warszawie z 22 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3066/21). Nie ma sporu w niniejszej sprawie, że zarówno pierwotne tytuły wykonawcze, jak i nowo wystawione posiadają swoje źródło w decyzji z 19 marca 2009 r., nr UKS2891/W2U/42/74/08/91/018.

Kwestia dopuszczalności prowadzenia egzekucji w tej samej sprawie egzekucyjnej na podstawie nowych tytułów wykonawczych, podnoszona w orzecznictwie sądów administracyjnych, została rozwiązana normatywnie - poprzez nowelizację ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzoną ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553), która weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r. W aktualnym brzmieniu art. 61 U.p.e.a. stanowi w §4, że podstawą ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej jest dotychczasowy tytuł wykonawczy albo dalszy tytuł wykonawczy, zaś do ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej stosuje się odpowiednio przepisy o wszczęciu egzekucji administracyjnej, z tym że zamiast odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu doręcza się zawiadomienie organu egzekucyjnego o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej.

Odmienna od przyjętej przez Organy obu instancji wykładnia art. 61 U.p.e.a., może mieć również wpływ na ustalenie momentu przedawnienia zaległości podatkowych, ciążących na Stronie. Jak bowiem zauważył w uzasadnieniu DIAS, w toku aktualnie prowadzonego postępowania na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 21 listopada 2018 r., Organ egzekucyjny zastosował skuteczne środki egzekucyjne, tj. zajęcia 3 nieruchomości Strony. W konsekwencji Organ ten stwierdził, że egzekwowane należności z tytułu podatku VAT za 2005 r. nie uległy przedawnieniu, a przewidywany termin przedawnienia ww. zaległości przypada na 6 listopada 2026 r.

Zauważenia wymaga także, że termin "ponowna egzekucja" oznacza, że postępowanie toczy się od stadium początkowego, wysłania upomnienia, doręczenia organowi tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 189/21). Tymczasem w aktach sprawy nie ma np. wysłanego upomnienia.

Wobec powyższego, Organ odwoławczy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy dokona wykładni art. 61 U.p.e.a. Odniesie się do przywołanego przez Stronę orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, że co do zasady organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego tylko jeden raz tytułu wykonawczego (oryginału), a wystawienie kolejnych tytułów wykonawczych co do tej samej należności jest prawnie niedopuszczalne. W kontekście ww. wykładni, zobowiązany będzie także zbadać prawidłowość dokonanych w sprawie czynności egzekucyjnych, w szczególności w zakresie występowania w obrocie różnych tytułów wykonawczych, a dotyczących tych samych należności, w tym co do istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na jego prowadzenie na podstawie tytułów wykonawczych ponownie wystawionych 21 listopada 2018 r. Mając to na względzie, należy również zbadać, czy nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, ciążących na Stronie.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia wobec uznania, że zostało wydane przedwcześnie, z naruszeniem art. 107 §1 pkt 6 i §3 oraz art. 138 §1 i 2 w zw. z art. 144 K.p.a. Sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 59 §1 pkt 2 i pkt 7 U.p.e.a., z uwagi na to, iż jego zastosowanie (bądź nie) w niniejszej sprawie, uprzednio wymaga dokonania stosownej wykładni art. 61 U.p.e.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 §2 P.p.s.a. oraz §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na zasądzone koszty składają się: wpis sądowy w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.