Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 35/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1a i par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 154 par. 6, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w J. na bezczynność Wójta Gminy A. w sprawie udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy A. miała miejsce z rażącym naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy A. do rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia A w J. z dnia 5 lutego 2021 r.; 3. wymierza Wójtowi Gminy A. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Wójta Gminy A. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia A w J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie O. z siedzibą w J. złożyło skargę na bezczynność Wójta Gminy A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej z wniosku Stowarzyszenia z dnia 5 lutego 2021r.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej.

W oparciu o te zarzuty strona skarżąca wniosła o:

1. zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia 5 lutego 2021r.,

2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. przyznanie stronie skarżącej od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.,

4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona skarżąca podniosła, że od 13 lat uczestniczy w projekcie polegającym na badaniu problemu bezdomności zwierząt w jego wymiarze publicznym. W ramach tego projektu prowadzony jest monitoring działalności schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz polityki gmin i urzędów. Uzyskana w ten sposób informacja z całego kraju udostępniana jest następnie szerokiej publiczności pod wskazanym adresem.

Następnie strona skarżąca wskazała, że w ramach powyższego, w dniu 5 lutego 2021r. złożyła drogą elektroniczną do Wójta Gminy A. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego ustawą z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt, o treści:

1. kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2020r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń wyłapywania/ odławiania bezdomnych zwierząt?

2. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2020r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom?

3. ilu bezdomnym zwierzętom (z podziałem na psy i koty) zapewniono opiekę na koszt gminy w 2020r.? (nie liczcie zwierząt, którymi zajęto się w latach poprzednich),

4. jaki był w 2020r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne)?

5. ponadto prosimy o udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom w 2020r.

Strona skarżąca wyjaśniła, że wniosek nadany został spod listy mailingowej o wskazanej nazwie, na której znajdował się pobrany z Biuletynu Informacji Publicznej Gminy A. jej adres elektroniczny. Jednocześnie wyjaśniła, że w terminie przewidzianym przez art. 13 u.d.i.p. podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zrealizował wniosku, wobec tego w dniu 8 marca 2021r. wnioskodawca drogą elektroniczną wystosował w tej sprawie monit, a wobec dalszego milczenia organu gminy, w dniu 13 kwietnia 2021r. strona skarżąca ponowiła wniosek za pośrednictwem ePUAP. Strona skarżąca dodała, że przedłużający się brak reakcji ze strony organu skutkował kolejnym ponowieniem wniosku w dniu 30 maja 2021r., jednak do dnia wniesienia niniejszej skargi podmiot obowiązany nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej.

W ocenie strony skarżącej, Wójt Gminy A. dopuścił się rażącej bezczynności, dla której to kwalifikacji najistotniejsze znaczenie ma czas, jaki upłynął od dnia złożenia wniosku - ponad 12 miesięcy oraz fakt bezskutecznego kilkukrotnego monitowania i ponawiania wniosku przez skarżącego.

Ponadto zdaniem strony skarżącej, w związku z wyjątkową obstrukcją przejawianą przez skarżony organ w udostępnianiu informacji publicznej na wniosek, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wnosi o przyznanie od Wójta Gminy A. sumy pieniężnej. Strona skarżąca dodała przy tym, że służyć ona będzie zrekompensowaniu straty, jaką poniosła na skutek uporczywej bezczynności organu. Równocześnie strona skarżąca wyjaśniła, że od lat prowadzi niezależny monitoring działania gmin i schronisk dla zwierząt, m.in. corocznie zbiera informację publiczną od wszystkich 2.477 gmin w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez nie zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie. Dane te pozwalają następnie tworzyć raporty i statystyki, bez których trudno rzeczowo opisywać problem bezdomności zwierząt w Polsce i proponować jakieś jego rozwiązania. Nadto strona skarżąca wskazała, że badań na taką skalę nie prowadzi żaden inny podmiot w kraju, w tym również żaden organ państwa nie śledzi problemu bezdomnych zwierząt i nie rozlicza ani publicznych pieniędzy, ani losu tych zwierząt. Strona skarżąca zwróciła także uwagę, że jej opracowania są tym rzetelniejsze i lepiej uzasadnione, im większa jest próba odpowiedzi, jakie spłynęły z gmin. Dlatego każda gminna informacja publiczna, jaką uzyskuje, jest niezwykle cenna, z kolei każdy jej brak bardzo dotkliwy, gdyż w pewnym stopniu fałszuje ostateczne wyniki monitoringu. Zdaniem strony skarżącej, ignorowanie przez Wójta Gminy A. wniosków skarżącego stanowi więc realną szkodę dla wiarygodności jego projektu i ogromu pracy, jaką wkłada w badanie założonego problemu. W ocenie skarżącego, zasądzona suma pieniężna powinna wpłynąć motywująco na większą staranność organu w tym zakresie w przyszłości.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy A. wniósł o

1. umorzenie postępowania wobec ustania przyczyny bezczynności i udzielenia przez organ informacji publicznej w dniu 24 lutego 2022r.;

2. oddalenie skargi w zakresie stwierdzenia, że bezczynność Wójta Gminy A. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. oddalenie skargi w zakresie przyznania skarżącemu od Wójta Gminy A. sumy pieniężnej dochodzonej na podstawie art. 149 § 2 ppsa.

Organ wskazał, iż w dniu 24 lutego 2022r. udzielił odpowiedzi na wniosek. Na przedstawione we wniosku pytania 1 i 2 odpowiedział, że Gmina A. posiadała podpisaną umowę na rok 2020 z Przedsiębiorstwem [...] Sp. z o. o., która zapewniała wyłapywanie/odławianie oraz opiekę poprzez umieszczanie bezdomnych psów w schronisku. Odnośnie pytania 3 organ odpowiedział, że w roku 2020 z terenu gminy A. powiat piotrkowski, województwo łódzkie zapewniono opiekę 8 psom. Ponadto wysterylizowano 8 kotek, które są dożywiane w miarę potrzeb. Mając na uwadze pytanie 4 ww. wniosku organ odpowiedział, że koszt realizacji całego zadania w 2020 roku wyniósł 48.464,05 zł.(tj. wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie). Odnosząc się do pytanie 5 wniosku organ przesłał w załączeniu skan umów zawartych w 2020 przez Gminę A..

Ponadto organ poinformował, że informacje o których mowa w odpowiedzi na pkt 1 i pkt 2 były zawarte w Uchwale Nr XIII/94/2020 Rady Gminy A. z dnia 31 marca 2020r. w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy A. w 2020 roku (Dz. Urz. Województwa Łódzkiego z 2020r. poz. 2413). Uchwała Rady Gminy A., o której mowa powyżej, była udostępniona/opublikowana na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy A..

Organ podniósł również, że konsekwentnie z udziałem własnych środków i olbrzymim zaangażowaniem realizuje zadanie własne gminy w zakresie ochrony nad bezdomnymi zwierzętami. Brak pozyskanej informacji w terminie złożenia wniosku – zdaniem organu - w żaden sposób nie wpłyną i nie mógł wpłynąć na dalsze czynności stowarzyszenia, bowiem Gmina należycie i z pełnym poszanowaniem praw zwierząt realizuje w tym zakresie własne zadania, obserwując od lat wpływ podjętych działań na bezpieczeństwo i ochronę zwierząt, które są zaopiekowane, a co najważniejsze znajdują nowych właścicieli wtoku czynności adopcyjnych.

Organ wyjaśnił także, Wójt jako kierownik urzędu podjął wszelkie działania kontrolne i porządkujące celem wyeliminowania nawet samego ryzyka zaistnienia sytuacji, w której mogłoby dojść ponownie do ewentualnego nieudzielenia informacji publicznej w terminie. Wprowadzono w Urzędzie koordynację przepływu informacji publicznej i udzielenia na nią odpowiedzi. Nadto wobec pracownika merytorycznego odpowiedzialnego za zdarzenie wyciągnięto konsekwencje prawne polegające na nałożeniu kary upomnienia.

W dalszej kolejności organ wskazał, że na wystosowane przez stronę skarżącą kolejne zapytanie o udzielenie informacji publicznej za rok 2021 odpowiedź została udzielona niezwłocznie w przeciągu zaledwie kilku dni. Już po powyższym sam skarżący musi dostrzec, że w uchybieniu terminu w zakresie udzielenia informacji w niniejszej sprawie nie było celowe.

Nadto organ zauważył, że realizacja zadań własnych gminy w dobie pandemii

przy stałych absencjach pracowniczych spowodowanych kwarantanną czy chorobą, jest niebywale trudna. Zdaniem organu, element wpływu epidemii i jej skutków na działalność Urzędu nie może zostać pominięty również w niniejszej sprawie.

Pomimo podjętego gigantycznego wysiłku nie udało się uniknąć omyłki jaka

zaistniała w niniejszej sprawie. Organ podkreślił przy tym, że była to jedyna tego

rodzaju sytuacja. Jednocześnie organ wyjaśnił, że poza sprawami informacyjnymi zmagał się i nadal zmaga z wyzwaniami nałożonymi na niego przez ustawy, a w pierwszej kolejności weryfikacji zawsze podlegają kwestie priorytetowe dla mieszkańców gminy. Organ podniósł, że od wybuchu pandemii urząd działa na tych samych zasadach i obowiązkach jednakże z kadrowym zapleczem zmniejszonym średnio nawet o 1/3 co oznacza, że może zaistnieć ryzyko ludzkiej pracowniczej omyłki. Nadto organ podkreślił, że pomimo tak poważnych braków kadrowych organ w 100% wypełnił swój obowiązek względem bezdomnych zwierząt, zawierając umowy, weryfikując ich sposób realizacji, analizując bieżące potrzeby lokalne.

Organ zaznaczył, że żądaniu przyznania sumy pieniężnej nie towarzyszy ani jej określenie, ani też szczegółowe uzasadnienie dla przyznania takiej, a nie innej kwoty, co powoduje, w ocenie organu, nieskuteczność złożonego wniosku.

Pismem z dnia 23 marca 2022r. strona skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie sądu, wskazała, że udostępnienie informacji publicznej przez Wójta Gminy A. nastąpiło w dniu 24 lutego 2022r., a zatem ponad rok od otrzymania wniosku. Jednocześnie strona skarżąca oświadczyła, iż podtrzymuje skargę w całości.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2022r. Wójt Gminy A. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę i wniósł jak w tej odpowiedzi. Ponadto organ zaprzeczył, jakoby jego działenie miało na celu nieudzielenie odpowiedzi na zapytanie o udzielenie informacji publicznej i podkreślił, że w zaistniałym stanie rzeczy zawinił czynnik ludzki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) (zwana dalej p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o które stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem wniesionej skargi jest bowiem bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Skarga na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem akt lub czynność organu, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.

W przypadku skargi na bezczynność, Sąd bierze pod uwagę okoliczności istniejące w dniu rozpoznania skargi, jedną z takich okoliczności jest istnienie przedmiotu zaskarżenia. Ujednolicona wskutek wydania przez NSA dnia 26 listopada 2008 r. uchwały siedmiu sędziów w sprawie I OPS 6/08 linia orzecznicza sądownictwa administracyjnego stanowi, że w sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie ma art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) (zwanej dalej u.d.i.p.). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W sprawie niekwestionowanym jest to, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informacje publiczne w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. W świetle powyższego należy uznać, że informacje, których udostępnienia domaga się skarżący stanowią informacje publiczne. Nie kwestionowano również, że Wójt Gminy A. jest w myśl przepisu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. organem zobowiązanym do udostępnienia informacji mających charakter informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu, bądź też do wydania decyzji odmownej w tym zakresie.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W wyroku z 7 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 39/15 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stan bezczynności oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy.

W rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowana przez organ treść wniosku ani data jego wpływu – 5 lutego 2021 r. Organ przyznaje również, że informacja publiczna objęta wnioskiem została udostępniona w dniu 24 lutego 2022 r. W tej samej dacie organ poinformował skarżącego, że informacje z punktu 1) i 2) odpowiedzi zawarte są w Uchwale Nr XIII/94/2020 Rady Gminy A. z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy A. w 2020 roku, opublikowanej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy A.. W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że mimo upływu ustawowego terminu z dniem 19 lutego 2021 r. organ nie dokonał w tym terminie żadnej czynności w sprawie, co prowadzi do uznania zasadności zarzutu o jego bezczynności.

Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność jakiej dopuścił się organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Zakwalifikowanie bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie istotna dla oceny czy naruszenie prawa miało charakter rażący jest okoliczność, że organ nie rozpatrzył wniosku przez okres ponad 12 miesięcy pomimo, że skarżący trzykrotnie składał monity, ponawiając prośbę o rozpatrzenie wniosku z 5 lutego 2021 r. Pisma skarżącego wpływały do organu i ich treść była mu znana, o czym świadczą potwierdzenia wpływu w dniach: 9 marca 2021 r. (nr rejestru [...]), 13 kwietnia 2021 r. (nr rejestru [...]) oraz 31 maja 2021 r. (nr rejestru [...]).

Brak jakiejkolwiek reakcji na wniosek skarżącego, wobec okresu zwłoki wynoszącego ponad 12 miesięcy, nie może być usprawiedliwiony okolicznościami wskazywanymi przez organ w odpowiedzi na skargę, odnoszącymi się do trudności związanych ze stanem epidemii i wynikającymi stąd absencjami chorobowymi pracowników Urzędu Gminy w A. Jednocześnie organ wskazał, że w związku z niniejszą sprawą podjął wszelkie działania kontrolne i porządkujące mające wyeliminować ryzyko ponownego nieudzielenia informacji publicznej w terminie. W orzecznictwie wskazuje się, że braki kadrowe, podobnie jak duży wpływ spraw do organu nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej i odpowiedniego zorganizowania postępowań w tym okresie, aby sprawy były załatwiane w rozsądnym terminie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 marca 2022 r., IV SAB/Wr 15/22, Lex nr 3338038). W związku z powyższym należało uznać, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.

W sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem już zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zatem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie w dniu 24 lutego 2022 r. organ udostępnił wnioskowane informacje, co czyni bezprzedmiotowym wniosek o zobowiązanie przez Sąd organu do udostępnienia żądanych informacji.

Odnośnie zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. należy podkreślić, że zastosowanie tych środków jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu; możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez kontrolowany organ administracji publicznej. Wymienione środki są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2022 r., II SA/Po 5/22, Lex nr 3339245). Wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na przewlekłość, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu. Podstawowe znaczenie ma zastosowanie grzywny, która pełni względem organu funkcje prewencyjno-represyjne. Jeżeli sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną w stosownej wysokości, która rekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek (krzywdy, straty itd.), jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2021 r., III OSK 1029/21, Lex nr 3227255). Przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2022 r., II SAB/Gd 151/21, Lex nr 3321111) Przyjmuje się, że suma pieniężna, w przeciwieństwie do grzywny, jedynie akcesoryjnie pełni funkcję prewencyjno-represyjną względem organu. Ma ona charakter kompensacyjny, przy czym jednak nie pełni funkcji naprawienia szkody. Nie traktuje jej się także jako odszkodowanie. Temu celowi służy instytucja odpowiedzialności za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 k.c. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 22 marca 2022 r., II SAB/Bk 145/21, Lex nr 3333045).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że okres bezczynności organu w niniejszej sprawie oraz brak reakcji na ponawiane monity skarżącej uzasadniały wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że zastosowanie środka pełniącego funkcje prewencyjno-represyjne w postaci grzywny, jest wystarczające dla realizacji opisanego powyżej celu. Sąd wziął pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, a w szczególności okres zwłoki, brak dołożenia należytej staranności w takim zorganizowaniu pracy urzędu, aby bez zbędnej zwłoki dokonać czynności zgodnie z wymogami określonymi przez przepisy u.d.i.p. ale także ograniczenia w sprawnym funkcjonowaniu urzędu związane ze stanem epidemii oraz podnoszony w odpowiedzi na skargę i nie zakwestionowany przez skarżącego, jednostkowy charakter przypadku nieudzielenia informacji publicznej przez organ. Wymierzona w wyroku grzywna mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a., zgodnie z którym grzywnę wymierza się w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W ocenie Sądu, wymierzona grzywna powinna zrealizować założenia sprawiedliwości naprawczej, przywracając zachwiane zaufanie strony skarżącej do władzy publicznej oraz skłaniając organ do właściwego procedowania w przyszłości (por.: postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I OZ 521/15).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał że bezczynność organu w niniejszym przypadku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.; na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd w punkcie 2 umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego oraz w punkcie 3 wyroku, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. orzekł o wymierzeniu grzywny. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

dc