Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2575/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B. i K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2002r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania B. i K. małżonków Z. od decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta S. z dnia [...] lutego 2000r. nr [...] w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, którą przekształcono prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o powierzchni [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta w Sądzie Rejonowym w S. KW Nr [...] przysługujące B. i K. małżonkom Z. w prawo własności na zasadach wspólności ustawowej oraz określono jednocześnie opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania nieruchomości w prawo własności na kwotę [...] zł. orzekło o:

1. uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu:

2.1. który brzmiał: "Określam opłatę z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości o której mowa w pkt 1 decyzji w prawo własności w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych [...])"; oraz punktu

2.2. decyzji brzmiącego: "Opłatę należy uiścić na konto Urzędu Miasta w S. Bank [...] S.A. Oddział w S. Nr [...] lub w kasie Urzędu Miasta w terminie 14 dni od dnia daty kiedy decyzja stanie się ostateczna";

2. i w to miejsce orzekło w części dotyczącej punktu:

2.1. przedmiotowej decyzji, który uzyskał brzmienie: "Określam opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o której mowa w pkt 1 decyzji, w prawo własności w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych". i punktu

2.2. decyzji, który uzyskał brzmienie: "Opłatę należy uiścić na konto Urzędu Miasta w S. Bank [...] S.A. Oddział w S. Nr [...] lub w kasie Urzędu Miasta w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji";

Wnioskiem z dnia 9 lutego 2000 r. B. i K. małżonkowie Z. zwrócili się do Przewodniczącego Zarządu Miasta S. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...] w Sądzie Rejonowym w S. Poinformowali, iż okres użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości trwa 2 lata, tj. od 7 września 1998 r. na podstawie umowy notarialnej Nr Repertorium A Nr [...]. Wnioskodawcy zadeklarowali, że opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostanie uiszczona przez nich jednorazowo.

Przewodniczący Zarządu Miasta S., po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...] lutego 2000r. nr BN. [...], powołując się na art. 2 ust. 2, art. 4, art. 5 i art. 5a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności ( tj. Dz. U. z 1999r. Nr 65, poz. 746), przekształcił prawo użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości w prawo własności na rzecz B. i K. małżonków Z. na zasadach wspólności ustawowej, określając jednocześnie opłatę z tytułu przekształcenia w wysokości [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli B. i K. Z., w którym kwestionowali poprawność naliczenia opłaty za przekształcenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy ocenił, iż argumenty odwołujących odnoszące się do podstaw ustalenia odpłatności za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, były w obowiązującym w dniu orzekania stanie prawnym bezprzedmiotowe z uwagi na ogłoszenie z dniem 14 kwietnia 2000 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 352). Na podstawie tego wyroku straciły moc art. 1 ust. 2, art. 5, art. 5a i art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Uwzględniając powyższe orzeczenie ustalenie opłaty powinno nastąpić w oparciu o obowiązujący przepis art. 4 tej ustawy, po uprzednim uzyskaniu stanowiska wnioskodawców.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] B. i K. Z. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc że decyzja ta nie dała im satysfakcji, a jej uzasadnienie nie pozwala na ocenę funkcjonowania administracji samorządowej. Skarżący zgodzili się, iż decyzja organu odwoławczego była podjęta zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dniu jej podejmowania. Jednak organ ten nie ustosunkował się do prawidłowości naliczenia opłaty za przekształcenie przez organ l instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2002 r. Sygn. akt l SA 1044/00, uchylił wyżej wymienioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. B. i K. Z. wnieśli odwołanie tylko od części decyzji pierwoszoinstancyjnej dotyczącej ustalenia wysokości opłaty za przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. W niezaskarżonej części, tj. orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, decyzja organu l instancji stała się ostateczna, a organ odwoławczy nie miał uprawnienia do wzruszania w trybie art. 138 k.p.a ostatecznej decyzji. Sąd wskazał ponadto, że z uwagi na zaistniałą zmianę stanu prawnego organ odwoławczy powinien był zatem poinformować odwołujących o wpływie tych zmian na ich prawa i obowiązki związane z przekształceniem, a następnie w zależności od wniosków stron podjąć decyzję, co do części decyzji organu l instancji, która nie była przedmiotem odwołania. Tylko działanie zgodne z art. 9 k.p.a. uzasadniałoby rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jeżeli strony rozszerzając żądanie odwołania zrezygnowałyby, wobec zmiany sytuacji prawnej w zakresie opłat, z prawa własności. Jeżeliby jednak strony poinformowane, o takiej zmianie i związanej z tym swojej sytuacji stanowiska nie zmieniły, nie byłoby podstaw do uchylenia decyzji w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę podało, że zgodnie z zaleceniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartym w wyroku z dnia 17 stycznia 2002 r. pismem z dnia 22 marca 2002 r. poinformowało B. i K. Z. o zmianie przepisów prawnych regulujących kwestię odpłatności za przekształcenie przysługującego im prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w S. przy ul. [...]. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił się do odwołujących o przedstawienie aktualnego stanowiska w zakresie podtrzymania wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z uwzględnieniem nowych regulacji prawnych w zakresie naliczania opłaty za to przekształcenie.

W odpowiedzi B. i K. Z. w piśmie z dnia 1 kwietnia 2002 r. podtrzymali wniosek w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] kierując się wskazaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w w/w wyroku stwierdzającym, iż organ odwoławczy nie ma podstaw prawnych do orzekania o uchyleniu decyzji organu l instancji w całości, tzn. również w części przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - jako prawa już nabytego, w stosunku do którego decyzja stała się ostateczna, uznało, że na SKO ciąży obowiązek wydania orzeczenia w części dotyczącej opłaty za to przekształcenie, która stanowi przedmiot odwołania.

Z dniem 14 kwietnia 2000 r. tzn. z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. straciły moc obowiązującą art. 1 ust. 2a, art. 5, art. 5a i art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 wyżej cytowanej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Na mocy tego wyroku Trybunał uznał za sprzeczne z Konstytucją przepisy wprowadzające ulgowe opłaty za tzw. uwłaszczenie użytkowników wieczystych.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299) osoba, która nabyła własność nieruchomości na podstawie art. 2, tj. na podstawie decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wydanej przez organ określony w art. 2 ust. 1 ustawy, zobowiązana jest do jest do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, z zastrzeżeniem art. 6. Przepis art. 6 ustawy reguluje przypadki przekształceń nieodpłatnych na rzecz użytkowników wieczystych, które w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania. Do ustalenia wysokości opłaty stosuje się przepis art. 4a ustawy, który został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 72, poz. 749). Zgodnie z brzmieniem art. 4a ust. 1 i ust. 2 do ustalenia opłaty , o której mowa w art. 4, stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 oraz art. 70 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543).

W stosownie do treści art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 21 czerwca 2001 r. w sprawach wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli do dnia 28 lipca 2001 r., stosuje się jej przepisy.

W celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w dniach 28 maja 2002 r. i 25 czerwca 2002 r. w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odbyły się rozprawy w celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień od stron postępowania. Z oświadczeń K.Z. oraz treści pisma małżonków Z. z dnia 17 czerwca 2002 r. wynika, iż stoją na stanowisku, że za podstawę do obliczenia opłaty za przekształcenie powinna być przyjęta wartość nieruchomości ustalona w postępowaniu w sprawie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...], prowadzonego odrębnie również przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] 2001 r. W wyniku odrębnie przeprowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] postępowania z wniosku małżonków Z. w przedmiocie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej działki, zawarta została przez strony postępowania, tj. Pełnomocnika Zarządu Miasta S. i wnioskodawcę K.Z. w dniu [...] września 2001 r. ugoda, w której porozumieli się co do wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działki, ustalając wartość działki na kwotę [...] zł, a samą opłatę na kwotę [...] zł. Ugoda powyższa została zatwierdzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2001r. nr [...]. Zdaniem odwołujących to ta wartość powinna stanowić podstawę do naliczenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Z brzmienia przepisu art. 4a ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności wynika, że dla ustalenia opłaty za przekształcenie przyjmuje się wartość nieruchomości określoną dla celów aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w przypadku, jeżeli nie wcześniej niż w okresie ostatnich dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o przekształcenie była dokonana aktualizacja opłaty. W stosunku do małżonków Z. postępowanie aktualizacyjne nie było prowadzone na przestrzeni dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku w dniu 9 lutego 2000 r. B. i K. Z przedmiotową nieruchomość nabyli na podstawie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] zawartego w dniu [...] września 1998 r. Poprzednim użytkownikiem wieczystym nieruchomości było Przedsiębiorstwo [...] S.A. w S. Z dokumentacji nie wynika, aby wobec poprzedniego użytkownika było prowadzone postępowanie aktualizacyjne w okresie pozostającym w związku z rozpoznawaną sprawą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uznało stanowiska odwołujących za zasadne, z tych też względów w wyniku przeprowadzonego zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773 ze zm.) postępowania wyłoniło rzeczoznawcę majątkowego celem dokonania wyceny szacunkowej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej. Operat szacunkowy nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...] położonej przy ul. [...] w S, jako przedmiotu prawa własności oraz jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego A. B. W wyniku szacowania rzeczoznawca ustalił, iż na dzień 14 sierpnia 2002 r. wartość rynkowa prawa własności gruntu wynosi - [...] zł., zaś wartość rynkowa prawa użytkowania wieczystego gruntu wynosi - [...] zł.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, kierując się postanowieniami art. 10 k.p.a., poinformowało małżonków Z. oraz Przewodniczącego Zarządu Miasta S. o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Po zapoznaniu się z treścią operatu szacunkowego B. i K. Z. w piśmie z dnia 02 września 2002 r. wyrazili stanowisko, iż wartość działki została zawyżona i nie odpowiada aktualnym cenom na rynku. Zdaniem odwołujących od ponad trzech lat ceny działek budowlanych w mieście S. kształtują się w granicach [...] zł za 1 m2 i mają tendencję spadkową. W operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy określił wartość 1 m prawa własności gruntu na kwotę [...] zł/m2. W tej sytuacji niezrozumiałe dla SKO jest stanowisko odwołujących się w kwestii zawyżonej wartości gruntu.

Uwzględniając aktualny stan prawny oraz treść art. 4a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności do ustalenia wysokości opłaty stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 oraz art. 70 ust. 2-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Artykuł 67 ust. 1 tej ustawy stwierdza, że cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, natomiast zgodnie z art. 69 na poczet ceny nieruchomości gruntowej sprzedawanej jej użytkownikowi wieczystemu zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, określoną według stanu na dzień sprzedaży. Art. 70 w ust. 2-4 określa możliwość i zasady rozłożenia ceny nieruchomości sprzedawanej bez przetargu, co ma również zastosowanie przy opłacie związanej z przekształceniem. B. i K. Z. w swoim wniosku z dnia 09 lutego 2000 r. zadeklarowali uiszczenie opłaty jednorazowo.

Kierując się postanowieniami cytowanych powyżej art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz treścią operatu szacunkowego organ odwoławczy ustalił, iż opłata za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego małżonkom Z. do działki nr [...] o powierzchni [...] m2 , położonej w S. przy ul. [...], w prawo własności, wynosi [...] zł. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy wartością rynkową prawa własności gruntu określoną prze rzeczoznawcę na [...] zł., a wartością rynkową prawa użytkowania wieczystego określoną na [...] zł.

Zgodnie z art. 4a ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jeżeli przedmiotem decyzji jest nieruchomość wykorzystywana lub przeznaczona na cele mieszkaniowe, organ właściwy do wydania decyzji w sprawie przekształcenia może udzielić bonifikaty od opłaty, o której mowa w art. 4, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność: Skarbu Państwa - za zgodą wojewody i jednostek samorządu terytorialnego - za zgodą właściwej rady lub sejmiku.

Korzystając z tego uprawnienia Rada Miejska w S. uchwałą Nr XXXV/205/2001 z dnia 31 sierpnia 2001 r. (opubl. w Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego Nr 228, poz. 4099) wyraziła zgodę na 50 % bonifikatę od opłat z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, jeżeli przedmiotem decyzji "uwłaszczeniowej" jest nieruchomość wykorzystywana lub przeznaczona na cele mieszkaniowe. Zgodnie art. 4a ust. 3, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, właściwym do udzielenia bonifikaty od opłaty jest organ wydający decyzję w sprawie przekształcenia. Zaskarżona decyzja w części dotyczącej przekształcenia stała się ostateczna. W tej sytuacji B. i K. Z. w celu skorzystania z 50 % bonifikaty od opłaty winni zwrócić się odrębnie o jej udzielenie do Przewodniczącego Zarządu Miasta S., jako do organu właściwego, który wydał decyzję w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej działki.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli B. i K. Z i zarzucając sprzeczność zaskarżonej decyzji z prawem domagali się jej uchylenia.

W uzasadnieniu podali, iż wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżona decyzja nie uwzględniła ich stanowiska, że za podstawę do obliczenia opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności powinna być przyjęta wartość nieruchomości ustalona w postępowaniu w sprawie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w dniu [...] września 2001 r. zawarta została ugoda zatwierdzona postanowieniem z tej samej daty. Wartość działki ustalona została na kwotę [...] zł, a opłata roczna na [...] zł. Zdaniem skarżących właśnie ta wartość, również w świetle art. 4a ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, powinna stanowić podstawę do ustalenia opłaty za przekształcenie. Taką interpretację potwierdził również Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w W. Skarżący stwierdzili, że w innym przypadku byliby skłonni zrezygnować z przekształcenia. Zarzucili ponadto Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] naruszenie art. 138 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcia, które pozostaje w gestii uznania administracyjnego organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo podało, że skarżący zostali poinformowani o możliwości zwrócenia się do organu wydającego w l instancji decyzję, ostateczną już w części przekształcenia, o udzielenie 50 % bonifikaty od wyżej ustalonej opłaty. Udzielanie bonifikat zostało przez ustawodawcę zakwalifikowane do uznania administracyjnego, z tych względów zastosowanie jej przez organ odwoławczy stanowiłoby naruszenie przepisów o właściwości, a tym samym art. 138 § 3 k.p.a. Przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, przy uwzględnieniu uregulowań zawartych w art. 138 k.p.a., pozwalają organowi odwoławczemu rozstrzygać tylko te kwestie merytoryczne, które nie są pozostawione uznaniu organu l instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2002 r. sygn. akt l SA 1044/00, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2000 r. uchylającą w całości decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta S. z dnia [...] lutego 2000r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości w prawo własności na rzecz B. i K. małżonków Z. na zasadach wspólności ustawowej, określającą jednocześnie opłatę z tytułu przekształcenia w wysokości [...] zł. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. . W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Skarżący – B. i K. Z. wnieśli odwołanie tylko od części decyzji pierwoszoinstancyjnej dotyczącej ustalenia wysokości opłaty za przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. W niezaskarżonej części, tj. orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, decyzja organu l instancji stała się ostateczna, a organ odwoławczy nie miał uprawnienia do wzruszania w trybie art. 138 k.p.a ostatecznej decyzji. Podkreślono ponadto, że z uwagi na zaistniałą zmianę stanu prawnego organ odwoławczy powinien był poinformować odwołujących o wpływie tych zmian na ich prawa i obowiązki związane z przekształceniem, a następnie w zależności od wniosków stron podjąć decyzję, co do części decyzji organu l instancji, która nie była przedmiotem odwołania. Z treści art. 9 k.p.a. wynika, że tylko działanie zgodne z tym przepisem uzasadniałoby rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jeżeli strony rozszerzając żądanie odwołania zrezygnowałyby, wobec zmiany sytuacji prawnej w zakresie opłat, z prawa własności. Jeżeliby jednak strony poinformowane, o takiej zmianie i związanej z tym swojej sytuacji stanowiska nie zmieniły, to nie byłoby podstaw do uchylenia decyzji w całości.

Przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270) stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce, ponieważ powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2002 r. wiąże zarówno organ administracji jak i sąd rozpoznający skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w . kierując się wskazaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uznało, że ma obowiązek wydania orzeczenia w części dotyczącej opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, co stanowiło przedmiot odwołania.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. ( ogłoszony dnia 14 kwietnia 2000r. ) spowodował, że straciły moc obowiązującą art. 1 ust. 2a, art. 5, art. 5a i art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 wyżej powołanej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Na mocy tego wyroku Trybunał uznał za sprzeczne z Konstytucją przepisy wprowadzające ulgowe opłaty za tzw. uwłaszczenie użytkowników wieczystych.

W myśl przepisu art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1229) osoba, która nabyła własność nieruchomości na podstawie art. 2, tj. na podstawie decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wydanej przez organ określony w art. 2 ust. 1 ustawy, zobowiązana jest do jest do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, z zastrzeżeniem art. 6, który reguluje przypadki przekształceń nieodpłatnych na rzecz użytkowników wieczystych. Wysokość opłaty ustala się w oparciu o przepis art. 4a ustawy, który wprowadzono na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 72, poz. 749). Zgodnie z treścią art. 4a ust. 1 i ust. 2 do ustalenia opłaty , o której mowa w art. 4, stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 oraz art. 70 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46,poz. 543).

Z kolei zaś przepis art. 3 ustawy o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności z dnia 21 czerwca 2001 r. mówi, że w sprawach wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli do dnia 28 lipca 2001 r., stosuje się jej przepisy.

Z art. 4a ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności wynika, że dla ustalenia opłaty za przekształcenie przyjmuje się wartość nieruchomości określoną dla celów aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w przypadku, jeżeli nie wcześniej niż w okresie ostatnich dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o przekształcenie była dokonana aktualizacja opłaty. W oparciu o powołany przepis ustalono, że postępowanie aktualizacyjne co do małżonków Z. nie było prowadzone na przestrzeni dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku ( wniosek złożono w dniu 09 lutego 2000 r. ). Skarżący przedmiotową nieruchomość nabyli na podstawie aktu notarialnego w dniu [...] września 1998 r. Wcześniej użytkownikiem wieczystym nieruchomości było Przedsiębiorstwo [...] S.A. w S. W sprawie nie zostało ustalone, aby wobec poprzedniego użytkownika było prowadzone postępowanie aktualizacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołało rzeczoznawcę majątkowego, który dokonał wyceny szacunkowej prawa własności i prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. W operacie szacunkowym rzeczoznawca podał, iż na dzień 14 sierpnia 2002 r. wartość rynkowa prawa własności gruntu wynosi - [...] zł., zaś wartość rynkowa prawa użytkowania wieczystego gruntu wynosi - [...] zł.

Mając na względzie przepis art. 67 ust. 1 i art. 69 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz treść operatu szacunkowego organ administracji ustalił, iż opłata za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego skarżącym do działki nr [...] o powierzchni [...] m2 , położonej w S. przy ul. [...], w prawo własności, wynosi [...] zł. ( jest to różnica pomiędzy wartością rynkową prawa własności gruntu określoną prze rzeczoznawcę na [...] zł., a wartością rynkową prawa użytkowania wieczystego określoną na [...] zł.).

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że przy rozpoznawaniu sprawy doszło do naruszenia przepisu art. 4a powołanej ustawy z dnia 4 września 1997r., ponieważ dokonane ustalenia aktualizacji wysokości opłaty rocznej w tej sprawie nie mają znaczenia.

Nie został również naruszony przez organ przy rozpatrywaniu sprawy przepis art. 138 § 3 kpa. Skarżący zostali poinformowani o możliwości zwrócenia się do organu wydającego w l instancji decyzję ostateczną o możliwości udzielenia 50 % bonifikaty od ustalonej opłaty za przekształcenie prawa. Udzielanie bonifikat stanowi sferę tzw. uznania administracyjnego. Zastosowanie więc jej przez organ odwoławczy stanowiłoby naruszenie przepisów o właściwości, a w konsekwencji i art. 138 § 3 k.p.a. Przepisy powoływanej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności - przy uwzględnieniu unormowań zawartych w art. 138 k.p.a. - pozwalają organowi odwoławczemu rozstrzygać tylko te kwestie merytoryczne, które nie są pozostawione uznaniu organu l instancji.

Z powyższych względów zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji.