Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1440/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
article: art. 11 a
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. sprawy ze skargi Zakładowej Organizacji Związkowej A w Z. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia pracownicy w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., nr 98, poz 1071 ze zm. – dalej "K.p.a.") i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm.) uchylił w całości decyzję inspektora pracy z dnia [...] r. nr [...], którą odmówił nakazania umieszczenia pracownicy B.D. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.) i umorzył postępowanie w pierwszej instancji.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postępowanie prowadzone przez organ inspekcji pracy zostało wszczęte skargą B.D., która zażądała wpisania jej do ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze, prowadzonej przez jej pracodawcę – Samodzielny Publiczny Szpital A [...] Uniwersytetu Medycznego w K. z siedzibą w Z., zwanego dalej Szpitalem. Strona podkreśliła, że zakład pracy ustalając wykaz osób wykonujących pracę o szczególnym charakterze nie umieścił w nim od dnia 1 lutego 2012 r. stanowiska zajmowanego przez stronę – starszej pielęgniarki na Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

W ramach postępowania przeprowadzono czynności kontrole w zakładzie pracy strony w dniach 21, 27, 29 lutego oraz 2, 9, 12, 14, 19, 22 marca 2012 r., które wykazały, że B.D. figurowała w prowadzonej przez pracodawcę ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze od 1 listopada 2009 r. do 1 lutego 2012 r. Natomiast wykreślenie jej z powyższej ewidencji spowodowane było wejściem w życie zarządzenia Dyrektora Szpitala z dnia [...] r. nr [...], mocą którego ustalono nowy wykaz stanowisk pracy o szczególnym charakterze. Zgodnie z § 1 tego zarządzenia do stanowisk pracy o szczególnym charakterze zaliczono prace wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru w komórce organizacyjnej Szpitala o nazwie Blok Operacyjny Oddziału Chirurgii Wad Rozwojowych Dzieci i Traumatologii oraz Blok Operacyjny. Tym samym jedynie pielęgniarki wchodzące w skład zespołów operacyjnych zwane anestezjologicznymi (uczestniczą przy znieczulaniu pacjentów na blokach operacyjnych) pozostały w tej ewidencji.

Decyzją z dnia [...] r. nr rej. [...], Nadinspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. odmówił nakazania umieszczenia pracownicy B.D. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656),

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. organ pierwszej instancji powołał się na art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych stanowiący, że prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób zagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się, wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Punkt 24 tego załącznika mówi, że pracami takimi są prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Natomiast personel medyczny zespołów operacyjnych dyscyplin zabiegowych, zdaniem organu, to lekarze dyscyplin zabiegowych, anestezjolodzy, pielęgniarki operacyjne wchodzący w skład zespołów operacyjnych działających w warunkach ostrego dyżuru. W związku z powyższym oraz mając na uwadze po pierwsze, to że stanowisko pracy strony (starszej pielęgniarki na Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii) nie znalazło się w wykazie stanowisk pracy o szczególnym charakterze oraz po drugie, uwzględniając rodzaj wykonywanej przez stronę pracy, która nie odbywa się w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru organ pierwszej instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie pracy B.D. do prac o szczególnym charakterze.

W odwołaniu z dnia 21 maja 2012 r. strona nie zgodziła się z wyżej wyrażonym stanowiskiem organu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1, 80, 84 § 1, 86 K.p.a., które jej zdaniem skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że odwołująca się, pracując na Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii, nie wykonuje pracy o szczególnym charakterze. dodała również, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych i załącznika nr 2 do tej ustawy. Poza tym B.D. stwierdziła, iż zaskarżoną decyzję organ oparł jedynie na stanowisku przedstawionym przez pracodawcę bez przeprowadzenia jego weryfikacji, mimo przedstawienia dowodów przeciwnych przez stronę oraz wyraziła opinię, że jej zdaniem osoba, która wydała decyzję nie posiada wystarczającej wiedzy i umiejętności do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Następnie na podstawie dowodu z opinii biegłego wydanej na potrzeby innej sprawy oraz stanowiska Krajowego i Wojewódzkiego Konsultanta w dziedzinie Medycyny Pracy dotyczących oceny charakteru pracy na Oddziałach Anestezjologii i Intensywnej Terapii strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i wpisanie jej stanowiska pracy do ewidencji pracowników wykonujących pracę o szczególnym charakterze, Podsumowując odwołująca się podkreśliła, że pielęgniarkę należy zaliczyć do "osób wykonujących zawód medyczny", "warunki ostrego dyżuru" są spełnione gdy występuje nieuchronność zdarzenia powodującego konieczność udzielenia świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym ze wskazań życiowych a każda sala chorych na oddziale, na którym pracuje strona jest salą zabiegową.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1pkt 1 K.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 404) Okręgowy Inspektor Pracy w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w myśl art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych w razie nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Natomiast organy Państwowej Inspekcji Pracy w razie wniesienia takiej skargi na podstawie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji.

Następnie organ odwoławczy zaznaczył, że strona jako starsza pielęgniarka zalicza się do "personelu medycznego" jak również podkreślił, iż nie kwestionuje rozumienia pojęcia "w warunkach ostrego dyżuru" określonego w Komunikacie Ministerstwa Zdrowia. Ponadto dodał, że opinia biegłego, na którą powołuje się B.D. obejmuje wyłącznie warunki pracy pracowników oddziałów Szpitala Uniwersyteckiego w K. i tym samym nie dotyczy przedmiotu niniejszego postępowania. Zdaniem organu stronom zapewniono czynny udział w postępowaniu, podjęto wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, z uwzględnieniem wyjaśnień przedstawionych przez strony.

Poza tym Okręgowy Inspektor Pracy w K. stwierdził, iż do dokonania oceny, czy praca wykonywana przez odwołującą się może być zakwalifikowana jako praca o szczególnym charakterze, należy uwzględnić zarówno przesłanki wynikające z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz załącznika nr 2 do tej ustawy, jak i rodzaj wykonywanej przez stronę pracy. Tym samym niespełnienie choćby jednej powyższych przesłanek uniemożliwia nakazanie umieszczenia pracownika w ewidencji prac o szczególnym charakterze, następnie organ odwoławczy zauważył, że punkt 24 załącznika nr 2 do tej ustawy wymienia prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru a przeprowadzona kontrola u pracodawcy zatrudniającego B. D. wykazała, iż wśród pielęgniarek Szpitala wyłącznie tzw. "pielęgniarki anestezjologiczne" spełniają kryterium określone w powyższym załączniku. Natomiast z porównania zakresów czynności "pielęgniarki anestezjologicznej" i odwołującej się wynika, iż rodzaj czynności świadczonych przez pielęgniarkę, wchodzącą w skład zespołu operacyjnego, różni się od rodzaju czynności wykonywanych przez stronę. Reasumując, na podstawie dokonanych ustaleń, organ odwoławczy uznał, że praca wykonywana przez stronę nie mieści się w rodzaju prac, o których mowa w pkt 24 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

W skardze z dnia 4 września 2012 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca B.D. podkreśliła, iż zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego. Zarzuciła również organowi drugiej instancji, że nie została poinformowana o możliwości przejrzenia akt administracyjnych przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. Poza tym skarżąca częściowo powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji.

W wyniku rozpatrzenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 860/12 uchylił decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił w szczególności, że w przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), pracownikowi temu służy skarga do państwowej inspekcji pracy zgodnie z treścią art. 41 ust. 6 omawianej ustawy. Kompetencje właściwych organów w tym zakresie normuje natomiast ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.). Zgodnie z art. 11a właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Nadto Sąd wyjaśnił, że podmiotem uprawnionym do zakwalifikowania danego rodzaju pracy, do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze jest płatnik składek, a więc pracodawca. Pracownikowi, który nie został umieszczony w takiej ewidencji przysługuje środek ochrony, którym jest skarga do Państwowej Inspekcji Pracy składana w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych. Konsekwencją wniesienia skargi, którą organy Inspekcji uznają za zasadną, jest wydanie nakazu zgodnie z wyżej wskazanym art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Możliwość stosowania przez organy środków unormowanych we wskazanym przepisie wyznaczona została natomiast przepisami ustawy o emeryturach pomostowych. Właściwość ta została ograniczona w zasadzie do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. W pozostałym zakresie ustawa o emeryturach pomostowych przyjęła zasadę właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych w sprawach między innymi emerytur pomostowych, co z kolei ogranicza zakres kompetencji Inspekcji Pracy do spraw wyżej wskazanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił przy tym stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyrokach z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 866/12 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 573/12 (dostępne w CBOSA), że takie wyznaczenie granic właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Państwowej Inspekcji Pracy wynika z regulacji zawartej w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm). Sąd zaakcentował, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie mogą dokonywać ustaleń, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w wykazie stanowisk prowadzonym w oparciu o regulacje art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy, bowiem nie są do tego uprawnione. Tutejszy Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie istotny jest sporny charakter zakwalifikowania prac pielęgniarek pracujących na Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, która wymaga rozstrzygnięcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, a zatem naruszono przepisy regulujące właściwość organów Państwowej Inspekcji Pracy.

Sąd zaakcentował również, że na gruncie obecnie obowiązujących regulacji prawnych o spełnieniu wymagań niezbędnych do nabycia uprawnień do emerytury pomostowej, a zatem również warunku w postaci pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 20 czerwca 2013 r. w pełni podzielił stanowisko w tym zakresie wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 587/12 zgodnie z którym prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz wydanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ma służyć jedynie dokumentowaniu faktu wykonywania takiej pracy. Natomiast umieszczenie pracownika lub nie w takiej ewidencji nie przesądza samo przez się, że pracownik ten spełnia lub nie spełnia warunki nabycia prawa do emerytury pomostowej.

Dalej Sąd podkreślił, że merytoryczny spór pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą w kwestii oceny charakteru pracy wykonywanej na danym stanowisku pracy, w szczególności, czy praca ta ma charakter pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest w zasadzie sporem z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Mając powyższe na uwadze Sąd wskazał, że organy Państwowej Inspekcji Pracy, do których wpłynęła skarga pracownika składana w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych zobowiązane są do wszczęcia postępowania kontrolnego, które to postępowanie może zakończyć się wydaniem nakazu w trybie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, lecz jedynie wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez płatnika składek umieszczone w ewidencji natomiast pracownik, który spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem ze względu na właśnie zajmowane stanowisko, wpisem do takiej ewidencji nie został objęty. W sytuacji natomiast, gdy po przeprowadzeniu kontroli ustalono, że stanowisko na którym zatrudniony jest pracownik wnoszący skargę nie zostało przez płatnika składek na FEP zamieszczone w wykazie stanowisk pracy na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wówczas Inspektor pracy winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Podkreślił jednocześnie, że rola inspekcji pracy w tym zakresie ogranicza się jedynie do orzekania o istnieniu lub nieistnieniu naruszenia obowiązku pracodawcy o charakterze ewidencyjno-sprawozdawczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, iż umorzenie postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy znajdzie umocowanie w art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa.

Od wyroku nie została wniesiona skarga kasacyjna.

Ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], Okręgowy Inspektor Pracy w K. dopuścił Zakładową Organizację Związkową Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pracowników Bloku Operacyjnego Anestezjologii i Intensywnej Terapii przy Samodzielnym Szpitalu A w Z. – (dalej ZOZ OPZZ) do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie umieszczenia B.D. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Pismem z dnia 13 października 2013 r. ZOZ OPZZ wniosła o weryfikację stanowiska pracy w zakresie spełnienia przesłanek określonych w ustawie o emeryturach pomostowych w załączniku nr 2, Kodeksie pracy i wszystkich aktach prawnych prawa pracy tj. określenia czy stanowisko pracy należy do stanowisk pracy o szczególnym charakterze, oraz stworzenie stanowiska w ewidencji w oparciu o kryteria wynikające z przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodów, które uznała za konieczne.

Decyzją z dnia [...] r. Okręgowy Inspektor Pracy w K., uchylił w całości decyzję inspektora pracy z dnia [...] r. nr [...], którą odmówił nakazania umieszczenia pracownicy B.D. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.) i umorzył postępowanie w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 Kodeksu pracy.

Organ II instancji odnosząc się do dowodów przedstawionych przez zakładową organizację związkową zauważył, że będąc związany stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, przedstawionym w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/GI 860/12, nie może dokonywać ustaleń w żądanym zakresie, gdyż naruszyłby przepisy o właściwości organu. Zdaniem organu II instancji zgodnie z art. 89 § 1 K.p.a. oraz art. 86 § 2 K.p.a oraz w świetle przyczyn uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach decyzji organu II instancji wydanej w B.D. nie zachodziła przesłanka wymagająca przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Wskazał nadto, że stanowisko, na którym zatrudniona jest B.D. zostało przez pracodawcę wykreślone z wykazu stanowisk, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a skoro organy Państwowej Inspekcji Pracy nie są właściwe do weryfikacji stanowiska pracy skarżącej pod kątem spełnienia kryteriów wskazanych w pkt 24 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych to dalsze prowadzenie przez organy PIP postępowania oznaczałoby prowadzenie postępowania przez niewłaściwy organ, co w konsekwencji spowodowałoby wadliwość tego postępowania.

W świetle interpretacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych oraz art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, decyzję wydaną przez inspektora pracy organ II instancji uchylił w całości, a postępowanie umorzył.

Organ II instancji zaakcentował, że z art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych nie wynika możliwość ingerencji inspektora pracy w wykaz stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a jedynie w ewidencję pracowników i to tylko wówczas, gdy zajmowane przez pracownika stanowisko zostało umieszczone przez pracodawcę w wyżej wymienionym wykazie. Na poparcie swego stanowiska organ II instancji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r. (sygn. akt I OSK 1969/10, wyrok dostępny w CBOSA) stwierdził, że organy inspekcji pracy nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych by być umieszczone przez pracodawcę w wykazie stanowisk prowadzonym w oparciu o przepis art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organ II instancji podkreślił, iż przestrzeganie przez organ przepisów o właściwości należy, w myśl art. 19 K.p.a., do podstawowych obowiązków organu administracji publicznej, a zatem wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, czy stanowisko pracy należy do grupy stanowisk pracy, na których wykonywana jest praca o szczególnym charakterze, naruszyłoby przepisy o właściwości organu..

W skardze wniesionej w dniu 9 grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca organizacja wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 ust. 1 K.p.a, art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a i art. 84 § 1 Kp.a.

W uzasadnieniu stwierdziła, iż błędnym jest pogląd, iż właściwość Państwowej Inspekcji Pracy jest ograniczona do spraw, w których kwalifikacje pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze nie jest sporna, a więc nie wymaga weryfikacji stanowiska pracy w oparciu o kryteria wynikające z przepisów o emeryturach pomostowych, podczas gdy powszechnie obowiązujące przepisy nie wprowadzają takiego ograniczenia. Nie zgodziła się ze stanowiskiem, że Państwowa Inspekcja Pracy nie jest uprawniona do przeprowadzenia badania charakteru stanowiska pracy w tym środowiska pracy w zakresie istniejących uciążliwości pod kątem kryteriów określonych w Załączniku nr 1 i Załączniku nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych i nie ma oparcia w ustawie o emeryturach pomostowych, w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w przepisach BHP. W opinii skarżącej również dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych nie może być uznane za prawidłowe. Skarżąca dokonała interpretacji wyżej wymienionych przepisów i zauważyła, że to PIP jest uprawniony i zobowiązany do badania środowiska pracy, a w szczególności występujących nim uciążliwości, które mają bezpośredni wpływ na dokonaną przez danego pracodawcę kwalifikację stanowiska pracy. Wniosła o wystąpienie do NSA z pytaniami prawnymi:

1. W oparciu o jakie kryteria PIP ma nakazać pracodawcy wykreślenie danego pracownika z ewidencji oraz sporządzić korektę danego wpisu skoro jego działania mają ograniczyć się jedynie do "wzrokowej" kontroli prowadzonej przez niego ewidencji, bez kontroli zasadności dokonanej przez niego kwalifikacji danego stanowiska pracy w oparciu o zasady kwalifikacji stanowisk jako stanowisk o szczególnym charakterze (szczególnych warunkach) wymienionych w Załączniku nr 1 i Załącznika nr 2 ustawy o emeryturach pomostowych?

2. Czy pomimo jednoznacznego brzmienia art. 11a ustawy o PIP kompetencje w tym zakresie posiada ZUS w W., a jeżeli tak to na jakiej konkretnej podstawie prawnej?

3. W oparciu o jaką konkretną podstawę prawną ZUS w W. ma wydawać z urzędu lub na wniosek pracownika decyzje administracyjne nakazujące pracodawcy dokonanie innej oceny kwalifikacji stanowiska pracy zgodnie z kryteriami określonymi w Załączniku nr 1 i Załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, które będą podlegały kontroli sądów powszechnych?

Wskazała jednocześnie, że odpowiedź na pytania nie może ograniczyć się jedynie do stwierdzenia, iż wszystkie sprawy regulowane ustawą o emeryturach pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Podkreśliła, że zarówno organ pierwszej instancji jak i drugiej nie przeprowadził prawidło postępowania dowodowego.

Dalej zauważyła, że ze względu na to, że “obie poprzednie decyzje" zostały uchylone przez WSA w Gliwicach nie było racjonalnych podstaw do składania skargi kasacyjnej, bowiem skarżąca zgadza się sentencją wyroku ale nie z jego uzasadnieniem.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł jej o oddalenie akcentując, że organ jest związany treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 860/12, a postępowanie w zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy.

Na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. przedstawicielka ZOZ OPZZ podniosła, ze ZUS nie czuje się uprawniony do badania środowiska pracy i wniosła, by Sad w uzasadnieniu wyjaśnił na jakiej podstawie prawnej sprawa środowiska pracy należy do ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie opisane wyżej naruszenia prawa nie wystąpiły.

Podkreślić należy, iż sprawa zakończona wydaniem zaskarżonej decyzji, rozpoznawana była przez organy inspekcji pracy ponownie w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 860/12 decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję inspektora pracy z dnia [...] r., nr [...], odmawiającej nakazania umieszczenia pracownicy B.D. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.).

Rozpoznanie przedmiotowej sprawy przez organ odwoławczy nastąpiło więc w ramach związania wynikającego z rozstrzygnięcia Sądu wydanego już uprzednio w sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa.

W wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10 (LEX nr 1104099), Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p. p. s. a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (J. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15.01.1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.).

W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Należy również podkreślić, że sąd administracyjny dokonując kontroli działalności administracji publicznej, w przypadku, gdy przedmiotem wniesionej do niego skargi jest decyzja administracyjna, ocenia jej zgodność z prawem (legalność) na dzień jej wydania. Co do zasady zatem zdarzenia mające miejsce po dacie wydania zaskarżonej decyzji nie mają wpływu na jej ocenę. Znajduje to swoje przełożenie w zakresie interpretacji zasady związania oceną prawną wyrażoną przez sąd w wyroku, bowiem zaznaczyć należy, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1328/10 (LEX nr 1104099), w którym stanął na stanowisku, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Orzekające ponownie w niniejszej sprawie organ odwoławczy i Sąd zostały związane zatem wykładnią wyrażoną w motywach wyroku WSA w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2012 r. albowiem w okolicznościach tej sprawy nie zaistniały wymienione wcześniej przesłanki, umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej wymienionym wyroku WSA. Zatem kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji wynika z faktu realizacji zaleceń w sprawie wynikających z wyroku o wskazanej wyżej sygnaturze.

W odniesieniu do rozważań wynikających z wyroku jaki zapadł w sprawie to organ odwoławczy zalecenia te zrealizował.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 20 czerwca 2013 r. , sygn. akt IV SA/Gl 860/12 jednoznacznie stwierdził, że organy Państwowej Inspekcji Pracy, do których wpłynęła skarga pracownika składana w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych zobowiązane są do wszczęcia postępowania kontrolnego, które to postępowanie może zakończyć się wydaniem nakazu w trybie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, lecz jedynie wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez płatnika składek umieszczone w ewidencji natomiast pracownik, który spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem ze względu na właśnie zajmowane stanowisko, wpisem do takiej ewidencji nie został objęty. W sytuacji natomiast, gdy po przeprowadzeniu kontroli ustalono, że stanowisko na którym zatrudniony jest pracownik wnoszący skargę nie zostało przez płatnika składek na FEP zamieszczone w wykazie stanowisk pracy na których wykonywana jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wówczas Inspektor pracy winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Rola inspekcji pracy w tym zakresie ogranicza się jedynie do orzekania o istnieniu lub nieistnieniu naruszenia obowiązku pracodawcy o charakterze ewidencyjno-sprawozdawczym. Sąd jednocześnie stwierdził, że: "organy naruszyły wyżej omówione przepisy oraz art. 105 § 1 K.p.a., a naruszenia te miały istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy zatem obligowały Sąd do uchylenia skarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Umorzenie postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy znajdzie umocowanie w art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa." Strony nie wniosły skargi kasacyjnej od powyższego wyroku wobec czego stał się on prawomocny z dniem 10 września 2013 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Okręgowy Inspektor Pracy w K. kierując się oceną prawną zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2013 r. zasadnie zatem odmówił uwzględnienia przeprowadzenia dowodów wskazanych przez skarżąca i odmówił przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Słusznie również uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że stanowisko skarżącej jest polemiką z treścią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2013 r. i zmierza do zmiany interpretacji prawa zawartej w jego uzasadnieniu wyroku. Zatem ponownie Sąd podkreśla, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy zarówno przez organ odwoławczy jak i przez Sąd orzekający nastąpiło w ramach związania wynikającego z rozstrzygnięcia Sądu wydanego już uprzednio w sprawie. Z tego względu uznać należało, że zarzuty naruszenia art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 ust. 1 K.p.a, art. 78 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a i art. 84 § 1 Kp.a. są chybione. Organy inspekcji pracy nie mają przyznanych przepisami prawa kompetencji do władczego ingerowania w wykaz stanowisk pracy, które pracodawca – płatnik zaliczył do prac wykonywanych w warunkach szczególnych lub prac o szczególnym charakterze. Nie mogą zatem przeprowadzać postępowania w żądanym przez skarżącą zakresie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za powszechnie przyjęte na podstawie dotychczasowego stanu prawnego uznać należy stanowisko prezentowane m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011r., sygn. akt I OSK 1969/10, Lex nr 919866, że organy inspekcji pracy, w następstwie skargi pracownika wniesionej na podstawie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych, nie mają podstaw do orzekania co do wykazu stanowisk pracy prowadzonego zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy. Pogląd, że prawidłowość zaliczenia faktycznie istniejących stanowisk do wykazu stanowisk, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy nie jest objęta kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy, jest nadal aktualny w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 13.12.2012r. sygn. akt I OSK 1121/12 – niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w kilkudziesięciu orzeczeniach wyjaśnił istotę prowadzenia na podstawie art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, oraz zajął stanowisko co do zakresu przedmiotowego stosowania nakazów, o których mowa w art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Wobec powyższego Sad nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniami prawnymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd zauważa ponadto, odnosząc się do wniosku skarżącej o wskazanie podstaw prawnych na jakich sprawa środowiska pracy należy do ZUS, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wobec powyższego podkreślić należy, ze w wyrokach m.in. z dnia 11 grudnia 2012r., sygn. I OSK 512/12, z dnia 14 grudnia 2012r. sygn. I OSK 552/12, z dnia 4 stycznia 2013r sygn. I OSK 908/12 (wszystkie CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny zajął jednolite i jednoznaczne stanowisko, którego fragmenty brzmią następująco:

Zakres przedmiotowy stosowania nakazów unormowanych w art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wyznacza regulacja ustawy o emeryturach pomostowych. Przyjęta regulacja zakresu właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ustawie o emeryturach pomostowych oraz właściwość sądów powszechnych w sprawach ubezpieczeń społecznych, w tym i emerytur pomostowych ogranicza zakres właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. W razie sporu właściwym jest do kwalifikacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a następnie sąd powszechny.

Takie wyznaczenie granic rozdzielenia właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i właściwości Państwowej Inspekcji Pracy wynika z regulacji prawnej przyjętej w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Według art. 10 ust. 1 tej ustawy "Przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie". Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 10 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Właściwość sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wskazał również Sąd Najwyższy w szeregu postanowieniach. W postanowieniu z dnia 18 stycznia 2012r. sygn. akt UK 113/11 stwierdził: "w sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (art. 10 ust. 1 u.s.d.g.) właściwy jest sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych ( art. 83 ust. 2 u.s.u.s)".

W uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012r. I OPS 4/12 wskazano, że: " Sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 17 stycznia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 25 i 40 ustawy o emeryturach pomostowych)".

O spełnieniu warunków wymaganych do nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym warunku w postaci okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat (art. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych), rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania sąd powszechny (art. 25 ustawy o emeryturach pomostowych). W ramach tego postępowania ustala się, czy został spełniony przez pracownika warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez co najmniej 15 lat. Tak więc to organ rentowy, a w razie sporu i wniesienia odwołania – sąd powszechny, rozstrzyga o tym czy przez wymagany okres co najmniej 15 lat pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym postępowaniu rozstrzyga się także o tym, czy była to praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Prawo do emerytury pomostowej zależy wiec o tego, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez okres co najmniej 15 lat, a nie od tego czy był umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

O tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia ten warunek nabycia prawa do emerytury pomostowej nie może zatem rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ani decyzja administracyjna organów Państwowej Inspekcji Pracy wydana na podstawie art. 11a i art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Oznaczało by to bowiem, że o spełnieniu przez pracownika jednego z warunków nabycia praw do emerytury pomostowej rozstrzygają organy Państwowej Inspekcji Pracy oraz w razie wniesienia skargi – sądy administracyjne.

Można jeszcze tylko wskazać, że przepis art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, który określa wszystkie warunki jakie łącznie muszą wystąpić, aby prawo do emerytury przysługiwało pracownikowi, nie wiąże spełnienia warunku pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co do okresu pracy, oraz jej wykonywania przed i po datach określonych tym przepisem, z wykazaniem tych okoliczności z powołaniem na ewidencję, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych.

W myśl przepisów art. 25 ust. 1 i 2 zawartych w rozdziale 4 dotyczącym zasad postępowania w sprawach emerytur pomostowych decyzje w tych sprawach podejmuje właściwy organ rentowy, a od decyzji w sprawie emerytury pomostowej służy odwołanie do sądu powszechnego na zasadach określonych art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z tych względów prezentowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że kompetencja organów Państwowej Inspekcji Pracy do wydania nakazu, o którym mowa w art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w przedmiocie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ogranicza się do spraw w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 860/12 w pełni podzielił ten pogląd. Również skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

Wobec powyższego Sąd, zgodnie z art.151 p.p.s.a., skargę oddalił.