Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 693/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5 ust. 4b
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 364/20 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 364/20 oddalił skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 30 października 2019 r. M.S. (dalej "skarżący") wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: A.S., J.S., O.S., J.S., G.S. i A.S.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] odmówił skarżącemu przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na ww. dzieci.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z przeprowadzonej analizy załączonych do wniosku dokumentów oraz oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, że dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, którego kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w okresie zasiłkowym trwającym od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. wynosi 674 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że okoliczność podjęcia przez żonę wnioskodawcy - E.S. zatrudnienia w lipcu 2019 r. stanowiło uzyskanie dochodu, wypełniając przesłankę z art. 3 pkt 24 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym organ I instancji zasadnie, przy obliczeniu dochodu na osobę w rodzinie skarżącego, zastosował treść art. 5 ust. 4b ww. ustawy.

Dochód rodziny skarżącego obliczony z zastosowaniem art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wynosi [...] zł, a dochód na osobę w rodzinie skarżącego [...] zł. Powyższą kwotę organ uzyskał sumując miesięczny dochód rodziny ([...] zł) i kwotę osiągniętego miesięcznego dochodu żony skarżącego uzyskanego z podjętej pracy ([...] zł). Następnie uzyskaną sumę, tj. [...] zł podzielono na ilość członków rodziny utrzymującej się z tego dochodu (8 osób).

Maksymalna kwota dochodu, jaki mogłaby uzyskać rodzina skarżącego, aby zostało przyznane prawo do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami to 5.392 zł, stanowiąca iloczyn kryterium dochodowego, w wysokości 674 zł pomnożonego przez ilość członków rodziny skarżącego (8 osób). A więc wysokość dochodu, o jaki zostało przekroczone kryterium dochodowe wynosi [...] zł. Natomiast łączna kwota zasiłków, o jakie ubiega się skarżący wraz z dodatkami wynosi 1.227,56 zł.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku z przekroczeniem dochodu rodziny o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących rodzinie skarżącego w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., która wynosi 1.227,56 PLN, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami nie przysługuje.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

Sąd I instancji wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Zdaniem Sądu I instancji organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto organ ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, biorąc pod uwagę treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie.

W ocenie Sądu istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do sposobu obliczania dochodu stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, a w szczególności dochodu uzyskanego przez żonę skarżącego po roku, z którego to dochody stanowią podstawę do ustalenia świadczenia.

Bezsporna jest wysokość dochodu rodziny skarżącego za rok 2018 ([...] zł) oraz uzyskana przez E.S. kwota wynagrodzenia w lipcu 2019 r. w wysokości [...] zł.

Skarżący wnioskował o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres świadczeniowy 2019/2020. Prawo do tego zasiłku uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, tzn. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (dochód członka rodziny) nie przekracza kwoty 674 zł (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r.; Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, dalej jako "u.ś.r."). Dochód ten wylicza się na podstawie dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2a u.ś.r.), czyli w przypadku skarżącego w roku 2018. Według wyliczeń organu dochód ten z zastosowaniem art. 5 ust. 4b u.ś.r. wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł.

Zasadniczy problem ujawniony na tle niniejszej sprawy dotyczył wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r. W przepisie tym, obok art. 5 ust. 4a, ustawodawca przewidział sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać na uzyskaniu dochodu lub też na jego utracie (art. 5 ust. 4 u.ś.r.).

Dochód rodziny, w myśl art. 3 pkt 2 u.ś.r., jest rozumiany jako suma dochodów członków rodziny. Z kolei dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a) ww. ustawy.

Definicję legalną uzyskania dochodu zawiera art. 3 pkt 24 u.ś.r., zaś zmiany polegające na uzyskaniu dochodu mogą nastąpić w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jak również po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W niniejszej sprawie uzyskanie dochodu przez żonę skarżącego nastąpiło po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, co reguluje właśnie art. 5 ust. 4b ww. ustawy.

Jak zauważył Sąd I instancji prawo do świadczeń rodzinnych ustalane jest na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie pobierania świadczeń, a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim, chyba że od poprzedniego roku nie zaszły zasadnicze zmiany w sytuacji dochodowej rodziny. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyroki NSA z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1996/18, z dnia 24 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 242/14 i I OSK 268/14, z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2447/14, z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1271/15).

Oznacza to, że przedstawiony w skardze sposób liczenia dochodu rodziny, w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zgodnie z którym w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b u.ś.r. uzyskany dochód powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający jedynie w wysokości 1/12 dochodu za miesiąc następujący po którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jest niezgodny z jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treścią art. 5 ust. 4b ww. ustawy.

Sąd I instancji stanął na stanowisku, że zgodnie z powołanym przepisem, prawo do świadczeń rodzinnych ustalane jest na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie pobierania świadczeń a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim, chyba że od poprzedniego roku nie zaszły zasadnicze zmiany w sytuacji dochodowej rodziny.

Mając powyższe na uwadze skład orzekający uznał, że organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 5 ust. 4b u.ś.r., co oznacza, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód obejmuje całą kwotę miesięcznego dochodu (a nie jedynie 1/12 jego części jak wskazuje skarżący) następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, a następnie przeliczany na dochód każdego członka rodziny.

Stanowisko takie wynika wprost z przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r., w którym mowa jest o konieczności powiększenia dochodu rodziny o "kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu".

Zwiększenie to dotyczy zwiększenia o całą kwotę dochodu, a nie jedynie o jej część. Kwotę dochodu rodziny należy zwiększyć więc o dochód w całości za dany miesiąc, a nie jedynie o 1/12 jego części (dochód wyliczony w stosunku rocznym).

Niewątpliwie taka konstrukcja przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r., której celem pozostaje urealnienie sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy, opiera się na założeniu o możliwości doliczenia wyłącznie dochodu długotrwale uzyskiwanego. Taki warunek spełnia niewątpliwie dochód osiągnięty przez małżonkę skarżącego skoro jest to dochód związany z zawarciem umowy o pracę na pełny etat i na czas nieokreślony.

W rozpatrywanej sprawie należy więc do dochodu uzyskanego na osobę w rodzinie skarżącego doliczyć dochód uzyskany przez jego żonę w 2019 r. z tytułu podjęcia zatrudnienia. Doliczeniu w takiej sytuacji podlega miesięczny dochód uzyskany przez żonę w całości a nie, jak deklaruje skarżący, w stosunku rocznym. Ustawodawca bowiem jednoznacznie zadecydował w art. 5 ust. 4b u.ś.r., że powiększenie dochodu za rok bazowy (w przypadku skarżącego za rok 2019) ma nastąpić "o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu", a zatem nie o kwotę dochodu osiągniętego i obliczonego w stosunku rocznym, ale o kwotę pełnego osiągniętego (uzyskanego) dochodu miesięcznego.

W konsekwencji rozważania organów co do konieczności doliczenia całej kwoty uzyskanej przez żonę skarżącego tytułem wynagrodzenia miesięcznego było prawidłowe.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M.S. zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. 4b u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię, dokonaną z pominięciem reguł wynikających z tej ustawy oraz celów wskazanych w art. 71 ust. 1 Konstytucji, przewidujących szczególną pomoc ze strony Państwa dla rodzin wielodzietnych, która w konsekwencji doprowadziła do ustalenia w sposób nieprawidłowy dochodu rodziny skarżącego, co z kolei skutkowało odmową przyznania mu prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dla dzieci.

Mając powyższe na względzie M.S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego odwołał się do wyroków WSA w Łodzi z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 403/13 i WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 353/13, w których stwierdzono, że z literalnego brzmienia przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. wynika wprawdzie, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, jednakże zastosowanie tego przepisu z pominięciem reguł wynikających z ustawy tj. ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym, oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym, a także dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to również zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ww. ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 5 ust. 4b powołanej ustawy w sposób korzystniejszy dla strony, umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy a późniejszy dochód z jednego miesiąca, będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do zasiłku rodzinnego za okres wcześniejszy.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego powyższa wykładnia wskazanego przepisu ma również walor prokonstytucyjny, albowiem dokonana została z pełnym poszanowaniem zasad i wartości konstytucyjnych, a w szczególności jest zgodna z celami ww. ustawy realizującej założenia z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Reasumując w ocenie pełnomocnika skarżącego kasacyjnie dochód rodziny skarżącego należy liczyć w stosunku rocznym również w przypadku uzyskania dochodu, o którym mowa w art. 5 ust. 4b u.ś.r. Wobec tego wynagrodzenie uzyskane przez żonę skarżącego w kwocie [...] zł w miesiącu wrześniu 2019 r. powinno być uwzględnione w wyliczeniach, ale w stosunku rocznym, zaś całości podzielona następnie przez 12 miesięcy i liczbę członków rodziny. Dochód wyliczony w ten sposób byłby znacznie niższy i nie przekroczyłby kryterium dochodowego z art. 5 ust. 1 u.ś.r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, zatem rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Powyższy przepis w pkt 1 przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Z kolei wskazując na drugą podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., obejmującą naruszenie przepisów postępowania, skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ zarzucanego uchybienia na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na jednej podstawie tj. naruszeniu przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że są one nieuzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji i co wynika z treści skargi kasacyjnej istota sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do właściwej interpretacji art. 5 ust. 4b u.ś.r.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 2a u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c. Zatem ogólna zasada ustalania dochodów członka rodziny modyfikowana jest m.in. przez art. 5 ust. 4b u.ś.r. W tym miejscu należy przypomnieć, że przepis ten został dodany do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) z dniem 1 stycznia 2012 r. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 3897) "zaproponowana zmiana pozwoli na precyzyjne określenie dochodu i przyznanie świadczeń rodzinom, których faktyczny dochód nie przekracza przyjętego w ustawach kryterium dochodowego. Wykazany zostanie dochód faktycznie otrzymywany, a nie dochód zaniżony, co miało miejsce w przypadku osób, które pod koniec roku podjęły dopiero pracę (po podziale ich rocznego dochodu przez liczbę miesięcy w roku wykazywany był dochód znacznie zaniżony względem dochodu faktycznie przez nich miesięcznie otrzymywanego)". Istotą tego przepisu jest więc ustalanie prawa do świadczeń na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie ich pobierania, a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim, chyba że od poprzedniego roku nie zaszły zasadnicze zmiany w sytuacji dochodowej rodziny.

Należy podkreślić, że zgodnie z jasnym i precyzyjnym brzmieniem art. 5 ust. 4b u.ś.r. (niewymagającym odwoływania się do wykładni systemowej i funkcjonalnej) w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Z treści powyższego przepisu wynika, że warunek osiągnięcia dochodu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest jedynym warunkiem doliczenia dochodu uzyskanego w po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jest to warunek pierwszy. Drugim warunkiem jest kontynuacja uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że uzyskiwanie dochodu określonego rodzaju musi być kontynuowane w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do świadczeń rodzinnych. Kontynuacja ta musi mieć miejsce także w miesiącu, w którym organ wydaje decyzję ustalającą prawo do świadczenia. Dopiero w takim przypadku dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.

W rozpoznawanej sprawie uzyskanie dochodu przez żonę skarżącego nastąpiło po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ponadto dochód osiągnięty przez małżonkę skarżącego wynika z zawarcia przez nią umowy o pracę na pełny etat i czas nieokreślony, co stanowi o kontynuacji uzyskiwania dochodu w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Powyższe ustalenia, nie budzące wątpliwości, wymagały zatem zastosowania przez organy administracyjne art. 5 ust. 4b u.ś.r. W przypadku bowiem uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres zasiłkowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie. Oznacza to, że przedstawiony w skardze kasacyjnej sposób liczenia dochodu rodziny w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zgodnie z którym w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ww. ustawy, uzyskany dochód powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny, jest niezgodny z jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treścią art. 5 ust. 4b u.ś.r.

Ponownie należy podkreślić, że stosowanie normy prawnej wynikającej z art. 5 ust. 4b u.ś.r. powoduje, że prawo do świadczeń rodzinnych ustalane jest na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie pobierania świadczeń, a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim. Takie stanowisko zgodne jest z utrwaloną linią orzeczniczą, którą podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Natomiast odmienne stanowisko, które zostało zaprezentowane przez wojewódzkie sądy administracyjne w wyrokach powołanych w skardze kasacyjnej, było wynikiem początkowej interpretacji ww. przepisu wprowadzonego do ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jego zasadność nie została poddana kontroli instancyjnej.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r. W konsekwencji postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu poprzez jego błędną wykładnię okazał się nieuzasadniony.

Jednocześnie nie można zgodzić się z poglądem autora kasacji, iż wykładnia art. 5 ust. 4b u.ś.r., prowadząca do jego zastosowania w sposób powyżej zaprezentowany, pozostaje w sprzeczności z regułami ustawy o świadczeniach rodzinnych i celami art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Realizacja konstytucyjnego obowiązku władz publicznych zapewnienia szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zmaterializowana została nie tylko w art. 5 ust. 4b u.ś.r., ale także w innych przepisach u.ś.r. Przepisy wskazanej ustawy są unormowaniami umożliwiającymi ustalenie sytuacji materialnej rodzin ubiegających o pomoc władz publicznych. Regulacje te nie tylko nie naruszają ww. norm konstytucyjnych, ale pozostają w zgodzie z wymogiem uzależniania pomocy od rzeczywistej sytuacji materialnej rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Nie można w związku z tym zgodzić się z argumentacją skargi kasacyjnej, która skutkowałaby ustalaniem dochodu rodzin na podstawie tylko części dochodu faktycznie uzyskanego w określonym roku kalendarzowym. Wszak celem regulacji art. 5 ust. 4b u.ś.r. jest dążenie do ustalenia aktualnej i rzeczywistej sytuacji dochodowej rodziny, tak by świadczenia rodzinne kierowane były zarówno do rodzin, które stale, bądź długotrwale są relatywnie niezamożne, ale i do rodzin, których sytuacja dochodowa się pogorszyła. Jednocześnie przewidują one, by nie kierować świadczeń rodzinnych do rodzin, które uprzednio osiągały niskie dochody, lecz ich sytuacja uległa poprawie.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.