Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2170/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 748
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1672/16 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1672/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę K. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm. - dalej także: "u.e.r.", odmówił przyznania K. W. renty specjalnej.

W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na treść przepisu art. 82 ust. 1 cyt. ustawy, wskazał, że świadczenie może być przyznane osobie posiadającej wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, sportowej, czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Prezes Rady Ministrów wskazał jednocześnie, że brana jest też pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże zauważył, iż nie może być ona jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. Mając na względzie powyższe, Prezes Rady Ministrów stwierdził, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego.

W wyniku ponownego rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. odmawiającą przyznania skarżącemu renty specjalnej.

Organ ustalił, że skarżący od dnia [...] maja 1983 r., tj. w wieku [...] lat, nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Przy ustalaniu prawa i wysokości świadczenia uwzględniono okres zatrudnienia od dnia [...] grudnia 1964 r. do dnia [...] maja 1979 r. oraz okres odbywania studiów od dnia [...] października 1958 r. do dnia [...] września 1963 r. Po osiągnięciu wieku emerytalnego, ZUS w decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. przyznał skarżącemu emeryturę z urzędu. Ponadto, organ podniósł, iż po dostarczeniu ww. decyzji Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2014 r. potwierdzającej okres niewykonywania pracy na skutek represji politycznych w okresie od dnia [...] czerwca 1979 r. do dnia [...] czerwca 1989 r., ZUS zaliczył ten okres, co spowodowało, że od dnia [...] czerwca 2014 r. skarżący miał podwyższoną otrzymywaną emeryturę. Z uzasadnienia decyzji wynikało ponadto, ze przed ostatnią waloryzacją (od dnia [...] marca 2015 r.) skarżący otrzymywał świadczenie w kwocie [...] złotych brutto (netto [...] złotych). Jednocześnie, Prezes Rady Ministrów zauważył, że z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] lipca 2014 r. wynika, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury. Organ wskazał także, iż w związku z pełnieniem społecznej funkcji Komendanta Naczelnego Związku Legionistów Polskich i Prezesa Instytutu Józefa Piłsudskiego, skarżący mieszka w lokalu wydzielonym w Domu [...]. Organ wskazał, że skarżący nie ponosi wydatków związanych z zamieszkiwaniem w tym lokalu. Jednocześnie, Prezes Rady Ministrów zauważył, że z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wynika, iż skarżący jest osobą przewlekle chorą (według oświadczenia skarżącego złożonego przed pracownikiem MOPS, od 1960 r. cierpi on na astmę, a ponadto ma liczne schorzenia, zaś na leki ponosi wydatki w wysokości 300-400 złotych miesięcznie), lecz nie korzysta z pomocy MOPS.

W konsekwencji powyższych ustaleń, Prezes Rady Ministrów stwierdził, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego. Organ podniósł, że podstawą uzyskania świadczenia specjalnego mogą być udokumentowane, konkretne dokonania, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności, np. sportowej, naukowej, społecznej, politycznej, gospodarczej, opozycyjnej, położył wybitne i niepowtarzalne zasługi, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka okoliczność, zdaniem Prezesa Rady Ministrów - nie występuje jednak w niniejszej sprawie. Organ stwierdził wprawdzie, że skarżący - jako pracownik naukowy i członek wielu gremiów - zaangażowany był w działalność na rzecz ochrony przyrody i środowiska, niemniej jednak - w ocenie organu - brak jest dowodów, aby w działalności tej legitymował się wybitnymi, niepowtarzalnymi dokonaniami. Zdaniem organu, nie można każdej formy działalności opozycyjnej i związkowej traktować jako wybitnej i niepowtarzalnej, albowiem - jak wskazał organ - wyjątkowość świadczenia specjalnego wyklucza dopuszczalność stosowania tej instytucji powszechnie.

Od powyższej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2015 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W wyniku rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1159/15, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r.

WSA w Warszawie podkreślił, ze w omawianym przypadku rozstrzygnięcie dokonane na podstawie kryteriów słuszności, czy też celowości pozostaje poza kontrolą sądową. Powołując się na normę prawną wyrażoną w przepisie art. 82 ust. 1 u.e.r., WSA w Warszawie wskazał w uzasadnieniu wydanego wyroku, iż w sprawie niniejszej zasadnicze znaczenie miało dokonanie przez organ wykładni pojęcia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" i odniesienie tego pojęcia do stanu faktycznego sprawy. Sąd wskazał, iż przyjęte przez organ kryteria przyznawania tego świadczenia zostały zaaprobowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a także Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 28/05, wskazał, że ratio legis świadczeń specjalnych jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne, indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności.

WSA w Warszawie uznał, iż z treści spornej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r. nie wynika nie tylko, aby organ ten dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, ale przede wszystkim nie wynika, aby organ dokonał jakichkolwiek ustaleń stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.). Zdaniem Sądu, z uzasadnienia tej decyzji wnioskodawca nie ma możliwości powziąć wiedzy, co do tego, z jakich przyczyn przywołane przez niego okoliczności i zdarzenia, przedstawiona działalność naukowa, społeczna i opozycyjna, które w ocenie strony uprawniały do wystąpienia o rentę specjalną, nie zasługują na potraktowanie ich jako szczególnie uzasadnionego przypadku. Jednocześnie, WSA w Warszawie zarzucił, iż organ naruszył przepis art. 8 k.p.a. statuujący zasadę pogłębiania zaufania do organu władzy, a także naruszył przepisy art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Biorąc pod uwagę treść decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2015 r., WSA w Warszawie stwierdził również, że organ sprowadził postępowanie w sprawie renty specjalnej z wniosku skarżącego do jednej instancji, tj. w tym przypadku jednokrotnego jej rozpatrzenia, co narusza w sposób istotny zarówno powołane wyżej przepisy, jak i przepis art. 15 k.p.a.

Prezes Rady Ministrów, decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] odmówił przyznania skarżącemu świadczenia, o którym mowa w art. 82 ust. 1 cyt. ustawy.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ zauważył, że podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego w trybie szczególnym przez Prezesa Rady Ministrów mogą być udokumentowane, konkretne dokonania, które wskazują, iż wnioskodawca podczas swojej działalności, np. sportowej, naukowej, społecznej, politycznej, gospodarczej, czy też opozycyjnej osiągnął wybitne i niepowtarzalne zasługi, a jego obecna sytuacja socjalno-bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Mając to na względzie, organ uznał, iż taka okoliczność w przypadku skarżącego nie występuje.

Organ stwierdził, że skarżący, jako pracownik naukowy i członek wielu gremiów, zaangażowany był w działalność na rzecz ochrony przyrody i środowiska. Organ uznał jednak, że brak jest dowodów, aby w działalności tej legitymował się wybitnymi, niepowtarzalnymi dokonaniami. Organ uznał, że bezsporne jest to, iż skarżący pełnił w NSZZ "Solidarność" wskazane w zebranym materiale dowodowym funkcje. Niemniej jednak, organ stwierdził, że powołując się ogólnikowo na swoją działalność opozycyjną od lat 60-tych XX wieku, skarżący nie wskazał, ani też nie udokumentował żadnych swoich wybitnych, niepowtarzalnych dokonań w tej działalności. Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy nie potwierdza również, aby wnioskodawca poddany był szczególnym represjom, czy też szykanom z przyczyn o charakterze politycznym. Organ podniósł, iż z tytułu dwóch zatrzymań, na które wnioskodawca się powołuje, otrzymał odszkodowanie i zadośćuczynienie w kwocie uznanej przez niezawisły sąd za adekwatną do poniesionych strat i doznanych szkód. Natomiast, jak stwierdził organ, okres niewykonywania pracy na skutek represji politycznych od dnia 1 czerwca 1979 r. do dnia 3 czerwca 1989 r. uwzględniony został przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co spowodowało, jak w przypadku innych osób posiadających takie decyzje, zwiększenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych emerytury należnej w zwykłym trybie. Ponadto, organ uznał, że skarżący, powołując się na zwolnienie z pracy z powodów politycznych, miał możliwość zgłoszenia ponownego podjęcia pracy w tym zakładzie na mocy przepisów ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne. Organ podkreślił jednocześnie, że renty i emerytury specjalne nie stanowią formy odszkodowania, czy też zadośćuczynienia z jakiegokolwiek tytułu. Prezes Rady Ministrów zauważył, że w okresie pracy na UJ i w PAN, podczas której - jak podnosił skarżący – miał być przez ówczesne władze szykanowany, wchodził w skład wielu rad, komitetów i zespołów zajmujących się sprawami związanymi z jego pracą naukową. Ponadto, jak wskazał organ z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, iż w okresie 1979-1983 miał mandat radnego Dzielnicowej Rady Narodowej K.. Organ zauważył ponadto, że skarżący nie był też internowany, ani aresztowany. W opinii organu, nie można każdej formy działalności opozycyjnej i związkowej traktować jako wybitnej i niepowtarzalnej

W konsekwencji, Prezes Rady Ministrów uznał, że tak udokumentowane okoliczności sprawy nie pozwalają na przyjęcie, iż są one wystarczające do wypełnienia dyspozycji art. 82 ust. 1 u.e.r., albowiem nie spełniają wymaganego kryterium wyjątkowości, w rozumieniu powołanego przepisu.

Organ zauważył jednocześnie, że działacze opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowane z powodów politycznych znajdujące się w trudnej sytuacji bytowej mogą otrzymać świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną, które przyznaje Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W tej sytuacji, organ podniósł, iż skarżący może podjąć starania o przyznanie świadczeń na podstawie przepisów ww. ustawy.

Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2016 r. dotyczącą odmowy przyznania renty specjalnej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: "k.p.a.", decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2016 r. o odmowie przyznania skarżącemu renty specjalnej, na podstawie art. 82 ust. 1 u.e.r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Prezes Rady Ministrów, dokonując szczegółowej analizy zgromadzonych w toku postępowania materiałów dowodowych - podtrzymał swoje stanowisko, iż zebrany materiał nie daje jednak podstaw do uznania, że działania skarżącego, jak i przedstawiane przez niego represje kierowane w stosunku do jego osoby, miały charakter wyjątkowy i niepowtarzalny, wyróżniający skarżącego w gronie innych działaczy antykomunistycznych zaangażowanych w różne formy działalności opozycyjnej. W ocenie organu, uznać należy, iż fakt, że wnioskodawca, jak wynika z akt, nie był internowany, tymczasowo aresztowany, czy też skazany, mimo iż odpowiednie służby posiadały informacje o poglądach i działalności skarżącego, potwierdza fakt, że nie był on jednym z czołowych działaczy opozycji antykomunistycznej. Organ zauważył, że również Sąd Okręgowy w K., Wydział III Karny w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] września 2014 r. w sprawie z wniosku skarżącego o odszkodowanie i zadośćuczynienie, orzekł, że z dostępnych materiałów wynika, iż przeciwko skarżącemu nie prowadzono żadnego oficjalnego postępowania. W tej sytuacji, organ uznał więc, że zgromadzone dokumenty nie potwierdzają, aby wnioskodawca był represjonowany, czy też szykanowany w szczególny sposób.

Prezes Rady Ministrów podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2014 r. potwierdził, że skarżący nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych w okresie od dnia 1 czerwca 1979 r. do dnia 3 czerwca 1989 r., a Sąd Okręgowy w K., Wydział III Karny, wyrokiem z dnia [...] września 2014 r. potwierdził, że w 1979 r. skarżący stracił pracę z powodów politycznych. Organ zauważył, iż nie kwestionuje tych okoliczności, podobnie jak faktu zastrzeżenia wyjazdów za granicę w latach 1985-1987 r. Organ wskazał też, iż skarżący był dwukrotnie zatrzymany, co potwierdził Sąd Okręgowy w K. we wskazanym powyżej wyroku, przyznając z tego tytułu skarżącemu stosowne odszkodowanie i zadośćuczynienie, uznane za adekwatne do poniesionej straty i doznanej szkody. Jednocześnie, organ zauważył, że okres niewykonywania pracy potwierdzony we wskazanej powyżej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ZUS uwzględnił przy ustalaniu stażu pracy, co spowodowało podwyższenie kwoty należnej emerytury. Ponadto, organ podniósł, że renty i emerytury specjalne nie stanowią formy odszkodowania, czy też zadośćuczynienia z jakiegokolwiek tytułu, w tym z tytułu represji z powodów politycznych.

Reasumując, Prezes Rady Ministrów uznał, że w przedmiotowej sprawie udokumentowane okoliczności nie wskazują na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2016 r.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając organowi rażący brak obiektywizmu, a także kwestionowanie oraz świadome pominięcie niepodważalnie udokumentowanych faktów, co - zdaniem skarżącego - świadczy o złej woli organu i rażącej nieznajomości realiów okresu od lat 50/60-tych XX w. do czasów obecnych, i to nie tylko w odniesieniu do działalności konspiracyjnej, opozycyjnej, ale i wielorakich aspektów działalności na niwie naukowej, społecznej, czy też wychowawczej. Skarżący zarzucił jednocześnie, iż w obu spornych decyzjach Prezes Rady Ministrów całkowicie pominął zasadniczej wagi stwierdzenia i zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1159/15. Skarżący zauważył, że we wspomnianym wyroku Sąd wskazał na naruszenie licznych przepisów k.p.a. i w konsekwencji nakazał usunięcie tych naruszeń.

W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Prezes Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2016 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], odmawiająca przyznania skarżącemu renty specjalnej - nie naruszają przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Prezes Rady Ministrów, wydając obie sporne decyzje administracyjne w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu renty specjalnej - nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Organ prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie do wszelkich wątpliwości i argumentów strony skarżącej.

Ponadto, w ocenie Sądu, wydając przedmiotowe decyzje administracyjne, Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się również naruszenia norm prawa materialnego, w tym mającego zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie przepisu art. 82 ust. 1 u.e.r.

Sąd I instancji wskazał, że kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2051/11).

Sąd ten podkreślił, że sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wychodząc poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.).

Sąd I instancji wskazał, że wprowadzając możliwość przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 u.e.r., ustawodawca posłużył się nieostrym pojęciem "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", co oznacza, że wypełnienie hipotezy powołanego przepisu ustawodawca pozostawił organowi stosującemu ten przepis. Dokonując zatem wyboru rozstrzygnięcia, według kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku", organ przy ocenie bierze pod uwagę te okoliczności, które jego zdaniem, z uwagi na ich szczególną cechę, uzasadniają przyznanie świadczenia specjalnego.

Sąd ten stwierdził, że judykatura sformułowała już jednolite stanowisko, że udział w wydarzeniach sprzed 1989 r. i działalność opozycyjna, aczkolwiek bezsprzecznie oceniane pozytywnie, jednak nie mogą być uznane za wybitne i niepowtarzalne, co jest podstawą do przyznania świadczenia, o którym mowa w art. 82 omawianej ustawy. Były one bowiem udziałem wielu Polaków i gdyby uznać, że świadczenie określone w powyższym przepisie należy się wszystkim tym osobom, to wtedy świadczenie to utraciłoby swój wyjątkowy charakter, stając się świadczeniem o charakterze niemal powszechnym.

Jak podkreślił ten Sąd, świadczenia specjalne nie mogą tymczasem stanowić żadnego odszkodowania, żadnej rekompensaty, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, cierpienia, represje. O ich charakterze przesądza bowiem zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego. Nie mają one również charakteru socjalnego.

W ocenie Sądu, uznać należy, że świadczenia specjalne nie mogą zastępować świadczeń o charakterze socjalnym, które są udzielane jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Samej poprawie egzystencji bytowej służą bowiem zupełnie inne świadczenia, przede wszystkim te, które finansowane są ze środków pomocy społecznej.

W ocenie Sądu I instancji, wbrew zarzutom skargi, Prezes Rady Ministrów zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy istotny z punktu widzenia normy prawnej mającej w sprawie zastosowanie. Organ ten zwracał się do szeregu instytucji, jak i do skarżącego dla ustalenia tak jego dokonań dotyczących działalności opozycyjnej, społecznej, naukowej, jak i w ramach Związku Legionistów Polskich, jak i jego sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej. Zdaniem Sądu, wyniki oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że skarżący kwestionuje wyniki tej oceny, nie świadczy o naruszeniu przez organ wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Zdaniem tego Sądu, organ prawidłowo również ocenił, że skarżący nie wykazał zaistnienia nadzwyczajnych, szczególnych zdarzeń losowych. Wbrew przekonaniu skarżącego, do szczególnych zdarzeń losowych nie można zakwalifikować złego stanu zdrowia skarżącego, tym bardziej, że nie pozostaje on w związku z działalnością opozycyjną. Problemy zdrowotne, z którymi boryka się skarżący dotykają także wiele innych osób w wieku zbliżonym do skarżącego i z pewnością nie wyróżniają go z tego grona.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. nr 153, poz. 1270), dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Ponadto wniósł na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu, z dołączonych dokumentów.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1/ art. 7 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie istotnych w sprawie dowodów, co miało wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku,

2/ art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania wobec, braku rozważenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, co mogło stanowić naruszenie dyspozycji zwartej w/w art.,

3/ art. 77 § 1, 2 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

4/ art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie, co skutkowało brakiem udowodnienia w niniejszej sprawie, okoliczności skutkujących przyznaniem Skarżącemu renty specjalnej,

5/ art. 107 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dokładnego podania i rozważenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku faktów, na których oparto rozstrzygnięcie wyroku i uznał za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że zważając na stan faktyczny w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, iż skarżący ze względu na swoja działalność na rzecz ochrony przyrody, działalność społeczna, a także działalność opozycyjna, w oparciu o uznaniowy charakter decyzji, co do przyznania renty specjalnej, spełnia jej przesłanki. Dokonania skarżącego, bowiem są szczególne i wybitne, zważając na jego działalności na rzecz ochrony przyrody, działalność społeczna, a także działalność opozycyjna, co znajduje wprost odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Wskazano, że skarżący od 1979 r. był członkiem Związku Legionistów Polskich, Komendy Naczelnej Związku., a w 1983 r. mianowany I Zastępcą Komendanta Naczelnego. Podano, że w 1993 r. został wybrany na stanowisko Komendanta Naczelnego ZLP, a w grudniu 2008 r. wybrany został na stanowisko Komendanta Głównego Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. Dodano, że aktualnie pełni funkcję Przewodniczącego Rady Muzeum. Obok dra R. L. i Legionistów, skarżący był głównym inicjatorem uratowania krakowskiego Kopca Józefa Piłsudskiego na Sowińcu. Był współzałożycielem Komitetu Opieki nad Kopcem Józefa Piłsudskiego i jego pierwszym prezesem (w latach 1980-1998). Wskazano, że z jego inicjatywy Kopiec Józefa Piłsudskiego oraz Dom im. Józefa Piłsudskiego na krakowskich Oleandrach zostały wpisane do rejestru zabytków. Wyjaśniono, że również z inicjatywy skarżącego przywrócone zostały niektóre historyczne nazwy ulic Krakowa oraz tablice pamiątkowe.

Argumentowano, że na działalność skarżącego wskazują, także nowe dowody zgromadzone w przedmiotowej sprawie.

Nadmieniono, że ocena materiału dowodowego, stanowiąca podstawę wydania zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2016 r., stanowi naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a., wobec braku prawidłowego ustosunkowania się w pełni do oceny prawnej oraz wskazań, co do dalszego postępowania zwartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2016 r., Sygn. akt. II SA/Wa 1159/15, co skutkowało, brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że skarżący przedstawił własną ocenę stanu faktycznego sprawy w sposób odmienny od oceny dokonanej przez organ. Podniesiono, że w najmniejszym natomiast stopniu skarżący nie wykazał, na czym polegało naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy oraz skarżący nie wskazał dlaczego stan faktyczny nie został przez organ wyjaśniony w sposób wszechstronny i dokładny, który materiał dowodowy nie został przez organ zebrany i rozważony, dlaczego ocena stanu faktycznego nie była wszechstronna, a także jakie braki miała decyzja administracyjna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.

W przedmiotowej sprawie skarżący zarzucił jedynie naruszenie przepisów postępowania. Ich naruszenia, autor skargi kasacyjnej upatrywał w braku rozważenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie (art. 8 k.p.a.), braku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie (art. 77 § 1 i 2 k.p.a.), braku wszechstronnej oceny stanu faktycznego, co skutkowało brakiem udowodnienia okoliczności skutkujących przyznaniem skarżącemu renty specjalnej (art. 80 k.p.a.) oraz braku dokładnego podania i rozważenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku faktów, na których oparto rozstrzygnięcie wyroku oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy w sprawie (107 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.).

Wyjaśnić należy, że o skuteczności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutu, które został oparte na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym wyrokiem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art.176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest zatem nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego wyroku, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia określonych w niej przepisów postępowania nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez jej autora. Uzasadnienia wydanych przez organ orzeczeń są wyczerpujące i odpowiadają wszystkim wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, jakie dowody zostały w przedmiotowej sprawie pominięte oraz jaka część materiału dowodowego nie została uwzględniona w podjętych rozważaniach, a także jaki miały wpływ na wynik sprawy i dlaczego zarzucane uchybienia. Zamiast tych niezbędnych elementów skargi kasacyjnej, jej autor w istocie ograniczył się do podania w jej uzasadnieniu faktów, które w jego ocenie uzasadniały przyznanie skarżącemu renty specjalnej. Odmienna ocena przytoczonych faktów z życia strony, dokonana w skardze kasacyjnej od analizy całokształtu materiału dowodowego, której dokonał organ i Sąd I instancji nie może jednak stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej w świetle powyżej przedstawionej argumentacji.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art.209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonana pomoc prawną należne od Skarbu Państwa ( art.250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art.258-261 p.p.s.a.