Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 52/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 ust.1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust.1 i art. 42
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 7,77 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] października 2009 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., na rzecz skarżącego M. W. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Pana M. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] udzielającej Państwu B. i J. T. pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo – garażowego o pow. zabudowy 39,32 m2, powierzchni użytkowej 32,50 m1 i kubaturze 176,60 m2, usytuowanego na działce nr geod.[...], przy ul. W. w A., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] nakazał Państwu B. i J. T. uzyskać pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku garażowo – gospodarczego na działce o nr ewid. [...] położonej przy ul. W. [...] w A. W tym celu organ zobowiązał inwestorów do przedłożenia:

– zaświadczenia właściwego organu (Burmistrza Miasta A.) o zgodności wybudowanego budynku garażowo – gospodarczego z przepisami o planowaniu przestrzennym;

– inwentaryzacji powykonawczej samowolnie wybudowanego budynku,

– inwentaryzacji geodezyjnej podwykonawczej działki o nr [...],

– pozytywnej opinii o stanie technicznym wybudowanego obiektu budowlanego, potwierdzającą jego zdatność do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż przedmiotowy budynek o wymiarach 6,35 x 5,50 m został wybudowany w latach 80-tych ubiegłego stulecia bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na budowę, a z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciły ważność miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., po rozpoznaniu odwołania M. W. od w/w rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane, mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, oraz przepisy rozporządzenia z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dalej powołując się na ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwalonego uchwałą nr V/32/94 Rady Miejskiej w Augustowie z dnia 24 października 1994 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Suwalskiego nr 39 poz. 295), organ stwierdził, iż teren, na którym zrealizowano przedmiotowy budynek był przewidziany pod zabudowę wolnostojącą. Z dniem 1 stycznia 2004r. miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego miasta A. utraciły ważność, ale zdaniem organu brak planu, a w konsekwencji brak zakazu nie stanowi przesłanki do orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi też konieczność nakładania na inwestora czynności faktycznych (zmian lub przeróbek), gdyż kontrolowany obiekt spełnia warunki techniczne. Dlatego też słusznie postąpił organ I instancji ograniczając się do zastosowania art. 42 ust.2 prawa budowlanego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. udzielił Państwu B. i J.T. pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo – garażowego usytuowanego na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. W. [...] w A. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż inwestor przedłożył wymagane prawem dokumenty określone w art. 56 prawa budowlanego.

Wnioskiem z dnia 8 września 2006r. Pan M. W. zwrócił się o stwierdzenie nieważności w/w decyzji uzasadniając, że została ona wydana z naruszeniem prawa.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] stycznia 2005 r. Powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr[...] .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 205/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Powyższe orzeczenie uprawomocniło się wskutek oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. II OSK 1174/07 skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W konsekwencji wydanych orzeczeń P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], udzielającej Państwu B. i J. T. pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo – garażowego usytuowanego na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. W. [...] w A., uzasadniając, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 59 ust.1 Prawa budowlanego. Dalej organ wyjaśnił, że samowola Państwa B. i J. T. powstała pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, co przesądza o konieczności zastosowania do legalizacji samowoli przepisów tejże ustawy, a w szczególności unormowań zawartych w art. 42 tej ustawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Augustowie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku Państwa B. i J. T., decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] udzielił wnioskodawcom pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo – garażowego na działce o nr ewid. [...] położonej przy ul. W. [...] w A. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ podniósł, iż powtórnie przeprowadzone oględziny potwierdziły zgodność wybudowanego obiektu z przedłożoną dokumentacją podwykonawczą, brak istotnych odstępstw od warunków określonych w w/w pozwoleniu na budowę i przepisach. Ponadto roboty budowlane zostały zakończone w całości, a teren budowy został uporządkowany i zagospodarowany.

Odwołanie od w/w decyzji wniósł M. W., zarzucając jej naruszenie art. 3 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawy budowlane. Wskazał, że w dokumentacji przedstawionej przez inwestorów brak jest wymaganego zaświadczenia od Burmistrza Miasta A. o zgodności samowoli budowlanej z planem zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowo wyjaśnił, iż w okresie, kiedy państwo T. dokonali samowoli budowlanej nie można było budować budynków gospodarczych na działkach mniejszych niż 500 m2, w związku z tym w planie domu mieszkalnego państwa T. był ujęty garaż. Skarżący nadto podniósł, że organ I instancji powołał się na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie mający odniesienia do sprawy niniejszej, gdyż samowoli budowlanej dokonano w roku 1986, a plan, którym posłużył się organ I instancji obowiązywał od roku 1987. W odwołaniu zarzucono również brak aktualnej inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej oraz nie uwzględnienie przez organ treści art. 40 i 37 ustawy Prawo budowlane, do których to przepisów odwołuje się art. 42 w/w ustawy oraz naruszenie art. 79 kpa w przedmiocie zawiadomienia stron o planowanej wizji lokalnej.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A., po ponownym rozpoznaniu sprawy, zawiadomieniem z dnia 10 września 2009 r. poinformował wszystkie strony o ponownym przeprowadzeniu oględzin przedmiotowego obiektu budowlanego w dniu 25 września 2009 r., a po potwierdzeniu, że obiekt budowlany jest użytkowany zgodnie z przeznaczeniem i od 2004 roku jego stan nie uległ zmianie, decyzją z [...] października 2009 r. nr [...] udzielił B. i J. T. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku gospodarczo – garażowego.

Od przedmiotowej decyzji odwołał się M. W. podnosząc, że samowola budowlana Państwa T. miała miejsce w latach 1986-1988, natomiast Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Borki II w Augustowie z roku 1977, obowiązujący w momencie rozpoczęcia budowy przedmiotowego obiektu budowlanego, wprowadzał kategoryczny zakaz budowy budynków gospodarczych (Dokumentacja Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego "Borki II" w Augustowie, str. 13. I. Ustalenia Ogólne, pkt. 2). Podniósł również, że państwo T. nie złożyli zaświadczenia Burmistrza Miasta A. o zgodności wybudowanego budynku garażowo – gospodarczego z przepisami o planowaniu przestrzennym, pomimo, że byli do tego zobowiązani decyzją Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego w Augustowie z dnia [...] maja 2004 r.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżą decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczo – garażowego i dokonane oględziny przedmiotowego obiektu potwierdziły zgodność stanu faktycznego z dokumentacją powykonawczą. Inwestor przedłożył wymagane dokumenty, a kontrolowany budynek spełnia warunki techniczne określone w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 03 lipca 1980 r. oraz wymogi przepisu ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, o których mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Ustosunkowując się zaś do zarzutów dotyczących braku zgodności wybudowanego budynku z miejscowym planem zagospodarowania terenu obowiązującym w latach 1986- 88, organ wyjaśnił, iż powyższa sprawa była opisana szczegółowo w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] maja 2004 r.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiódł M. W. wskazując, iż organ odwoławczy nie odniósł się do przepisów art. 37, 40 i 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, w sytuacji gdy zdaniem skarżącego, podstawowym przepisem likwidującym skutki samowoli budowlanej jest art. 37 w/w ustawy, w myśl którego obiekty budowlane i ich części znajdujące się na terenie nie przeznaczonym pod tego rodzaju zabudowę podlegają przymusowej rozbiórce. Skoro, zatem plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w czasie dokonania samowoli budowlanej kategorycznie zabraniał budowy budynków gospodarczych na tym terenie, jedynym sposobem likwidacji tej samowoli było nakazanie rozbiórki obiektu, a nie jego legalizacja, jaki zrobił to organ.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenia podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi Sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły, bowiem w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa.) oraz wbrew przepisom art. 77 §1 i 80 kpa nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Na wstępie odnieść się należało do przepisów prawa materialnego, będących podstawą zaskarżonych rozstrzygnięć. W sprawie nie było kwestionowane to, iż sporny budynek został wzniesiony bez wymaganego przez przepisy pozwolenia na budowę oraz, że budowa tego obiektu zakończona została przed 1 stycznia 1995 r. Tym samym do oceny zaistniałej samowoli budowlanej powinna mieć zastosowanie regulacja prawna, obowiązująca przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. Nr 156 z 2006r., poz. 1118 z późn. zm.). Wynika to z przepisu art. 103 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, według którego przepisu art. 48 prawa budowlanego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Oznacza to, że do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a mianowicie ustawy z dnia 24 października 1974r.- Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.).

Na tle przepisów Prawa budowlanego z 1974r. obowiązywał szczególny tryb postępowania dotyczący samowoli budowlanej, który albo kończył się wydaniem decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego (art. 37), albo decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 42 ust. 3). Pozwolenie na użytkowanie jest, bowiem jednym z etapów (końcowym) legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 tejże regulacji, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1); powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2).

Jak wynika z powyższego organ nadzoru budowlanego przystępując do oceny skutków samowoli budowlanej, w pierwszej kolejności zobligowany był do zbadania przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy, uzasadniających konieczność orzeczenia rozbiórki danego obiektu, a w przypadku ustalenia, że przesłanki te nie zaistniały, mógł podjąć działania zmierzające do legalizacji obiektu. Końcowym etapem postępowania legalizacyjnego na gruncie przepisów Prawa budowlanego z 1974r. jest uzyskanie przez inwestora, właściciela lub zarządcę pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego (art. 42). Stosownie natomiast do treści art. 42 ust. 3 tej ustawy podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy nadzoru budowlanego ustaliwszy, iż na działce o nr ewid. [...], położonej przy ul. W. [...] w ., w latach 80-tych ubiegłego stulecia, został zrealizowany samowolnie budynek garażowo – gospodarczy o powierzchni zabudowy 39,32 m2, powierzchni użytkowej 32,50 m2 i kubaturze 176,60 m3, na podstawie cyt. art. 42 ust. 2 ustawy, nakazały inwestorom uzyskać pozwolenie na jego użytkowanie (decyzja z dnia [...] maja 2004 r.). W tym celu organy zobowiązały inwestorów do przedłożenia: zaświadczenia Burmistrza Miasta A. o zgodności wybudowanego budynku garażowo – gospodarczego z przepisami o planowaniu przestrzennym, inwentaryzacji powykonawczej samowolnie wybudowanego budynku, inwentaryzacji geodezyjnej podwykonawczej działki o nr [...] oraz pozytywnej opinii o stanie technicznym wybudowanego obiektu budowlanego, potwierdzającą jego zdatność do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.

Wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku, organy nadzoru budowlanego zobowiązane były, zatem zweryfikować, czy w niniejszej sprawie są podstawy do sanowania powstałej samowoli, tj. czy nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ uznał, iż wybudowany obiekt nie narusza wskazanego przepisu, albowiem ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy (lata osiemdziesiąte) dopuszczały możliwość realizacji takich obiektów, co wyjaśniono w decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004r.

We wskazanej decyzji organ powołał się natomiast nie na plan obowiązujący w dacie budowy, ale na ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwalonego uchwałą nr V/32/94 Rady Miejskiej w Augustowie z dnia 24 października 1994r.), wyjaśniając, że co prawda z dniem 1 stycznia 2004r. plan ten utracił ważność, ale brak planu, a w konsekwencji brak zakazu nie stanowi przesłanki do orzeczenia rozbiórki. Z powyższego wynika, że organy nadzoru budowlanego faktycznie powołały się na plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w czasie wydania decyzji, a nie w dacie realizacji przedmiotowego obiektu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wystąpiły, co prawda, rozbieżności w wykładni przepisu art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy. W wyrokach WSA w Gdańsku z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 2858/02 oraz z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 491/07, a także w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 41/06 przyjęto, bowiem że "zgodność z przepisami budowlanymi" dotyczy rozpoczęcia budowy lub zakończenia budowy, natomiast "zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym" dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji. Dominujący jest jednak pogląd, że orzeczenie o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane może być wydane po stwierdzeniu, że obiekt ten zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej oraz na terenie, który nie był przeznaczony na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania obowiązującym w dacie budowy (wyrok NSA z dnia 20 maja 2004 r., OSK 281-282/04, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2006 r., II OSK 522/05, Lex nr 194370, wyrok NSA z dnia 25 września 1981 r. sygn. akt I SA 1933/81 publ. ONSA 1981/2/94, wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1985 r. sygn. akt SA/Gd 860/84, wyrok NSA z dnia 6 listopada 1985 r. sygn. akt II SA 861/85 oraz z dnia 29 grudnia 1987 r., sygn. akt SA/Lu 502/87, wyrok z dnia 19 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 196/96, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt II RN 179/01, publ.: OSNP 2003/19/454, wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 354/05, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 119/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2005 r., IV SA 5058/03, Lex 189051, wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 września 2009 r. II SA/Kr 636/09).

Skład orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do zaprezentowanego wyżej stanowiska o zasadności uwzględniania stanu prawnego z chwili popełnienia samowoli budowlanej. Taką też wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego obowiązane są przyjąć organy administracji ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2008 r., II OSK 426/07 podkreślił, że skoro roboty budowlane można rozpocząć i wykonywać tylko na podstawie pozwolenia na budowę, to decydujące znaczenie ma przeznaczenie terenu, na którym obiekt budowlany jest wznoszony lub został wybudowany w dacie budowy, a nie w dacie orzekania przez organ administracji. Na treść decyzji organu nie powinna mieć wpływu regulacja planistyczna, która nie obowiązywała jeszcze w dacie budowy, a została wprowadzona dopiero wiele lat po tej dacie, prowadziłoby to bowiem do nadania przepisom planistycznym mocy wstecznej. Inna wykładnia tej normy prawnej, a więc przyjęcia jako podstawy oceny zaistnienia warunków wskazanych w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane postanowień planu z daty wydawania przez organ decyzji, dawałaby organowi możliwość dowolnego podejścia do różnych przypadków samowoli budowlanej, a co więcej to organ decydowałby, jakie i kiedy normy prawne zastosuje. Inwestor zostałby pozbawiony możliwości nawet przewidzenia, jakie i kiedy przepisy prawne zostaną w stosunku do niego zastosowane, bowiem nie miałby wpływu, albo wpływ ten byłby wręcz znikomy na to kiedy nastąpi wszczęcie postępowania administracyjnego i kiedy zostanie wydana decyzja. Niewątpliwą intencją ustawodawcy była chęć przeciwdziałania aktom samowoli budowlanej. Przyjęcie, iż omawiana norma dotyczy przepisów i to wszystkich obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej, a więc zarówno przepisów prawa budowlanego, jak i przepisów o planowaniu przestrzennym pozwala, aby to inwestor był podmiotem decydującym o skutkach samowoli i co ważniejsze mogącym przewidzieć konsekwencje swych działań. Inwestor, bowiem decyduje o dacie popełnienia samowoli, a tym samym to on wybiera czas jakim regulacjom prawnym obowiązującym na danym terenie się poddaje, od inwestora też zależy powstrzymanie się ewentualne od działań, które mogą spowodować negatywne dla niego skutki w postaci nakazu rozbiórki. Z zasady państwa prawnego, a w szczególności z zawartej w niej zasady zaufania obywateli do państwa, wynika dyrektywa stanowienia prawa tak, aby istniała możliwość przewidywania działań organów państwa i związanych z nimi zachowań obywateli pod rządami nowych przepisów (wyrok TK z dnia 2 marca 1993 r. sygn. akt K. 9/92, OTK 1993/1/6). Zastosowanie obowiązujących w chwili orzekania, a nie budowy przepisów o planowaniu przestrzennym do legalizacji samowoli budowlanej, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, stanowiłoby naruszenia konstytucyjnej zasady zaufania obywatela do państwa, mogłoby też stanowić naruszenie zasady równości, bowiem w stosunku do sprawców samowoli budowlanych zaistniałych wprawdzie w jednym czasie, na tym samym terenie, ale w stosunku do których orzeczenia zostałyby wydane w czasie obowiązywania różnych regulacji planistycznych nastąpiłoby wydanie odmiennych dla każdego z inwestorów decyzji.

Z podanych względów organy administracji, weryfikując ponownie przesłanki ewentualnego nałożenia nakazu rozbiórki w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, winny wziąć pod uwagę przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie realizacji przedmiotowego obiektu, a nie w dacie wydawania decyzji. W pierwszej kolejności organy zobowiązane będą jednak, ustalić dokładną datę wybudowania przedmiotowego obiektu. Kwestia ta jest na tyle istotne, albowiem decyduje o tym, który plan zagospodarowania przestrzennego będzie miał w niniejszej sprawie zastosowanie. Jak wynika, bowiem z treści, przedłożonego przez skarżącego, Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego "BORKI II" w Augustowie z 1977 roku pkt. I USTALENIA OGÓLNE ppkt. 2. "Wprowadza się kategoryczny zakaz budowy budynków gospodarczych" (k. 61). Z kolei Plan Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego "BORKI II" w Augustowie z 1986 roku, zatwierdzony uchwałą nr XVI/87/87 Miejskiej Rady Narodowej w Augustowie z dnia 30 stycznia 1987 r. przewidywał w Rozdziale 3 pkt. 5, że " Budynki gospodarcze na większych działkach zabudowy jednorodzinnej w miejscach wskazanych na rysunku planu, można realizować tylko jako parterowe o maksymalnej powierzchni zabudowy do 28 m2 i nie przekraczalnej wysokości 3 m od powierzchni terenu (...)". W kontekście planu zagospodarowania z 1987 r. istotne znaczenie będzie miała również powierzchnia zabudowy kontrolowanego budynku. Jeżeli, bowiem powierzchnia ta przekraczać będzie 28 m2, wówczas, z uwagi na treść omawianego art. 37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego, brak będzie podstaw do legalizacji samowolnie wybudowanego budynku.

Z przytoczonych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji (art. 152 p.p.s.a.).

O obowiązku zwrotu kosztów postępowania skarżącemu Sąd orzekł zgodnie z art. 200 cytowanej ustawy.