Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 629/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-4, art. 24 ust. 2,
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędziowie Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za pracowników oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

U Z A S A D I E N I E

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...].02.2015 r. znak [...] postanowił umorzyć zadłużenie A. M. z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenie własne płatnika (pkt I decyzji) oraz nie wyrazić zgody na umorzenie zadłużenia z tytułu zaległych składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika (pkt 2 decyzji).

W dniu [...].02.2015 r. A. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia podkreślając, że wniosek dotyczy punktu 2 decyzji. Wniosek został umotywowany faktem, że strona reguluje bieżące zobowiązania wobec ZUS i innych wierzycieli, po odliczeniu wszystkich wydatków na utrzymanie pozostaje wnioskodawczyni kwota [...] zł.

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 27.02.2013 r. poz. 267) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t, Dz. U. z 2015 r. poz. 121), po rozpatrzeniu wniosku A. M. złożonego w dniu [...].02.2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia zadłużenia z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zakwestionowaną w części dotyczącej odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika (tj. pkt 2 decyzji).

Na uzasadnienie organ wskazał, że w dniu [...].12.2014 r. wpłynął wniosek A. M. w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek. Rozpatrując wniosek ponownie wzięto pod uwagę następujące okoliczności i przesłanki prawne. Zgodnie z art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r. pomocą publiczną jest wszelka pomoc udzielana przez państwo lub ze źródeł państwowych, bez względu na formę, która poprzez uprzywilejowanie niektórych przedsiębiorstw lub niektórych gałęzi produkcji zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem. Wsparcie udzielane przedsiębiorstwu (osobie prowadzącej działalność gospodarczą) jest uznawane zatem za pomoc publiczną pod warunkiem, że spełnione są następujące kryteria: - udzielane jest przez Państwo lub ze środków państwowych, powoduje uzyskanie przysporzenia przez przedsiębiorstwo na warunkach korzystniejszych niż oferowane na rynku, ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa albo produkcję określonych towarów), grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.

W celu rozstrzygnięcia, czy w konkretnej sprawie wsparcie finansowe stanowi pomoc publiczną w rozumieniu tego przepisu należy ocenić, czy zostały spełnione wszystkie wymienione przesłanki prawne. Analizując kryterium wsparcia udzielonego przedsiębiorcy przez Państwo lub ze środków państwowych należy zwrócić uwagę, że pojęcie "państwo" traktowane jest bardzo szeroko, bowiem za pomoc udzielaną przez państwo uważa się każdą pomoc, która pochodzi od organów administracyjnych, zarówno o charakterze centralnym, jak i regionalnym, czy lokalnym. Należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wobec tego wsparcie w postaci umorzenia należności z tytułu składek udzielane jest ze źródeł państwowych, a zatem należy uznać, że pierwszy warunek został spełniony.

Warunki udzielenia wsparcia w formie umorzenia należności z tytułu składek są korzystniejsze od warunków oferowanych na rynku kredytowym. Zatem przesłanka uznania wsparcia za pomoc publiczną, określona wart. 107 pkt. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej uważana jest za spełnioną. Prowadzenie postępowania dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek indywidualnemu przedsiębiorcy oznacza, iż znajduje się on w uprzywilejowanej sytuacji. Stosowane środki mają charakter selektywny, gdyż udzielane są indywidualnie oznaczonym podmiotom, a przyznanie środka zależy od uznania organu udzielającego pomocy. Kolejny warunek należy uznać za spełniony.

Analizując ostatnią przesłankę art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej należy zwrócić uwagę, że o wpływie pomocy na konkurencję świadczą wielkość i częstotliwość udzielanego przedsiębiorcy wsparcia oraz charakter prowadzonej działalności gospodarczej. A. M. prowadzi działalność na rynku lokalnym, a głównymi odbiorcami usług są podmioty krajowe, wnioskodawczyni nie współpracuje z podmiotami zagranicznymi. Biorąc pod uwagę charakter prowadzonej działalności stwierdzić należy, że w miejscu jej wykonywania wnioskodawczyni styka się z podmiotami oferującymi podobne usługi, stąd udzielona pomoc może przesądzać o zakłóceniu konkurencji. Przyjąć zatem można, że prowadzona działalność wpływa na wymianę wewnątrzwspólnotową. Przesłanki zakłócenia konkurencji lub groźby jej zakłócenia i wpływu na wymianę wewnątrzwspólnotową są badane łącznie zatem uznać należy, że w rozpatrywanym przypadku planowane wsparcie stanowi pomoc w rozumieniu art. 107 ust. I Traktatu TFUE.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. M. prowadzi działalność gospodarczą od 1997 r., aktualnie opłaca bieżące składki. Dochód brutto z działalności za 2013 r. wynosił [...] zł, dochód netto za okres [...]-06.2014 r. wyniósł średnio ok. [...] zł miesięcznie. Pani A. M. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada innych źródeł dochodu. Wnioskodawczyni wykazała wydatki z tytułu opłat za mieszkanie w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz koszty leczenia ok. [...] zł miesięcznie. Po odliczeniu tych wydatków na utrzymanie pozostaje kwota ok. [...] zł miesięcznie. A. M. spłaca kredyty zaciągnięte na kwotę [...] zł, raty wynoszą łącznie [...] zł miesięcznie. Uwzględniając wszystkie wykazane wydatki w tym również raty kredytów wnioskodawczyni pozostaje dochód ok. [...] zł miesięcznie. A. M. posiada dwie nieruchomości położone w S. ul. [...] oraz [...].

W zakresie umarzania należności obowiązują przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle art. 28 ustawy umorzenie należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, z uwzględnieniem warunków, o których mowa wart. 28 ust. 3a. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane jedynie w wypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawodawcy zachodzi m.in., gdy (art. 28 ust. 3 ustawy): nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wysokość nie opłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W tym przypadku brak jest przesłanek do uznania stanu całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych gdyż należności z tytułu składek są aktualnie dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej. Należności z tytułu składek są przedmiotem postępowania egzekucyjnego - zajęcie rachunków bankowych nastąpiło w 2011 i 2012 r. Bank [...] poinformował o zbiegu egzekucji z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w S. Organ podkreśla, iż zobowiązania z tytułu składek jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i podlegają co do zasady zaspokojeniu przed innymi należnościami. A. M. jest właścicielką dwóch nieruchomości, posiada zatem majątek, który może być przedmiotem egzekucji. W wyniku analizy argumentów zgłoszonych przez A. M. uznano, iż aktualnie nie zachodzą przesłanki prawne uzasadniające umorzenie zadłużenia z tytułu składek za zatrudnionych pracowników określone w przepisie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawczyni wskazała we wniosku, że posiada dochód, który po uwzględnieniu wszystkich wydatków wynosi ok. [...] zł miesięcznie na 1 osobę. Pomimo problemów zdrowotnych prowadzi działalność gospodarczą, nie jest zatem osobą bezrobotną niezdolną do pracy, która byłaby pozbawiona możliwości zarobkowania. Posiadanie stałego źródła dochodu oraz nieruchomości zabezpieczonych przez oddział wpisem hipoteki wyklucza obecnie możliwość uznania stanu całkowitej nieściągalności. Nie można uznać, żeby podniesione przez wnioskodawczynię okoliczności i przedstawione dokumenty uzasadniały umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika. W ocenie zakładu trudna sytuacja finansowa i zdrowotna nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek za pracowników, gdyż w przypadku A. M. nie zachodzi trwała nieściągalność długu. Umorzenie należności przez organ stanowi wyjątek od zasady powszechnego obowiązku uiszczania składek i wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Ponadto ustawodawca przewidując dla niektórych sytuacji dopuszczalność umorzenia należności nie wprowadza obowiązku lecz jedynie daje możliwość umorzenia. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi.

W skardze na ostateczną decyzję w sprawie skarżąca zaskarżyła ją w całości. Na uzasadnienie wskazała, że jej zdaniem decyzja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w W. (dalej ZUS W.) nr [...] z dnia [...] maja 2015 roku oraz poprzedzającą decyzją nr [...] (punkt drugi decyzji) są odpowiedzią na wniosek złożony w sierpniu 2011 roku w sprawie pomocy de minimis jak również bezpośrednim rozstrzygnięciem mojego wniosku o udzielenie mi pomocy de minimis z dnia [...] grudnia 2014 roku. - W zaskarżonej decyzji ZUS W. stwierdził (po przeanalizowaniu przesłanek wynikających z art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej), że planowane wsparcie, o które się zwróciłam stanowi pomoc w rozumieniu art. 107 ust 1 Traktatu TFUE, jak również, że działalność gospodarczą prowadzę od 1997 roku i opłacam bieżące składki ZUS, posiadam dochód [...] PLN na osobę, prowadzę samotnie działalność gospodarczą od 1997 roku pomimo problemów zdrowotnych, nie jestem osobą bezrobotną niezdolną do pracy i posiadam nieruchomości zabezpieczone przez ZUS w W. wpisem hipoteki co wyklucza stan całkowitej nieściągalności.

Tymczasem w decyzji z dnia [...] luty 2015 roku poprzedzającej decyzję [...] z dnia [...] maja 2015 roku rozpatrując ten sam wniosek i ten sam materiał dowodowy w tej samej sprawie ZUS w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że jestem osobą przewlekle chorą, wymagającą stałego leczenia. Uzasadnienie zawarte we wspomnianych decyzjach dotyczące tej samej sprawy w odniesieniu do mojego stanu zdrowia są różne. Zatem po doprowadzeniu do zgodności ze stanem faktycznym uzasadnienia w decyzji [...] z dnia [...] maja 2015 roku dotyczącej stanu zdrowia sporną kwestą jest orzeczenie (niezależnie od braku istnienia w obrocie prawnym postanowienia o umorzeniu egzekucji wydanego przez komornika sądowego lub naczelnika urzędu skarbowego) dotyczące bezskuteczności egzekucji z posiadanego przeze mnie majątku - lokalu biura i lokalu mieszkalnego (położonych w zdekapitalizowanej kamienicy pochodzącej z przełomu (XIX i XX wieku) obciążonych kredytem hipotecznym we frankach szwajcarskich a zaciągniętego na zakup i rzekomo prowadzonych egzekucji przez organ podatkowy Urząd Skarbowy i jakiegoś komornika (uzasadnienie części drugiej decyzji [...]). Odnosząc się do orzeczenia zawartego w decyzji ZUS nr [...], dotyczącego posiadanych nieruchomości zabezpieczonych przez ZUS podnoszę, że organ - ZUS W. przy analizie merytorycznej udzielenia pomocy de minimis nie uwzględnił kwestii obciążenia hipotecznego przez banki pomimo, że kwota obciążenia nieruchomości z tytułu zaciągniętych kredytów na zakup nieruchomości była organowi znana i przez organ podniesiona. Mając na uwadze moje nieruchomości obciążone kredytami hipotecznymi przez banki (zdaniem moim oraz Dyrektora Izby Skarbowej we W. zawartym w postanowieniu nr [...] w niniejszej sprawie, którego kopię przedkładam w załączeniu) kwestia oceny bezskuteczności egzekucji z tych nieruchomości jest kwestią istotną dla oceny bezskuteczności egzekucji z majątku zobowiązanej. Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazuje, że bezskuteczność egzekucji z nieruchomości może być stwierdzona przez wierzyciela (ZUS) w toku postępowania w przedmiocie udzielenia pomocy de minimis niezależnie od istnienia w obrocie prawnym postanowienia o umorzeniu egzekucji wydanego przez komornika sądowego lub naczelnika urzędu skarbowego, przy czym okoliczność ta może być oceniana przez ZUS na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 grudnia 2008 roku sygn. akt III FPS 6/08).

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz na podstawie art. 264 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, "Czy stwierdzenie przez organy podatkowe bezskuteczności egzekucji, powinno być dokonane na podstawie formalnego aktu procesowego wydanego przez organ egzekucyjny po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, czy też ustalenie wspomnianej bezskuteczności może nastąpić na podstawie każdego dowodu podjął następującą uchwałę, na mocy której stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu".

Strona podkreśla, że wniosek z dnia [...] grudnia 2014 roku literalnie stanowił, że przy rozpatrzeniu jej obecnego wniosku wnosi o uwzględnienie zgromadzonego przez ZUZ w W. materiału dowodowego (od 2011 roku). Strona podkreśla, że dwukrotnie złożyła pełną informację odnośnie majątku, w tym nieruchomości obciążonych kredytem hipotecznym we frankach szwajcarskich. (dowód w sprawie - załączniki do pisma z dnia [...] luty 2013 roku skierowanego do ZUS w W.). Przedłożony w lutym 2013 roku materiał dowodowy zawiera: kopie miesięcznych wpłat za kredyt biura oraz kredyt za mieszkanie, kopię spłat kredytu komercyjnego w [...] Bank z dnia [...] luty 2013 roku, kopię umowę pożyczki z [...] grudnia 2011 roku wraz z dwunastoma dowodami zapłaty za 2012 rok będącą sfinansowaniem kredytu firmowego zamkniętego w dniu [...] grudnia 2011 roku (potwierdzenie dyspozycji), kopię rozliczenia kredytu za mieszkanie stan na [...] luty 2013 r. kopię rozliczenia kredytu za biuro stan na [...] luty 2013 r.

Zarówno w ocenie strony jak i Dyrektora Izby Skarbowej we W. obciążenie hipoteczne nieruchomości przewyższające jej wartość może uzasadniać, w kontekście kolejności zaspakajania wierzycieli z ceny licytacyjnej, stwierdzenie, że nie jest ona składnikiem majątku, z którego egzekucja może być prowadzona bezskutecznie i dlatego jest ona istotna dla postępowania i powinna być zbadana przez organ w uznaniowej sprawie przyznania przez organ pomocy de minimis.

Uzasadnieniem odmowy przyznania wnioskowanej przeze mnie pomocy de minimis ma być rzekoma niezgodność z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który jak sam podkreśla ZUS w W. ma charakter uznaniowy i składki mogą być umarzanie jedynie w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art 28 ust 3 ustawy). Strona odkreśla, że w sprawach w których organ podejmuje decyzję uznaniowo warunkiem wydania poprawnego rozstrzygnięcia jest poprzedzenie go prawidłowo z zachowaniem wszelkich zasad określonych w Kodeksie Postępowania Administracyjnego oraz przepisach szczególnych. Wymóg taki wynika z wprost z art 6 kpa, który stanowi, ze organ - ZUS w W. winien działać na podstawie przepisów prawa. Stan taki oznacza konieczność prawidłowego zastosowania i przepisów prawa materialnego i procesowego (por. wyrok WSA w warszawie z 23 marca 2007 sygn. akt VSA/Wa 252/070). W rezultacie strona wnosi, by rozstrzygnięcie wydane przez organ - ZUS zawarte w zaskarżonej decyzji oceniać w kategoriach procesowych obowiązków organu nałożonych przez Kodeks Postępowania Administracyjnego także na ZUS w W.. W każdym postępowaniu organ (ZUS) powinien przestrzegać dochodzenia prawdy materialnej (art. 7 kpa) a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku strony braku możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego z majątku osobistego zadłużonego kredytami hipotetycznymi ustalonymi we frankach szwajcarskich. W trakcie postępowania organ zobowiązany jest do należytego i wyczerpującego wyjaśnienia ustalonych okoliczności faktycznych i prawnych. Stosownie do art 77 i art 80 kpa organ - ZUS w W. musi wyczerpująco zebrać materiał dowodowy, rozpatrzyć cały (a nie fragmentarycznie zebrany materiał dowodowy) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie - według wymagań określonych w art. 107, par 3 kpa, W ocenie strony skarżącej organ tego nie uczynił, co przemawia za tym, że tak wydana decyzja z dnia [...] maja 2015 roku i druga część decyzji jej poprzedzającej nie spełniają wymagań zawartych w art. 6, 7, 8, 9, 10, 77, 80, 107 kpa i wskazanym rozstrzygnięciom Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, których to czynności ZUS w W. nie wykonał. Z tego też względu zarzut naruszenia prawa proceduralnego i materialnego jest zasadny.

Na marginesie strona wskazuje, że nieprawdziwym i nieuzasadnionym są stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji dotyczące rzekomej egzekucji przez Urząd Skarbowy i jakiegoś komornika. W aktach sprawy ZUS znajdują się zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2013 r. o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wraz z informacją dotyczącą dochodu, podatku należnego oraz składek na ubezpieczenie społeczne, które winny być odliczone (a dotychczas nie zostały) od dochodu za rok 2012, 2011. W załączeniu strona przedkłada zaświadczenie z Banku [...], na którym na dzień złożenia wniosku tj [...] grudnia 2014 roku widnieją jedynie zajęcia egzekucyjne ZUS w W.. Biorąc pod uwagę wcześniej wskazane już różne rozstrzygnięcia w tej samej sprawie, dotyczące mojego stanu zdrowia wskauję na nierzetelność decyzji ZUS.

Podsumowując strona wskazuje, że decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2015 roku zaskarża w całości, zaś decyzję z dnia [...] lutego 2015 roku nr [...] w części (punkt drugi) zarzucając naruszenie art. 6 , 7, 8, 9, 10, 77, 80, 107 kpa i wskazanego rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji których to czynności ZUS w W. nie dokonał a które stanowią fundamentalne znaczenie przy podejmowaniu ostatecznej decyzji. Z tego też względu zarzut naruszenia prawa proceduralnego i materialnego jest moim zdaniem zasadny.

W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. utrzymujące w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w łącznej kwocie [...]

Na wstępie rozważań należy wskazać, że decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie materialnoprawne dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust. 2 – 4 oraz wydanego na podstawie ustawowej delegacji rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wskazać trzeba, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego, sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). W konsekwencji zatem organ państwowy, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie, dopełniając nie tylko normę art. 7 k.p.a. oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz i sporządzić odpowiednie – wnikliwe i logiczne, wyjaśniające przesłanki którym organ się kierował – uzasadnienie decyzji, jak go obliguje art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd jest zobowiązany zatem do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone prawidłowo i czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia nie jest dowolna. Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście przesłanek określonych w art. 28 ust.1-3 u.s.u.s. Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organ w niniejszej sprawie dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w kontekście określonych w art. 28 ust. 1 – 3 u.s.u.s. przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia, przeprowadził ich analizę i trafnie przyjął, że żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Słusznie przy tym podkreślono, że skarżąca A. M. prowadzi działalność gospodarczą od 1997 r. i aktualnie opłaca bieżące składki. Dochód brutto z działalności za 2013 r. wynosił [...] zł, dochód netto za okres [...]-06.2014 r. wyniósł średnio ok. [...] zł miesięcznie. Strona nie ma innych źródeł dochodu, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ponosi ok. [...] zł opłat miesięcznie. Zatem, po odjęciu tych opłat pozostaje jej kwota ok. [...] zł miesięcznie, przy czym z kwoty tej spłaca kredyty ([...] zł), w ratach po [...] zł miesięcznie. Daje to dochód ok. [...] zł miesięcznie. Strona jest właścicielem dwóch nieruchomości położone w S. ul. [...] oraz [...].

W kontrolowanym postępowaniu należy pamiętać, że stosownie do treści art. 28 ustawy umorzenie należności z tytułu składek należy do uznania administracyjnego, a należności z tytułu składek mogą być umarzane jedynie w wypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2). Z całkowitą nieściągalnością mamy do czynienia m.in., gdy (art. 28 ust. 3 ustawy): nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku, pozwalającego na egzekwowanie należności. Podkreślić należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarzą i posiada majątek, z którego można przeprowadzić egzekucję. Ponadto Zakład w celu zabezpieczenia należności z tytułu składek ustanowił hipotekę przymusową na nieruchomościach skarżącej, a także zostały zajęte rachunki strony.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą w skardze zarzutu dotyczącego różnego potraktowania faktu choroby skarżącej sąd tego zarzutu nie podziela. Pamiętać bowiem trzeba, że organy wzięły pod uwagę stan zdrowia skarżącej a uznały jedynie że pozwala on jej na spłatę należności w zakresie składek pracowniczych. Wbrew kolejnemu zarzutowi należy wskazać, że organ w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że należności publicznoprawne mają pierwszeństwo w realizacji przed innymi (np, cywilnoprawnymi) a obciążenie hipoteczne nie ma wpływu na to kto jest właścicielem nieruchomości. Niewątpliwie fakt obciążenia nieruchomości hipoteką na rzez kredytodawcy nie powoduje samo w sobie bezskuteczności egzekucji. Skarżąca bowiem zdaje się zapominać, że posiada regularne dochody, organ częściowo uwzględnił wniosek strony - w zakresie nieopłaconych składek za ubezpieczenie własne płatnika (vide decyzja organu I instancji).

Reasumując na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak na wstępie.