Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1480/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 75 a
journal: Dz.U. 1947 nr 16 poz 62
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA del. do NSA Iwona Kosińska (spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 737/08 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. w R. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 350 (trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. IV SA/Wa 737/08, po rozpatrzeniu skargi spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] wydaną w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia, uchylił zaskarżoną na decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 157 § 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku S. D. stwierdził nieważność orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, J. D., położonego w R. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru podkreślił, że wnioskiem z dnia [...] listopada 1992 r. S. D., jako następca prawny poprzedniego właściciela, zwrócił się o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. nr [...] o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, J. D., oraz orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego tegoż przedsiębiorstwa. Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, J. D. Następnie przekazał właściwemu organowi tj. Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek dotyczący orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny.

Rozpatrując przekazany wniosek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że decyzja nacjonalizacyjna i decyzja o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego są ze sobą nierozerwalnie związane i dlatego "oczywiste jest", że niestwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 156 § 2 kpa w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej, przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa. Orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego ma wtórny i subsydiarny charakter w odniesieniu do orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa. Zatem definitywne przesądzenie o nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, łączące się z zaakceptowaniem braku wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, powoduje, że takich skutków nie można łączyć z niemającym samodzielnego bytu prawnego orzeczeniem o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego (organ powołał wyrok NSA z dnia 18 maja 2004 r. sygn. akt OSK 232/04). Skoro zostało stwierdzone, że młyn nie został znacjonalizowany, to nie podlegały przejęciu na rzecz Państwa składniki majątkowe wymienione w przedmiotowym protokole. Równocześnie organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż decyzją Wojewody Wrocławskiego z dnia [...] listopada 1995 r. zostało stwierdzone nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w R. oraz własność budynków przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Przemysłu Zbożowo-Młyńskiego PZZ w W. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2004 r. [...] Przedsiębiorstwo Zbożowo-Młynarskie Sp. z o.o. (następca prawny) sprzedało prawo użytkowania wieczystego oraz prawo własności budynków Przedsiębiorstwu Usług [...] "[...]" sp. z o.o., które to przedsiębiorstwo dniu [...] kwietnia 2004 r. zbyło je na rzecz spółki "[...]" Sp. z o.o. Następca prawny tej ostatniej spółki [...] Sp. z o.o. sprzedał natomiast aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2005 r. przedmiotową nieruchomość Przedsiębiorstwu [...] "[...]" Sp. z o.o. (obecnie [...] Sp. z o.o.). Nabycie nieruchomości na podstawie nacjonalizacji, jak również nabycie użytkowania wieczystego przez [...] Przedsiębiorstwo Zbożowo-Młynarskie Sp. z o.o. nastąpiło nieodpłatnie. Ponadto zbycie nieruchomości na rzecz Przedsiębiorstwa Usług [...] "[...]" sp. z o.o. nastąpiło w 2004 r., a zatem po wszczęciu postępowania nieważnościowego. Z tego powodu, zdaniem organu, nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Przede wszystkim jednak o konieczności stwierdzenia nieważności orzeczenia w przedmiocie protokołu przesądza, zdaniem organu nadzoru, fakt niestwierdzenia zaistnienia przesłanki z art. 156 § 2 kpa w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła spółka [...] Sp. z o.o. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia obszernie zacytował fragment uzasadnienia wyroku NSA z dnia 18 maja 2004 r. (sygn. akt OSK 232/04). W ślad za tym orzeczeniem organ nadzoru stwierdził, że decyzja nacjonalizacyjna oraz decyzja o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego są ze sobą nierozerwalnie związane. Jeżeli tak, to oczywiste jest, zdaniem organu, że niestwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 156 § 2 kpa w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności również orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa, jak też o tym, że orzeczenie to nie mogło wywołać nieodwracalnych skutków prawnych. Powtórzył argumenty zawarte w poprzedniej decyzji, że definitywne przesądzenie o nieważności decyzji nacjonalizacyjnej obliguje do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w złożyła spółka [...], wnosząc o uchylenie obydwu decyzji wydanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Strona skarżąca zarzuciła organowi nadzoru naruszenie art. 156 § 2 kpa w związku z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez nieuwzględnienie nieodwracalnych skutków prawnych, jakie wywołało orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, J. D., położonego w R. przy ul. [...] oraz art. 7 i 8 kpa, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie prowadzi do sytuacji, w której uchybienia organów administracji w trakcie procesów nacjonalizacyjnych powodują ujemne następstwa dla obecnego użytkownika wieczystego, który działał w dobrej wierze. Zdaniem skarżącego, jego poprzednik prawny działający pod nazwą Przedsiębiorstwo Transportowo-Handlowe "[...]" Sp. z o.o., nabył przedmiotową nieruchomość odpłatnie, działając w zaufaniu do wpisów zawartych w księdze wieczystej tej nieruchomości. Sprzedający przy sprzedaży oświadczył, że nieruchomość wolna jest od wszelkich długów, praw i roszczeń osób trzecich. W księdze wieczystej nie było żadnych wpisów świadczących o niezgodności jej wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, nie było żadnej wzmianki o apelacji, wniosku czy innym toczącym się postępowaniu. Wobec tego nieruchomość została nabyta odpłatnie i w dobrej wierze przez skarżącego, a zatem spełnione zostały przesłanki do ochrony nabywcy zgodnie z zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Pierwszą informację o staraniach spadkobierców byłych właścicieli skarżący otrzymali dopiero w piśmie z dnia [...] października 2006 r. Skarżący uznał za uzasadnione stanowisko wyrażone przez Ministra Gospodarki w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r., że jedynym następstwem prawnym orzeczenia nacjonalizacyjnego z [...] maja 1948 r. było wskazane orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, J. D. Jeżeli nieodwracalność skutków prawnych wynika z późniejszych niż orzeczenie o nacjonalizacji decyzji, to nie występuje wynikająca z art. 156 § 2 in fine kpa negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji o nacjonalizacji. Z tego powodu skarżący nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Skarżący nie kwestionuje, że nacjonalizacja przedmiotowej nieruchomości dokonana została z rażącym naruszeniem prawa. Jednakże ocena obydwu decyzji wydanych w tym procesie co do skutków prawnych, jakie wywołały te orzeczenia, powinna być zupełnie odmienna od tej dokonanej przez Ministra. Decyzje wydawane w ramach procesu nacjonalizacji tj. o przejęciu przedsiębiorstwa i o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego związane są ze sobą funkcjonalnie. Oba orzeczenia posiadają jednak odrębny byt prawny w rozumieniu procedury administracyjnej, tzn. są to dwa odrębne orzeczenia, a ich wzruszenie może nastąpić jedynie na podstawie dwóch odrębnych decyzji. Nie działa tutaj, zdaniem skarżącego, automatyzm - stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z mocy samego prawa, tj. bez konieczności prowadzenia odrębnego postępowania, nie powoduje wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zatwierdzającej protokół. W stosunku do tej ostatniej organ administracyjny musi rozważyć samodzielnie, czy zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Tymczasem Minister nie zbadał w sposób samodzielny orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy i nie uwzględnił nieodwracalnych skutków prawnych, jakie wywołało to orzeczenie. Skarżący wyjaśnił, że nie podziela tezy wyrażonej w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1275/06), że w takim wypadku ochrona obecnego użytkownika wieczystego w oparciu o zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych powinna być rozważona dopiero przy ocenie skutków prawnych związanych z decyzją Wojewody Wrocławskiego z dnia [...] listopada 1995 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w R. oraz własności budynków przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Przemysłu Zbożowo-Młyńskiego PZZ w W.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. IV SA/Wa 737/08 stanął na stanowisku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Za trafny i uzasadniający żądanie skargi Sąd uznał zarzut braku rozważań w kwestii istnienia lub nieistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, jako przesłanki wyłączającej możliwość stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy. W ocenie Sądu fakt, że cały proces nacjonalizacyjny, zapoczątkowany decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, J. D., a zakończony orzeczeniem ocenianym w obecnym postępowaniu, został dokonany z rażącym naruszeniem obowiązującego wówczas prawa, nie jest kwestionowany przez skarżącego. Obecny użytkownik wieczysty nieruchomości wchodzącej w skład powyższego przedsiębiorstwa postawił jedynie tezę, że po wydaniu orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego zaistniały takie okoliczności prawne, które uniemożliwiają stwierdzenie nieważności tej decyzji. Przepisy kwalifikują je jako wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, a w konsekwencji powodują, że nie można stwierdzić nieważności orzeczenia. Organ orzekający może jedynie ograniczyć się do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa). Równocześnie Sąd I instancji wyjaśnił, że dokonując kontroli prawidłowości wydania zaskarżonych decyzji organu nadzoru przede wszystkim doszedł do przekonania, że przy wydaniu orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny doszło do rażącego naruszenia prawa. Ustalenie tej okoliczności pozwoliło Sądowi na przejście do rozważań w materii wystąpienia bądź nie nieodwracalnych skutków prawnych. Analizując ustalenia faktyczne poczynione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którym nie można przypisać waloru wadliwości, Sąd doszedł do wniosku, że oceniane orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zawiera wadę polegającą na rażącym naruszeniu prawa. Konsekwencją bowiem stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny była konieczność uznania braku podstaw do zastosowania § 75a rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa w stosunku do składników majątkowych wadliwie znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Niezbędną bowiem przesłanką orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego było skuteczne prawnie uprzednie przejęcie przedsiębiorstwa na rzecz Skarbu Państwa. Stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa wywołuje skutki ex tunc powodując, że orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego trzeba ocenić jako wydane z rażącym naruszeniem prawa. Reasumując, Sąd I instancji, powołując się na odpowiednie przepisy prawa, stanął na stanowisku, że organ nadzoru trafnie przyjął w zaskarżonej decyzji, że zaistniało takie naruszenie prawa, które musiało skutkować zakwalifikowaniem decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 kpa.

Równocześnie jednak Sąd I instancji wyjaśnił, że nie podzielił rozważań Ministra w zakresie przesłanki wyłączającej możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, tj. nieodwracalności skutków prawnych, mimo że została ona poparta wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r. (sygn. akt OSK 232/04, Lex 148891). Sąd wyjaśnił, że nie wszystkie tezy tam zawarte podziela. Jak stwierdził Sąd pierwszoinstancyjny Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku stwierdził, że "oczywiste jest, iż niestwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 156 § 2 kpa w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej (...), przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności również orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa, jak też o tym, że orzeczenie to nie mogło wywołać nieodwracalnych skutków prawnych." Teza powyższa została zaakceptowana przez organ nadzoru w zaskarżonej decyzji, gdzie stwierdzono, że oba orzeczenia nacjonalizacyjne są ze sobą nierozerwalnie związane, a właściwy organ stwierdzając nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu przesądził, że nie wywołało ono nieodwracalnych skutków prawnych. Tym samym orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego takich skutków również nie mogło wywołać. Zdaniem Sądu orzekającego organ nadzoru zastosował uproszczony i nieuprawniony sposób wywodzenia, że nieodwracalne skutki prawne nie wystąpiły w wypadku orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy - wyłącznie z tego powodu, że takowych nie stwierdzono przy badaniu decyzji nacjonalizacyjnej. Sąd zwrócił uwagę, że decyzja Ministra Gospodarki stwierdzająca nieważność w trybie nadzoru orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. nie zawiera rozważań dotyczących wystąpienia ewentualnych nieodwracalnych skutków prawnych, będących rezultatem owego orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu. Zostało w niej wyjaśnione, że skoro dopiero w orzeczeniu zatwierdzającym protokół zdawczo-odbiorczy wyszczególnione zostały składniki majątkowe znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, a właściwym do prowadzenia postępowania nadzorczego wobec tego orzeczenia jest inny organ, tj. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie jest możliwa ocena skutków orzeczenia nacjonalizacyjnego w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] kwietnia 2007 r. Minister Gospodarki we wskazanym orzeczeniu stanął na stanowisku, że to do Ministra Rolnictwa będzie należała ocena skutków prawnych, jakie zostały wywołane przez decyzję nacjonalizacyjną. Jedynym bowiem bezpośrednim następstwem orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. w części dotyczącej młyna należącego do poprzedników prawnych S. D. było orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r., a nie jakiekolwiek dalsze czynności prawne zdziałane względem któregokolwiek ze składników znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Sąd orzekający uznał, że nie jest rolą Sądu w tym postępowaniu ocena legalności decyzji Ministra Gospodarki. Dopuszczalne jest natomiast stwierdzenie, że decyzja ta przenosi ocenę skutków prawnych orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. na grunt odrębnego procesowo postępowania nadzorczego prowadzonego w stosunku do orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. W decyzji kończącej to postępowanie następuje natomiast odesłanie do stanowiska zawartego w orzeczeniu oceniającym nacjonalizację. W rezultacie w żadnej z tych dwóch decyzji nie zostaje dokonana prawidłowa ocena skutków prawnych zarówno nacjonalizacji, jak i protokołu zdawczo-odbiorczego.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd zwrócił uwagę, że ocena skutków prawnych zarówno nacjonalizacji, jak i protokołu zdawczo-odbiorczego, ma polegać na przeanalizowaniu - jak to zasadnie uczynił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - wszystkich czynności prawnych mogących odnieść skutki w sferze prawa rzeczowego (zarówno o charakterze administracyjnym, jak i cywilnym) i ustalenie, czy istnieją środki prawne o charakterze administracyjnym, które mogłyby prowadzić do przywrócenia stanu prawnego sprzed wydania decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy. Sąd wyjaśnił, że co prawda znalazły się w zaskarżonej decyzji ustalenia, co do zaistnienia faktów, dotyczące poszczególnych aktów i czynności mających za przedmiot sporny składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa, jednakże organ nie dokonał analizy tych aktów i czynności, które miały miejsce po wydaniu orzeczenia z dnia [...] września 1953 r. pod kątem ich "odwracalności" na gruncie przepisów prawa administracyjnego, w drodze czynności organów administracji publicznej i w ramach ich kompetencji. Powyższe uchybienie przepisom regulującym postępowanie wyjaśniające nie mogło ujść uwadze Sądu wobec tego, że brak w tym zakresie rozważań nie pozwala na jakiekolwiek ustalenia w zakresie wystąpienia bądź nie nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych przez decyzję zatwierdzającą protokół zdawczo-odbiorczy. Wobec tego, zdaniem Sądu, niemożliwym było orzekanie w przedmiocie nieważności takiej decyzji.

W zaleceniach dla organu nadzoru Sąd wyjaśnił, że ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze poglądy prawne zawarte w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92, publ. OSNC 1992, nr 12, poz. 21, uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96, publ. ONSA 1997, nr 2, poz. 49, uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4/98, publ. ONSA 1999, nr 1, poz. 13 oraz uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2000 r. sygn. akt OPS 14/99, publ. ONSA 2000, nr 3, poz. 93.

Na zakończenie Sąd I instancji stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie teza skargi, iż niemożliwe jest stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego z tego powodu, że obecny użytkownik wieczysty nieruchomości chroniony jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Nabył bowiem ją działając w zaufaniu do treści księgi wieczystej, a nabycie miało charakter odpłatny. Stanowisko powyższe znajdowało i nadal znajduje aprobatę w orzecznictwie, zwłaszcza Sądu Najwyższego, na dowód czego przytoczono w skardze konkretne rozstrzygnięcia. Pozostaje ono jednak w opozycji do linii orzeczniczej wypracowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, której wykładnia została zaprezentowana w wymienionych wyżej uchwałach. Sąd wyjaśnił, że nie podziela stanowiska, że przy ocenie nieodwracalności skutków prawnych danego orzeczenia decydujące znaczenie ma kwestia dobrej wiary obecnego właściciela nieruchomości, której dotyczy orzeczenie.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. IV SA/Wa 737/08 wniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

1 - prawa materialnego, tj. § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię,

2 - przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) poprzez przyjęcie, że na Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi ciążył obowiązek rozważenia kwestii istnienia lub nieistnienia nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 kpa), jako przesłanki wyłączającej możliwość stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] kwietnia 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa "Młyn Motorowo - Automatyczny, J. D.", położonego w R. przy ul. [...].

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, strona skarżąca skargą kasacyjną wniosła o zmianę wyroku sądu pierwszej instancji poprzez jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. było następstwem błędnej wykładni Sądu przepisu § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Minister wyjaśnił, że w pełni podziela poglądy wyrażone w najnowszych orzeczeniach sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt OSK 232/04; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 67/07), zgodnie z którymi orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego posiada jedynie prawnoprocesowy, a nie prawnomaterialny charakter. Orzeczenie to nie może zatem wywołać skutków prawnomaterialnych w sferze rzeczowej, lecz pełni jedynie rolę procesowego uznania protokołu zdawczo-odbiorczego za odpowiadający normatywnym wymogom jego sporządzenia. Skutki prawnomaterialne w sferze rzeczowej wywołuje natomiast orzeczenie o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, wydane na podstawie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. i dlatego przy ocenie tego orzeczenia właściwe jest rozważanie wpływu na dopuszczalność jego wyeliminowania z obrotu prawnego kolejnych zdarzeń i czynności prawnych względem składników majątkowych przedsiębiorstwa, jakie zaistniały po przejęciu przedsiębiorstwa. Zdaniem kasatora brak jest podstaw prawnych do przypisywania skutków przejęcia konkretnych składników majątkowych przedsiębiorstwa na rzecz Państwa orzeczeniu o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego z tego powodu, że składniki te konkretyzowane są dopiero w protokole zdawczo-odbiorczym. Natomiast szczególne relacje między orzeczeniem o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa i orzeczeniem o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego, jak też nierozerwalny związek obu tych orzeczeń, definitywne przesądzenie o nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, łączące się także z zaakceptowaniem braku wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, powoduje, że takich skutków nie można łączyć z samym subsydiarnym i w rzeczywistości niemogącym mieć samodzielnego bytu prawnego orzeczeniem o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w świetle argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jest nieprzekonywujące i nie poparte żadnym orzeczeniem judykatury. W wytycznych dla organu naczelnego, ponownie rozpatrującego sprawę, wskazano wprawdzie orzeczenia tak Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego z lat 1992-2000, które jednak odbiegają od obecnej, przedstawionej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi linii orzeczniczej, a tez w nich zawartych nie można wprost odnieść do przedmiotowej sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania kasacyjnego spółka [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na podstawie art. 204 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) kosztów postępowania według norm przypisanych. Uczestnik postępowania kasacyjnego wyjaśnił, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie (w szczególności w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie). Nadto uczestnik postępowania kasacyjnego uznał zawarte w złożonej skardze kasacyjnej zarzuty za całkowicie bezzasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. omyłkowo powołał przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Uchybienie to nie było podniesione w zarzutach zawartych w skardze kasacyjnej, a w świetle argumentacji zawartej w uzasadnieniu wydanego orzeczenia stanowi ono jedynie omyłkę pisarską i pozostaje, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie obejmuje zarzuty dotyczące obydwu podstaw kasacyjnych z art. 174 wskazanej ustawy. Rozważenie zasadności podstaw kasacyjnych należy zatem rozpocząć od zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż ocena prawidłowości zastosowania prawa materialnego może być dokonana tylko na tle niepodważonych ustaleń co do stanu faktycznego.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej, wskazując za podstawę art. 174 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że na Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi ciążył obowiązek rozważenia kwestii istnienia lub nieistnienia nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 kpa), jako przesłanki wyłączającej możliwość stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] kwietnia 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "Młyn Motorowo - Automatyczny, J. D.", położonego w R. przy ul. [...]. Podkreślić zatem należy, że kontroli Sądu I instancji poddana była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana w trybie nadzwyczajnym, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 157 § 1 kpa, stwierdzająca nieważność kwestionowanego orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji. Zgodnie z przeważającym poglądem doktryny i orzecznictwa art. 156 kpa zawiera materialnoprawne przesłanki uchylenia w tzw. trybie nadzoru decyzji administracyjnej. Jeśli więc stawiany w skardze kasacyjnej zarzut odnosi się do wykładni i zastosowania tych przesłanek, to stanowi on podstawę określoną w art. 174 pkt 1 (nie zaś art. 174 pkt 2) powołanej ustawy, czyli naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Na taki zresztą charakter i zamiar autora skargi kasacyjnej wskazuje również samo sformułowanie tego zarzutu, jak i jego uzasadnienie. Oznacza to, że w takiej sytuacji rozpatrywana skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów dotyczących naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej nie został zatem podważony ani zakwestionowany stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie.

Przechodząc w tej sytuacji do rozpatrzenia sformułowanych w skardze kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzutów naruszenia prawa materialnego, czyli § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 156 § 2 kpa poprzez przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie na Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi ciążył obowiązek rozważenia kwestii istnienia lub nieistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za zasadne.

Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki Narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, ze zm.) była podstawą przejęcia orzeczeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. nr [...] na własność Państwa m.in. przedmiotowego przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, J. D. W rozpatrywanej sprawie, dotyczącej wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedmiotowego przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, jako podstawę materialnoprawną powołano natomiast przepis § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., będącego rozporządzeniem wykonawczym do powołanej wyżej ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, ze zm.). Przepis ten stanowił, że osoba lub organizacja gospodarcza wyznaczona do sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego winna przedstawić właściwemu ministrowi do zatwierdzenia protokół zdawczo-odbiorczy wraz ze zgłoszonymi uwagami i zarzutami. Zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy właściwy minister miał rozpatrzeć zgłoszone uwagi i zarzuty i ustalić w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, które składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo-odbiorczym stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą lub zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy stanowił integralną część orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Przepis ten stanowił wyraz woli ustawodawcy, że protokół zdawczo-odbiorczy jest formalnym spisem (zestawieniem) składników przedsiębiorstwa znacjonalizowanego decyzją właściwego organu administracji publicznej, który wymagał dla swojej ważności zatwierdzenia przez właściwy organ odrębną decyzją. Obie decyzje, to jest decyzja nacjonalizacyjna oraz decyzja o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego pozostają ze sobą w ścisłym związku. Dlatego też stwierdzenie ze skutkiem ex tunc, że orzeczenie nacjonalizacyjne jest nieważne, powoduje w rozpatrywanej sprawie, że orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Skupu i Kontraktacji z dnia [...] września 1953 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Młyn Motorowo-Automatyczny, J. D., położonego w R. przy ul. [...], wydane zostało bez podstawy prawnej, a to skutkuje koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Skutkiem takiej szczególnej konstrukcji prawnej obu decyzji jest także to, że niestwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 156 § 2 kpa w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej przesądza o konieczności stwierdzenia, że orzeczenie to nie mogło wywołać nieodwracalnych skutków prawnych. Zasadnie zatem autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu swojego stanowiska dowodził, a Naczelny Sąd Administracyjny w pełni taki pogląd akceptuje, że orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego posiada jedynie prawnoprocesowy, a nie prawnomaterialny charakter. Orzeczenie to nie może zatem wywołać skutków prawnomaterialnych w sferze rzeczowej, lecz pełni jedynie rolę procesowego uznania protokołu zdawczo-odbiorczego za odpowiadający normatywnym wymogom jego sporządzenia. Skutki prawnomaterialne w sferze rzeczowej wywołuje natomiast orzeczenie o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, wydane na podstawie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. i dlatego przy ocenie tego orzeczenia właściwe jest rozważanie wpływu na dopuszczalność jego wyeliminowania z obrotu prawnego kolejnych zdarzeń i czynności prawnych względem składników majątkowych przedsiębiorstwa, jakie zaistniały po przejęciu przedsiębiorstwa.

Zawarte w przepisach § 71-75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. określenie funkcji protokołu zdawczo-odbiorczego jako spisu składników majątkowych przejmowanego z mocy prawa przedsiębiorstwa, stanowiącego integralną część orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, oznacza, że orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy stanowi jedynie prawnie określoną formę oceny prawidłowości sporządzenia tego protokołu jako dokumentu i zarazem oceny zasadności zgłoszonych wobec tego protokołu uwag i zarzutów. Brak jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstaw prawnych do przypisywania orzeczeniu o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego skutków prawnych w postaci przejęcia konkretnych składników majątkowych przedsiębiorstwa na rzecz Państwa, jedynie z tego powodu, że składniki te konkretyzowane są dopiero w protokole zdawczo-odbiorczym. Źródłem mocy prawnej orzeczenia ministra w zakresie stwierdzenia przejścia własności przedsiębiorstwa (i jego składników) na rzecz Państwa jest bowiem ustawa nacjonalizacyjna z dnia 3 stycznia 1946 r. (art. 2 ust. 7 w związku z art. 3 ust. 5). Ustawa nacjonalizacyjna nie stanowi natomiast, aby w sferze konkretyzowania skutków prawnych przejęcia określonych składników majątkowych przedsiębiorstwa miało być wydawane odrębne orzeczenie o jakimkolwiek znaczeniu prawnorzeczowym. Skoro zaś podstawą prawną orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, wydanego na podstawie ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r., to charakter prawny orzeczenia o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego powinien być określany w odniesieniu do celu, któremu służy powołane rozporządzenie, jako określające procedurę przejęcia przedsiębiorstwa, a nie prawnomaterialne skutki tego przejęcia. Orzeczenie o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego posiada zatem jedynie prawnoprocesowy, a nie prawnomaterialny charakter. Orzeczenie to nie może zatem samodzielnie wywoływać skutków prawnomaterialnych w sferze rzeczowej. Jest ono jedynie sformalizowanym sposobem uznania w postępowaniu administracyjnym przez właściwy organ, że dokument jakim jest protokół zdawczo-odbiorczy odpowiada wymogom jego sporządzenia. Dlatego też w odniesieniu do tej decyzji organ nadzoru nie ma żadnych możliwości dokonania w trybie art. 156 § 2 kpa odrębnych i samodzielnych ustaleń. Skutki prawnomaterialne wywołuje bowiem orzeczenie o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, wydawane na podstawie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. Dlatego też tylko przy dokonywaniu przez organ nadzoru oceny prawidłowości wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego właściwe i możliwe jest rozważanie zasadności ewentualnego zastosowania trybu przewidzianego w art. 156 § 2 kpa, a zatem rozważenie możliwości zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych w sprawie przejęcia na własność Państwa w trybie nacjonalizacji przedsiębiorstw.

Za całkowicie nieuzasadnione w tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym obydwa orzeczenia (nacjonalizacyjne i zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy) pod względem proceduralnym nie stanowią jedności, a ocena prawna nieodwracalnych skutków prawnych orzeczenia nacjonalizacyjnego Ministra Przemysłu i Handlu może zostać przez organ nadzoru skutecznie przeniesiona na grunt innego postępowania dotyczącego oceny prawidłowości orzeczenia w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego. Stanowisko takie nie znajduje żadnego oparcia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności w treści art. 156 kpa i stoi w sprzeczności z brzmieniem § 75a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. Nawet w sytuacji, w której, jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, w rezultacie prowadzonego przez Ministra Gospodarki postępowania nadzorczego zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa, w żadnej z dwóch decyzji nadzorczych nie zostaje dokonana prawidłowa ocena skutków prawnych zarówno nacjonalizacji, jak i protokołu zdawczo-odbiorczego, takiego rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie można zaakceptować. Ewentualna wadliwość postępowania nadzorczego prowadzonego przez Ministra Gospodarki nie może bowiem stanowić podstawy do uchylenia, w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), decyzji innego organu nadzoru (Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi) kończącej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy, a zatem aktu, który nie posiadał samodzielnego funkcjonalnie bytu prawnego, niezależnego od decyzji nacjonalizacyjnej.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lutego 2008 r. naruszył przepisy prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, ze zm.) oraz art. 156 § 2 kpa.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok, a następnie na podstawie art. 151 powołanej ustawy oddalił skargę spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.