Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 142/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16a ust. 1; art. 25 ust. 1 i ust. 7 pkt 2; art. 35 ust. 1a i ust. 2a;
journal: Dz.U. 2016 poz 1829
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.
article: art. 97 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Rozwoju i Finansów (obecnie Minister Przedsiębiorczości i Technologii, dalej "Minister") odmówił wykreślenia M. S., wykonującego działalność gospodarczą pod firmą: [...] Nr NIP: [...], Adres głównego miejsca wykonywania działalności: N. [...], [....]-[...] D., z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Jako podstawę prawną skarżonej decyzji podano art. 35 ust. 1a i ust. 2a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r, o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.), dalej. s.d.g.

W listopadzie 2017 r. R. B. (dalej "skarżący"), zwrócił się do Ministra w sprawie bezprawnego prowadzenia na jego dwóch działkach działalności gospodarczej przez M. S. (dalej "przedsiębiorca").

Minister, na podstawie art. 35 ust. 1a s.d.g., wezwał przedsiębiorcę do przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie przez niego tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej w rubrykach Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej "CEDIG): "Adres głównego miejsca wykonywania działalności" oraz "Adres do doręczeń", tj. N. [...], [...]-[...] D., lub - w przypadku braku tytułu prawnego, do dokonania zmiany we wpisie CEDIG w zakresie ww. adresu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

W odpowiedzi przedsiębiorca przedłożył do akt sprawy kopię umowy najmu zawartą dnia 4 listopada 2013 r. pomiędzy nim, a M. B. - współwłaścicielem ww. nieruchomości wraz z Aneksem nr 1 z 11 marca 2016 r. do tej umowy. Przedmiotem przedłożonej umowy jest lokal położony w N., w budynku nr [...], na cele prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej. Ponadto umowa ta została zawarta na czas nieokreślony.

W tym stanie rzeczy Minister – mając na uwadze art. 35 ust. 2a s.d.g., odmówił wykreślenia przedsiębiorcy z CEDIG. Podał, że wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG, w przypadku przedstawienia przez niego dokumentu potwierdzającego posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej we wpisie do CEIDG, jest niedopuszczalne.

Skarżący z zachowaniem trybu i terminu zaskarżył decyzję odmowną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "WSA"). Wnosząc o uchylenie owej decyzji zarzucił naruszenie:

art. 16a oraz art. 35 ust. 1a i ust. 2a s.d.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedsiębiorca posiada tytuł prawny do nieruchomości wskazanej we wpisie do CEIDG;

art 7 i art. 77 k.p.a. poprzez jego błędne, niewłaściwe zastosowanie i nie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący i wszechstronny zebranego materiału dowodowego w niniejszej sprawie;

art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie w niniejszej sprawie.

Skarżący podniósł, że M. B., z którą przedsiębiorca zawarł przedłożoną do akt umowę najmu na sporną nieruchomość, jest współwłaścicielką owej nieruchomości, jednakże drugim jej współwłaścicielem jest on i nie wyraził zgody na zawarcie ww. umowy najmu. Oświadczył przy tym, że nie upoważnił także M. B. do zawierania ww. umowy najmu w jego imieniu oraz że nie dokonano działu majątku byłych małżonków. Tym samym, zgodnie z art. 139 k.c., do dokonywania czynności przekraczających zwykły zarząd rzeczą wspólną potrzebna była jego zgoda, jako drugiego właściciela spornej nieruchomości.

Zdaniem skarżącego wynajęcie ww. lokalu na nieruchomości wspólnej, celem prowadzenia w nim działalności gospodarczej, było czynnością przekraczająca zwykły zarząd i wymagało dla swej ważności zgody drugiego ze współwłaścicieli - skarżącego. Zatem, skoro nie wyraził on zgody na wynajęcie spornego lokalu na przedmiotowej nieruchomości, to zawarta umowa najmu jest nie ważna, a tym samym przedsiębiorca nie posiada tytułu prawnego do lokalu wskazanego jako główne miejsce wykonywania jego działalności gospodarczej. Skarżący przywołał, że sporny lokal - zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w [...], Wydział [...] Cywilny Rodzinny, został przyznany jemu do wyłącznego korzystania. Zatem M. B. nie mogła wynająć przedmiotowego lokalu przedsiębiorcy.

Skarżący stanął na stanowisku, że jeżeli Minister samodzielnie nie chciał oceniać ważności przedmiotowej umowy najmu, winien był zawiesić niniejsze postępowanie, a następnie - zgodnie z art. 100 k.p.a., wezwać skarżącego do wystąpienia do sądu cywilnego o rozstrzygniecie, czy owa umowa najmu jest ważna. Okoliczność ta była bowiem ważna dla określenia, czy istnieje podstawa do odmowy wykreślenia wpisu przedsiębiorcy z CEDIG.

Zdaniem skarżącego Minister nie rozważył wszechstronnie zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzestając jedynie na przedstawieniu przez przedsiębiorcę ww. umowy najmu, podpisanej wyłącznie przez jednego ze współwłaścicieli. Organ nie zbadał czy przedmiotowa umowa jest ważna w świetle przepisów prawa, a tym samym czy rodzi skutki prawne w postaci posiadania przez przedsiębiorcę tytułu prawnego do lokalu wskazanego w CEDIG, jako główne miejsce wykonywania jego działalności gospodarczej.

Do skargi skarżący załączył wyrok Sądu Okręgowego z [...] sierpnia 2004 r. sygn. akt [...].

W odpowiedzi na skargę Minister wnosząc o oddalenie skargi podniósł, że przedmiotem niniejszego postępowania nie było rozstrzyganie, czy w związku z posiadanym "tytułem prawnym", wszelkie inne (ewentualne) warunki wynikające z innych przepisów prawa, w tym ustawy Kodeks cywilny, zostały przez przedsiębiorcę kompleksowo spełnione. Przedmiotem postępowania nie była także ocena czy zawarcie cywilnoprawnej umowy najmu było czynnością zwykłego zarządu, czy przekraczającą zwykły zarząd. Minister wskazał, że nie był uprawniony także do badania istnienia "zgody" innych współwłaścicieli do zawarcia przedstawionej mu umowy najmu. Przepis art. 35 ust. 1a-2a s.d.g. nie statuuje bowiem takiego uprawnienia dla organu, a czynienie tego przez organ wkraczałoby w ocenę stosunków cywilnoprawnych. Te z kolei mieszczą się wyłącznie w gestii sądów powszechnych, nie organu - ministra właściwego spraw gospodarki.

Minister przypomniał, że zgodnie z brzmieniem normy określonej w art. 25 ust 1a w zw. z art 16a s.d.g. przedmiotem weryfikacji przed organem administracji publicznej jest uprawnienie przedsiębiorcy. Zatem skoro na gruncie rozpatrywanej sprawy nie ulegało wątpliwości, że przedsiębiorca - przedkładając cywilnoprawną umowę najmu - wywiązał się z ustawowego obowiązku "przedłożenia tytułu prawnego do nieruchomości", to na podstawie art. 35 ust. 1a i 2a s.d.g., należało odmówić jego wykreślenia z CEIDG. Przyjęcie odmiennych ustaleń i wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG oznaczałoby zaś, że organ przyjął, że przedsiębiorca nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, której dane wskazał w CEIDG Twierdzenia te, nie byłyby zgodne z prawdą i z zebranym materiałem dowodowym, bowiem przedsiębiorca przedłożył dowód w postaci umowy najmu lokalu użytkowego.

Mając powyższe na uwadze Minister podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie mógł zostać zastosowany – jak żąda tego skarżący, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podniósł, że czynność wynajęcia konkretnej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej przez właściciela, bez udokumentowanej zgody współwłaścicieli, nie jest zagadnieniem wstępnym dla postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 35 ust. 1a i 2a s.d.g. Wskazał, że ponad wszelką wątpliwość w niniejszej sprawie był w stanie wydać prawidłowe rozstrzygnięcie administracyjne, niezależnie czy jest pozytywne, czy negatywne dla przedsiębiorcy, czy skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 16a ust. 1 s.d.g. stanowi, że przedsiębiorca jest obowiązany posiadać tytuł prawny do nieruchomości, których adresy określone w art. 25 ust. 1 pkt 5 podlegają wpisowi do CEDIG. Tytuł ten nie podlega wprawdzie dołączeniu do wniosku o wpis do CEDIG, jednakże jest on przedstawiany organowi ewidencyjnemu na jego wezwanie w przypadku, o którym mowa w art. 35 ust. 1a.

Przepis art. 25 ust. 1 s.d.g. stanowi, że wpisowi do CEIDG podlegają m.in. (pkt 5) adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności (...). Zaś ust. 7 pkt 2 art. 25 s.d.g. określa, że wraz z wnioskiem o wpis do CEIDG składa się oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości, których adresy, określone w ust. 1 pkt 5, podlegają wpisowi do CEIDG, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Zgodnie z art. 35 ust. 1a s.d.g. w przypadku powzięcia przez ministra właściwego do spraw gospodarki informacji o braku tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej we wpisie do CEIDG, której adres określono zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 5, minister ów wzywa przedsiębiorcę do przedstawienia tytułu prawnego do nieruchomości, o którym mowa w art. 16a ust. 1, lub dokonania odpowiedniej zmiany wpisu w tym zakresie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W sytuacji, gdy mimo wezwania, o którym mowa w ust. 1a, przedsiębiorca nie przedstawi tytułu prawnego do nieruchomości, o którym mowa w art. 16a ust. 1, lub nie dokona zmiany swojego wpisu w zakresie adresu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5, minister właściwy do spraw gospodarki wykreśla, w drodze decyzji administracyjnej, przedsiębiorcę z CEIDG (art. 35 ust. 2a s.d.g.).

Powyższe przepisy obligują zatem z jednej strony przedsiębiorcę, aby składając wniosek o wpis do CEDIG złożył zgodne z prawdą oświadczenie, że posiada tytuł prawny do lokalu, w którym prowadzi swoją działalność, i który wskazał we wniosku o wpis do CEDIG. Z drugiej zaś strony nakładają na Ministra obowiązek wezwania przedsiębiorcy do przedłożenia takiego tytułu prawnego, a to w sytuacji powzięcia wątpliwości, że takowym się legitymuje.

Przez tytuł prawny należy rozumieć uprawnienie określonego podmiotu do władania lub korzystania z konkretnej nieruchomości. Tytułem prawnym może być m.in. prawo własności lub współwłasności nieruchomości gruntowej lub lokalu mieszkalnego, prawo użytkowania wieczystego, umowa dzierżawy, umowa najmu, czy też użyczenia, a także inne prawa rzeczowe lub obligacyjne.

W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy przedłożona przez przedsiębiorcę umowa najmu potwierdza posiadanie przez niego tytułu prawnego do przedmiotu tej umowy – tj. do spornego lokalu, którego adres widnieje w CEDIG, jako adres prowadzenia działalności gospodarczej.

Odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca. Bezsprzecznie – jak uznał to Minister, przedłożona do akt umowa najmu, dla prowadzonego w tej sprawie postępowania, była wystarczająca do wydania skarżonego, odmownego rozstrzygnięcia. Z umowy tej wynika bowiem, że od 2013 r. przedsiębiorca – na czas nieokreślony (§ 5 umowy), posiada prawo do przedmiotu umowy, tj. do spornego lokalu, którego adres widnieje w CEDIG, jako adres prowadzenia działalności gospodarczej. Ustalenie tego faktu nie pozostawiało Ministrowi innej możliwości, jak tylko wydania decyzji o odmowie wykreślenia przedsiębiorcy z CEDIG.

Decyzja wydana w oparciu o normę prawną określoną w art. 35 ust. 2a s.d.g. ma charakter decyzji związanej. Tym samym jeżeli przedsiębiorca przedłoży dokument potwierdzający fakt dysponowania uprawnieniem do kwestionowanej nieruchomości, bądź dokona zmian w CEIDG, wówczas organ odmawia wykreślenia przedsiębiorcy, bowiem brak jest podstaw do zastosowania sankcji w postaci wykreślenia z CEIDG, o której stanowi przepis art. 35a ust. 2 s.d.g.

Skarżący zarzucił, że przedmiot umowy jest współwłasnością jego i jego byłej żony. Zarzucił zatem, że umowa najmu jest nieważna, bowiem została zawarta z przedsiębiorcą wyłącznie przez jego byłą żonę bez jego zgody, jako drugiego współwłaściciela.

Minister w przedmiotowej sprawie zobligowany był wyłączenie do ustalenia, czy przedsiębiorca legitymuje się jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu. Fakt przedłożenia przez przedsiębiorcę umowy zawartej na wskazany w CEDIG lokal oraz to że została ona zawarta na czas nieokreślony, zadośćuczyniło powyższemu obowiązkowi. Realizacja tego obowiązku w żadnym razie nie była uzależniona od konieczności badania przez Ministra, czy owa umowa jest ważna. Skoro umowa ta funkcjonuje w obrocie prawnym, to ma przymiot ważności, którego organ z urzędu kwestionować nie ma prawa.

Minister jest organem administracji publicznej, prowadzącym postępowanie administracyjne na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Kodeks ów nie przewiduje, aby Minister, jako organ administracji publicznej, uprawniony był do kwestionowania ważności, prawidłowości zawarcia umowy najmu, która należy do sfery cywilnoprawnej, a nie administracyjnoprawnej. Minister nie ma także uprawnień do określania, czy zawarcie umowy najmu przekraczało, czy też nie przekraczało zwykłego zarządu nieruchomością. W sytuacji, gdy skarżący kwestionuje ważność badanej umowy, winien zwrócić się o zbadanie tej kwestii do właściwego sądu powszechnego, a w następstwie ewentualnego stwierdzenia, że jest ona wadliwa i wyeliminowania jej z obrotu prawnego, zwrócić się do Ministra z wnioskiem o wykreślenie przedsiębiorcy z CEDIG.

Z powyższych względów Minister nie miał zatem podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wydanie bowiem decyzji odmownej nie było w żaden sposób – jak twierdzi skarżący, uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd. Organ rozpoznając niniejszą sprawę nie badał legalności tytułu prawnego przedsiębiorcy do ww. lokalu, ale rzeczywisty stan, jaki miał miejsce w chwili postępowania, czyli, że przedsiębiorca miał prawo najmu ww. lokalu.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) orzekł jak w sentencji.