Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 850/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6109 Inne o symbolu podstawowym 610
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 30.12.2005 r. Prezydent W. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Miasto W. między innymi nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], składającej się z działki nr [...] z obrębu [...]. Odpowiadając na to pismo Wojewoda [...] w piśmie z dnia 9.02.2009 r. stwierdził, że dokumentacja inwentaryzacyjna tej nieruchomości, złożona przy piśmie z dnia 30.12.2005 r., nie może zostać rozpatrzona, gdyż nie została skutecznie złożona. Spis inwentaryzacyjny został wyłożony do publicznego wglądu dopiero w dniu 30.12.2005 r. na okres 30 dni, a z art. 3 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) wynika, że spisy inwentaryzacyjne powinny być przekazane Wojewodzie do 31.12.2005 r. Wojewoda dodał również, że po zebraniu dokumentacji sprawy nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania komunalizacyjnego z urzędu.

Następnie jednak w dniu [...].11.2009 r. Wojewoda [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. – dalej jako: ustawa komunalizacyjna), przez Gminę Miejską W. własności nieruchomości przy ul. [...], składającej się z działki nr [...] z obrębu [...].

Decyzją z dnia [...].11.2009 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27.05.1990 r. przez Gminę Miejską W. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu decyzji zaznaczył, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Działka nr [...] w dniu 27.05.1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie Przedsiębiorstwa [...] Oddział w W. na podstawie dwóch decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W., Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...].03.1972 r. i z dnia [...].11.1973 r. Decyzje te przekazywały w użytkowanie (przekształcone następnie w zarząd) działki o nr [...]. W oparciu o informację zawartą w piśmie Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego w W. z dnia 16.12.2008 r. Wojewoda ustalił, że po odnowieniu ewidencji gruntów, która miała miejsce w 1978 r., działki nr [...] oraz część działki [...] weszły w skład działki nr [...] o powierzchni [...] ha. W roku 1980 działka nr [...] została podzielona na działki nr [...]. Następnie Wojewoda W. decyzją z dnia [...].10.1991 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5.12.1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...]w W. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów obrębu [...] jako działki nr [...] oraz prawa własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na gruncie. Decyzja ta stała się ostateczna. Wojewoda podkreślił, że fakt legitymowania się przez Przedsiębiorstwo [...] w W. tytułem prawnym w postaci decyzji o oddaniu w zarząd nieruchomości, wyłączył to mienie z komunalizacji na rzecz Gminy Miejskiej W., albowiem w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas w zarządzie innych niż państwo, państwowych osób prawnych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina Miasta W., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że łączna powierzchnia działek przekazanych w użytkowanie Przedsiębiorstwu [...] w W. decyzjami z dnia [...].03.1972 r. i z dnia [...].11.1973 r. wynosiła [...] ha. Powierzchnia działki nr [...] wynosi natomiast [...] ha, a działki nr [...] ha. Z tego wynika, zdaniem Gminy Miasta W., że w stosunku do powierzchni [...] ha Przedsiębiorstwo [...] w W. nie dysponowało prawem zarządu, a zatem w stosunku do tej powierzchni nastąpiła komunalizacja z mocy prawa na rzecz gminy.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z dnia [...].02.2010 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. KKU przyjęła, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu, w trybie art. 17a ust. 3 ustawy komunalizacyjnej. Ponadto KKU odwołując się do wyroku NSA z dnia 19.07.1991 r. I SA 559/91 stwierdziła, że "powierzchnia (jej wymiar) komunalizowanej nieruchomości nie jest ustalana w toku postępowania komunalizacyjnego, gdyż zmiany w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej należą do odrębnego postępowania (sądowego)". Organy orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym nie mogły więc utworzyć i skomunalizować jakiejkolwiek nowej nieruchomości o pow. [...] ha. W postępowaniu komunalizacyjnym decydujące znaczenie ma oznaczenie ewidencyjne nieruchomości. Roszczenie gminy dotyczy działki nr [...], która ma oznaczoną w ewidencji gruntów powierzchnię i z treści wypisu z tej ewidencji na dzień 27.05.1990 r. wynika (k. 43 akt administracyjnych), że pozostawała ona w zarządzie Przedsiębiorstwa [...]. Nie należała zatem, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i tym samym nie spełniała wymogów do komunalizacji z mocy prawa.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasta W., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. oraz art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Skarżąca nie kwestionuje faktu, że Przedsiębiorstwu [...] została przekazana w użytkowanie (przekształcone następnie w zarząd) nieruchomość o łącznej powierzchni [...] ha (decyzjami z dnia [...].03.1972 r. i z dnia [...].11.1973 r.) jednakże podkreśla, że część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dacie komunalizacji z mocy prawa nie pozostawała w udokumentowanym zarządzie tego przedsiębiorstwa. Zdaniem skarżącej działka nr [...] utworzona została także z części działek o numerach [...]. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że po kolejnych "przekształceniach geodezyjnych" nieruchomość składająca się z działek o numerach: [...] o łącznej powierzchni [...] ha odpowiada figurującej w dniu 27.05.1990 r. w ewidencji gruntów nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...]. Nie można zatem twierdzić, zdaniem skarżącej, że część działki nr [...] nie należała do terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodzić należy się z organem II instancji, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] miał prawo wszcząć z urzędu postępowanie komunalizacyjne, w oparciu o art. 17a ust. 3 ustawy komunalizacyjnej. Przechodząc natomiast do meritum sprawy zauważyć należy, że zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w jej tekście pierwotnym – Dz. U. Nr 22, poz. 99) grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Zatem stosuje się do nich przepisy o zarządzie, zamieszczone w tej ustawie i w przepisach wykonawczych do niej. Do nieruchomości przekazanych w użytkowanie Przedsiębiorstwu [...] miały więc zastosowanie przepisy o zarządzie, obowiązujące w dniu 27.05.1990 r. Zgodnie z § 8 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych, przekazywania tych nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi i dokonywanie rozliczeń z tego tytułu (Dz. U. Nr 47, poz. 240 ze zm.), decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna zawierać opis nieruchomości według oznaczeń zawartych w ewidencji gruntów. Przedmiotem zarządu nie mogła być więc dowolnie określona powierzchnia gruntu, lecz nieruchomość, jako część powierzchni ziemskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności (art. 46 § 1 k.c.), według jej oznaczenia w ewidencji gruntów.

Na dzień 27.05.1990 r. w ewidencji gruntów zarówno działka nr [...] jak i działka nr [...], powstałe z podziału działki nr [...], stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w zarządzie Przedsiębiorstwa [...] (k. 43 akt adm.). Z powoływanego już przez Wojewodę pisma Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego w W. z dnia 16.12.2008 r. wynika, że wszystkie działki przekazane uprzednio przedsiębiorstwu [...] w zarząd (działki nr [...]), weszły w skład działek nr [...]. To, czy w skład działki nr [...] weszły też części innych działek, jak twierdzi skarżąca, nie może mieć znaczenia w sprawie, gdyż w sytuacji, gdy zmiany oznaczenia i powierzchni działek wchodzących w skład nieruchomości oddanej w zarząd, wywołane zostały odnową ewidencji gruntów, to oznaczenie nieruchomości wynikające z nowej ewidencji gruntów musi przesądzać o tym, jaka geodezyjnie wydzielona nieruchomość stanowi obecnie (i w dniu komunalizacji) odpowiednik nieruchomości oddanej w zarząd przed odnową ewidencji. Pamiętać bowiem należy, że przedmiotem zarządu może być tylko nieruchomość według oznaczenia w ewidencji gruntów, a nie określona w metrach kwadratowych powierzchnia gruntu. Z ewidencji gruntów na dzień 27.05.1990 r. wynika zaś, że działka nr [...] (po odnowie ewidencji gruntów), podzielona następnie na działki nr [...], w całości zostały opisane, jako objęte zarządem na rzecz Przedsiębiorstwa [...]. Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, w odniesieniu do gruntów państwowych ewidencja gruntów wskazuje również podmiot władający gruntem.

Nie bez znaczenia w tej sytuacji jest również fakt, że na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...].10.1991 r. nr [...] Przedsiębiorstwo [...] w W. nabyło z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntu zabudowanego położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego działki nr [...] obręb [...], o łącznej powierzchni [...] ha. Przesłanką nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29.09.1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), który to przepis był podstawą rozstrzygnięcia w decyzji z [...].10.1991 r., było posiadanie prawa zarządu do nieruchomości w dniu 5.12.1990 r. Zaznaczyć należy, że decyzja ta jest ostateczna, a z materiałów zgromadzonych w sprawie nie wynika, aby pomiędzy dniem 27.05.1990 r. a dniem 5.12.1990 r. zaszły zmiany, mogące mieć wpływ na ustalenie odmiennego zakresy prawa zarządu przysługującego przedsiębiorstwu na dzień 27.05.1990 r.

W tej sytuacji słuszne jest stanowisko organów obydwu instancji, iż nieruchomość oddana w zarząd przedsiębiorstwu państwowemu, dla którego organem założycielskim nie była rada narodowa lub terenowy organu administracji państwowej stopnia podstawowego, nie należała do tych organów, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, a zatem nie podlegała komunalizacji na rzecz gminy. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.