Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 111/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 1 i art. 253
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. T. i M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 544/07 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi I. T. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zwolnienia z zakazów wynikających z ustawy prawo wodne dotyczących prowadzenia wykopów postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w części oddalającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, 2) przyznać I. T. i M. T. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił skarżących I. T. i M. T. od wpisu sądowego od skargi w ½ części, a w pozostałej części wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżący nie są osobami majętnymi, ale też nie można uznać, że nie stać ich na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Każde ze skarżących uzyskuje stały dochód – łącznie [...] zł. Ponadto I. T. otrzymuje rocznie kwotę [...] zł z tytułu współwłasności w nieruchomości przy ul. [...] w K. Sam fakt posiadania nieruchomości nie wyklucza zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego też Sąd częściowo uwzględnił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. Otrzymywana przez skarżącą kwota [...] zł wielokrotnie przekracza wysokość kosztów sądowych w tej sprawie, a zatem uiszczenie wpisu w połowie wysokości nie będzie stanowiło nadmiernego obciążenia dla skarżących.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący podnieśli, że dochody, którymi dysponują nie pozwalają na odłożenie choćby najmniejszej kwoty na inne cele, niż pokrycie bieżących kosztów utrzymania. W szczególności nie stać skarżących na opłacenie adwokata. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił, że I. T. nie tylko musi pokryć koszty bieżącego utrzymania w zakresie opłat za mieszkanie, świadczenia, wyżywienie oraz ubrania, ale również, ze względu na wiek i stan zdrowia musi ponieść koszty niezbędnej opieki medycznej i lekarstw. Również sytuacja materialna M. T. uniemożliwia mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem tej instytucji jest zapewnienie realnego prawa do sądu stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.

Rozstrzygające znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów. Wykazane przez skarżących dochody dwuosobowej rodziny wynoszą [...] zł brutto (świadczenie emerytalne I. T. [...] zł, w tym dodatek pielęgnacyjny [...] zł oraz świadczenie emerytalne jej syna M. T. w kwocie [...]). Skarżący zamieszkują wspólnie w lokalu zastępczym w [...], za który uiszczają czynsz w wysokości [...] zł. Ponadto I. T. jest współwłaścicielką w 18/50 częściach nieruchomości przy ul. [...] w K., która przynosi jej dochód rocznie ok. [...] zł (obecnie toczy się postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności) oraz współwłaścicielką w 1/3 części działki rolnej i sadu o pow. [...] ha, z której nie uzyskuje żadnego dochodu.

W rozpoznawanej sprawie uznać należy, że skarżący wykazali dostatecznie, iż nie dysponują wystarczającymi środkami na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Jakkolwiek skarżąca nie przedłożyła dowodów na okoliczność, w jakiej wysokości ponosi wydatki na leczenie, to z uwagi na wiek (89 lat) i stan zdrowia (zaliczenie do I grupy inwalidów) niewątpliwie wydatki takie ponosi w znacznej kwocie. Uwzględniając tę okoliczność oraz wysokość emerytur skarżących, a także wysokość wydatków na mieszkanie oraz bieżące wydatki na jedzenie i środki czystości, należało dojść do wniosku, iż skarżący nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Fakt, iż skarżąca otrzymuje rocznie jednorazowo ok. [...] zł z tytułu uzyskiwanego z nieruchomości przy ul. [...] w K. dochodu, nie uzasadnia przyjęcie, iż skarżący są w stanie ponieść koszty sądowe powyżej ½ wpisu oraz wydatki na adwokata. Mając bowiem na uwadze wysokość emerytur skarżących i ich wydatki, nie ma podstaw, aby nie uznać za wiarygodne twierdzenia, iż jest to kwota, którą w całości skarżący przeznaczają na pokrycie bieżących zobowiązań.

Odmienna ocena dokonana w zaskarżonym postanowieniu nie jest więc trafna, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwróci się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata (art. 253 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.