Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 808/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz A. Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 08 lutego 2015 r. A. Z. (skarżący) wystąpił o umorzenie zaległych składek. Zobowiązany podał , że od 1988r. leczy się na chorobę psychiczną. Dwa lata przebywał w szpitalu i nadal jest pod kontrolą lekarza psychiatry. Z tego tytułu otrzymał decyzję przyznającą rentę inwalidzką. Od 2000r. nastąpiło znaczne pogorszenie stanu zdrowia skarżącego spowodowane rozwodem i tragiczną śmiercią syna. W tym okresie wnioskodawca nie był w stanie świadomie kierować swoim postępowaniem i nadzorować działalności gospodarczej. W rezultacie doprowadziło to do całkowitej ruiny i powstania zadłużenia m.in. wobec ZUS. Skarżący pozbawiony mieszkania (wyrok sądu przy rozwodzie) skazany został na egzystencję bezdomnego, w wyniku czego stracił zdrowie i dwukrotnie przebywał w szpitalu w związku z udarem mózgu oraz nowotworem mózgu. Aktualnie jest częściowo sparaliżowany i cierpi na inne choroby, które skutkują wydaniem orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS. Ponadto wnioskodawca poinformował, że sytuacja finansowa nie pozwala na zakup leków, w tym insuliny oraz na poprawę bytu.

Rozpatrując złożony wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie w części finansowanej przez płatnika składek (pkt 1 sentencji), wskazując na prowadzenie egzekucji za pośrednictwem komornika sądowego oraz umorzył wnioskodawcy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy (za osobę prowadzącą działalność opłacającą składki na własne ubezpieczenia; pkt 2 sentencji).

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, iż jego sytuacja materialna i zdrowotna nie uległa poprawie i podał, że z uwagi na stan zdrowia psychicznego i niezdolność zrozumienia zawartych w decyzji pojęć, niezrozumiałe jest dla niego uzasadnienie otrzymanej decyzji. Do złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączył kserokopie dokumentacji medyczne.

Rozstrzygając sprawę zaskarżoną decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].

Organ przedstawił przebieg postępowania oraz zebrany materiał dowodowy w tym złożone przez skarżącego dokumenty. Podał, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w okresie od 12 stycznia 1993r. do października 2000r. Z tego tytułu miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z uwagi na fakt niewywiązania się z tego obowiązku w sposób prawidłowy, na koncie powstało zadłużenie.

Organ wskazał, że jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest dochód z tytułu renty inwalidzkiej, który w 2015r wynosił średnio ok. 1.290 zł/m-c netto. Jest on rozwiedziony od marca 2000 r. i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zgodnie z oświadczeniem wnioskaodawca ponosi miesięczne wydatki z tytułu kosztów leczenia w kwocie ok. 160 zł i nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych form pomocy. Oprócz zadłużenia w posiada zadłużenie z tytułu podatków oraz zadłużenie w instytucjach (ZUS). Skarżący nie posiada też żadnych wierzytelności, ruchomości ani nieruchomości. Ponadto zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 30.04.2014 r. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 30.04.2016 r. Na podstawie przedłożonej przez stronę dokumentacji medycznej Zakład ustalił, że wnioskodawca jest po przebytym udarze mózgu oraz po przebytej operacji usunięcia oponiaka na mózgu. Ponadto cierpi na cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, niedowład połowiczny prawostronny oraz nawracające zaburzenia depresyjne.

Organ podał, że w stosunku do wnioskowanych zaległości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego. Działalność gospodarcza prowadzona była samodzielnie przez co brak jest osób, na które istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności w myśl przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.20 15.613).

Uzasadniając rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] organ przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 1442 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s.". Wymienił przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ wskazał, że skarżący posiada składniki majątkowe, z których można prowadzić skuteczną egzekucję, tj. świadczenie rentowe. Nie konkretyzuje się zatem w tym przypadku przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 - bowiem na obecnym etapie me można przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie toczyło się też postępowanie upadłościowe ani też likwidacyjne, tak więc nie zostały spełnione przesłanki ustawowe wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Stąd też brak jest również konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a.

W konsekwencji w ocenie organu brak jest podstaw zarówno formalnych, jak

merytorycznych dla podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek wskazanych w punkcie 1 zaskarżonej decyzji, w oparciu o wskazaną podstawę prawną.

Organ podkreślił, że obowiązkiem Zakładu jest wykorzystanie wszelkich

dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Ich umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi.

Jednocześnie organ wskazał na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek przez co nawet przy stwierdzeniu występowania którejkolwiek z przesłanek nie ma obowiązku pozytywnego rozstrzygnięcia dla wnioskodawcy.

Dodatkowo organ podkreślił, że każda osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do terminowego opłacania składek w okresach jej prowadzenia. Przedsiębiorca bowiem prowadzi działalność na własny rachunek i własne ryzyko i w związku z tym powinien zważać na wysokość dochodów, obciążeń oraz zabezpieczyć środki na realizowanie zobowiązań publicznoprawnych jakimi są należności z tytułu składek.

Konkludując organ stwierdził, że utrzymuje w mocy swoją wcześniejszą decyzję mając na uwadze prowadzenie egzekucji za pośrednictwem komornika sądowego.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy punktu 1, tj. odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na: 1) ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 64.832,49 zł, 2)na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 3.506,13 zł i 3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 8.033,43 zł.

Strona wskazała, że w dniu 09 kwietnia 2015r. ZUS wydał również w sprawie znak [...] Decyzję nr [...] która dotyczyła umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia składek z tych samych tytułów co decyzja [....] jednakże w innej wysokości.

Skarżący zarzucił, że ZUS wielokrotnie informował go o przesunięciu terminu sprawy

bez podania przyczyny.

Podniósł, że ma orzeczoną całkowitą niesprawność i wymaga pomocy w czynnościach życiowych. Zdaniem strony organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., tj. stanu majątkowego wnioskodawcy, mającego wpływ na możliwość opłacenia należności na rzecz

ZUS i możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zakład pominął całkowicie jego wydatki na bieżące utrzymanie, w tym na

niezbędną mu pomoc osób trzecich. Ze względu na choroby skarżącego nie jest

on w stanie samodzielnie załatwiać wielu spraw, a tym bardziej zrozumieć pism

ZUS, które wydają się ze sobą sprzeczne. ZUS rozpoznając sprawę w trybie

odwoławczym oparł się na zgromadzonych dowodach i nie wezwał skarżącego do

uzupełnienia dowodów dotyczących możliwości zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb

życiowych. Skarżący mieszka u osób obcych, którym płaci za wyżywienie, mieszkanie,

pranie, sprzątanie oraz opiekę i pomoc w czynnościach życiowych kwotę 900 zł. Pozostałą część renty, tj. ok. 300 zł wydaje na leki, telefon komórkowy,

niezbędne środki czystości oraz comiesięczne wizyty u neurochirurga w

szpitalu w B.. Obecnie sytuacja zdrowotna skarżącego pogorszyła się - wykryto u niego w kręgosłupie naczyniaka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej zwana "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego,

a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

W tak zakreślonej kognicji zaskarżona decyzja zdaniem Sądu narusza prawo, wobec czego należy wyeliminować ją z obrotu prawnego.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę. Poza sporem pozostaje rozstrzygnięcie organu I instancji, które przy ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy decyzję w zakresie umorzenia wnioskodawcy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za osobę prowadzącą działalność opłacającą składki na własne ubezpieczenia. W tym zakresie organ korzystając z uznania administracyjnego umorzył skarżącemu zaległe składki na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 dalej jako "rozporządzenie"). Przepisy Rozporządzenia nie mają jednak zastosowania do instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenie pracowników.

W pierwszej kolejności należy podać, że stosownie do art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podkreślenia wymaga, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ww. ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

W uzasadnieniu decyzji ZUS podano następujące wyniki ustaleń dokonanych

w postępowaniu administracyjnym. Organ ustalił, że jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest dochód z tytułu renty inwalidzkiej, który w 2015r wynosił średnio ok. 1.290 zł/m-c netto. Jest on rozwiedziony od marca 2000 r. i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawca ponosi miesięczne wydatki z tytuł u kosztów leczenia w kwocie ok. 160 zł i nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych form pomocy. Oprócz zadłużenia w posiada zadłużenie z tytułu podatków oraz zadłużenie w instytucjach (ZUS). Skarżący nie posiada też żadnych wierzytelności, ruchomości ani nieruchomości. Ponadto zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 30.04.2014 r. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 30.04.2016 r. Na podstawie przedłożonej przez stronę dokumentacji medycznej Zakład ustalił, że wnioskodawca jest po przebytym udarze mózgu oraz po przebytej operacji usunięcia oponiaka na mózgu. Ponadto cierpi na cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, niedowład połowiczny prawostronny oraz nawracające zaburzenia depresyjne.

Ponadto w skardze strona podała, że mieszka u osób obcych, którym płaci za wyżywienie, mieszkanie, pranie, sprzątanie oraz opiekę i pomoc w czynnościach życiowych kwotę 900 zł. Pozostałą część renty, tj. ok. 300 zł wydaje na leki, telefon komórkowy, niezbędne środki czystości oraz comiesięczne wizyty u neurochirurga w

szpitalu w Bydgoszczy. Skarżący podał, również, że jego stan zdrowia pogorszył się jeszcze bardziej, gdyż wykryto u niego w kręgosłupie naczyniaka.

Mając na uwadze podane okoliczności należy zgodzić się z organem, że niewątpliwie przywołane okoliczności świadczą o niewystąpieniu przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził bowiem braku majątku. Nie budzi także wątpliwości ocena organu o braku przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4a u.s.u.s. Nie było bowiem prowadzone postępowanie likwidacyjne, nie wykazano, aby sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze oraz wysokość nieopłaconych składek przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym . W sprawie nie wystąpiły również przesłanki z art. 28 ust 3 pkt 3 u.s.u.s. tj. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych i możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów O.p.

W ocenie Sądu organ rozstrzygając przedwcześnie uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 6. Zakład w żadnym stopniu nie zweryfikował dotychczasowego przebiegu prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Wskazać bowiem należy, iż obowiązkiem organu było wykazanie, na jakiej podstawie opiera swój wniosek, że należność będzie przez dłużnika uregulowana w dalszej lub bliższej perspektywie. Nie sposób uznać, że obowiązkowi temu czyni zadość stwierdzenie organu, że wdrożone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne pozostaje w toku, gdyż fakt ten w żaden sposób nie dowodzi skuteczności egzekucji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, na ile prowadzona w stosunku do skarżącego egzekucja była skuteczna, jakie w jej toku stosowano środki egzekucyjne oraz czy wyegzekwowano jakiekolwiek kwoty. Z uzasadnienia decyzji wynika jedynie, że egzekucja została wszczęta natomiast z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (k 18, 19 i 45 akt administracyjnych) wynika, że zastosowano środki egzekucyjne oraz, że w roku 2003 i 2004r. przekazano tytuły wykonawcze organom egzekucyjnym i komornikowi sądowemu. W żadnym z tych dokumentów nie ma natomiast informacji o wyniku podjętych czynności egzekucyjnych i wyegzekwowanych kwotach. Do tych okoliczności organ w żaden sposób nie odniósł się jednak w uzasadnieniu decyzji.

Wskazać należy, że stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej k.p.a.), chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.

Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu. Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Jednocześnie organ w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o umorzenie należności powinien, zważywszy na ciążące na nim wymogi z art. 7 i 77 K.p.a, ustalić jaki był przebieg egzekucji i wskazać czy zastosowane dotychczas środki egzekucyjne okazały się skuteczne.

W ocenie Sądu, ocena stanu całkowitej nieściągalności winna być poprzedzona analizą realnych możliwości dokonania spłaty przez skarżącego zobowiązań, objętych wnioskiem o umorzenie. Zatem przytaczany przez organy rentowe argument, że organ egzekucyjny nie dowiódł nieskuteczności egzekucji, wiązany z faktem pozostawania egzekucji w toku, nie mógł zostać uznany za wystarczający. Formalny bowiem aspekt prowadzenia wobec majątku strony egzekucji winien być powiązany nie tylko

z ustaleniami dotyczącymi dotychczasowej ściągalności zadłużenia skarżącego, ale także z prognozami co do efektywności egzekucji w przyszłości (por. wyrok WSA z dnia

24 października 2012r. sygn. I SA/Op 251/12). W kontrolowanej sprawie takich dokładnych ustaleń zabrakło, albowiem organ nie wyjaśnił, czy dotychczas prowadzone postępowanie egzekucyjne było w jakimkolwiek stopniu skuteczne. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz w zaskarżonym zakresie decyzji organu I instancji ogranicza się w zasadzie wyłącznie do zacytowania przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, sformułowania ogólnych uwag na temat instytucji umorzenia składek oraz stwierdzenia, że żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy nie wystąpiła. W odniesieniu do stanu faktycznego sprawy organ stwierdził jedynie, że skarżący posiada składniki majątkowe, z których można prowadzić skuteczną egzekucję, tj. świadczenie rentowe.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej wymienionych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji, tak prawnego, jaki i faktycznego, oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu braków w materiale dowodowym, o czym bezsprzecznie świadczy jej treść, jest wadliwa w stopniu wymagającym jej uchylenia. Organ nie wykazał, iż w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności. Analiza akt sprawy i zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie wykonał należycie obowiązku polegającego na zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z wadliwej wykładni art.28 ust.3 u.s.u.s i z braku należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało/mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z pełnym poszanowaniem zasad sprawiedliwej i rzetelnej procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, i art. 77 §1 K.p.a.).

Rozstrzygając ponownie sprawę organ winien, więc przeprowadzić w sprawie postępowanie dowodowe, uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania. Organ przeprowadzi zatem rzetelną ocenę spełnienia się przesłanek "całkowitej nieściągalności". W szczególności tej wynikającej z art. 28 ust. 3 pkt 6 w kontekście sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego. Podkreślenia przy tym wymaga, że przebieg postępowania dowodowego musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wskazać wszystkie dowody występujące w sprawie, zarówno te, na których się oparł, jak i te, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisu prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie, tak, aby strona nie miała wątpliwości, co do zasadności wydanego rozstrzygnięcia.

Mając na względzie opisane powyżej uchybienia procesowe przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie orzekł o kosztach, ponieważ skarga w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest od kosztów sądowych.