Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1723/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: art. 7 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Sprzedaż akcji nie jest sprzedażą towaru w myśl ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Akcje są niewątpliwie wierzytelnościami. Obrót wierzytelnościami a więc ich zakup i sprzedaż mieści się w zakresie usług bankowych.

TEZY

Sprzedaż akcji nie jest sprzedażą towaru w myśl ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. Akcje są niewątpliwie wierzytelnościami. Obrót wierzytelnościami a więc ich zakup i sprzedaż mieści się w zakresie usług bankowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.-P. Spółki z. o.o. w G. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 25 czerwca 1998 r (...) w przedmiocie opłaty skarbowej, - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w P. decyzją z dnia 25 czerwca 1998 r. (...) na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej po rozpatrzeniu odwołania Wiesławy S. i Spółki z o.o. "S.-P." z siedzibą w G. od decyzji Urzędu Skarbowego P.-N.-M. z dnia 2 marca 1998 r. (...) określającej opłatę skarbową od umowy sprzedaży w kwocie 301.160,60 zł, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Ustalono, że w dniu 11 grudnia 1995 r. została zawarta umowa sprzedaży akcji pomiędzy Spółką z o.o. "S.-P." w G. /sprzedająca reprezentowaną przez Agenta-PHP Przymierze Spółka z o.o. w W. a Wiesławą S. /kupującą/.

Od przedmiotowej umowy nie została uiszczona opłata skarbowa, w związku z tym organ podatkowy pierwszej instancji zaskarżoną decyzją określił opłatę skarbową na kwotę 301.160,60 zł, przyjmując iż umowa ta podlega opłacie skarbowej na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ według stawki określonej w par. 58 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 745 ze zm./.

Od tej decyzji odwołanie wniosły obie strony. Strona sprzedająca zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lita ustawy o opłacie skarbowej poprzez przyjęcie przez organ podatkowy, że w stanie faktycznym sprawy dokonana sprzedaż akcji podmiotowi wykonującemu działalność w zakresie usług pośrednictwa finansowego nie korzysta ze zwolnienia od opłaty skarbowej oraz art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez ich pominięcie i nie uwzględnienie okoliczności, że sprzedaż akcji stanowi świadczenie usług objętych opodatkowaniem na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy i podlega zwolnieniu od tego podatku na podstawie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy wraz z załącznikiem nr 2 poz. 13 /usługi pośrednictwa finansowego 65-67/. Ponadto, podnosząc naruszenie przepisów art. art. 121 par. 1, art. 122, art. 123 i art. 133 Ordynacji podatkowej wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Druga strona tej umowy podniosła podobne zarzuty.

Organ odwoławczy stwierdził, iż wskazane przez strony odwołujące się zwolnienie wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, a w związku z tym i zwolnienie z opłaty skarbowej nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania. Przepis art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej odsyła do ustawy o podatku od towarów i usług, która z kolei reguluje opodatkowanie tym podatkiem obrotu, obrót osiąga jedynie sprzedawca bądź wykonujący usługę. Zależność pomiędzy opłatą skarbową a podatkiem VAT, wynikającą z konstrukcji art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej polega m.in. na wykluczeniu podwójnego opodatkowania. Z punktu widzenia opłaty skarbowej istotny jest status sprzedającego. W tej sprawie stroną sprzedającą jest Spółka z o. o. "S.-P." w G., której przedmiotem działalności jest prowadzenie działalności wytwórczej, usługowej i handlowej w zakresie wyrobów przemysłu metalowego i tworzyw sztucznych oraz urządzeń energetycznych i grzewczych wraz z eksportem i importem w tym zakresie, a także działalność transportu publicznego. Z powyższego w sposób oczywisty wynika, iż strona sprzedająca nie świadczyła usług finansowych czy też pośrednictwa finansowego.

Wszelkie pośrednictwo finansowe mieszczące się w gałęzi "usługi finansowe" wymienione pod poz. 13 tabeli stanowiącej załącznik nr 2 do ustawy o VAT jako usługa, której świadczenie zwolnione jest od tego podatku, nie mieści się zatem w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę sprzedającą. Do świadczenia usług pośrednictwa finansowego zobowiązał się agent działający w imieniu i na rzecz sprzedającego, jednakże agent, czyli PHP "Przymierze" Spółka z o.o. nie był stroną umowy sprzedaży, a więc zwolnienie wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług nie może mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Nie trafny jest także zarzut dotyczący naruszenia par. 63 pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej, zgodnie z którym zwalnia się od opłaty skarbowej sprzedaż papierów wartościowych podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwa maklerskie. W przedmiotowej sprawie sprzedaż dokonana przez Spółkę z o. o. "S.-P." nie nastąpiła na rzecz podmiotu prowadzącego działalność maklerską, a ponadto zwolnienie to dotyczy sprzedaży papierów wartościowych w obrocie publicznym, co nie miało miejsca w tej sprawie /umowa dotyczyła obrotu niepublicznego/.

Skargę na powyższą decyzję złożyła tylko Spółka z o.o. "S.-P." i zarzucając: naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług, wskutek wymierzenia opłaty skarbowej od umowy sprzedaży akcji, dokonanej w imieniu skarżącego-podatnika podatku od towarów i usług - przez agenta /spółkę "Przymierze" sp. z o. o. z siedzibą w W./, trudniącej się zawodowo usługami pośrednictwa finansowego, na rzecz osoby fizycznej - Wiesławy S., prowadzącej w P. pod nazwą "W." działalność gospodarczą, której przedmiotem był obrót papierami wartościowymi nie dopuszczonymi do obrotu publicznego i naruszenie prawa procesowego a zwłaszcza art. 122 i art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie na jej rzecz zwrotu faktycznie poniesionych kosztów (...).

Izba Skarbowa w P. w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosła o jej oddalenie, (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania umowy sprzedaży akcji, nie podlegają opłacie skarbowej umowy sprzedaży, dzierżawy, poddzierżawy, najmu i podnajmu zawierane przez podatników, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz inne tego rodzaju umowy, objęte zwolnieniami na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2, a także umowy sprzedaży zawierane przez podatników, o których mowa w art. 14 tej ustawy, w zakresie czynności zwolnionych od podatku.

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ zwalnia się od podatku od towarów i usług sprzedaż usług.

Nie podlegają więc opłacie skarbowej umowy odpłatnego świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy VAT. Załącznik ten zawiera wykaz usług, których świadczenie jest zwolnione od podatku VAT.

Sprzedaż akcji nie jest sprzedażą towaru w myśl ustawy o VAT. Akcje są niewątpliwie wierzytelnościami. Obrót wierzytelnościami a więc zakup i sprzedaż mieści się w zakresie usług bankowych.

Z treści pozycji nr 13 załącznika nr 2 do ustawy VAT wynika, że zwolnione są od podatku VAT usługi pośrednictwa finansowego. Z powyższych przepisów wynika, że podatnik podatku VAT, którego zakresem działalności jest świadczenie usług pośrednictwa finansowego /a więc i sprzedaż wierzytelności /akcji// korzysta ze zwolnienia od podatku VAT. Tylko bowiem podmiot świadczący usługi pośrednictwa finansowego może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT. Wynika to wprost z załącznika nr 2 do ustawy o podatku od towarów i usług. Usługi, których świadczenie jest zwolnione od podatku muszą należeć do przedmiotu działalności podatnika VAT.

Niesporne jest, że sprzedającym akcje był podmiot, do którego zakresu działania nie należało świadczenie usług pośrednictwa finansowego.

Jak zaś wynika z pisma Urzędu Statystycznego w G. z dnia 27 maja 1998 r. przedłożonego przez skarżącego, podmiot gospodarczy ma prawo prowadzić wszelką działalność gospodarczą wyszczególnioną w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub w rejestrze handlowym (...).

Przedmiotowa umowa nie była zatem objęta zwolnieniem na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Podlega więc opłacie skarbowej.

Status prawny Wiesławy S. nie ma wpływu na zasadność rozstrzygnięcia. Usługę finansową świadczył bowiem inny podmiot /sprzedający/.

Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z par. 63 pkt 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 136 poz. 705 ze zm./ zwalnia się od opłaty skarbowej sprzedaż papierów wartościowych podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwa maklerskie. Zwolnienie to dotyczy tylko takiej sytuacji, gdy nabywcą kupującym jest podmiot prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie. Zaś podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwo maklerskie jest podmiot, który zobowiązuje się za wynagrodzeniem wobec dającego zlecenie /w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa/ do sprzedaży lub zakupu oznaczonych papierów wartościowych w imieniu własnym lecz na rachunek dającego zlecenie lub też nabywa papiery wartościowe we własnym imieniu i na własny rachunek celem dalszej odsprzedaży.

Podmiotem prowadzącym przedsiębiorstwa maklerskie jest podmiot w rozumieniu art. 18 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /t.j. Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239 ze zm./. Ustawa powyższa regulowała publiczny obrót papierami wartościowymi stanowiąc, że obrót ten musi się odbywać wyłącznie za pośrednictwem podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa maklerskie. Tylko podmioty wymienione w tej ustawie korzystają z dobrodziejstwa par. 63 pkt 13. Tylko przedsiębiorstwa maklerskie określone w ustawie - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a więc osoby prawne lub jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, utworzone do wykonywania czynności maklerskich, posiadające stosowne zezwolenie Komisji Papierów Wartościowych.

Jak podkreśla S. Brzeszczyńska w artykule "Umowa sprzedaży a opłata skarbowa" /Monitor Podatkowy 1997 nr 5 str. 136/ zwolnienie określone w powyższym par. 63 dotyczy tylko tej sytuacji, gdy nabywcą kupującym w rozumieniu art. 535 Kc jest podmiot prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie.

Skoro powyższego przymiotu nie posiadała Wiesława S. oraz Spółka Cywilna "W.", dlatego rozstrzygnięcie Izby Skarbowej jest zgodne z obowiązującym prawem.

Zatem, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi są nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.