Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 647/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36
journal: Dz.U. 2013 poz 50
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych
article: art. 33 par. 1 pkt. 1,2 6,7 , art. 34 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów wniesionej na prowadzone postepowanie egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec majątku K. G. (dalej: "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z [...] lutego 2019 r., wystawionego przez Spółdzielnię M. w G. (dalej: "Spółdzielnia") celem wyegzekwowania opłaty wyrównawczej z tytułu przekroczenia kwoty mlecznej w roku kwotowym 2014/2015 w wysokości należności głównej 11.211,55 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Tytuł wykonawczy doręczono skarżącemu [...] lutego 2019 r.

2. Pismami z [...] lutego 2019 r. skarżący wniósł zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Powołując się na art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6,7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") wskazał na:

- przedawnienie roszczenia Spółdzielni;

- tytułu wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych m. in. brak jest pouczenia o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania;

- błędne doręczenie upomnienia.

W ocenie skarżącego, dochodzone przez wierzyciela zobowiązanie zostało spełnione na zasadzie potrąceń wzajemnych roszczeń między nim a Spółdzielnią, niewłaściwie zastosowano rodzaj odsetek od dochodzonego zobowiązania, a prowadzona egzekucja jest niedopuszczalna.

3. Organ egzekucyjny pismem z [...] lutego 2019 r. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w kwestii podniesionych zarzutów.

4. Spółdzielnia postanowieniem z [...] marca 2019 r. uznała wniesione zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7 i 10 u.p.e.a. za niezasadne. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie wierzyciela. Następnie postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. wierzyciel (Spółdzielnia) powołując się na art. 34 § 1 i 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 111 § 1a, art. 112 i art. 113 k.p.a., uzupełnił stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego (postanowienie z 26 marca 2019 r) w punkcie 4,, uznając za zasadny zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zarzut dotyczący niedołączenia do tytułu wykonawczego nr [...] pouczenia o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu oraz poinformował, że na postanowienie z [...] marca 2019 r. przysługuje zażalenie do Rady Nadzorczej Spółdzielni Mleczarskiej za pośrednictwem Spółdzielni, wyznaczając w tym celu termin 7 dni od doręczenia postanowienia z [...] kwietnia 2019 r. Następnie wierzyciel w piśmie zatytułowanym: "postanowienie - wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego" z [...] maja 2019 r., powołując się na art. 34 § 4 w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 124 Kpa ponownie uznał za zasadny zarzut z art. 33 § 1 pkt 10.u.p.e.a. Stwierdził także, że "postanowienie wierzyciela jest ostateczne".

5. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (organ egzekucyjny) postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., nr [...] uznał za niezasadne zarzuty z art. 33 § 1 pkt. 1, 2, i i 7 u.p.e.a. i za zasadny zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. oraz umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Z kolei za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 33 § 1 pkt 1, 2 ,6, 7 u.p.e.a. Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie.

6. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w zaskarżonej części i przekazał mu sprawę do ponownego rozstrzygnięcia stwierdzając, że postanowienie to narusza art. 34 § 4 u.p.e.a., gdyż zostało wydane bez ostatecznego stanowiska wierzyciela.

7. W tej sytuacji organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela (Spółdzielni) o wydanie ostatecznego stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów. W dniu [...] listopada 2019 r. wpłynęło do organu stanowisko Rady Nadzorczej wierzyciela - Spółdzielni Mleczarskiej M. z [...] listopada 2019 r. – która uznała za niezasadne w całości zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 7 u.p.e.a., za zasadny zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. oraz stwierdziła, że w zakresie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z pkt 1 – 10 zażalenia stoi na stanowisku ich niedopuszczenia.

8. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z [...] lutego 2020r., nr [...] ponownie uznał za niezasadne zarzuty wniesione przez skarżącego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 7 u.p.e.a.

9. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., nr [...], utrzymał je w mocy. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu, że stanowisko wierzyciela nie miało formy postanowienia stwierdził, że stanowisko Rady Nadzorczej z [...] listopada 2019 r. nr dok. [...]pomimo braku nazwy "postanowienie" posiada cechy niezbędne do uznania je za postanowienie wyrażające ostateczne stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów w rozumieniu art. 34 § 4 u.p.e.a. i art. 124 k.p.a. w zw. z art. 126 i 107 § 2-5 k.p.a. Podkreślono, że o posiadaniu przymiotu postanowienia nie przesądza nazwa aktu czy jej brak, lecz jego treść. Organ podkreślił, że brak nagłówka; "postanowienie" w rozstrzygnięciu wierzyciela z [...] listopada 2019 r, nr dok. [...]nie ograniczyło w żaden sposób uprawnień zobowiązanego, tym bardziej, że na ostateczne stanowisko wierzyciela nie przysługuje żaden środek zaskarżenia ani skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem DIAS, rozstrzygnięcie to spełnia kryteria postanowienia.

DIAS nie podzielił poglądu organu egzekucyjnego wyrażonego w postanowieniu [...] z [...] lutego 2020 r., że "Rada Nadzorcza Spółdzielni Mleczarskiej "M." w rozstrzygnięciu z [...] listopada 2019 r. nie wypowiedziała się w zakresie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu pkt 1-10 zażalenia" zauważając, że Rada Nadzorcza Spółdzielni Mleczarskiej wyraziła swoje stanowisko w tej kwestii. W ostatecznym stanowisku z [...] listopada 2019 r. na str. 2 (wers 4 od góry) stwierdziła, że "w zakresie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu pkt 1-10 zażalenia Rada Nadzorcza stoi na stanowisku ich niedopuszczenia w niniejszej sprawie". W ocenie organu odwoławczego nie było podstaw do występowania o dodatkowy materiał dowodowy. Zdaniem organu, zgromadzony materiał jest wystarczający, tym bardziej, że organy administracyjne są związane wypowiedzią wierzyciela i nie mogą kwestionować jego rozstrzygnięcia. DIAS uznał jedynie za zasadne wystąpienie do wierzyciela o przesłanie statutu Spółdzielni. Organ odwoławczy zauważył, że skarżący nie podważa faktu istnienia zaległości objętej tytułem wykonawczym, tylko fakt niedokonania potrącenia. W związku z tym, zdaniem organu, nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7 u.p.e.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] wynika z tytułu przekroczenia kwoty mlecznej w roku kwotowym 2014/2015 ustalonej w decyzji Dyrektora OT ARR w B. z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w łącznej wysokości 33.637,55 zł. Zgodnie z obowiązującymi przepisami karę za nadprodukcję mleka przez dostawcę do ARR musi uregulować podmiot skupujący, czyli Spółdzielnia, której następnie zobowiązany winien zwrócić kwotę całej kary. Decyzją Dyrektora OT ARR w B. z [...] września 2015 nr [...] ww. kwota została podzielona na 3 raty. W związku z tym, że skarżący nie uregulował III raty, wierzyciel wystawił upomnienie nr [...], które doręczono skarżącemu [...] października 2017 r. Następnie wierzyciel wystawił [...] lutego 2019 r. tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę należności głównej -11.211,55 zł wraz z odsetkami za zwłokę od [...] października 2017 r. Organ uznał więc za bezzasadny zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Organ odwoławczy przyjął, że nie znajduje również uzasadnienia zarzut niedopuszczalności egzekucji. Spółdzielnia, na podstawie art. 26 u.p.e.a. w zw. z art. 36 ust. 6, art. 40 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. Nr 93, poz. 897) w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1419), była uprawniona do wystawienia tytułu wykonawczego i złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do zarzutu, że Spółdzielnia powinna pokryć należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] z nadpłaty udziałów lub udziałów członkowskich w Spółdzielni Mleczarskiej "M." zamiast wszczynać postępowanie egzekucyjne, a roszczenie Spółdzielni wygasło poprzez potrącenie organ zauważył, że Spółdzielnia ma odmienne stanowisko w tej sprawie. Zdaniem wierzyciela, roszczenie zobowiązanego nie zostało spełnione na zasadzie potrącenia wzajemnych roszczeń. Wierzyciel stwierdził bowiem, że udziały członkowskie skarżącego w Spółdzielni na dzień złożenia przez pisma z [...] września 2017r. w sprawie potrącenia nie były wymagalne, co wynika z art. 26 ustawy Prawo Spółdzielcze i § 13 Statutu Spółdzielni Mleczarskiej "M.". Skoro wypłata udziałów byłego członka, jak i zwrot wypłat przekraczających udziały obowiązkowe nie były wymagalne, nie musiały być potrącone. Tym bardziej, że złożenie oświadczenia o dokonanie potrącenia nie jest tożsame z potrąceniem. Muszą być bowiem spełnione wszystkie przesłanki aby zastosowanie instytucji potrącenia miało miejsce. Organ zauważył przy tym, że w przypadku gdyby potrącenie miało miejsce zobowiązany byłby o tym poinformowany. Podkreślono, że zobowiązany wystąpił z członkostwa w Spółdzielni Mleczarskiej " M." [...] października 2016 r. W związku z tym, jego roszczenia o wypłatę udziałów, jak i zwrot wypłat przekraczających udziały obowiązkowe (wniosek na żądanie) nie są wymagalne. Staną się one wymagalne [...] marca 2023 r. Z tych względów zarzut zobowiązanego uznano za bezpodstawny.

Organ odwoławczy nie podzielił opinii pełnomocnika, że organ egzekucyjny wydał postanowienie pomimo braku odniesienia się wierzyciela do kwestii nadpłat w udziałach oraz formularza ugody. Wskazał, że podstawą zarzutu była kwestia wygaśnięcia zobowiązania objętego tytułem wykonawczym nr [...] poprzez potrącenie. Organ stwierdził, że wierzyciel wypowiedział się w tym zakresie stwierdzając, że roszczenie o wypłatę było niewymagalne. W związku z tym wierzyciel nie miał obowiązku wypłaty udziałów, jak i zwrotu wypłat przekraczających udziały obowiązkowe przed 31 marca 2023 r. (§ 13 Statutu Spółdzielni "M."). Za bez znaczenia dla sprawy organ uznał kwestię formularza ugody z [...] października 2017 r. przedstawionej skarżącemu przez Spółdzielnię. Spółdzielnia Mleczarska przedstawiła skarżącemu propozycję ugody w zakresie pokrycia III raty kary za przekroczenie kwoty mlecznej w roku kwotowym 2014/2015. Była to jednak jedynie propozycja przewidująca polubowny sposób rozliczenia, z której skarżący nie skorzystał.

Podsumowując Dyrektor IAS stwierdził, że stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążące także dla organu odwoławczego sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstaw do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela.

10. Skarżący, działając przez pełnomocnika, wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzucił mu naruszenie:

- art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie przez organ egzekucyjny, że stanowisko Rady Nadzorczej wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego z [...] listopada 2019 r. posiada przymiot ostatecznego postanowienia,

- art. 7, 77 k.p.a. w zw. z art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, 2 6 i 7 u.p.e.a. poprzez wydanie przez organ postanowienia z [...] lutego 2020 r., w sytuacji braku uzyskania przez organ egzekucyjny od wierzyciela postanowienia przedstawiającego ostateczne stanowisko w sprawie, z odniesieniem się do wszystkich zarzutów i ich uzasadnienia;

- art. 20 w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie decyzją administracyjną sprawy będącej sprawą cywilną, a tym samym naruszenie właściwości rzeczowej organu;

- art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7 u.p.e.a w zw z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i jego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny, uniemożliwiający wydanie postanowienia co do istoty sprawy ze względu na braki w materiale dowodowym;

- art. 124 k.p.a. poprzez wydanie przez pracownika organu II instancji tj. P. P. zastępcę Dyrektora bez przedłożenia stosownego upoważnienia dla tego pracownika sporządzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, co stanowi rażące naruszenie prawa;

- art. 127 § 1, art. 128, art. 140 w zw. z art. 144 i art. 15 k.p.a. poprzez ograniczenie się w sprawie jedynie do polemiki z treścią zażalenia wniesionego przez skarżącego, co skutkowało brakiem dwuinstancyjnego zbadania sprawy;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ decyzji, co do której zachodziły podstawy do jej uchylenia.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi zaakcentowano, że pismo wierzyciela z [...] listopada 2019 r. nie ma formy postanowienia i nie posiada przymiotu ostateczności. Ponadto wierzyciel bezpodstawnie nie uznał oświadczenia skarżącego o potrąceniu wierzytelności. Podkreślono, że roszczenie skarżącego było wymagalne. Od 2012 r. skarżący miał w Spółdzielni nadpłatę kwoty udziałów spółdzielczych, lecz pomimo to wierzyciel wciąż pobierał od niego kwoty na pokrycie już pokrytych wkładów. Skarżącemu przysługuje roszczenie o zwrot nadpłat udziałowych, a jeżeli wierzyciel/uczestnik ma jakiekolwiek roszczenia wobec zobowiązanego, to powinien je - ze względu na złożone oświadczenie o potrąceniu - zaspokoić z tej nadpłaty.

Skarżący stoi na stanowisku, że jego spór z wierzycielem ma charakter cywilnoprawny. Jego zdaniem, przyznał to sam wierzyciel przesyłając projekt ugody, w którym skorzystano z cywilistycznej konstrukcji potrącenia. To samo świadczenie nie może być jednocześnie świadczeniem cywilnoprawnym i publicznoprawnym (podatkowym), w zależności od uznania wierzyciela.

Skarżący wskazuje, że organ egzekucyjny wydał postanowienie odnośnie zarzutów zobowiązanego w sytuacji całkowitego braku odniesienia się przez wierzyciela do tego zarzutu (co do nadpłat oraz formularza ugody).

11. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

12. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej powołana jako: p.p.s.a.), sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

13. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Analiza akt sprawy i treści zaskarżonego postanowienia prowadzą, w ocenie sądu, do wniosku, że rozstrzygnięcie organu było prawidłowe. Przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie była poprawność prowadzonego w stosunku do skarżącego postępowania egzekucyjnego, w szczególności zaś to, czy podniesione przez niego zarzuty dotyczące toczącego się postępowania są usprawiedliwione.

14. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. C. Kulesza, Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX, 2010).

15. W niniejszej sprawie podniesione zarzuty dotyczą postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z [...] lutego 2019 r., wystawionego przez Spółdzielnię Mleczarską "M." w G. celem wyegzekwowania opłaty wyrównawczej z tytułu przekroczenia kwoty mlecznej w roku kwotowym 2014/2015 w wysokości należności głównej 11.211,55 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Prawną podstawę zarzutów stanowią przepisy art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 7 u.p.e.a. W skardze do sądu skarżący kwestionuje ostateczność stanowiska Rady Nadzorczej wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego oraz trafność rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, przede wszystkim podnosi jednak okoliczność niedopuszczalności egzekucji i rozstrzygnięcia przez organ sprawy będącej sprawą cywilną.

16. W pierwszej kolejności należało zatem rozstrzygnąć, czy istniała podstawa prawna do tego, aby. postępowanie to toczyło się w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jak już wskazano, należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] wynika z tytułu przekroczenia przez skarżącego kwoty mlecznej w roku kwotowym 2014/2015 ustalonej w decyzji Dyrektora OT ARR w B. z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w łącznej wysokości 33.637,55 zł. Decyzją Dyrektora OT ARR w B. z [...] września 2015 nr [...] ww. kwota została podzielona na 3 raty. Skarżący uregulował dwie pierwsze raty, lecz nie uregulował III raty w wysokości 11.211,55 zł.

Pismem z [...] września 2017 r. skarżący zwrócił się do Spółdzielni o potrącenie powyższej kwoty z posiadanych udziałów członkowskich w tej Spółdzielni. W odpowiedzi Spółdzielnia pismem z [...] października 2017 r. przesłała skarżącemu propozycję ugody, przewidującej polubowny sposób rozliczenia należności, wskazując, że propozycja ta jest aktualna do [...] października 2017 r. Ugoda przewidywała zapłatę przez skarżącego na rzecz Spółdzielni kwoty 16.500 zł, która to kwota miała objąć III ratę kary wraz z należnymi odsetkami. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie przyjął warunków zaproponowanej ugody. W tej sytuacji w dniu [...] października 2017 r. wierzyciel wystawił upomnienie nr [...], które doręczono skarżącemu [...] października 2017 r. Następnie wierzyciel wystawił [...] lutego 2019 r. tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę należności głównej - 11.211,55 zł wraz z odsetkami za zwłokę od [...] października 2017 r.

Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z obowiązującymi przepisami karę za nadprodukcję mleka przez dostawcę do ARR musi uregulować podmiot skupujący, czyli Spółdzielnia, której następnie zobowiązany winien zwrócić kwotę całej kary.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w brzmieniu obowiązującym do 2 października 2015 r., w odniesieniu do dostawców hurtowych właściwi miejscowo dyrektorzy oddziałów terenowych Agencji do dnia 15 września, na podstawie informacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 5 ustalają, w drodze decyzji, po uwzględnieniu krajowego współczynnika relokacji, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1, wysokość należnych opłat. Decyzja ta podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 36 ust. 5 ustawy). Zgodnie z art. 36 ust. 2 tej ustawy, dostawca hurtowy, w terminie określonym w art. 15 ust. 1 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 załącznika, jest obowiązany do wniesienia podmiotowi skupującemu opłaty ustalonej w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 2. Przepis art. 36 ust. 4 ustawy stanowi, że jeżeli dostawca hurtowy nie przekazał podmiotowi skupującemu w całości opłaty, podmiot skupujący może rozłożyć opłatę na raty. Natomiast stosownie do art. 36 ust. 6 tej ustawy upoważnionym do żądania wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej, obowiązku wynikającego z decyzji o której mowa w ust. 1 pkt 2, jest podmiot skupujący wskazany w tej decyzji. Z mocy art. 40 ust. 3 ww. ustawy, do egzekucji należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Wprawdzie, jak prawidłowo zauważył organ, z dniem 3 października 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 lipca 2015r. o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1419), która uchyliła rozdział 2 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, w tym przepis art. 36 ww. ustawy. Z przepisów przejściowych wynika jednak, że do postępowań w sprawach indywidualnych związanych z kwotowaniem produkcji mleka, rozstrzyganych w drodze decyzji a także do rozliczenia przez Agencję Rynku Rolnego roku kwotowego 2014/2015, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 18 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej). Przyjąć zatem należy, że skoro ustawodawca dopuścił na mocy przepisu przejściowego (art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej) możliwość wydawania, w trybie art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, decyzji ustalających wysokość opłat z tytułu przekroczenia indywidualnej kwoty mlecznej w momencie, gdy system kwot mlecznych nie obowiązuje, tym samym umożliwił także egzekucję tych należności. Rację należy przyznać organowi, że w przeciwnym razie decyzje wydane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w praktyce nie podlegałyby wykonaniu. Istniała zatem podstawa do tego, aby ustalić wysokość opłat z tytułu przekroczenia indywidualnej kwoty mlecznej w drodze decyzji, której z kolei przymusowe wykonanie następuje na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że wierzyciel posiadał podstawę prawną do wydania decyzji ustalającej skarżącemu wysokość kwoty mlecznej, jak też do rozłożenia tej płatności na raty, a następnie do egzekwowania należności w drodze egzekucji administracyjnej.

Oceny tej nie zmienia podnoszona przez skarżącego i niekwestionowana przez Spółdzielnię okoliczność, że skarżący posiada nieprzedawnioną wierzytelność wobec Spółdzielni. Skarżący uważa, że wierzytelności te powinny zostać potrącone i nie powinno toczyć się postępowanie egzekucyjne. Spółdzielnia wskazuje natomiast, że wierzytelność skarżącego nie jest jeszcze wymagalna, powołując się w tym zakresie na brzmienie § 13 statutu Spółdzielni. Należy przyznać rację stronie skarżącej, że kwestia wzajemnych roszczeń, ich wymagalności i możliwości potrącenia, należy do sfery prawa cywilnego. Przepis art. 498 ustawy Kodeks cywilny reguluje kwestię potrącenia wierzytelności, stanowiąc w § 1, że gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

Przytoczony przepis daje skarżącemu podstawę do wystąpienia do sądu powszechnego z odpowiednim roszczeniem. To sąd powszechny jest właściwy do ustalenia spornej pomiędzy skarżącym a Spółdzielnią kwestii wymagalności jego roszczenia wobec Spółdzielni. Z akt sprawy nie wynika, aby postępowanie takie zostało wszczęte, a ponadto nie budzi wątpliwości, że pomimo podjętej próby ugodowego załatwienia sporu, ostatecznie do ugody pomiędzy skarżącym a Spółdzielnią nie doszło.

Wystąpienie w sprawie aspektu cywilnoprawnego (możliwość potrącenia, próba ugodowego załatwienia sporu) nie jest przeszkodą do tego, by w sytuacji, gdy istnieje ku temu podstawa prawna, wydać w sprawie decyzję czy też ją egzekwować w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W sprawie niewątpliwie istniała podstawa prawna do wydania przez Dyrektora OT Agencji Rynku Rolnego decyzji wobec skarżącego jako dostawcy hurtowego, jak też, wobec jej niewykonania w sposób dobrowolny, do prowadzenia egzekucji. Przyjąć też należy, że w sytuacji sporu co do kwestii wymagalności wierzytelności wzajemnej dłużnika, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego badania tej kwestii, lecz jest w tym zakresie związany stanowiskiem wierzyciela.

Ze stanowiska wierzyciela wynika natomiast, że roszczenie zobowiązanego nie zostało spełnione na zasadzie potrącenia wzajemnych roszczeń. Wierzyciel twierdzi, że udziały członkowskie skarżącego w Spółdzielni na dzień złożenia przez skarżącego pisma z [...] września 2017r. w sprawie potrącenia nie były wymagalne. Twierdzenie Spółdzielni znajduje potwierdzenie w statucie Spółdzielni. W § 13 ust. 1 i 2 tego statutu wskazano, że udziały byłego członka, jak również zwrot wpłat przekraczających udziały obowiązkowe (na żądanie członka) wypłaca się na podstawie zatwierdzonego sprawozdania finansowego tego roku, w którym członek przestał należeć do Spółdzielni lub złożył wniosek o zwrot wpłat przekraczających udziały obowiązkowe. Wypłata następuje do [...] marca, po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym nastąpiło zatwierdzenie sprawozdania finansowego za rok ustania członkostwa. Zarząd w porozumieniu z Radą Nadzorczą, przy uwzględnieniu sytuacji ekonomicznej Spółdzielni, może ustalić zasady wcześniejszej wypłaty udziałów – jednorazowo lub w ratach (ust. 1). Spółdzielnia może potrącić przy wypłacie udziałów roszczenie wzajemne bez względu na termin ich wymagalności (ust. 2). Dodatkowo organu ustalił, że skarżący wystąpił ze Spółdzielni [...] października 2016 r. Zatwierdzenie sprawozdania finansowego Spółdzielni za 2016 r. następuje w 2017 r., a zatem, na podstawie § 13 statutu Spółdzielni, roszczenie o wypłatę udziałów stanie się wymagalne dopiero [...] marca 2023 r. Niewątpliwie statut Spółdzielni przewiduje możliwość wcześniejszego potrącenia przez Spółdzielnię swojej wierzytelności, bez względu na termin wymagalności. Jest to jednak tylko uprawnienie Spółdzielni, które po stronie skarżącego nie rodzi roszczenia o takie wcześniejsze potrącenie. Ze stanowiska wierzyciela wynika natomiast jednoznacznie, że potrącenie takie nie zostało przez Spółdzielnię dokonane. Dla oceny tej kwestii bez znaczenia pozostaje fakt, że Spółdzielnia zaproponowała skarżącemu ugodę i to, w jaki sposób propozycja ta została przez niego oceniona. Z punktu widzenia istnienia zobowiązania istotne jest to, że do potrącenia wzajemnych wierzytelności nie doszło. Zatem ma rację organ, że skoro wypłata udziałów byłego członka, jak i zwrot wypłat przekraczających udziały obowiązkowe nie były wymagalne, nie musiały być potrącone.

Niezależnie od tych ustaleń podkreślić należy, że nawet gdyby organ egzekucyjny odmiennie niż wierzyciel ocenił kwestię wymagalności roszczenia skarżącego wobec Spółdzielni, to byłby związany w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela.

W tych okolicznościach za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego wygaśnięcia obowiązku i niedopuszczalności egzekucji z uwagi na to, że sprawa ma charakter sprawy cywilnej.

17. Strona skarżąca zarzuca, że stanowisko Rady Nadzorczej Spółdzielni Mleczarskiej wyrażające ostateczne stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów nie posiada przymiotu ostatecznego postanowienia, gdyż nie posiada formy przepisanej prawem, w tym czytelnego podpisu oraz nie zawiera analizy zarzutów. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów następuje po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu na podstawie dokonanej analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w postanowieniu należy uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że organ egzekucyjny wydał postanowienie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Sąd zgadza się z organem, że o posiadaniu przymiotu postanowienia nie przesądza nazwa aktu czy jej brak, lecz jego treść. Wniosek taki płynie z utrwalonego stanowiska sądów administracyjnych (tak np. wyrok WSA w Łodzi z 20 maja 2020 r., II SA/Łd 184/20). Zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać; oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Postanowienie powinno zawierać zaś uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Zgodzić się trzeba że ostateczne stanowisko wierzyciela zawiera ww. elementy. Rada Nadzorcza w swoim ostatecznym stanowisku z [...] listopada 2019 r. zawarła datę wydania, oznaczenie strony, powołała podstawę prawną, rozstrzygnęła odnośnie wszystkich zarzutów (cztery z nich uznając za niezasadne, jeden zaś – odnośnie naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. – za zasadny). Stanowisko to nie zawiera pouczenia o środku zaskarżenia, jednak jest to usprawiedliwione, gdyż na ostateczne stanowisko wierzyciela nie przysługuje żaden środek zaskarżenia ani skarga do sądu administracyjnego. Stanowisko zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska – podpisane zostało przez Przewodniczącego Rady Nadzorczej J. Z. Jak prawidłowo zauważył organ, na mocy uchwały z 2 października 2019 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni upoważniła przewodniczącego do zajęcia stanowiska w imieniu Rady w sprawie skarżącego.

18. Sąd zgadza się z organem, że stanowisko wierzyciela odnosiło się do wszystkich zgłoszonych zarzutów, w tym Rada Nadzorcza wypowiedziała się w zakresie dopuszczenia i przeprowadzenie dowodu z pkt 1 – 10 zażalenia. Istotnie, na stronie 2 stanowiska z [...] listopada 2019 r. Rada Nadzorcza stwierdziła, że "w zakresie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu pkt 1 – 10 zażalenia Rada Nadzorcza stoi na stanowisku ich niedopuszczenia w niniejszej sprawie".

19. W ocenie sądu materiał w sprawie został zabrany w stopniu wystarczającym. Rację ma organ, że brak było podstaw do występowania o dodatkowy materiał dowodowy w sprawie. Sąd nie dostrzega kwestii, które pozostałyby niewyjaśnione. W sytuacji, gdy organ egzekucyjny uzyskał stanowisko wierzyciela, w którym wierzyciel odniósł się do wszystkich spornych kwestii, brak było podstaw do występowania do niego o dalszy materiał dowodowy, tym bardziej, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela.

20. Za niezasadny sąd uznaje zarzut skargi naruszenia art. 124 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez pracownika organu bez przedłożenia stosownego upoważnienia. Jak wskazuje organ w odpowiedzi na skargę – postanowienie podpisał zastępca Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w którego zakresie obowiązków jest podpisywanie postanowień wydawanych z upoważnienia Dyrektora IAS w B. Wynika to również z pieczęci widniejącej na postanowieniu "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z upoważnienia P. P.". W takiej sytuacji nie istnieje wymóg załączenia do postanowienia upoważnienia potwierdzającego uprawnienie do wydawania postanowień w imieniu organu.

21. W ocenie sądu nie jest trafny zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności. Jak zasadnie wskazuje skarżący, zasada ta polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wbrew jednak twierdzeniu skargi Dyrektor IAS rozpoznał i rozstrzygnął sprawę po raz drugi, przedstawił wszystkie istotne w sprawie fakty, dokonał ich prawnej analizy, jak też odniósł się do wszystkich zarzutów zażalenia. Oparł się przy tym zarówno na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak też dodatkowo wystąpił do Spółdzielni o przesłanie statutu, którego postanowienia zostały poddane ocenie w zaskarżonym do sądu rozstrzygnięciu.

22. Uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.