Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1353/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, 157 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej delegowanego do Prokuratury Okręgowej w N.– P. D. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 lipca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26.07. 2017 r. znak [...] na podstawie art. 104 i art.105 w związku z art.28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017r poz. 1257, dalej k.p.a.), art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U z 2016r. poz. 2147 ze zm., dalej u.g.n.) po rozpatrzeniu wniosku skarżącego - A. B., o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 20.07.2005 r., znak: [...] w sprawie podziału działki ew. nr [...] na działki ew. nr: [...], [...], [...] objętej księgą wieczystą Kw nr [...], położonej w Z. - umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 20.07.2005r., znak: [...]

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowieniem z dnia 31.12.2013r., znak: [...] SKO w [...] orzekło o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 20.07.2005r., znak: [...] w sprawie podziału działki ew. nr [...] na działki ew. nr: [...], [...] i [...] objętej księgą wieczystą Kw nr [...], położonej w Z.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wnioskodawcy nie mogą skutecznie żądać stwierdzenia nieważności w/w decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 20.07.2005r., znak: [...], gdyż nie są i nie byli stronami postępowania w sprawie zatwierdzonego tą decyzją podziału działki nr [...]. Skarżący nie udowodnił, że przysługuje mu (w dacie wydania decyzji ani obecnie) do nieruchomości objętej ww. decyzją jakiekolwiek prawo rzeczowe, a zatem w świetle ww. wyjaśnień należy uznać, że nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji.

Pismem z dnia 17.01.2014r. skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniając zalecenia zawarte w wyroku WSA w Krakowie z dnia 28.10.2014r., sygn. akt II SA/Kr 432/14 (do innej sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 20.07.2005r., znak: [...] w sprawie podziału działki ew. nr [...] na działki ew. nr: [...] i [...], objętej księgą wieczystą Kw nr [...], położonej w Z.) - w którym Sąd stwierdził, że organ nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej byłemu właścicielowi, z powołaniem się na to, że nie był stroną tego postępowania - zapoznało się ponownie z materiałem dowodowym sprawy i stwierdziło, że nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania i dlatego postanowieniem z dnia 30.05.2016r., znak: [...] uchyliło postanowienie Kolegium z dnia 31.12.2013r., znak: [...]

Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w piśmie z dnia 10.2015r znak [...] Kolegium powołując się na powyższy wyrok poinformowało skarżącego, że toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta Z. jak również wezwało skarżącego do wskazania - w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia - adresów wszystkich spadkobierców po zmarłym Z. B., wskazanych w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].10.1985r. sygn. akt [...] tj. I. B., M. K. i T. B.. Kolegium wezwało również do dołączenia postanowienia o nabyciu spadku po J. K. oraz do wskazania adresów jej spadkobierców. Jednocześnie Kolegium zwróciło się o udzielenie pisemnej informacji, czy toczy się obecnie i przed którym organem jakiekolwiek postępowanie zmierzające do odzyskania ww. nieruchomości.

W wyniku podjętych czynności zmierzających do ustalenia, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 20.07.2005r., znak: [...] w sprawie podziału działki ew. nr [...] na działki ew. nr: [...], [...], [...] objętej księgą wieczystą Kw nr [...], położonej w Z. Kolegium doszło do przekonania, że wnioskodawcy nie przysługuje interes prawny w postępowaniu, którego wszczęcia się domaga.

W szczególności Kolegium miało na uwadze, że zgodnie z regułą zawartą w art. 157 § 2 postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Powołany przepis winien być interpretowany w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, które wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji oraz normują inicjatywę co do powstania stosunku prawnego określonej treści. Stosownie do treści art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. O tym czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony przesądzają zatem przepisy prawa materialnego.

Kolegium ponownie stwierdziło, że postępowanie o zatwierdzenie wstępnego projektu podziału działki ew. nr [...] położonej w Z. zostało wszczęte na wniosek jej właściciela tj. Skarb Państwa - Starostę Powiatu [...], który z tytułu własności do ww. nieruchomości wywodził swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Podmiot ten był zatem jedyną stroną w sprawie, brał czynny udział w postępowaniu i jemu, zgodnie z dyspozycją art. 28 k.p.a. w związku z art. 97 ustawy o gospodarce nieruchomościami przysługuje obecnie prawo inicjowania nadzwyczajnego postępowania w stosunku do wydanej ówcześnie decyzji zatwierdzającej podział w/w nieruchomości. W ocenie organu nie ulega także wątpliwości, że krąg stron postępowania dot. zatwierdzenia podziału nieruchomości nie ogranicza się tylko do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, lecz jest związany z interesem prawnym, który w każdym przypadku należy wykazać i udowodnić.

Mając na uwadze zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28.10.2014r., sygn. akt II SA/Kr 432/14, który uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcie Kolegium w identycznej sprawie, gdyż stwierdził, że zaskarżona decyzja dotyczyła nieruchomości będącej przedmiotem roszczenia o jej zwrot, a zatem jej poprzedni właściciel staje się stroną we wszystkich orzeczeniach wydawanych w sprawie tej nieruchomości. Kolegium podjęło zatem kroki zmierzające do ustalenia, czy toczy się jakiekolwiek postępowanie, a jeśli tak to przed którym organem (z wniosku skarżącego lub innej osoby) zmierzające do odzyskania ww. nieruchomości.

Skarżący nie udzielał w tym przedmiocie jednoznacznej odpowiedzi, dopiero w piśmie z dnia 15.12.2016r., (nota bene skierowanym do WSA w Krakowie) stwierdził wprost, że postępowanie sądowe o zwrot działek prawdopodobnie będzie toczyć w przyszłym roku.

W ocenie Kolegium w tej sytuacji nie można uznać, że skarżącemu oraz reprezentowanej przez niego L. K. przysługuje interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 20.07.2005r., znak: [...] w sprawie podziału działki ew. nr [...] na działki ew. nr: [...], [...], [...] objętej księgą wieczystą Kw nr [...], położonej w Z.

Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że sytuacja przedstawiałaby się zgoła inaczej, gdyby wnioskodawcy wykazali, że toczy się postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej (objętej ww. decyzją), gdyż wtedy realizacja ich roszczeń do nieruchomości stanowiącej uprzednio własność ich poprzedników prawnych przemawiałaby za koniecznością zapewnienia im przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym weryfikacji decyzji dotyczącej podziału nieruchomości, o której zwrot się ubiegają. Brak jednak podjęcia przez nich kroków zmierzających do wszczęcia postępowania mającego na celu odzyskanie ww. nieruchomości powoduje, że na tym etapie postępowania wnioskodawcom nie przysługuje jeszcze żaden interes prawny w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 20.07.2005 r., znak: [...] w sprawie podziału działki ew. nr [...].

W tym stanie faktycznym Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania w znaczeniu podmiotowym, gdyż wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez osobę, której nie przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na niniejszą decyzję wniósł skarżący A. B..

Skarżący zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż nie posiada on interesu prawnego we wszczęciu postępowania, którego się domaga, a to wobec braku poinformowania przez niego organu o toczącym się postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości będącej przedmiotem decyzji podziałowej Burmistrza Miasta Z. z dnia 20 lipca 2005 r. znak: [...], podczas gdy interes prawny skarżącego wywodzić należy z samego faktu zaktualizowania się przesłanek dla zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w rozumieniu art. 136 w zw. z 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. faktu uznania nieruchomości za zbędną dla celu wywłaszczenia.

Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpoznania;

Skarżący wskazał na wyrok z dnia 28 października 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 432/14 wydanym tożsamej sprawie, a dotyczącym działek sąsiadujących z działką ew. nr [...]. Zdaniem skarżącego trudno w tej sytuacji, uznać za prawidłowe twierdzenie organu, aby to wszczęcie postępowania o zwrot nieruchomości generowało interes prawny strony w żądaniu wszczęcia postępowania o jej podział. Wynik postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości może mieć bowiem bezpośredni wpływ sytuację prawną byłych właścicieli, gdyż rozstrzygnięcie w tej sprawie może mieć wpływ na realizację ich roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a nawet w ogóle na podjęcie decyzji przez byłych właścicieli o samym wszczęciu postępowania o jej zwrot lub rezygnacji z tego roszczenia w razie jego nieopłacalności gdy rozdrobnione działki przestają mieć dla nich znaczenie ekonomiczne. W ocenie skarżącego nie ulega wątpliwości, iż skarżący zgodnie z art. 28 k.p.a. jest stroną tegoż postępowania, a zatem umorzenie postępowania stanowi naruszenie obowiązujących przepisów i unikanie przez SKO merytorycznego rozstrzygania sprawy.

Skarżący wskazał, iż w Sądzie toczy się już sprawa z jego skargi w przedmiocie przewlekłości postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją, co w jego ocenie po raz kolejny świadczy o całkowitym braku poszanowania przez SKO obowiązującego porządku prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty.

W niniejszej sprawie sąd rozpoznaje skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 20.07.2005 r. , a dotyczącej podziału działki nr [...] położonej w Z., z tego powodu, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania wynikająca z faktu, że wniosek złożony w tej sprawie nie pochodził od podmiotu, któremu przysługuje przymiot strony postępowania.

Analiza akt postępowania i podjęte w jego toku czynności doprowadziły do stwierdzenia, że wydana w sprawie decyzja, poddana kontroli Sądu, jest prawidłowa i nie zachodzą żadne przesłanki do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności zważyć należy, że organ, po wszczęciu postępowania, podjął wszelkie niezbędne kroki by ustalić, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o podział nieruchomości pochodzi od uprawnionego podmiotu. Przy czym podkreślić należy, że okoliczność tę winien wykazać sam skarżący. Stosownie bowiem do treści art. 28 k.p.a stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym więc czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony przesądzają przepisy prawa materialnego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, gdy postępowanie o podział nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wszczęte zostało na wniosek jej właściciela tj. Skarb Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu [...]. Podmiot ten był zarazem jedyną stroną tego postępowania wobec braku innych uprawnionych podmiotów. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w tej sprawie przez Burmistrza Miasta Z. wystąpił skarżący A. B. podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość jest przedmiotem roszczeń o zwrot na rzecz spadkobierców poprzednich jej właścicieli.

Zgodnie z art. 157§2 k.p.a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jak słusznie podkreśla organ, zależy od uprzedniej kontroli przez organ , czy zachodzą formalne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Skoro zatem doszło do wszczęcia postępowania, następną obligatoryjną czynnością organu było ustalenie, czy A. B. i innym reprezentowanym przez niego osobom przysługuje przymiot strony. Słusznie bowiem organ miał na uwadze, że dla wykazania istnienia interesu prawnego skarżącego w niniejszym postępowaniu nie jest wystarczające powoływanie się na przysługujące roszczenie o zwrot nieruchomości. Należało bowiem wykazać po pierwsze, że jest się spadkobiercą byłego właściciela i po drugie, że zostało wszczęte i toczy się postępowanie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz tych osób, które domagają się stwierdzenia nieważności decyzji. Z okoliczności sprawy wynika ponad wszelką wątpliwość, że skarżący w toku postępowania, pomimo stosownych wezwań, nie wykazał by w dacie wydania zaskarżonej decyzji toczyło się z jego wniosku lub innych osób postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Należy w tym miejscu przytoczyć w całości stanowisko organu, że " nie ulega wątpliwości, że sytuacja przedstawiałaby się zgoła inaczej, gdyby wnioskodawcy wykazali, że toczy się postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (objętej ww. decyzją), gdyż wtedy realizacja ich roszczeń do nieruchomości stanowiącej uprzednio własność ich poprzedników prawnych przemawiałaby za koniecznością zapewnienia im przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym weryfikacji decyzji dotyczącej podziału nieruchomości, o której zwrot się ubiegają." Jest to stanowisko trafne, w całości podzielane przez skład orzekający. Powyższe względy decydują o bezzasadności zarzutów skargi, co w konsekwencji spowodowało jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Na marginesie należy jedynie dodać, że w powoływanym wyroku w sprawie II SA/Kr 432/14 tut. Sąd ten wskazał, że "wynik postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli, gdyż rozstrzygnięcie w tej sprawie może mieć wpływ na realizacje ich roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Inaczej rzecz ujmując, ich interes prawny wiąże się z dochodzeniem roszczeń o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie a dnia 13 czerwca 2006 e. I SA/Wa 58/06)". Pogląd ten jest więc zbieżny ze stanowiskiem prezentowanym w niniejszym postępowaniu, że dla przyjęcia istnienia interesu prawnego w tym postępowaniu niezbędne było wykazanie, że skarżący realizuje swoje roszczenie w toczącym się już postępowaniu o zwrot nieruchomości. A tego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, co wyżej już podniesiono, nie uczynił. Treść pisma skarżącego z dnia 15 .12.2016 r. jednoznacznie wskazuje, że takie postępowanie się nie toczy.

Z wyżej naprowadzonych powodów Sąd orzekł jak w sentencji biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 151 p.p.s.a.