Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1210/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6339 Inne o symbolu podstawowym 633
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 9 ust. 1 pkt 14,  art. 76 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi R.L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w związku z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), dalej: "ustawa o promocji zatrudnienia (...)", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez R. L. nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla osoby bezrobotnej w kwocie 797,90 zł brutto, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

R. L. w dniu [...] października 2016 r. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy W. jako osoba bezrobotna.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...]Prezydent W. orzekł o uznaniu R. L. z dniem [...] października 2016 r. za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] stycznia 2017 r. włącznie w wysokości 997,40 zł brutto miesięcznie oraz od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] października 2017 r. w wysokości 783,20 zł brutto miesięcznie.

W dniu [...] lutego 2017 r. Urząd Pracy W. wygenerował dokument [...], z którego wynikało, iż R. L. od dnia [...] grudnia 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług przez płatnika składek o numerze NIP [...].

W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Prezydent W., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 i ust. 4ca ustawy o promocji zatrudnienia (...), art. 104 k.p.a., orzekł o utracie przez R. L. statusu osoby bezrobotnej oraz o utracie prawa do zasiłku z dniem [...] grudnia 2016 r. z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej).

Pismem z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] Prezydent W. zawiadomił R. L. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego z Funduszu Pracy wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości 797,90 zł brutto za okres od [...] grudnia 2016 r. do [...] grudnia 2016 r.,

Następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], Prezydent W. orzekł o obowiązku zwrotu przez R. L. nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 797,90 zł - w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Od decyzji tej R. L. złożył odwołanie do Wojewody [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub umorzenie postępowania w całości.

Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.

Motywując powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. organ odwoławczy powołał art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Zaznaczył, że decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Prezydent W. orzekł o uznaniu R. L. z dniem [...] października 2016 r. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu mu prawa do zasiłku. Następnie, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], Prezydent W. orzekł o utracie przez wyżej wymienionego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] grudnia 2016 r. z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). Decyzja ta stała się ostateczna w toku instancyjnym. Ostateczność decyzji skutkuje wywarciem określonych skutków prawnych nie tylko dla zakończonego decyzją postępowania, ale również dla innych postępowań. Tym samym zostały spełnione przesłanki ustawowe, na podstawie których powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnego) za okres od dnia [...] grudnia 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. Wymieniony podjął bowiem inną pracę zarobkową. Zasiłek wypłacony za ten okres jest świadczeniem nienależnym, gdyż ustało prawo do jego pobierania. Okolicznością uzasadniającą ustanie tego prawa jest właśnie podjęcie zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), a tym samym niespełnianie przesłanek niezbędnych do posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku i związana z tym utrata tychże uprawnień.

Organ odwoławczy zaznaczył, że R. L. był świadomy, iż status osoby bezrobotnej, a co za tym idzie wszelkie uprawnienia z tym związane, może posiadać jedynie osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, czego dowodem jest oświadczenie złożone w dniu rejestracji w karcie rejestracyjnej bezrobotnego.

Organ odwoławczy wskazał, że z dokumentacji sprawy wynika, iż wymienionemu został przyznany zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 120% zasiłku podstawowego miesięcznie, tj. za miesiąc grudzień w wysokości 997,40 zł brutto. Ponieważ utrata statusu bezrobotnego i zasiłku nastąpiła z dniem [...] grudnia 2016r., wymieniony zobowiązany jest do zwrotu zasiłku wypłaconego za okres: [...] grudnia 2016 r. - [...] grudnia 2016 r. (24 dni) co daje kwotę brutto 797,90 zł (w tym zasiłek netto 851,63 zł : 30 dni = 28,387 zł x 24 dni = 681,30 zł; podatek pobrany 56 zł : 30 dni = 1,866 zł x 24 dni = 44,80 zł; składka na ubezpieczenie zdrowotne 89,77 zł : 30 dni = 2,99 zł x 24 dni = 71,80 zł).

Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. R. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania tj. :

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji brak wykorzystania wszelkich dostępnych środków dowodowych,

- art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione, iż doszło do wypłacenia nienależnego zasiłku dla bezrobotnych,

- art. 1 pkt. 1 k.p.a. przez przyjęcie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym wypłata rzekomo nienależnego zasiłku dla bezrobotnych stanowi sprawę administracyjną a przez to winna być rozpoznawana w postępowaniu administracyjnym,

- art. 896 § 1 i § 2 w zw. z art. 885 w zw. z art. 902 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016, poz. 1822 ze zm.), dalej: "k.p.c.", w zw. z art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż zajęcie wierzytelności (zasiłku dla bezrobotnych) przyznanego poprzednią decyzją administracyjną obejmuje również wierzytelności przyszłe, w tym powstałe w wyniku wydania kolejnej decyzji administracyjnej, mimo, iż w dniu doręczenia trzeciodłużnikowi dokumentu zajęcia wierzytelność nie istniała,

b) naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji orzekającej o zwrocie zasiłku w sytuacji, gdy w przedmiotowym stanie faktycznym rozstrzygnięcie administracyjne winno zostać wydane wobec Komornika sądowego lub K. P., T. P., A. P.,

- art. 76 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy sprawa winna być rozpoznawana przez sąd powszechny, a ewentualną podstawą roszczenia mogą być przepisy o nienależnym świadczeniu,

- art. 76 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy w zw. z art. 409 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.), dalej: "k.c.", w zw. z art. 410 § 1 k.c. przez orzeczenie zwrotu rzekomo nienależnego zasiłku dla bezrobotnych w sytuacji, gdy doszło do jego utraty (w wyniku bezprawnego przekazania go organowi egzekucyjnemu) w taki sposób, że skarżący nie jest już wzbogacony,

- art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) w zw. z art. 411 pkt 1 i 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w momencie spełniania świadczenia urząd pracy wiedział, że nie jest zobowiązany do spełnienia świadczenia w postaci wypłaty zasiłku dla bezrobotnych,

- art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) poprzez orzeczenie obowiązku zwrotu zasiłku dla bezrobotnych w tym zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę zdrowotną,

- art. 76 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy poprzez wypłatę zasiłku dla bezrobotnych sądowemu organowi egzekucyjnemu w sytuacji, gdy to świadczenie nie było zajęte, a w konsekwencji orzeczenie o obowiązku jego zwrotu w stosunku do skarżącego,

- art. 76 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy w zw. z art. 833 § 2 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż zajęcie organu egzekucyjnego dokonane w stosunku do poprzedniego zasiłku dla bezrobotnych odnosi się również do kolejnego zasiłku dla bezrobotnych,

- art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu umowy zlecenia/umowy o dzieło tylko przez jeden dzień powoduje, że osoba bezrobotna zobowiązana jest do zwrotu całego wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych, a nie proporcjonalnie do ilości dni w jakie była objęta ubezpieczeniami społecznymi z tytułu niepracowniczego "zatrudnienia",

3) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez:

- przyjęcie [...] z dnia [...] lutego 2017 r. obarczonego błędem z którego wynikało, że R. L. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych od dnia [...] grudnia 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r., podczas gdy faktycznie miało to miejsce na jeden dzień, tj. [...] grudnia 2016 r.,

- przyjęcie, iż urząd pracy wypłacił nienależny zasiłek dla bezrobotnych,

- pominięcie przez organy obu instancji okoliczności w postaci przyczynienia się organu do wypłaty rzekomo nienależnego zasiłku dla bezrobotnych, w sytuacji gdy w momencie wypłaty zasiłku dla bezrobotnych organ dysponował informacją uzyskaną z ZUS na podstawie art. 50 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

- przyjęcie, że zasiłek dla bezrobotnych wypłacany przez Urząd Pracy podlegał zajęciu przez sądowy organ egzekucyjny, a w konsekwencji winien zostać wypłacony temu organowi.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w całości.

W motywach skargi skarżący podniósł, iż Urząd Pracy błędnie uznał, że świadczenie mu należne w związku ze statusem bezrobotnego było zajęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. - Stare Miasto w P..

Wskazał, że zajęcie wierzytelności może dotyczyć tylko wierzytelności istniejącej i skonkretyzowanej. Wyjątki od tej zasady przewidziane są jedynie w regulacjach odnoszących się do egzekucji z należności za pracę (art. 880-888 k.p.c.), egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego (art. 890 k.p.c.) i egzekucji z sum płatnych periodycznie (art. 900 § 2 k.p.c.) oraz nadpłat podatkowych (art. 9022 k.p.c). Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było umożliwienie zajęcia wierzytelności przyszłych w postaci zasiłku dla bezrobotnych, to znalazłoby to odzwierciedlenie w normach prawnych regulujących ten sposób przymusowego wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym - jak w przepisach wyżej wymienionych.

Skarżący zaznaczył również, że brak skutecznego zajęcia wierzytelności w stosunku do należnego zasiłku dla bezrobotnych oznacza, że organowi egzekucyjnemu wypłacone zostało nienależne świadczenie pieniężne, a zatem wobec komornika sądowego Urząd Pracy powinien skierować sprawę na drogę sądową, a nie prowadzić postępowanie administracyjne. Zachodzi więc niedopuszczalność postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżącego, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ pominął to, że system prawny należy ujmować całościowo. Skoro zatem ustawodawca posługuje się w ustawie o promocji zatrudnienia pojęciem "nienależny zasiłek" to również przy orzekaniu o jego ewentualnym zwrocie organ powinien wziąć pod uwagę przepisy o nienależnym świadczeniu oraz wynikające z tych norm okoliczności ekskulpujące w zakresie zwrotu świadczenia, w szczególności art. 411 pkt 1 k.c.

W ocenie skarżącego, skoro w danym (miesięcznym) okresie rozliczeniowym bezrobotny był tylko jeden dzień objęty ubezpieczeniem z umowy zlecenia/dzieło, to nie mógł zostać pozbawiony zasiłku dla bezrobotnych za cały miesiąc. Niezrozumiałe jest domaganie się przez organ zwrotu kwoty zasiłku w 100% brutto, w sytuacji gdy skarżący otrzymał kwotę stanowiącą 40% przyznanego świadczenia netto i to pomniejszoną o potrącenie wynikające z zajęcia komorniczego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Obecny na rozprawie w dniu [...] maja 2018 r. R. L. złożył do akt pismo [...] z dnia [...] lutego 2017 r. oraz zaświadczenie ZUS z dnia [...] lutego 2017 r. Oświadczył również, że kolejna decyzja o przyznaniu mu statusu osoby bezrobotnej została wydana przez Urząd Pracy po złożeniu do organu ww. dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. orzekającą o obowiązku zwrotu przez R. L. nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla osoby bezrobotnej w kwocie 797,90 zł brutto.

Na wstępie zaznaczyć należy, że ww. decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), zgodnie z którym do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy m.in. wydawanie decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, stypendium, innych nienależnie pobranych świadczeń lub kosztów szkolenia i przygotowania zawodowego dorosłych finansowanych z Funduszu Pracy.

Z powyższego przepisu wynika, że dla realizacji wymienionych zadań samorządu powiatu ustawodawca przewidział władczą formę działania właściwego organu poprzez wydanie decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że niniejsza sprawa winna być rozpoznawana przez sąd powszechny. Nie mogą też odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących świadczeń nienależnych oraz przepisów Kodeksu postępowania cywilnego odnoszących się do egzekucji z zasiłków przyznawanych osobom bezrobotnym. Przepisy te nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia określony przez właściwy organ samorządu powiatu na podstawie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia (...). Tylko tak zakreślony przedmiot postępowania podlegał kontroli tutejszego Sądu. Sąd nie odnosił się do wszystkich innych podniesionych przez skarżącego kwestii, w tym zasadności zajęcia zasiłku dla bezrobotnych z tytułu egzekucji należności alimentacyjnych, o czym stanowi pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. - Stare Miasto w P. skierowane do Urzędu Pracy W. w dniu [...] listopada 2016 r.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy bezrobotnym jest osoba (...), o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a - g, lit. i, j, l oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej (...).

Bezrobotnemu, który spełnia warunki określone w art. 71 ust. 1 i 2 ww. ustawy, przysługuje zasiłek dla bezrobotnych za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy w wysokości określonej w art. 72 ustawy.

Jednocześnie, przepis art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...) przewiduje, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Przy czym art. 76 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się m.in. świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (pkt 1).

Z treści ww. przepisów wynika, że ustawodawca wprowadził obowiązek zwrotu "nienależnie pobranego świadczenia" a nie "świadczenia nienależnego", co oznacza, że pojęcia te nie są tożsame. "Świadczenie nienależne" jest pojęciem obiektywnym i występuje m.in. wówczas, gdy świadczenie zostało przyznane i wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane", to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że się ono jemu nie należy. Wspomniane rozróżnienie pojęć przyjęte zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle instytucji zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (por. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09; z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 981/10; z dnia z 4 października 2011 r. sygn. akt I OSK 762/11; publ. CBOSA). A zatem warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania i subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia (art. 76 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy).

Zgodzić należy się przy tym z organem odwoławczym, że decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (w niniejszej sprawie zasiłku dla osoby bezrobotnej) nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania zasiłku, czy zostały wypłacone świadczenia za okres po zaistnieniu tych okoliczności oraz czy pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych świadczeń.

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy w niniejszej sprawie w oparciu o dokument [...] wygenerowany w dniu [...] lutego 2017 r., skarżący od dnia [...] grudnia 2016 r. został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług - przez płatnika składek NIP [...]. W ww. dokumencie wskazany został okres ubezpieczenia od dnia [...] grudnia 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r.

Okoliczność ta legła u podstaw utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz utraty prawa do zasiłku. Mianowicie, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Prezydent W. orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz o utracie prawa do zasiłku z dniem [...] grudnia 2016 r. Jednocześnie organ nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji tej nie został złożony przez stronę środek odwoławczy. Twierdzenia skarżącego, że złożył "sprzeciw" od ww. decyzji nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, ponadto skarżący nie okazał ww. "sprzeciwu" na rozprawie w dniu [...] maja 2018 r. Skarżący utracił więc status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku w ww. dacie i tym samym nie przysługiwały mu jakiekolwiek uprawnienia dla bezrobotnych przewidziane ustawą o promocji zatrudnienia (...). Skarżący, jak sam stwierdził, ponownie uzyskał status osoby bezrobotnej po tym jak złożył do organu pismo [...] r z dnia [...] lutego 2017 r. oraz zaświadczenie ZUS z dnia [...] lutego 2017 r., a więc dopiero po [...] lutego 2017 r.

Z powyższego wynika, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2017 r. uzyskała walor ostateczności i prawomocności. W konsekwencji zasadnie ww. decyzja, jako istotny fakt prawotwórczy, stała się asumptem do podjęcia zakwestionowanej w sprawie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2017 r., utrzymanej następnie w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych) za okres od dnia [...] grudnia 2018 r. do dnia [...] grudnia 2017 r. w kwocie brutto 797,90 zł.

Przy czym podkreślić należy, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 76 ust. 1 ww. ustawy, nie ma wątpliwości, że na skarżącym ciąży obowiązek zwrotu pełnej wartości przyznanego świadczenia oraz odprowadzonych od tej kwoty innych należności, w tym zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Odprowadzenie tych należności jest obowiązkiem organu jako płatnika, ale obowiązek ten jest wykonywany za zobowiązanego, albowiem płacenie podatków i innych należności jest jego obowiązkiem. Tak więc przyznanym zasiłkiem jest nie tylko kwota, którą uprawniony otrzymuje "do ręki", ale kwota brutto, tj. łącznie z odprowadzoną przez płatnika zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 36/08, LEX nr 456735; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1811/05, LEX nr 187399).

Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, iż organ dopuścił się naruszenia art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) wydając decyzję o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 100% brutto na ww. okres. Okoliczność, że skarżący - jak wskazał - otrzymał kwotę stanowiącą 40% przyznanego świadczenia netto, pomniejszoną o potrącenie wynikające z zajęcia komorniczego z tytułu egzekucji należności alimentacyjnych, nie może mieć znaczenia dla prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Obowiązek zwrotu dotyczył bowiem kwoty brutto przyznanego skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych za okres obejmujący 24 dni miesiąca grudnia 2017 r.

Jak już wyżej wskazano, wydanie decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest uzależnione od wystąpienia dwóch przesłanek: po pierwsze - świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania, po drugie - osoba, która pobrała świadczenie była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia.

Obie ww. przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Skarżącemu wypłacony został zasiłek dla bezrobotnych za okres od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. Skarżący podejmując pracę zarobkową utracił status osoby bezrobotnej od dnia [...] grudnia 2016 r., a w konsekwencji utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący - jak sam wskazał - został ponownie zarejestrowany jako osoba bezrobotna dopiero po [...] lutego 2017 r. Zatem w okresie od dnia [...] do dnia [...] grudnia 2016 r. brak było podstaw do wypłaty skarżącemu zasiłku, do którego uprawnienie mają wyłącznie osoby posiadające status bezrobotnego. W tym stanie rzeczy nie mogą mieć znaczenia złożone na rozprawie w dniu [...] maja 2018 r. dokumenty: pismo [...] w W. z dnia [...] lutego 2017 r. o zatrudnieniu R. L. na podstawie umowy zlecenie w dniu [...] grudnia 2016 r. oraz zaświadczenie z ZUS z dnia [...] lutego 2017 r. o zgłoszeniu do obowiązkowych ubezpieczeń w dniu [...] grudnia 2016 r. Istotne jest to, że skarżący podjął w ww. dacie pracę zarobkową i utracił status osoby bezrobotnej od tej daty. Decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej jest ostateczna i prawomocna w administracyjnym toku instancji.

W niniejszej sprawie została również spełniona druga z wymienionych wyżej przesłanek. Skarżący w dacie rejestracji w Urzędzie Pracy w dniu [...] października 2016 r. został pouczony o prawach i obowiązkach bezrobotnego w oparciu o "Informację dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna" (k. 3 akt admin.). W pouczeniu tym wskazane zostały m.in.: przesłanki uznania za bezrobotnego; obowiązki bezrobotnego (w tym: obowiązek powiadomienia urzędu pracy w terminie 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej oraz utratę prawa do zasiłku; obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w związku z niespełnieniem warunków wymienionych w ustawie o promocji zatrudnienia (...) w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji w przedmiotowej sprawie wraz z przekazaną zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne); przesłanki utraty statusu bezrobotnego (w tym na skutek podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). "Informację" tę skarżący otrzymał w dniu [...] października 2016 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. Skarżący w ww. dacie podpisał również "Oświadczenie", że został pouczony m.in. o warunkach zachowania statusu bezrobotnego (k. 2 akt admin.). Oceniając treść i zakres tych dokumentów stwierdzić należy, że były one prawidłowe i czytelne i tym samym skarżący otrzymał informację pełną, jasną i nie wymagającą dokonywania jakichkolwiek interpretacji jej treści. Uznać zatem należy, że został pouczony w sposób zrozumiały o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej oraz o przesłankach zachowania tego statusu oraz zachowania prawa do zasiłku. Z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania pouczeń, ani w czasie późniejszym skarżący zgłaszał organowi, że nie rozumie pojęć: "bezrobotny", "nienależnie pobrane świadczenie", czy też obowiązków bezrobotnego i konsekwencji ich niedotrzymania. Skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem ich otrzymanie oraz zapoznanie się z treścią. Tym samym, okoliczność niezgłoszenia faktu podjęcia pracy zarobkowej obciąża negatywnymi skutkami wyłącznie skarżącego.

Jak już wyżej wskazano, unormowania art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) posiadają charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że wystąpienie okoliczności przewidzianych wskazanymi przepisami obliguje właściwy organ do wydania decyzji w oparciu o art. 9 ust. 1 pkt 14 tej ustawy.

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wobec wystąpienia wskazanych powyżej okoliczności, na organie ciążył obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w określonej kwocie. Brak jest tym samym podstaw do uznania, że organ dopuścił się naruszenia art. 76 ust. 1 i 2 ww. ustawy.

Nie można również zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Organ przeprowadził bowiem postępowanie wyjaśniające, w toku którego zebrał materiał dowodowy adekwatny do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia. Brak jest również podstaw do uznania, że organ w jakikolwiek sposób przyczynił się do zaistniałej sytuacji. Jak już wyżej wskazano, skarżący był prawidłowo pouczony o okolicznościach utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, pomimo tego jednak podjął pracę zarobkową.

Końcowo, odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii bardzo trudnej sytuacji materialnej skarżącego, na marginesie należy wskazać, że zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia (...) starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie albo - po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy - umorzyć te należności w całości albo w części jeżeli występuje jedna z przesłanek określonych w ww. przepisie. Zatem skarżący może ubiegać się o odroczenie płatności, rozłożenie na raty lub umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.