Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 552/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-10-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. B. na uchwałę Rady Gminy z dnia 30 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały o przystąpieniu do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1. przyznać wnioskodawcy F. B. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy przez ustanowienia pełnomocnika z urzędu.


UZASADNIENIE

F. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania małżonków jest emerytura wnioskodawcy w kwocie 1 717,94 zł brutto oraz zasiłek pielęgnacyjny na małżonkę w kwocie 153 zł. Z wniosku wynika, że wnioskodawca posiada majątek w postaci nieruchomości gruntowej w G. o powierzchni 0,1229 ha. Oceniając ponoszone przez siebie co miesiąc wydatki, wnioskodawcy wyliczył, że utrzymują się one na poziomie 1 801 zł (w tym zakup prasy około 150 zł, koszty przesyłek poleconych około 25 zł, baterie do aparatu 6 zł, dzienny koszt wyżywienia dwóch osób 54 zł, zakup odzieży, obuwia i środków czystości 69 zł ) Do wniosku załączono: kserokopię odcinka przekazu emerytury wnioskodawcy, z której wynika jej aktualna wysokość (1 585,28 zł netto), zaświadczenie z ZUS wskazujące, że żona wnioskodawcy nie figuruje w ewidencji emerytalno-rentowej, kserokopie przekazu pocztowego zasiłku pielęgnacyjnego na żonę na kwotę 153 zł.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 – tekst jednolity, powoływanej dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu (referendarza) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca ubiega się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (tak m.in. NSA w postanowieniu z 15 marca 2011r., sygn. akt II GZ 83/11 – Lex 783924). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia, nieporadne, czy dotknięte chorobą - generalnie wymagające wsparcia socjalnego ze środków publicznych.

Dokonując oceny wniosku skarżącego stwierdzić należy, że jego sytuacja finansowa wymaga wsparcia, poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Wnioskodawca wraz z żoną żyje ze stosunkowo niewysokich dochodów w postaci emerytury wnioskodawcy oraz zasiłku pielęgnacyjnego jego żony. Małżonkowie nie mają jednak nikogo na utrzymaniu, a nadto są właścicielami nieruchomości gruntowej, z której można czerpać pożytki, np.: poprzez dzierżawę.

Okoliczności powyższe skutkują stwierdzeniem, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając jednak możliwości finansowe partycypowania przez niego w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 ustawy P.p.s.a., należało natomiast przyjąć, że nie może on ponieść pełnych kosztów postępowania.

Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanej skarżącemu pomocy referendarz wziął pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. I tak, z art. 220 § 1 ustawy P.p.s.a. wynika, że sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie uiszczono należnej opłaty. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym pobiera się wpis. Z powyższego wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje, w szczególności, wniesienie wpisu.

Przyjmując, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, referendarz uznał, że dla realizacji jego prawa do sądu podstawowe znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia wpisu oraz zwolnienie z ewentualnych późniejszych kosztów sądowych. W konsekwencji, uznając, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, należało oddalić wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

Wyjaśnić przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja, jak wskazano wyżej, nie zachodzi w przypadku skarżącego, gdyż jego rodzina nie jest całkowicie pozbawiona dochodów (emerytura i zasiłek pielęgnacyjny), przy czym dochody te maja charakter stały. Ponadto, wnioskodawca i jego małżonka nie mają nikogo na utrzymaniu. Przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, w tym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, na tym etapie postępowania, nie jest też warunkiem koniecznym skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. Prawidłowość stanowiska, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowoadministracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2011 r. i z dnia 26 października 2011 r. (sygn. akt II GZ 245/11 i II FZ 509/11, dostępne na www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.