Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 664/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. P. i M. P. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania A. P. i M. P. (dalej jako skarżący) - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto [...] własności części nieruchomości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2018 r., Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] - działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej jako ustawa - stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] własności części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zajętej pod drogę, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział [...] prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Wojewody [...] skarżący złożyli odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 ustawy nastąpiło, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r., spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Podniósł, ze w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego, gdyż:

- w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka

nr [...] o pow. [...] ha, byli skarżący, na podstawie umowy zamiany z [...] kwietna 1998 r., Rep. [...] nr [...],

- skarżący pozostają właścicielami przedmiotowej nieruchomości, co znajduje potwierdzenie w księdze wieczystej nr [...].

Następnie zaznaczył, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, co ustalono na podstawie:

- uchwały Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1990 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii lokalnych miejskich i gminnych na terenie województwa [...]

(Dz. Urz. Woj. [...] z 1990 r. Nr [...], poz. [...]), na mocy której ul. [...]

w [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich,

- art. 103 ust. 2 ustawy przedmiotowa droga od dnia 1 stycznia 1999 r. stała się drogą gminną,

- mapy sytuacyjnej z projektem podziału, sporządzonej przez geodetę uprawnionego B. F., przyjętej do państwowej ewidencji geodezyjnej i kartograficznej w dniu [...] września 1987 r. pod nr [...], z której jednoznacznie wynika, że działka

nr [...] już w 1987 r. stanowiła drogę,

- treści aktu notarialnego - umowy zniesienia współwłasności z [...] marca 1998 r.,

Rep. [...] nr [...].

Minister wskazał także, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym, o czym świadczą:

- umowa ubezpieczenia zawarta między [...] S.A., a Urzędem Miasta [...]

z [...] stycznia 1996 r., nr [...] (zawarta na okres od [...] lutego 1996 r. do [...] grudnia 1996 r.), obejmująca prowadzoną działalność w zakresie zarządzania drogami lokalnymi, wojewódzkimi i krajowymi w [...] wraz z aneksami,

- pisma Zastępcy Dyrektora [...] w [...] z [...] maja 2018 r. oraz [...] stycznia 2019 r., w którym potwierdza, że w dniu 31 grudnia 1998 r,

a także przed tym dniem, wszystkie drogi publiczne na terenie [...] były objęte stałym, corocznym utrzymaniem. Wykonywane były w miarę potrzeb remonty i bieżące naprawy nawierzchni drogi w ramach robót utrzymaniowych, zabezpieczających

i interwencyjnych oraz prace porządkowe, w tym związane z odśnieżaniem

i zwalczaniem śliskości w okresach zimowych.

W konkluzji stwierdził, że z uwagi na to, iż wszystkie przesłanki określone w ww. art. 73 ustawy zostały spełnione, należało utrzymać w mocy rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego.

Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. i M. P. zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie art. 73 ust. 1 i 4 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że Gmina Miasto [...] miała możliwość nabycia własności spornej nieruchomości

w sytuacji, gdy nieruchomość ta nie znajdowała się we władaniu Gminy, a jest to jedna z przesłanek zastosowania tego przepisu:

a) bowiem wbrew twierdzeniu organu z faktu zawarcia umowy ogólnej ubezpieczenia w zakresie zarządu drogami nie można wyprowadzić wniosku, że spełniona została przesłanka władztwa nad nieruchomością, która ze swej istoty polega na podejmowaniu faktycznych czynności związanych z utrzymaniem i władaniem nieruchomością

w sytuacji gdy nie wykazano, że sporna część ulicy była objęta ubezpieczeniem,

a ponadto, że Gmina wykonywała na tej konkretnej działce czynności władcze;

b) bowiem wbrew twierdzeniu organu zawartemu na stronie [...] uzasadnienia odwołującemu się do oświadczenia Zastępcy Dyrektora [...] w [...] z [...] maja 2018 r. i [...] stycznia 2019 r. władanie nie może sprowadzać się do oświadczenia na piśmie co do podejmowanych czynności bieżącego utrzymania drogi (lub jej części), lecz do podejmowania faktycznych czynności związanych utrzymaniem drogi w spornym fragmencie,

2) art. 8 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że Minister Rozwoju wskazując na prawidłowość decyzji organu I instancji w uzasadnieniu w zakresie wypełnienia przesłanki władztwa kolejny raz odwołał się do ogólnikowych i lakonicznych oświadczeń pisemnych odwołujących się do życzeniowych stanowisk organów je składających, a nie do wyjaśnienia faktycznego władztwa nad nieruchomością, a ponadto braku odniesienia się do oświadczeń składanych przy zawieraniu umowy sprzedaży spornej nieruchomości co uniemożliwia odwołującym, w poważnym zakresie, polemikę z przedstawioną przez Ministra Rozwoju argumentacją, stanowi naruszenie zasady, że "Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawna obywateli".

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a następnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenie wraz z wytycznymi stanowiącymi wykładnię prawa, dotyczącymi merytorycznego sposobu ponownego rozpatrzenia sprawy oraz zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przez skarżących, a w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rozwoju z [...] stycznia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...]

z [...] marca 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem

1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto [...] własności części nieruchomości.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej jako ustawa.

Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Powołany powyżej przepis określa przesłanki, których tylko łączne wystąpienie powoduje przejście gruntu na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Przesłankami tymi są: władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. gruntem przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, zajęcie gruntu pod drogę publiczną i brak tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do zajętego gruntu.

Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że wystąpiły łącznie wszystkie te przesłanki powodujące przejście przedmiotowej nieruchomości na własność Gminy Miasto [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r.

Poza sporem pozostaje, że w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami tej nieruchomości byli A. P. i M. P. na podstawie umowy zamiany nieruchomości z [...] kwietnia 1998 r., Rep. [...] nr [...]. Obecnie właścicielami przedmiotowej nieruchomości również pozostają skarżący - co wynika z księgi wieczystej KW nr [...].

Zatem prawo własności przedmiotowej nieruchomości niewątpliwie przysługiwało osobie fizycznej, a nie Skarbowi Państwa, bądź jednostce samorządu terytorialnego - co oznacza, że spełniona została pierwsza z przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy.

Bezsporne jest również to, że na mocy uchwały Rady Narodowej Miasta [...]

Nr [...] z [...] stycznia 1990 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii lokalnych miejskich i gminnych na terenie województwa [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 1990 r. Nr [...], poz. [...]) ulica [...] w [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Natomiast na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy przedmiotowa droga od dnia 1 stycznia 1999 r. stała się drogą gminną.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy kolejnymi dowodami na zajęcie przedmiotowej nieruchomości pod drogę są: sporządzona w formie aktu notarialnego umowa zniesienia współwłasności nieruchomości z [...] marca 1998 r., Rep. [...] nr [...], w której na stronie [...] wprost wskazano, że sporna działka nr [...] stanowi ulicę (drogę) oraz mapa sytuacyjna z projektem podziału sporządzona w dniu [...] sierpnia 1987 r. przez geodetę uprawnionego B. F., przyjęta do państwowej ewidencji geodezyjnej i kartograficznej w dniu [...] września 1987 r. pod nr [...], z której jednoznacznie wynika, że sporna działka nr [...] już w 1987 r. stanowiła ulicę (drogę).

W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie z [...] maja 2018 r. wydane przez Zastępcę Dyrektora [...] w [...],

z którego wynika, że m.in. sporna działka nr [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęta byłą pod ulicę [...] - drogę publiczną kategorii lokalnej miejskiej w rozumieniu przepisów ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Zatem przedmiotowa nieruchomości była zajęta pod drogę publiczną -

co oznacza, że spełniona została druga z przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy.

Spełniona została również ostatnia z przesłanek nabycia wymieniona

w art. 73 ust. 1 ustawy - dotycząca władania publicznoprawnego przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r.

Dla wykazania faktu władania określoną nieruchomością wystarczające jest wykazanie wykonywania określonych czynności w odniesieniu do danej drogi, bez wykazywania, że czynności te dotyczyły konkretnej działki.

W ocenie Sądu, organy orzekające w sposób prawidłowy zbadały spełnienie przesłanki władania nieruchomością w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. W pismach Zastępcy Dyrektora [...] w [...] z [...] maja 2018 r. oraz [...] stycznia 2019 r. wskazano bowiem, że w dniu

31 grudnia 1998 r, a także przed tym dniem, wszystkie drogi publiczne na terenie [...] były objęte stałym, corocznym utrzymaniem. Wykonywane były w miarę potrzeb remonty i bieżące naprawy nawierzchni drogi w ramach robót utrzymaniowych, zabezpieczających i interwencyjnych oraz prace porządkowe, w tym związane z odśnieżaniem i zwalczaniem śliskości w okresach zimowych.

Powyższe pisma stanową dowód w sprawie, którego oceny dokonały organy

w ramach swobodnej oceny dowodów, zważywszy na okoliczność, że jest on zgodny

z pozostałymi dowodami zgromadzonymi sprawie. Wskazać należy, że zgodnie

z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawdziwości treści zawartych w powyższych oświadczeniach.

Ponadto, ze znajdującej się w aktach sprawy umowy ubezpieczenia zawartej między [...] S.A., a Urzędem Miasta [...] z [...] stycznia 1996 r., nr [...] (zawartej na okres od [...] lutego 1996 r. do [...] grudnia 1996 r.), wraz z aneksami, wynika, że ubezpieczeniem objęte były drogi lokalne [...], drogi krajowe i wojewódzkie w [...].

Zatem powyższe dowody potwierdzają, że nad przedmiotową nieruchomością

w dniu 31 grudnia 1998 r. sprawowane było władztwo publicznoprawne.

W świetle powyższych ustaleń zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Podsumowując Sąd uznał, iż organy orzekające w sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy i w sposób prawidłowy dokonały oceny wystąpienia przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2019 r., poz. 232 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.