Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 139/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Wojciech Mazur, Asesor WSA Agnieszka Wilczewska- Rzepecka ( spr.), Protokolant Katarzyna Bednarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi A. S. S. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] grudnia 2003 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o nakazie przywrócenia do stanu poprzedniego otoczenia budynku Skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2003 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków działając na podstawie art. 27 ust. 1 i 3 oraz art. 28 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, po rozpatrzeniu wniosku A. i S. S. odmówił wydania decyzji nakazującej przywrócenia otoczenia zabytkowego budynku wpisanego do rejestru zabytków decyzją nr [...], położonego na działce nr [...], a stanowiącego własność A. i S. S. do stanu poprzedniego.

W uzasadnieniu podał, że w latach [...] na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] G. i S. M. wznieśli piętrowy dom mieszkalny. Na terenie sąsiedniej działki oznaczonej nr [...] posadowiony jest drewniany dom wpisany do rejestru decyzją z dnia [...] maja 1997 r. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a należący do A. i S. S..

Pismami z dnia [...] listopada 1999 r., [...] lutego, [...] lutego, [...] marca 2000 r. A. i S. S. sygnalizowali zagrożenie należącego do nich zabytkowego budynku ze strony nowej budowy. Pismem z dnia [...] października 2000 r. ostatecznie sprecyzowali zaś swoje żądanie, polegające na wydaniu przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków decyzji nakazującej przywrócenie otoczenia zabytku do stanu poprzedniego, na koszt sprawcy na podstawie art. 28 ust 1 pkt 2 ustawy o ochronie dóbr kultury.

Wydanie decyzji nakazującej, w myśl powyższego artykułu może nastąpić, gdy bez zezwolenia konserwatorskiego wpisany do rejestru zabytek przerabia się, odnawia, rekonstruuje, konserwuje, zabudowuje, odbudowuje, zdobi, uzupełnia, nakazuje bądź dokonuje innych zmian także, gdy przemieszcza się bez zezwolenia zabytek nieruchomy. W sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Podstawą wydania nakazu na podstawie art. 28 ust 1 pkt 2 może być także fakt zeszpecenia otoczenia zabytku lub widoku na ten zabytek.

Celem dokonania oceny czy budowa domu mieszkalnego G. i S. M. przyczyniła się do zeszpecenia widoku na zabytkowy dom państwa S. dopuszczono dowód z opinii specjalistycznych.

Uwzględniając rozbieżności opinii powołanych biegłych, organ I instancji uznał, iż wzniesienie przez G. i S. M. nowego budynku nie zeszpeciło poprzednio istniejącego stanu otoczenia zabytkowego domu A. i S. S., ani też nie zeszpeciło widoku na ten zabytek.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Minister Kultury po rozpatrzeniu odwołania A. i S. S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że zarówno ustawa poprzednio obowiązująca o ochronie dóbr kultury jak i aktualna ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków do działań, które mogą przyczynić się do zmiany widoku na zabytek lub w brzmieniu art. 36 ust 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, które mogłyby prowadzić do zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru.

Zgodnie z przepisem art. 45 ust 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust 1 pkt 6-8 i 10-12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności.

Organ II instancji uznał, iż nie zaszły okoliczności uprawniające wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydania decyzji, o której mowa w art. 45 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli A. i S. S.. Skarżący zarzucili decyzji Ministra Kultury naruszenie ustawy o ochronie dóbr kultury oraz naruszenie podstawowych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

W związku z reformą sądownictwa administracyjnego niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, iż skarżący we wniosku z dnia [...] października 2000 r., wyraźnie żądali podjęcia stosownych działań zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury tj. wydania decyzji nakazującej przywrócenie zabytku lub jego otoczenia do poprzedniego stanu na koszt osoby, która naruszyła właściwe przepisy. Zatem wbrew twierdzeniom skarżących stwierdzić trzeba, iż [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków przeprowadził postępowanie zgodnie z wnioskiem strony.

W ocenie Sądu organ I instancji słusznie wskazał, że wydanie decyzji nakazującej na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, może nastąpić jedynie w przypadku naruszenia dyspozycji art. 27 ust. 1, 2 i 3 powołanej ustawy, a więc w sytuacji, gdy bez zezwolenia konserwatorskiego - wpisany do rejestru zabytków - zabytek przerabia się, odnawia, rekonstruuje, konserwuje, zabudowuje, odbudowuje zdobi, uzupełnia, rozkopuje, bądź dokonuje innych zmian. Podstawą wydania takiego nakazu może być także fakt przemieszczania bez zezwolenia zabytku nieruchomego oraz zeszpecenie otoczenia zabytku lub widoku na ten zabytek. Organ wojewódzki trafnie podniósł również, że kompetencja do stwierdzenia takiego stanu - stosownie do utrwalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego - leży w gestii wojewódzkiego konserwatora zabytków (zob. np. wyrok NSA z 7 października 1999 r. IV SA 1616/97 LEX nr 47820).

Minister Kultury ponownie rozpatrujący sprawę na skutek wniesionego przez A. i T. S. odwołania, zasadnie podniósł, iż stosownie do brzmienia art. 139 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem [...] listopada 2003 r., stosuje się przepisy tej ustawy.

Uwzględniając zmianę stanu prawnego organ ten wskazał, iż zgodnie z zapisem art. 45 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu, wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10 - 12, wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należy, iż organ ten zasadnie przyjął, że w przypadku otoczenia domu przy ul. [...] w [...], prace polegające na wzniesieniu budynku na działce nr [...] w [...] prowadzono wprawdzie bez zezwolenia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jednakże przeprowadzenie tych prac nie wpłynęło negatywnie na wygląd przedmiotowego zabytku w rozumieniu art. 36 ust. 1 pkt 11 powołanej ustawy. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organ II instancji prawidłowo uznał więc, iż nie zaszły okoliczności uprawniające wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydania decyzji, o której mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Zdaniem Sądu, Minister Kultury słusznie wskazał, iż zarówno ustawa o ochronie dóbr kultury, jak i ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków dla działań, które mogą przyczynić się do zeszpecenia otoczenia zabytku nieruchomego lub widoku na zabytek (art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie dóbr kultury) albo w brzmieniu art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, które mogłyby prowadzić do zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru. Organ ten również słusznie wskazał, że stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie dóbr kultury, w przypadku robót prowadzonych w otoczeniu zabytku nieruchomego, uzyskanie zezwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków było konieczne tylko w przypadku możliwości zeszpecenia zabytku nieruchomego lub widoku na ten zabytek. Ponadto zasadnie podniósł fakt, iż w obecnym stanie prawnym, "otoczenie zabytku" należy rozumieć jako teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych (art. 3 ust. 15 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Kwestia "otoczenia zabytku" jest zaś bardzo istotna, ze względu na to, że w przedmiotowej sprawie, na wniosek A. i T. S., Wojewoda [...] w dniu [...] maja 1997 r. wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...] jedynie budynek w obrysie domu mieszkalnego, nie zaś całą nieruchomość gruntową przy ul. [...] w [...]. Sąd podziela argumentację organu odwoławczego, iż jest to o tyle istotne, że "otoczeniem" przedmiotu ochrony konserwatorskiej w niniejszej sprawie nie będzie więc z całą pewnością działka należąca do sąsiadów skarżących.

W takiej sytuacji trudno jest więc w ocenie Sądu przyjąć, że prowadzenie budowy na sąsiedniej nieruchomości naruszyło art. 36 w szczególności ust. 1 pkt 1, lub ust. 1 pkt. 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Należy stwierdzić, iż zarówno decyzja organu I instancji, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Kultury z dnia [...] grudnia 2003 r. zawierają bardzo dokładny opis stanu faktycznego sprawy oraz odnoszą się w ocenie Sądu, w wystarczającym stopniu do sporządzonych w sprawie opinii specjalistycznych i istniejących w nich rozbieżności. Ponadto zawierają szczegółowe i wyczerpujące uzasadnienie braku podstaw do spełnienia żądania A. i T. S..

W istniejącym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji wydały właściwe i jedyne możliwe rozstrzygnięcia. Wypełniły obowiązki nałożone na nie przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego tj. obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, dokonania oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz wskazały w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć uzasadnienia okoliczności, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 7, 77 § 1.80 oraz 107 § 3 kpa).

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1271) skargę jako bezzasadną należało oddalić.