Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 262/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne w części
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2 pkt. 6, art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1070
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2022 roku sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. w W. na zarządzenie pokontrolne Warmińsko–Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska I. uchyla pkt 4, 5 i 6 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. zasądza od Warmińsko–Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz V. Sp. z o.o. w W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Olsztynie (dalej WIOŚ) zarządzeniem pokontrolnym z [...] r. wydanym na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1070 z późn. zm.) (dalej: u.i.o.ś.), biorąc pod uwagę ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach od 29 grudnia 2021 r. do 19 stycznia 2022 r. w V. Sp. z.o.o. – w W. (dalej Spółka, Skarżąca), udokumentowanych protokołem kontroli Nr WIOS-OLSZT 4/2022 zarządził:

1. Magazynować wytwarzane odpady w związku z prowadzoną działalnością w sposób niezagrażający środowisku.

Termin realizacji: w trybie natychmiastowym od otrzymania niniejszego zarządzenia.

2. Prowadzić na bieżąco ilościową i jakościową ewidencję przetwarzanych oraz wytwarzanych odpadów zgodnie z przepisami prawa.

Termin realizacji: niezwłocznie po otrzymaniu niniejszego zarządzenia.

3. Przedkładać w terminie Marszałkowi Województwa Warmińsko-Mazurskiego sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami.

Termin realizacji: w terminie do dnia 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy.

4. Magazynować zbierane oraz przetwarzane odpady zgodnie z warunkami określonymi w posiadanej decyzji lub wystąpić do właściwego organu o jej zmianę.

Termin realizacji: niezwłocznie po otrzymaniu niniejszego zarządzenia.

5. Zainstalować wysokosprawne filtry końcowe na emitorze suszani bębnowej (stalowy bufor sieczki) oraz hali produkcyjnej (wylot cyklonu transportu pneumatycznego z rozdrabniacza biomasy do buforów), gwarantujące stężenie pyłu w oczyszczanym powietrzu na poziomach określonych w posiadanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Termin realizacji: niezwłocznie po otrzymaniu niniejszego zarządzenia.

6. Zainstalować wysokosprawny filtr tkaninowy na emitorze zlokalizowanym na silosie biomasy (stalowy bufor włókna słomowego), gwarantujący stężenie pyłu w oczyszczanym powietrzu na poziomie określonym w posiadanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Termin realizacji: niezwłocznie po otrzymaniu niniejszego zarządzenia.

WIOŚ wyznaczył równocześnie Spółce termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń do 29 kwietnia 2022 r.

W uzasadnieniu zarządzenia organ wskazał, m.in., że w trakcie oględzin terenu zakładu przeprowadzonych 29 grudnia 2021 r. stwierdzono, że kontrolowany podmiot w budynku jednokondygnacyjnym o powierzchni 591 m2 w miejscu przeznaczonym do magazynowania przyjętych do przetwarzania odpadów o kodzie 19 12 01 magazynował inne rodzaje odpadów oraz produkty technologiczne. Ponadto odpady o kodzie 19 12 01 były magazynowane przy instalacji do przetwarzania, poza budynkiem magazynowym. Sposób magazynowania odpadów uznano za niezgodny z pkt 4 ppkt 2 decyzji Starosty Działdowskiego z [...] r., zezwalającej na zbieranie i przetwarzanie odpadów.

Organ wskazał również, że w trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono przedostawanie się pyłów do powietrza przez zawieszone worki filtracyjne wykonane z siatki odzieżowej, zamontowane na emitorze stalowego bufora sieczki, emitorze stalowego bufora włókna słomowego oraz na emitorze cyklonu transportu pneumatycznego z rozdrabniacza biomasy zlokalizowanego w hali produkcyjnej. Spod taśmociągów należących do stalowego bufora sieczki oraz stalowego bufora włókna słomowego wydobywały się grubo rozdrobnione fragmenty słomy, które były rozwiewane po terenie zakładu oraz poza jego teren. Ustalono także, że kontrolowany podmiot nie zamontował wysokosprawnych filtrów na ww. emitorach. WIOŚ zaznaczył, że obowiązek zamontowania filtrów nakładał pkt 3 ppkt. 1, 2 i 3 decyzji Wójta Gminy Płośnica z [...] r., o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia polegającego na uruchomieniu zakładu płyt izolacyjnych z masy włóknistej z przerobu makulatury i biomasy roślinnej na działce [...] w miejscowości W.

Skargę na ww. zarządzenie pokontrolne wywiodła Spółka wnosząc o jego uchylenie w całości.

Zaskarżonemu zarządzeniu pokontrolnemu zarzucono:

- naruszenie art. 50 ust. 1 oraz art. 51 ust.1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców poprzez wykorzystanie w postępowaniu kontrolnym dokumentów i informacji zebranych z naruszeniem prawa;

- naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 6 u.i.o.ś. poprzez prowadzenie czynności kontrolnych z naruszeniem prawa;

- naruszenie art. 12 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez ich błędną wykładnię bądź niewłaściwe zastosowanie – tj. błędne ustalenie stanu faktycznego i nieuwzględnienie w toku kontroli pełnego materiału dowodowego oraz zastrzeżeń do protokołu co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia w zarządzeniu pokontrolnym naruszenia pkt 4 ppkt 2 decyzji Starosty Działdowskiego z [...] r. oraz naruszenia pkt 3 ppkt 1, 2 i 3 decyzji Wójta Gminy Płośnica z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skargi Spółka zwróciła uwagę, że kontrolujący w protokole kontroli nr WIOS-OLSZT 4/2022 wykorzystali jako dowód notatkę urzędową z 14 stycznia 2022 r. Notatka dotyczyła informacji uzyskanych w toku rozmowy telefonicznej od nieustalonego z imienia i nazwiska pracownika Zakładu Produkcyjno-Usługowo-Handlowego A. w D. W uzasadnieniu skargi zaznaczono, że kontrolowany przedsiębiorca ani osoba przez niego upoważniona nie uczestniczyli w rozmowie. Kontrolowany nie wyraził też zgody na prowadzenie czynności kontrolnych poza siedzibą przedsiębiorcy, miejscem wykonywania działalności gospodarczej lub poza siedzibą organu kontroli. Tym samym czynności kontrolne były wykonywane bez obecności kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej oraz były przeprowadzane poza siedzibą przedsiębiorcy lub miejscem wykonywania działalności gospodarczej. Powyższe w opinii skarżącej Spółki stanowiło naruszenie art. 50 ust. 1 oraz art. 51 ust.1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Spółka wskazała również, że kontrolujący 14 stycznia 2022 r. w ramach wykonywania czynności kontrolnych żądali przedstawienia ustnych informacji od nieustalonego z imienia i nazwiska pracownika Zakładu Produkcyjno-Usługowo-Handlowego A. w D. bez pouczenia go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, tym samym naruszyli art. 9 ust. 2 pkt 6 u.i.o.ś.

Spółka wskazała w dalszej kolejności, że kontrolujący 29 grudnia 2021 r. oraz 11 stycznia 2022 r. przeprowadzili oględziny miejsca wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorcy w miejscowości W. W toku oględzin stwierdzili, że kontrolowany nie magazynował odpadów makulatury o kodzie 19 12 01 w miejscu docelowego magazynowania, tj. w budynku jednokondygnacyjnym lecz przy instalacji przetwarzania, a przetwarzanie nie odbywało się (str. 7 protokołu kontroli), czym Spółka naruszyła pkt 4 ppkt 2 decyzji Starosty Działdowskiego z dnia [...] r. W związku z powyższym w zarządzeniu pokontrolnym WIOŚ zarządził magazynowanie zbieranych i przetwarzanych odpadów zgodnie z warunkami określonymi w posiadanej decyzji lub wystąpienie do właściwego organu o jej zmianę. Jak wywiodła w uzasadnieniu skargi Spółka, Przedstawiciele kontrolowanego podmiotu w toku czynności kontrolnych wyjaśnili, że poza miejscem magazynowania nie było magazynowanej makulatury, ponieważ została ona wykorzystana do bieżącej produkcji, a przetwarzanie odbywało się. Zgodnie z posiadaną decyzją Starosty Działdowskiego z [...] r. odpady w postaci sprasowanych bel przed przetwarzaniem powinny być magazynowane w budynku zlokalizowanym na działce nr [...], natomiast proces przetwarzania odpadów powinien odbywać się pod wiatą na działce nr [...]. Polega on na przygotowywaniu beli makulatury, tj. usuwaniu drutów spinających oraz na ocenie wizualnej surowca, a następnie na porcjowaniu, podawaniu do młyna i rozdrabnianiu Kontrolujący z niezrozumiałych powodów przyjęli, że proces przetwarzania makulatury pod wiatą nie odbywał się, chociaż w toku oględzin (str. 4 protokołu kontroli) sami stwierdzili, że "na terenie wiaty ( ... ) prowadzono prace polegające na transporcie, rozdrabnianiu słomy i makulatury oraz przygotowywaniu materiału do produkcji". Kontrolujący błędnie ustalili, że przetwarzanie makulatury nie odbywało się mimo, że trwały poszczególne etapy przetwarzania opisane w decyzji Starosty Działdowskiego z dnia [...] r. Spółka zaznaczyła, że fakt przetwarzania odpadów makulaturowych w dniach oględzin potwierdza oświadczenie kierownika produkcji, w którym ten stwierdził, że w przedmiotowym okresie "zakład pracował na dwie zmiany i odbywała się produkcja zarówno płyt izolacyjnych, jak i wełny izolacyjnej (...). Do produkcji wykorzystywana była m.in. makulatura, którą rozpakowywano, segregowano oraz mielono na młynach mielących". Fakt przetwarzania odpadów i produkcji wełny izolacyjnej potwierdzają dołączone do skargi dokumenty magazynowe.

Spółka wskazała również, że WIOŚ przyjął, że w kontrolowanym zakładzie instalacja odpylająca eksploatowana była niezgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. W toku czynności kontrolnych wyjaśniono jednak, że na emitorach suszarni, hali produkcyjnej oraz na emitorze na silosie biomasy zamontowane są filtry tkaninowe wykonane z worków filtracyjnych i że ustalenia kontroli nie wykazały, że eksploatacja instalacji odpylającej odbywa się niezgodnie z posiadaną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ nie przedstawił jednak żadnego dowodu, wskazującego na fakt, że stosowane filtry tkaninowe wykonane z worków filtracyjnych nie spełniały wymagań pkt. 3 ppkt. 1, 2 i 3 decyzji Wójta Gminy Płośnica z dnia [...] r. W kontrolujący w toku prowadzenia czynności kontrolnych nie przeprowadzili żadnych pomiarów ani nie zlecili badań, ani też nie pobrali próbek powietrza, które potwierdzałyby, że stężenia pyłów w miejscu wykonywania działalności gospodarczej przekraczają wartości wskazane w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tj. 50 mg/m3 dla emitora suszarni oraz 20 mg/m3 dla hali produkcyjnej oraz na emitorze na silosie biomasy. Spółka podkreśliła, ze WIOŚ nie miał podstaw do zarządzenia zainstalowania filtrów, skoro filtry były już zainstalowane, a nie wykazano że są eksploatowane w sposób niezgodny z posiadaną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Spółka zwróciła również uwagę, że do protokołu kontroli wniesione zostały zastrzeżenia, które stanowią jego integralna całość.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ, wskazał, że skarżąca w całości podważa wydane zarządzenie pokontrolne, które składa się z 6 punktów, jednakże z treści uzasadnienia skargi jasno wynika, że zarzuty sprowadzają się do zarządzenia zawartego w punkcie 4,5,6.

Organ, odnosząc się bezpośrednio do zarzutu Skarżącej organ stwierdził, że wykorzystując swoje ustawowe kompetencje o których mowa w art. 9.ust. 2 pkt 6 u.i.o.ś. zasięgnął ustnej informacji od pracownika firmy zajmującej się m.in. sprzedażą odzieży roboczej w przedmiocie zastosowania siatki odzieżowej do oczyszczania gazów odlotowych i spełnienia przez nią wymogów pozwalających na uzyskanie odpowiedniego stężenia pyłu w spalinach. Powyższy fakt został utrwalony w formie notatki urzędowej. Przeprowadzenie powyższej rozmowy nie musiało odbywać się z udziałem kontrolowanej Spółki lub osoby przez nią upoważnionej, gdyż nie były to czynności stricte kontrolne. Ponadto przyjęcie ustnych informacji nie wymaga pouczenia osoby udzielającej takiej informacji o odpowiedzialności karnej.

Organ ustosunkowując się do zarzutu Skarżącej w kwestii zarządzenia pokontrolnego wydanego w punkcie 4 wskazał, że w toku kontroli ustalono, że Spółka przy instalacji do przetwarzania odpadów (rozdrabniania odpadów) magazynowała odpady o kodzie 19 12 01 w postaci makulatury w opakowaniach typu big-bag. Powyższy fakt został ustalony w trakcie oględzin dokonanych przez inspektorów w 29 grudnia 2021 r. oraz 11 stycznia 2022 r. Organ podkreślił, że podczas oględzin inspektorzy nie stwierdzili przetwarzania odpadów.

Odnosząc się do zarzutu Skarżącej w przedmiocie zarządzenia pokontrolnego wydanego w punkcie 5 i 6 organ wskazał, że obowiązek zamontowania ww. filtrów nakłada pkt 3 ppkt 1, 2 i 3 decyzji Wójta Gminy Płośnica z dnia [...] r., o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na uruchomieniu zakładu płyt izolacyjnych z masy włóknistej z przerobu makulatury i biomasy roślinnej na działce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.). W świetle tego przepisu przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137). sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Z kolei stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) (dalej jako: p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty z zakresu administracji publicznej. Z treści art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 u.i.o.ś., wynika jednoznacznie, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Wydawanemu przez tego inspektora zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia, lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 31a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska).

Skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych w oparciu o wyniki dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanej osoby określonego obowiązku, a więc będące działaniem władczym w indywidualnej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 107/08, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej CBOSA). Stosownie zaś do art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W kontekście zatem powołanego art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd kontrolując zgodność z prawem wydanego zarządzenia powinien ocenić, czy ustalenia zawarte w jego uzasadnieniu oraz w protokole kontroli wskazują na zaistnienie naruszeń prawa wymienionych w zarządzeniu pokontrolnym, a kwestionowanych przez skarżącego.

Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, które Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż jest to postępowanie odrębne. Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., skarżący może skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną. Konsekwencją niestosowania przepisów k.p.a. jest to, że uchylenie przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może służyć weryfikacji stanu faktycznego. Sąd badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego może, na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylić ten akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 914/19, CBOSA).

W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że dla oceny dopuszczalności i zasadności skierowanych do adresata zarządzeniem pokontrolnym zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli istotne i decydujące znaczenie ma protokół kontroli. Skoro zarządzenie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, jest wydawane na podstawie ustaleń kontroli, w związku z czym obowiązek zawarty w zarządzeniu pokontrolnym stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Stąd szczególne znaczenie dla oceny legalności wydanego zarządzenia ma stwierdzenie, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1876/17, CBOSA).

Trafnie przy tym wywodzi WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 20 czerwca 2018r. (sygn. akt II SA/Go 207/18) że celem zarządzenia pokontrolnego jest oficjalne stwierdzenie, jakie naruszenia obowiązków prawnych wykryto w toku kontroli i zwrócenie - w sposób urzędowy - właściwej osobie uwagi na konieczność podjęcia działań w celu wyeliminowania tych naruszeń. Zarządzenie pokontrolne ma także umożliwić organowi Inspekcji Ochrony Środowiska uzyskanie informacji o tym, czy i jakie działania podjął oraz zrealizował podmiot kontrolowany, aby usunąć stwierdzone naruszenia. Zarządzenie takie stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Badanie jego legalności oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do wydania zarządzenia, a to z kolei rodzi potrzebę zbadania, czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone, określone i dostatecznie wykazane. Zarządzenie pokontrolne nie jest tylko prostym "przypomnieniem" obowiązków wynikających z innych źródeł: przepisów lub decyzji, lecz "przypomnieniem" o obowiązkach naruszonych, a więc stwierdzonych uchybieniach kontrolowanego. WSA w Bydgoszczy (Wyrok z 10 grudnia 2013r. sygn. akt II SA/Bd 1044/13) zwrócił natomiast uwagę, że zarządzenie pokontrolne powinno zawierać ustalony stan faktyczny sprawy. Prowadzona, bowiem kontrola ma na celu ustalenie, czy w kontrolowanej jednostce przestrzegane są te zasady i przepisy ochrony środowiska, które należą do dziedziny objętej przewidzianą w ustawie kompetencją organów ochrony środowiska. Temu celowi służy między innymi przewidziany w art. 9 ust. 2 omawianej ustawy katalog uprawnień inspektora ochrony środowiska w toku prowadzonej kontroli. Sąd wskazał następnie, że w szczególności w art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawodawca uprawnił inspektorów ochrony środowiska do "żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego". Tak więc, ustalenie odpowiadającego prawdzie materialnej stanu faktycznego jest obowiązkiem inspektora i stanowi zarazem podstawę stwierdzenia istnienia naruszeń wymagających interwencji w postaci wydania zarządzenia pokontrolnego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ramach sprawowanej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontroli zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, w ocenie Sądu stwierdzić należy, że treść tego zarządzenia i protokołu kontroli z 19 stycznia 2022r., a w szczególności wyniki kontroli, nie dają podstawy do uznania, że skarżący (kontrolowany przez organ podmiot) narusza prawo w takim zakresie, w jakim zostało to stwierdzone w zaskarżonym zarządzeniu.

Równocześnie zaznaczenia wymaga, że chociaż skarżąca Spółka w petitum skargi wskazała, że zaskarża zarzadzanie pokontrolne w całości to de facto kwestionowała tylko trzy ostatnie punkty zarządzenia (pkt: 4, 5 i 6). Sąd nie jest co prawda związany zarzutami skargi, lecz skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do zakwestionowania – biorąc pod uwagę kryterium legalności – trzech pierwszych punktów zarządzenia pokontrolnego. Stanowią one w dużej mierze powtórzenie nakazów zawartych w przepisach prawa i winny być przez skarżącą respektowane. Wnioski i ustalenia organu kontrolującego nie budzą żadnych uwag i zastrzeżeń sądu, który je w całości podzielił. Nie może budzić przecież żadnych wątpliwości to, że wytwarzane odpady powinny być magazynowane w sposób niezagrażający środowisku, musi być prowadzona stosowna ewidencji, podobnie jak sprawozdania muszą być składane marszałkowi województwa w odpowiednim terminie.

Trafnie natomiast skarżąca spółka podważała trzy ostatnie punkty zarządzenia (pkt: 4, 5 i 6).

Odnosząc się bezpośrednio do pkt 4 kwestionowanego aktu, wskazać należy, że WIOŚ nakazał magazynować zbierane oraz przetwarzane odpady zgodnie z warunkami określonymi w posiadanej decyzji lub wystąpić do właściwego organu o jej zmianę. Powyższy nakaz był konsekwencją przyjęcia przez organ, że kontrolowany podmiot działał w sposób niezgodny z decyzją Starosty Działdowskiego z [...] r., zezwalającą na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów w Zakładzie produkcyjnym w miejscowości W. (pkt 4 ppkt 2 decyzji).

Powyższe ustalenia nie znajdują oparcia tak w protokole kontroli jak i materiale aktowym sprawy. Organ bezpośrednio w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego wskazał, że w trakcie oględzin terenu zakładu przeprowadzonych 29 grudnia 2021 r. stwierdzono, że kontrolowany podmiot w budynku jednokondygnacyjnym o powierzchni 591 m2 w miejscu przeznaczonym do magazynowania odpadów o kodzie 19 12 01 przyjętych do przetwarzania magazynował inne rodzaje odpadów oraz produkty technologiczne. Ponadto odpady o kodzie 19 12 01 były magazynowane przy instalacji do przetwarzania, poza budynkiem magazynowym. Sposób magazynowania odpadów ocenił jako niezgodny z pkt 4 ppkt 2 decyzji Starosty Działdowskiego z dnia [...] r. Tymczasem zgodnie z treścią przywoływanej decyzji, "odpady będą magazynowane na paletach w postaci sprasowanych bel umieszczonych w wydzielonych miejscach w murowanym budynku jednokondygnacyjnym o powierzchni 591 m2." Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji z [...] r. omówiono cały proces technologiczny. Organ wskazał m.in., że proces technologiczny rozpocznie się od przygotowania beli makulatury tj. usunięci drutów spinających bele oraz oceny wizualnej. Następnie odpady będą porcjowane i podawane za pomocą przenośnika taśmowego do młyna rozdrabniającego I stopnia. Organ nie wykazał by doszło do magazynowania poszczególnych surowców w sposób niezgodny z decyzją Starosty Działdowskiego z [...] r. Magazynowanie jest bowiem zdarzeniem trwałym. Organ wykazał jedynie, że poszczególne typu surowców znajdowały się poza miejscem przeznaczonym do ich składowania. Zdarzenie takie mogło być jednak związane z procesem produkcji, koniecznością transportowania poszczególnych surowców w ramach cyklu produkcyjnego, lub tymczasowym złożeniem surowców w określonym miejscu, spowodowanym zdarzeniami nagłymi. Organ nie stwierdził m.in. czasu na jaki zakwestionowane przez niego surowce złożone zostały w poszczególnych miejscach zakładu. Nie wykluczył zatem tymczasowości tego zdarzenia. Fakt, że do postępowania poprzedzającego wydanie zarządzenia pokontrolnego nie maja zastosowania przepisy k.p.a. nie oznacza, że organ może czynić dowolne ustalenia faktyczne. Organ zobowiązany jest oprzeć swoje ustalenia na wiarygodnym materiale dowodowym, który znajduje swoje odzwierciedlenie w materiale aktowym sprawy. Tymczasem organ w uzasadnieniu zarządzenia lakonicznie odnosi się do kwestii nieprawidłowości w magazynowaniu surowców na terenie zakładu. Także w protokole kontroli jedynie zdawkowo opisuje kwestię magazynowania lub przechowywania poszczególnych surowców. Organ nie starał się zweryfikować lub wykazać, że faktycznie doszło do naruszenia zasad dotyczących miejsca i sposobu magazynowania odpadów określonych decyzją Starosty Działdowskiego z [...] r. Ponadto skarżąca spółka podnosiła, że w trakcie kontroli trwał proces produkcyjny, co wymuszało przemieszczanie używanych w jego trakcie surowców. Organ nie obalił w żaden sposób wskazanego wyżej argumentu, ani też nie odniósł do niego w sposób przekonujący.

Odnosząc się do pkt 5 i 6 kwestionowanego aktu wskazać należy natomiast, że obie jednostki redakcyjne dotyczą de facto tożsamego problemu. WIOŚ przyjął, że w trakcie przeprowadzonych oględzin stwierdzono przedostawanie się pyłów do powietrza przez zawieszone worki filtracyjne wykonane z siatki odzieżowej. Organ wskazał, że podczas kontroli ustalono także, że kontrolowany podmiot nie zamontował wysokosprawnych filtrów na ww. emitorach. WIOŚ zaznaczył, że obowiązek zamontowania filtrów nakładał pkt 3 ppkt. 1, 2 i 3 decyzji Wójta Gminy Płośnica z [...] r. Z przywołanej przez organ decyzji wynika, że skarżąca zobowiązana została do:

- zastosowania cyklonu i filtra końcowego do oczyszczania gazów odlotowych z procesu suszenia w suszarni bębnowej, które pozwala na uzyskanie stężeń pyłu w spalinach na poziomie poniżej 50 mg/m3.

- zastosowania cyklonu i wysokosprawnego filtra końcowego do czyszczenia zapylonego powietrza hali produkcyjnej, pozwalającego na uzyskiwanie stężeń pyłu w odprowadzanym powietrzu na poziomie nie wyższym niż 20 mg/m3;

- zastosowania na każdym silosie (rozdrobnionej makulatury i biomasy) wysokosprawnych filtrów tkaninowych , gwarantujących stężenie pyłu w oczyszczonym powietrzy na poziomie nie wyższym niż 20 mg/m3.

W kontekście weryfikacji wypełnienia tak określonych obowiązków istotne znaczenia ma określenie przez organ górnych limitów stężenia pyłu w spalinach i oczyszczonym powietrzu. Organ zakwestionował sprawność zastosowanych przez kontrolowany zakład metod filtracji. Ustalenia te nie zostały jednak poparte żadnymi weryfikowalnymi i opartymi na mierzalnych kryteriach ustaleniami. Organ uzyskując informacje o charakterze handlowym ustalił jedynie, że wysoce prawdopodobne jest, że urządzenia stosowane przez skarżącego nie gwarantują osiągniecia wskazanych wyżej poziomów filtracji. Równocześnie Organ nie starał się przeprowadzić czynności dowodowych, które mógłby te podejrzenia potwierdzić w odniesieniu do konkretnych instalacji używanych przez skarżąca spółkę. Organ w oparciu o metody obserwacji o nie był w stanie ponad wszelką wątpliwość ustalić czy doszło do przekroczenia granicy 50 mg/m3 lub 20 mg/m3. Powyższe zaniechania w zakresie ustalenia prawdy materialnej w toku kontroli podważają prawidłowość zarządzenia pokontrolnego z [...] r. w zakresie pkt. 5 i 6. Zaznaczenia wymaga, że w toku kontroli przedstawiono faktury potwierdzające zakup stosowanych w zakładzie worków filtracyjnych oraz specyfikację siatki odzieżowej i włókniny filtracyjnej. Do dokumentów tych organ się nie odniósł. W protokole kontroli (s. 5) wskazano natomiast, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w zakładzie 29 grudnia 2021r. zaobserwowano, "przedostające się pyły przez zawieszone materiały mające stanowić filtr dla pyłów oraz wydobywające się grubsze frakcje słomy podczas pracy taśmociągu." Obserwacje te uznać należy za niewystarczające. Na skarżącego nałożony został obowiązek utrzymywania emisji pyłów poniżej określonych granic, a nie całkowity zakaz ich emisji. Organ kwestionując wykonanie tego obowiązku winien dokonać pomiarów ewentualnego przekroczenia i wykazać jego skalę. Działań takich jednak nie podjęto, co podważa ustalenia dokonane w toku kontroli, a w konsekwencji także zasadność obowiązków określonych w pkt 5 i 6 zarządzenia pokontrolnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne co do punktów 4, 5 i 6, a w pozostałej części skargę oddalił.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę odpowiadającą wysokości uiszczonego wpisu od skargi.