Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 396/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c,  art. 153,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,8,11,80 par. 1,  art. 107 par. 3,  art. 83 ust. 4,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. ([...]) po rozpoznaniu wniosku B. S. (dalej skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. umorzenie zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek, utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] r. (znak [...]) w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że z informacji przedłożonych przez skarżącego wynika, że jest wdowcem, prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, a działalność gospodarcza (usługi zegarmistrzowskie) jest działalnością nierentowną. Źródłem pokrycia składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej działalności jest świadczenie rentowe, którego kwota netto wynosi: [...] zł. Wysokość miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania, skarżący określił na poziomie [...] zł. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, ani wartościowego majątku ruchomego. Zadłużenie wobec ZUS jest jedynym zadłużeniem wnioskodawcy.

Dalej organ, wskazując na art. 28 ust. 2 ustawy z 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w wypadku ich całkowitej nieściągalności, stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły te przesłanki. Skarżący jest osobą nadal prowadzącą działalność gospodarczą. Wprawdzie czynności egzekucyjne prowadzone od początku 2011 r. za pośrednictwem Urzędu Skarbowego nie doprowadziły wprawdzie do ograniczenia zadłużenia, lecz organ prowadzący egzekucję nie stwierdził braku majątku.

Organ w uzasadnieniu wskazał także na art. 28 ust. 3a ustawy i uregulowania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Podniósł w tym kontekście, że sytuacja materialna [...] -letniego skarżącego jest niewątpliwie bardzo trudna. Bardzo niski poziom stałego dochodu wskazuje w chwili obecnej na brak zdolności płatniczej, jednakże wnioskodawca nadal działalność gospodarczą, którą wprawdzie cechuje brak rentowności, ale uznać należy, że sytuacja ta może ulec zmianie. Dlatego, zdaniem ZUS, trudna sytuacja dłużnika, nie może stanowić uzasadnienia do umorzenia zadłużenia. Wnioskodawca nie ma na utrzymaniu osób trzecich, a ponadto skarżący nie wskazał na obciążenia natury zdrowotnej, które wykluczałyby możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Nie sposób, w ocenie ZUS, zaakceptować postawy, w której osoba zobowiązana uchyla się od realizacji swych powinności wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie wykazuje dobrej woli w celu uregulowania swojej zaległości. ZUS. Podniósł, że za umorzeniem należności mogą przemawiać wypadki niezależne od sposobu postępowania zobowiązanego, bądź spowodowane działaniem czynników, na które wnioskodawca nie może mieć wpływu. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy wskutek nadzwyczajnych okoliczności, takich jak klęska żywiołowa, zdarzenia losowe, płatnik nie jest w stanie regulować zaległości. Działalność gospodarcza, której celem w gospodarce rynkowej jest rentowność tj. osiągnięcie dodatniego wyniku finansowego, realizowana jest na własne ryzyko osoby ją prowadzącej.

Rozpoznając skargę, wyrokiem z dnia [...] r. WSA we W. uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stwierdzając naruszenie prawa procesowego w stopniu uzasadniającym usunięcie jej z obrotu prawnego.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, że przytoczona w decyzji argumentacja nie uzasadnia w stopniu należytym wydanego orzeczenia, co świadczy o niepełnej ocenie stanu faktycznego sprawy przy ponownym jej rozpoznaniu oraz niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, czym organ naruszył normy postępowania z artykułów 7,8, 11, 80 § 1, 107 § 3 K.p.a.

W uzasadnieniu wskazał Sąd, że stwierdzenia ZUS w uzasadnieniu decyzji: "(...) nie wskazał na obciążenia natury zdrowotnej, które wykluczałyby możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Nie sposób zaakceptować postawy, w której osoba zobowiązana uchyla się od realizacji swych powinności wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie wykazuje dobrej woli w celu uregulowania swojej zaległości", budzą co najmniej poważne wątpliwości na tle lektury akt administracyjnych. Bowiem w pierwotnym wniosku, oświadczeniu z dnia [...] r., a także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący podnosił, że w czasie powstania zaległości nie miał zachowanej zdolności do czynności prawnych, nie ma jej nadal, a rozliczanie z tytułu składek na ubezpieczenia powierzone było jego przedstawicielowi ustawowemu. Tymczasem tych istotnych, mogących mieć wpływ na wynik sprawy okoliczności organ nie wyjaśnił i nie ustalił, czy rzeczywiście skarżący był lub jest ubezwłasnowolniony i w razie potwierdzenia tego faktu – czy i w jakim stopniu mogło to mieć wpływ na powstanie zaległości oraz na aktualną zdolność skarżącego do spłaty zadłużenia.

W dalszym etapie sprawy, po wyroku, pismem z dnia [...] r. ZUS wezwała skrzącego do wyjaśnienia kwestii zdolności do czynności prawnej w czas powstania zadłużenia i czasie obecnej, ewentualnie wskazania przedstawiciela ustawowego, oraz do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym.

W odpowiedzi z dnia [...] r. skarżący oskarżył ZUS o przemoc psychiczna, wezwał o nieważnienie czynności ZUS zawartej w piśmie z dnia [...] r. a także o pouczeniu o odszkodowaniu. Wskazał w tym piśmie, że umorzono wobec niego postępowanie egzekucyjne w zakresie zalęgłości z tytułu ubezpieczenia społecznego, co wskazuje, że jego wniosek o umorzenie tych zaległości jest zasadny.

W toku postępowania organ ZUS uzyskał informację z dnia [...] r. z Sądu Okręgowego w Ś., że w dokumentach nie znaleziono sprawy o ubezwłasnowolnienia skarżącego.

Decyzja z dnia [...] r. ZUS – po ponownym rozpatrzeniu sprawy, tj. umorzenie zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek, utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżący jest wdowcem, prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe, a działalność gospodarcza (usługi zegarmistrzowskie) jest działalnością nierentowną. Źródłem pokrycia składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej działalności jest świadczenie rentowe, którego kwota netto wynosi: [...] zł. Wysokość miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania skarżący określił na poziomie [...] zł. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, ani wartościowego majątku ruchomego. Zadłużenie wobec ZUS jest jedynym zadłużeniem wnioskodawcy. Nie korzysta z pomocy społecznej.

Wskazał organ, że umorzenie przedmiotowych należności reguluje art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w wypadku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w ustawie. Całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawodawcy zachodzi m.in., gdy (art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy):

1. Nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym barku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

3. wysokość nie opłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (aktualnie kwota ta wynosi [...] zł),

2. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

4. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wskazał organ w tym zakresie, że zadłużenie skarżącego był od początku 2011 r. objęte egzekucją administracyjną. Prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, ale z przyczyn formalnych, a nie z powodu stwierdzenia braku majątku. Nie występują więc w sprawie wskazane powyżej przesłanki ustawowe. Skarżący posiadający świadczenie rentowe nadal prowadzi działalność gospodarczą, co wskazuje, że jego sytuacja materialna może ulec poprawie. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki prawne, określone w art.28 ust. 3 pkt 5 i 6 powołanej ustawy.

W uzasadnieniu wskazano także na art. 28 ust. 3a ustawy i uregulowania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z tym rozporządzeniem, Zakład ma prawo umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić tych należności, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem ZUS, że z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że sytuacja materialna skarżącego nie może stanowić przesłanki do umorzenia zadłużenia. Skarżący ma stałe źródło dochodu - świadczenie rentowe i do tego prowadzi działalność gospodarczą, którą wprawdzie cechuje brak rentowności, ale uznać należy, że sytuacja ta może ulec zmianie. Skarżący wskazał na zły stan zdrowia i konieczność korzystania z opieki lekarskiej. Niemniej fakt prowadzenia działalności gospodarczej świadczy o tym, że schorzenia skarżącego nie są tego rodzaju by wykluczały możliwości zarobkowania.

Dalej w uzasadnieniu podniósł, że nie sposób zaakceptować postawy, w której osoba zobowiązana uchyla się od realizacji swych powinności wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nie wykazuje dobrej woli w celu uregulowania swojej zaległości. Składki stanowią bowiem podstawowe źródło zasilania funduszu, z którego są wypłacane świadczenia i pośrednio wpływają również na sytuacje życiową ubezpieczonych. Podniósł, że przedmiotowa decyzja jest oparta na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że ustawodawca przewiduje w określonych sytuacjach możliwość umorzenia zaległości, nie wprowadza jednak takiego obowiązku.

W skardze na to ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie skarżący wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji, orzeczenie o prawie do odszkodowania i zadośćuczynienia. Wniósł także o ukaranie Prezesa ZUS za niewykonanie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz o nałożenie na Prezesa ZUS obowiązku zwrotu poniesionych przez skarżącego kosztów w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że ZUS nie jest właściwy do rozpoznania wniosku w sprawie zadłużenia, w sytuacji unieważnienia postępowania egzekucyjnego. Postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżący dołączył do skargi.

W odpowiedzi ZUS wniósł o odrzucenie skargi, jako wniesionej po terminie.

Pismem z dnia [...] r. zatytułowanym "Wniosek procesowy skarżącego", niepodpisanym, skarżący wniósł o wymierzenie Prezesowi ZUS grzywny za celowe, świadome wprowadzanie w błąd WSA we W. i utrudnianie postępowania sądowego. Pismo to wyłączono z akt sprawy celem nadania mu biegu - wyjaśnienia czy może stanowić skargę z art. 154 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Dla wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanej przez organ administracyjny niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając wniesioną skargę należy uwzględnić, że zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek uchylenia uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] r., mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W motywach powołanego wyżej prawomocnego wyroku WSA uznał, że przytoczona w decyzji argumentacja nie uzasadnia w stopniu należytym wydanego orzeczenia, co świadczy o niepełnej ocenie stanu faktycznego sprawy przy ponownym jej rozpoznaniu oraz niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, czym naruszono normy postępowania z artykułów 7,8, 11, 80 § 1, 107 § 3 K.p.a.

Z tych istotnych, mogących mieć wpływ na wynik sprawy okoliczności organ nie wyjaśnił i nie ustalił, czy rzeczywiście skarżący był lub jest ubezwłasnowolniony i w razie potwierdzenia tego faktu – czy i w jakim stopniu mogło to mieć wpływ na powstanie zaległości oraz na aktualną zdolność skarżącego do spłaty zadłużenia. Sąd wskazał, że orzekając ponownie w sprawie organ winien powyższe wady postępowania usunąć.

Analizując w tym kontekście ponownie przeprowadzone postępowanie oraz zaskarżoną decyzję, na podstawie lektury akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. stwierdza, że Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił wskazania co do dalszego postępowania i wypełnił wytyczne Sądu, usuwając wadliwości dostrzeżone przez WSA.

Pismem z dnia [...] r. ZUS wezwała skrzącego do wyjaśnienia kwestii zdolności do czynności prawnej w czas powstania zadłużenia i czasie obecnym, ewentualnie o wskazania przedstawiciela ustawowego, oraz do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oskarżył ZUS o przemoc psychiczna wobec jego osoby w związku z pismem z dnia [...] r., w sytuacji umorzeniem postępowanie egzekucyjne w zakresie przedmiotowych zalęgłości z tytułu ubezpieczenia społecznego. ZUS uzyskał informację Sądu Okręgowego w Ś., że w dokumentach nie znaleziono sprawy o ubezwłasnowolnienia skarżącego. Skarżący pomimo wezwania nie złożył nowego świadczenia o stanie majątkowym i sytuacji życiowej.

Wskazuje to, że nie można uznać w przedmiotowe, że skarżący w czasie powstania zaległości ubezpieczeniowych nie miał zdolność do czynności prawnych i nadal je nie ma. Wskazuje tym samym, że ta okoliczność nie świadczy o niepełnej ocenie stanu faktycznego sprawy przez ZUS. Ponadto nie przedłożenie żądanych dokumentów świadczy o braku współdziałania skarżącego z organem w wyjaśnieniu sytuacji majątkowej i osobistej. Jak wynika ze skargi, skarżący stoi na stanowisku, że skoro postępowanie egzekucyjne w zakresie należności składkowych zostało umorzenia, ZUS winien umorzyć należności będące przedmiotem niniejszego postępowania, bez dalszego rozpatrywania jego sytuacji.

Kontrolując w tym stanie zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym usunięcie jej z obrotu prawnego. Skarga została wniesiona w ustawowym terminie.

Należy zaznaczyć, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest podjęta w związku wnioskiem skarżącego decyzja dotycząca umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Wobec treści wniosku skarżącego, zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej w skrócie ustawa),

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast stosownie do art. 83 ust.1 pkt 1 ustawy, Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 ustawy).

Powyższe wskazuje, że nietrafny jest więc zarzut skargi, że Prezes ZUS jest niewłaściwy do rozpoznania wniosku w o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie zadłużenia z tytułu ubezpieczenia społecznego. Nie ma dla tej właściwości znaczenia podnoszona okoliczność umorzenie prowadzonego w sprawie postępowania egzekucyjnego. Pozostał w sprawie wniosek i objęte nim należności ubezpieczeniowe.

Jak wynika z akt sprawy, organ trafnie rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 ustawy i art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. (Dz. U. 2003 r. Nr 141, poz. 1365).

Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 ustawy. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenia zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne (art. 32 ustawy.). Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy całkowita nieściągalność zachodzi gdy; 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 ustawie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organ w niniejszej sprawie dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w kontekście określonych w art. 28 ust. 1 – 3 ustawy przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia, przeprowadził ich analizę i trafnie przyjął, że żadna z tych przesłanek nie zachodzi.

Skarżący uzyskuje świadczenie rentowe, prowadzi nadal działalność gospodarczą. Jak wynika z akt sprawy skarżący był od początku 2011 r. objęty egzekucją administracyjną. Wprawdzie prowadzone postępowanie egzekucyjne umorzono, ale nastąpiło to z przyczyn formalnych, a nie z powodu stwierdzenia nieściągalności należności. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego z tytułu rozpatrywanych należności, stwierdzono, że wierzyciel nie doręczył skutecznie zobowiązanemu upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ta wada, zdaniem organu, skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie egzekwowanych należności z tytułu ubezpieczenia społecznego nie nastąpiło więc powodu stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Wskazuje powyższe, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki ustawowe związane z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, brakiem dochodu i majątku, a także inne wskazane powyżej przesłanki ustawowe nieściągalności.

W art. 28 ust. 3a ustawy ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy określone zostały w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., w którym jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji, gdy opłacenie należności z tytuły składek pozbawiało zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenia należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust.1 pkt 3).

Analizując powołane wyżej przesłanki umorzenia, organ słusznie zauważył, że nie została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (sam wnioskodawca w ogóle nie powoływał tej okoliczności).

Oceniając natomiast możliwości finansowe wnioskodawcy (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) organ zasadnie wskazał, że skarżący nadal figuruje w ewidencji działalności gospodarczej jako podmiot prowadzący działalność. Pomijając nadal prowadzoną działalność gospodarczą, skarżący uzyskuje świadczenie rentowe. Wskazuje to niewątpliwie na uzyskiwanie przez skarżącego dochodu pozwalającego na zabezpieczanie niezbędnych potrzeb życiowych jednoosobowego gospodarstwa domowego. W tym kontekście, trafnie ZUS uznał za nieuzasadnione umorzenie należności, zwłaszcza w sytuacja kiedy prowadzona była skuteczna ich egzekucja, a umorzona została jedynie z przyczyn proceduralnych. Skarżący wskazuje, że działalność gospodarcza jest nierentowna. Niemniej podkreślić należy, że umorzenie należnych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego nie można traktować jako formy dofinansowywania nierentownej działalności gospodarczej.

Skarżący nie wykazał, przewlekłej choroby pozbawiającej go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślić również należy, że dopiero stwierdzenie przez uprawnionego lekarza całkowitej czy częściowej niezdolności do pracy z powodu określonej choroby, może stanowić przesłankę uzasadniającą ewentualne umorzenie zaległości. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej świadczy także o tym, że schorzenia skarżącego nie są tego rodzaju by wykluczały możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

Reasumując powyższe wywody uznać należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy, wyjaśnił także – w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie – stan faktyczny. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległych składek. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające i istotnego naruszenia artykułów 7,8, 11, 80 § 1, 107 § 3 K.p.a.

Wskazać ponadto trzeba, że przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżący podejmując działalność gospodarczą powinien był bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenia. Zauważyć trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność konsekwencji na Zakład. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.