Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 1017/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie NSA Stanisław Gronowski WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2004 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2000r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 1. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącego K. Sp. z o.o. z/s w W. kwotę 700,-(siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Poprzednik prawny obecnego skarżącego K Sp. z o.o. – S. z/s w K. (Niemcy) decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 1998r. uzyskała na swoją rzecz świadectwo ochronne na znak towarowy słowno-graficzny NUSSBEISSER zgłoszony dnia [...] marca 1995r. wpisany do rejestru znaków pod numerem [...] w wykazie towarów : kakao, czekolada, wyroby cukiernicze, wyroby piekarniczo-cukiernicze, wyroby czekoladowe, w klasie 30 z zastrzeżeniem: czerwonego, białego, zielonego, żółtego, brązowego i złotego. Decyzją z dnia [...] lutego 1998r. Urząd Patentowy zmienił tę decyzję w części dotyczącej nazwy i siedziby przedsiębiorstwa na S. Sp.z o.o. z/s w J.

Z kolei decyzją z dnia [...] maja 1998r. za nr [...] został zarejestrowany znak towarowy słowno-graficzny-przestrzenny STOLLWERCK ALPEN GOLD NUSSBEISSER CZEKOLADA PEŁNOMLECZNA Z CAŁYMI ORZECHAMI z całymi orzechami w klasie 30 w wykazie towarów czekolada i wyroby czekoladowe z zastrzeżeniem kolorów z zastrzeżeniem kolorów: białego, złotego, czerwonego, żółtego, niebieskiego, zielonego, granatowego, brązowego, błękitnego - zgłoszony [...].X.1996r.

Oba wskazane znaki uzyskały rejestracje międzynarodową.

Dnia [...] sierpnia 2002r. S Sp.z o.o. z/s w J. została połączona ze spółką K. Sp.z o.o. z/s w W., która przejęła jej wszystkie udziały i prawa.

"G." Sp. z o.o. z/s w P. w dniu [...] kwietnia 1997r. - pod nr [...] zgłosiła do rejestracji znak towarowy przestrzenno-słowno-graficzny w klasie 30 w towarach czekolada stanowiący opakowanie w środku którego znajduje się otwór o nieregularnym obrysie z napisem "Terrawita" oraz rysunkami czekolady orzechów i liści w kolorach białym, czerwonym, brązowym, zielonym, złotym wg załączonego wzoru. Zgłoszenie miało miejsce [...] kwietnia 1997r. Wcześniej, [...] stycznia 1997r. złożyła sprzeciw do rejestracji zgłoszenia znaków towarowych (m.in.przestrzennego) przez S.

S. Sp.z o.o. z/s w J. w dniu [...] marca 1998r. złożyła sprzeciw w sprawie zgłoszonego znaku "Terrawity" podnosząc, iż produkty firmy S. w opakowaniach zawierających wszystkie istotne elementy warstwy graficznej znaku towarowego były powszechnie dostępne na rynku polskim już w latach osiemdziesiątych. Firma od 20 lat korzysta i zamierza nadal korzystać z tradycyjnej w jej przedsiębiorstwie szaty graficznej opakowań, której wszystkie istotne cechy są niewolniczo naśladowane w warstwie graficznej znaku towarowego słowno-graficznego "Terravita". Warstwa graficzna przez wieloletnie jej stosowanie do określonego gatunku czekolady przez imiennie wskazanego producenta S. stała się elementem identyfikującym całej gamy opakowań do czekolady z orzechami laskowymi. Szczególnie istotnymi elementami wyróżniającymi w danym przypadku są: 1/okienko usytuowane w centralnej części górnej powierzchni pakowania, którego krawędzie mają ciemniejszą ramkę, najczęściej koloru złotego, 2/ wkomponowane w ramkę tego okienka owoce orzecha laskowego przyległego do powierzchni kostki czekolady usytuowanej przy prawym krótkim boku ramki, 3/ owoce orzecha laskowego usytuowane przy lewym krótkim boku ramki, 4/ taki sam zestaw kolorów poszczególnych elementów warstwy graficznej.

Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 1999r. pod nr [...] została dokonana rejestracja znaku towarowego słowno-przestrzennego TERRAVTTA w wykazie towarów czekolada, w klasie 30 z zastrzeżeniem: białego czerwonego, brązowego, zielonego i złotego na rzecz przedsiębiorstwa T. z/s w V. w Liechtenstein , przy uwzględnieniu umowy przeniesienia praw wynikających ze zgłoszenia podania o zarejestrowanie znaku.

W dniu [...] marca 2000r. S. Sp.z o.o. złożyła na podstawie art. 30, 31 w zw. z art. 29 ustawy o znakach towarowych wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-przestrzennego TERRAVITA. Podnosiła, że zasady porównywania znaków towarowych wyraźnie wskazują, że oba znaki towarowe zawierają elementy podobne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych i mogą wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towaru:

Charakterystyczne elementy dla znaku [...] to : l/znak przestrzenny przedstawiający prostopadłościan o niewielkiej wysokości o bocznych ścianach w kształcie trapezu, 2/zastosowanie kolorystki czerwono-kremowej, 3/wycięcie w części centralnej górnej podstawy o kształcie prostokątnym z elementem graficznym w postaci orzechów i kawałka czekolady przysłaniającym prawy dolny narożnik wycięcia, 4/ zastosowanie kolorystyki jasnokremowej nad okienkiem 5/ zastosowanie opisu marki czekolady w języku obcym na jasnym pasie nad okienkiem, 6/ zastosowanie elementów graficznych w postaci liści i owoców orzecha i fragmentu tabliczki czekolady z prawej strony okienka oraz liści i owocu orzech z lewej strony okienka. Jedyna różnica w napisach NUSSBESSER i TERRAVITA to napisy w językach obcych i dla przeciętnego nabywcy polskiego nierozróżnialne, mogące wskazywać na inną odmianę znanej od lat czekolady.

Ponadto we wniosku wskazano naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o znakach towarowych przy rejestracji znaku [...], kwestionując prawidłowość przeniesienia prawa do zgłoszenia znaku towarowego wobec oświadczenia złożonego w postępowaniu sądowym przed Sądem Okręgowym w [...], w sprawie sygn. [...], gdzie spółka G., obecnie T. oświadczyła, że G. z V. nie wprowadza na rynek polski żadnych produktów.

W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania powoływał się na art. 14 ust. 1 u. z. t, na fakt przeprowadzenia analiz porównawczych znaków wnioskodawcy [...] i [...], w wyniku czego stwierdzono różnice w elementach graficznych, a w szczególności w umieszczonych na opakowaniach słowno-graficznych elementów wyróżniających NUSSBEISSER (zagryzka orzechowa) - na opakowaniach wnioskodawcy i TERRAVITA (nazwa fantazyjna) - na opakowaniach uczestnika. Podnosił, że podczas analizy należy rozpatrywać badany znak w całości, czy wszystkie elementy kompozycji tworzą znamiona odróżniające. Ponadto opakowania są dodatkowo oznakowane nazwą firmową "S." oraz nazwą fantazyjną "ALPEN GOLD" i przeciętny nabywca jest w stanie odróżnić te wyroby.

Na rozprawie przed Urzędem Patentowym skarżący rozszerzył podstawę prawną wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji o art. 8 ust. 2 ustawy o znakach towarowych i art. 6 bis konwencji paryskiej, złożył opinię wykładowcy na Wydziale Wzornictwa ASP na okoliczność podobieństwa, kopie faktur z 1991 i 1995r., kopie publikacji rejestracji znaku NUSSBEISSER z 1924r., oraz powoływał się na fakt, że opis znaku został złożony przez uczestnika dopiero po sprzeciwie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2000r. Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego oddaliło wniosek, podzielając stanowisko uczestnika postępowania, że znaki są różne: słowo-przestrzenne, ale o zupełnie różnej treści słownej, nie wywołującej skojarzeń podobieństwa. Wprawdzie uznało, że część graficzna jest także nieco odmienna ale według niego w znakach kombinowanych część słowna ma większą siłę oddziaływania niż część graficzna. Do pozostałych zarzutów Urząd Patentowy nie ustosunkował się.

Od decyzji Urzędu Patentowego odwołanie do Komisji Odwoławczej złożył skarżący domagając się jej uchylenia i unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego, zastrzegając późniejsze uzasadnienie odwołania.

Urząd Patentowy wniósł o oddalenie odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.) odwołania w tych sprawach były rozpatrywane w Komisji Odwoławczej (art. 50 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych - Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.). Wejście w życie w dniu 22 sierpnia 2001 r. powołanej ustawy - Prawo własności przemysłowej, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy spowodowało, że sprawa została przekazana do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który - zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 prawa własności przemysłowej - odwołanie to potraktował jako skargę.

Zgodnie zaś z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, że zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Wobec tego przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego NUSSBEISSER zarejestrowanego w dniu 1999 r., są przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1998 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.).

Postępowanie w sprawie unieważnienia znaku towarowego należy do postępowania spornego i wszczynane jest na wniosek strony. W świetle ustalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia z 14 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA 3446/01) Urząd Patentowy, a tym samym i Sąd kontrolujący decyzję Urzędu Patentowego, jest związany podstawą faktyczną i prawną wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego. Rzeczą Sądu było zatem skontrolowanie, czy decyzja Urzędu Patentowego RP oddalająca wniosek o unieważnienie znaku towarowego słowno-przestrzennego TERRAVITA odpowiada prawu, tj. czy nie doszło do naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 , a także art. 8 ust. 2 ustawy o znakach towarowych i 6 bis Konwencji Paryskiej, gdyż zarzuty naruszenia tych przepisów przy rejestracji znaku były powoływane przez Skarżącego w toku postępowania przed Urzędem Patentowym. Zaznaczyć należy, iż bezprzedmiotowe jest zatem powoływanie w piśmie z [...] stycznia 2004r. kolejnych podstaw prawnych naruszenia przepisów, skoro Sąd jest związany granicami wniosku.

Z tych względów podnieść należy, iż Urząd Patentowy nie odniósł się do wszystkich zarzutów naruszenia prawa podniesionych przez Skarżącego. W szczególności nie dokonał wnikliwej analizy treści art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., który stanowi, iż niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. W świetle tej normy nie ulega wątpliwości, że istotą spornego zagadnienia było dokonanie analizy postrzegania w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Ponadto ocena dostatecznych znamion odróżniających musi być zawsze dokonywana przy uwzględnieniu towarów i usług, do których oznaczania przeznaczony jest dany znak.

Charakterystycznymi elementami dla znaku NUSSBEISSER zarejestrowanego na rzecz skarżącego - dla towaru jakim jest czekolada - jest graficzno-przestrzenna forma przedstawiająca prostopadłościan o niewielkiej wysokości o bocznych ścianach w kształcie trapezu, obcojęzyczna nazwa, układ napisu przy zastosowaniu opisu marki czekolady w języku obcym na jasnym pasie nad okienkiem, charakterystyczna kolorystyka czerwono-kremowa, opakowanie z wycięciem w centralnej jego części o kształcie prostokątnym z elementem graficznym w postaci orzechów i kawałka czekolady przysłaniającym prawy dolny narożnik wycięcia. Stanowi ona dopiero o kompozycji słowno-graficzno-przestrzennej posiadającej znamiona odróżniające towar jakim jest czekolada tego określonego przedsiębiorstwa i posiadała przesłankę zdolności rejestracyjnej. Należy bowiem podzielić pogląd , iż "znak nałożony na towar stanowi znak towarowy, indywidualizując bezpośrednio towar, a jedynie pośrednio przedsiębiorstwo. Samo oznaczenie, np. słowo czy rysunek, nie jest jeszcze znakiem towarowym w rozumieniu ustawy o znakach towarowych i nie jest chronione przepisami tej ustawy. Staje się nim dopiero w momencie nałożenia oznaczenia na towar.[...]" (Błeszyńska-Wysocka Joanna Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1991/10/177 artykuł Numer publikacji : 21840 Przesłanki ochrony znaków towarowych)

W ocenie Sądu zgromadzony przez Urząd Patentowy materiał dowodowy nie pozwolił na podzielenie stanowiska uczestnika postępowania, iż przeciętny odbiorca nie będzie analizował użytych kolorów, formy graficzno-przestrzennej, czy kroju liter - w kontakcie z określonym towarem, a zainteresowany będzie jedynie informacją o rodzaju towaru, który zamierza kupić. W takiej sytuacji nabywca nie miałby możliwości stwierdzenia od którego producenta towar pochodzi.

Podnieść należy, że znak towarowy NUSSBEISSER - na towarze jakim jest czekolada - w dacie jego zgłoszenia w 1995r., był już znakiem znanym na terytorium Polski. Nie można zlekceważyć zatem prawdopodobieństwa, że pierwsze pojawienie się na rynku przy przestrzennym, charakterystycznym kształcie mogło zdeterminować odbiór nabywcy. Skoro znak towarowy

TERRAVITA ma według Urzędu Patentowego "część graficzną nieco odmienną", to gołosłownym jest twierdzenie - bez wyjaśnienia istoty zagadnienia, że słowo TERRAVITA jest determinantem znaku kombinowanego.

Nie można także pominąć faktu, że przy dużej podaży produktów tego samego rodzaju umieszczonych na półkach obok siebie i pochodzących od różnych producentów przeciętny odbiorca szukał będzie znajomego mu od lat produktu kierując się jego kolorystyką, formą graficzno-przestrzenną i obcojęzyczną nazwą jako cechami kompozycji umieszczonej na produkcie i przez niego wzrokowo zapamiętanych, odróżniających go od innych..

Niewątpliwie oba znaki mają charakter mieszany, stąd należy je oceniać jako całość, jednakże różne oznaczenia słowne: NUSSBEISSER i TERRAVITA dla przeciętnego odbiorcy brzmią abstrakcyjnie i należy je kojarzyć z całością kombinowanego znaku, całością opakowania i produktu.

W świetle zarzutu opartego o naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t, nie można zatem pominąć ogólnego wrażenia jakie oba znaki robią na przeciętnych odbiorcach. Urząd Patentowy nie wyjaśnił istoty sporu: nie przeprowadzał bowiem żadnych badań ustalających, czy w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego kwestionowany znak towarowy może wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów, czy cała kompozycja spornego znaku może sugerować pochodzenie z tego samego źródła. Badanie rynku byłoby niewątpliwie miarodajnym dowodem w zakresie ustalenia niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów.

Dopiero wyjaśnienie tej kwestii pozwoli jednoznacznie stwierdzić, że nie został naruszony art. 8 u.z.t., który stanowi, że niedopuszczalna jest rejestracja znaku, który jest sprzeczny z prawem lub zasadami współżycia społecznego, a także który narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Przepis ten jest wszak przełożeniem do polskiego ustawodawstwa zapisów art. 6 bis KONWENCJI PARYSKIEJ O OCHRONIE WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ z dnia 20 marca 1883r. (ze zm.), którego ust. 1 stanowi, iż " Państwa będące członkami Związku zobowiązują się bądź z urzędu, jeżeli ustawodawstwo danego Państwa zezwala na to, bądź na wniosek zainteresowanego odmówić rejestracji lub unieważnić rejestrację oraz zakazać używania znaku towarowego, który stanowi odtworzenie, naśladownictwo lub tłumaczenie mogące spowodować jego pomylenie ze znakiem, który właściwy organ Państwa rejestracji lub używania uzna za powszechnie tam znany, jako znak należący już do osoby uprawnionej do korzystania z niniejszej Konwencji, i używany na tych samych lub podobnych produktach. To samo stosuje się, gdy istotna część znaku stanowi odtworzenie takiego znaku powszechnie znanego lub naśladownictwo mogące spowodować pomylenie z tym znakiem."

Z powyższych względów należy podzielić zarzut Skarżącego, iż w zaskarżonej decyzji brak jest badania przesłanek art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Okoliczność ta mogła mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i stwarza

przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, ale skoro okoliczności te były podnoszone w trakcie postępowania administracyjnego, to należy podnieść naruszenie przez organ art. 7, 77 i 107 § 1 kpa. Pierwszy z nich stanowi o tym, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Drugi wyraża zasadę nakładającą na organ administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Wymóg ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrok NSA w Warszawie z dnia 2001.07.04 sygn. I SA 301/00(LEX nr 53964) także wyraża pogląd, iż obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.

Ponadto należy podnieść jeszcze jedną kwestię wynikającą z wymogów jakie stawia art. 107 § 3 kpa odnosząc się do elementów uzasadnienia decyzji, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zasada ta wyraża się również w orzecznictwie NSA w Warszawie w wyroku z dnia 1999.12.20 sygn. IV SA 274/97 (LEX nr 48234)

Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, braku ustosunkowania się do całokształtu materiału dowodowego, w tym zarzutów Skarżącego jest wyrazem naruszenia art. 7, 77 i art. 107 § 3 kpa. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy, (por. 1998.04.22 wyrok NSA w Lublinie I SA/Lu 21/98 LEX nr 34147).

Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd orzekł jak wyroku na mocy art. 145 § 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270), zaś o kosztach postępowania orzekł po myśli art. 200 powołanych przepisów.