Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 706/97
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1998-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
article: art. 12
journal: Dz.U. 1994 nr 43 poz. 163
law: Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.
Teza: Warunkiem uznania odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych za koszt uzyskania przychodów nie jest przekazanie środków pieniężnych odpowiadającym tym odpisom na odrębny rachunek bankowy, przeznaczony na gromadzenie środków funduszu.

Wymienienie w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w 1995 r. sformułowania o "odpisach i wpłatach" pozwalało na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów zarówno odpisów, jak i wpłat w zależności od odrębnych regulacji dotyczących zasad tworzenia poszczególnych funduszy.

Zamiar ustawodawcy uzależnienia zaliczenia odpisów do kosztów uzyskania przychodów od dokonania wpłaty musiałby wynikać z bardziej jednoznacznego i wyraźnego sformułowania.

TEZY

Warunkiem uznania odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych za koszt uzyskania przychodów nie jest przekazanie środków pieniężnych odpowiadającym tym odpisom na odrębny rachunek bankowy, przeznaczony na gromadzenie środków funduszu.

Wymienienie w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w 1995 r. sformułowania o "odpisach i wpłatach" pozwalało na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów zarówno odpisów, jak i wpłat w zależności od odrębnych regulacji dotyczących zasad tworzenia poszczególnych funduszy.

Zamiar ustawodawcy uzależnienia zaliczenia odpisów do kosztów uzyskania przychodów od dokonania wpłaty musiałby wynikać z bardziej jednoznacznego i wyraźnego sformułowania.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /pkt 9 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 1993 r. - Dz.U. nr 134 poz. 646/ nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów i wpłat na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika, kosztem uzyskania są jednak podstawowe odpisy i wpłaty na te fundusze, jeżeli obowiązek lub możliwość ich tworzenia w ciężar kosztów określają odrębne ustawy.

W przypadku funduszu świadczeń socjalnych obowiązek i sposób jego tworzenia określają przepisy ustawy z dnia 4 marca 1994 o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych /Dz.U. nr 43 poz. 163 ze zm./.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy /w brzmieniu obowiązującym w 1995 r./ zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczonego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych. Coroczny odpis podstawowy to odpis na fundusz naliczany w I kwartale roku kalendarzowego lub w I kwartale działalności nowo utworzonego zakładu pracy w wysokości określonej cyt. art. 5 /art. 2 pkt 2 ustawy/. Utworzenie funduszu jest operacją rachunkową polegającą na naliczeniu odpowiedniego odpisu.

Środki funduszu powinny być gromadzone na odrębnym rachunku bankowym otwartym w tym celu - art. 12 ww. ustawy.

Przekazanie środków pieniężnych stanowiących równowartość dokonanego odpisu na odrębny rachunek w 1995 r. nie było określone żadnym terminem. Terminy dokonania ww. czynności wprowadził przepis art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych ustawy o organizacji pracodawców oraz ustawy o wprowadzeniu częściowej odpłatności za koszty wyżywienia i zakwaterowania w sanatoriach uzdrowiskowych /Dz.U. nr 34 poz. 148/ nowelizujący art. 6 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Ustawa ta zmieniła również definicję corocznego odpisu podstawowego określając go jako "równowartość dokonanych odpisów na rachunek bankowy" /art. 1 pkt 2 lit. "b" tej ustawy/.

Zgodnie z art. 6 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w brzmieniu obowiązującym w 1995 r. odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 5 obciążają koszty działalności zakładu pracy. W przepisie tym nie ma mowy o wpłatach na fundusz.

Warunkiem uznania odpisów na fundusz za koszt uzyskania przychodów nie jest zatem przekazanie środków pieniężnych odpowiadającym tym odpisom na odrębny rachunek bankowy, przeznaczony na gromadzenie środków funduszu, o którym mowa w art. 12 ustawy. Przepis art. 12 ma charakter techniczny. Wymienienie w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 1995 r. sformułowania o "odpisach i wpłatach" pozwalało na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów zarówno odpisów jak i wpłat w zależności od odrębnych regulacji dotyczących zasad tworzenia poszczególnych funduszy.

Zamiar ustawodawcy uzależnienia zaliczenia odpisów do kosztów uzyskania przychodów od dokonania wpłaty musiałby wynikać z bardziej jednoznacznego i wyraźnego sformułowania.

Takie sformułowanie niezależnie od zmiany treści ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych - cyt. ustawa z dnia 2 lutego 1996 r. - wprowadziła przytoczona w skardze ustawa z dnia 21.11.1996 r. o zmianie ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 147 poz. 686/, w art. 4 pkt 1, nadając nowe brzmienie art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Przy wykładni przepisów podatkowych decydujące znaczenie ma wykładnia gramatyczna, a zamierzone cele ustawodawca powinien osiągnąć, formułując przepisy w sposób jednoznaczny /"jeżeli przepis jest sformułowany zbyt szeroko, to należy go zmienić we właściwym trybie, a nie korygować w drodze wyjaśnień - por. orzeczenie SN z dnia 26 września 1996 r. III ARN 47/96 - OSNAPU nr 7 poz. 110/.

W uchwale 7 sędziów NSA z dnia 20 kwietnia 1998 r. FPS 4/98 Naczelny Sąd Administracyjny zawarł stanowisko, iż "w 1994 r. warunkiem uznania za koszty uzyskania przychodów odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych - art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ nie było przekazania środków pieniężnych stanowiących równowartość tych odpisów na odrębny rachunek bankowy, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych /Dz.U. nr 43 poz. 163 ze zm./".

W 1995 r. przepisy prawa odnoszące się do zawartych w tej uchwale kwestii nie uległy zmianie, a więc przytoczone w niej argumenty prawne mają w sprawie niniejszej odnośne zastosowanie. Pogląd zawarty w tej uchwale sąd podziela.

Mając na uwadze wyżej przytoczone okoliczności i na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA należało orzec jak w wyroku.