Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 818/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 76, 76a,76b
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, , Protokolant specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 roku sprawy ze skarg "A" spółki komandytowej z siedzibą we W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), po rozpoznaniu zażaleń A spółki komandytowej z siedzibą we W. na postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia.

Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] i [...] marca 2014 r. Prezydent Miasta Ł. wystawił na rzecz A spółki komandytowej we W. tytuły wykonawcze z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości za okres 16.07.2012, 16.08.2012, 17.09 2012, 15.10.2012 (numer tytułu wykonawczego [...]), 15.11.2012, 17.12.2012 (numer tytułu wykonawczego [...]), 15.04.2013, 15.05.2013, 17.06.2013, 15.07.2013 (numer tytułu wykonawczego [...]), 16.08.2013, 16.09.2013, 15.10.2013, 15.11 2013 (numer tytułu wykonawczego [...]), 16.12.2013 (numer tytułu wykonawczego [...]), 31.01.2014, 17.02.2014 (numer tytułu wykonawczego [...]).

Następnie zawiadomieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r. poinformowano B Bank S.A. w W. oraz C S.A. w G. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienia doręczono w dniu 6 i 8 maja 2014 r., natomiast skarżącej Spółce w dniu 12 maja 2014 r.

W dniu 19 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 ustawy p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nie istniał w momencie wydania tytułów wykonawczych, czym spełniono dyspozycję przepisu, iż podstawą zarzutu co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być – wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Wskazał, że w dniu 10 kwietnia 2014 r. złożył wniosek o zaliczenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2012 r. wykazanym w deklaracji VAT-7 na zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za okres od miesiąca stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r. W ocenie pełnomocnika Spółki istniała możliwość prawna złożenia wniosku o zaliczenie kwoty nadpłaty podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2012 r. i zaliczenie jej części na poczet zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości. Wskazywał, że w dniu wystawienia tytułów wykonawczych [...] i [...] marca 2014 r. nie istniała zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości objęta zaskarżonymi tytułami wykonawczymi, bowiem zobowiązanie podatkowe zostało wygaszone na skutek złożenia wniosków o zaliczenie nadpłaty w podatku VAT za miesiąc czerwiec 2012 r. Jeżeli zobowiązanie powstało po dniu powstania nadpłaty, zaliczenie powinno nastąpić z dniem powstania zaległości.

Organ I instancji postanowieniami z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 34 § 4, art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych z dnia [...] i [...] marca 2014 r. W uzasadnieniu podniesiono, że w ocenie zobowiązanego egzekwowany obowiązek nie istnieje, bowiem spółka złożyła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. wniosek o zaliczenie nadpłaty (zwrotu) w podatku od towarów i usług na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości. Organ egzekucyjny stanowiska tego nie podzielił. Uznał, że wygaśniecie zobowiązania podatkowego następuje nie z chwilą złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty, ale dopiero w sytuacji dokonania zaliczenia, a więc musi obiektywnie istnieć prawo do nadpłaty/zwrotu. Samo skierowanie do organu podatkowego pisma, z którego wynika nadpłata lub zwrot, stanowi jedynie oświadczenie podatnika, które podlega weryfikacji przez organ podatkowy. Zgodnie z art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań wydaje się postanowienie. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego we W. pismem z dnia 26 marca 2014 r. poinformował, że spółka nie posiada zwrotu podatku do przekazania. Z tego powodu zarzut oddalono.

W zażaleniu strona skarżąca wskazała, że w dniu wystawienia tytułów wykonawczych nie istniała zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości objęta zaskarżonymi tytułami wykonawczymi, bowiem zobowiązanie podatkowe zostało wygaszone (zapłacone) na skutek złożenia wniosków o zaliczenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2012 r. Podatnik złożył odpowiedni wniosek Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego we W. Jeżeli zobowiązanie powstało po dniu powstania nadpłaty, zaliczenie powinno nastąpić z dniem powstania zaległości.

Zaskarżonymi postanowieniami z dnia [...] nr [...], [...], [...], [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu organ wskazał, że oceniając, czy w konkretnej sprawie doszło do wystawienia tytułu wykonawczego w sytuacji "wygaśnięcia" lub "nie istnienia" obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., należy odwołać się do wskazanych w art. 59 § 1 o.p. sposobów wygaśnięcia zobowiązań podatkowych.

Organ odwoławczy wskazał, że w tej sprawie dopuszczalność uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego podlega ocenie z punktu widzenia art. 59 § 1 pkt 4 o.p. Chodzi o ustalenie, czy doszło do skutecznego zaliczenia nadpłaty lub zwrotu podatku na poczet zaległości, co w konsekwencji ma wpływ na dalszy tok postępowania egzekucyjnego.

Kolegium nie zakwestionowało, że nadpłata i zwrot podatku VAT może podlegać zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r. I FSK 577/11 i wskazał, że można dokonać zaliczenia nadpłaty (zwrotu) VAT na poczet podatku od nieruchomości. Aby jednak doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek zaliczenia nadpłaty (zaliczenia zwrotu podatku), musi być wydane postanowienie organu podatkowego o takim zaliczeniu. Zgodnie bowiem z art. 76a § 1 o.p., w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Postanowienie takie ma charakter deklaratoryjny - potwierdza ono, że doszło do zaliczenia nadpłaty i wygaśnięcia zobowiązania podatkowego bądź z chwilą powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1-3 i 5 oraz § 2, bądź z chwilą złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 76a § 2 o.p.), niemniej bez istnienia w obrocie tego rodzaju ostatecznego postanowienia w ogóle nie można uznać, że doszło do zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych - moment zaliczenia jest tutaj kwestią wtórną. W konsekwencji, bez istnienia w obrocie postanowienia o zaliczeniu nadpłaty nie można uwzględnić zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a w konsekwencji dokonać umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Do wydania postanowienia o zaliczeniu nadpłaty i zwrotu podatku VAT nie doszło, nie można w związku z tym uwzględnić zarzutu i umorzyć postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego we W. pismem z dnia 26 marca 2014 r. poinformował, że dokonał rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2012 r. i spółka nie posiada zwrotu podatku do przekazania.

W skargach A sp.k. z siedzibą we W. zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z przepisem art. 76 b o.p. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych postanowień Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, podczas gdy podatnik zaliczył na poczet w/w zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości część nadpłaty (zwrot) w podatku od towarów i usług, która nastąpiła z dniem złożenia deklaracji wykazującej podatek do zwrotu. Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień i przekazania spraw do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że Spółka złożyła deklarację VAT-7, w której wykazała zwrot bezpośredni podatku. Oznacza to, że w tym dniu skarżąca Spółka stała się jednocześnie wierzycielem budżetu państwa (z tytułu wykazanego zwrotu bezpośredniego) i dłużnikiem (jednostki samorządu terytorialnego)

z tytułu podatku od nieruchomości. W takiej sytuacji Ordynacja podatkowa w regulacji art. 76 § 1 w zw. z art. 76b przewiduje obowiązek zaliczenia z urzędu zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Dopiero w razie braku zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, wykazany zwrot podatku podlega przekazaniu na rachunek bankowy podatnika (w terminie określonym w art. 87 ust. 2 lub 5a ustawy o VAT), chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie go w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, z zastrzeżeniem § 2 tego przepisu. Zdaniem Spółki zaliczenie zwrotu bezpośredniego na poczet zaległości podatkowej następuje z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku. Zgodnie zaś z art. 76a § 1 i art. 76b Ordynacji podatkowej organ podatkowy ma obowiązek wydania postanowienia, które stwierdza (tylko) zaistniałe - dokonane ex lege zaliczenie na poczet zaległości podatkowych. Nadanie postanowieniu o zarachowaniu takiego wyłącznie formalnego charakteru, jak dotychczas stanowi ugruntowaną linię orzeczniczą nie tylko wojewódzkich sądów administracyjnych, ale i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem Spółki zaliczenie nadpłaty lub zwrotu różnicy podatku od towarów i usług dokonuje się z mocy samego prawa, zaś organ ma jedynie obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego dokonane ex lege - zaliczenie na poczet zaległości podatkowych.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o ich oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

W dniu 18 listopada 2014 r. do Sądu wpłynęły wnioski strony skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewodzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. III SA/Łd 476/13, opartego na tych samych przesłankach rozstrzygnięcia pomiędzy stronami, co w bieżących sprawach.

Na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. Sąd oddalił wnioski o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego i na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączył sprawy o sygn. III SA/Łd 818-823/14 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Sprawa toczy się dalej pod sygn. III SA/Łd 818/14. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd dopuścił dowód z dokumentów: pism Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we W. z dnia 31 stycznia 2013 r. i 7 stycznia 2014 r. oraz wniosku Prezydenta Miasta Ł. z dnia 23 grudnia 2013 r. i decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...].

Sądowi z urzędu wiadomo, że skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i zarejestrowana pod sygn. I SA/Wr 1426/14. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy ( notatka k- 43).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi A spółki komandytowej z siedzibą we W. są niezasadne.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcia przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] oddalające zarzuty skarżącej Spółki w sprawie egzekucji administracyjnej są zgodne z prawem materialnym i procesowym.

Jak wynika z akt sprawy, na skarżącą Spółkę wystawione zostały tytuły wykonawcze w związku z nieuregulowaniem należności z tytułu podatku od nieruchomości za poszczególne miesiące 2012, 2013 i 2014 r. Strona skarżąca w zarzutach powołała się na treść art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) wskazując na nieistnienie obowiązku. Zdaniem Spółki złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r., wykazanego w deklaracji VAT 7, obligowało organ do zaliczenia tej kwoty na poczet zobowiązań wynikających z podatku od nieruchomości. Spółka powołała się na art. 76 § 1 w związku z art. 76b o.p. (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Natomiast zdaniem organu egzekucyjnego nie doszło do wydania postanowienia o zaliczeniu nadpłaty i zwrotu podatku VAT, w związku z tym zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Wobec tak zarysowanego przedmiotu sporu przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka powołuje się na treść art. 76 § 1, 76a i 76 b o.p. Należy zauważyć, że w toku postępowania organy obu instancji nie kwestionowały, że nadpłata podatku VAT może podlegać zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, jednak podkreślały, iż aby mogło dojść do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek zaliczenia nadpłaty musi zostać wydane, w oparciu o art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej, postanowienie organu podatkowego o takim zaliczeniu.

Natomiast zdaniem strony, zaliczenie nadpłaty lub zwrotu różnicy podatku od towarów i usług dokonuje się z mocy samego prawa, zaś organ ma jedynie obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego dokonane ex lege - zaliczenie na poczet zaległości podatkowych. Postanowienie to, dla wiedzy organu podatkowego oraz podatnika i w celu stworzenia możliwości zweryfikowania, a następnie wykorzystania w przyszłym rozliczeniu podatkowym, potwierdza w formie aktu administracyjnego w indywidualnej sprawie, że z mocy prawa w dacie wynikającej z prawa i wskazanej w tymże postanowieniu nastąpiło zaliczenie określonej nadpłaty, czy kwoty zwrotu różnicy podatku, na dane zaległości podatkowe, ale powyższego stanu prawnego nie konstytuuje. Skoro bowiem art. 76a, 76b Ordynacji podatkowej wskazują z jakim dniem następuje zaliczenie nadpłaty, czy też zwrotu podatku, na poczet zaległości podatkowej, to nie sposób przyjąć, iż zaliczenie to następuje z mocy wydanego aktu. W ocenie Spółki, wobec złożenia przez nią dniu 24 stycznia 2013 r. deklaracji w podatku od towarów i usług, wykazującej nadwyżkę podatku do zwrotu, nie istnieje obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych.

Zdaniem Sądu, za prawidłowe i odpowiadające przepisom prawa należy uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonych postanowieniach. Stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a, postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Aby ocenić, czy w konkretnej sprawie doszło do "wykonania" obowiązku w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., bądź jego "wygaśnięcia" w ujęciu pkt 2 tego przepisu, należy odwołać się do wskazanych w art. 59 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej: "o.p.") sposobów wygaśnięcia zobowiązań podatkowych. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek:

1) zapłaty;

2) pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta;

3) potrącenia;

4) zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku;

5) zaniechania poboru;

6) przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych;

7) przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym;

8) umorzenia zaległości;

9) przedawnienia;

10) zwolnienia z obowiązku zapłaty na podstawie art. 14m.

W niniejszej sprawie dopuszczalność umorzenia (odmowy umorzenia) postępowania egzekucyjnego podlega ocenie z punktu widzenia czwartej przesłanki powołanego przepisu. Konieczne jest bowiem ustalenie, czy doszło do skutecznego zaliczenia nadpłaty lub zwrotu podatku na poczet zaległości, co w konsekwencji ma wpływ na dalszy tok postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 76a § 1 o.p., w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Postanowienie takie ma charakter deklaratoryjny - potwierdza ono, że doszło do zaliczenia nadpłaty i wygaśnięcia zobowiązania podatkowego bądź z chwilą powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1 -3 i 5 oraz § 2, bądź z chwilą złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 76a § 2 o.p.).

Nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, iż zaliczenie nadpłaty lub zwrotu podatku na poczet zaległych i bieżących zobowiązań podatkowych następuje z mocy samej ustawy z chwilą powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1 -3 i 5 oraz § 2, bądź z chwilą złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Złożenie przez stronę wniosku o zaliczenie nadpłaty podatku VAT na poczet zobowiązań w podatku od nieruchomości nie wywołuje jednak automatycznie skutku prawnego w postaci zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań. Wniosek ten wszczyna postępowanie w sprawie zaliczenia nadpłaty, które powinno być prowadzone i zakończone według ogólnych reguł. Zakończy się ono wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 76a § 1 o.p., na które przysługiwać będzie stronie zażalenie.

Czym innym jest bowiem moment zaliczenia nadpłaty, a czym innym sam fakt stwierdzenia istnienia nadpłaty podlegającej zaliczeniu na poczet zaległych i bieżących zobowiązań podatkowych. Warunkiem formalnym zaliczenia kwoty nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań jest postanowienie, o którym mowa w art. 76a § 1 o.p. Rację ma przy tym skarżący, iż zaliczenie kwoty nadpłaty podatku VAT na poczet istniejących zaległości podatkowych jest czynnością materialnotechniczną, jednak z przepisów wynika wprost, że organ podatkowy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego dokonanie zaliczenia na poczet zaległości. Brak takiego postanowienia w obrocie prawnym powoduje, iż powoływanie się na istnienie nadpłaty podlegającej zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych, jest nieskuteczne. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych zobowiązań podatkowych, organ podatkowy zobowiązany jest wydać postanowienie, w którym wskaże, jaką kwotę zalicza, na poczet których zobowiązań podatkowych. Postanowienie to jest aktem formalnym, informującym o sposobie zaliczenia wpłaty. Nie ma znaczenia materialnego, gdyż zaliczenie nadpłaty następuje z mocy prawa, jednak dopóki organ takiego orzeczenia nie wyda, nie można skutecznie powoływać się na wygaśniecie zobowiązania podatkowego w skutek zaliczenia nadpłaty. Wydane postanowienie wywoła natomiast skutki wsteczne w tym sensie, że na dzień zaliczenia kwoty nadpłaty/zwrotu przestanie istnieć zaległość podatkowa.

W rozpoznawanej sprawie organy egzekucyjne ustaliły, że postępowanie w przedmiocie nadpłaty w podatku VAT za czerwiec 2012 r. toczące się przed [...] Naczelnikiem Urzędu Skarbowego we W. zakończyło się wydaniem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Organ podatkowy wskazał, że dokonał rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2012 i na koncie Spółki nie ma środków do przekazania w związku z zaległościami w podatku od nieruchomości (akta admin. – pismo z dnia 26 marca 2014 r. nr [...]). Dodatkowo Sąd na rozprawie przeprowadził, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowód z dokumentu - decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] nr [...], którą m.in. uchylono decyzję organu I instancji w sprawie określenia za czerwiec 2012 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 243 zł i określenia kwoty podatku do zapłaty w wysokości 37.742 zł i określono Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. w wysokości 38.547 zł (k. 44-47). Sąd ustalił, że decyzja ta jest ostateczna w administracyjnym toku instancji (k. 43). W tej sytuacji organy egzekucyjne zasadnie uznały za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez Spółkę, skoro na dzień wydania zaskarżonych postanowień Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego we W. nie wydał na rzecz Spółki postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty (nadwyżki podatku naliczonego nad należnym) w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2012 r. na poczet podatku od nieruchomości, a wręcz ustaliły, że toczy się postępowanie wymiarowe za wskazany okres, w którym określono Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. w wysokości 38 547 zł. W świetle natomiast wskazanego powyżej art. 76a § 1 o.p., warunkiem koniecznym w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych jest wydanie przez organ podatkowy postanowienia w przedmiocie zaliczenia nadpłaty, którego podstawą jest faktyczne istnienie takiej nadpłaty. Samo przekonanie strony, że taka nadpłata wystąpiła nie jest wystarczające.

Naczelny Sąd Administracyjny, w powoływanym przez stronę wyroku z dnia 20 stycznia 2012 r. I FSK 577/11 ( na który to wyrok powołały się organy egzekucyjne) podzielił pogląd, że "w świetle przepisów Ordynacji podatkowej istnieje możliwość zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet zobowiązań podatkowych, dla których właściwy jest inny organ podatkowy, aniżeli organ właściwy dla rozliczeń podatku od towarów i usług. W takim przypadku Spółka winna złożyć wraz z deklaracją VAT-7 wykazującą podatek VAT do zwrotu, stosowny wniosek, opisujący charakter zobowiązania podatkowego oraz organ podatkowy właściwy dla tego zobowiązania. Organ podatkowy z urzędu bada tylko stan zobowiązań podatnika tylko w tym urzędzie w którym nadpłata lub zwrot powstał. Dyspozycja art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy ogólnie zaległości podatkowych i bieżących zobowiązań. Żaden przepis prawa nie ogranicza możliwości dokonania zaliczenia w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 76 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nakłada na organy obowiązek zaliczenia znanej mu nadpłaty na znaną mu zaległość, nie nakłada natomiast obowiązku poszukiwania innych istniejących zaległości. Z art. 76 b Ordynacji podatkowej nie wynika, że do zaliczenia nadpłaty w podatku VAT, jest inny niż właściwy dla podatnika, organ podatkowy. W przypadku zatem, gdy z prośbą o zaliczenie zwraca się podatnik i przedstawia dane dotyczące wysokości zobowiązania i dane organu podatkowego, w którym ono widnieje występują przesłanki do zaliczenia tej nadpłaty (zwrotu podatku) na poczet przedmiotowych zobowiązań. Jeżeli fakt istnienia zaległości zostanie potwierdzony, to należy uznać, że brak jest przeszkód prawnych do zaliczenia zwrotu VAT na poczet wskazanych zaległości" (dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z powyższego uzasadnienia wyroku NSA, można dokonać zaliczenia nadpłaty (zwrotu) VAT na poczet podatku od nieruchomości. Aby jednak doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek zaliczenia nadpłaty (zaliczenia zwrotu podatku), musi być wydane postanowienie organu podatkowego o takim zaliczeniu, którego podstawą jest istnienie nadpłaty.

W zakresie oddalenia wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego należy zauważyć, że stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wskazane powyżej przesłanki nie zaistniały, bowiem przedmiotowe postępowanie nie zależy od wyniku rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Łodzi sygn. III SA/Łd 476/13. Nie można uznać, że stan faktyczny tych sprawy jest identyczny, bowiem jak już powyżej wyjaśniono okolicznością wiążącą organy egzekucyjne w tej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] określająca Spółce m.in wysokość zobowiązania w podatku VAT za czerwiec 2012 r. Nie zostało zatem wydane postanowienie w przedmiocie zaliczenia nadpłaty, które wiązałoby organy w tym postępowaniu. Zatem stan faktyczny rozpoznanawej sprawy różni od sprawy o sygn. III SA/Łd 476/13, w której postępowanie w przedmiocie nadpłaty nie było zakończone i nie toczyło się postępowanie wymiarowe. Wobec powyższego, Sąd uznał wnioski o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego za niezasadne.

Reasumując, zarzuty skarg nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienia są zgodne z prawem materialnym i procesowym, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o ich oddaleniu.

m.m.