Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 946/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz Z. M. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan sprawy:

W dniu 17 maja 2008 r. Z. M. wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP oraz FGŚP. Wyjaśnił, że jego sytuacja materialna oraz zdrowotna nie pozwalają na spłatę zaległych składek.

ZUS decyzją z [...] odmówił umorzenia ww. należności przyjmując, że skarżący posiada majątek, który mógłby przeznaczyć na pokrycie ciążących na nim zaległości.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS decyzją z [...] utrzymał swoje rozstrzygnięcie w mocy.

Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję, wyrokiem z 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 324/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podniósł, iż organ popełnił błędy w ustaleniu stanu faktycznego oraz zastosowaniu przesłanek umorzenia, nie wyjaśniając przede wszystkim czy nieruchomości skarżącego są zabudowane, oraz czy na terenie tych nieruchomości znajduje się jego miejsce zamieszkania.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją z [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł o odpowiedzialności Z. M. za zobowiązania zmarłego ojca z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP. W tym samym dniu orzeczono o solidarnej odpowiedzialności pozostałych spadkobierców. Przedstawiciel ustawowy małoletnich odwołał się od wydanych decyzji. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. IX Wydział Pracy Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 98 ustawy Ordynacja podatkowa do odpowiedzialności spadkobierców stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego. Art. 373 k.c. stanowi, iż zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników. Oznacza to, że mimo, iż zwolnienie z długu odnosi skutek wobec dłużnika, którego dotyczy, to współdłużnicy ponoszą nadal solidarną odpowiedzialność wobec wierzyciela za dług.

Organ wskazał, że wnioskodawca jest współwłaścicielem w ¼ części działek położonych w obrębie [...], gm. K., oznaczonych numerami 189/1 o powierzchni 0,0535 ha i 189/2 o powierzchni 0,1843 ha o wartości, zgodnie z jego oświadczeniem, 40 tys. zł. Nieruchomość ta stanowi miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Ponadto strona jest współwłaścicielem działki położonej w obrębie [...], gm. K., oznaczonej numerem 266 o powierzchni 0,07 ha - KW [...] (ustalono na podstawie pisma Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł. Ewidencja Gruntów w K.). W ocenie organu wyegzekwowanie zaległych należności poprzez sprzedaż jednej z działek, niekoniecznie tej, na której wnioskodawca zamieszkuje nie jest sprzeczne z jego interesem jak i interesem publicznym. Wobec powyższego, zdaniem organu wnioskodawca nie spełnia warunku określonego w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ wskazał ponadto, że strona nie spełnia także warunków zawartych w art. 28 ust. 3a w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przepis powyższy umożliwia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku całkowitej nieściągalności w odniesieniu do konkretnej indywidualnej sytuacji majątkowej, umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia: m.in. następcom prawnym, na których w drodze decyzji została przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania płatnika składek. Przy czym na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Pojęcie uzasadnionego przypadku musi uwzględnić nie tylko interes zobowiązanego z tytułu składek, ale również interes publiczny. Nader szerokie stosowanie instytucji umorzenia składek wobec ich powszechności mogłoby spowodować zagrożenie dla stabilności finansowania systemu ubezpieczeń społecznych stale borykającego się z niedoborem środków. Organ stwierdził, że na ogólną sytuację finansową rodziny wnioskodawcy wpływają dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Z. M. utrzymuje się z pobieranego zasiłku stałego wypłacanego przez Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. w kwocie 255,90 zł. W utrzymaniu pomaga stronie ciotka, której źródłem dochodu jest emerytura w kwocie 1460,62 zł netto. Wnioskodawca nie złożył dowodów istnienia rozdzielności majątkowej z żoną. A. M. jest zatrudniona na stanowisku szwaczki z wynagrodzeniem 319,00 zł brutto (ustalono na podstawie raportu złożonego przez pracodawcę za m-c 10/2009r.). Na leki wnioskodawca wydaje około 150 zł miesięcznie. Wobec Z. M. orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności ze wskazaniem zatrudnienia w Zakładzie Pracy Chronionej z ograniczeniem ciężkiej pracy fizycznej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż w przypadku wnioskodawcy dostrzega możliwość wyegzekwowania zaległych składek, m.in. poprzez sprzedaż jednej z działek bez diametralnego pogorszenia się obecnej sytuacji finansowej. Nie będzie to sprzeczne z interesem wnioskodawcy a interesem ogólnospołecznym, gdyż nie pozbawi go miejsca zamieszkania.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że ZUS ponownie w sposób niewłaściwy rozpatrzył jego stan majątkowy oraz sytuację życiową i finansową, naruszając tym samym art. 28 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 lit. a–b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisy rozporządzenia MGPiPS. W konsekwencji wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że dług, za który ponosi odpowiedzialność, stanowił dług spadkowy. Dług ten powstał na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. o stwierdzeniu nabycia spadku po S. M. (sygn. akt [...]). Podkreślił, że przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a więc powinien ponosić odpowiedzialność tylko do wartości stanu czynnego spadku. ZUS winien nadto, rozważając możliwość umorzenia ciążących na nim należności, skoncentrować się na majątku spadkowym podanym w spisie inwentarza. Tym majątkiem był zaś udział w nieruchomości położonej (zgodnie z treścią załączonego przez stronę odpisu z księgi wieczystej) w miejscowości F.. Wskazał nadto, że już za życia spadkodawcy toczyła się egzekucja komornicza z wymienionej nieruchomości i postępowanie to zostało umorzone. Do skargi załączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w T. z [...] (sygn. akt [...]) o umorzeniu postępowania w przedmiocie nadzoru sądu nad egzekucją z nieruchomości, wydanego w postępowaniu, którego stroną był m.in. S. M. Ponadto skarżący wskazał na swoją trudną sytuację życiową i finansową oraz brak realnych perspektyw na podwyższenie dochodów. Podniósł fakt pobierania zasiłku stałego, umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ciągłego leczenia szpitalnego i ambulatoryjnego, konieczności ponoszenia wydatków na leki oraz faktyczną separację z żoną, posiadającą zresztą bardzo niskie dochody.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 marca 2010 r. oddalił skargę Z. M. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Z. M. Zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez udział tych samych 2 sędziów w wydaniu wyroku z 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 324/09 i zaskarżonego wyroku, w sytuacji wyłączenia z mocy ustawy; 2. art. 135 p.p.s.a. poprzez niepodjęcie żadnych środków w celu usunięcia naruszenia prawa w zakresie ustalenia statusu spadkobiercy skarżącego w decyzji ZUS O/Wojewódzki w Ł., Inspektorat w Ł. z dnia [...]; 3. art. 153 p.p.s.a. poprzez brak oceny poprawności postępowania i rozumowania ZUS w toku ponownego rozpatrzenia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 757/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi. NSA stwierdził, że skarga kasacyjna jest zasadna. W sprawie doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., ponieważ w składzie Sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji brali udział sędziowie wyłączeni z mocy ustawy, co skutkuje - zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 powołanej ustawy - nieważnością postępowania. Stwierdzona nieważność obliguje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z przepisami art. 185 § 1 i art. 186 p.p.s.a., do uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, bez możliwości odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż ocena wydanego wyroku w nieważnym postępowaniu staje się bezprzedmiotowa, jeżeli niezależnie od jej wyniku orzeczenie podlega uchyleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 757/10 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2010 r. oddalający skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi. NSA stwierdził bowiem, że w sprawie doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., ponieważ w składzie Sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji brali udział sędziowie wyłączeni z mocy ustawy, co skutkuje - zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 powołanej ustawy - nieważnością postępowania.

Wobec powyższego przedmiotem ponownej oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...]. Powyższa decyzja wydana została po uchyleniu poprzedniej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Łd 324/09. Stosownie do art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a Sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dokonał dogłębnej oceny prawnej ustalonego stanu fatycznego, a więc nie wykonał tym samym zalecenia WSA zawartego w wyroku z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 324/09.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ wskazał, że wnioskodawca jest współwłaścicielem w ¼ części działek położonych w obrębie [...], gm. K., oznaczonych numerami 189/1 o powierzchni 0,0535 ha i 189/2 o powierzchni 0,1843 ha o wartości, zgodnie z jego oświadczeniem, 40 tys. zł. Nieruchomość ta stanowi miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Ponadto strona jest współwłaścicielem działki położonej w obrębie [...], gm. K., oznaczonej numerem 266 o powierzchni 0,07 ha - KW [...] (ustalono na podstawie pisma Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł. Ewidencja Gruntów w K.). Organ uznał, że wyegzekwowanie zaległych należności poprzez sprzedaż jednej z działek, niekoniecznie tej, na której wnioskodawca zamieszkuje, nie jest sprzeczne z jego interesem jak i interesem publicznym.

W ocenie Sądu, powyższa argumentacja organu nie jest wystarczająca. ZUS nie wyjaśnił bowiem w sposób dostateczny wszystkich okoliczności sprawy. Zgodnie z zaleceniami Sądu, w ponownie prowadzonym postępowaniu, organ miał nie tylko wyjaśnić kwestie własności nieruchomości skarżącego, ale także czy są to nieruchomości zabudowane, na których zobowiązany aktualnie mieszka, przy uwzględnieniu oczywistych konsekwencji przewidywanego pozbawienia go mieszkania, w kontekście sytuacji życiowej i majątkowej zobowiązanego. Wprawdzie organ wyjaśnił, że skarżący jest współwłaścicielem działki w miejscowości F., oraz że zamieszkuje w tej nieruchomości, jednakże nie rozważył, czy sprzedaż udziału w tej nieruchomości nie pozbawi go lokalu, w którym mieszka. Nie rozważył więc, czy skarżący ma możliwość zapewniania sobie mieszkania w innym miejscu. Organ nie ustalił, czy działka położona w miejscowości R., gm. K. jest zabudowana i czy skarżący może tam zamieszkać. Biorąc pod uwagę oświadczenie skarżącego, że nie mieszka z żoną należało też ustalić, gdzie zamieszkuje żona, oraz czy separacja małżonków została orzeczona przez sąd. Wobec powyższych wątpliwości trudno uznać za prawidłowe stanowisko organu, iż sprzedaż jednej z ww. działek jest w ogóle możliwa, oraz że nie jest to sprzeczne z interesem skarżącego. Ponadto organ w ogóle nie odniósł się do postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...], sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie nadzoru Sądu nad egzekucją z nieruchomości położonej w miejscowości F.. Zauważyć należy, że egzekucja komornicza z wymienionej nieruchomości toczyła się za życia spadkodawcy i postępowanie to zostało umorzone.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne). Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W wyroku z dnia 15 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że okoliczności wymienione § 3 powołanego rozporządzenia nie mają charakteru katalogu zamkniętego, o czym świadczy użyte w nim sformułowanie "w szczególności". Nie muszą występować łącznie i dają możliwość organowi uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego.

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący utrzymuje się z zasiłku stałego wypłacanego przez Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. w kwocie 255,90 zł. Niewątpliwie kwota ta jest dużo niższa niż minimum socjalne. Ponadto Z. M. jest przewlekle chory. Sam Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że przy takim dochodzie i sytuacji rodzinnej skarżący nie jest w stanie obecnie opłacać należności. Ponadto organ wskazał, że w utrzymaniu skarżącemu pomaga ciotka, której źródłem dochodu jest emerytura w kwocie 1460,62 zł netto. Brak jest jednak ustaleń, czy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ciotką. Z akt sprawy nie wynika, że ciotka ma obowiązek utrzymywania wnioskodawcy, czy jest to osoba wspólnie z nim zamieszkująca i gospodarująca. Nie zostało też dostatecznie wyjaśnione, czy skarżący, tak jak oświadczył, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną A. M. Organ ustalił tylko, że żona jest zatrudniona na stanowisku szwaczki z wynagrodzeniem 319,00 zł brutto.

Dokonana zatem przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącego, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie daje podstawy do przyjęcia, że nie wypełnia ona dyspozycji § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Nie budzi bowiem wątpliwości, że miesięczny dochód zobowiązanego, po odliczeniu wydatków, nie pozwala przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Podkreślić też należy, że zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 2 lipca 2007 r. skarżącego zaliczono do stopnia niepełnosprawności umiarkowanej, wskazując na odpowiednie zatrudnienie - zakład pracy chronionej, ograniczenia: ciężka praca fizyczna, na wysokości, przy maszynach w ruchu. W sytuacji, gdy skarżący otrzymuje zasiłek z MOPS i wymaga częściowej lub okresowej pomocy, obowiązkiem organu było rozważanie, czy przewlekła choroba nie pozbawia skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż ZUS nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ww. okoliczności. A zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie sądu, w niniejszej sprawie organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion swobodnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80. k.p.a.).

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 tej ustawy.

ds