Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3419/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia kopii dokumentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN, organ) decyzją z dnia [...] października 2018r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] o udostępnieniu Pani H. K. kopii dokumentów dotyczących zmarłego ojca wnioskodawczyni – S. K., tj. kart o nr 1-2 oraz 6 z materiałów archiwalnych o sygn. [...] oraz kart o nr 5-7 z materiałów archiwalnych o sygn. [...] (mikrofilm).

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

W dniu [...] czerwca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: IPN) wpłynął wniosek H. K. o udostępnienie do wglądu dokumentów dotyczących zmarłego ojca – S. K. Wniosek był złożony na podstawie art. 30 ust.1 w związku z art. 35a ust.4 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U.z 2016r. poz. 1575 z późn. zm. – dalej: ustawa o IPN).

Po przeprowadzeniu postępowania i dokonaniu stosownej kwerendy akt archiwalnych Dyrektor Oddziału IPN w [...] wydał decyzję nr [...] o udostępnieniu H. K. kopii dokumentów dotyczących jej ojca – S. K., tj. kart o nr 1-2 oraz 6 z materiałów archiwalnych o sygn. [...] oraz kart o nr 5-7 z materiałów archiwalnych o sygn. [...] (mikrofilm).

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła H. K. W treści odwołania skarżąca wniosła o odtajnienie i ujawnienie właściwych akt dotyczących jej ojca. Zdaniem skarżącej dokumenty o których mowa w piśmie i decyzji nie dotyczą jej ojca. W odwołaniu podniesiono również, że z treści decyzji pierwszoinstancyjnej nie wynika czy udostępnione dokumenty dotyczą akt do roku 1990 czy również lat późniejszych do roku 2018. Odwołanie zawierało także wniosek o odtajnienie i ujawnienie wszystkich krzywd wnioskodawczyni oraz szkodzenia jej zdrowiu, wszelkich represji i inwigilacji stosowanych wobec niej od roku 1991 do roku 2018. Zawiera również opis zdarzeń z okresu dzieciństwa i młodości H. K.

Prezes IPN po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzja z dnia [...] października 2018r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2018r. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał obowiązujące w sprawie przepisy oraz wskazał, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobach archiwalnych IPN odnaleziono m. in. akta archiwalne o sygn. [...], w których na str. 1 znajduje się podanie o przyjęcie do pracy w MO z dnia [...] czerwca 1945r. , na str. 2 – życiorys z dnia [...] czerwca 1945r. oraz na str. 6 – zobowiązanie z dnia [...] czerwca 1945r. Z treści ww. dokumentów wynika, że zostały one wytworzone przez S. K. w ramach czynności wykonywanych przez niego w związku z jego służbą w organach bezpieczeństwa państwa. W zasobach archiwalnych IPN odnaleziono również akta o sygn. [...], w których na str. 5 i 6 znajduje się zobowiązanie do współpracy. Natomiast na str. 7 – znajduje się zobowiązanie z dnia [...] maja 1953r. dotyczące zachowania tajemnicy. Z treści tych dokumentów wynika, że zostały one wytworzone przez S. K. w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Organ wyjaśnił przy tym że zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 4 ustawy o IPN organami bezpieczeństwa państwa są jednostki organizacyjne podległe organom, o których mowa w pkt 1-3 a w szczególności jednostki Milicji Obywatelskiej (dalej: MO) w okresie do dnia [...] grudnia 1954r.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo objął zaskarżoną decyzją i udostępnił w kopii wskazywane wyżej dokumenty znajdujące się w zasobach archiwalnych IPN, gdyż zostały one sporządzone w ramach czynności wykonywanych przez S. K. w związku z jego służbą w organach bezpieczeństwa państwa lub też w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora o pseudonimie "[...]" przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Tym samym w ocenie prezesa IPN przyporządkowanie stanu faktycznego do normy prawnej zawartej w art. 30 ust.2 pkt 1 ustawy o IPN zostało przeprowadzone prawidłowo przez organ I instancji.

Odnosząc się do stawianych w odwołaniu zarzutów w szczególności zarzutu jakoby wskazywane w decyzji organu I instancji dokumenty nie dotyczyły zmarłego ojca wnioskodawczyni, organ odwoławczy uznał go za niezasadny, gdyż badając dokumenty odnalezione w zasobach archiwalnych IPN pod kontem tego czy dotyczą one S. K. organ skupił się na danych osobowych ww., które we wszystkich materiałach archiwalnych są zbieżne. Organ wyjaśnił, że poza imieniem i nazwiskiem badał datę i miejsce urodzenia S. K. ([...] lipca 1919r. m. [...]) oraz imię jego ojca (S.). Przytoczone dane osobowe są ogólnie przyjętymi danymi, na podstawie których można w pełni zidentyfikować daną osobę i są całkowicie zbieżne z danymi osobowymi podanymi przez wnioskodawczynię we wniosku złożonym na podstawie art. 30 ust.1 ustawy o IPN. Organ odniósł się również do rozbieżności dotyczących dat złożenia wniosku przez H. K. wskazując, że jako datę wniosku przyjęto datę jego wpływu do organu a nie datę jego wypełnienia. Nadto wskazano, że ewentualne nieprawidłowości w tym zakresie nie miały żadnego znaczenia dla jego merytorycznego rozpatrzenia.

Organ wyjaśnił, że kwestie okresu za jaki udostępnione zostały wnioskodawczyni dokumenty reguluje przepis art. 29 ust.1 ustawy o IPN a zatem udostępnione dokumenty dotyczą okresów do 1990r.

W zakresie zgłoszonego przez odwołującą się wniosku o odtajnienie i ujawnienie wszystkich krzywd wnioskodawczyni oraz szkodzenia jej zdrowiu a także represji i inwigilacji stosowanych wobec niej od roku 1991do 2018 organ wyjaśnił, że nie jest właściwy do orzekania w przedmiotowych sprawach, które nie miały wpływu na merytoryczne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy.

Reasumując organ wskazał, że istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym IPN znajdują się dokumenty dotyczące S. K., spełniające kryteria o których mowa w art. 30 ust.2 pkt 1 ustawy o IPN. A zatem organ zobowiązany był jedynie do badania czy treść analizowanych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez S. K. lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa lub w związku z czynnościami wykonywanymi charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Ponieważ ponowna analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do S. K. w zasobach IPN istnieją dokumenty, o których mowa w art. 30 ust.2 pkt 1ustawy o IPN, to zdaniem organu nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Niezgadzając się z powyższą decyzja H. K. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W treści skargi skarżąca wskazała, iż nie wierzy w te dokumenty, gdyż jej ojciec S. K. nigdy nie był tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa, nawet wówczas gdy podjął pracę w Milicji Obywatelskiej w [...]. Wykonywał on bowiem pracę jako pracownik Milicji Obywatelskiej a nie jako tajny współpracownik "[...]" o pseudonimie "[...]". Skarżąca podniosła jednocześnie, że nie chodzi jej o ścisłe wejrzenie w akta archiwalne ojca, te bowiem jej "nie obchodzą" lecz chodzi jej o lata od jej urodzenia tj. od [...] kwietnia 1950r. i o zapisy w aktach archiwalnych jej ojca dotyczące jej samej, gdyż od dzieciństwa sąsiedzi oraz i służba zdrowia z nakazu organów bezpieczeństwa państwa szkodzili jej i jej ojcu na zdrowiu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa IPN z dnia [...] października 2018r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Oddziału IPN z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia kopii materiałów archiwalnych. Postępowanie zgodnie ze złożonym przez skarżącą wnioskiem było prowadzone na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN i dotyczyło zmarłego ojca skarżącej S. K.

Należy wskazać, że zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem udostępnia się kopie dokumentów będących w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego służbą w organach bezpieczeństwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Należy również dodać, że w myśl przepisu art. 35a ust.4 ustawy o IPN uprawnienia wynikające z art. 30-35 i art. 35b może wykonywać m. in. osoba najbliższa zmarłego w rozumieniu art. 115 Kodeksu karnego. W takim wypadku jednak okoliczności, o których mowa w art. 30 ust.2 pkt 1 ustawy odnosi się do osoby, której dany wniosek dotyczy a nie do samego wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek o udostępnienie kopii wskazanych wyżej dokumentów dot. S. K. został złożony przez osobę uprawnioną- córkę a zatem osobę najbliższą nieżyjącego S. K. Tym samym prawidłowo organy uznały, że po wykonaniu kwerendy zasobów archiwalnych i odnalezieniu dokumentów, o których mowa w przepisie art. 30 ust.2 pkt 1 ustawy organ winien był udostępnić skarżącej kopie odnalezionych dokumentów dot. jej ojca, co też uczynił.

W zasobach archiwalnych IPN odnaleziono bowiem m.in. akta archiwalne o sygn. [...], w których na stronie 1 znajduje się podanie o przyjęcie do pracy w Milicji Obywatelskiej (dalej: MO) z dnia [...] czerwca 1945r., na stronie 2 - życiorys z dnia [...] czerwca 1945r. oraz na stronie 6 - zobowiązanie z dnia [...] czerwca 1945r. Treść wskazanych dokumentów, jak słusznie przyjęły organy wskazuje, że zostały one wytworzone przez S. K. w ramach czynności wykonywanych przez niego w związku z jego służbą w organach bezpieczeństwa państwa. W zasobach archiwalnych IPN odnaleziono także akta o sygn. [...], w których na stronach 5 i 6 znajduje się zobowiązanie do współpracy natomiast na stronie 7 - zobowiązanie z dnia [...] maja 1953r. dotyczące zachowania tajemnicy. Treść wskazanych dokumentów wskazuje, że zostały one wytworzone przez S. K. w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, mając na względzie stanowisko skarżącej zawarte w skardze, że skoro jej ojciec pełnił służbę w MO – co skarżąca przyznaje- to zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o IPN organami bezpieczeństwa państwa są jednostki organizacyjne podległe organom, o których mowa w pkt 1-3, a w szczególności jednostki MO w okresie do dnia [...] grudnia 1954 r. Tym samym skoro S. K. w okresie od [...] kwietnia 1945r. do [...] lipca 1946r. pełnił służbę w MO to spełniał kryterium do uznania, że pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa a zatem wskazane wyżej dokumenty zostały wytworzone przez niego w ramach czynności wykonywanych w związku z jego służbą oraz w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora o pseudonimie "[...]" przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Podkreślić przy tym należy, że organ w postępowaniu o udostępnienie dokumentów, na podstawie ich treści ocenia jedynie, czy dotyczyły one skarżącego oraz czy zostały wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W postępowaniu tym organ nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych w tych dokumentach.

Sąd uznał za niezasadny zarzut skarżącej, jakoby wskazywane w decyzji organu I i II instancji dokumenty nie dotyczyły zmarłego jej ojca – S. K. Przekazane przez organ do Sądu akta ujawniają bowiem, zbieżność zawartych w nich danych osobowych w szczególności w zakresie imienia i nazwiska, daty i miejsca urodzenia ([...] lipca 1919r. m. [...]) oraz imienia ojca (S.). Dane te jak słusznie przyjął organ są ogólnie przyjętymi danymi, na podstawie których można w pełni zidentyfikować daną osobę i są całkowicie zbieżne z danymi osobowymi podanymi przez skarżącą we wniosku złożonym na podstawie art. 30 ust 1 ustawy o IPN.

Sąd uznał również za nie mające wpływu na prawidłowość wydanego w sprawie orzeczenia podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące odtajnienia i ujawnienia wszystkich krzywd oraz szkodzenia skarżącej na zdrowiu, a także represji i inwigilacji stosowanych wobec niej od roku 1991 do roku 2018. Należy bowiem zauważyć, że wniosek na formularzu złożony w dniu [...] czerwca 2017r. dot. ojca skarżącej S. K. a nadto organy IPN nie są właściwe do orzekania w kwestiach, które zostały podniesione przez skarżącą w skardze. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o IPN, IPN udostępnia dokumenty dotyczące okresu do 1990r. a zatem nie ma możliwości ewentualnego udostępnienia dokumentów z lat wskazanych przez skarżącą w skardze (tj. od 1991 do 2018r.).

Reasumując, Sąd nie znalazł uchybień w postępowaniu organu, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 z późn. zm ), orzekł jak w sentencji wyroku.