Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1402/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 180 par.1, art. 194 par.1, art. 223 par. 2 pkt 1, art. 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Świderska(spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 roku sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

UZASDANIENIE

Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że odwołanie M. P. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...]r., określającej podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku od osób fizycznych za 2012 roku zostało wniesione z uchybieniem terminowi.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] r., określającą podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku od osób fizycznych za 2012 roku doręczono stronie w dniu 15 lipca 2015 r. Przesyłka została odebrana przez B. A. teściową podatnika, która pojęła się oddania pisma adresatowi. Termin do złożenia odwołania, o którym strona została pouczona, wynosił - zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "O.p." - 14 dni i upływał 29 lipca 2015 r. W dniu 31 lipca 2015 roku pełnomocnik skarżącego nadał w urzędzie pocztowym odwołanie od powyższej decyzji bez wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia podnosząc, że decyzja organu I instancji została podatnikowi skutecznie doręczona w dniu 17 lipca 2015 roku. Przedstawione okoliczności wskazują, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, a związku z tym, organ odwoławczy na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdził uchybienie terminowi do wniesionego środka zaskarżenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie podatnik wniósł o jego uchylenie. W swoim środku zaskarżenia, wskazał na naruszenie art. 7, art. 76 § 1 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i jego dowolnej ocenie w zakresie uznania decyzji za prawidłowo doręczoną w dniu 15 lipca 2015 roku, oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia staniu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nierozpatrzenia zarzutów pełnomocnika strony zawartych w piśmie z 26 sierpnia 2015 roku dotyczących braku skutecznego doręczenia decyzji podatnikowi. W uzasadnieniu pełnomocnik strony przedstawił argumentację dotyczącą naruszenia art. 148 § 1 i art. 149 O.p. wskazując, że teściowa podatnika, która odebrała korespondencję nie jest jego domownikiem, ponieważ nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a jedynie odwiedza pod adresem podatnika swoje wnuki. Okoliczność pozostawienia jej przesyłki przez doręczyciela nie może rodzić dla skarżącego negatywnych skutków procesowych. Wątpliwym też w ocenie skarżącego jest doręczenie decyzji w dacie jej wydania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., wnosząc o jej oddalenie, wskazał, że w swoim środku zaskarżenia strona kwestionuje datę doręczenia rozstrzygnięcia oraz prawidłowość doręczenia przesyłki. Organ wskazał, że teściowa skarżącego w toku kontroli podatkowej i postępowania podatkowego była odbiorcą większości pism kierowanych do skarżącego na adres Z. K. 8A. Zarzut wskazujący, że teściowa podatnika nie jest jego domownikiem został zgłoszony po praz pierwszy w piśmie z 26 sierpnia 2015 roku. Materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na występowanie jakichkolwiek trudności w kontaktach ze skarżącym będących następstwem odbioru korespondencji przez B. A. Skarżący stawiał się na przesłuchanie, odpowiedział na wezwanie dotyczące przedstawienia dokumentów źródłowych mimo, iż to teściowa była odbiorcą obu wezwań. B. A. kwitując odbiór korespondencji kierowanej do podatnika zawsze wskazywała stopień spowinowacenia ze stroną, wielokrotność odbioru przez nią korespondencji w miejscu zamieszkania skarżącego przeczy twierdzeniom strony o okazjonalnym charakterze jej obecności pod tym adresem. Zawsze także zobowiązywała się do przekazania korespondencji adresatowi. W sprawie bezspornym jest wniesienie przez pełnomocnika podatnika odwołania od decyzji organu I instancji w dniu 31 lipca 2015 roku, okoliczność ta także potwierdza prawidłowość dokonanego doręczenia decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego daty doręczenia przesyłki, organ odwoławczy wskazał, że okoliczność ta w sposób jednoznaczny wynika z dokumentu źródłowego w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru. Na dokumencie tym widnieje data stempla pocztowej placówki nadawczej w Z. [...] roku, podpis teściowej skarżącego i doręczyciela opatrzone tą samą datą, a także stempel pocztowej placówki oddawczej w Z. z datą [...] roku. Powyższe okoliczności wskazują, że doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 15 lipca 2015 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozważań sądu w sprawie niniejszej była ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] roku określającej M. P. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok. W swoim środku zaskarżenia strona nie twierdzi, że decyzja organu I instancji nie została jej w ogóle doręczona, kwestionuje jedynie skuteczność doręczenia decyzji za pośrednictwem osoby nie będącej jej domownikiem bowiem niepozostającą ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto wskazuje także na inną datę skutecznego doręczenia decyzji. W sprawie nie jest więc sporne, że decyzja wymiarowa została odebrana, w miejscu zamieszkania skarżącego, przez jego teściową, która na dowodzie doręczenia złożyła czytelny podpis opatrzony datą 15 lipca 2015 roku i zobowiązała się do oddania pisma adresatowi.

Zgodnie z art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeśli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu w powyższy sposób pisma umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

W dotychczasowym orzecznictwie zdaje się przeważać pogląd, że za domownika uznać można tylko osobę w jakiś sposób spokrewnioną lub spowinowaconą z adresatem oraz z nim zamieszkującą, choć niekoniecznie prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 listopada 1996 r. o sygn. akt III RN 27/96(opubl. w OSNAPiUS nr 11, poz. 187) uznał, że domownikiem może być jedynie krewny lub powinowaty zamieszkujący z adresatem pisma w jednym mieszkaniu lub domu, niezależnie czy prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy też nie. Nie jest domownikiem krewny lub powinowaty niezamieszkujący z adresatem. Sąd ten przyjął, że żadne inne osoby zamieszkujące z adresatem pisma nie są domownikami, chyba że prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Takie wąskie ujęcie domownika nie znalazło potwierdzenia w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skrajnie odmienny od wyrażonego przez SN pogląd zawarty został w postanowieniu NSA z dnia 28 lutego 1996 r. sygn. akt SA/Ka 2074/95 (dostępne w internetowej bazie CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym to, nadając szerokie znaczenie pojęciu domownik, stwierdzono że osoba ta nie musi pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z adresatem pisma, a adresat nie musi wyrażać zgody na odbieranie przez nią korespondencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 149 O.p. jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie w trybie art. 149 O.p. następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. W swojej skardze podatnik twierdzi, że teściowa nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego oraz, że przebywa w jego domu jedynie w związku z odwiedzinami u swoich wnuków. Sąd w składzie niniejszym podziela zaprezentowane powyżej stanowisko zgodnie z którym teściowa skarżącego będąca jego powinowatą i przebywająca w jego domu za jego zgodą, która odebrała kierowaną do niego korespondencję zobowiązując się do jej przekazania adresatowi, została przez organ podatkowy prawidłowo uznana za domownika skarżącego, a dokonane za jej pośrednictwem doręczenie za w pełni skuteczne.

W ocenie sądu oświadczenie skarżącego dotyczące jedynie okazjonalnego przebywania teściowej w jego miejscu zamieszkania budzi poważne wątpliwości. Z akt sprawy wynika bowiem, że w toku całego dotychczasowego postępowania tak kontrolnego jaki i podatkowego większość korespondencji kierowanej na adres podatnika była odbierana przez jego teściową, czego skarżący dotychczas nie kwestionował. Mimo dręczenia w ten właśnie sposób wezwania na przesłuchanie stawiał się on na wezwanie i w toku przesłuchania nie kwestionował skuteczności doręczenia. Podobnie udostępnił dokumenty źródłowe mimo, że wezwanie w tym zakresie również odebrane zostało przez jego teściową. Poza zdawkową informacją wskazującą, że teściowa skarżącego przebywała pod jego adresem zamieszkania jedynie okazjonalnie, wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów ani nawet żadnej argumentacji wskazującej na inne miejsce jej zamieszkiwania. Zasadnie zatem organy przyjęły, że osoba ta zamieszkuje ze skarżącym, a więc może być uznana za jego domownika.

W sprawie nie jest kwestionowane, że przebywająca w mieszkaniu skarżącego jego teściowa, złożyła własnoręczny podpis na dowodzie doręczenia przesyłki, tym samym należało uznać, że zobowiązała się ona do doręczenia tej przesyłki adresatowi. Skarżący nie udowodnił, że przebywająca w jej mieszkaniu matka żony nie była upoważniona do odbioru korespondencji do niego kierowanej. Powyższe w ocenie sądu zasadnym czyni uznanie przez organ podatkowy dokonanego doręczenia decyzji organu I instancji za skuteczne. Samo powołanie się przez skarżącego na fakt nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z teściową, nie skutkuje obaleniem domniemania skuteczności doręczenia dokonanego na podstawie art. 149 O.p.

Zgodnie z art.223 § 2 pkt.1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Opisany w tym artykule termin jest terminem procesowym oraz zawitym. W razie uchybienia mu, stosowanie do art. 228 § 1 pkt.2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z zacytowanych przepisów wynika przede wszystkim obowiązek badania przez organ drugiej instancji, czy odwołanie zostało wniesione w terminie, a w razie stwierdzenia uchybienia terminowi z art. 223 § 2 pkt.1 O.p. obliguje ten organ do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt. 2 O.p.

W świetle przepisów Prawa pocztowego z 2003 r. zwrotne potwierdzenie odbioru nie ma już charakteru dokumentu urzędowego, nie można więc takiemu dokumentowi przypisać domniemania prawdziwości tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 194 § 1 O.p.). Zwrotne poświadczenie odbioru pozostaje jednak dokumentem, a więc stanowi dowód w rozumieniu art. 180 § 1 O.p. tego, co w nim oświadczono, z możliwością przeprowadzenia przeciwdowodu w celu obalenia treści dokumentu Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika w sposób jednoznaczny, że adresowaną do skarżącego przesyłkę odebrała w dniu 15 lipca 2015 roku, w jego domu teściowa, a więc osoba, pełnoletnia, która podjęła się oddania przesyłki podatnikowi. Skarżący nie twierdzi, że przesyłka do niego w ogóle nie dotarła. Wskazuje jedynie, że odbierająca decyzję teściowa nie była jego domownikiem, gdyż nie prowadziła z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Kwestionuje także, że decyzja został mu skutecznie doręczona w dacie wynikającej z zwrotnego potwierdzenia odbioru tj.15 lipca 2015 roku.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że jak już to zostało podkreślone powyżej, niezależnie od tego, czy adresowaną do skarżącego przesyłkę odebrała jego teściowa prowadząca z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy nie pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, to wobec tego, że jest ona osobą spowinowaconą ze skarżącym oraz przebywającą za jego zgodą w jego mieszkaniu można przyjąć, że wobec spełnienia pozostałych kryteriów doręczenia w przypadku nieobecności adresata (art. 149 O.p.), a więc pełnoletniości osoby odbierającej przesyłkę oraz podjęcia się oddania pisma adresatowi, doręczenie uznane być musi za skuteczne, a dokument stwierdzający tę okoliczność za dowód w sprawie. Skarżący nie przeprowadził jakiegokolwiek przeciwdowodu dla wykazania, że utrwalone w nim okoliczności w rzeczywistości były inne.

Jeśli skarżący chciał skutecznie zakwestionować datę doręczenia pisma jego teściowej, to winien był poczynić kroki zmierzające do podważenia tej okoliczności. W niniejszej sprawie jednak kroków takich nie podjął. Tym samym na podstawie znajdującego się w aktach dokumentu organy prawidłowo uznały, że niniejsza decyzja została stronie skutecznie doręczona w dniu 15 lipca 2015 roku, a tym samym złożone przez skarżącego w dniu 31 lipca 2015 roku odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminowi i jako takie nie podlegało rozpoznaniu.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.

P.C.