Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SAB/Ke 55/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 3, art. 15, art. 20 ust. 1, art. 14 ust. 2,
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 41 poz 26 art. 3 ust. 1
law: Dyrektywa 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących  środowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG.
article: art. 149 par. 1 pkt 1 i par. 1a, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018r. sprawy ze skargi M. Z. na bezczynność Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie I. zobowiązuje Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. do rozpoznania wniosku M. Z.z dnia 8 marca 2018r. w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie – w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. na rzecz M. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 marca 2018 r., przesłanym drogą elektroniczną, a skierowanym do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. - działającego przez Prezesa Zarządu, M. Z. zwróciła się o udzielenie informacji, wskazując, że jako właściciel domu jednorodzinnego chce skorzystać z pilotowanego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska w K. programu ZORZA i dokonać wymiany na piec gazowy pieca opalanego drewnem, gdzie kominek z płaszczem wodnym jest jedynym źródłem ogrzewania i ciepłej wody. Podniosła, że całkowite usunięcie dotychczasowego pieca jest niemożliwe, gdyż kominek wbudowany jest w ścianę, na której oparte są schody na poddasze i jest centralną częścią salonu. W kontekście uzyskanych od doradców Funduszu informacji podniosła, że pozbawienie kominka funkcji płaszcza wodnego poprzez odłączenie go na stałe od centralnego ogrzewania nie wystarczy. Budując dom kilkanaście lat wcześniej nie miała możliwości skorzystania z innego źródła ogrzewania, bo teren nie był uzbrojony, brak było sieci gazowej, a w planie domu nie ma miejsca na kotłownię. Zwróciła się więc o pisemną interpretację swojej sytuacji, w której kominek z płaszczem wodnym funkcjonuje jako piec, podkreślając, że pozostawia sobie decyzję w zakresie skorzystania z programu ZORZA.

Wnioskodawczyni podała swoje imię i nazwisko, adres, numer telefonu, adres skrzynki elektronicznej.

W dniu 23 kwietnia 2018 r. M. Z. ponownie drogą elektroniczną przesłała do organu powyższy wniosek z dnia 8 marca 2018 r., wyrażając przypuszczenie, czy poprzednia wiadomość nie dotarła do organu, pomimo, że otrzymała poświadczenie jej doręczenia.

W dniu 30 maja 2018 r. ponownie - na taki jak uprzednio adres elektoniczny organu - M. Z. przesłała wniosek, w którego treści zawarła treść poprzednio przesłanych do Funduszu wiadomości w dniach: 8 marca 2018 r.

i 23 kwietnia 2018 r. Podniosła, że dwukrotnie przesłane do organu pismo na adres m.qutowski@wfos.com.pl pozostało bez jakiegokolwiek odzewu. Zwróciła się o sprawdzenie tych okoliczności, ponieważ otrzymane potwierdzenie doręczenia wskazywało, że poprzedni email nie został zakwalifikowany jako spam. Nadto wniosła o udzielenie informacji o osobie, która nie podjęła czynności w zgłaszanej przez nią sprawie, celem złożenia skargi na bezczynność organu.

Pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. adresowanym do Prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. M. Z. wyjaśniła, że w związku z pilotowanym przez ten Fundusz w K. programem ZORZA zwróciła się w formie telefonicznej do konsultanta energetycznego, a następnie na wskazany adres mailowy organu, pod którym miała uzyskać stosowne informacje. Przedstawiła wydruki z wiadomości z poczty elektronicznej. Wskazała, że program już się zakończył i nie będzie mogła z niego skorzystać, a miała wolę ochrony środowiska, niemniej zwróciła się o wskazanie osoby odpowiedzialnej za lekceważący stosunek do jej wniosku, aby mogła podjąć dalsze kroki w tej sprawie.

W odpowiedzi na pismo z dnia 20 czerwca 2018 r., organ wskazał, że Program "ZORZA" - Czyste powietrze nad Świętokrzyskim przez cały okres naboru wniosków cieszył się dużym zainteresowaniem. W trakcie naboru do Funduszu wpłynęło około 500 wniosków w ramach programu ZORZA. Niewiele mniejszym zainteresowaniem cieszył się program AURA, w ramach którego również wpłynęła znaczna liczba wniosków. Powyższe wymusiło na Funduszu skoncentrowanie prac nad oceną wniosków już złożonych z uwagi na fakt, że od momentu wpływu wniosku zaczyna biec termin na jego ocenę. Tym samym, mając na uwadze priorytetowe obowiązki związane z oceną wniosków i podpisywaniem umów, pracownicy nie byli w stanie na bieżąco odpowiadać na zapytania mailowe. Niemniej jednak przez cały czas beneficjenci mogli pozyskać informacje na temat ww. programów od doradców energetycznych, zarówno w trakcie rozmów telefonicznych jak również konsultacji w siedzibie Funduszu. Z powyższego uprawnienia, jak wyjaśnił organ, wnioskodawczyni również skorzystała, była informowana o założeniach programu, jednak wniosku nie złożyła, aby Fundusz mógł go rozpoznać. Końcowo autor pisma przeprosił wnioskodawczynię za zaistniałą sytuację i poinformował, że przeprowadzona została już rozmowa z pracownikiem odpowiedzialnym za powyższe zaniechanie i zostały wyciągnięte konsekwencje oraz podniósł, że w żadnym wypadku nie było zamiarem Funduszu lekceważenie beneficjentów.

M. Z. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na bezczynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. – działającego przez Prezesa Zarządu, w zakresie nieudzielenia informacji w żądanym zakresie, a tym samym uniemożliwienia jej złożenia wniosku o dofinansowanie wymiany pieca w ramach programu "ZORZA". Wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni; orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z naruszeniem prawa; przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie wymiany pieca w ramach Programu "ZORZA" i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w związku z pilotowanym przez WFOŚiGW w K. Programem “ZORZA" zwracała się do organu w formie telefonicznej (do konsultanta energetycznego), a następnie na wskazany przez konsultanta adres mailowy, pod którym miała uzyskać stosowne informacje o swoim szczególnym przypadku. Następnie w formie listu poleconego na adres Prezesa WFOŚiGW w K. w dniu 20 czerwca 2018 r. skierowała pismo informujące o zaistniałej sytuacji. Pismo zwrotne otrzymała, ale bez odpowiedzi na zadane pytanie. Pozyskała natomiast wiedzę, że nie złożyła wniosku, a więc organ nie mógł go rozpoznać. Zarzuciła, że zdaniem organu priorytetowa była ocena wniosków, a z jej winy wniosek strony wśród nich się nie znalazł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, podnosząc, że strona skarżąca nie złożyła wniosku o udzielenie dostępu do informacji publicznej.

Z treści wiadomości elektronicznych wywnioskować można, że skarżąca chciała jedynie uzyskać interpretację jej przypadku w świetle Programu "ZORZA" - Czyste powietrze nad Świętokrzyskim wdrożonego przez Fundusz w ramach prowadzonej działalności. Wobec tak postawionego pytania organ nie poczytywał zapytania skarżącej jako wniosku o udostęnienie informacji publicznej, albowiem intencją wniosku nie było uzyskanie informacji publicznej. Czynność owa miała ewidentnie charakter czynności technicznej, a nie administracyjnej.

Zdaniem organu, zaskarżona przez skarżącą bezczynność nie mieści się w katalogu spraw rozpatrywanych przez sądy administracyjne. Skarga na bezczynność dotyczy de facto zachowania pracownika Funduszu, który nie udzielił odpowiedzi na zadane mu w formie elektronicznej pytanie. Skarga nie dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej, albowiem w niniejszej sprawie organ nie był władny do wydania żadnej decyzji lub innych aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

Niezależnie od powyższego organ podkreślił, że żądana przez skarżącą informacja nie jest informacją publiczną i nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ ponad wszelką wątpliwość udzielił odpowiedzi skarżącej pismem z dnia 27 czerwca 2018 r., co uwalnia go od zarzutu bezczynności w niniejszej sprawie. Czynność ową uznać należy za czynność materialno-techniczną, a nie czynność administracyjną w rozumieniu ustawy, która podlegałaby zaskarżeniu w trybie skargi do sądu administracyjnego.

Na wypadek niepodzielenia przez Sąd stanowiska organu co do odrzucenia skargi organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie po jego stronie nigdy nie doszło do bezczynności, albowiem organ udzielił odpowiedzi oraz wskazał, że strona skarżąca nigdy nie złożyła wniosku w ramach Programu “ZORZA" - Czyste powietrze nad Świętokrzyskim. Zapytanie strony miało charakter czysto techniczny, a odpowiedź miała zostać udzielona w jakiejkolwiek formie, ale na pewno nie miała mieć charakteru decyzji administracyjnej.

W piśmie procesowym z dnia 26 września 2018 r. (data wpływu 01.10.2018r.) M. Z. dodatkowo wskazała, że wnioskowana przez nią interpretacja to w istocie był wniosek o informację. Pismo organu z dnia 27 czerwca 2018 r., w ocenie strony, nie było odpowiedzią na wniosek, a jedynie wytłumaczeniem braku tej odpowiedzi i wytknięciem, że nie złożyła wniosku o udział w Programie "ZORZA". Podniosła, że nie widziała potrzeby angażowania środków i pracy innych, nie mając pewności, że wniosek ma jakąkolwiek szansę na pozytywne rozpatrzenie. Brak odpowiedzi być może uniemożliwił jej skorzystanie z Programu "ZORZA" w zakresie wymiany pieca opalanego drewnem na piec gazowy. Nie miała jednak, jak podniosła, tej wiedzy wcześniej i nie ma jej nadal, bez względu na to jaki rodzaj czynności winien wykonać organ. Podkreśliła, że dopuszczała odpowiedź w jakiejkolwiek formie, aby została udzielona. Sprzeciwiła się wnioskowi o zasądzenie dla organu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie także w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 tej ustawy. Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie oraz wyjaśnienia, jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju.

Z tych przyczyn istotne jest wskazanie na wstępie, odpowiadając tym samym na argumentację organu co do niedopuszczalności skargi, że Sąd uznał, iż przedmiotowa skarga dotyczy bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie na wniosek złożony przez M. Z. w dniu 8 marca 2018 r. w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "u.i.o.ś.".

Stosownie do art. 8 ust. 1 tej ustawy, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy, udostępnieniu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące m.in. środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów.

Nie może budzić wątpliwości, że wniosek M. Z. z dnia 8 marca 2018 r. dotyczył Programu "ZORZA" - Czyste powietrze nad Świętokrzyskim (dalej też jako "Program") realizowanego ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w K. (dalej też jako "Fundusz"). Zgodnie z dostępnymi na stronie BIP Funduszu założeniami Programu (określonymi w uchwale nr 3/18 Rady Nadzorczej Funduszu z dnia 26 stycznia 2018 r.), do tego Funduszu składane były wnioski o dofinansowanie inwestycji. Dofinansowaniem, w tegorocznej edycji Programu, objęte były działania w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych polegające na: podłączeniach do sieci ciepłowniczej lub gazowej wraz z trwałym odłączeniem od instalacji obecnego kotła/pieca (I); wymianie pieców/kotłów opalanych paliwem stałym (węgiel, biomasa) na nowoczesne o wyższej sprawności, przy czym instalacja kotłów na paliwa stałe spełniających wymogi rozporządzenia z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1690), możliwa jest wyłącznie na terenach, gdzie nie ma dostępu do sieci ciepłowniczej lub gazowej (II); wymianie pieców/kotłów opalanych paliwem gazowym/olejowym na zasilane wyłącznie energią elektryczną (III). Zgodnie z postanowieniami Programu (12.1), wszelkie wątpliwości interpretacyjne odnośnie postanowień Programu rozstrzygał Zarząd Wojewódzkiego Funduszu.

W świetle założeń Programu i treści powołanych przepisów ustawy, Sąd zważył, że wniosek M. Z. o udostępnienie informacji w zakresie możliwości skorzystania z tego Programu jest w istocie wnioskiem o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie i winien zostać rozpoznany przez organ w świetle ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jeżeli materia decyzji dotyczy informacji o środowisku i jego ochrony, to informacji publicznej o tej decyzji udziela się w oparciu o ustawę z 2008 roku (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2016 r., I OSK 2267/14. lex nr 2080556). W każdym przypadku, gdy przedmiotem konkretnego postępowania będzie któryś z celów określonych w art. 1 pkt 1 lit. a udiś, rozwiązania wynikające z tej ustawy znajdować będą zastosowanie. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku wprowadziła otwartą definicję informacji o środowisku i jego ochronie i w kompleksowy sposób, odrębny od ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej reguluje procedurę udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie.

Zatem, odpowiadając na twierdzenia organu, wniosek M. Z. nie dotyczył informacji publicznej udostępnianej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale informacji o środowisku i jego ochronie udostępnianych w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Nie może być przy tym sporu co do tego, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek M. Z. z dnia 8 marca 2018 r. (ponowiony w dniu 23 kwietnia 2018 r. i w dniu 30 maja 2018 r.), bowiem w piśmie z dnia 27 czerwca 2018 r. organ wyjaśnił wyłącznie przyczyny nierozpoznania tego wniosku. Zatem przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność organu przejawiająca się nieudostępnieniem informacji o środowisku i jego ochronie w przewidzianym do tego terminie.

Merytoryczną ocenę zasadności rozpoznawanej w tej sprawie skargi poprzedzać powinny jednak jeszcze rozważania, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie nie musi być poprzedzona jakimkolwiek środkiem zaskarżenia. Udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie następuje w formie czynności materialno-technicznej, której formę zewnętrzną reguluje art. 15 u.i.o.ś.. Jeśli zatem organ nie dokonał takiej czynności, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji o środowisku (art. 20 ust. 1 u.i.o.ś), a sama ustawa nie określa środków zaskarżenia w sytuacji bezczynności organu, to zasadnym jest przyjęcie, że zastosowanie będą miały zasady ogólne (zob. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., II OSK 1391/16, lex nr 2083396).

Skarga taka nie musi być poprzedzona także przewidzianym w art. 37 § 2 k.p.a. zażaleniem na bezczynność organów administracji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyżej postanowieniu z dnia 29 czerwca 2016 r., w u.i.o.ś. znajduje się odesłanie do kodeksu postępowania administracyjnego tylko w zakresie informowania o przedłużeniu terminu przewidzianego do udostępnienia informacji (art. 14 ust. 2 u.i.o.ś), wydania decyzji administracyjnej (art. 20 ust. 1 u.i.o.ś.). Natomiast w art. 20 ust. 2 u.i.o.ś. ustawodawca wskazał, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), z tym że: przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi (pkt 1); skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę (pkt 2). W doktrynie postawiono tezę, że niezgodne z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/4/WE z dnia 28 stycznia 2003r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG, którą wdraża u.i.o.ś., byłoby jednak przyjęcie, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo do złożenia takiego zażalenia. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy, wnioskodawcy należy zapewnić dostęp do procedury odwoławczej zarówno na drodze administracyjnej, jak i sądowej - przy czym dotyczy to i odmowy udostępnienia informacji i zignorowania wniosku (to jest milczenia organu). Z tego wynika, że skarżący bezczynność ma prawo złożyć zażalenie z art. 37 § 2 k.p.a., które jednak nie jest warunkiem koniecznym skargi na bezczynność organu w sprawie z zakresu udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Złożenie takiego zażalenia na tej podstawie prawnej należałoby rozpatrywać jedynie w kategorii uprawnienia co nie rodziłoby żadnych skutków prawnych dla wniesionej skargi na bezczynność.

Z podanych wyżej przyczyn Sąd stwierdził, że skarga M. Z. na bezczynność organu wywiedziona w niniejszej sprawie jest dopuszczalna i spełnia warunki formalne.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. Woś, H. Knysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.

Zgodnie z regulacją procesową zawartą w ustawie z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko skierowanie pisemnego wniosku o udzielenie informacji powinno skutkować podjęciem przez organ administracyjny jednej z następujących czynności:

1) udzieleniem informacji jako czynności o charakterze materialno-technicznym (art. 15 ust. 1 ustawy);

2) jeżeli wniosek dotyczy informacji nieznajdującej się w posiadaniu organu administracji, niezwłocznym, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku:

- przekazaniu wniosku podmiotowi, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja i powiadomienie o tym wnioskodawcy;

- zwróceniu wniosku wnioskodawcy, jeżeli nie można ustalić takiego podmiotu (art. 19 ust. 2 ustawy);

3) jeżeli wniosek jest sformułowany w sposób zbyt ogólny, niezwłocznym, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, wezwaniu wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, z jednoczesnym udzieleniem stosownych wyjaśnień oraz niezbędnej pomocy i wskazówek co do właściwego sformułowania wniosku, w szczególności dotyczących informacji o możliwości skorzystania z publicznie dostępnych wykazów, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy;

4) w przypadku braku możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie w sposób lub w formie określonych we wniosku, powiadomienie pisemne podmiotu żądającego informacji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazaniem, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona; jeżeli w terminie 14 dni od dnia otrzymania takiego powiadomienia podmiot żądający informacji nie złoży wniosku w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, wydaniu decyzji o odmowie udostępnienia informacji w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 15 ust. 2 i 3 i art. 20 ust. 1 ustawy);

5) jeżeli wystąpiły okoliczności o których mowa w art. 16 ust. 1 i 2 ustawy - wydaniem decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (art. 20 ust. 1 ustawy).

Z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji o środowisku i jego ochronie mamy więc do czynienia wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku poprzez brak udostępnienia wnioskowanej informacji o środowisku i jego ochronie, ewentualnie poprzez niepodjęcie jednej z wymienionych wyżej czynności naprawczych, bądź też poprzez niewydanie decyzji o odmowie udzielenia takiej informacji, gdy ustawa przewiduje taka formę załatwienia wniosku (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2010 r., II SAB/Wr 62/09, lex nr 1254206).

W okolicznościach niniejszej sprawy, w ustawowych terminach określonych ustawą, organ nie podjął żadnego działania określonego w tej ustawie w zakresie wniosku M. Z. z dnia 8 marca 2018 r. o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie. Z akt sprawy, w tym zajętych przez strony pisemnych stanowisk wynika bowiem, że w wymaganych ustawą terminach: nie udzielono wnioskodawczyni informacji objętej wnioskiem, nie przekazano do innego organu tego wniosku, nie wezwano do sprecyzowania wniosku, ani nie odmówiono w drodze decyzji udostępnienia wnioskowanej informacji.

Analizując stanowisko organu zajęte w odpowiedzi na pismo skarżącej z dnia 20 czerwca 2018 r., czyli przedstawione w piśmie z dnia 27 czerwca 2018 r., a następnie w odpowiedzi na skargę, trzeba stwierdzić, że z jednej strony organ dostrzega swoje zaniechanie w rozpoznaniu wniosku skarżącej, wyjaśniając powody swojej opieszałości w rozpoznaniu wniosku, natłokiem złożonych wniosków w ramach programów i przepraszając za zaistniałą sytuację z zapewnieniem o wyciągniętych konsekwencjach wobec pracownika odpowiedzialnego za powyższe zaniedbanie, z drugiej strony, organ - w odpowiedzi na skargę - stwierdza, że skarżąca nie złożyła wniosku o udzielenie informacji publicznej, zapytanie strony miało charakter czysto techniczny, odpowiedź organu miała zostać udzielona w jakiejkolwiek formie, a w piśmie z dnia 27 czerwca 2018 r. została udzielona.

Dla samej oceny tego, czy organ dopuścił się bezczynności, bez znaczenia pozostają powody biernego zachowania organu, skoro w ustawowym terminie w żaden wymagany przepisami prawa sposób organ nie zareagował na wniosek o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie. Nawet bowiem w sytuacji nieprecyzyjności wniosku, jego zbyt ogólnego sformułowania, bądź jakichkolwiek innych wątpliwości co do zakresu żądanych informacji, organ zobligowany jest do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku z jednoczesnym udzieleniem stosownych - adekwatnych do treści wniosku i obowiązujących przepisów prawa - wyjaśnień. Odczytanie wniosku skarżącej jako woli uzyskania jedynie interpretacji jej przypadku w świetle przedmiotowego Programu "ZORZA" - Czyste powietrze nad Świętokrzyskim, wdrożonego przez Fundusz, nie zwalniało organu od reakcji na ten wniosek w przewidziany ustawą sposób, zwłaszcza z uwagi na to, że władze publiczne są obowiązane do udzielania niezbędnej pomocy i wskazówek przy wyszukiwaniu informacji o środowisku i jego ochronie (art. 8 ust. 2 ustawy).

Powyższe regulacje ustawy stanowią bowiem realizację konstytucyjnego prawa dostępu do informacji o stanie i ochronie środowiska, o którym mowa w art. 74 ust. 3 Konstytucji, art. 4 ust. 1 Konwencji z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706) oraz art. 3 ust. 1 Dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz.U.UE.L 2003.41.26).

Należy w sposób szczególny - przy ocenie zasadności przedmiotowej skargi - zwrócić uwagę na regulacje zawarte w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/4/WE z dnia 28 stycznia 2003r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG, implementowane przez ustawę z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Cele tej Dyrektywy określa art. 1 i są nimi: zagwarantowanie prawa dostępu do informacji o środowisku, które znajdują się w posiadaniu organów władzy publicznej lub które są przeznaczone dla tych organów, oraz określenie podstawowych warunków i praktycznych ustaleń dotyczących realizacji tego prawa oraz zapewnienie, że informacje o środowisku będą automatycznie stopniowo udostępniane i rozpowszechniane w społeczeństwie by osiągnąć stan najszerszej możliwej dostępności i rozpowszechnienia w społeczeństwie informacji o środowisku. W tym celu popiera się, w szczególności, wykorzystanie komunikacji teleinformatycznej i/lub technologii elektronicznej, jeśli są one dostępne.

Zgodnie z art. 3 Dyrektywy, Państwa Członkowskie zapewniają, że organy władzy publicznej, zgodnie z postanowieniami niniejszej dyrektywy, są obowiązane udostępnić informacje o środowisku, które znajdują się w ich posiadaniu lub które są dla nich przeznaczone, każdemu wnioskodawcy na jego wniosek, bez konieczności wykazania przez niego interesu. Stosownie zaś do art. 3 ust. 2 Dyrektywy, z zastrzeżeniem przepisów art. 4 i terminów postulowanych przez wnioskodawcę informacje o środowisku są wnioskodawcy udostępniane: (a) tak szybko jak to możliwe lub, najpóźniej, w ciągu miesiąca po otrzymaniu przez organ władzy publicznej, o którym mowa w ust. 1, wniosku, lub (b) w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania przez organ władzy publicznej wniosku, jeśli rozmiar i złożoność informacji uniemożliwia dotrzymanie terminu jednego miesiąca, o którym mowa w lit. a). W takich przypadkach wnioskodawca jest informowany o przedłużeniu terminu i jego powodach tak szybko, jak to możliwe i nie później niż przed końcem wspomnianego terminu jednego miesiąca. Jeśli wniosek jest sformułowany zbyt ogólnie, organ władzy publicznej tak szybko, jak to możliwe lub najpóźniej w granicach czasowych określonych w ust. 2 lit. a), zwraca się do wnioskodawcy z prośbą o doprecyzowanie wniosku i pomaga mu w tym, np. dostarczając informacje o korzystaniu z publicznych rejestrów, o których mowa w ust. 5 lit. c). Organy władzy publicznej mogą odmówić udostępnienia informacji na mocy art. 4 ust. 1 lit. c), jeśli uznają to za właściwe (art. 3 ust. 3 Dyrektywy). Z kolei art. 7 ust. 1 Dyrektywy stanowi, że Państwa Członkowskie podejmują konieczne środki, by zapewnić, że organy władzy publicznej porządkują informacje o środowisku, które są w zakresie ich kompetencji oraz które znajdują się w ich posiadaniu lub które są dla nich przeznaczone, w taki sposób, aby je aktywnie i systematycznie rozpowszechniać w społeczeństwie, w szczególności wykorzystując komunikację teleinformatyczną i/lub technologię elektroniczną, jeśli są one dostępne. Informacje, które mają być udostępniane i rozpowszechniane, są odpowiednio uaktualniane i obejmują przynajmniej w szczególności polityki, plany i programy odnoszące się do środowiska (art. 7 ust. 2 pkt b Dyrektywy).

W świetle przywołanych wyżej regulacji Sąd uznał, że także okoliczność złożenia przez M.Z. wniosku drogą elektroniczną, nie na piśmie (art. 12 ust. 1 ustawy) nie zwalniała organu od podjęcia czynności zmierzających do załatwienia tego wniosku, choćby przez - wskazywaną wyżej przez Sąd - czynność wezwania strony do uzupełnienia wniosku w odpowiednim zakresie (art. 8 ust. 2 w zw. z art. 19 ust. 3 ustawy). Sąd aprobuje te poglądy, że samo złożenie wniosku, bez względu na jego formę, umożliwia ubieganie się o informację dotyczącą środowiska, a więc stwarza legitymację czynną do złożenia wniosku, a co za tym idzie – daje uprawnienie do oczekiwania, iż w odpowiedzi na wniosek zostanie udzielona wnioskowana informacja (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji o środowisku przez administrację publiczną, Prawo i Środowisko 2011, nr 1, s. 67 w ). W związku z tym, nawet jeżeli forma złożenia wniosku nie spełniała, zdaniem organu, wymagań formalnych, to wnioskodawczyni powinna zostać o tym poinformowana z pouczeniem, jakie braki powinny zostać uzupełnione, aby mogło nastąpić udostępnienie wnioskowanej informacji.

Nie jest zatem możliwa do zaakceptowania taka postawa organu administracji publicznej (władzy publicznej), w której organ całkowicie "milczy" w sytuacji, gdy otrzymuje wniosek (zapytanie) potencjalnego beneficjenta o możliwość skorzystania z programu realizowanego celem ochrony środowiska, bo to kłóci się nie tylko z przepisami prawa (w tym unijnego), ale również z interesem publicznym realizowanym poprzez możliwie szerokie upowszechnianie w społeczeństwie informacji o środowisku i jego ochronie w celu pogłębienia wiedzy społeczeństwa w tym zakresie i ograniczeniu (zapobieżeniu) zanieczyszczania środowiska.

Przytoczone wyżej regulacje i okoliczności tej sprawy przekonały o słuszności rozpoznawanej przez Sąd skargi.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zobowiązał organ tj. Prezesa Zarządu Funduszu do rozpoznania wniosku M. Z. z dnia 8 marca 2018 r. w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), nie przesądzając o sposobie rozpoznania tego wniosku (pkt I sentencji wyroku).

Sąd uznał jednak, wbrew żądaniu skargi w pkt. II sentencji wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd uwzględnił wyjaśnienia organu co do przyczyn jego bezczynności przedstawionych w piśmie z dnia 27 czerwca 2018 r. w obliczu formy elektronicznej wniosku skarżącej i nie dość precyzyjnie sformułowanego w nim żądania. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13)

Zakres kognicji sądu administracyjnego nie pozwolił Sądowi na rozpoznanie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach programu "ZORZA" - Czyste powietrze nad Świętokrzyskim.

O kosztach postępowania sądowego (wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł) Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. nr 221 poz. 2193 ze zm.).