Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1665/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł należnego od złożonej skargi, skarżący B.S. zwrócił się z prośbą o zwolnienie go od konieczności uiszczenia tej opłaty ze względu na trudną sytuację materialną.

W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia oraz odesłania do tut. Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych w formularzu "PPF" z dnia 5 stycznia 2016 roku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami: S.S. i I.S., bratem W.S., szwagierką E.S. i bratankami: K.S., W.S. i D.S.. Wnioskodawca nie wykazał dochodów członków swojej rodziny zasłaniając się brakiem wiedzy w tym przedmiocie. Sam jest osobą bezrobotną. Mieszka w domu rodziców i pomaga im w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Pomaga także ojcu w prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej. Matka skarżącego pobiera emeryturę. Skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani ruchomości. Od 2008 roku wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, z żoną ma rozdzielność majątkową przedmałżeńską.

Skarżący podniósł, iż w sprawie o sygn. I SA/Kr 671/13 został w całości zwolniony od kosztów sądowych, a jego sytuacja materialna od tego czasu nie uległa zmianie. W innych sprawach, w których konieczny jest udział profesjonalnego pełnomocnika skarżący korzysta z pomocy zaprzyjaźnionego radcy prawnego, a udzielana przez niego pomoc jest pro bono.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez:

- wykazanie stanu majątkowego, źródła i wysokości miesięcznych dochodów wszystkich osób, z którymi skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym,

- odpisów zeznań podatkowych za 2014 i 2015 rok B.S., jego małżonki, ojca S. S. i matki I.S.,

- zaświadczenia właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu skarżącego jako osoby bezrobotnej,

- wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem,

- udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny skarżącego (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp.,

- oświadczenia, czy rodzina skarżącego korzysta z pomocy społecznej – jeśli tak należało podać w jakiej formie i z jaką częstotliwością i przesłać kopię ostatniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy.

Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wezwanie skierowane na adres podany w skardze zostało odebrane przez skarżącego osobiście w dniu 24 lutego 2016 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 2 marca 2016 roku. Mimo upływu zakreślonego terminu B.S.nie przedłożył żądanych oświadczeń, ani dokumentów źródłowych.

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, iż nie byłaby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie oświadczenia B.S. zawarte w urzędowym formularzu "PPF" były niewystarczające do oceny czy wnioskodawca faktycznie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia dodatkowych oświadczeń pozwalających na pełny obraz jego sytuacji majątkowej.

Przede wszystkim skarżący nie podał żadnych informacji o wysokości dochodów uzyskiwanych przez członków rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i na których utrzymaniu pozostaje, zasłaniając się brakiem wiedzy w tym zakresie. Tymczasem w przypadku wspólnego gospodarowania z innymi członkami rodziny orzekający nie może ograniczać się jedynie do oceny sytuacji majątkowej i dochodów wnioskodawcy, lecz należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 442/12). Przemawia za tym sama konstrukcja formularza "PPF", którego rubryki 7 i 10 uwzględniają nie tylko składniki majątku i dochodów wnioskodawcy, ale również osób pozostających wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wykazanych w rubryce 6. Wykazaniu stanu majątkowego domowników służy dodatkowo rubryka 8 formularza.

Ponadto okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 roku sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Zatem informacje o dochodach i stanie majątkowym żony, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione, miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w sprawie o sygn. I SA/Kr 671/13 został on zwolniony od kosztów sądowych nie może mieć charakteru wiążącego przy rozpoznawaniu kolejnych wniosków strony. W postanowieniu z dnia 27 maja 2010 roku, sygn. akt II FZ 255/10, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia sądu w innych sprawach administracyjnych może pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego, bowiem wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, które powinny być przedstawione we wniosku lub wynikać z dokumentów, do przedłożenia których strona została zobowiązana w wezwaniu. Wniosek taki ma swoje oparcie w treści art. 255 p.p.s.a. Rozpoznanie wniosku jedynie z uwzględnieniem rozstrzygnięć sądu w innych sprawach, w których stroną jest wnioskodawca, byłoby naruszeniem obowiązku opierania się przez sąd jedynie na stanie faktycznym, który jest potwierdzony przez materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy (art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a.).

Podsumowując, skoro w niniejszej sprawie B.S., pomimo skierowanego do niego wezwania, nie wykonał obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, należy uznać, że niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące jego możliwości płatniczych. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zatem jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.