Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 91/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 7
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 91/16 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 22 września 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , Sędziowie, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.), , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 września 2016 r., sprawy ze skargi A. L., na decyzję Wojewody D., z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty z tytułu nienależnie pobranego stypendium, , , uchyla zaskarżoną decyzję;, przyznaje adwokatowi W. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 738 (słownie: siedemset, trzydzieści osiem) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu., ,


UZASADNIENIE

Wojewoda D. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 149 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania A.L. od decyzji Starosty K. z dnia [...] października 2015 r. Nr [...], orzekającej o odmowie umorzenia kwoty 4.019,50 zł (słownie: cztery tysiące dziewiętnaście złotych 50/100) z tytułu nienależnie pobranego stypendium w okresie odbywania stażu zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu podał, że decyzją administracyjną Starosty K. z dnia [...] października 2015 r., orzeczono o odmowie umorzenia A. L. kwoty 4.019,50 zł,

z tytułu nienależnie pobranego stypendium.

Od decyzji tej zainteresowana złożyła odwołanie wnosząc o umorzenie kwoty 4.019,50 zł. W uzasadnieniu podała, że z powodu niewiedzy oraz braku pouczenia jej przez urząd pracy, podjęła inną pracę zarobkową w trakcie pobierania stypendium. Aktualnie jej sytuacja rodzinna i majątkowa jest bardzo trudna, dlatego też nie ma możliwości spłaty kwoty 4.019,50 zł.

W toku postępowania odwoławczego, na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy organ II instancji ustalił, że decyzją Starosty K. z dnia 14 czerwca 2013 r. orzeczono o przyznaniu zainteresowanej w okresie odbywania stażu, tj. od dnia 10 czerwca 2013 r., prawo do stypendium w wysokości 988,40 zł. miesięcznie. Następnie decyzją Starosty K. z dnia [...] grudnia 2013 r. orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do stypendium z dniem 1 grudnia 2013 r. z powodu podjęcia zatrudnienia.

Organ ustalił, że skarżąca pracowała w firmie [...] sp. z o.o. na podstawie zawartej umowy zlecenia w okresie od dnia 29 lipca 2013 r. do dnia 9 sierpnia 2013 r.

Starosta K. wznowił postępowanie a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z dniem 1 grudnia 2013 r., z powodu podjęcia zatrudnienia oraz orzekł o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z dniem 29 lipca 2013 r., z powodu wykonywania innej pracy zarobkowej. Od decyzji tej zainteresowana nie złożyła odwołania.

Następnie Starosta K. decyzją administracyjną z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącą stypendium w kwocie 4.019,50 zł za okres od dnia 29 lipca 2013 r. do dnia 30 listopada 2013 r. Od decyzji tej zainteresowana nie złożyła odwołania, tak więc decyzja stała się ostateczna.

W dniu 18 sierpnia 2015 r. skarżąca złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. wniosek o umorzenie kwoty 4.019,50 zł. We wniosku podała, że urząd pracy nie poinformował jej, że w trakcie odbywania stażu nie może podjąć żadnej pracy, chociażby na podstawie umowy zlecenia oraz, że sytuacja finansowa jej rodziny jest trudna, bowiem ma na utrzymaniu wnuka uczęszczającego do gimnazjum, na którego nie otrzymuje alimentów. Dodatkowo poinformowała, że pomaga finansowo dorosłym synom.

Powiatowy Urząd Pracy w K. zobowiązał skarżącą do przedłożenia, zaświadczenia o dochodach wszystkich osób prowadzących wraz z zainteresowaną wspólne gospodarstwo domowe, zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o korzystaniu z pomocy opieki społecznej, kserokopie rachunków potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania.

Na podstawie przedłożonych rachunków potwierdzających ponoszone przez zainteresowaną opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, zaświadczenia wystawionego przez Urząd Miasta w K. Z. z dnia 26 sierpnia 2015 r.,

z którego wynika, że skarżąca została zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia 3 marca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i pobrała wynagrodzenie netto w maju 2015 r. w kwocie 1901,15 zł oraz w czerwcu i lipcu 2015 r. w kwocie po 1552,53 zł, zaświadczenia z dnia 26 sierpnia 2015 r. wystawionego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w K.Z., z którego wynika, że nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej oraz oświadczenia zainteresowanej z dnia 29 sierpnia 2015 r. o sytuacji majątkowej organ ustalił, że miesięczny dochód netto zainteresowanej wynosi łącznie 2.426,95 zł. Na miesięczny dochód, zgodnie z rozliczeniem dochodów i wydatków ustalony w dniu 16 września 2015 r. przez Powiatowy Urząd Pracy w K. składa się wynagrodzenie zainteresowanej za pracę w kwocie 1552,53 zł i emerytura w kwocie 874,42 zł, natomiast miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą kwotę 180,31 zł. W związku z tym, że zainteresowana prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z wnukiem, miesięczny dochód przypadający na osobę ustalono na kwotę 1123,32 zł.

Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Powiatowy Urząd Pracy w K. pismem z dnia 16 września 2015 r. przedłożył Powiatowej Radzie Rynku Pracy w K. wniosek A.L. o umorzenie nienależnie pobranego stypendium w kwocie 4.019,50 zł, celem wydania opinii. Powiatowa Rada Rynku Pracy uchwałą z dnia [...] października 2015 r. nr [...] negatywnie zaopiniowała wniosek zainteresowanej o umorzenie nienależnie pobranego stypendium w kwocie 4.019,50 zł.

Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym opinię Powiatowej Rady Rynku Pracy w K., Starosta K. decyzją z dnia [...] października 2015 r. odmówił A.L. umorzenia kwoty 4.019,50 zł.

Przywołał treść art. 76 ust. 7.

W związku z ustaleniem, że średni miesięczny dochód przypadający na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 1123,32 zł, natomiast miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 180,31 zł, stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do umorzenia nienależnie pobranego stypendium w kwocie 4.019,50 zł.

W sprawie zainteresowanej nie są spełnione przesłanki wynikające z powołanego wyżej art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, które umożliwiałyby uwzględnienie wniosku zainteresowanej.

W szczególności brak jest podstaw prawnych do umorzenia nienależnie pobranego stypendium w kwocie 4.019,50 zł na podstawie art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy. Uwzględniając miesięczne dochody skarżącej, dochodzenie przez urząd pracy należności, nie może pozbawić ani jej, ani osoby pozostającej na jej utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania. Dodatkowo wyjaśnił, że pomoc finansowa udzielana przez zainteresowaną jej dorosłym synom, nie może wpłynąć na uwzględnienie odwołania.

Podał, że zainteresowana w dniu rejestracji, tj. w dniu 2 kwietnia 2012 r. była pouczona, iż status bezrobotnego przysługuje osobie, która nie wykonuje innej pracy zarobkowej, tj. nie wykonuje lub nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych w tym, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło (...) oraz o obowiązku zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, co potwierdziła własnoręcznym podpisem na druku "informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy".

Zainteresowana w okresie pobierania stypendium, jako osoba posiadająca status bezrobotnego była zatem zobligowana, pod rygorem utraty statusu osoby bezrobotnej, do powiadomienia urzędu pracy o podjęciu innej pracy zarobkowej z dniem 29 lipca 2013 r. na podstawie zawartej umowy zlecenie.

W tej sytuacji podniesiony w odwołaniu zarzut, że nie była pouczona, iż w okresie pobierania stypendium nie mogła podjąć innej pracy zarobkowej, nie może mieć wpływu na zmianę bądź uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję złożyła A.L..

Przedstawiła dotychczasowe czynności podejmowane w sprawie odpowiadające stanowi faktycznemu ustalonemu w zaskarżonej decyzji.

Podała, podobnie jak w odwołaniu, że dla uzasadnienia odmowy postulowanego umorzenia należnej kwoty dokonano według skarżącej błędnego obliczenia dochodów zainteresowanej dodając do emerytury (w kwocie 874,42 zł) kwotę 1552,53 zł, która dotyczyła zupełnie innego okresu zatrudnienia tj. od dnia 3 marca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. gdy tymczasem sporny okres dotyczy przedziału czasowego od dnia 23 lipca do dnia 30 listopada 2013 r. kiedy to oprócz emerytury otrzymywała stypendium w kwocie 998,40 zł.

Zarzuciła, że dokonano niezgodnego z rzeczywistością obliczenia ponoszonych przez skarżącą wydatków na jej utrzymanie oraz 16 letniego wnuka uczęszczającego do 3 klasy gimnazjum, który od urodzenia jest ze skarżącą oraz pominięto dwóch dorosłych synów, którzy wprawdzie mieszkają oddzielnie ale skarżąca jako matka świadczy im pomoc. Młodszy syn jest osobą niepełnosprawną i pobiera zasiłek stały z ZUS w kwocie 389 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 150 zł. Starszy syn jest bezrobotny, nie może znaleźć pracy z powodu dolegliwości kręgosłupa i stawów kolanowych.

Dodała, iż cierpi na chorobę układu krążenia objawiającą się nadciśnieniem tętniczym. Jest po usunięciu jajnika. W lipcu 2015 r. stwierdzono u niej zmiany nowotworowe w jelicie grubym.

Powyższe okoliczności w ocenie zainteresowanej dają podstawę do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając ten wniosek przywołał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnoście zarzutu, że organy winny do obliczenia dochodu wziąć pod uwagę dochody uzyskane w okresie wykonywania innej pracy zawodowej tj. od dnia 23 lipca 2013 r. do dnia 31 listopada 2013 r. stwierdził, że nie może on wpłynąć na zmianę bądź uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody D. Sytuację materialną i rodzinną osoby ubiegającej się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia ustala się na dzień złożenia wniosku o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Dodał też, że materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy był wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.

W dniu 27 kwietnia 2016 r. ustanowiony dla skarżącej z urzędu pełnomocnik złożył pismo procesowe. Stwierdził w nim, że podtrzymuje w całości skargę strony. Wyjaśnił, że decyzję Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2016 r. zaskarża w całości.

Ponadto rozszerzył zarzuty skargi o naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:

1) art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności na nie przeprowadzenie dowodu na okoliczność, że skarżąca od 1 stycznia 2016 r. nie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Urzędzie Miasta i nie uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenia, podczas gdy okoliczności te miały kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy obowiązek zwrotu stypendium nie pozbawi skarżącej niezbędnych środków utrzymania,

2) art. 86 k.p.a. polegające na zaniechaniu przesłuchania zainteresowanej albowiem w sprawie nie zostały wyjaśnione okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chociaż stanowią jednocześnie naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a.,

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, podczas gdy istniały podstawy do jej uchylenia w całości i orzeczenia o umorzeniu nienależnie pobranego świadczenia, ewentualnie do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o: uchylenie – na podstawie art. 145

§ 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz pełnomocnika kwoty 738 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w niniejszym postępowaniu.

Uzasadniając przedstawione zarzuty podał, że art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, na którym opiera się wniosek skarżącej o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia oraz decyzji organów ma charakter uznaniowy. Powyższe okoliczności nie stanowiły jednak o całkowitej i niekontrolowanej swobodzie organu w tym zakresie. Granice uznania wyznaczają w tym przypadku ustawowe przesłanki wskazane w powołanym przepisie oraz zasady określone w procedurze administracyjnej, w szczególności dotyczące gromadzenia dowodów, ich oceny oraz ustalenia stanu faktycznego.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy zauważył, że Wojewoda D. wydając w dniu [...] stycznia 2016 r. decyzję nie rozważył informacji wynikających z zaświadczenia z dnia 26 stycznia 2015 r. wystawionego przez Urząd Miasta w K.-Z., z którego wynika, że skarżąca była zatrudniona w tamtejszym Urzędzie na czas określony tylko do dnia 31 grudnia 2015 r. i tym samym od dnia 1 stycznia 2016 r. została pozbawiona dodatkowego stałego źródła utrzymania w wysokości 1552,53 zł. Jej jedynym miesięcznym dochodem pozostała emerytura w kwocie 1004,68 zł.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ ustalając stan faktyczny w sprawie powinien zweryfikować czy skarżąca będzie nadal zatrudniona u dotychczasowego pracodawcy. Nie zwrócił się w tej sprawie do Urzędu Miasta w K.-Z., nie przesłuchał również na tę okoliczność skarżącej (art. 86 k.p.a.).

Zarzucił, że organ odwoławczy przedwcześnie uznał, że przesłanka umorzenia z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy nie została spełniona. Nie można zgodzić się z twierdzeniem Wojewody D. zawartym w odpowiedzi na skargę, iż sytuację materialną i rodzinną osoby ubiegającej się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia ustala się na dzień złożenia wniosku o umorzenie. Organ orzeka biorąc pod rozwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania ostatecznego rozstrzygnięcia. Wskazał na wyroki NSA z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II OSK 138/07 i z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 714/05.

Zbadanie, czy dochodzenie należności mogło pozbawić skarżącą niezbędnych środków utrzymania wymagało ustalenia wysokości dochodów uzyskiwanych przez nią na dzień wydania ostatecznej decyzji. Brak takich ustaleń doprowadził do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Winno zapaść orzeczenie o umorzeniu nienależnie pobranego stypendium albowiem od 1 stycznia 2016 r. jedynym źródłem utrzymania skarżącej i jej wnuka jest emerytura w wysokości 1004,68 zł. Po odliczeniu wszystkich wydatków skarżącej pozostaje około 430 zł na dwie osoby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.

Wówczas to sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Przedmiotem skargi jak wskazano wyżej jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2015 r. o odmowie umorzenia skarżącej kwoty 4.019,50 zł z tytułu nienależnie pobranego stypendium.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – dalej ustawa.

Stanowi on, że Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3 albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości lub części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowe środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 nie posiadają majątku, z którego mogą dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie, otrzymała jednorazowe środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowe środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jak wynika z powołanego przepisu decyzja w przedmiocie między innymi umorzenia nienależnie pobranego świadczenia zapada w ramach uznania administracyjnego. Świadczą o powyższym pierwsze słowa tegoż przepisu mówiące, iż Starosta może (ale nie musi) podjąć taką decyzję (lub odroczyć, rozłożyć na raty), nawet wówczas gdy zaistniały przesłanki wymienione w pkt 1 omawianego przepisu. Zgodzić się należy z wywodami zawartymi w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej z dnia 27 kwietnia 2016 r., orzecznictwo sądowoadministracyjne wypracowało pogląd, że uznanie administracyjne nie oznacza dowolności decyzyjnej. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego musi poprzedzać przede wszystkim wyjątkowo dokładnie przeprowadzone postępowanie dowodowe w celu ustalenia stanu faktycznego, który decyduje o treści rozstrzygnięcia.

Naprowadzone we wniosku skarżącej z dnia 18 sierpnia 2015 r. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia okoliczności, wskazują, że wniosek zainteresowanej należy rozważać na podstawie art. 76 ust. 7 pkt 2. Zadaniem organów mając na uwadze treść powołanego przepisu było ustalenie sytuacji majątkowej i rodzinnej zainteresowanej.

Istotną kwestią w niniejszej sprawie było z jakiej daty stan faktyczny w wyżej wymienionym zakresie jest brany pod uwagę.

Żaden przepis ustawy nie reguluje tej kwestii, a w okolicznościach niniejszej sprawy przesądzenie tej okoliczności ma wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu odpowiedź na powyższe pytanie daje art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Mówi on, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. § 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części (...). Wynika z niego, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę i nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji. Przepis ten przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygania sprawy, w wyniku czego wydaje jedno z rozstrzygnięć wymienionych w § 1.

Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. I tak NSA w wyrokach: z dnia 24 lutego 1992 r. w sprawie II SA 49/92, z dnia 3 marca 1993 r. IV SA 1241/93 (ONSA 1993, Nr 3, poz. 79). NSA w wyroku z dnia 7 lipca 1988 r. IV SA 451/88 stwierdził, że organ odwoławczy jako organ o charakterze reformacyjnym, ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Takie samo stanowisko przyjął NSA również w wyroku z dnia 9 sierpnia 1988 r., SA/Ka 378/88.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w posiadaniu organu II instancji było zaświadczenie Urzędu Miasta K.Z. z dnia 24 sierpnia 2015 r., z którego jednoznacznie wynikło, że skarżąca jest zatrudniona w tej instytucji na czas określony – do 31 grudnia 2015 r. Wydając decyzję w dniu 4 stycznia 2016 r. wskazał na dochody jakie osiągała skarżąca będąc zatrudniona w Urzędzie Miejskim. Nie zbadał, nie ustalił, czy nadal pozostaje w zatrudnieniu. Mimo, że takie wątpliwości powinny się pojawić w związku z treścią powołanego zaświadczenia z dnia 24 sierpnia 2015 r. Poza sporem pozostaje, że powyższa okoliczność ma podstawowe znaczenie dla rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 18 sierpnia 2015 r.

Organ II instancji korzystając z uprawnienia określonego w art. 136 k.p.a. powinien z urzędu przeprowadzić postępowanie dowodowe i wyjaśnić tę okoliczność.

Nie czyniąc powyższego naruszył art. 77 § 1 k.p.a. Nie został bowiem wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy. Uchybił jednocześnie art. 138 § 1 k.p.a., a także art. 7 k.p.a.

Zadaniem zatem organu II instancji będzie poczynienie ustaleń w zakresie stanu finansowego skarżącej w dacie orzekania.

Dodać należy, że ma to istotne znaczenie zwłaszcza w sytuacji gdy skarżąca wnosi o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń i oceniana jest jej kondycja finansowa.

Oczywistym jest, że w związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji istotna jest również aktualna sytuacja rodzinna skarżącej.

Przedstawione wywody dają podstawę do uznania, że twierdzenia skarżącej odnośnie tego z jakiej daty powinny być brane pod uwagę jej zarobki osiągane w 2015 r. nie mają znaczenia dla sprawy.

W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i § 8 ust. 1 pkt 1a i pkt 3, § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801) orzekł jak wyżej.

H.B.6.10.2016 r.