Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2032/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.
article: art. 64 par. 2, art. 107, art. 134 par. 1, art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Katarzyna Grzelak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] ustalającą, że Z. C. (dalej również jako skarżący) uzyskał podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego dnia 30 czerwca 2007 r. łącznie 189 punktów, co oznaczało negatywny wynik.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, póz. 1059, z późn. zm).

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu 30 czerwca 2007 r. Z. C. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2007r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżący uzyskał z testu egzaminacyjnego 189 punktów, wobec czego otrzymał negatywny wynik egzaminu.

Z. C. złożył odwołanie od powyższej uchwały zarzucając wadliwość w sformułowanym pytaniu nr 138, dotyczącym wskazania podmiotów uprawnionych do prowadzenia księgi akcyjnej, które w jego ocenie nie zawierało żadnej prawidłowej odpowiedzi, w związku z czym nie było możliwe udzielenie właściwej odpowiedzi na to pytanie. Wywiódł, iż przepis kodeksu spółek handlowych mówi, iż księga ta może być prowadzona przez bank lub dom maklerski w Rzeczpospolitej Polskiej natomiast określona jako prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 138 odnosi się do domu maklerskiego w Rzeczpospolitej Polskiej i banku, który nie jest określony według kryterium siedziby. Poparł ten wywód argumentacją prawną, która w jego ocenie przemawiała za zmianą uchwały Komisji Egzaminacyjnej i ustaleniem pozytywnego wyniku egzaminu.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. Organ odwoławczy po dokonaniu analizy zarówno kwestii przygotowania egzaminu jak i jego przebiegu, w tym testu i karty odpowiedzi, stwierdził, iż egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami zarówno ustawy o radcach prawnych jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, póz. 2164, z późn. zm.).

Organ podkreślił, iż z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół, z którego treści wynika, iż skarżący złożył egzamin testowy uzyskując 189 punktów, przy czym powtórne sprawdzenie karty odpowiedzi i przeliczenie punktacji wykazało, że suma punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej jest prawidłowa. W ocenie organu test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 oraz 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, z wyjątkiem pytania nr 192, w przypadku którego Minister Sprawiedliwości uznał, iż było dotknięte oczywistą omyłką, wskutek czego stwierdził, iż każda z udzielonych na powyższe pytanie odpowiedzi może być prawidłowa. Organ zaznaczył przy tym, iż skarżący udzielił na pytanie nr 192 odpowiedzi zgodnej z kluczem za co otrzymał 1 punkt, uwzględniony w łącznej sumie punktów określonej w uchwale Komisji Egzaminacyjnej.

Ustosunkowując się do zarzutów odnośnie wadliwej konstrukcji pytania nr. 138 organ stwierdził, że są one nieuzasadnione, przytaczając zarazem jego treść:

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, księga akcyjna spółki akcyjnej może być prowadzona wyłącznie:

A. przez akcjonariusza, któremu spółka zleciła prowadzenie księgi,

B. przez notariusza, który sporządził statut spółki,

C. przez spółkę albo dom maklerski w Rzeczypospolitej Polskiej lub

bank, jeżeli jednemu z tych podmiotów spółka zleci prowadzenie

księgi".

Organ wskazał, iż prawidłową odpowiedzią na to pytanie zgodnie z kluczem odpowiedzi była odpowiedź "C", wynikająca z art. 342 kodeksu spółek handlowych, podczas gdy skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A". Wyjaśnił, iż kwestionowane pytanie zostało w całości sformułowane w oparciu o przepis art. 342 Kodeksu spółek handlowych, który brzmi: "Spółka może zlecić prowadzenie księgi akcyjnej bankowi lub domowi maklerskiemu w Rzeczypospolitej Polskiej".

Zdaniem organu odwoławczego pytanie to sprowadzało się do wskazania, jak w świetle przepisów Kodeksu spółek handlowych rozwiązano problem ustawowego uprawnienia do prowadzenia księgi akcyjnej spółki akcyjnej.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości skarżący nie zauważył, iż pytanie to w pierwszej kolejności odwołuje się do samego Kodeksu spółek handlowych, wskazując tym samym źródło obowiązującego prawa, z którego wynikać ma zasada związana z problematyką prowadzenia księgi spółki akcyjnej. Tak więc, sformułowanie pytania jest logiczne i czytelne. Prawidłowa odpowiedź na kwestionowane przez skarżącego pytanie sprowadza się bowiem do kwestii stanowienia Kodeksu spółek handlowych w przedmiocie przyznanego ustawowo uprawnienia w prowadzeniu księgi akcyjnej przez odpowiednio upoważnione do tego podmioty: co do zasady może księgę prowadzić spółka akcyjna, może też zlecić prowadzenie własnej księgi akcyjnej bankowi lub domowi maklerskiemu w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis nie przewiduje od powyższej zasady wyjątku i posługuje się wyłącznie zamkniętym katalogiem podmiotów legitymowanych do tych czynności. Tym samym udzielona przez skarżącego odpowiedź "A", wskazująca na osobę akcjonariusza, któremu spółka zleciła prowadzenie księgi jest odpowiedzią dotkniętą oczywistym błędem, wbrew oczywistej regule wyznaczonej bez wyjątku treścią art. 342 k.s.h. Podobnie należałoby ocenić zdaniem organu przygotowaną propozycję odpowiedzi jaka została przewidziana w wersji odpowiedzi "B", skoro obowiązujący przepis nie przewiduje również przypadku i możliwości prowadzenia księgi akcyjnej przez osobę notariusza będącego jednocześnie autorem statutu spółki. Bezwzględnie obowiązująca treść art. 342 k.s.h. powoduje, iż propozycje testowych odpowiedzi "A" i "B" nigdy nie mogłyby zostać zaliczone do odpowiedzi prawidłowych. Jednocześnie organ podkreślił, iż odpowiedź "C" stanowi, jakkolwiek nie dosłownie, powtórzenie treści przepisu art. 342 k.s.h.. Ponadto, w treści odpowiedzi dokonano przestawienia szyku słów w porównaniu z dosłownym brzmieniem art. 342 k.s.h., co nie zmieniło sensu treści tej regulacji. Pojęcia "dom maklerski" oraz "bank" w odpowiedzi "C" połączone zostały alternatywą łączną ("lub"), co wskazywało, iż określenie "w Rzeczypospolitej Polskiej" dotyczyło obu tych podmiotów. Organ zauważył przy tym, co podniósł także skarżący, że w doktrynie sporna jest kwestia możliwości prowadzenia księgi akcyjnej przez bank mający siedzibę za granicą. Jest to jednak kwestia uboczna, nie mająca wpływu na skonstruowane precyzyjnie i spełniające warunki ustawowe pytanie.

Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu skarżącego, jakoby odpowiedź prawidłowa według klucza oznaczona jako "C" odbiegała zasadniczo od sformułowania przepisu art. 342 k.s.h. Wskazał, że egzamin konkursowy ma na celu poprzez test wszechstronne sprawdzenie wiedzy kandydata z poszczególnych dziedzin prawa. Żaden z przepisów nie stawia równoznacznego warunku, aby każde z pytań miało obligatoryjnie stanowić replikę przepisu lub ich zespołu, na którym w rzeczywistości i tak się zawsze będzie opierać. Podniósł, że pytanie nr 138 nie dotyka w ogóle kwestii, jakie skarżący podniósł w swoim odwołaniu. Nie dotyczyło ono bowiem w ogóle ewentualnych, mogących pojawić się problemów, wyłaniających się przede wszystkim w trakcie stosowania w praktyce art. 342 k.s.h. Są to zagadnienia prawne natury teoretycznej, które znalazły już odpowiednie przełożenie w dorobku doktryny prawa gospodarczego. Nie mają jednak żadnego związku z treścią pytania egzaminacyjnego, jak również z oczekiwaną na nie odpowiedzią, której należało poszukiwać wyłącznie w bezwzględnej treści art. 342 k.s.h.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. C. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne uznanie, że pytanie egzaminacyjne nr. 138 testu konkursowego na aplikację radcowską zawiera trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz naruszenie przepisu art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezachowanie miesięcznego terminu na wydanie decyzji. W uzasadnieniu skargi Z. C. podtrzymał dotychczasową argumentacją o wadliwości pytania nr 138. Wywodził, że treść odpowiedzi "C" na pytanie nr 138 wbrew stanowisku organu wskazuje na połączenie alternatywą łączną "lub" pojęć "dom maklerski w Rzeczypospolitej Polskiej" i "bank", a nie pojęć "dom maklerski" i "bank". Przestawienie szyku wyrazów zmieniło zdaniem skarżącego sens przepisu art. 342 k.s.h. Zamiana ta doprowadziła bowiem do sytuacji, w której odpowiedź "C" dopuszcza możliwość prowadzenia księgi udziałów także przez bank mający siedzibę za granicą, co jest niedopuszczalne na gruncie art. 342 k.s.h., a dotyczyć może co najwyżej banku zagranicznego posiadającego oddział w Polsce. Przywołał zarazem wypowiedzi doktryny dotyczące wątpliwości co do prowadzenia księgi akcyjnej przez oddział polski banku mającego siedzibę poza granicami Polski. W konsekwencji skarżący uznał, że pytanie nr 138 zostało sformułowane nieprecyzyjnie i w związku z tym żadna z proponowanych odpowiedzi na powyższe pytanie nie jest prawidłowa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz zwrot poniesionych kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu wadliwości pytania nr 138 stwierdził, że pytanie to zawierało trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna: zawarta w punkcie "C" była prawidłowa. W ocenie Ministra Sprawiedliwości przestawienie szyku wyrazów w odpowiedzi w żadnym stopniu nie zmienia sensu normy art. 342 k.s.h, analizowanego w kontekście treści pytania nr 138, a czynione przez skarżącego rozważania wykraczają poza zakres i istotę tego pytania i rodzaj wiedzy, którą miało ono zweryfikować. Organ podkreślił przy tym, iż analiza językowa sformułowania "dom maklerski w Rzeczypospolitej Polskiej lub bank" nie pozwala na poczynioną przez skarżącego jednoznaczną konstatację, że w zdaniu tym nie określono siedziby banku. Użycie słowa "lub" powoduje, że zdanie to może być czytane w sposób, który powoduje, jak to stwierdził uprzednio organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że kwestia siedziby została określona w odniesieniu do obu podmiotów. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości element ten nie ma jednakże rozstrzygającego znaczenia i nie sposób zgodzić się z tezą, że odpowiedź na pytanie nr 138 wskazuje na dom maklerski w RP i bank, który nie jest określony według kryterium siedziby. Pytanie odnosiło się wyraźnie do treści art. 342 k. s. h., żadna z pozostałych proponowanych odpowiedzi nie jest zgodna z powszechnie obowiązującymi w Polsce przepisami, a rozważania doktrynalne przywołane przez skarżącego nie mają jakiegokolwiek związku z treścią pytania odczytywanego w kontekście proponowanych odpowiedzi. Istotą pytania nr 138 było wskazanie podmiotów mogących prowadzić księgę akcyjną spółki akcyjnej. Katalog tych podmiotów jest zamknięty i wyznaczony treścią art. 342 k.s.h. Zarówno sam akcjonariusz, jak i notariusz nie mieszczą się w tymże katalogu. Zgodnie z treścią tej normy podmiotami są bank lub dom maklerski. Znajomość zasady opartej na treści art. 342 k.s.h. umożliwiała zatem bezproblemową odpowiedź na pytanie nr 138.

Odnosząc się do zarzutu przekroczenia przez organ drugiej instancji miesięcznego terminu do wydania decyzji, Minister Sprawiedliwości wskazał na konieczność zgromadzenia w sprawie stosownej dokumentacji, jej analizę, uzyskania stanowiska merytorycznego autora kwestionowanego pytania, a także bardzo dużą ilość odwołań od uchwał Komisji Egzaminacyjnych złożonych w jednym czasie przez liczną grupę osób biorących udział w egzaminach na aplikację, a także nakładającym się na powyższe okresem urlopowym, który to element także rzutował na przedmiotową kwestię. Organ zwrócił przy tym uwagę na stosunkowo niewielkie opóźnienie w załatwieniu sprawy nie mające przy tym wpływu na jej rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu analizowana w ten sposób skarga Z. C.o nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. nr [...] nie narusza przepisów prawa.

Na wstępie wskazać należy, iż postępowanie związane z ustaleniem wyniku egzaminu konkursowego w ocenie Sądu jest postępowaniem administracyjnym, a orzeczenie Ministra wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania kandydata od uchwały Komisji Egzaminacyjnej jest decyzją administracyjną, przy czym jest ono postępowaniem odrębnym od kolejnego postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - dalej urp. (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w zarówno w dniu egzaminu, jak również podjęcia obydwu zaskarżonych aktów, nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na tę aplikację, a uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu, zgodnie z ust. 3 cyt. artykułu, uprawnia kandydata do złożenia, w przeciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników konkursu, wniosku o wpis na listę aplikantów.

Samo postępowanie konkursowe w stosunku do określonej osoby rozpoczyna zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu konkursowego na aplikację (art. 333 ust. 1 urp.). Zgłoszenie nieodpowiadające warunkom formalnym określonym w ust. 2 cyt. wyżej artykułu, wymaga od przewodniczącego komisji konkursowej wezwania do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a. a w dalszej konsekwencji skutkuje pozostawieniem zgłoszenia bez rozpoznania - art. 333 ust. 4 i ust. 5, przy czym jeżeli zgłoszenie zostało złożone po terminie, przewodniczący komisji wydaje decyzję odmawiającą dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie konkursowym, od której to decyzji przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości (ust. 8).

Jak przewiduje art. 3310 ust.1 urp. wynik egzaminu konkursowego kandydata ustala, w drodze uchwały specjalnie do tego celu powołany, na podstawie art. 331 ust. 1 urp. przez Ministra Sprawiedliwości organ tj. komisja egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej. Od jej uchwały przysługuje zainteresowanemu odwołanie dotyczące wyników egzaminu do Ministra Sprawiedliwości, jako organu wyższego stopnia (art. 3310 ust. 2 i art. 331 ust. 2 urp.). Pozytywny wynik egzaminu konkursowego daje kandydatowi uprawnienie do skutecznego złożenia przez niego wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 269/07 ustawa o radcach prawnych nie zawiera przepisów, które wprost określałyby możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawach dotyczących konkursu na aplikację radcowską. Powołane wyżej przepisy omawianej ustawy wskazują, iż organy podejmują czynności i działania przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu konkursowego wszczyna więc postępowanie administracyjne i jeżeli postępowanie to nie przebiega bezkonfliktowo, to w jego toku rozstrzygane są poszczególne kwestie w odrębnych sprawach, które wymagają zakończenia przez wydanie postanowienia (na które przysługuje zażalenie) lub przez wydanie decyzji (od której przysługuje odwołanie). Skoro więc dla odmowy dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie przez przewodniczącego komisji ustawodawca przewidział formę decyzji, to należy również przyjąć, że uchwała komisji egzaminacyjnej ustalająca wynik egzaminu ma formę decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, iż nie sposób uznać, aby racjonalny ustawodawca przewidział formę decyzji dla rozstrzygnięcia przewodniczącego komisji o odmowie dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie konkursowym tylko z przyczyn formalnych (złożenia zgłoszenia po terminie), a wykluczył taką formę dla merytorycznego rozstrzygnięcia komisji ustalającej wynik egzaminu konkursowego.

Zarówno odmowa dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie, jak i uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu kandydata poniżej 190 punktów (negatywny wynik egzaminu) uniemożliwiają kandydatowi skuteczne złożenie wniosku o wpis na listę aplikantów. Wprawdzie nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego (art. 33 ust. 1), a wpis na listę aplikantów następuje po przeprowadzeniu egzaminu (art. 33 ust. 3 ustawy), lecz samo postępowanie konkursowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził we wspomnianym wyroku, iż uchwały w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu na aplikację radcowską mają podobnie jak uchwały w przedmiocie wpisu na listę aplikantów charakter decyzji administracyjnej.

Skoro postępowanie egzaminacyjne jest postępowaniem administracyjnym, a orzeczenie Ministra jest decyzją II instancji, to jej wydanie musi być poprzedzone ponownym zbadaniem sprawy administracyjnej zgodnie z wymogami kpa. Przedmiotem tej sprawy administracyjnej jest ustalenie wyniku egzaminu, a ponowne jej zbadanie w II instancji nie oznacza oczywiście ponownego przeprowadzenia egzaminu, lecz jedynie weryfikację ustaleń, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe i prawidłowości opartego na tych ustaleniach, określonego przez Komisję, wyniku egzaminu. Ocena odpowiedzi na poszczególne pytania stanowi jedynie elementy ustaleń dokonanych przez organ (Komisję Egzaminacyjną, a potem Ministra). Prawidłowo poczynione ustalenia, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe pozwalają na niewadliwe ustalenie wyniku egzaminu.

Rzeczą Sądu jest więc skontrolowanie, czy organy obu instancji (Komisja Egzaminacyjna i Minister) oparły się na prawidłowych ustaleniach, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe, bowiem nieprawidłowość tych ustaleń prowadzi do wadliwości ustalenia opartego na nich wyniku egzaminu. Prawidłowość ustaleń, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe jest zasadniczym elementem, na którym opiera się prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu.

Wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest i nie może być trzecią instancją, która władna jest dokonać sprawdzenia testu. Jak na wstępie uzasadnienia podkreślono, sąd uprawniony jest jedynie do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym.

W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu. Sąd ma za zadanie sprawdzić, czy to powtórne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru pozornego, skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organowi nie można postawić zarzutu, że naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności konstatacji takiej nie może uzasadniać przekroczenie przez organ zakreślonego w art. 35 § 3 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego terminu na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym. Organ bowiem, jak wynika z uzasadnienia decyzji, przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem odnosząc się w obszernych wyjaśnieniach do kwestii wskazanej przez skarżącego jako wadliwej i działającej na jego niekorzyść. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia, w ocenie Sądu, wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Co do warstwy merytorycznej zarzutów, wypada zauważyć, że mimo iż brak jest podstaw do zbadania przez sąd prawidłowości zakreślonej w kluczu odpowiedzi, to jednak z uwagi na to, że skarga oparta jest na takim właśnie zarzucie, nie może być ona Sądowi obojętna pod względem treści. Oznacza to, że odpowiedź, która jest oczywiście wadliwa, choć ujęta jest we wzorniku odpowiedzi jako prawidłowa, nie może być akceptowana przez organ sprawdzający test egzaminacyjny i nie może konsekwentnie być honorowana przez Sąd w razie pominięcia przez organ tej wadliwości.

Zarzut skarżącego obejmował zakwestionowanie stanowiska organu odnośnie prawidłowego sformułowania treści pytania nr 138. Skarżący podniósł bowiem, iż z uwagi na przestawienie szyku wyrazów w odpowiedzi C. w porównaniu do przepisu art. 342 ksh, zmieniono sens obowiązującej regulacji prawnej, a tym samym spowodowano, iż żadna z odpowiedzi nie była prawidłowa.

Zdaniem Sądu organ szczegółowo uzasadnił prawidłowość odpowiedzi zawartej w kluczu, a tym samym brak jest podstaw do zakwestionowania przez sąd administracyjny takiej odpowiedzi jako wadliwej.

Sąd nie podzielił tym samym przekonania skarżącego, że na pytanie nr 138 nie jest możliwe udzielenie poprawnej odpowiedzi. Kluczową kwestią jest tu przewidziana w art. 332 ust. 4 w zw. z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych forma weryfikacji wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego z zakresu dziedzin prawa wymienionych w art. 331 ust. 3 ustawy tj. test składający się z pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Istotą tak skonstruowanego testu wyboru jest, iż wszystkie proponowane do wyboru odpowiedzi mają cechy prawdopodobieństwa albo też są w części poprawne. Do osoby zdającej, która wie, że tylko jedna odpowiedź jest poprawna, należy wybór jednej odpowiedzi najlepszej, zarazem najbardziej oczywistej i najpełniejszej.

Należy podkreślić, że nie jest rzeczą zdającego rozważanie, czy wszystkie odpowiedzi są wadliwe. Test ze swej istoty nie pozwala na przedstawienie pełnej wiedzy kandydata, co do całokształtu zagadnień, których dotyczą pytania, nie pozwala na wskazanie sytuacji wyjątkowych i odstępstw od reguł, nie daje pola na polemikę, dyskusję czy przedstawienie wątpliwości, które przecież niejednokrotnie istnieją. Kandydat przystępując do egzaminu testowego te reguły zna i powinien je stosować przy rozwiązywaniu testu.

Mając na względzie powyższe rozważania Sąd podzielił wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji stanowisko, iż zarzut niejasnego sformułowania pytania nr 138 jest niezasadny, bowiem treść pytania jest jednoznaczna, zaś należyta znajomość zagadnienia, którego dotyczy, pozwala na wybór jednej poprawnej odpowiedzi. Jak już bowiem wskazano, informacja, że tylko jedna odpowiedź jest poprawna, pozwala na stosunkowo łatwy wybór trafnej odpowiedzi, w szczególności jeżeli jej treść wynika wprost z przepisu ustawy, jak przy pytaniu nr 138. Wybór poprawnej odpowiedzi może zostać dokonany zarówno przez eliminację odpowiedzi oczywiście wadliwych jak i przez wskazanie odpowiedzi dobrej, w zależności od tego, który sposób jest dla zdającego łatwiejszy.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, zgodnie z którym przy kwestionowanym przez skarżącego pytaniu nr 138 znajomość brzemienia art. 342 Kodeksu spółek handlowych, na bazie którego to przepisu było skonstruowane, pozwala na wyeliminowanie odpowiedzi oczywiście nieprawidłowych i co za tym idzie wybór jednej poprawnej. Zaznaczyć przy tym należy, iż ustawa o radcach prawnych nie wprowadza w żaden sposób wymogu formułowania pytań poprzez dosłowne przytoczenie treści przepisów w teście.

Podsumowując stwierdzić należy, iż organ w sposób wyczerpujący wyjaśnił stronie dlaczego wskazana w kluczu odpowiedź na pytanie nr 138 jest prawidłowa, a Sąd ocenę organu podziela i stwierdza, że nie dopatrzył się naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy.

Zważywszy powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.