Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 260/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.
article: art. 34, 35
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 54., art. 57
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Teza: Sporządzenie i wniesienie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem strony (w tym też przez aplikanta radcowskiego nie mogącego zastępować radcy prawnego) powoduje, że skarga taka - jako dotknięta nieusuwalnym brakiem - jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Postępowanie, jakie toczy się w jej wyniku dotknięte jest wadą nieważności (art. 183 § 2 pkt 2 tej ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wydanego w takich warunkach orzeczenia jest uprawniony do uchylenia go i odrzucenia skargi na zasadzie art. 189 cytowanej ustawy niezależnie od granic skargi kasacyjnej.

TEZY

Sporządzenie i wniesienie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem strony (w tym też przez aplikanta radcowskiego nie mogącego zastępować radcy prawnego) powoduje, że skarga taka - jako dotknięta nieusuwalnym brakiem - jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Postępowanie, jakie toczy się w jej wyniku dotknięte jest wadą nieważności (art. 183 § 2 pkt 2 tej ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wydanego w takich warunkach orzeczenia jest uprawniony do uchylenia go i odrzucenia skargi na zasadzie art. 189 cytowanej ustawy niezależnie od granic skargi kasacyjnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski sędzia del. NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki z o.o. [...] w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 298/08 w sprawie ze skargi Spółki z o.o. [...] w W. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania budynku postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 października 2008 roku, w sprawie oznaczonej sygnaturą akt II SA/Kr 298/08 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu, oddalił skargę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w Wieliczce na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2007 r.

Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. nałożył na skarżącą Spółkę karę w wysokości 75.000 zł, wskazując w podstawie prawnej art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f i art. 59g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W wyniku przeprowadzonych w dniu 21 grudnia 2006 r. oględzin ustalił bowiem, że inwestorka użytkuje wiatę magazynową bez pozwolenia na użytkowanie lub zgłoszenia zakończenia budowy, bo zawiadomienie o zakończeniu budowy złożyła w dniu 11 grudnia 2006 r. Tymczasem zgodnie z art. 54 Prawa budowlanego do użytkowania obiektu można przystąpić, jeżeli po zawiadomieniu właściwego organu, ten w ciągu 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosi sprzeciwu. Nałożenie kary jest w takim wypadku obligatoryjne. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił nadto sposób wyliczenia kary. Zażalenie skarżącej Spółki, w którym eksponowano brak wymaganej prawem kontroli obowiązkowej i nałożenie kary na skutek oględzin przeprowadzonych po zawiadomieniu tylko nieokreślonej osoby, pod nieobecność inwestorki, oraz niewyjaśnienie faktu, kto dopuścił się nielegalnego użytkowania, bo zgromadzony we wiacie materiał nie należał do żalącej się, nie odniosło zamierzonego efektu. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem organ drugiej instancji utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W jego motywach poczynił ustalenia faktyczne zbieżne z tymi, jakich dokonał Powiatowy Inspektor. Na tej podstawie Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zważył, iż przepis art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego obliguje do nałożenia kary na inwestora, który użytkuje obiekt z naruszeniem art. 54 lub art. 55 tej ustawy. Sposób przeprowadzenia kontroli w jego ocenie nie naruszał prawa, w szczególności art. 81a Prawa budowlanego, gdyż w tej czynności uczestniczył przedstawiciel Spółki. Nadto wyliczenie kary uznano za prawidłowe, zasadnie też karę nałożono na inwestora, dlatego zażalenia organ ten nie uwzględnił. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółka "[...]" wniosła o uchylenie obu postanowień, zarzucając im naruszenie przepisów art. 54, art. 57 pkt 6 w związku z art. 59a, art. 57 pkt 7, art. 59c pkt 1 i 2, art. 81a pkt 1, 2, 3 Prawa budowlanego, art. 6, art. 10 § 1, art. 79 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu podniosła, że przedmiotową karę nałożono na skutek kontroli nie będącej kontrolą obowiązkową, o jakiej mowa w art. 59a pkt 1 cytowanej ustawy, a zatem nielegalnie. Kontrola przeprowadzona w trybie art. 81a nie zezwala na nałożenie w jej wyniku spornej kary (art. 59f pkt 1 Prawa budowlanego). W toku czynności dokonanych przez organ nadzoru budowlanego skarżąca nie brała udziału, bo nie była o nich powiadomiona. Podkreśliła, że w hali magazynowej trwały prace związane z jej doposażeniem i przygotowaniem do wykorzystania, co nie spełnia przesłanki użytkowania w rozumieniu przytoczonych przepisów. Nadto wskazała, że w pozwoleniu na budowę nie nałożono obowiązku uzyskania przez nią pozwolenia na użytkowanie. Skargę podpisała aplikantka radcowska M. Ł.-K., działająca w imieniu radcy prawnego M. S. – upoważnionego poprawnie pełnomocnika strony. Odpowiadając na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postulował jej oddalenie z dotychczasową argumentacją.

Zaskarżonym wyrokiem, po stwierdzeniu, że skarga została podpisana przez nieuprawnioną osobę i uzyskaniu zatwierdzenia zdziałanych przez nią czynności w postaci egzemplarza skargi podpisanego przez wspomnianego wyżej radcę prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. W jego uzasadnieniu wskazał, iż podstawę prawną spornej kary stanowił przepis art. 54 Prawa budowlanego, nie zaś art. 55 tej ustawy. Przytaczając treść tego przepisu oraz art. 57, art. 59f i art. 58g tej ustawy, Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd organów orzekających, wedle którego mają one obowiązek wymierzenia inwestorowi kary z tytułu użytkowania obiektu budowlanego przed upływem okresu 21 dni od dnia zawiadomienia o zakończeniu budowy. Na podstawie uznanych za niewadliwe ustaleń faktycznych dokonanych przez organy Sąd przyjął wypełnienie tych przesłanek. Nadto podkreślił, iż nakładanie kar pieniężnych w trybie art. 59 – 59g Prawa budowlanego nie jest ograniczone do sytuacji, w których przeprowadzono obligatoryjną kontrolę wymaganą przez wskazane w uzasadnieniu przepisy. Obowiązkowa kontrola dotyczy bowiem przypadków opisanych w art. 55 Prawa budowlanego, a wiec sytuacji, w której inwestor występuje o udzielenie mu pozwolenia na użytkowanie obiektu. Jeżeli zatem w jej wyniku ustalono przystąpienie do użytkowania obiektu przed upływem wspomnianego okresu, należało wymierzyć sporną karę. Skoro nadto została ona wyliczona prawidłowo, skarga nie mogła odnieść skutku. W ocenie Sądu pierwszej instancji uchybienie polegające na braku udziału inwestora w kontroli nie jest istotnym naruszeniem procesowym, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia. Stan faktyczny na miejscu został opisany w protokole i odzwierciedla rzeczywistość bez względu na ów udział. Zważył też, że legalność prowadzenia w przedmiotowej hali działalności gospodarczej pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy, podobnie jak kwestia podmiotu korzystającego z obiektu, bo kara jest zawsze nakładana na inwestora. Jako podstawę prawną przytoczył przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a.

W skardze kasacyjnej opartej na zarzutach:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 57 ust. 7 w związku z art. 54 i art. 55 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie doszło do nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego skutkującego nałożeniem kary pieniężnej,

2. naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. polegającego na nieuwzględnieniu uchybień popełnionych przez organy orzekające w sprawie przepisom art. 10 k.p.a. w związku z art. 81a pkt 2 i 3 Prawa budowlanego poprzez niezapewnienie skarżącej udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności podczas kontroli w dniu 21 grudnia 2006 r., art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego poprzez prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z tymi regułami procedury administracyjnej,

3. naruszenia przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie stanu faktycznego ustalonego nieprawidłowo przez organy orzekające w sprawie,

skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i uwzględnienia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania. W jej obszernym uzasadnieniu przedstawiono dotychczasową argumentację, poszerzając ją o aspekty mające znaczenie dla oceny poprawności zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna została sporządzona i podpisana przez radcę prawnego Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, lecz z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Orzecznictwo wypracowało nadto dalsze przypadki, w których Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę inne jeszcze okoliczności. Przykładowo uwzględnia zapadłe po wniesieniu skarg kasacyjnych orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany z podstawach kasacyjnych (tak uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 9/09, publikowana w Centralnej Bazie Orzeczeń). Nadto w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09 (dostępnej w Centralnej Bazie Orzeczeń) wskazano, iż w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w zawiązku z art. 193 P.p.s.a. dopuszczalne jest zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 cytowanej ustawy polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku podstaw nieważności postępowania sądowego.

Rozpoznając skargę kasacyjną w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny dopatrzył się podstawy nieważnościowej ujętej w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prowadził postępowanie i wydał wyrok po rozpoznaniu niedopuszczalnej skargi. Została ona bowiem sporządzona przez osobę, która nie mogła tego uczynić, a mianowicie przez działającą z upoważnienia radcy prawnego będącego pełnomocnikiem skarżącej aplikantkę radcowską, która nie legitymowała się wymaganym okresem aplikacji uprawniającym do dokonywania tego rodzaju czynności. Jak wynika z treści dokumentu obejmującego pełnomocnictwo udzielone przez organ Spółki "[...]" radcy prawnemu Marcinowi Sonnenbergowi (k. 10 akt WSA), ten udzielił "pełnomocnictwa substytucyjnego" aplikantce radcowskiej M. Ł.-K., która zarówno w treści petitum skargi, jak i w treści dalszych pism procesowych, określała się jako pełnomocnik tej strony. Nie wdając się tymczasem w ocenę i rozważania zarówno co do charakteru stosunku prawnego wynikającego z tych czynności, jak i wykładni pojęć prawnych pełnomocnictwa, zastępstwa radcy prawnego przez aplikanta radcowskiego, czy wreszcie substytucji, trzeba zważyć co następuje. Przepis art. 34 P.p.s.a. dopuszcza działanie przed sądem administracyjnym stron postępowania osobiście lub przez pełnomocników. Przepis art. 35 P.p.s.a precyzuje krąg osób, które mogą być pełnomocnikami w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stanowiąc w § 1, iż należą do niego osoby tamże określone oraz inne, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka upełnomocniła radcę prawnego, który udzielił – wedle literalnego brzmienia dokumentu - dalszego pełnomocnictwa aplikantce radcowskiej. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują uprawnienia aplikanta do działania przed tymi sądami w charakterze pełnomocnika, przy czym przepis art. 39 pkt 2 tej ustawy reguluje uprawnienie pełnomocnika legitymującego się pełnomocnictwem ogólnym do udzielania dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) nie przewidują udzielania pełnomocnictw substytucyjnych przez radcę prawnego aplikantowi radcowskiemu, natomiast normują "zastępstwo" radcy prawnego przez aplikanta radcowskiego przed sądami (z wyjątkiem wszak Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, do których to nie mogą też sporządzać i podpisywać apelacji, skarg kasacyjnych i skarg) i organami państwa. Po myśli art. 35 (1) ust. 2 tej ustawy aplikant radcowski może zastępować radcę prawnego przed innymi sądami niż sądy rejonowe (przed tymi sądami może to czynić po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia aplikacji) po upływie roku i sześciu miesięcy od rozpoczęcia aplikacji radcowskiej. Powstaje więc pytanie o dopuszczalność działania aplikanta radcowskiego przed sądami i ewentualnie o jego zakres. Gdy zważyć na możliwość występowania przed sądami administracyjnymi innych osób niż wskazane w art. 35 P.p.s.a., jeżeli przewidują to przepisy szczególne, oraz na niekwestionowaną praktykę w tej materii, odpowiedź na pierwszą część pytania musi być pozytywna. Jeśli zaś chodzi o zakres, to pojęcie zastępstwa (procesowego) dotychczas było pojęciem szerokim, obejmującym wszelkie czynności procesowe, o ile nie zostały one ograniczone ustawami albo czynnością prawną. Przy czym art. 35 (1) ustawy o radcach prawnych wyróżnia, jak się wydaje jako szczególny przypadek zastępstwa, w ust. 4 uprawnienie aplikanta radcowskiego do sporządzania i podpisywania pism procesowych – z wyraźnego upoważnienia radcy prawnego - z wyłączeniem wspomnianych wyżej środków zaskarżenia. Przepis ten nie zawiera co prawda zastrzeżenia czasowego, o jakim mowa w ust. 2 art. 35 (1), to jednak zważywszy na fakt, iż dotyczy on pism związanych z występowaniem radcy prawnego przed sądami i organami, przyjąć należy, że i to uprawnienie powstaje dopiero z upływem okresu wskazanego w art. 35 (1) ust. 2 cytowanej ustawy. Przywołana ustawa w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonywania omawianej czynności (sporządzenia skargi) nie zawierała uregulowania określającego datę rozpoczęcia aplikacji, tak jak to czyni obecnie w przepisie art. 32 ust. 2. Praktyka wskazuje na rozpoczynanie zajęć, a więc aplikacji najwcześniej w miesiącu wrześniu, do czego też przekonuje data uchwały Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie z dnia 17 sierpnia 2006 r. nr 346/06, mocą której M. Ł.-K. została wpisana na listę aplikantów radcowskich w tej Izbie (k. 43 akt WSA). Przeto przyjąć należało, iż rozpoczęła ona aplikację radcowską w roku szkoleniowym 2006, czyli od września 2006 r., stąd okres uprawniający ją do zastępowania radcy prawnego początkował się od tego miesiąca 2006 r., czyli omawiane uprawnienie zyskała ona od marca 2008 r. W każdym razie nie mogła rozpocząć aplikacji przed dniem wspomnianej uchwały, czyli przed wpisem na listę aplikantów, przeto najwcześniej uprawnienie to nabyć mogła od 18 sierpnia 2006 r. Tymczasem skarga przez nią została sporządzona w dniu 12 lutego 2008 r., a zatem przed jego uzyskaniem. Cytowany powyżej przepis art. 35 (1) ust. 2 ustawy o radcach prawnych stanowi wszak o nabyciu uprawnień do zastępowania radcy prawnego przez aplikanta po upływie roku i sześciu miesięcy. Przeto aplikantka ta wówczas nie mogła skutecznie sporządzić skargi do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z punktu widzenia omawianego problemu obojętne jest to, czy osoba sporządzająca pismo jest pełnomocnikiem strony w rozumieniu przywołanych wyżej przepisów, czy substytutem pełnomocnika, czy też zastępcą radcy prawnego. Zróżnicowanie wprowadzone w obecnym stanie prawnym w ustawach korporacyjnych nie jest z punktu widzenia praktyki oczywiste. Co prawda analiza brzmienia art. 21 ust. 1 i art. 35 (1) ustawy o radcach prawnych, które posługują się tymi pojęciami, wskazuje na istotne różnice pomiędzy nimi (por. też uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III CZP 27/06, OSNC z 2007 r. nr 3, poz. 42), jednakowoż nie są one powszechnie podzielane, zwłaszcza co do charakteru i skutków obu stosunków prawnych (por. glosę do cytowanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego G. B. w: Przegląd Sądowy z 2008 r., nr 6, str. 140-151). Jakkolwiek zastępca generalnie nie uzyskuje "pełnego" statusu pełnomocnika procesowego, bo przede wszystkim nie może mu zostać skutecznie udzielone pełnomocnictwo przez stronę postępowania, jako że nie mieści się w kręgu podmiotów opisanych w art. 35 P.p.s.a., to jednak w istocie spełnia taką rolę. Na szerokie umocowanie w sprawie aplikantki M. Ł.-K. wskazuje treść dołączonego do akt pełnomocnictwa. Ściśle rzecz ujmując, zastępstwo przez aplikanta nie jest też substytucją (dalszym pełnomocnictwem), o jakiej mowa w art. 39 pkt 2 P.p.s.a. Niemniej jednak z uwagi na zakres umocowania, w przekonaniu obecnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, zastępcą radcy prawnego może być tylko osoba spełniająca kryteria ustawy korporacyjnej oraz ustawy procesowej. Co więcej, osoba zastępcy, która nim być nie może wedle tych przepisów, winna być tak samo traktowana jak osoba, która nie może być pełnomocnikiem strony. Nie ma wszak dla tej oceny znaczenia podstawa działania, bo zasadniczym kryterium prawidłowości i skuteczności podejmowanych czynności prawnych jest jej przymiot wynikający z właściwych dla danej kategorii osób przepisów. W odniesieniu do zastępcy radcy prawnego jest to przywołany powyżej przepis art. 35 (1) ustawy o radcach prawnych. Jeżeli więc dana osoba nie może być zastępcą radcy prawnego, to nie może w takim charakterze sporządzać i podpisywać pism. Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że nie można takich czynności uzdrowić poprzez ich potwierdzenie przez radcę prawnego. Takiej możliwości nie przewiduje zarówno ustawa o radcach prawnych, jak też ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 44 tego ostatniego aktu prawnego dotyczy naglącej czynności i to dokonanej przez osobę, która nie może przedstawić pełnomocnictwa. Zatem dotyczy tylko osoby, która może być pełnomocnikiem, a tylko chwilowo nie dysponuje dokumentem zawierającym pełnomocnictwo. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę regulacja ta ma zastosowanie również do zastępcy radcy prawnego, który nim być nie może. Zatwierdzenie czynności, o jakim mowa w § 2 tego przepisu nie może prowadzić do legitymizacji działań niezgodnych z prawem. Ponieważ regulacja ta jest zbieżna z przepisem art. 97 kodeksu postępowania cywilnego, można odwołać się do istotnej z omawianego punktu widzenia uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt III CZP 154/07 (OSNC z 2008 r. nr 7, poz. 5). W jej uzasadnieniu wskazano, iż dopuszczenie do udziału w postępowaniu osób, którym ustawa nie zezwala być pełnomocnikiem procesowym pozbawiałoby jakiegokolwiek znaczenia przepisy ograniczające krąg osób mogących być pełnomocnikami i "legalizowałoby" udział osób nieuprawnionych w postępowaniu. Występowanie w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, która nie może być pełnomocnikiem, oznacza brak należytego umocowania powodujący nieważność postępowania. Dalej zaakcentowano tamże m.in. ciężar uchybienia polegający na naruszeniu bezwzględnie obowiązujących przepisów, którego niepodobna sanować jakąkolwiek czynnością, i nieusuwalność wady. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadający się w niniejszej sprawie uważa, że wywody i konkluzje przedstawione na poparcie tej tezy można przenieść na grunt spraw sądowoadministracyjnych. A zatem również na grunt sprawy niniejszej, z tym zastrzeżeniem, że wymaga to odniesienia do osoby zastępcy radcy prawnego, a nie pełnomocnika. Zdaniem Sądu ocena skutków działania osoby nie mogącej występować w imieniu mocodawcy, zarówno w charakterze pełnomocnika jak i zastępcy, jest identyczna. Niepodobna twierdzić, aby w przypadku zastępcy radcy prawnego nie oddziaływały one na sytuację strony i nie wypływały ze stosunku prawnego istniejącego pomiędzy stroną a zastępcą. Jeżeli ustawa stwarza wymogi prawne skierowane do pełnomocnika, to niepodobna łagodzić ich względem zastępcy. Na marginesie wypadnie jeszcze tylko dodać, że aplikantka występująca w sprawie nie legitymowała się wyraźnym upoważnieniem do sporządzenia skargi udzielonym mu przez radcę, o jakim mowa w art. 35 (1) ust. 4 ustawy o radcach prawnych, bo niepodobna uznać za takie stwierdzenia, że pełnomocnictwo obejmuje "w szczególności prawo do składania wszelkich oświadczeń, podpisywania wszelkich pism procesowych...". Nadto, że w okolicznościach sprawy za dopuszczalne można byłoby uznać wniesienie skargi prawidłowo sporządzonej w ustawowym terminie, do czego jednak nie doszło, bo egzemplarz skargi podpisanej przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika złożono po terminie (w dniu 30 czerwca 2008 r.), nadto w odpisie.

W konsekwencji tych wywodów można sformułować konkluzję, że sporządzenie i wniesienie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem strony (w tym też przez aplikanta radcowskiego nie mogącego zastępować radcy prawnego) powoduje, że skarga taka – jako dotknięta nieusuwalnym brakiem – jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Postępowanie, jakie toczy się w jej wyniku dotknięte jest wadą nieważności (art. 183 § 2 pkt 2 tej ustawy). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wydanego w takich warunkach orzeczenia jest uprawniony do uchylenia go i odrzucenia skargi na zasadzie art. 189 cytowanej ustawy niezależnie od granic skargi kasacyjnej. Dostrzegł ten problem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, ale wadliwie usiłował go konwalidować. Dopuścił tym do nieważności postępowania, bo w efekcie w sprawie działała (sporządziła skargę) osoba nieuprawniona, a więc pełnomocnik strony (tu w osobie zastępcy radcy prawnego) nie był należycie umocowany (art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a). W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 189 P.p.s.a. zobligowany był do uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi, co na mocy tego przepisu uczynił.

Na koniec godzi się wskazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie na zbędność przytaczania w uzasadnieniu wyroku pełnego brzmienia wszystkich przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie.