Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 157/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 pkt. 10 art. 12 ust. 1 art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do ustalenia czy zostały nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz świadczenia wychowawcze postanawia: wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 czerwca 2018 r. Burmistrz Miasta Ś. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem J. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ustalenia czy zostały nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz świadczenia wychowawcze przez J. W., zam. w J. przy ul. [...].

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. przekazał Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w J. akta J. W., celem przeprowadzenia postępowania przez organ właściwy z uwagi na miejsce zamieszkania strony. Wyjaśniono, że w dniu [...] grudnia 2017 r. do OPS wpłynęło pismo Prokuratury Rejonowej w Ś., z którego wynika, że w związku z prowadzonym postępowaniem dotyczącym uchylania się przez dłużnika od obowiązku alimentacyjnego ustalono, iż od lata 2016 r. strona zamieszkuje w J. przy ul. [...] wraz z dziećmi oraz konkubentem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W dniu [...] stycznia 2018 r. strona stawiła się w OPS w Ś. i podała, że zamieszkuje poza gminą. Potwierdziła, iż od dwóch lat jej dzieci uczęszczają do szkół w J., a jej rodzina objęta jest opieką lekarską również w J. Podała, iż samotnie wychowywała dzieci i mimo wspólnego zamieszkiwania z konkubentem nie prowadziła z nim wspólnego gospodarstwa domowego.

W świetle powyższego organ uznał, iż zachodzi potrzeba weryfikacji prawa do pobierania świadczeń przez J. W., a z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania strony organem właściwym będzie Burmistrz J.

Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w J. zwrócił przesłaną dokumentację uznając, iż organem właściwym do załatwienia sprawy jest gmina, w której strona ubiegała się i otrzymywała świadczenia.

W tej sytuacji powstał spór, gdyż każdy z organów uważa się za niewłaściwy w sprawie.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz J. wskazał, iż w jego ocenie organem właściwym do wydania decyzji w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń i ich zwrotu jest gmina, w której strona ubiegała się i otrzymywała świadczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór, który zaistniał pomiędzy Burmistrzem Ś. a Burmistrzem J. ma charakter negatywnego sporu o właściwość, bowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania sprawy.

Przy ustalaniu organu właściwego w niniejszej sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.). Przepis art. 23 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że "osoba, która pobrała nienależne świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami". Zgodnie z art. 2 pkt 10 tej ustawy organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela. Zatem zasadą przewidzianą w art. 12 ust. 1 jest, że postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela, którym zgodnie z art. 2 pkt 10 jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie regulują tzw. następczej, zachodzącej już w toku prowadzenia postępowania zmiany miejsca zamieszkania wierzyciela.

W sytuacji, gdy strona w toku postępowania zmieniła miejsce zamieszkania, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stosować odpowiednio zasady dotyczące właściwości miejscowej organu wynikające z przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Odnosi się to do wszystkich stadiów postępowania. W sytuacji więc, gdy organ właściwy stał się w toku postępowania niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia sprawy, np. strona zmieniła miejsce zamieszkania, organ ten powinien przekazać sprawę organowi właściwemu dla miejsca zamieszkania strony (por. postanowienie NSA z 29 czerwca 2007 r., I OW 10/07; B. Adamiak, J Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 106).

Wobec powyższego jeżeli organ właściwy w postępowaniu w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego (postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych) staje się w toku postępowania niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia sprawy to powinien przekazać sprawę organowi właściwemu dla aktualnego miejsca zamieszkania strony.

Przedstawiona wykładnia przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest jednolicie przyjmowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z 25 września 2014 r., I OW 99/14, z 18 listopada 2014 r., I OW 148/14, z 18 listopada 2014 r., I OW 164/14, z 29 kwietnia 2015, I OW 227/14, 27 listopada 2015, I OW 130/15, z 13 września 2016, I OW 83/16).

Skoro zatem miejscem zamieszkania J. W. jest J. to organem właściwym do prowadzenia postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych jest Burmistrz J.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.