Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 475/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 3,
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 135, art. 133
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie Stanisław Gronowski NSA Tadeusz Cysek (spr.) Protokolant Marta Podoba po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 416/11 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od A. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę A. P. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z 29 października 2010 r. A. P. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wniosek umotywowany był trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Wnioskodawczyni przedstawiła dokumenty obrazujące stan jej zdrowia oraz ponoszone opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (w tym za usługi telekomunikacyjne), a także kopię postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zaległości podatkowych, oświadczenie o posiadanych składnikach majątku z dnia [...] listopada 2010 r., oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej z dnia [...] listopada 2010 r.

Po przeprowadzeniu postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Uzasadniając decyzję organ stwierdził, że zadłużenie dotyczyło składek na ubezpieczenie własne skarżącej, jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Następnie organ przytoczył brzmienie przepisów art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) wskazując, iż w przedmiotowej sprawie w stosunku do dłużnika nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy. Organ stwierdził, że mimo tego, iż zobowiązania skarżącej z tytułu składek były dochodzone w ramach postępowania egzekucyjnego, postępowanie to okazało się nieskuteczne i postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] lipca 2010 r. zostało umorzone z powodu stwierdzenia braku majątku i wierzytelności. Fakt taki, zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi przesłankę, z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu, jednak okoliczność ta, zdaniem organu, nie uzasadniała umorzenia należności, bowiem stan sprawy uległ zmianie, gdyż decyzją ZUS z dnia [...] grudnia 2010 r. skarżącej przyznane zostało świadczenie emerytalne w wysokości 1.134,54 zł brutto. Dalej organ wskazał, że ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynikało, że jest ona osobą samotną, zamieszkującą w mieszkaniu komunalnym, nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości. Koszty utrzymania w miejscu zamieszkania oszacowała na kwotę około 550 zł miesięcznie. Ze względu na stan zdrowia wymaga leczenia. Oświadczyła też, że poniosła koszty związane z wizytami u lekarzy specjalistów w kwocie 300 zł, natomiast nie jest w stanie określić kosztów związanych z dalszym leczeniem i rehabilitacją. Oprócz zaległości wobec ZUS posiada również zobowiązania wobec innych wierzycieli w łącznej kwocie około 2.500 zł, które dochodzone są w ramach egzekucji komorniczej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2011 r. W uzasadnieniu stwierdził, że powołane przez skarżącą okoliczności nie dały podstaw do zmiany wcześniejszej decyzji. Powołując się na przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stwierdził, że decyzje ZUS w zakresie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mają charakter uznaniowy. Rozstrzygnięcie to zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenianych przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia: całkowita nieściągalność lub ważny interes osoby zobowiązanej oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mieści się w tzw. uznaniu administracyjnym i powinno być traktowane jako wyjątkowe uregulowanie na gruncie obowiązujących przepisów, bowiem zasadą jest płacenie składek.

Rozpatrując przedmiotową sprawę organ stwierdził, że fakt uzyskania źródła dochodów w postaci świadczenia emerytalnego oznaczał, iż w budżecie domowym skarżącej znajdują się środki finansowe na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Stan zdrowia wnioskodawczyni (przebyta operacja usunięcia guza mózgu, wysiękowe zapalenie kolana prawego) w ocenie organu nie miał istotnego wpływu na jej sytuację materialno-bytową, tym bardziej, że nie przedłożyła ona żadnych dowodów na potwierdzenie ponoszonych kosztów leczenia. Według organu sam fakt bycia osobą chorą nie stanowi przesłanki, z którą przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu i w tym zakresie nie mogły przesądzać o umorzeniu składek ubezpieczeniowych.

Nadto organ podkreślił, że skarżąca posiada zobowiązania z tytułu nieopłaconych rachunków za telefon na sumę 2.500 zł, co powoduje, iż w przypadku umorzenia należności, ich kosztem byłyby zaspokajane należności mniej uprzywilejowanych wierzycieli, co byłoby niezgodne z przepisem art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając skargę wskazał, iż stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS w sytuacjach określonych w ust. 2-4. O ile możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach. Swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, z powodu całkowitej nieściągalności lub ważny interes osoby zobowiązanej, ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń. Nadaje to podejmowanym w tym zakresie decyzjom charakter tzw. decyzji uznaniowych.

W rezultacie WSA uznał, że organ prawidłowo ustalił, a następnie uzasadnił, iż w stosunku do skarżącej nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżąca posiadała źródło dochodu z tytułu emerytury, będący źródłem, z którego możliwe jest egzekwowanie zobowiązań wobec ZUS. Ponadto, jak wskazał organ, skarżąca posiada zobowiązania wobec innych wierzycieli w łącznej kwocie 2.500 zł, które dochodzone są w drodze egzekucji. Prawidłowo zatem organ podkreślił, że nie należy rezygnować z dochodzenia należności publicznoprawnych w sytuacji, gdy egzekwowane są zobowiązania prywatne. Jednocześnie wyjaśniono, że pomimo tego, iż obecnie skarżąca nie pracuje, zaś dochód w postaci świadczenia emerytalnego stanowi jedyne źródło utrzymania dla niej, należy mieć na względzie, że nawet jeżeli występuje któryś z wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy przypadków całkowitej nieściągalności należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku ich umorzenia, jeżeli uzna, że istnieją szanse na ich wyegzekwowanie. Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma bowiem charakter uznaniowy jak wcześniej wskazano, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Zaakcentowano, iż zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jako należności publicznoprawne, są uprzywilejowane i korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (z wyjątkiem należności alimentacyjnych i wynagrodzenia za pracę) przed innymi należnościami, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek.

Kontynuując wywody Sąd stwierdził, że prawidłowo organ przeanalizował sytuację skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanek do umorzenia należności ZUS wymienionych w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., nie stwierdzając by zostały one spełnione - z uwagi na istniejące realne źródło dochodów, zaś ze względu na dbałość o stan finansów publicznych, z których m.in. wypłacane są świadczenia rentowe i emerytalne, organ rentowy nie jest zobowiązany do umorzenia takich należności, lecz powinien wykorzystać istniejące możliwości wyegzekwowania tych należności, jakie stwarza pobierane świadczenie emerytalne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. P., zaskarżając to orzeczenie w całości, wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2011 r., jak również decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, nadto o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w stosunku do skarżącej nie zachodzą przesłanki umorzenia zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych, gdy faktycznie przesłanki te zachodzą;

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy

poprzez:

a) naruszenie art. 135 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), poprzez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do postępowania organów I i II instancji, a w konsekwencji uchybienie obowiązkowi sprawowania kontroli działalności administracji publicznej,

b) naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie stanu rzeczy, wynikającego z akt sprawy, istniejącego w momencie zamknięcia rozprawy.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że uszło uwadze Sądu, że Zakład rozpoznając sprawę po raz pierwszy w sposób wadliwy zebrał materiał dowodowy, na skutek czego dokonał błędnych ustaleń, będących podstawą skarżonej decyzji, w konsekwencji czego decyzja Zakładu wydana w wyniku pierwotnego rozpoznania sprawy nie była prawidłowa. Zakład rozpoznając sprawę po raz pierwszy naruszył art. 75 § 1 k.p.a. Naruszenie tego przepisu polegało na nieuwzględnieniu przy wydaniu decyzji dowodów z dokumentów w postaci dokumentacji medycznej wskazującej schorzenia na jakie cierpi skarżąca, jak również nieuwzględnieniu wyjaśnień strony co do jej sytuacji życiowej. Pełnomocnik wskazał, że konsekwencją zaniedbań proceduralnych przy pierwotnym rozpoznawaniu sprawy przez Zakład było błędne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji tego wydanie błędnej merytorycznie decyzji.

Zarzucono też naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. wskazując, iż ZUS nie wziął pod uwagę prawomocnego postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. Ponadto wskazano na obrazę art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

W ocenie kasatora uszło uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że Zakład w obu postępowaniach dopuścił się w toku postępowania szeregu naruszeń przepisów procedury, w konsekwencji czego wydał błędne decyzje. W trakcie rozpoznawania skargi Sąd I instancji nie wziął pod uwagę naruszeń dokonanych przez organy obu instancji w konsekwencji czego, wbrew art. 135 p.p.s.a., nie zastosował niezbędnych środków, przewidzianych ustawą, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów prawnych (decyzji) wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. Sąd I instancji zdaniem pełnomocnika naruszył ponadto art. 133 § 1 p.p.s.a., gdyż wyrokowaniu nie wziął pod uwagę stanu rzeczy istniejącego w momencie zamknięcia rozprawy, a w konsekwencji czego dokonał nieprawidłowych ustaleń faktycznych, które skutkowały wydaniem wadliwego wyroku. Nieprawidłowe ustalenia faktyczne, zarówno Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak i Sądu Orzekającego, spowodowały błędne zastosowanie art. 28 u.s.u.s. poprzez przyjęcie, że po stronie skarżącej nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia wobec niej zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji kontrolowany może być wyłącznie pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej – poza przypadkami nieważności postępowania, których w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Art. 174 p.p.s.a. wskazuje przy tym możliwy zakres podstaw zaskarżenia skargą kasacyjnej orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. W myśl tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do tak postawionych zarzutów w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w myśl przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny, jako związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a,), nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2, 382). Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony.

Powyższy brak skargi kasacyjnej odnosi się do wskazanego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym:

"1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. 2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.

Skarga kasacyjna ani jej uzasadnienie nie precyzuje, która z jednostek redakcyjnych art. 28 u.s.u.s. - regulującego różne kwestie - została naruszona. Okoliczność ta wystarczająco dyskwalifikuje omawiany zarzut.

Przechodząc do omówienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć regulacji art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z treści przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że ma on zastosowanie tylko w razie uwzględnienia skargi - podstawą do jego zastosowania jest bowiem stwierdzenie przez sąd, że nie tylko akt lub czynność bezpośrednio do sądu zaskarżone, ale także akt lub czynność poprzedzająca wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1678/11, dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w rozpatrywanej sprawę Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. Wbrew twierdzeniom skargi WSA w S. dokonał kontroli zaskarżonej decyzji organu, a tym samym nie naruszył art. 3 § 1 p.p.s.a. Okoliczność, że wnoszący skargę kasacyjną nie zgadza się z jej wynikiem, nie oznacza automatycznie naruszenia tego przepisu.

Przystępując do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę stanu rzeczy istniejącego w momencie zamknięcia rozprawy, a w konsekwencji dokonał nieprawidłowych ustaleń faktycznych. Zarzut ten nie jest zasadny, bowiem obowiązek wynikający z art. 133 § 1 p.p.s.a. sprowadza się do wydania wyroku po zamknięciu rozprawy i orzekania na podstawie akt sprawy, co oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Z tego wynika, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają, i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Nakładając obowiązek orzekania na podstawie akt sprawy, ustawodawca nakazuje uwzględnić sądowi stan faktyczny istniejący w momencie wydania decyzji, wskazuje także na to, iż sąd administracyjny nie może samodzielnie dokonywać ustaleń faktycznych (vide: wyrok NSA z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 899/09). Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. wyznacza zatem granice, w ramach których może operować sąd administracyjny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie wyszedł poza materiał znajdujący się w aktach sprawy ani nie dokonywał samodzielnych ustaleń. Oparł się na aktach przedstawionych przez organ rentowy i na ich podstawie dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Nie są też trafne wymienione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty sformułowane na tle art. 75 § 1 , art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zważyć należy, że wbrew sugestii autora skargi kasacyjnej rozstrzygający organ uwzględnił całokształt dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Inną sprawą jest natomiast ocena zgromadzonych w sprawie dowodów, których granic określonych w artykule 80 k.p.a. nie naruszył. Podkreślenia też wymaga, iż rozstrzygając sprawę organ nie kwestionował stanu zdrowia strony a jedynie zwrócił uwagę na brak udokumentowania przez stronę wydatków na leczenie. Całkowitym nieporozumieniem jest wskazywanie na brak wzięcia pod uwagę prawomocnego postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] marca 2009 r. skoro dowód ten został oceniony z jednoczesnym wskazaniem na uzyskanie przez wnioskodawczynię - w późniejszym czasie - dochodów z emerytury co stanowiło podstawę do oceny zmiany sytuacji w zakresie przesłanki całkowitej nieściągalności o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zaznaczyć natomiast wypada, że w zakresie podstawy do umorzenia należności z tytułu składek o jakich mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną strona nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny - obciąża wnioskującego o umorzenie należności.

Zaznaczyć przy tym należy, iż negatywne załatwienie wniosku o umorzenie należności składek w przedmiotowym zakresie nie uniemożliwia ponowienia wniosku w razie zmiany sytuacji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.