Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1369/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 8, art. 31zp ust. 1 pkt 2 i 3, art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2022 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 18 stycznia 2021 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu P. N. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 lipca 2020r. do 30 września 2020r.

W podstawie prawnej powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz.1842 ze zm.) - dalej: ustawa o COVID-19.

Z akt sprawy wynika, że we wniosku z 14 stycznia 2021 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia i Fundusze za okres od lipca do września 2020 r. wskazując jako kod swej przeważającej działalności 55.10.Z. Nie złożył jednak żadnego oświadczenia co do działalności, którą – jego zdaniem - faktycznie prowadzi ani nie zaoferował na tę okoliczność żadnych dowodów.

W wyniku rozpoznania wniosku, organ I instancji odmówił zwolnienia z tytułu składek. Stwierdził, że z danych zgłoszonych w rejestrze REGON wynika, że kod przeważającej działalności strony to 43.39.Z, a w przypadku tego kodu termin do złożenia wniosku o zwolnienie upłynął 30 listopada 2020r.

Strona nie zgodziła się z wydaną decyzją, jednak nie skorzystała z możliwości wniesienia o ponowne rozpatrzenie sprawy występując od razu ze skargą do WSA.

W skrótowej i ogólnikowej skardze wniosła o uchylenie decyzji, gdyż "narusza ona w sposób fundamentalny przepisy prawa polegające na tym, że nie uwzględniono wniosku płatnika o zwolnienie." Wniosła także o zwolnienie za okres od czerwca do sierpnia 2020r. (czyli częściowo inny, niż we wniosku). Stwierdziła, że "spełnia wymogi opisane w przepisach co do PKD z 2007 roku," a mimo to organ odmówił przyznania ulgi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że organ zobowiązany jest ustalać rodzaj przeważającej działalności płatnika wg stanu na dzień 30 września 2020r. W przypadku strony był to kod 43.39.Z. Natomiast termin do złożenia wniosku dla tego kodu upłynął 30 listopada 2020r., podczas gdy wniosek został złożony 14 stycznia 2021r. (Organ błędnie wskazał datę jako 14 stycznia 2020r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

Dokonując zaś kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych na wstępie ramach Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona.

We wniosku skarżący domagał się zwolnienia go z obowiązku opłacania składek za okres od lipca do września 2020r. wskazując jednocześnie, że kodem jego przeważającej działalności jest 55.10.Z, podczas gdy na podstawie rejestru REGON organ ustalił, że jest to działalność o kodzie 43.39.Z.

Podstawę prawną zwolnienia z obowiązku opłacania składek w objętym wnioskiem okresie stanowi art. 31zo ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz.1842 ze zm.) - dalej: ustawa o COVID-19.

Zgodnie z powołanym przepisem w wersji obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji:

Na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 7l.11.Z, 77.39.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 82.30.Z, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.03.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z albo świadczącego usługi na rzecz muzeów w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2020 r. poz. 902), oznaczone kodem 79.90.A, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.59, 85.60.Z, albo prowadzącego muzeum w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach niebędące instytucją kultury, o zakończonym procesie organizacji muzeum i wpisanym do wykazu muzeów, o którym mowa w art. 5b ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r.

Nadto, stosownie do art. 31zp ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o COVID 19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż:

2) do dnia 30 listopada 2020 r. - w przypadku składek, o których mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., z wyjątkiem pkt 3;

3) do dnia 15 stycznia 2021 r. - w przypadku składek, o których mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za okres od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r., jeżeli płatnik składek prowadzi, na dzień złożenia wniosku, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodem 55.10.Z, 79.12.Z.

Oznacza to, że dla oceny terminowości złożenia wniosku o zwolnienie decydujące znaczenie miał kod działalności wnioskodawcy o charakterze przeważającym.

Strona we wniosku wskazała kod 55.10.Z, co skutkowało tym, że termin do złożenia wniosku upływał dopiero 15 stycznia 2021r., zatem wniosek złożony 14 stycznia 2021r. byłby wniesiony terminowo. Jednak z danych z rejestru REGON wynikało, że strona prowadzi działalność 43.39.Z, dla której termin ten już upłynął z dniem 30 listopada 2020r.

Faktem jest, że w postępowaniu administracyjnym ciąży na organie obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i kierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. (Art. 8 § 1 Kpa). Zgodnie z art. 7 Kpa, wyrażającym zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto, po myśli art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Tym niemniej zauważyć należy, że organ nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dłużej, niż to jest konieczne dla uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie nie byłoby praktycznie możliwości zakończenia żadnego postępowania administracyjnego z obawy, że jakiś dowód zostanie pominięty.

Natomiast strona we wniosku ograniczyła się jedynie do wskazania kodu, przy zastosowaniu którego jej wniosek był złożony w terminie ustawowym. W żaden sposób nie uzasadniła ani nawet nie uprawdopodobniła (nie mówiąc już o udowodnieniu), że to ten podany we wniosku kod jest dla niej właściwy. Sąd bierze pod uwagę, że obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego ciąży na organie, ale strona nie przedstawiła żadnych twierdzeń odnośnie stanu faktycznego, co do których organ byłby zobowiązany podjąć postępowanie dowodowe w celu ich potwierdzenia albo obalenia. Z drugiej strony organ dysponował dowodem w postaci danych z REGON, że kod działalności jest inny, niż deklarowany. Sąd wyraża pogląd, że strona nie może być zwolniona z obowiązku współdziałania z organem, zwłaszcza, że szereg okoliczności faktycznych jest znanych tylko jej. Przecież to strona, a nie organ wie gdzie i jaką działalność prowadzi. Nie można wymagać od organu, aby w sytuacji rozbieżności kodów we wniosku o zwolnienie i rejestrze REGON i całkowitej bierności strony rozpoczął poszukiwania bliżej nieokreślonych dowodów, pozwalających przyjąć, że strona rzeczywiście prowadzi działalność o kodzie 55.10.Z, a których sama najlepiej przecież znająca własną sytuację faktyczną nie oferuje ani nie wnosi o ich przeprowadzenie. Jakie zatem dowody i skąd uzyskane miał przeprowadzić organ?

Informacyjnie podnieść należy, że do dnia rozpoznania skargi żadne takie dowody nie zostały złożone również do Sądu, choć nie miało to wpływu na treść wydanego w sprawie wyroku, gdyż była to okoliczność zaistniała już po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, więc pozostawała bez znaczenia dla oceny jego zgodności z prawem.

Z drugiej strony nie naruszył organ prawa poprzez niepoinformowanie strony o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o zwolnienie w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19.

Stosownie do art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID -19, który wszedł w życie 16 grudnia 2020r.:

1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Tym niemniej przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Skoro bowiem strona we wniosku deklarowała taką działalność, dla której w dniu 14 stycznia 2021r. termin do złożenia wniosku był jeszcze otwarty, nie można było informować strony o jego uchybieniu, lecz należało go rozpoznać w oparciu o dowody będące w posiadaniu organu (w szczególności informację z rejestru REGON), która jednak nie potwierdziła prowadzenia jako przeważającej działalności o kodzie 55.10.Z.

Natomiast termin dla złożenia wniosku o zwolnienie dla działalności o kodzie 43.39.Z upłynął z dniem 30 listopada 2020r., a więc jeszcze przed wejściem w życie art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 i dlatego - zgodnie z zasadą lex retro non agit – przepis ten nie może znaleźć zastosowania w sprawie.

W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.