Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 827/86
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1987-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Teza: 1. W odniesieniu do obiektu budowlanego, na którego wzniesienie inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229/ znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy stwierdzone niezgodne z przepisami wybudowanie obiektu stanowi równoczesne naruszenie warunków pozwolenia na budowę.

2. Jeżeli naruszenia prawa powstały w związku z wykonaniem przez inwestora wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 prawa budowlanego, może nastąpić dopiero po uprzednim wzruszeniu w trybie nadzoru decyzji o pozwoleniu na budowę.

TEZY

1. W odniesieniu do obiektu budowlanego, na którego wzniesienie inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229/ znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy stwierdzone niezgodne z przepisami wybudowanie obiektu stanowi równoczesne naruszenie warunków pozwolenia na budowę.

2. Jeżeli naruszenia prawa powstały w związku z wykonaniem przez inwestora wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 prawa budowlanego, może nastąpić dopiero po uprzednim wzruszeniu w trybie nadzoru decyzji o pozwoleniu na budowę.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Jana S. na decyzję Głównego Architekta Wojewódzkiego w Skierniewicach z dnia 16 lipca 1986 r. w przedmiocie nakazania wykonania zmian w budynku i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Głównego Architekta Wojewódzkiego w Skierniewicach kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 kwietnia 1986 r., wydaną z upoważnienia Naczelnika Gminy w S., nakazano Janowi S. zamurowanie 6 otworów okiennych, znajdujących się w ścianie budynku mieszkalno-gospodarczego od strony działki Mieczysława L., oraz dokonanie przeróbki dachu z dwuspadowego na jednospadowy. W uzasadnieniu decyzji podano, że Jan S. wybudował na działce położonej w C. budynek mieszkalno-gospodarczy niezgodnie z warunkami pozwolenia na budowę, powodując naruszenie par. 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/.

Decyzja organu I instancji utrzymana została w mocy decyzją nr UAN.IV.8385/29/86 z dnia 16 lipca 1986 r. wydaną przez Głównego Architekta Wojewódzkiego w Skierniewicach. Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, że Jan S. uzyskał decyzję z dnia 14 maja 1974 r. o pozwoleniu na budowę budynku inwentarskiego o wymiarach 15 m x 4,8 m, z dachem jednospadowym, wyposażonego w ścianę oddzielenia pożarowego od strony granicy z działką Mieczysława L. Budynek miał być zlokalizowany w odległości 3 m od tej granicy. Jan S. wybudował budynek o wymiarach 19,7 m x 9,5 m, z dachem dwuspadowym oraz 6 otworami w ścianie, która zgodnie z pozwoleniem na budowę miała być ścianą oddzielenia pożarowego. Budynek został zlokalizowany w odległości 2,6 m od granicy z działką Mieczysława L. Niewykonanie ściany oddzielenia pożarowego i zmiana spadku dachu naruszają przepisy obowiązujące w czasie budowy budynku, to jest par. 20 ust. 3 zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1066 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego /Dz.Bud. nr 10 poz. 44/. Stosownie do tego przepisu odległość budynku istniejącego od projektowanego nie może być mniejsza niż 3 m. Także obecnie obowiązujące przepisy nie dopuszczają odstępstw w tym zakresie.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan S. podał, że przed rozpoczęciem budowy w 1975 r. zgłosił do Urzędu Gminy w S., iż pragnie zmienić projekt objęty pozwoleniem na budowę na projekt przewidujący dom o wymiarach 18,5 x 9,5 m z dachem dwuspadowym i otworami okiennymi. Na jego prośbę w Urzędzie Gminy w S. dokonano zmian w planie realizacyjnym, co znajduje odbicie w posiadanych przez niego dokumentach.

W odpowiedzi na skargę Główny Architekt Wojewódzki w Skierniewicach wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w decyzji zaskarżonej, i dodatkowo wskazał, że w dokumentacji będącej w posiadaniu organów administracji nie naniesiono zmian, o których mówi Jan S., natomiast zwracano się do niego o udostępnienie planu realizacyjnego ze wspomnianymi poprawkami, skarżący jednak dokumentu tego nie przedłożył.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229/. Przepis ten stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

W odniesieniu do obiektu budowlanego, na którego wzniesienie inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, cytowany wyżej przepis znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy - przy braku okoliczności z art. 37 prawa budowlanego - stwierdzone naruszenie prawa stanowią równocześnie naruszenie warunków pozwolenia na budowę. Jeżeli jednak naruszenia prawa powstały w związku z wykonaniem przez inwestora wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 prawa budowlanego, może nastąpić dopiero po uprzednim wzruszeniu w trybie nadzoru pozwolenia na budowę. Pogląd przeciwny, dopuszczający możliwość nakazania inwestorowi dokonania zmian i przeróbek obiektu budowlanego wzniesionego zgodnie z warunkami udzielonego mu pozwolenia, prowadziłby do dezawuowania decyzji organów administracji bez ich uchylania, stwarzałby u obywateli niepewność co do stanu prawnego oraz klimat nieufności do organów Państwa.

Podstawowe znaczenie zatem dla rozstrzygnięcia powyższej sprawy ma wyjaśnienie, czy sporny budynek został wzniesiony zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę, czy też inwestor samowolnie odstąpił od tych warunków. Powyższa, istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, okoliczność nie została w postępowaniu przed organami administracji wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący oświadczył, że omawiany budynek wzniósł zgodnie ze zmienionymi na jego prośbę warunkami pozwolenia na budowę, i złożył do akt egzemplarz planu realizacyjnego, stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę. Egzemplarz ten różni się od znajdującego się w aktach sprawy poprawkami, naniesionymi czerwonym kolorem, z których wynika, że w miejsce budynku typowego WB 3395 realizowany ma być budynek WB 3419 o wymiarach 9,5 m x 18,5 m i o dachu dwuspadowym. Plan ten opatrzony jest pieczęcią Urzędu Gminy S., pieczątką inspektora do spraw budownictwa oraz nieczytelnym podpisem.

Pełnomocnik organu II instancji oświadczył na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż dokument z naniesionymi poprawkami znany był organowi orzekającemu, jednakże nie dano mu wiary, ponieważ poprawek nie naniesiono na egzemplarzu znajdującym się w Urzędzie Gminy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższa okoliczność może powodować powstanie wątpliwości, czy poprawki zostały dokonane przez osobę uprawnioną do działania z upoważnienia organu administracji, jednakże ta wątpliwość nie stanowi jeszcze dostatecznej przesłanki do odmówienia mocy dowodowej dokumentowi.

Zgodnie z art. 76 par. 1 Kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jeżeli zatem są wątpliwości co do wiarygodności dokumentu /na przykład podejrzenie sfałszowania dokumentu/, niezbędne jest przeprowadzenie odpowiednich dowodów co do prawdziwości dokumentu. W rozpoznawanej sprawie niezbędne będzie także dokonanie analizy i oceny omawianego dokumentu dla ustalenia, czy naniesione poprawki zostały dokonane przez osobę upoważnioną i w związku z tym mogą być uznane za decyzję administracyjną.

Niewyjaśnienie powyższej okoliczności stanowi naruszenie art. 7, art. 75 i art. 77 Kpa, które miało wpływ na wynik sprawy, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa oraz art. 208 Kpa, orzekła jak w sentencji.