Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 628/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1988 nr 2 poz 10
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1987 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi M. i K. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o uiszczaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], znak [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 144 kpa oraz art. 219 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia M. i K. małż. J. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o uiszczeniu przez M. i K. małż. J. za okres l stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1990 r. składek na ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] lipca 2004 r. K. J. wystąpił do Wójta Gminy o wydanie zaświadczenia potwierdzającego fakt uiszczania przez niego składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od l stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1990 r. z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca podniósł, że KRUS nie posiadając dowodów potwierdzających uiszczanie przez niego tych składek nie zaliczyła tego okresu do ustalenia emerytury rolniczej.

Zaskarżonym postanowieniem organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści z uwagi na brak potwierdzenia w prowadzonej przez Urząd Gminy, dokumentacji podatkowo-księgowej faktu wymierzania oraz uiszczania przez skarżących składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ wskazał, że w okresie od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1990 r. rolnicy indywidualni uiszczali składki na ubezpieczenie społeczne we właściwych dla nich miejscowo urzędach gminy. Wysokość składki była określona w nakazie zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego, czego potwierdzeniem była oddzielna rubryka w rejestrze wymiarowym łącznego zobowiązania pieniężnego. Natomiast dowodem opłacenia składki były odpowiednio dowody ich wpłat do kasy urzędu gminy.

Urząd Gminy jest w posiadaniu rejestrów wymiarowych zobowiązań pieniężnych (łącznie z Funduszem Ubezpieczenia Społecznego Rolników) za lata 1986 – 1990 w których brak jest danych o ustaleniu M. i K. małż. J. za ten okres składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Dodatkowo organ I instancji stwierdził, że nie prowadził postępowania wyjaśniającego z udziałem ewentualnych świadków na zasadach przewidzianych w art. 218 § 2 kpa, ponieważ przekraczało to jego uprawnienia.

Zdaniem skarżących okolicznościami potwierdzającymi fakt uiszczania składek w okresie od 1 stycznia 1986 r. do 30 czerwca 1999 r. są wpisy dokonane przez pracowników Urzędu Gminy do rolniczej książeczki ubezpieczeniowej oraz szereg decyzji przyznających świadczenia wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Wydział Świadczeń dla Rolników. Kopie tych dokumentów zostały dołączone do akt.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z art. 217 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o nie, ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 kpa). Jeżeli potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie można dokonać na podstawie danych znajdujących się w posiadaniu organu ze względu na istotę jego działania, organ może uchylić się od wydania zaświadczenia o żądnej treści. W tym wypadku organ nie ma obowiązku prowadzenia w tej sprawie postępowania obejmującego czynności wyjaśniające i ocenę dowodów, a działania takie należałoby uznać za niedopuszczalne gdyby wkraczały one w kompetencję innych organów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 1999 r. sygn. akt III SA 955/98). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 kwietnia 2003r. sygn. akt III RN 51/02 stwierdził, że urząd przy wydaniu zaświadczenia ogranicza się do postępowania pozwalającego na stwierdzenie znanych faktów lub znanego stanu prawnego. Organ zaświadcza tylko to, co znajduje się w jego ewidencji, rejestrach bądź innych danych.

Z załączonych do akt administracyjnych odpisów rejestrów wymiarowych zobowiązań pieniężnych łącznie z Funduszem Ubezpieczeń Społecznych Rolników za lata 1986-1990 wynika, że ten okres Urząd Gminy nie ustalał skarżącym składek z tytułu ubezpieczenia oraz ich nie egzekwował.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2004 r. Urząd Gminy wydał zaświadczenie potwierdzające fakt uiszczania przez K. J. składek na zabezpieczenie społeczne rolników za lata 1984 – 1985.

W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący kwestionują zaskarżone postanowienie i składają oświadczenie, że od 1 stycznia 1984 r. do 30 września 1994 r. uiszczali składki na ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych. Skarżący podtrzymują, że okolicznościami potwierdzającymi fakt uiszczania składek są wpisy dokonane przez pracowników Urzędu Gminy do rolniczej książeczki ubezpieczeniowej oraz szereg decyzji przyznających świadczenia wydanych przez Zakład Ubezpieczeń - Wydział Świadczeń dla Rolników. W związku z nieprzekazywaniem przez Urząd Gminy wpłaconych składek obecnie skarżący ponoszą ujemną konsekwencję w postępowaniu o przyznanie świadczeń rentowych. W dniu [...] czerwca 2004 r. pracownica Urzędu Gminy, zajmująca od szeregu lat stanowisko do spraw ubezpieczenia społecznego oświadczyła skarżącym, że dowody stwierdzające uiszczenie składek na ubezpieczenie rolników zostały spalone przez archiwistów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Organ podniósł, że z posiadanych dokumentów urzędowych przez organ I instancji za lata 1986-1990, jednoznacznie wynika, że skarżący nie byli zobowiązani do uiszczania składek z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Dowodem na to są kserokopie rejestrów wymiarowych łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 1986 -1989 (brak zapisu pod poz. J. K.) oraz rejestr wymiarowy składki FUSR za 1990 r. (brak zapisu pod poz. J. K.).

Zdaniem organu odwoławczego przedstawione przez strony skarżące odpisy dokumentów: kserokopia legitymacji ubezpieczeniowej dla rolników i jego rodziny na nazwisko J. K. z adnotacją poświadczenia o uprawnieniu do świadczeń leczniczych, szeregu decyzji ZUS - Wydział Świadczeń dla Rolników: o przyznaniu zasiłku porodowego i macierzyńskiego, o przyznaniu zasiłku uprawnień do świadczeń a ubezpieczenia społecznego, o podwyższeniu zasiłku na dziecko wymagające stałej opieki, nie stanowią dowodu bezpośrednio potwierdzającego fakt uiszczenia składek w urzędzie gminy z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. W trakcie trwania postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji, nie przedstawiono żadnego dowodu (dokumentu) przez stronę skarżącą, z którego wynikałoby, że skarżący uiszczali składki w kasie urzędu gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zatem podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 217 § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie to wydawane jest m. in. wówczas, gdy osoba ubiegająca się wykaże interes prawny w uzyskaniu tego zaświadczenia. Jednak w takiej sytuacji organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 kpa).

Danymi znajdującymi się w posiadaniu organu administracji są informacje zgromadzone przez ten organ przed wystąpieniem danej osoby o wystawienie zaświadczenia. Żądanie wydania zaświadczenia nie może prowadzić do konieczności zebrania przez organ administracji nowych informacji, jakkolwiek może się wiązać z potrzebą aktualizacji lub przetworzenia posiadanych danych (por. np. P. Przybysz - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2004 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis s. 424).

Zgodnie z prawem obowiązującym w okresie, za jaki wydane ma być zaświadczenie, tj. § 30 (od dnia 31 sierpnia 1989 r. - § 29) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. (Dz. U. z 1988 r. nr 2 poz. 10 z późn. zm.) - Naczelnik gminy wymierza składkę w drodze decyzji po ustaleniu, że rolnik, jego małżonek i domownicy podlegają ubezpieczeniu. Rolnik jest obowiązany przedstawić naczelnikowi gminy dane niezbędne do ustalenia obowiązku ubezpieczenia. Składkę pobiera się w trybie przewidzianym dla realizacji zobowiązań pieniężnych rolników wobec Państwa.

Stosownie do § 1 cyt. rozporządzenia naczelnik gminy prowadził ewidencję okresów ubezpieczenia i opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników każdej z osób objętych ubezpieczeniem.

Nie ulega wątpliwości, że organ gminy nie dysponuje w swoich zasobach danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia, o jakie ubiegają się skarżący.

Za dane takie nie można uznać informacji czy dokumentów dostarczonych przez skarżących w toku postępowania. Jak trafnie wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 1997 r. sygn. akt SA/Ł 3105/95, opubl. OSP 1998 nr 6 poz. 106) - Danymi znajdującymi się w posiadaniu organu administracji nie są dane dostarczone właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów wynikających z tych danych.

Zgodnie z art. 218 § 2 kpa organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

Jeżeli organ administracji ma w zaświadczeniu potwierdzić fakty lub stan prawny wynikające z posiadanych przez ten organ danych, to ewentualne postępowanie wyjaśniające zwykle ogranicza się do sprawdzenia aktualności posiadanych danych. Postępowanie takie nie może służyć ustalaniu określonego stanu. "Takie działanie byłoby w istocie rzeczy rozstrzygnięciem o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, dlatego powinno następować w formie decyzji administracyjnej" (K. Chorąży, Z.R. Kmiecik: Wydawanie zaświadczeń - kwestie nierozstrzygnięte w literaturze, Samorządu Terytorialnego 2000, nr 6, s. 70).

Konieczne postępowanie wyjaśniające spełnia jedynie pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia i ogranicza się tylko do takiego postępowania, które pozwoli na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Może ono zatem odnosić się do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane, i ustalenia ewentualnych ich dysponentów (wyrok NSA z 25 października 2000 r., V SA 760/00; wyrok NSA OZ w Gdańsku z 15 września 1997 r., II SA/Gd 1241/96).

Pogląd ten został potwierdzony wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2003 r. sygn. akt III RN 51/02, (opubl. w Wokanda 2004/1/18) który stwierdził, że "natura" zaświadczenia, o jakim mowa w art. 218 kpa, ogranicza się tylko do takiego postępowania, które pozwoli na stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Sąd Najwyższy podziela wyżej wskazany kierunek orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego ze względu na uzasadnione wyznaczenie granicy, a raczej nierozciąganie ponad niezbędną potrzebę zakresu aktów administracyjnych, które powstają w uproszczonej procedurze (bez kontroli instancyjnej). Nie jest wskazane zacieranie granic między aktami informacji (zaświadczenia) i aktami ustalania i kształtowania stosunków prawnych (decyzje).

Skoro zatem odmowa wydania zaświadczenia może mieć miejsce wówczas, gdy fakty albo stan prawny nie wynikają z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych, uznać należy, że stanowisko organów obu instancji jest zasadne, zaś okoliczność istotna dla skarżących musi być odrębnie ustalona jako przesłanka rozstrzygnięcia konkretnej sprawy przed organami orzekającymi, w oparciu o ogólne zasady dowodzenia w postępowaniu administracyjnym lub cywilnym. Brak danych w ewidencji uniemożliwia wydanie zaświadczenia w uproszczonym trybie przewidzianym w dziale VII Kpa.

Nie są przy tym istotne dla niniejszej sprawy przyczyny tego, że organ nie dysponuje niezbędnymi danymi ani zgodność takiego stanu z prawem, gdyż jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie nie mogą zmienić faktu braku danych niezbędnych do wydania zaświadczenia.

Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania mających wpływ na wynik postępowania, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), Sąd skargę oddalił.