Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1236/86
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1987-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz. 122
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów.
article: art. 75
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Podstawowym dowodem przy ubieganiu się o stwierdzenie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w okresie II wojny światowej w ruchu oporu na obszarach innych państw jest jej potwierdzenie zaświadczeniem organów tych państw.

TEZY

Podstawowym dowodem przy ubieganiu się o stwierdzenie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w okresie II wojny światowej w ruchu oporu na obszarach innych państw jest jej potwierdzenie zaświadczeniem organów tych państw.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Stanisława C. na decyzję Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia 27 lutego 1986 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia uprawnień kombatanckich.


UZASADNIENIE

Stanisław C. ubiegał się o stwierdzenie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w radzieckim ruchu oporu od czerwca 1943 r. do sierpnia 1944 r., gdzie w oddziale majora "Andrieja" pełnił funkcję łącznika oraz uczestniczył w akcjach zbrojnych i sabotażowych przeciwko hitlerowcom. Okoliczności te zostały potwierdzone oświadczeniami pięciu świadków.

Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. decyzją z dnia 17 lipca 1985 r. odmówił uwzględnienia wniosku ze względu na brak podstaw do uznania oświadczeń świadków za wystarczające dowody i brak w aktach personalnych wnioskodawcy w dotychczasowych miejscach zatrudnienia danych o uczestnictwie w ruchu oporu podczas II wojny światowej. Brak zaufania tego organu do oświadczeń świadków wynikał z potwierdzonej ich działalności kombatanckiej w innych oddziałach lub z innego tytułu /na przykład służba w MO/.

W odwołaniu od tej decyzji Stanisław C. uznał ją za krzywdzącą w świetle oświadczeń świadków, zwłaszcza tych, z którymi służył w tej jednostce partyzanckiej.

Zarząd Główny Związku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z podobnych powodów, dodatkowo zwracając uwagę na brak potwierdzenia działalności Stanisława C. w radzieckiej partyzantce zaświadczeniem władz ZSRR.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisław C. ponowił zarzuty z odwołania, dodając, że brak potwierdzenia jego działalności przez organy radzieckie nie może być wykorzystany jako negatywny dowód, skoro "w słownictwie radzieckim następowały często przekręcenia nazwiska wynikające z innej pisowni lub też w ruchu wojenno-partyzanckim mogło moje nazwiska zaginąć (...) przyjmowano różne pseudonimy zamiast nazwisk i to też mogło wpłynąć na brak właściwej informacji".

W odpowiedzi na skargę Zarząd Główny Związku uzupełnił dotychczasową argumentację informacją o możliwości potwierdzenia działalności skarżącego w radzieckim ruchu oporu, ponieważ w Sztabie Partyzanckim Ukrainy były dokładne dane o oddziale partyzanckim im. Gen. Kowpaka. Skarżący może o takie zaświadczenie zwrócić się za pośrednictwem polskiego konsulatu w Kijowie.

W nawiązaniu do tej informacji skarżący wyjaśnił, że drogą pośrednią dowiedział się o braku możliwości otrzymania zaświadczenia władz radzieckich ze względu na brak jego nazwiska w stosownych zbiorach, co mogło być skutkiem innej pisowni nazwiska.

Rozpoznając skargę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawowym dowodem przy ubieganiu się o stwierdzenie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w ruchu oporu w okresie II wojny światowej na obszarach innych państw /art. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów, Dz.U. nr 16 poz. 122 ze zm./ jest jej potwierdzenie zaświadczeniem organów tych państw. W różnych sprawach rozpoznawanych przez sąd administracyjny spotykano oświadczenia świadków przyjętych do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację na podstawie takich zaświadczeń wydanych przez właściwe organy ZSRR, Jugosławii, Czechosłowacji i Francji. W państwach tych działają organizacje kombatanckie które w razie braku materiałów archiwalnych odtwarzają w przewidzianym trybie zdarzenia z okresu okupacji hitlerowskiej na podstawie oświadczeń osób, które uczestniczyły z obywatelami polskimi w miejscowym ruchu oporu. W odpowiedzi na skargę Zarząd Główny ZBoWiD przekazał skarżącemu szczegółowe informacje do kogo i w jakim trybie może on wystąpić o takie zaświadczenie.

Poza tym na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w dotychczasowych ankietach personalnych i życiorysach nie podawał swojej działalności w radzieckim ruchu oporu, mimo że taka działalność zawsze była traktowana przez władze polskie jako istotny wkład w walkę przeciwko hitlerowcom i nie było żadnego powodu do jej ukrywania w aktach pracowniczych.

W świetle powyższych okoliczności organy ZBoWiD mogły - w ramach posiadanych uprawnień do oceny dowodów /art. 80 Kpa/ - odnieść się krytycznie do oświadczeń świadków . Ich oświadczenia bowiem nie mogą być traktowane za niewątpliwe dowody. Jeden ze świadków dopiero od czerwca 1945 r. uczestniczył w kraju w walkach o utrwalenie władzy ludowej. Inny świadek uczestniczył w polskim ruchu oporu /ZWZ-AK/ i tylko raz spotkał skarżącego; jest mało prawdopodobne, aby przypadkowe spotkanie sprzed 43 lat dotychczas zachowało się w pamięci świadka. Trzeci świadek ma potwierdzoną działalność w zupełnie innym oddziale dywizji partyzanckiej, przez co jego oświadczenie budzi nieufność. Pozostało więc tylko ogólnikowe oświadczenie jednego świadka, który działał na terenie innego województwa i "zetknął się" ze skarżącym "w lipcu 1943, a następnie od stycznia do marca 1944 r.".

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł, jak w sentencji. Wyrok nie dotyczy odmowy przyjęcia skarżącego do ZBoWiD, jako dziedziny zastrzeżonej do wyłącznej kompetencji organów stowarzyszenia.