Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1100/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216, art. 136, art. 137 ust. 1 pk 2
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 9
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Specjalista Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 marca 2017r. sprawy ze skargi H. M., B. M. i C. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 23 z późn. zm.), zwanej dalej "kpa" po rozpatrzeniu odwołania H. M., C. Z. i B. M. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej uprzednio jako działka nr [...] o pow. 0,7092 ha, w części wchodzącej obecnie w areał działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] (obr. 11, ark. 1), oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako rozliczeniowe działki nr [...] o pow. 0,3269 ha, nr [...] o pow. 0,0673 ha, nr [...] o pow. 0,0172 ha i nr [...] o pow. 0,2420 ha – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] listopada 1952 r. wydanym na podstawie dekretu z dnia [...] kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U.R.P. Nr 4 poz. 31 z 1952 r.). została wywłaszczona nieruchomość położona w L. przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. 7092 m2, stanowiąca własność A. Z.. Wywłaszczenie nastąpiło na cele inwestycyjne [...] w L. tj. lokalizację jednostki wojskowej i budowę koszar K.B.W., co wynika z pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] lipca 1950 r. skierowanego do [...] w L. oraz pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] lipca 1950 r. do [...] w L. (k. 191-192).

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 r. C. Z. - żona A. Z. wystąpiła do Prezydenta Miasta L. o zwrot wywłaszczonej działki nr [...]. Następnie w toku postępowania przedłożyła akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] grudnia 2015 r., zgodnie z którym spadek po [...] nabyli: C. Z., W. A. Z., H. D. M. i B. K. M.; w dniu [...] grudnia 2015 r. do organu wpłynęły wnioski o zwrot przedmiotowej nieruchomości pochodzące od wszystkich uprawnionych.

W dniu [...] stycznia 2006 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Rejonowego Zarządu Infrastruktury, w którym wskazano, że wywłaszczona nieruchomość wraz z innymi działkami stanowiła działkę o pow. 29,6589 ha (obr. [...] Wieś), która została przekazana w nieodpłatny zarząd Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo-Budowlanemu w L., na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] lipca 1987 r. Nieruchomość objęta jest księgą wieczystą urządzoną i prowadzoną dla Skarbu Państwa, w zarządzie i użytkowaniu Rejonowego Zarządu Infrastruktury w L.. Na działce wybudowany jest wojskowy kompleks koszarowy użytkowany nieprzerwanie przez MON od lat 50-tych; przekazanie terenu w użytkowanie MON nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] stycznia 1985 r.

Do akt niniejszego postępowania organ I instancji włączył dokumentację geodezyjno - prawną sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. Ć., przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Urzędu Miasta L. pod nr [...], sporządzoną w sprawie o zwrot dawnej działki nr [...], położonej przy ul. [...], prowadzonej przez Prezydenta Miasta L. pod znakiem: [...] Z powyższego operatu wynika, że dawna działka nr [...] będąca byłą własnością A. Z., weszła w obszar dawnej działki nr [...], a obecnie działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] oraz działki nr [...] Działki nr: [...], [...] i [...] zostały wydzielone na mocy decyzji podziałowych z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2010 r. (k. 278-280).

Ponadto Prezydent Miasta L. ustalił, iż prawo własności Skarbu Państwa do działek nr [...], nr [...] i nr [...] wykonuje [...]. Działka nr [...] została oddana w trwały zarząd K. L., a działki nr [...] i nr [...] są przedmiotem umowy najmu z dnia [...] lipca 2009r. zawartej pomiędzy [...] a [...] L. J. P. II (k. 222-235).

Część objętego wnioskiem o zwrot gruntu wchodzącego w obszar ewidencyjnej działki nr [...] stanowi własność Gminy L., dlatego Wojewoda postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia postępowania o zwrot tej części nieruchomości i wyznaczył jako organ właściwy Starostę L., który prowadzi w tym zakresie odrębne postępowanie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest więc wyłącznie część ewidencyjnej działki nr [...] (oznaczona jako rozliczeniowe działki nr [...] o pow. 0,3269 ha i nr [...] o pow. 0,0172 ha), część działki ewidencyjnej nr [...] (oznaczona jako rozliczeniowa działka nr [...] o pow. 0,0673 ha) oraz część działki ewidencyjnej nr [...] (oznaczona jako rozliczeniowa działka nr [...] o pow. 0,2420 ha).

W dniu [...] czerwca 2016 r. przeprowadzono oględziny, podczas których geodeta T. C., okazał granice dawnej działki nr [...], w części wchodzącej w obszar ewidencyjnych działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Stwierdzono, że teren ten ogrodzony jest od strony ulicy [...], ulicy [...] oraz ulicy [...]. Stanowi on część większego obszaru, na którym znajduje się kompleks koszarowy. Na działce nr [...] znajduje się budynek trójkondygnacyjny i z jedną kondygnacją podziemną, a także parking i plac utwardzony nawierzchnią betonową. Na działce tej posadowiona jest również mała budowla murowana, obecnie użytkowana jako altana śmietnikowa. Pozostała część działki nr [...] porośnięta jest trawą oraz drzewami. Od strony południowej granica działki nr [...] przebiega wzdłuż ogrodzenia. Przez dalszą jej część przebiega fragment drogi asfaltowej, na którą wjazd znajduje się od strony ul. [...]. Teren działki nr [...] porośnięty jest trawą oraz samosiejkami. Na działce nr [...] znajduje się budynek wykorzystywany jako magazyn, a pozostała jej część porośnięta jest trawą, drzewami oraz samosiejkami; wschodnia granica działki biegnie wzdłuż ogrodzenia.

Z pisma Wydziału Planowania Urzędu Miasta L. z dnia [...] czerwca 2016 r. wynika, że w dacie wywłaszczenia tj. w dniu [...] listopada 1952 r. był w opracowywaniu Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego, który został "uchwalony przez PWRN w L. w dniu [...].12.1952 r. i przyjęty przez GKUA w dniu [...].01.1953 r.", w którym przedmiotowy teren położony był w projektowanych terenach specjalnych. Rysunek planu "Lublin Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego skala 1:5000'' nie posiada jednak wpisów o zatwierdzeniu, a z materiałów archiwalnych znajdujących się w ich zasobach wynika, że przedmiotowy teren w dacie wywłaszczenia nie był objęty planem szczegółowym.

W aktach znajduje się również protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] grudnia 1988 r. w sprawie przekazania kompleksów nieruchomości Nr [...] oraz Nr [...] w L. przy ul. [...] oraz 6 kart ewidencyjnych budynków wojskowych o numerach: 1, 5, 10, 43, 60 i 61.

Do materiału dowodowego załączono również wniosek Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego z dnia [...] czerwca 1997 r. o przekazanie w zarząd MON terenu położonego w L. przy ul. [...] o pow. 29,6589 ha, oznaczonego jako działka nr [...] wraz z opisem i mapą, decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] lipca 1987 r. o przekazaniu w nieodpłatny zarząd Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo-Budowlanemu terenu o pow. 29,6589 ha, oznaczonego jako działka nr [...], protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] sierpnia 1987 r. przekazania ww. terenu w zarząd MON, protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony w dniu [...] czerwca 2009 r. o przekazaniu ww. terenu wraz z budynkami we władanie [...].

Mając powyższe na uwadze organ I instancji wydał wskazaną na wstępie decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że cel wywłaszczenia tj. lokalizacja i usytuowanie jednostki wojskowej oraz budowa koszar K.B.W., został zrealizowany, a zatem zwrot nie jest możliwy. Na wnioskowanym do zwrotu gruncie wybudowano bowiem budynki koszarowe, magazyny, kuchnię - stołówkę, izbę chorych, warsztaty i inne, a ponadto cały kompleks jest ogrodzony i posiada tereny zieleni, boiska sportowe.

Po rozpatrzeniu odwołania H. M., C. Z. i B. M., Wojewoda, wskazaną na wstępie decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewoda stwierdził, że celem wywłaszczenia była lokalizacja jednostki wojskowej - budowa koszar i cel ten został zrealizowany. Przedmiotowa nieruchomość (rozliczeniowe działki nr [...], nr [...], nr [...] i [...]) została zagospodarowana pod koszary wojskowe i bez znaczenia jest, czy posadowione są tam budynki, infrastruktura techniczna (ciepłownicza, wodociągowa, elektryczna, kanalizacyjna) czy też tereny zielone i boiska, bowiem teren koszar jako teren tworzący całość (ogrodzony), to nie tylko same budynki koszarowe, ale również infrastruktura w postaci zieleni, placów, parkingów, czy boisk sportowych dla żołnierzy. Potwierdzają to zarówno ustalenia ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu (archiwalnego z 1950 r.), zgodnie z którym przedmiotowy teren był terenem specjalnym, jak również oględziny nieruchomości, które potwierdziły zagospodarowanie terenu pod koszary wojskowe.

Z załączonych do akt sprawy protokołów zdawczo - odbiorczych, a zwłaszcza kart inwentaryzacyjnych budynków wynika, że budowa niektórych budynków z całego kompleksu koszarowego (58 budynków) została zakończona już w 1951 r., a innych w 1957 r. i w latach następnych.

Fakt, iż obecnie część przedmiotowego terenu nie jest wykorzystywana jako koszary wojskowe (umowa najmu z [...]) nie przesądza o jego zbędności na cel wywłaszczenia, bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, jeżeli cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia. Skoro nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, to prawo byłego właściciela (bądź jego spadkobierców) do żądania jej zwrotu wygasło. Nie ma natomiast znaczenia, że po realizacji celu wywłaszczenia nieruchomość była wykorzystywana w inny sposób i przez podmiot, na rzecz którego wywłaszczenie nie nastąpiło. Z chwilą zrealizowania celu wywłaszczenia wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami, dlatego prawo to - w zakresie jego wykonywania - poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługujące każdemu innemu podmiotowi (por. wyroki NSA z dnia 17 maja 2010 r., I OSK 1025/09, LEX nr 594843, z dnia 13 stycznia 2010 r., I OSK 471/09, LEX nr 595395, z dnia 27 sierpnia 2009 r., I OSK 1138/08, LEX nr 552276). Powyższe potwierdza również przywołany przez organ I instancji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11.

Dodatkowo Wojewoda wskazał, że prawo własności Skarbu Państwa do działek nr [...], nr [...] i nr [...] wykonuje [...], a więc w przypadku zaistnienia konieczności, teren ten może ponownie wykorzystywany jako koszary wojskowe, co wskazano w piśmie Zarządu Infrastruktury Wojskowej Sztabu Generalnego WP z dnia [...] września 1994 r. do Wojewody oraz piśmie Wojewody z dnia [...] października 1994 r. skierowanym do Kierownika Urzędu Rejonowego w L. o niewyrażeniu zgody na pozbawienie Ministra Obrony N. - Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwatermistrzowsko - Budowlanego w L. prawa zarządu nieruchomością Skarbu Państwa - działki nr [...], ponieważ jest to teren niezbędny dla potrzeb wojska jako jedyny taki obiekt w garnizonie L..

W świetle Wojewody, zwrot nieruchomości jest zatem niedopuszczalny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie H. M., B. M. i C. Z. domagały się uchylenia decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n., poprzez przyjęcie, że zwrot części nieruchomości jest niemożliwy oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kpa, poprzez niewyjaśnienie, czy wywłaszczona nieruchomość była rzeczywiście wykorzystana w całości lub w części na cel wywłaszczenia oraz naruszenie zasad postępowania przewidzianych w art. 6, 8 i 11 kpa.

Zdaniem skarżących Wojewoda wadliwie przyjął, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości działek objętych wnioskiem o zwrot, gdyż z kart inwentaryzacyjnych budynków wynika, że budowa niektórych z całego kompleksu koszarowego (58 budynków) została zakończona już w 1951 roku (przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu), a innych w 1957 roku i latach następnych.

Skarżący podnieśli, że faktycznie na działce, której zwrotu żądają, tylko częściowo znajdują się budynki, co wynika z oględzin: na działce nr [...] znajduje się budynek trójkondygnacyjny z jedną kondygnacją podziemną, przy budynku znajduje się parking i plac utwardzony nawierzchnią betonową. Na działce tej posadowiona jest również mała budowla murowana, obecnie użytkowana jako altana śmietnikowa. Pozostała część działki nr [...] jest natomiast porośnięta trawą oraz drzewami. (...). Również teren działki nr [...] jest niezabudowany, lecz jedynie porośnięty trawą oraz samosiejkami. Z kolei na działce nr [...] znajduje się wyłącznie jeden budynek, wykorzystywany jako magazyn, a pozostała część tej działki porośnięta jest trawą, drzewami oraz samosiejkami.

Zdaniem skarżących niezagospodarowane części tych działek powinny być im zwrócone.

Wojewoda błędnie uznał, że skoro część nieruchomości została zabudowana, zaś wywłaszczona nieruchomość stanowiła część większego obszaru, na którym znajduje się kompleks koszarowy, to cel wywłaszczenia został zrealizowany, a zatem zwrot nieruchomości jest niemożliwy. Ustawodawca przewiduje bowiem możliwość zwrotu części nieruchomości. Od dnia wydania orzeczenia o wywłaszczeniu upłynęły 64 lata, a na wywłaszczonej nieruchomości wybudowano zaledwie 3 budynki z 58, o których wspomina w decyzji Wojewoda tj. budynek wykorzystywany jako magazyn oraz budynek posiadający trzy kondygnacje nadziemne i jedną podziemną, przy którym znajduje się parking, zaś pozostała część nieruchomości, porośnięta jest trawą, samosiejkami i drzewami. Skarżący podnieśli, że kryteria zwrotu wywłaszczonej nieruchomości opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy to z powodu ustania prawnej podstawy rozpoczęcia realizacji inwestycji, przy czym wystarczy, by jedna ze wskazanych przesłanek została spełniona, żeby uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przesłanka z art. 137 ust.1 pkt 1 u.g.n. zachodzi zatem w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się przy tym rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń, bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji.

Decyzja Wojewody jest więc błędna

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 136 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Przepisy te mają również zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych w trybie art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U.R.P. Nr 4 poz. 31 z 1952 r.), co wynika z art. 216 u.g.n., a na podstawie tego dekretu została wywłaszczona objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość w niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane.

Spór w niniejszej sprawie nie dotyczy celu wywłaszczenia, lecz tego, czy cel został zrealizowany na całości objętej żądaniem zwrotu nieruchomości i ewentualnego zwrotu części niezagospodarowanej zgodnie z tym celem.

Nie jest więc kwestionowane, że celem tym była lokalizacja jednostki wojskowej i budowa koszar. Wynika to wprost z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] listopada 1952 r. o wywłaszczeniu "na cele inwestycyjne dla [...] w L." (k.4, 22 akt I instancji), a także z wcześniejszego pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] lipca 1950 r. skierowanego do [...] w L. oraz pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] lipca 1950 r. do [...].W. w L. (k. 191-192), w których mowa o "celach inwestycyjnych [...] w L. tj. lokalizacji jednostki wojskowej i budowie koszar K.B.W."

Nie jest również kwestionowane, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość została wywłaszczona wraz z innymi działkami, tworząc większy obszar przeznaczony na cele wojskowe.

Jak ustalił organ, obszar ten jest ogrodzony i znajduje się na nim wojskowy kompleks koszarowy użytkowany przez MON.

W aktach istnieje szereg dokumentów potwierdzających, że po wywłaszczeniu teren był wykorzystywany przez jednostki wojskowe, wynika to m.in. z protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] stycznia 1985 r. przekazania spornego terenu (ponad 70 ha) Ministerstwu Obrony N. - Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo – Budowlanemu (k.28, 31), w którym wskazano, że teren ten był w faktycznym użytkowaniu MON już od 1967 r.; z decyzji z [...] lipca 1987 r. o przekazaniu w nieodpłatny zarząd Ministerstwu Obrony N. - Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo – Budowlanemu działki nr [...] o pow. 29,6589 ha; z protokołu faktycznego przekazania terenu MON z dnia [...] sierpnia 1987 r. oraz z protokołu z dnia [...] grudnia 1988 r., w którym stwierdzono, że na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się dwa kompleksy nieruchomości – nr [...] i nr [...], obejmujące w sumie 34 budynki oraz urządzoną infrastrukturę; z pisma z dnia [...] października 1994 r., z którego wynika, że teren był wykorzystywany przez MON jako plac ćwiczeń, a obiekt niezbędny dla potrzeb wojska (k.23); w dniu [...] czerwca 2009r. (protokół) obszar ten został przekazany we władanie [...].

Powyższe dokumenty pozwalają na przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Rację ma przy tym Wojewoda, że obecne zagospodarowanie spornej nieruchomości nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot. Ugruntowane jest bowiem stanowisko sądów administracyjnych, że nawet "późniejsza zmiana wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności zwrotu tej nieruchomości. Z chwilą bowiem zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami, dlatego prawo to – w zakresie jego wykonywania – poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługujące każdemu innemu podmiotowi" (zob. wyrok NSA z dnia 17 maja 2010 r., I OSK 1025/09).

Ponadto stwierdzić należy, że nie mają zastosowania w niniejszej sprawie przepisy dotyczące terminu realizacji celu wywłaszczenia, gdyż w dacie wywłaszczenia one nie obowiązywały. Przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. wszedł bowiem w życie dopiero w dniu 22 września 2004r. (tj. z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492 ), a w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 156 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z jego sentencją, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia (zob. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2015 r., I OSK 1251/13; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2016 r., I OSK 999/14; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2015 r., I OSK 2067/13).

Rację ma również Wojewoda, że już samo wyodrębnienie terenu poprzez jego ogrodzenie, utworzenie terenów zielonych, utwardzonych placów, boiska sportowego dla żołnierzy, pozwala uznać ten teren za teren zainwestowany na cele wojskowe, niezależnie od tego czy istnieją na nim również budynki czy inne obiekty budowlane.

Przeznaczenie terenu pod "inwestycje wojskowe", a taki był cel wywłaszczenia spornych działek, należy rozumieć szeroko, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb instytucji powołanych do obrony kraju i zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Inwestycje takie należą do inwestycji o złożonej infrastrukturze, podobnie, jak osiedla mieszkaniowe, lotniska wojskowe czy tereny szpitali - i tworzą urbanistyczną zorganizowaną całość. W przypadku takich inwestycji pozostawienie wolnych przestrzeni pomiędzy poszczególnymi elementami infrastruktury, nie świadczy o ich niezagospodarowaniu w ramach większej inwestycji. Potwierdza to obszerne orzecznictwo sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., I OSK 1417/13; wyrok NSA z dnia 27 listopada 2014 r., I OSK 846/13; wyrok NSA z dnia 27 listopada 2014 r., I OSK 850/13; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., I OSK 2502/12).

W świetle powyższego to czy działki objęte żądaniem zwrotu były (czy są) w całości zagospodarowane nie ma więc znaczenia. W przypadku terenu użytkowanego przez instytucje obronności kraju (wojskowe) kwestie dotyczące zwrotu nieruchomości należy oceniać z uwzględnieniem specyfiki takich instytucji. Pozostawienie więc w tym obszarze terenów nawet nieurządzonych w infrastrukturę techniczną, nie oznacza, że nie służy ona celom tych instytucji.

Z tych względów za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie organów o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Z uwagi na to, że – jak wyżej wyjaśniono - charakter inwestycji pozwalał na pozostawienie terenów zielonych niezabudowanych, a nawet niezagospodarowanych, nie zasługiwało na uwzględnienie także żądanie zwrotu części spornej nieruchomości.

Skarga jest więc niezasadna, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.).