Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2658/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 18, 26, 27, 45, i 122
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art.7 i 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, i art. 135, 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [..] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...]w W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej A. w W. usunąć materiały palne z dróg komunikacji ogólnej służących do ewakuacji lub przedmioty zawężające szerokość dróg ewakuacyjnych poniżej dopuszczalnych wartości (pkt 1 decyzji), usunąć materiały palne z dróg komunikacji ogólnej w piwnicy (pkt 2 decyzji), zapewnić osobom przebywającym w budynku odpowiednie warunki ewakuacji, poprzez zapewnienie aby kraty na podanych kondygnacjach, prowadzące z korytarza na pionową drogę ewakuacji, po otwarciu nie zawężały szerokości biegu klatki schodowej oraz zapewnić natychmiastowe otwarcie od wewnątrz wszystkich krat, zlokalizowanych na podanych drogach ewakuacyjnych ( pkt 3 decyzji). Decyzji na podstawie art. 108 kpa ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W związku z niewykonaniem wskazanego wyżej obowiązku, do Wspólnoty Mieszkaniowej A. w W. zostało skierowane upomnienie w dniu [...] listopada 2009 r., znak: [...].

Komendant Miejski Państwowej Staży Pożarnej [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...] na podstawie art. 1 a pkt 12b, 64 a, 119, 121 i 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej u.p.e.a. nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową A. w W. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500,00 złotych do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...].

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Wspólnota Mieszkaniowa A. w W. wniosła zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...] lipca 2012 r. podnosząc, iż zostało ono skierowane do Wspólnoty nie będącej stroną w sprawie. Wspólnota wskazała, że nie montowała krat i nie jest ich właścicielem. Przedmiotowe kraty zostały zamontowane przez członków wspólnoty właścicieli poszczególnych lokali. Zdaniem Wspólnoty adresatem ww. postanowienia powinni być poszczególni członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej, a nie sama Wspólnota.

[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Staży Pożarnej po rozpatrzeniu ww. zażalenia postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 23 § 1 i art. 122 § 3 u.p.e.a. i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy uznał, że wydanie skarżonego postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r. zostało poprzedzone przez organ pierwszej instancji wnikliwą analizą stanu realizacji obowiązków i ich wpływu na bezpieczeństwo pożarowe obiektu.

Organ odniósł się do argumentacji skarżących zawartej w zażaleniu, o skierowaniu zaskarżonego postanowienia na podmiot, nie będący stroną postępowania, tj. na Wspólnotę Mieszkaniową A.. Powołał przepis art. 17 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. nr 85 z dnia 27 lipca 1994 r., poz. 388 ze zm.), który określa wprost zobowiązania wspólnoty mieszkaniowej dotyczące nieruchomości wspólnej bez ograniczeń. Organ podkreślił, iż klatki schodowe w przedmiotowym budynku stanowią pionowe drogi ewakuacyjne. Zamknięcie tych dróg przegrodami w postaci krat zamykanych na klucz w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe otwarcie, może w przypadku powstania pożaru lub innego zagrożenia utrudnić lub uniemożliwić ewakuację osób przebywających w budynku.

Dalej organ zaznaczył, że zgodnie z art. 21 ww. ustawy zarząd kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz. Powołał także przepis art. 12 powyższej ustawy i wskazał, że rzeczą wspólnoty jest egzekwowanie od jej członków prawidłowego korzystania z części wspólnych nieruchomości.

W świetle powyższego zdaniem organu odwoławczego podmiotem zobowiązanym do realizacji nakazanych obowiązków w decyzji organu pierwszej instancji jest Wspólnota Mieszkaniowa. Nadto, organ drugiej instancji dodał, że w celu zapewnienia prawidłowego stanu ochrony przeciwpożarowej w przedmiotowym budynku, strona powinna wykonać nałożony obowiązek w całości.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa A. w W. wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej opiera twierdzenie o naruszeniu przepisów pożarowych przez Wspólnotę Mieszkaniową A. wyłącznie na ogólnym przepisie art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, bez odniesienia się do stanu faktycznego i innych przepisów prawa.

Zdaniem Wspólnoty nie można jej przypisać nieprzestrzegania lub zaniechania ciążących na niej obowiązków bądź braku inicjatywy w celu przymuszenia właścicieli lokali do przestrzegania przepisów przeciwpożarowych.

Wspólnota podała, że Pro Visor -zarządca i administrator budynku działający z umocowania Wspólnoty Mieszkaniowej A., wezwał pismem z dnia [...] listopada 2009 r. z rygorem natychmiastowej wykonalności, do zdemontowania krat i usunięcia materiałów łatwopalnych z korytarzy. Wspólnota poinformowała, że usunęła także we własnym zakresie kraty wymienione w tytule wykonawczym [...], jednak lokatorzy zamontowali ponownie kraty.

Pismem z dnia [...]lipca 2010 r. Pro Visor ponownie wezwał właścicieli lokali do usunięcia krat. Nadto Wspólnota podała, że uchwaliła regulamin, w którym w pkt 19 i 22 nałożono obowiązek przestrzegania przepisów przeciwpożarowych.

Wspólnota podniosła, że kraty zostały zamontowane przez konkretnych właścicieli lokali, a nie przez Wspólnotę Mieszkaniową. W związku z powyższym zdaniem Wspólnoty postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia powinno być skierowane przeciwko właścicielom lokali.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Staży Pożarnej podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazano.

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów tego postępowania podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Podmioty biorące udział w postępowaniu egzekucyjnym to przede wszystkim - organ egzekucyjny, wierzyciel i zobowiązany. Stosunek procesowy, w ramach którego organ orzeka o uprawnieniach i obowiązkach wierzyciela i zobowiązanego, powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w przypadku gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, następuje z urzędu - na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego według ustalonego wzoru, który zawiera treść określoną w art 27 (art. 26 § 1 i 2). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 cytowanej ustawy).

Przepis art. 27 u.p.e.a. należy odczytywać łącznie z art. 26 § 1 i 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji (zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w aministracji. Komentarz, 4. wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2008, s. 97).

Stosownie do art. 27 u.pe.a. u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać:

1) oznaczenie wierzyciela,

2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego, jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;

9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

W wydanym na podstawie art. 26 § 2 u.p.e.a. rozporzadzeniu Minstra Finansów z dnia 22 listopada 2001r., w sparwie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej rozporządzenie z 2001r.) określono wzór druku stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 39 a rozporządzenia oraz załącznik nr 25 do niego).

W sytuacji, gdy prawodawca chce, by dany wzór druku był obligatoryjnie stosowany w danym postępowaniu, nakłada tego rodzaju obowiązek na określony podmiot, przepisem rangi ustawowej. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakaz stosowania konkretnego wzoru dotyczy m.in. wystawienia tytułu wykonawczego (art. 26 p 1 i § 3 u.p.e.a.). W tym przypadku ustawodawca w drodze delegacji wskazał, że wzór taki powinien być określony w sposób wskazany cyt. wyżej rozporządzeniu z 2001r. Wzór ten zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 ustawy.

Z roli tytułu wykonawczego jako podstawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji wynika, że wierzyciel w toku postepowania egzekucyjnego nie może zmienic jego treści.

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w myśl art. 26 § 5 pkt. 1 u.p.e.a., o ile wcześniej to nie nastąpiło w dacie doręczenia zawiadomienie o zajęciu wierzytelności.

Odpis tytułu wykonawczego jest dokumentem, którego doreczenie stanowi zdarzenie wszczynające egzekucję. Zatem ponowne wystawienie tytułu wykonwaczego w tej samej sprawie i doręczenie odpisu tego tytułu wykonwaczego zobowiązanemu nie wywołuje skutku w postaci wszczęcia drugiego postepowania egzekucyjnego (pierwsze postępowanie egzekucyjne nie zostałao zakończone).

W przedmiotowej sparwie Komendant Panstwowej Straży Pożarnej [...] wystawił dwa tytuły wykonawcze obejmujące obowiązek wynikający z decyzji tegoż organu wydanej [...] czerwca 2009r., znak: [...]. Oba tytuły wykonawcze doręczył zobowiązanemu.

Pierwszy tytuł wykonawaczy został wystawiony w dniu [...] listopada 2010r. pod numerem [...], a jego odpis doręczony Wspólnocie Mieszkaniowej A. w W. w dniu [...] listopada 2010r. Jest to data wszczęcia egzekucji administracyjnej.

Drugi tytuł wykonawczy oparty na decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Staraży Pożarnej [...] z dnia [...] czerwca 2009r., z określeniem mniejszego zakresu obowiązków niż w przypadku tytułu wykonwaczego z dnia [...].11.2010r., został wystawiony w dniu [...] lutego 2011r. pod numerm [...] i doręczony zobowiązanemu [...] lutego 2011r.

Z akt sparwy administracyjnej nie wynika, aby pierwszy wystawiony tytuł wykonawczy został wycofany z obrotu prawnego. Wydanie drugiego tytułu wykonawczego związane było z częściowym wykonaniem obowiązku przez zobowiązanego. W dniu [...] lipca 2002r. organ egzekucyjny wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia odnoszące się do drugiego tytułu wykonwaczego wystawionego [...] lutego 2011r. Wezwał do wykonania obowiązków w nim okereślonych w zakreślonym terminie 90 dni od daty doreczenia postanowienia. [...] Komendant Wojewódzki Panstowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. utrzymał je w mocy.

Podnieść należy, że w przypadku dobrowolnego wykonania przez zobowiązanego części nałożonego obowiązku wierzyciel nie wydaje drugiego tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny kontynuuje postępowanie egzekucyjne odstępując jedynie od .czynności egzekucyjnej w odniesieniu do tej części obowiązku, która została wykonana. Wynika to z treści art. 45 u.p.e.a.

Zatem wystawienie drugiego tytułu wykonawczego i jego doręczenie nie wywołało skutku porowadzenia nowego postępowania egzekucyjnego na jego podstawie. W niniejszej sprawie toczyło się postępowanie egzekucyjne od dnia [...] listopada 2010r. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2010r.

Zgodnie z art. 122 stanowiącym podstawę do nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanowienie organu egzekucyjnego o jej nałożeniu musi zawierać elementy obligatoryjne wymienione w § 2 tego przepisu. Jednym z elementów jest wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w zakreślonym terminie. Brak koniecznego elementu powoduje, że postanowienie zawiera wady formalne istotne dla podjęcia następnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym. Wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym powinno zawierać wskazanie udzielonego terminu, jak i pouczenie o dalszych czynnościach egzekucyjnych (kolejnych grzywnach, w pewnych przypadkach wykonaniu zastępczym).

Zatem jeżeli takie wezwanie wskazuje na tytuł wykonawczy, który nie stanowi podstawy prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak w przedmiotowej sprawie oznacza to, że postanowienie o nałożeniu grzywny wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Naruszono w ten sposób art. 122 § 2 u.p.e.a., art. 18 tej ustawy w związku z art. 7 i 8 kpa.

Dodatkowo podnieść należy, że toczyło się odrębne postępowanie w przedmiocie zarzutów podniesionych do zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny zakończone wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 4 kwietnia 2013r. sygn. akt VII SA/Wa 2971/12 uchylającym postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2012r. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji oraz uchyleniem tegoż postanowienia organu I instancji, tj. Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia [...] września 2012r. uznającego zarzuty podniesione przez Wspólnotę Mieszkaniową A. w W. za nieuzasadnione.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej, iż nie jest ona stroną postępowania, Sąd nie podziela takiego stanowiska. Wspólnota Mieszkaniowa w niniejszej sprawie ma przymiot strony wynikający z uregulowania prawnego zawartego w art. 3 ust. 2, art. 6 i art. 17 ustawy a dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r. nr 80 poz. 903) oraz z treści decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia [...] czerwca 2009r. o nałożeniu obowiązku i z treści tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2010r. nr [...], niezaskarżonego przez nią mimo prawidłowego jego doręczenia.

Nałożony obowiązek dotyczył wykonania czynności na nieruchomości wspólnej związanej z własnością lokali.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) orzekł jak w wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.