Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3852/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2020 poz 1268
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Po 235/18 w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Po 235/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W dniu 4 sierpnia 2017 r. do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Poznania wpłynął wniosek Komendy Miejskiej Policji w Elblągu z dnia 24 lipca 2017 r., [...] o skierowanie A. M. na badania lekarskie z powodu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia jako osoby kierującej pojazdami. Wskazano, że w dniu 22 lipca 2017 r. około godziny 20:20 do miejscowości J. został wezwany przez osobę trzecią funkcjonariusz Policji. Osoba wzywająca była zaniepokojona zachowaniem kierującego pojazdem, którym był A. M. Do wniosku została dołączona notatka służbowa sporządzona przez D. K. - posterunkowego Komendy Miejskiej Policji, Wydziału Ruchu Drogowego Elbląg (wezwanego do kierującego pojazdem). W notatce zapisano, że podczas przeprowadzonej kontroli drogowej A. M. nielogicznie odpowiadał na pytania, a kontakt z nim był ograniczony. Nie wiedział on także gdzie się znajduje i w jakich okolicznościach znalazł się w miejscowości J. Interweniujący funkcjonariusz stwierdził, że kierujący pojazdem nie jest zdolny do bezpiecznego prowadzenia pojazdu, zasugerował więc przerwanie jazdy oraz skontaktował się z żoną A. M., która stwierdziła, że choruje on na cukrzycę, a tego dnia powinien znajdować się w miejscowości W. Wezwane na miejsce pogotowie ratunkowe przewiozło skarżącego do [...], gdzie został zatrzymany na obserwację. Wszystkie przeprowadzone badania wykazały wyniki w normie, a A. M. wypisał się kolejnego dnia na żądanie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Prezydent Miasta Poznania, skierował A. M. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. M.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wskazane przez Komendę Policji zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego są uzasadnione. Przedstawione fakty oraz potwierdzenie skarżącego w odwołaniu wystąpienia u niego opisanej przez Policję niedyspozycji zdrowotnej, mieszczą się w zastrzeżeniach o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.) - zwanej dalej u.k.p. Organ uznał, że nie posiada wiedzy do merytorycznego oceniania, czy stan zdrowia kierowcy jest przeszkodą do prowadzenia pojazdu, dlatego uzasadnionym jest wystąpienie o opinię Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Kolegium stwierdziło, że skierowanie na badania lekarskie jest niezbędne dla zabezpieczenia bezpieczeństwa skarżącego oraz innych uczestników ruchu drogowego.

A. M. wniósł skargę na powyższą decyzję, wskazując że chwilowa niedyspozycja zdrowotna była spowodowana zmęczeniem, co jest potwierdzone poprawnymi wynikami badań, które zostały przeprowadzone po incydencie w Szpitalu w E. Zwrócił także uwagę, że organ I instancji nie wykonał żadnych samodzielnych ustaleń w sprawie i ograniczył się wyłącznie do powołania informacji przekazanych przez Komendę Policji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę zaznaczył, że celem postępowania dotyczącego skierowania kierowcy na badanie lekarskie jest obiektywna weryfikacja jego stanu zdrowia przez uprawionego do tego specjalistę. Sąd wskazał, że przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Wydanie decyzji w przedmiocie skierowania kierowcy na badania lekarskie nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza ich wysokie prawdopodobieństwo.

Sąd podkreślił, że ustawa nie precyzuje dokładnie, jakie zastrzeżenia mogą być podstawą do skierowania osoby na badania lekarskie. Należy uznać więc, że stwierdzenie "uzasadnione" zostało użyte przez ustawodawcę w celu umożliwienia indywidualnej interpretacji konkretnego przypadku i w celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy obu instancji są prawidłowe. Sąd nie miał wątpliwości, że zdarzenie takie jak złe samopoczucie kierowcy podczas podróży (objawiające się w zaburzeniach świadomości) i wymagające interwencji karetki pogotowia świadczy o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia. Zaznaczono, że skierowanie kierowcy na badania lekarskie jest zasadne już wówczas, gdy występuje prawdopodobieństwo, że zły stan zdrowia kierującego może być przeciwwskazaniem do prowadzenia pojazdu, nie jest więc wymagana pewność w tym zakresie. Takie rozstrzygnięcie może wydać tylko osoba do tego uprawniona, którą jest lekarz odpowiedniej jednostki.

Jednocześnie podkreślono, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest, sama w sobie, stwierdzeniem braku możliwości kierowania pojazdami, a jedynie pełni funkcję nakazu wyjaśnienia istniejących w tym zakresie uzasadnionych zastrzeżeń. Badanie ma na celu więc zweryfikowanie, czy wątpliwości organu są uzasadnione.

Ponadto Sąd stwierdził, że subiektywne przekonanie strony, że problemy zdrowotne nie wpływają na zdolność kierowania pojazdem nie pozwala jednak przejść organom do porządku nad faktem, że u skarżącego obiektywnie doszło do incydentalnego pogorszenia jego stanu zdrowia, w tym zaburzeń świadomości, a do tego nastąpiło to podczas podróży.

Ubocznie Sąd zauważył, że nie bez znaczenia dla ogólnej oceny sprawy pozostaje fakt, że Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim z dnia [...] stycznia 2018 r. orzekło o istnieniu u A. M. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wszystkich kategorii, a orzeczenie to zostało w trybie odwoławczym utrzymane przez orzecznika Instytutu [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Orzeczenia obu jednostek potwierdzają tylko, że orzeczone skierowanie na badania lekarskie było usprawiedliwione.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. M., zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec całkowicie dowolnego ustalenia, że chwilowa niedyspozycja skarżącego spowodowana zmęczeniem była przejawem złego stanu zdrowia kierowcy, na co wskazuje fakt, iż wszystkie badania wykonane bezpośrednio po zdarzeniu w [...] nie wskazywały na jakiekolwiek zaburzenia stanu zdrowia A. M., a on sam wypisał się z niego na własne życzenie ponieważ czuł się znacznie lepiej, a nadto poprzez przyjęcie, iż stan zdrowia skarżącego budził uzasadnione wątpliwości co do tego czy może on z uwagi na stan zdrowia kierować pojazdami, w sytuacji gdy zgodnie z orzeczeniem lekarskim z dnia [...] czerwca 2018 r. uprawniony lekarz do badania osób w celu ubiegania się o prawo jazdy stwierdził brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami;

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy;

2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 151 p.p.s.a w zw z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 75 ust. 1 pkt. 5 u.k.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedstawione przez Komendę Policji zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego są uzasadnione oraz i w przedmiotowej sprawie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego.

W oparciu o powołane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu;

2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za I i II instancję.

Ponadto A. M. oświadczył, że nie zrzeka się przeprowadzenia rozprawy, a także wniósł o przeprowadzenie dowodu z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] na okoliczność ustalenia stanu zdrowia odwołującego umożliwiającego kierowanie przez niego pojazdami mechanicznymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2020 r. A. M. wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu również wyraziło zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), po wcześniejszym przesłaniu stronom informacji o możliwości wyznaczenia posiedzenia niejawnego i wyrażeniu przez wszystkie strony zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W skardze kasacyjnej, skarżący podnosi, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poddał się badaniom lekarskim i uzyskał orzeczenie lekarskie wydane przez lek. med. pracy M. G. z dnia [...] czerwca 2018 r., zgodnie z którym może kierować pojazdami samochodowymi i nie ma żadnych ograniczeń w tym zakresie. Równocześnie złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z przedmiotowego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. dopuścił następujące dowody:

1) na wniosek A. M. dowód z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. sporządzonego przez lek. med. pracy M. G. w którym stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez A. M., do których jest wymagane prawo jazdy kategorii wymienionych w pkt 1 lit. a i wskazano termin następnego badania 11 czerwiec 2020 r.;

2) z urzędu dowód z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. wydanego przez Instytut Medycyny Pracy, w którym stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez A. M., do których jest wymagane prawo jazdy kategorii wymienionych w pkt 1 lit. a i lit. b oraz wymienione w pkt 2 pozwolenie na kierowanie tramwajem.

Zaznaczyć należy, że orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy wydane zostało w trybie odwoławczym od orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wielkopolskie Centrum Medycyny pracy z dnia [...] stycznia 2018 r., w którym stwierdzono istnienie u A. M. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Skarżący kasacyjnie powołuje się na przedłożone przez siebie orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, natomiast zupełnie pomija zarówno fakt wydania jak i treść wydanego w trybie odwoławczym orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w którym stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podobnie jak w poprzedzającym je orzeczeniu lekarskim Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy.

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Stąd też w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w ramach których zarzucono naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji, pomimo, ze decyzja została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiał dowodowego. Wskazane zarzuty są niezasadne. Zgodnie z treścią art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. O tym, że w niniejszej sprawie istniały uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem skarżącego świadczą bezsporne okoliczności faktyczne. Nie budzi wątpliwości fakt, że podczas kierowania przez skarżącego A. M. pojazdem w dniu 22 lipca 2017 r. doszło do niedyspozycji zdrowotnej wymagającej interwencji karetki pogotowia ratunkowego, po przyjeździe karetki, pojawił się patrol drogowy policji. Z notatki służbowej sporządzonej przez post. D. K. z Komendy Miejskiej Policji w Elblągu wynika, że w chwili interwencji w dniu 22 lipca 2017 r. o godz. 20:20 kierujący pojazdem A. M. miał zaburzoną świadomość, nie wiedział gdzie się znajduje, w jakich okolicznościach znalazł się w miejscowości J., na zadawane pytania odpowiadał nielogicznie. W takich okolicznościach pogotowie ratunkowe przewiozło skarżącego do [...] na obserwacje, który opuścił na własne żądanie dnia następnego. Powyższe okoliczności są bezsporne, natomiast sporna jest ocena tych zdarzeń, zdaniem skarżącego była to chwilowa niedyspozycja zdrowotna nieuzasadniająca skierowania na badanie lekarskie, zdaniem organu niedyspozycja ta wskazywała na uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego i powodowała konieczność wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę wniesioną przez A. M. dysponował jeszcze, nadesłanym przez Kolegium do akt sądowych, orzeczeniem lekarskim z dnia [...] kwietnia 2018 r. wydanym w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, w którym stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania wszelkimi pojazdami przez A. M., w orzeczeniu nie określono terminu następnego badania, a wiec istniejące przeciwwskazania zdrowotne miały charakter trwały. Obecny na rozprawie skarżący wyjaśnił, że przyczyną uznania, że jest niezdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych były choroby cukrzycy i zaćmy, zaznaczając, że na obie choroby się leczy.

W takich okolicznościach zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanych przepisów postępowania i oddalenia skargi zamiast jej uwzględnienia i uchylenia decyzji są w sposób oczywisty bezzasadne. Wątpliwości dotyczące stanu zdrowia skarżącego okazały się nie tylko w pełni zasadne, ale zostały potwierdzone orzeczeniem lekarskim, co uzasadniało oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem uzasadnienie wyroku spełnia wymogi formalne określone w tym przepisie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedłożone przez skarżącego kasacyjnie orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., sporządzone przez lek. med. pracy M. G., po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w którym to orzeczeniu stwierdzono brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do których jest wymagane prawo jazdy kategorii wymienionych w pkt 1 lit. a i w którym wskazano termin następnego badania 11 czerwiec 2020 r., nie mogło stanowić podstawy uwzględnienia skargi kasacyjnej. Przedłożone orzeczenie z dnia [...] czerwca 2018 r. nie powodowało wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy z dnia [...] kwietnia 2018 r., a czasowy jego charakter ograniczony terminem następnego badania, który upłynął z dniem 11 czerwca 2020 r. powoduje, że nie może stanowić dowodu na okoliczność braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez skarżącego kasacyjnie.

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a ustalone okoliczności faktyczne nie zostały podważone.

Niezasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez błędną wykładnię. Stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega, osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W takiej sytuacji zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. ustawy Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie. Co istotne, w świetle powyższego przepisu zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia muszą być uzasadnione i poważne, a więc okoliczności ustalone przez organ muszą przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że z uwagi na stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami i powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało zatem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Sformułowanie uzasadnione zastrzeżenia zawarte w analizowanym przepisie należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym i zapobieżenie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia może uniemożliwiać sprawne prowadzenie pojazdów. Z powyższych przepisów wynika, że skierowanie kierowcy na badanie lekarskie ma charakter decyzji związanej. Jeżeli zatem spełnione zostaną przesłanki ustawowe, to właściwy starosta zobowiązany jest do podjęcia decyzji, kierującej kierowcę na omawiane badania. W rozpoznawanej sprawie przyjęta przez organy, a następnie Sąd Wojewódzki, wykładnia art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami była prawidłowa.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.