Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2323/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)

SENTENCJA

Wyrok

w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

z dnia 17 marca 2003 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Wasilewska Sędziowie NSA Czesław Zieliński, Elżbieta Jóźków

Protokolant Elżbieta Winiarska

po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2003 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania

1.	 uchyla zaskarżoną decyzję;

2.	 zasądza od Wojewody Warszawskiego na rzecz J. M. kwotę 10 ( dziesięć ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Wojewoda Mazo¬wiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. znak: [...], którą orzeczono o wymeldowaniu J. M. wraz z córką M. (lat [..]) z pobytu stałego w [...] przy ul. [...].

Z wnioskiem o wymeldowanie córki J. M. wraz z jej córką M. z pobytu stałego zwrócili się do Urzędu Miejskiego w [...] A. i J. R. zam. w [...] przy ul. [...], uzasadniając to faktem iż córka i wnuczka nie mieszkają pod tym adresem. Jednocześnie wskazali nowy adres ich pobytu - [...] ul. [...].

Organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na wyjaśnieniach złożonych w toku toczącego się postępowania przez wnioskodawców - J. i A. R. oraz J. M., z których wynika, że J. M. nie mieszka w spornym lokalu od dnia 15 marca 2002r. Zamieszkuje ze swoją córką M. u swojego znajomego przy ul. [...] w [...], gdzie skoncentrowała swoje życie osobiste oraz że J. M. dobrowolnie; bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego. Tytuł prawny do przedmiotowego lokalu posiadają J. i A. R., zaś ich córka J. M. posiada jedynie pochodne uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Z chwilą opuszczenia lokalu nastąpiła utrata pochodnego uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż niemożność zameldowania się w nowym miejscu pobytu nie stanowi przeszkody w wydaniu decyzji o wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

W odwołaniu od powyższej decyzji Pani J. M. podniosła, iż fak¬tycznie nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], ale opuszczenie go nie było dobrowolne. Przedstawia w sposób obszerny stosunki panujące w rodzinie. Podnosi, iż rodzice utrudniali jej pobyt w przedmiotowym lokalu, były interwencje Policji i sprawa w Sądzie.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji zauważył, iż postępowanie w mniejszej sprawie toczy się w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U, Nr 87 z 2001 r., poz. 960), który zobowiązywał organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie określone w art. 9 ust, 2 tejże ustawy do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zwrócił także uwagę na zmianę stanu prawnego na dzień orzekania przez organ odwoławczy, poprzez orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego iż art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, póz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok z dnia 27.05.2002r. sygn. akt K.20/01 Dz.U. Nr 78 poz. 716 z dnia 19.06.2002r.). W świetle orzeczenia Trybunału  (Dz. U. Nr 78 poz. 716 z dnia 19.06.2002r.). W świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, wymeldowanie decyzją administracyjną na podstawie pierwszej części art. 15 ust,2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest obecnie uzależnione od spełnienia tylko jednej przesłanki, jaką jest faktyczne opuszczenie lokalu bez wymeldowania się.

W ocenie organu orzekającego, w rozpoznawanej sprawie przesłanka po¬wyższa została spełniona. J. M. do protokołu z dnia 9.05.2002 r. oświadczyła, iż w dniu 15.03.2002r. dobrowolnie opuściła lokal przy ul. [...], zabierając rzeczy osobiste. Wraz z dzieckiem zamieszkała w lokalu przy ul. [...], gdzie mieszka do chwili obecnej. W lokalu tym zamieszkuje z nimi jeszcze konkubin. Tu gdzie istotnie zamieszkuje nie może się zameldować.

Ustosunkowując się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż z lokalu przy ul. [...] nie wyprowadziła się dobrowolnie, lecz ze względu na istniejący konflikt rodzinny organ odwoławczy wyjaśnił, iż w obecnym stanie prawnym sposób opuszczenia lokalu nie ma znaczenia.

W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy uznał, że spełniona została przesłanka merytoryczna jaką jest opuszczenie lokalu. Ponieważ Pani J. M. opuszczając lokal przy ul. [...] w [...] nie dokonała wymeldowania, istnieje podstawa do wymeldowania jej decyzją administracyjna.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła, że organy orzekające nie wzięły od uwagę powodów, które zmusiły ją do opuszczenia mieszkania. Wyprowadziła się z domu z obawy przed ojcem, który został skazany za znęcanie się nad rodziną.

Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że nawet jeśli rodzina pozostaje w konflikcie, to opuszczenie mieszkania przez skarżącą było dobrowolne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych precyzuje dwa odrębne stany faktyczne, w ramach których właściwe organy administracji państwowej obowiązane są do wydania z urzędu lub na wniosek decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Pierwsza ma miejsce wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, natomiast druga, gdy dana osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W świetle cyt. wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., który orzekł że art.,,. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji jest niezgodny z art., 52 ust. 1 i art,, 83 w związku z art., 2 Konstytucji RP, do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, tj, warunku faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się, że opusz¬czenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Organy orzekające w niniejszej sprawie z wyraźnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z jej autonomicznej woli. Skarżąca w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] podała, że do opuszczenia spornego lokalu została zmuszona wyjątkowo nagannym traktowaniem jej przez ojca. Ojciec znęca się psychicznie i fizycznie nad rodziną, urządza awantury.

Powyższe okoliczności, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie zostały wyjaśnione. Organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego pomimo iż skarżąca podała, że kilkakrotnie wzywała policję oraz że złożyła doniesienie w prokuraturze na ojca z powodu znęcania się nad rodziną. Nie można zgodzić się z zaprezentowanym w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji stanowiskiem, iż „w obecnym stanie prawnym sposób opuszczenia lokalu nie ma znaczenia”. Prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości „opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu” nie stracił na aktualności w związku z cytowanym wyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.

Rozważenia i oceny wymagać będzie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, czy rzeczywiście opuszczenie lokalu było trwałe i dobrowolne.

Reasumując, wobec braku ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz należytego uzasadnienia, Sąd nie był stanie ocenić legalności zaskarżonej decyzji, a w szczególności, czy rozstrzygnięcie wydane zostało po rozważeniu całokształtu zebranego w spawie materiału i po dokonaniu jego właściwej oceny.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust 1 pkt 1, ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 o NSA (Dz.U Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.