Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1001/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono wstrzymania wykonania  decyzji w całości
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3, 5
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. we W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na powołaną w sentencji decyzję, skarżąca spółka - w oparciu

o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.), złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skierowany w pierwszej kolejności do organu odwoławczego (art. 61 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a.), a w razie jego nieuwzględnienia, co w sprawie miało miejsce, do Sądu. Wskazała na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia spółce znacznej szkody oraz trudnych (niemożliwych wręcz) do odwrócenia skutków, jakie - dla niej - może spowodować wykonanie tej decyzji ostatecznej.

Motywując zasadność złożenia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej strona podniosła, że działalność w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych stanowi główne źródło dochodów Spółki, co umożliwia jej nieprzerwane funkcjonowanie. Brak udzielenia jej tymczasowej ochrony może zaś spowodować niemożliwe wręcz do odwrócenia skutki w postaci znacznego utrudnienia prowadzenia przez Spółkę tej działalności czy też wręcz jej zaprzestania. Podniosła też, iż sytuacja Spółki nie jest stabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa, może prowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności. Wymierzenie i tym samym wyegzekwowanie wymierzonej Spółce kary pieniężnej może zatem przyczynić się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem takiego uszczerbku, który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Za niezwykle ważne dla sprawy Spółka podnosi to, że w realiach tego postępowania o udzielenie tymczasowej ochrony art. 61 § 1 p.p.s.a. należy interpretować funkcjonalnie, oceniając łącznie prognozowane skutki wymierzenia kar pieniężnych w analogicznych sprawach, gdyż w przeciwnym razie przepis ten byłby w założeniu nieskuteczny we wszystkich przypadkach, gdy zamiast jednej zbiorczej, wysokiej kary, nakładane są kary pojedyncze, ale których zsumowanie przesądza o możliwości spowodowania poważnego oraz realnego zagrożenia dla sytuacji finansowej strony. Wobec Spółki toczy się równolegle siedem analogicznych postępowań w przedmiocie kary pieniężnej, a łączna kwota wymierzonych na tej podstawie kar wynosi 96.000,00 zł. Wobec Spółki wszczęto też 427 postępowań w tym przedmiocie, których skutkiem będą kary pieniężne. Oczywistym dla Spółki jest zatem, że zagrożenie spowodowania znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków jest tym bardziej znaczące, jeśli będzie oceniane przez pryzmat wszystkich tych postępowań. Z tego względu Spółka uważa, że należy brać pod uwagę cel instytucji ochrony tymczasowej. W przekonaniu Spółki wykonanie decyzji zobowiązującej Spółkę do zwrotu 12.000 zł na obecnym etapie postępowania może spowodować wyrządzenie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki. O realnym niebezpieczeństwie ziszczenia się tych skutków dowodzi zdaniem Spółki podjęcie działań celem wyegzekwowania kary, czego wyrazem jest doręczenie Spółce upomnienia do jej uiszczenia. Zachodzi zatem realna obawa spowodowania szkody, której skutki z uwagi na ich rozmiar będą w zasadzie niemożliwe do odwrócenia. Nie sposób zatem przyjąć aby ochrona tymczasowa była efektywna, zwłaszcza biorąc pod uwagę podstawę prawną jej nałożenia i jej niezgodność z prawem europejskim, co z kolei obliguje Sąd do udzielenia tej ochrony. Spółka podnosi również, iż skutki wykonania zaskarżonej decyzji należy odnosić do przyszłości, gdyż tylko w ten sposób możliwym staje się ustalenie faktycznego wpływu wykonania decyzji na sytuację strony. Instytucja ochrony tymczasowej ma chronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, które mogą wystąpić w przyszłości, stąd sama ocena stanu teraźniejszego, z chwili orzekania, nie będzie wystarczająca dla oceny konieczności wstrzymania wykonania decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącej spółki złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z 25 października 2005r., l OZ 1074/05; z 20 grudnia 2004r., GZ 138/04). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności.

W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007r., II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009r., l FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010r., II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011r., II FZ 17/11; z dnia 8 października 2013r., II OZ 839/13; z dnia 13 sierpnia 2009r., l OZ 779/09; z dnia 3 grudnia 2009r., l OZ 1101/09; z dnia 6 maja 2014r., l OZ 341/14; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229).

Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej Spółki – pomimo jego obszerności - warunków tych nie spełnia. W jego uzasadnieniu jedynie ogólnikowo powołano się na subiektywne przekonanie Spółki o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i znacznej szkody, wywodzone z faktu ilości wszczętych wobec Spółki, jak i już zakończonych postępowań w przedmiocie kary pieniężnej za urządzenie gier na automatach z naruszeniem przepisów prawa, łącznej sumy kar, doręczenia upomnienia, wskazującego na wszczęcie egzekucji spornej kary, oraz sugestię co do niebezpieczeństwa utraty płynności finansowej z uwagi na główny zakres działalności w zakresie gier na automatach i niestabilną sytuację finansową, przy której nawet nieznaczna kara pieniężna może skutkować zachwianiem kondycji spółki. We wniosku i jego uzasadnieniu – pomimo zapowiedzi załączenia do skargi dokumentacji finansowej Spółki – nie podano nadto żadnej informacji odnoszącej się do tej sytuacji i nie załączono tej dokumentacji. Nie sposób zatem zweryfikować twierdzeń strony o zaistnieniu zagrożenia spowodowania znacznej szkody lub niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków. Obawa Spółki, że zapłata kary pieniężnej nałożonej w niniejszej sprawie w kwocie 12.000 zł przed rozpoznaniem sprawy przez sąd może wyrządzić skarżącej Spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki nie została zatem wykazana, tym bardziej, że nie wiadomo nawet, jaka jest aktualna sytuacja finansowa Spółki. Nie przedstawiono bowiem w tym zakresie żadnych, konkretnych informacji ani dokumentów. Nie wiadomo, jakie skarżąca Spółka osiąga dochody, jakim majątkiem dysponuje, jaki poniosła uszczerbek wskutek orzeczenia kar pieniężnych, czy poniosła stratę z działalności gospodarczej i w jakiej wielkości ona jest. Podana przez Spółkę łączna suma wymierzonych już kar pieniężnych w wysokości 96.000 zł i 427 wszczętych postępowań w tym przedmiocie, sama przez się nie może uzasadniać wniosku o konieczności zastosowania wobec Spółki wnioskowanej ochrony tymczasowej. To wymagało bowiem zestawienia wysokości tych kar z danymi finansowymi Spółki, co pozwoliłoby na ocenę wpływu potencjalnego postępowania egzekucyjnego na sytuację Spółki. Wobec niewykazania przez skarżącą Spółkę jej rzeczywistej kondycji finansowej, nie jest możliwa ocena potencjalnego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nadto samo nałożenie kary pieniężnej nie wywołuje jeszcze stanu, który byłby nieodwracalny. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przepisie art. 61 § 4 p.p.s.a. ustawodawca przewidział też możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2009r, II FSK 1549/09). Także doręczenie skarżącej Spółce upomnienia, stanowiącego jedynie zagrożenie wszczęcia w przyszłości egzekucji w razie braku dobrowolnego uiszczenia kary, nie przesądza o ziszczeniu się przesłanek ochrony tymczasowej. Z nałożonego na organy administracji publicznej ustawowego obowiązku terminowego podejmowania działań celem wyegzekwowania należności publicznoprawnych nie można wywodzić automatycznie każdorazowego zastosowania ochrony tymczasowej bez odniesienia do okoliczności faktycznych w danej sprawie. Potencjalne wszczęcie w przyszłości egzekucji kary pieniężnej – jakkolwiek mogłoby uzasadniać zastosowanie tej instytucji – wymaga powiązania z sytuacją wnioskodawcy. Zastosowanie tej instytucji nie może abstrahować od realiów tego wnioskodawcy, co oznacza, iż nie może ono mieć abstrakcyjnego charakteru, do czego niewątpliwie doszłoby, gdyby instytucję tę stosować każdorazowo niejako z automatu po wszczęciu przez wierzyciela egzekucji obowiązku. Aby zatem można było przyjąć, iż wszczęcie egzekucji może powodować szkodę lub nieodwracalne skutki dla dłużnika muszą zaistnieć jakiekolwiek ku temu znamiona, oznaki w obecnej sytuacji dłużnika. Ma to miejsce wówczas, gdy na podstawie obecnej sytuacji finansowej można wnioskować o ziszczeniu się w przyszłości skutków, mieszczących się w przesłankach znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skutki te można ocenić dokonując analizy aktualnej sytuacji finansowej dłużnika przy uwzględnieniu wpływu wykonania obowiązku z uwagi na jego rozmiary na przyszłą sytuację dłużnika. Nie można zatem – jak tego oczekuje Spółka – pomijać aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Argument Spółki, zmierzający do podważenia znaczenia aktualnej sytuacji finansowej w ocenie przesłanek tymczasowej ochrony jest zaskakujący tym bardziej, że sama Spółka jej nie wskazuje w żaden sposób, a jedynie oczekuje uwzględnienia jakiejś abstrakcyjnie pojmowanej szkody i niebezpieczeństwa. Nie bez znaczenia jest też i to, że zakres działalności Spółki, jak wynika z odpisu KRS, jest bardzo szeroki, co tym bardziej nie pozwala podzielić stanowiska Spółki, która ma jednak możliwości pozyskania dochodu z innych źródeł niż działalność hazardowa.

Z kolei odwołanie się Spółki do legalności działań organów administracji i zaskarżonej decyzji nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności wniosku skarżącej Spółki. W orzecznictwie wskazuje się, że wstrzymanie wykonania decyzji jest instytucją procesową i nie ma nic wspólnego z kontrolą zaskarżonej decyzji, ale służy zabezpieczeniu interesów strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Ocena, czy decyzja jest, czy nie jest legalna (zgodna z prawem), a także czy adresat decyzji naruszył prawo, zostanie przeprowadzona przez sąd pierwszej instancji w postępowaniu ze skargi spółki, a nie w sprawie wpadkowej zainicjowanej wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Na tym etapie postępowania sąd administracyjny, rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie bada tej kwestii. Przepis ten upoważnia Sąd jedynie do oceny złożonego wniosku, w której to ocenie nie mieści się weryfikacja prawidłowości decyzji. Ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 czerwca 2005r., II OZ 513/05; z dnia 6 lutego 2008r., l OZ 47/08; z dnia 1 kwietnia 2008r., l OZ 209/08; z dnia 3 lipca 2008r, l OZ 493/08; z dnia 18 czerwca 2008r., l OZ 386/08; z dnia 13 czerwca 2008r, l OZ 410/08; z dnia 26 maja 2015r., II GZ 229/15 i z dnia 10 czerwca 2015r., II GZ 262/15).

Na marginesie wspomnieć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach toczących się ze skarg innej spółki hazardowej, która w swoim wniosku podała - odmiennie niż skarżąca Spółka "jakiekolwiek dane" co do sytuacji finansowej - uznał uwzględnienie jej wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji przez sądy l instancji za niezasadne (np. postanowienia z dnia 30 czerwca 2015r., II GZ 308/15, z dnia 8 września 2015r, II GZ 451/15, z dnia 18 września 2015r., II GZ 481/15, z dnia 6 października 2015r, II GZ 519/15, z dnia 7 października 2015r., II GZ 529/15; z dnia 13 października 2015r., II GZ 548/15; z dnia 16 października 2015r., II GZ 588/15; z dnia 3 listopada 2015 r. II GZ 639/15 i II GZ 652/15). Skoro zatem szczątkowe podanie danych finansowych doprowadziło sądy administracyjne do wniosku o niewykazaniu zaistnienia przesłanek ochrony tymczasowej, to tym bardziej brak takich danych, co ma miejsce w niniejszej sprawie, uzasadnia odmowę jej zastosowania.

Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu