Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 769/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2 i 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 marca 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej jako "Dyrektor ARiMR" działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm. – dalej jako "ustawa o ARiMR") po rozpatrzeniu odwołania Z. S. – dalej jako "Skarżący" od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa– dalej jako "Kierownik ARiMR" z dnia 25 września 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu 15 maja 2013 r. Skarżący wystąpił do Kierownika ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2013, wnosząc o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 52,03 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych do działek rolnych o łącznej wysokości 30,45 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach do działek rolnych o łącznej wysokości 18,42 ha, położonych na działkach ewidencyjnych w [...]

W dniu 27 maja 2013 r. Skarżący złożył zmianę do wniosku, którą zwiększył powierzchnię działek rolnych i w rezultacie wniósł o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 52,88 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych do działek rolnych o łącznej powierzchni 31,40 ha, oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach do działek rolnych o łącznej powierzchni 18,42 ha.

W dniu 9 grudnia 2013 r. i 12 grudnia 2013 r. w gospodarstwie strony dokonano kontroli na miejscu, której wyniki przedstawiono w załączonym do akt sprawy raporcie z kontroli.

Decyzją z dnia 18 marca 2014 r. Kierownik ARiMR przyznał Skarżącemu płatności na rok 2013 w wysokości 47.950,82 zł.

W dniu 31 marca 2014 r. Skarżący złożył od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora ARiMR, nie zgadzając się z pomniejszeniem przez organ powierzchni dla działki rolnej AS, wskazując, iż działkę o powierzchni 3,65 ha zmierzył pomiarem GPS, a kontrola na miejscu stwierdziła powierzchnię 3,22 ha. W rezultacie strona wniosła o ponowny pomiar działki.

W dniu 24 kwietnia 2014 r. na wskazane w ewidencji producentów konto bankowe organ przelał kwotę przyznaną decyzją z dnia 18 marca 2014 r.

Decyzją z dnia 20 stycznia 2015 r. Dyrektor ARiMR uchylił skarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie Kierownik ARiMR zobowiązany jest do ustalenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej dla zadeklarowanych przez stronę gruntów, rozpatrzenia całości zebranego materiału dowodowego i wydania następnie decyzji w oparciu o zabrany materiał dowodowy.

Decyzją z dnia 4 marca 2015 r. Kierownik ARiMR przyznał Skarżącemu płatności na rok 2013 w wysokości 36.560,04 zł, w tym:

- jednolitą płatność obszarową, w wysokości 30.749,15 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 9.063,74 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, zastosowanie współczynnika korygującego,

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 3.341,96 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1.020,95 zł ze względu na zastosowaną modulację płatności,

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, w wysokości 2.468,93 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 754,24 zł ze względu na zastosowaną modulację płatności.

W uzasadnieniu organ wskazał, że powierzchnia deklarowana dla jednolitej płatności obszarowej wynosiła 52,88 ha, powierzchnia stwierdzona wyniosła 47,95 ha i została ustalona w oparciu o wyniki kontroli na miejscu i powierzchni ewidencyjno-gospodarczej. W przypadku płatności uzupełniającej powierzchnia stwierdzona była równa deklarowanej, wynoszącej 31,30 ha, natomiast płatność zwierzęca została zadeklarowana na powierzchni 18,42 ha trwałych użytków zielonych, powierzchnia stwierdzona trwałych użytków zielonych wyniosła natomiast 13,49 ha.

W decyzji ustalono, że powierzchnia działki rolnej AS jest mniejsza od zadeklarowanej powierzchni 3,65 ha i wynosi 3,22 ha, natomiast z płatności wykluczono działkę rolną S, wskazując, że do płatności nie kwalifikują się luźne murawy napiaskowe.

Decyzja została doręczona w dniu 5 marca 2015 r. Skarżący w ustawowym terminie nie wniósł odwołania od wskazanej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. Kierownik ARiMR uwzględnił wniosek strony odnośnie wyjaśnienia treści wskazanej decyzji z dnia 4 marca 2015 r.

W wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia Dyrektor ARiMR utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Od powyższego postanowienie Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 89/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę oddalił.

Pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Kierownik ARiMR poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych na mocy decyzji z dnia 18 marca 2014 r. Równocześnie organ poinformował o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia 25 września 2015 r. Kierownik ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 11.687,98 zł, w uzasadnieniu wskazując, że kwota ta wynika z różnicy pomiędzy jednolitymi płatnościami obszarowymi przyznanymi decyzją z dnia 18 marca 2014 r. (tj. 42.437,13 zł) i decyzją z dnia 4 marca 2015 r. (tj. 30.749,15 zł).

W uzasadnieniu organ przeanalizował także kwestię możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności, nie znajdując jednak podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej, odstępując natomiast od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności zwierzęcej, gdyż stwierdzona kwota 243,41 zł, nie przekroczyła równowartości 100 euro.

Skarżący złożył odwołanie od wskazanej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

W ocenie Skarżącego decyzja z dnia 25 września 2015 r. powinna zostać wyeliminowana z obiegu prawnego, gdyż Kierownik ARiMR nie był uprawniony do jej wydania po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji z dnia 18 marca 2014 r.

Decyzją z dnia 30 marca 2016 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika ARiMR z dnia 25 września 2015 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wypłacone Skarżącemu nienależnie środki publiczne za rok 2013 z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b ustawy o ARiMR, natomiast w sprawie na podstawie decyzji z dnia 18 marca 2014 r. Kierownika ARiMR wypłacono Skarżącemu jednolitą płatność obszarową na rok 2013 w wysokości 42.437,13 zł. Decyzja ta została uchylona, a w toku postępowania została wydana decyzja z dnia 4 marca 2015 r. przyznająca stronie jednolitą płatność obszarową w wysokości 30.749,15 zł.

W rezultacie zaskarżoną decyzją ustalono Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 11.687,98 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 42.437,13 zł i 30.749,15 zł.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja z dnia 18 marca 2014 r. o przyznaniu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 42.437,13 zł została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, w którym znajduje się na dzień wydania niniejszej decyzji, decyzja z dnia 4 marca 2015 r., przyznająca stronie jednolitą płatność obszarową w wysokości 30.749,15 zł.

W ocenie organu fakt zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowienia z dnia 9 listopada 2015 r., którą to skargą strona wniosła o uchylenie decyzji z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich nie wpływa na istnienie przedmiotowej decyzji w obrocie prawnym.

W ocenie organu, w konsekwencji zaistniała konieczność ustalenia nienależnie pobranych płatności we wskazanej wyżej kwocie 11.687,98 zł.

Odnosząc się do możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności organ, powołując treść art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r.), a także art. 80 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, stwierdził, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o naliczone odsetki.

Zdaniem organu, obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Organ stwierdził, że odstąpienie od ustalenia nienależnie pobranych płatności na podstawie art. 80 wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. dokonania płatności na skutek błędu organu i stwierdzenia, że błąd ten nie mógł zostać wykryty przez stronę w zwykłych okolicznościach.

W ocenie organu odwoławczego błąd organu polegał na przyznaniu płatności do działek, do których płatność nie przysługiwała, co zostało wyjaśnione w decyzji z dnia 4 marca 2015 r., a także wydanych kolejno postanowieniach o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści decyzji i w postanowieniu utrzymującym w mocy to postanowienie.

W ocenie organu odwoławczego błąd ten mógł być jednak wykryty przez rolnika, bowiem ten wypełniając wniosek powinien kierować się dostępną w siedzibach organów ARiMR i na stronie internetowej Agencji instrukcją jego wypełniania. W powyższej instrukcji przedstawione zostały rośliny, do których przysługują poszczególne grupy płatności. Zauważyć także należy, iż składając wniosek o przyznanie płatności, Skarżący podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności i pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

W przypadku, gdyby jednak działająca w racjonalny sposób strona powzięła wątpliwości, miała ona możliwość wystąpienia ze stosownym zapytaniem do organów ARiMR, z czego nie skorzystała. W rezultacie w ocenie organu strona powinna była zadbać, by znać i deklarować do płatności uprawy, do których dana płatność przysługuje, a w przypadku zadeklarowania niewłaściwej uprawy, strona powinna była zauważyć błędną deklarację i wykryć błąd w wydanej decyzji.

Wskazując na treść art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012., poz. 1164 ze zm.), organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie kwota ustalona jako nienależnie pobrana jednolita płatność obszarowa w wysokości 11.687,98 zł przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006, stąd w odniesieniu do wskazanej płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, dlatego strona zobowiązana jest do zwrotu kwoty nienależnie pobranej płatności na rok 2013 w wysokości 11.687,98 zł.

Zdaniem organu, zaistniały natomiast podstawy do odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach do działek rolnych, bowiem różnica pomiędzy kwotami przyznanymi decyzją wyeliminowaną z obrotu prawnego i wydaną następnie decyzją rozstrzygającą w sprawie wynosi 243,41 zł, która to kwota nie przekracza równowartości 100 euro.

Powołując art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR oraz art. 47 § 1 i art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, oraz Obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 10 października 2014 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych poczynając od dnia 9 października 2014 r. (M.P. z roku 2014 poz. 905) i obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 4 stycznia 2016 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz podwyższonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (M.P. z roku 2016 poz. 20) organ dokonał wyliczenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji poinformował stronę o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 Kpa, skutecznie doręczonym pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r., przy czym fakt, iż strona powołała następnie pełnomocnika, nie stanowi postawy do wystosowania kolejnego zawiadomienia w przedmiotowym zakresie. W rezultacie nie stwierdzono rażącego naruszenia wskazanego przepisu prawa.

Odnośnie zarzutu dotyczącego braku uprawnienia do wydania decyzji przez Kierownika ARiMR w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2013 z uwagi na fakt uchylenia przez organ odwoławczy wydanej wcześniej decyzji, organ stwierdził, iż zgodnie z art. 138 § 2 Kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy nie znalazł także podstaw do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, ani też do przesłuchania M. B., wskazując w wydanym postanowieniu, iż nie ma podstaw do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, w celu precyzyjniejszego przybliżenia pozostałych zarzutów. Strona została pismem z dnia 5 stycznia 2016 r. wezwana do doprecyzowania zarzutów zgłoszonych w odwołaniu a dotyczących przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, czego w złożonym na wezwanie oświadczeniu nie uczyniła. W ocenie organu także ewentualne wykazanie wadliwości i braku bezstronności organu pierwszej instancji nie wymaga przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przed organem odwoławczym, tym bardziej, że strona miała możliwość złożenia wyjaśnień w tym zakresie, z której to możliwości nie skorzystała.

Odnosząc się do kwestii składania wyjaśnień przez M. B. w zakresie sporządzonej przez nią dokumentacji przyrodniczej na potrzeby programu rolnośrodowiskowego, organ stwierdził, że przedmiotem postępowania jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich, nie zaś płatności rolnośrodowiskowej.

Stwierdzona kwota nienależnie pobranych płatności wynika z różnicy kwot przyznanych kolejno wydanymi decyzjami. Strona nie złożyła w ustawowym terminie odwołania od decyzji z dnia 4 marca 2015 r., zatem decyzja ta stała się ostateczna, przy czym uwzględniono w niej wyniki kontroli na miejscu, w tym wykluczenie z płatności działki rolnej S, na której w plonie głównym zadeklarowano roślinę nie kwalifikującą się do płatności obszarowych. Na powyższe pozostaje bez wpływu dokumentacja sporządzona przez M. B.; brak jest zatem podstaw do jej przesłuchania w charakterze świadka, ani w trybie art. 84 Kpa w charakterze biegłego, gdyż w sprawie nie są wymagane wiadomości specjalne.

Mając na uwadze powyższe, z uwagi na niespełnienie przesłanek art. 78 Kpa, organ postanowił nie przeprowadzać wskazanych dowodów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dodatkowo Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 25 lutego 2016 r. nr 029/OR11/2016 o odmowie przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym dowodu z przesłuchania M. B. z uwagi, iż na wskazane postanowienie nie przysługiwało zażalenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Należy wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 30 marca 2016 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 25 września 2015 r., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Na wstępie należy podkreślić, że decyzją z dnia 18 marca 2014 r. na rok 2013 w kwocie 47.950,82 zł została przyznana Skarżącemu jednolita i uzupełniająca płatność obszarowa. Środki finansowe zostały przekazane w dniu 24 kwietnia 2014 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Następnie decyzja ta została usunięta z obrotu prawnego w wyniku rozpoznania wniesionego przez Skarżącego odwołania.

Tak więc zaskarżona decyzja wydana została w następstwie ostatecznej decyzji Kierownika ARiMR z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie przyznania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2013 r. do działek rolnych w wysokości 36.560,04 zł.

Wobec powyższego kontrola sądowa w związku z wniesioną przez Skarżącego skargą dotyczy wyłącznie decyzji orzekającej merytorycznie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych obszarowych płatności bezpośrednich na rok 2013.

Spór w sprawie dotyczy wyjaśnienia, czy określona płatność została pobrana nienależnie oraz czy istnieje obowiązek jej zwrotu względnie czy istnieją przesłanki taki zwrot wykluczające.

Kontrolując zatem legalność takiej decyzji Sąd związany jest granicami tej skargi, która określa przedmiot, podmiot i podstawę prawną zaskarżonej decyzji.

Z art. 29 ustawy o ARiMR wynika, że organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Niekwestionowaną okolicznością w sprawie jest, że wypłacone skarżącej środki przyznane w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 pochodzą z funduszy, o których mowa w wyżej wymienionym przepisie.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych funduszy, do których dochodzi gdy wspomniane środki zostaną przyznane oraz wypłacone na podstawie decyzji administracyjnej wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego.

W takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną.

Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek uchylenia pierwotnej decyzji przyznającej płatności i wydaniu nowej decyzji o przyznaniu płatności w niższej wysokości (tak jak w przedmiotowym przypadku).

Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny z powodu, której nastąpiła taka wypłata. Do nienależnego pobrania płatności dochodzi w sytuacji jak ta, gdy na podstawie decyzji administracyjnej zostaną przyznane środki i nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja o przyznaniu pomocy zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.

Zdaniem Sądu zasadnie organ stwierdził, że decyzja o nienależnie pobranych środkach finansowych zostaje wydana w odrębnym postępowaniu, w ramach którego nie kontroluje się zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki.

Organy wykazały, że Skarżący pobrał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w nienależnej wysokości. Ustalona kwota nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynikała z ustalenia zawyżenia powierzchni deklarowanej do płatności w roku 2013.

W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało zakończone decyzją z dnia 4 marca 2015 r., od której Skarżący nie wniósł odwołania. Tym samym przedmiotowe rozstrzygnięcie stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Rozstrzygnięcia takie nie tylko wywierają skutki prawne dla strony postępowania, ale wiążą również organ administracji publicznej, który wydał taką decyzję.

Organ prawidłowo uznał, że środki finansowe przekazane na pomoc w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok w łącznej wysokości 11.687,98 zł stały się nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi.

Zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, ponieważ Sąd nie kontroluje decyzji wydanych na wcześniejszym etapie postępowania o odmowie przyznania pomocy.

W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził w przedmiotowej sprawie brak przesłanek do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich z tytułu nieprzekraczania 100 euro.

Organ zasadnie wyjaśnił, że kwestie te reguluje art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r.), a także art. 80 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. Mając powyższe regulacje na względzie organ właściwie uznał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o naliczone odsetki.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1122/2009 w przypadku dokonania nienależnej płatności, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

W niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż odstąpienie od ustalenia nienależnie pobranych płatności na podstawie ww. art. 80 wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. dokonania płatności na skutek błędu organu i stwierdzenia, że błąd ten nie mógł zostać wykryty przez stronę w zwykłych okolicznościach.

W sprawie rozpoznawanej wypłacone w dniu 24 kwietnia 2014 r. płatności nie stanowiły pomyłki ARiMR. Bezsprzecznie bowiem wypłata płatności nie nastąpiła na skutek pomyłki organu, który w momencie wydawania decyzji nie miał pełnej wiedzy co do stanu zadeklarowanych gruntów. Błąd ten z kolei mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika, który powinien być zorientowany w tym zakresie. To Skarżący był zobowiązany do zachowania wszelkiej staranności przy określeniu powierzchni kwalifikującej się do płatności, ponieważ własnoręcznym podpisem potwierdził prawdziwość danych wskazanych we wniosku.

Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego postanowienia z dnia 25 lutego 2016 r. o odmowie przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym dowodu z przesłuchanie świadka, Sąd stwierdził, że zarzut ten wykracza poza kognicję Sądu w niniejszej sprawie. Przypomnieć należy, kontrola sądowa w związku z wniesioną przez Skarżącego skargą dotyczy wyłącznie decyzji orzekającej merytorycznie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich (jednolitych i uzupełniających płatności obszarowych) na rok 2013.

Zauważyć przy tym należy, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowiącego, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 55 § 2 p.p.s.a., wprost wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również w tej mierze, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów.

Oczywistą konsekwencją powyższego jest więc to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, lecz dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej z perspektywy realizacji i przestrzegania przez organ administracji orzekający w sprawie, wiążących go, w zakresie dotyczącym dokonywania ustaleń faktycznych, reguł proceduralnych. Sąd administracyjny orzeka więc na podstawie akt sprawy, rozpatrując ją na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu.

W związku z tym Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku o przesłuchanie świadków, bowiem przepisy p.p.s.a. nie przewidują takiej możliwości.

Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.