Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 65/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 160, art. 190, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Dnia 4 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rektora Państwowej Wyższej Szkoły "A" w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału "B" z dnia [...] nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dziekan Wydziału [...] Szkoły A w Ł., na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. i § 33 ust. 2b Regulaminu Studiów Szkoły A w Ł., zatwierdzonego uchwałą Senatu w dniu 11 kwietnia 2013 r., skreślił z dniem 8 października 2014 r. M. S. z listy studentów Wydziału[...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż skreślenie nastąpiło z powodu stwierdzenia braków postępów w nauce/ nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Zaznaczono, iż z dokumentacji studiów wynika, że z 10 semestralnego programu studiów skarżący zaliczył 3 semestry i uzyskał 112 punktów ECTS.

W odwołaniu z dnia 20 października 2014 r. M. S. wniósł o uchylenie decyzji Dziekana, wydanie decyzji o wpisie warunkowym na 5 semestr oraz wydanie decyzji o powtarzaniu 4 semestru. Podkreślił, że skreślenie z listy studentów było dla niego ogromnym zaskoczeniem. Otrzymał, co prawda oceny niedostateczne za prace z przedmiotu Fotografia reklamowa i Fotografia reportażowa, jednak nie poinformowano go o powodach otrzymania takiej oceny. Strona zaznaczyła, iż fotografie przedstawione do egzaminu podlegały wcześniejszym konsultacjom, a na żadnym ich etapie nie uzyskał informacji, że nie spełniają one warunków zaliczenia.

M. S. wskazał, że trzecią ocenę niedostateczną otrzymał z powodu niedopuszczenia go przez wykładowcę do egzaminu z Historii fotografii, z uwagi na stwierdzoną absencję na zajęciach. Podkreślił, że jego absencja na zajęciach związana była z problemami zdrowotnymi oraz trwającą depresją po śmierci ojca, na co przedłożył zwolnienie lekarskie, którego nie wzięto pod uwagę. Zaznaczył, że mimo zwolnienia starał się być obecny na zajęciach tak często, jak to możliwe.

Wnoszący odwołanie wskazał również, że niezrozumiałe jest dla niego, dlaczego uznano, iż nie poczynił postępów w nauce, skoro oceny z przedmiotów, które nie były częścią egzaminu miał dobre, a jego fotografie były publikowane i pokazywane na różnych wystawach.

Decyzją Rektora Szkoły A w Ł. nr [...] z dnia [...] utrzymano w mocy decyzję Dziekana [...] z dnia [...] o skreśleniu M. S. z listy studentów.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że po rozpatrzeniu odwołania oraz po weryfikacji dokumentów związanych z tokiem studiów stwierdzono, iż z punktu formalnoprawnego decyzja Dziekana [...] została podjęta zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. oraz § 33 ust. 2 b Regulaminu Studiów Szkoły A w Ł. przyjętego uchwałą nr 7 z dnia 11 kwietnia 2013 r. Senatu Szkoły A w Ł. obowiązującego od 1 października 2013 r.

Skarżący nie zaliczył bowiem następujących przedmiotów z semestru 4:

- "Fotografia reportażowa"

- "Fotografia użytkowa i reklamowa"

- "Historia fotografii"

- "Historia sztuki"

W treści uzasadnienia decyzji poinformowano stronę, że zgodnie z § 34 Regulaminu Studiów student może ubiegać się o udzielenie urlopu w związku z chorobą, zdarzeniem losowym, urodzeniem dziecka lub sprawowaniem nad nim opieki albo z innych uzasadnionych powodów. Wniosek o udzielenie urlopu student powinien złożyć na piśmie do Dziekana niezwłocznie po wystąpieniu zdarzenia uzasadniającego udzielenie tego urlopu. Do Dziekana Wydziału [...] taki wniosek nie wpłynął, a skarżący przystępował do zaliczeń i egzaminów.

W skardze na decyzję nr [...] Rektora Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] strona zarzuciła naruszenie:

I/ przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności:

1. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia prawnego i i faktycznego, wadliwe uzasadnienie decyzji w zakresie jego wewnętrznej spójności,

2. art. 77, 78, 80 i 81 k.p.a. - poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, nie zebranie całego materiału, nie rozpoznanie całego materiału dowodowego, wskazanie jednego dowodu na wszystkie okoliczności a wymagające wyjaśnienia przez inne dowody, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności faktycznych sprawy,

3. fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego: art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. - poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego, pozbawienie strony czynnego udziału w całym postępowaniu, braku informowania strony o prawie do składania żądań w toku sprawy, pozbawieni strony wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w obu instancjach.

II/ przepisów prawa materialnego:

1. art. 190 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 365 ze zm.) z uwagi na wydanie decyzji w tym trybie, tj. w ramach uznania administracyjnego, poprzez uchylenie się od oceny zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, 1 § 22 pkt 9 Regulaminu Studiów Szkoły A w Ł, poprzez nie uzasadnienie otrzymanych przez studenta ocen,

2. art. 190 § 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez wydanie decyzji przez organ nieuprawniony,

3. art. 70 ust. 1 Konstytucji poprzez odebranie prawa do nauki osobie chorej i art. 67 ust. 2 Konstytucji, poprzez wydanie różnych decyzji, w takich samych stanach prawnych.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności w przypadku stwierdzenia braku upoważnienia Prorektora ds. Nauczania i Studentów do podpisania zaskarżonej decyzji, istniejącego w dacie jej podpisywania. Podniesiono również niezgodność pkt 7 § 24 Regulaminu Studiów Szkoły A w Ł. przyjętego uchwałą nr 7 z dnia 11.04.2013 r. Senatu Szkoły A w Ł. z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz z art. 78 Konstytucji RP, z powodu przyznania ocenie z egzaminu promocyjnego przymiotu ostateczności i wniesiono o uznanie go za nieważny i uchylenie.

W odpowiedzi na skargę Rektor Szkoły A w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podniósł dodatkowo, iż w przypadku przedmiotu "Historia sztuki" skarżący faktycznie zaliczył ten przedmiot, ale organ II Instancji w chwili wydawania decyzji nie miał tej wiedzy. Nie wpływa to jednak na końcowy wynik sprawy.

W odniesieniu do zarzutu braku możliwości wypowiedzenia się przez stronę, co do okoliczności faktycznych sprawy Rektor wskazał, iż skarżący wypowiadał się osobiście w trakcie bezpośrednich rozmów z Kierownikiem Katedry, Dziekanem Wydziału oraz Prorektora ds. Nauczania i Studentów.

Organ podkreślił również, że kompetencja Prorektora do wydania decyzji w imieniu Rektora opierała się na § 50 ust. 3 Statutu uczelni i wydanym na podstawie tego przepisu upoważnieniu, które zostało załączone do akt sprawy.

W piśmie procesowym z dnia 17 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, iż w odpowiedzi na skargę organ nie udzielił odpowiedzi na stawiane przez stronę zarzuty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazałą się zasadna.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem.

Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy, tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez M. S. uznał, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy, gdyż postępowanie w sprawie przeprowadzono wadliwie, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

W kontrolowanej przez Sąd sprawie M. S. został skreślony z dniem 8 października 2014 r. z listy studentów Wydziału [...] Szkoły A w Ł., na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. i § 33 ust. 2b Regulaminu Studiów Szkoły A w Ł., zatwierdzonego uchwałą Senatu w dniu 11 kwietnia 2013 r.

Podstawę prawną decyzji o skreśleniu studenta z listy stanowią uregulowania zawarte w ustawie z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Przesłanki warunkujące skreślenie studenta z listy studentów określone zostały w art. 190 ustawy. Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku niepodjęcia studiów, rezygnacji ze studiów, niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce, nie uzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, nie wniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów (art. 190 ust. 2).

Szczegółowo kwestie te doprecyzowuje regulamin studiów, określony odrębnie dla każdej uczelni (art. 160 ustawy). Regulamin Studiów Szkoły A w Ł. w § 33 ust. 2 stanowi, iż dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: a) stwierdzenia braku postępów w nauce, b) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, c) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Zgodnie natomiast z ustępem 3 § 33 Regulaminu, stwierdzenie braku postępów w nauce innego niż wskazane w ust. 2 podpunkt b) następuje uchwałą Rady Wydziału podjętą na wniosek Dziekana zaopiniowany przez nauczycieli prowadzących zajęcia z danym studentem.

Od decyzji, o której mowa w art. 190 ust. 1 i 2 ustawy, stronie przysługuje odwołanie do rektora, a decyzja rektora jest ostateczna (art. 190 ust. 3 tej ustawy).

Decyzje o skreśleniu z listy studentów są uznawane za indywidualne akty administracyjne. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 207 ust. 1 ustawy, należy stosować do nich, jako do decyzji o charakterze administracyjnym, przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 594, w skrócie k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym przepis art. 207 ust. 1 ustawy nakazuje stosować powołaną procedurę administracyjną "odpowiednio".

Wskazanie przez ustawodawcę na "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a., przesądza o szczególnym charakterze postępowania przed organami szkoły wyższej i o dopuszczalności jedynie pewnych odstępstw od uregulowanych w k.p.a. zasad. Na pewno uznać należy, iż organy nie mogą w sposób dowolny stosować ogólnych przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza, że rozstrzygnięcia przez organa szkoły wyższej, w indywidualnych sprawach studentów, jak również postępowania w których one zapadają, muszą zachowywać chociażby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 roku, w spr. SK 19/99, publik. w OTK nr 7, poz. 258).

Stosownie do wskazanego przepisu art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów m.in. w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce jak również w sytuacji nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Użycie w cytowanym przepisie słowa "może" wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia zapadłego na tej podstawie. Stwierdzenie braku postępów w nauce czy też brak zaliczenia semestru lub roku studiów niekoniecznie zatem musi stanowić podstawę do skreślenia z listy studentów, lecz może być przesłanką innego rozstrzygnięcia wobec studenta (np. warunkowego wpisu na kolejny semestr), przewidzianego regulaminem studiów. Z utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że nawet działając w ramach uznania administracyjnego organ nie przestaje być związany jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy materialnej (obiektywnej), obligująca organ do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 118/11). Co więcej – decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego poddane są szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu.

Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, zatem umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 roku, w spr. I OSK 2006/10 i z dnia 18 listopada 1993 roku, w spr. III ARN 49/93). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy.

W ocenie Sądu skarżący zasadnie podniósł, że w tej sprawie decyzje organów obu instancji powyższym wymogom nie odpowiadają.

Zgodnie z zapisem cytowanego wyżej art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz § 33 ust. 2 lit. a i b Regulaminu, dziekan wydziału, może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce oraz niezaliczenia semestru w określonym terminie. Ponadto, stwierdzenie braku postępów w nauce innego niż niezaliczenie semestru lub roku studiów następuje uchwałą Rady Wydziału podjętą na wniosek dziekana zaopiniowany przez nauczycieli prowadzących zajęcia z danym studentem (§ 33 ust. 3 Statutu).

Wydanie rozstrzygnięcia w powyższym zakresie wiąże się zatem z obowiązkiem wykazania przez organ zaistnienia przesłanek określonych powołanych wyżej przepisach i uzasadnienia zajętego stanowiska.

Tymczasem, uzasadnienie decyzji Dziekana Wydziału [...] Szkoły A w Ł. zawiera zaledwie 3 zdania, z czego jedno to ponowne przywołanie przepisów stanowiących podstawę wydania rozstrzygnięcia. Z dwóch pozostałych zdań można wyczytać jedynie, że skarżący został skreślony z listy studentów z powodu stwierdzenia braków postępów w nauce/ nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Ponadto, iż z dokumentacji studiów wynika, że z 10 semestralnego programu studiów skarżący zaliczył 3 semestry i uzyskał 112 punktów ECTS. Decyzja ta powołuje zatem dwie odrębne podstawy skreślenia studenta z listy uczniów (brak zaliczenia semestru i brak postępów w nauce) i do żadnej z tych podstaw organ nie wskazał jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego ani argumentacji odnoszącej się do zastosowanych przepisów prawnych. Ze stwierdzenia bowiem, iż z 10 semestralnego programu studiów skarżący zaliczył 3 semestry i uzyskał 112 punktów ECTS, w ocenie sądu nic konkretnego nie wynika. Nie wiadomo, czy skarżący uczęszczał na zajęcia w trakcie 4 semestru, do jakich egzaminów przystąpił i jakie uzyskał oceny. Organ nie wyjaśnił, czy przesłanką skreślenia był brak zdania egzaminu przedmiotu kończącego się w danym semestrze czy w danym roku, czy skarżący nie zdał jednego czy kilku przedmiotów, a nawet nie wiadomo egzaminu z którego konkretnie przedmiotu nie zdał i czy był on objęty planem studiów. Z decyzji nie wynika zatem, co stanowiło dla organu podstawę do przyjęcia, że M. S. nie uzyskał zaliczenia semestru i dlaczego organ uznał, że okoliczność ta daje mu uprawnienie do skorzystania z możliwości podjęcia działania w ramach ustawowo przyznanego "uznania administracyjnego" i wydania orzeczenia o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Z akt administracyjnych nie wynika również, aby spełniony został wymów, o którym mowa w § 33 ust. 3 Regulaminu studiów, tzn. aby stwierdzenie wobec skarżącego braku postępów w nauce innego niż niezaliczenie semestru lub roku studiów nastąpiło w oparciu o uchwałę Rady Wydziału, podjętą na wniosek dziekana zaopiniowany przez nauczycieli prowadzących zajęcia z danym studentem. Brak jest również jakiegokolwiek uzasadnienia do wskazanej przesłanki skreślenia z listy studentów polegającej na stwierdzeniu braku postępów w nauce. Organ nie wyjaśnił, co w jego ocenie przemawiało za tym, że zasadnym było stwierdzenie, iż skarżący nie poczynił postępów w nauce. Z całą pewnością, uzasadnieniem dla tej przesłanki nie może być (jak podje organ w odpowiedzi na skargę) fakt niezaliczenia przez stronę semestru, bowiem zarówno niezaliczenie semestru jak i brak postępów w nauce zostały przez ustawodawcę przewidziane jako odrębne przyczyny skreślenia z listy studentów, a zatem istnienie każdej z nich winno zostać przez organ odrębnie wykazane i uzasadnione.

Również Rektor jako organ odwoławczy, w ogóle nie ustalił stanu faktycznego sprawy do opisanych wyżej regulacji prawnych zawartych w ustawie i Regulaminie studiów, opierając swoje rozstrzygnięcie jedynie na ogólnym stwierdzeniu, że skarżący nie zaliczył czterech przedmiotów z semestru czwartego: Fotografii reportażowej, Fotografii użytkowej i reklamowej, Historii fotografii i Historii sztuki. Tymczasem, jak się okazało z treści skargi, jak również odpowiedzi na skargę, w przypadku przedmiotu "Historia sztuki" skarżący faktycznie zaliczył ten przedmiot, jednak organ II Instancji przyznał, iż w chwili wydawania decyzji nie miał tej wiedzy. Dodatkowo, z pism strony wynika, iż w przypadku przedmiotu "Historia fotografii" skarżący otrzymał ocenę niedostateczną nie dlatego, że egzaminu nie zdał, lecz dlatego, że wykładowca nie dopuścił go do tego egzaminu. Spowodowane to zostało liczbą nieobecności skarżącego na zajęciach, która przekraczała normę wynikającą z § 18 ust. 3 Regulaminu studiów, który stanowi, iż nieusprawiedliwiona nieobecność studenta na więcej niż dwóch zajęciach w semestrze skutkuje brakiem zaliczenia, chyba, że prowadzący zajęcia ustalił odmienne zasady zaliczania. W odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze M. S. podnosił, iż jego nieobecność na zajęciach spowodowana była problemami zdrowotnymi oraz trwającą depresją po śmierci ojca, na co przedłożył zwolnienie lekarskie z dnia 20 marca 2014 r. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do załączonego przez stronę do akt zwolnienia lekarskiego, jak również nie wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie zwolnienie to nie może stanowić usprawiedliwienia nieobecności na zajęciach z Historii sztuki. Z Regulaminu studiów wynika natomiast, że limit nieobecności odnosi się wyłącznie do nieobecności, które są nieusprawiedliwione. Rektor w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się w zasadzie do żadnych zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu, a poza niezgodnym ze stanem faktycznym wyliczeniem przedmiotów, których skarżący nie zaliczył w trakcie 4 semestru, przytoczył okoliczności związane z udzielaniem urlopu w związku z chorobą i innymi uzasadnionymi powodami, co nie było przedmiotem wniosku strony. Organ II instancji nie zawarł również jakiegokolwiek uzasadnienia odnoszącego się do skreślenia skarżącego z listy studentów z powodu braku postępów w nauce.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż z § 3 ust. 4, 5, 6 i 7 Regulaminu studiów wynika, iż odwołanie od decyzji dziekana należy składać za jego pośrednictwem w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Dziekan winien przekazać odwołanie wraz z opinią do rozpatrzenia Rektorowi w terminie 7 dni od dnia złożenia odwołania. Jeżeli dziekan uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może w terminie 7 dni od dnia złożenia odwołania zmienić decyzję bez przekazywania sprawy Rektorowi.

W przedstawionych sądowi aktach administracyjnych brak jest opinii dziekana do złożonego przez stronę odwołania z dnia 20 października 2014 r. Nie wiadomo również, czy dziekan rozważał możliwość zmiany we własnym zakresie decyzji z dnia 8 października 2014 r. (czy też 9 października 2014 r. - bowiem decyzja organu I Instancji zawiera dwie różne daty: w nagłówku wskazano datę 9 października 2014 r., natomiast z sentencji decyzji wynika, że została podjęta 8 października 2014 r.). Załączone zostało natomiast pismo Kierownika Katedry Fotografii z dnia 27 października 2014 r., z którego wynika, iż dr hab. M. S. sporządził opinię do odwołania skarżącego z uwagi na nieobecność pani Dziekan. Pomijając już treść tego pisma, które w niezwykle ironiczny i pozamerytoryczny sposób odnosi się do argumentów przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu, wskazać trzeba, że z akt administracyjnych i przedłożonych sądowi dokumentów odnoszących się do funkcjonowania Szkoły A w Ł. nie wynika, aby Kierownik Katedry Fotografii posiadał upoważnienie do działania w imieniu Dziekana uczelni.

Brak takich podstawowych ustaleń świadczy o zupełnej dowolności organu, będącej zaprzeczeniem swobody rozstrzygania w ramach uznania administracyjnego. Obowiązkiem organu administracji jest ustalenie stanu faktycznego. Powyższych uchybień nie może zastąpić załączona przez organ odwoławczy dokumentacja związana z tokiem studiów skarżącego ani stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, która jest jedynie pismem procesowym, a nie rozstrzygnięciem podlegającym kontroli sądu. Oparcie się Sądu na aktach oznaczałoby, że to Sąd, a nie organ ustala stan faktyczny, a tym samym wchodzi w rolę organu orzekającego, zamiast zgodnie ze swoją kompetencją, jedynie kontrolować postępowanie organu. Należy też wskazać, że powyższych istotnych dla sprawy okoliczności Sąd nie jest w stanie w żaden sposób zweryfikować.

Trzeba również zwrócić uwagę na fakt, iż w odwołaniu od decyzji Dziekana skarżący złożył wniosek wydanie decyzji o wpisie warunkowym na 5 semestr oraz wydanie decyzji o powtarzaniu 4 semestru. Zdaniem Sądu, organ winien zająć stanowisko w sprawie tych wniosków przed zakończeniem postępowania w sprawie skreślenia M. S. z listy studentów, gdyż wydanie ostatecznej decyzji o skreśleniu strony z listy studentów czyni te wnioski bezprzedmiotowymi i zamyka skarżącemu drogę do merytorycznej oceny prawidłowości rozstrzygnięć podjętych przez organ uczelni w powyższych kwestiach. W przedstawionych sądowi aktach brak jest tymczasem informacji, czy wnioski skarżącego zawarte w odwołaniu zostały przez organ rozpatrzone.

Organ działając w granicach uznania administracyjnego obowiązany jest szczegółowo ustalić stan faktyczny sprawy, wszechstronnie i wnikliwie rozważyć oraz ocenić cały materiał dowodowy oraz wskazać w uzasadnieniu decyzji okoliczności, które zdecydowały o celowości wydania takiego rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Z uzasadnienia musi wynikać też, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dowodów, lub nie dokonał oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Takich rozważań zabrakło w uzasadnieniu decyzji organów obydwu instancji. Nie wyjaśniły one stanu faktycznego sprawy a tym samym naruszyły art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Uzasadnienie decyzji Dziekana zawiera trzy zdania, uzasadnienie Rektora jest w zasadzie powtórzeniem treści przepisów będących podstawą skreślenia studenta z listy. Organ nie wziął pod uwagę okoliczności sprawy, które miały wpływ na podjęte rozstrzygnięcie i nie dał swym rozważaniom wyrazu w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, oraz brak uzasadnienia decyzji w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej) narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji przez sąd administracyjny (zobacz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2012 roku, w spr. I OSK 1687/12, z dnia 22 Marca 2012 roku, w spr. I OSK 2460/11, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Gorzowie Wlkp. z dnia 7 listopada 2013 roku, w spr. II SA/Go 577/13, Warszawie z dnia 12 września 2013 roku, w spr. 798/13, Bydgoszczy z dnia 4 września 2013 roku, w spr. II SA/Bd 411/13, Łodzi z dnia 8 sierpnia 2013 roku, w spr II SA/Łd 558/13, Gdańsku z dnia 25 lipca 2013 roku, w spr. III SA/Gd 360/13, szczecinie z dnia 25 maja 2013 roku, w spr. II SA/Sz 108/13, Poznaniu z dnia 16 listpoada 2012 roku, w spr. II SA/po 698/12, Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2012 roku, w spr. IV SA/Wr 137/12, Krakowie z dnia 15 lutego 2012 roku, w spr. III SA/Kr 265/11, Olsztynie z dnia 11 września 2011 roku, w spr. II SA/Ol 593/11, lublinie z dnia 31 maja 2011 roku, w spr. III SA/Lu 118/11).

Ponadto należy zauważyć, iż w przedłożonych sądowi aktach sprawy nie ma zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia M. S. z listy studentów. Brak jest również potwierdzenia, aby organ I czy też II instancji umożliwił skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie natomiast z art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania administracyjnego należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ naruszył zasadę informowania stron, określoną w art. 9 k.p.a. W konsekwencji zaś naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, określoną w art. 10, bowiem właśnie zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania w sprawie jest jednym z aspektów jej realizacji. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada czynnego udziału w postępowaniu jest dochowana wtedy, gdy organ administracji zapewni stronie warunki do realizowania jej uprawnień do podejmowania czynności procesowych, w tym także składania wyjaśnień. Obowiązek ten nie został w niniejszej sprawie dochowany.

Sąd stwierdza, że organy obydwu instancji, przed wydaniem decyzji, nie rozpatrzyły sprawy wszechstronnie. Skarżący nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, organy prowadzące postępowanie pozbawiły stronę możliwości przedstawienia swego stanowiska a tym samym obrony swych praw. Nie zastosowały się również do obowiązku wyczerpującego rozważenia i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a kwestii istotnych dla wyjaśnienia sprawy nie ujęły w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć. Taki stan rzeczy skutkuje naruszeniem art. 7, 9, 10, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., co z kolei oznacza, że rozpoznawana sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. To z kolei uniemożliwiało zastosowanie w kontrolowanej sprawie przez organ normy prawa materialnego w postaci art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym.

W tym miejscu Sąd stwierdza ponadto, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji nr 70/R/2014 z dnia 3 listopada 2014 r. z uwagi na brak upoważnienia Prorektora ds. Nauczania i Studentów do jej podpisania - o co wnosiła strona w skardze. Z załączonego przez organ do akt sprawy "Pełnomocnictwa ogólnego" z dnia 1 października 2013 r. wynika bowiem, iż Rektor Szkoły A w Ł., w trakcie swojej nieobecności, upoważnił M. S. - Prorektora ds. Nauczania i Studentów do reprezentowania, składania oświadczeń woli, zaciągania zobowiązań finansowych oraz wszelkich innych czynności prawnych. Organ winien jednak zadbać o to, aby w sytuacji występowania Prorektora w imieniu Rektora okazywać nie tylko niniejsze pełnomocnictwo, ale również dokument potwierdzający nieobecność Rektora.

Sąd nie mógł również uwzględnić zawartego w skardze wniosku o stwierdzenie niezgodności pkt 7 § 24 Regulaminu Studiów Szkoły A w Ł. przyjętego uchwałą nr 7 z dnia 11.04.2013 r. Senatu Szkoły A w Ł. z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz z art. 78 Konstytucji RP, z powodu przyznania ocenie z egzaminu promocyjnego przymiotu ostateczności oraz o uchylenie tego zapisu regulaminu. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem ocena rozstrzygnięcia organów w kwestii skreślenia M. S. z listy studentów Szkoły A w Ł., a nie ocena zgodności z prawem zapisów Regulaminu studiów Szkoły A w Ł. Wskazać dodatkowo należy, iż Regulamin studiów stanowi tzw. prawo wewnętrzne (zakładowe) i choć ma normatywny charakter, nie jest źródłem powszechnie obowiązujących norm prawa administracyjnego. Z uwagi na prawnie gwarantowaną autonomię szkół wyższych (art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 70 ust. 5 Konstytucji RP), ich organy nie są organizacyjnie ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Organy administracji państwowej mogą zatem kontrolować i unieważniać orzeczenia organów uczelni tylko na zasadach przewidzianych w Prawie o szkolnictwie wyższym. Także sądowoadministracyjna kontrola aktów lub czynności podejmowanych przez takie podmioty musi być wprost umocowana w konkretnym przepisie ustawy. Z brzmienia art. 207 ust. 1 ustawy Prawo szkolnictwie wyższym wynika natomiast, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie jedynie do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i ust. 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2007r. (I OSK 478/07) wyjaśnił również, że sprawy ocen, trybu zaliczeń przedmiotów i semestrów dotyczą stosunków "wewnątrz" zakładu i są rezultatem wykonywania władztwa zakładowego w stosunku do studentów – użytkowników zakładu i te rozstrzygnięcia podlegają weryfikacji tylko w trybie i na zasadach określonych w statucie Uczelni i regulaminie studiów, a w konsekwencji decyzje podjęte w takich sprawach nie podlegają jurysdykcji sądowej.

Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą miały na względzie powyżej zaprezentowane wywody, dokonają również wnikliwej analizy sytuacji skarżącego, umożliwiając mu przedstawienie swoich argumentów. Przeprowadzone w taki sposób postępowanie powinno znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 k.p.a.

Kierując się powyższą oceną kontrolowanego postępowania, Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału [...] Szkoły A w Ł. o skreśleniu z dniem 8 października 2014 r. M. S. z listy studentów Wydziału [...].

Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji z mocy art. 152 p.p.s.a.

d.j.