Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 96/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 24, art. 79 par. 1, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 29 ust. 1 i ust. 3, art. 234 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 119, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.), zwanej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. odmawiającą nakazania A.R. - właścicielowi działki nr 844/2 obręb W. - przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że w wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że właściciel działki nr ewid. 844/2 obręb W. - A.R. podniósł teren swojej działki średnio o 20 cm (tj. drogę dojazdową do swojej posesji) poprzez wybranie gliny i usypanie wjazdu warstwą piachu i kruszywa. Wysypanie i nawet ewentualne ubicie kruszywa w obrębie własnej nieruchomości, celem polepszenia dojazdu do zabudowań, nie stanowi "budowy drogi" w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, gdyż nie stanowi obiektu budowlanego (art. 3 pkt 3 tej ustawy). Przeprowadzone postępowanie wykazało, iż podniesienie terenu nie zmieniło naturalnego skłonu terenu, w kierunku południowym; betonowa podmurówka ogrodzenia posesji A.S. wzdłuż wykonanej drogi dojazdowej blokuje ewentualny przepływ nadmiaru wody opadowej (zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu). W trakcie prowadzonego postępowania nie stwierdzono, podczas opadów deszczu w dniach 15 maja 2019r. oraz 21 maja 2019r. (oberwanie chmury), zalewania działki nr 832/1 obręb W.; tereny działek, charakteryzują się występowaniem gliniastego podłoża o niskiej przepuszczalności; odwodnienie budynków (mieszkalnego i gospodarczego) na działce A.S. rozprowadzone jest częściowo po terenie, a częściowo do istniejącej melioracji i użytkowanego zbiornika na nieczystości płynne (według oświadczenia A.S.).

Kolegium zwróciło uwagę, że co do naruszenia stosunków wodnych na terenie działki nr 844/2 ze szkodą dla działki nr 832/1 wypowiedział się biegły, który w sporządzonej opinii z listopada 2019r. stwierdził m.in., że właściciel działki nr ewid. 844/2 podniósł teren swojej działki - drogi dojazdowej do swojej posesji poprzez jej utwardzenie materiałem przepuszczalnym średnio o 20 cm; utwardzenie to nie spowodowało zmiany naturalnego kierunku spływu wód oraz nie wpłynęło ujemnie na spływ wód opadowych; na dzień wykonania opinii, nie nastąpiły żadne szkody na działkach sąsiednich, spowodowane utwardzeniem wjazdu i podniesieniem terenu na dz. nr ewid. 844/2. We wnioskach końcowych biegły wskazał, że po analizie ustalonego stanu faktycznego, w oparciu o przeprowadzone oględziny terenowe i analizę całej dokumentacji zebranej w sprawie stwierdził, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie w rozumieniu prawa wodnego, przez właściciela działki oznaczone numerem 844/2 (A.R.) ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działki nr ewid. 832/1 (właściciel A.S. i T.S.), oraz nie nastąpiła również zmiana naturalnego kierunku spływu wód,

Wobec tego Kolegium wyjaśniło, że biegły zgodnie z zakresem opracowania opinii, określonym w umowie zlecenie z dnia 5 listopada 2019r. odpowiedział na pytania, w ten sposób, że: "moim zdaniem nie doszło do zmiany stosunków wodnych"; "ponieważ nie doszło do zmiany stosunków wodnych i nie wystąpiły żadne szkody, to nie można nakazać wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom"; "nie wskazuje się wykonania rodzaju urządzeń zapobiegających szkodom ponieważ nie doszło do zmiany stosunków wodnych".

Kolegium podzieliło ocenę biegłego, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020r., poz. 310 ze zm.), zwanej pr.w., przez właściciela działki nr ewid. 844/2, ze szkodą dla właściciela działki nr ewid. 832/1. Naturalny kierunek spływu wód opadowych występuje z kierunku północnego na południowy, a działka nr 844/2 usytuowana jest od północnej strony działki nr 832/1, zatem wody opadowe spływają z tej działki na działkę 832/1. Zdaniem Kolegium, prace wykonane przez właściciela działki nr 844/2, polegające na utwardzeniu drogi dojazdowej do swojej posesji materiałem przepuszczalnym średnio o 20 cm (po uprzednim wybraniu gliny z tej drogi) nie spowodowały zmiany naturalnego kierunku spływu wód opadowych. Z kolei podmurówka ogrodzenia wykonana pomiędzy spornymi działkami, dodatkowo uniemożliwia spływ wody opadowej z działki nr 844/2 na działkę nr 832/1. W ocenie Kolegium - nie wystąpiły szkody na działce należącej do skarżącego. Nie zgadzając się z zarzutem skarżącego, że brak szkody nie jest przesłanką negatywną do zastosowania art. 234 ust. 3 pr.w. Kolegium stwierdziło, że trudno dopatrzeć się potencjalnego ryzyka zalania gruntów skarżącego, a sam skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających zalewanie jego działki. Kolegium nie podzieliło poglądu skarżącego, iż organ oparł swoją decyzję wyłącznie o opinię biegłego, gdyż organ I instancji dokonał oględzin spornych nieruchomości, na podstawie których ustalił, że nie doszło do zmiany stanu wody na działce nr 844/2 ze szkodą dla działki nr 832/1.

Kolegium podniosło, że skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu z udziałem biegłego, o oględzinach z udziałem biegłego w dniu 5 listopada 2019r., został zawiadomiony postanowieniem z dnia 17 października 2019r. (doręczonym w dniu 22 października 2019r.), a zatem z zachowaniem terminu określonym w art. 79 § 1 k.p.a. Z protokołu oględzin z dnia 5 listopada 2019r. wynika z kolei, że A.S. brał udział w oględzinach - mógł zatem wnosić uwagi - ale odmówił podpisania protokołu. Jego uwagi wniesione w piśmie z dnia 3 lutego 2020r. zostały przedstawione biegłemu, który udzielił na nie odpowiedzi e -mailem z dnia 16 czerwca 2020r. Skarżący miał również możliwość zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji.

Kolegium podkreśliło, że nie znalazło podstaw do odrzucenia bądź zakwestionowania przedłożonej opinii i dodało, że jeżeli skarżący nie zgadzał się z twierdzeniami biegłego, miał możliwość przedstawienia kontr opinii, bądź też innych dowodów, które podważyłyby stanowisko biegłego.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wyjaśnił, że dokumentacja zdjęciowa wykonana w 2018r. potwierdza jedynie fakt utwardzenia kruszywem wjazdu na działkę nr 844/2, a A.R. nie zaprzecza, że podniósł teren gruntu swojej drogi wjazdowej. Na prośbę A.S. organ załączył dokumentację fotograficzną wykonaną podczas innych czynności służbowych w dniu 21 maja 2019r. podczas gwałtownych opadów. Na zdjęciach wykonanych podczas opadów, na których przystawiono datownik 21 maja 2020r. widać m.in. wjazd na posesję A.S. oraz wjazd na posesję A.R.. Na wjeździe na posesję A.S. przed bramą widać stojącą wodę, a także na drodze i na wjeździe na posesję A.R. widać kałuże wody. Zdaniem Kolegium, z tych zdjęć nie wynika, że wystąpiły szkody na działce skarżącego, a potwierdzają one jedynie, że w czasie opadów woda utrzymuje się na gruncie i na utwardzonym wjeździe. W ocenie Kolegium, brak dołączenia do akt sprawy zdjęć z 2018r. nie może mieć przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyjaśnił organ I instancji, zdjęcia te były wykonane w czasie, kiedy jeszcze nie zostały sfinalizowane roboty związane z utwardzeniem drogi dojazdowej, a poza tym organ nie może dołączyć ich do akt, ponieważ "na skutek awarii urządzenia zostały usunięte".

Skargę na tę decyzję złożył A.S., zarzucają naruszenie prawa materialnego, tj. art. 234 ust. 1 i 3 pr.w., oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2, art. 84, art. 85, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zwrot kosztów procesu, a ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W ocenie skarżącego, na gruncie art. 234 ust. 3 pr.w. ustawodawca posługuje się pojęciem "szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie", a nie szkody zaistniałej na gruntach sąsiednich, a zatem do zastosowania tego przepisu nie jest konieczne wykazanie, że szkoda już wystąpiła. Skarżący wskazał, że o zmianie stosunków wodnych i szkodliwym oddziaływaniu na jego grunty dowiedział się w roku 2018 po zakończeniu budowy wewnętrznej drogi dojazdowej przez A.R., o czym poinformował Wójta Gminy M.. Dodał również, że wcześniej nie odnotował przypadków zalewania jego nieruchomości. Skarżący – powielając zarzuty odwołania – wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie nie mogło zapaść po jednorazowych oględzinach dokonanych przez organ w dniu 15 maja 2019r., tym bardziej jeżeli organ nie podjął próby ustalenia wartości (sumy) opadów deszczu w okresie marzec 2019r. - sierpień 2020r. Podtrzymał również swoje zastrzeżenia co do sporządzonej opinii zawarte w pismach z dnia 3 lutego 2020r. i 23 lipca 2020r. Powołanie w charakterze biegłego Kierownika Wydziału Geodezji, Budownictwa i Rolnictwa Starostwa Powiatowego w P. może i budzi - jego zdaniem - zastrzeżenia co do jego obiektywizmu i bezstronności z uwagi na realizowany i nadzorowany zakres zadań. Skarżący wskazał, że organ nie badał czy biegły, z uwagi na powyższe okoliczności, nie podlegał wyłączeniu na podstawie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 k.p.a.

Skarżący zgłosił również wątpliwości co do ogrodzenia między posesjami, a w szczególności jego podmurówki i możliwości blokowania przepływu wody. W ocenie skarżącego, kwestia ta nie została zbadana ani przez biegłego ani przez organ. Na okoliczność utwardzenia drogi dojazdowej (wjazdu) materiałami przepuszczalnymi, nie został bowiem przeprowadzony żaden dowód. Podał również, że w piśmie z dnia 27 marca 2019r. skierowanym do Wójta Gminy M. wskazał nie na potencjalne szkody, lecz na fakt znacznego ograniczenia lub całkowitego braku możliwości wykonywania prac polowych przy użyciu ciągnika rolniczego oraz zaniżonych plonów ze względu na podtopienia.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1

p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy nie naruszyły przepisów prawa procesowego w stopniu skutkującym uchylenie zaskarżonych decyzji, w szczególności zaś art. 7, art. 8, art. 24, art. 75, art. 77 § 1, art. 79 i art. 80 k.p.a. Stan faktyczny tej sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, a sporne w sprawie okoliczności nieuprawnionej zmiany stosunków wodnych w terenie i zalewania gruntów skarżącego zostały w sposób wszechstronny zbadane i wyjaśnione, w dodatku z czynnym udziałem skarżącego. Ustalenia te zostały oparte nie tylko na opinii biegłego z zakresu hydrologii i stosunków wodnych, kluczowym dowodzie na okoliczność zmiany stosunków wodnych w terenie; ale również na opinii uzupełniającej odpowiadającej na wszystkie zgłaszane przez skarżącego zastrzeżenia co do wniosków opinii głównej, wynikach oględzin nieruchomości (przeprowadzonych po opadach deszczu) oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji zdjęciowej. Na tle okoliczności faktycznych tej sprawy – przy tak zgromadzonym materiale dowodowym - nie rodzą się takie obiektywne (nie zaś oparte wyłącznie o subiektywne odczucia skarżącego) wątpliwości, które uzasadniałyby przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego i dowodowego, a tym bardziej w znacznym zakresie. Sam skarżący też – kwestionując w sposób gołosłowny ustalenia organów – nie przedstawił żadnego przeciwdowodu podważającego zwłaszcza treść złożonej do akt opinii biegłego. W konsekwencji Sąd stwierdza, że zakres przeprowadzonego w tej sprawie postępowania na relewantne prawnie okoliczności, a wynikające z art. 234 ust. 1 i ust. 3 pr.w., jest prawidłowy i pozwala na subsumpcję tego przepisu w okolicznościach faktycznych tej sprawy. Wszystkie zgromadzone w sprawie dowody oceniane oddzielnie, jak i w korelacji z innymi dowodami dają spójny obraz sprawy, a mianowicie, że podwyższenie gruntu na działce nr 844/2 nie spowodowało naruszenia stosunków wodnych na działce nr 832/1, co oznacza, iż nie można doszukać się związku przyczynowo - skutkowego między kontestowanymi przez skarżącego zmianami na gruncie sąsiada a zalewaniem jego działki. Nie sposób natomiast podważyć poczynionych w sprawie w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy ustaleń faktycznych li tylko w oparciu o twierdzenia samego skarżącego, pozostające w kolizji ze zgromadzonym różnorodnym materiałem dowodowym i nie mające usprawiedliwionej podstawy w powołanych przez skarżącego dowodach.

Zważywszy na istotę zarysowanego w tej sprawie sporu, a wyrażonego twierdzeniem skarżącego o zmianie stosunków wodnych, w tym zmiany kierunku odpływu wód opadowych lub roztopowych, na działce nr 844/2 w sposób skutkujący zalewaniem i podtapianiem działki skarżącego, tj. działki nr 832/1, wymagane były wiadomości specjalistyczne z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii i melioracji wodnych, a więc wiadomości wykraczające poza wiedzę pracowników organu administracji publicznej (tak też wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020r., II OSK 2983/20, Lex nr 3097695). Zasadnie zatem organy dopuściły – stosownie do art. 84 § 1 k.p.a. – dowód z opinii biegłego oraz opinii uzupełniającej. Opinia ta – sporządzona przez osobę biegłego posiadającego wiedzę specjalistyczną w istotnym dla rozstrzygnięcia tej sprawy zakresie, potwierdzoną posiadanymi uprawnieniami, w tym w specjalności wodno-melioracyjnej; po uprzednim przeprowadzeniu oględzin nieruchomości – stanowi, wbrew przekonaniu skarżącego, istotne źródło wiedzy na istotne prawnie okoliczności faktyczne w tej sprawie zmiany stosunków wodnych podwyższeniem terenu przez sąsiada, odnosi się bowiem ona – jak wynika z jej treści – do przesłanek wskazanych w art. 234 ust. 3 pr.w. W opinii tej biegły wypowiedział się zarówno co do tego, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, w szczególności zmiana kierunku odpływu wody opadowej; czy zmiana ta powstała na skutek działań właściciela gruntu, a nie w wyniku działania sił natury, oraz czy zmiana nastąpiła ze szkodą dla gruntów sąsiednich (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 grudnia 2018r., II SA/Lu 715/18, Lex nr 2629070). Ze złożonej do akt sprawy opinii wynika, że właściciel działki nr 844/2 podniósł teren tej działki – drogi dojazdowej do swojej posesji poprzez wybranie ok. 50 cm gliny a następnie nasypanie piachu i kruszywa ok. 5 – 10 cm; jej utwardzenie materiałem przepuszczalnym średnio o 20 cm; utwardzenie to nie spowodowało zmiany naturalnego kierunku spływu wód oraz nie wpłynęło ujemnie na spływ wód opadowych; na dzień wykonywania opinii nie nastąpiły żadne szkody na działkach sąsiednich spowodowane utwardzeniem wjazdu i podniesieniem terenu działki nr 844/2. We wnioskach końcowych biegły stwierdził, że nie doszło do zmiany stanu wód na gruncie w rozumieniu pr.w. przez właściciela działki nr 844/2 ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działki nr 832/1; nie nastąpiła zmiana naturalnego spływu wód, w konsekwencji nie doszło do zmiany stosunków wodnych, nie wystąpiły żadne szkody i nie można nakazać wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Podtrzymując te wnioski w całości w opinii uzupełniającej biegły dodatkowo podniósł, że badaniu podlegają trzy – już wskazane a wynikające z art. 234 ust. 3 pr.w. - przesłanki, a skoro w tej sprawie nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie w rozumieniu pr.w. przez właściciela działki nr 844/2 ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działki nr 832/1, to nie wystąpiły szkody tym spowodowane. Opinia ta jest – w ocenie Sądu – spójna, odpowiada na kluczowe dla tej sprawy pytania o zmianę stosunków wodnych i wpływ zmiany na gruncie na te stosunki wodne na działkach sąsiednich, a ponadto jest logiczna oraz odnosi się do stanu spornych w sprawie nieruchomości. Opisuje ona również stan zastany na dzień przeprowadzania oględzin nieruchomości. Nie ma więc podstaw do podważenia jej wiarygodności, bez przeprowadzenia przeciwdowodu. Opinia biegłego i wynikające z opinii okoliczności organy i sąd administracyjny ocenia zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Jak bowiem podnosi judykatura "biegły jest pomocnikiem organu administracji w ustaleniu i ocenie stanu faktycznego. Organ nie jest związany opinią biegłego. Organ ocenia swobodnie opinię biegłego na podstawie zasad wiedzy, nie jest więc skrępowany tą opinią. Może ją przyjąć, jeśli uzna ją za trafną, ale może ją całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własna oparta na nauce lub doświadczeniu. Organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy; biegły jest powołany tylko do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji. Opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej. Organ nie może ograniczyć się w swojej decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, ale ma obowiązek sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego" (tak wyrok NSA z dnia 22 listopada 2016r., II GSK 1017/15, LEX nr 2206581). Co istotne również załączone do akt zdjęcia spornych nieruchomości, jak i oględziny nieruchomości nie potwierdzają twierdzeń skarżącego, że zalewanie jego działki jest wynikiem podwyższenia terenu przez właściciela nieruchomości nr 844/2, a jedynie, że po opadach deszczu na wjeździe na posesję sąsiada znajdują się kałuże. Skarżący nie przyjmuje też do wiadomości, po pierwsze, że wysoka na 20 cm i głęboka na 30 cm podmurówka ogrodzenia wzdłuż drogi dojazdowej powoduje, że ewentualna woda, spływająca zgodnie z jej naturalnym kierunkiem z nieruchomości nr 844/2, nie może zalewać działki skarżącego, gdyż podmurówka ta stanowi barierę w przenikaniu tej wody; oraz po drugie, że grunt w tym terenie jest gliniasty i słabo przepuszczalny wodę, a zdjęcie warstwy gliny na ok 50 cm i nasypanie w jej miejsce piachu, a więc materiału doskonale przepuszczającego wodę, wpłynęło korzystnie na teren, gdyż woda opadowa i roztopowa wsiąka w piach, zamiast zalegać na powierzchni. W tych okolicznościach faktycznych nie ma zatem żadnego dowodu na to, iż zalewanie czy podtapianie gruntu skarżącego jest wynikiem działania właściciela nr 844/2. Skarżący natomiast w ogóle nie bierze pod uwagę, iż może to być wynikiem działania sił natury lub wadliwie działającej melioracji w terenie lub jej braku i w tym kierunku należałoby podjąć poszukiwania przyczyn zalegania wody na jego działce.

Sąd zauważa również, iż skarżący podważa wiarygodność opinii biegłego w sposób formalny. W pierwszej kolejności - kwestionując osobę biegłego - sugeruje zaistnienie przesłanek jego wyłączenia na podstawie art. 24 k.p.a. Jak bowiem uważa skarżący biegły jest kierownikiem Wydziału Geodezji, Budownictwa i Rolnictwa Starostwa Powiatowego w P. i "z uwagi na realizowany i nadzorowany zakres zadań" przez niego budzi zastrzeżenia jego obiektywizm i bezstronność. Podnoszone przez skarżącego dość ogólnikowe okoliczności nie dowodzą jednakże zaistnienia w sprawie przesłanek wyłączenia osoby powołanego biegłego. Tymczasem judykatura podnosi, że "ogólnikowe zarzuty podważające prowadzenie sprawy przez pracowników organu w sposób obiektywny i rzetelny, nie uzasadniają żądania wyłączenia tych pracowników w trybie art. 24 k.p.a." (tak wyrok NSA z dnia 30 października 2020r., I OSK 1211/20, Lex nr 3116658). "Wyłączenie biegłego na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. wymaga przynajmniej uprawdopodobnienia, że istnieją okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość, co do jego bezstronności. Nie chodzi przy tym o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość biegłego, lecz jedynie wywołujących wątpliwość, co do jego bezstronności. Nie jest zatem konieczne uprawdopodobnienie, że biegły będzie stronniczy w załatwieniu sprawy ze względu na daną okoliczność, lecz wystarczy, że okoliczność ta powoduje powstanie wątpliwości co do jego bezstronności, a zatem nie jest pewne i jasne, czy biegły wykona swoje uprawnienia procesowe w sposób bezstronny" (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018r., I OSK 613/16, LEX nr 2457596). Z kolei "badając przesłankę wyłączenia pracownika, za każdym razem należy ustalić, jego rolę procesową i rzeczywisty wpływ na decyzję wydaną w zwykłym postępowaniu. W każdej sytuacji chodzi więc o sprawdzenie i ustalenie, czy pracownik uczestniczył w czynnościach, które w konsekwencji doprowadziły do wydania określonego rozstrzygnięcia i miał faktycznie lub mógł mieć wpływ na jego treść" (wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2019r., II GSK 832/17, LEX nr 2654073). "Zasadę wyłączenia biegłego, opartą na art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. należy rozumieć jedynie w taki sposób, że nie może brać udziału w sprawie w charakterze biegłego osoba, która uprzednio występowała w niej jako inny uczestnik postępowania - świadek, strona lub jej reprezentant, itd. Kumulacja funkcji uczestnika postępowania administracyjnego i roli biegłego w jednej osobie podważałaby zaufanie obywateli do organów państwa" (wyrok NSA z dnia 6 marca 2019r., II OSK 822/18, LEX nr 2651036). W tej sprawie w przedmiocie zmiany stosunków wodnych nie zaistniała kolizja ról, w jakich występuje biegły. Sam fakt, iż biegły jest kierownikiem innego organu, który to organ w tej sprawie nie jest ani organem wyższego stopnia, ani też nie jest kompetentny do rozpoznawania tej sprawy nie uprawdopodabnia, iż przy sporządzaniu opinii będzie on działał stronniczo, ze szkodą na rzecz skarżącego. Poza wskazaniem na tę okoliczność skarżący nie podaje innych okoliczności mogących stawiać pod znakiem zapytania obiektywizm działania biegłego. Sąd również z urzędu – w oparciu o akta sprawy - nie dostrzega takich okoliczności.

Odnotować również trzeba, iż decyzja co do powołania dowodu z opinii biegłego, jak i wskazania osoby biegłego pozostawiona jest uznaniu organu prowadzącego postępowanie. W tym względzie organ winien – co oczywiste – kierować się charakterem sprawy i rodzajem wymaganej wiedzy do rozpoznania sprawy. Jak zauważa judykatura "ustawodawca nie wskazuje jednoznacznie specjalizacji, jaką w świetle art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z 2017 r. Prawo wodne powinien mieć biegły, który wydaje opinię w sprawie zmiany stanu wód na gruncie. Takie rozwiązanie uzasadnia fakt, że rozważana zmiana może stanowić konsekwencję różnych przyczyn (np. wykonanie określonych prac ziemnych lub wzniesienie obiektu budowlanego). Konieczne jest zatem wyznaczenie biegłego, który dysponuje wiedzą potrzebną do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Jednocześnie należy zaznaczyć, że ustawodawca co do zasady nie wymaga w art. 84 § 1 k.p.a., by biegły legitymował się urzędowym poświadczeniem posiadanych kwalifikacji. Kluczowym kryterium jest jedynie dysponowanie przez biegłego wiedzą specjalną" (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2018r., II OSK 494/18, LEX nr 2632914). Biegły to osoba posiadająca wiedzę fachową w danej dziedzinie, powołana przez organ administracji do udziału w postępowaniu administracyjnym i w toku tego postępowania (wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016r., II GSK 1089/15, LEX nr 2228279). Nie sposób zatem skutecznie zakwestionować dokonanego przez organ wyboru osoby biegłego, o ile posiada on – jak w tej sprawie – wiadomości specjalistyczne, przydatne do rozstrzygnięcia tej sprawy.

Po drugie, nie stanowi naruszenia prawa okoliczność niedoręczenia skarżącemu postanowienia o powołaniu biegłego, jak i uniemożliwienia skarżącemu czynnego udziału w oględzinach nieruchomości. W tym zakresie judykatura podnosi, że "dowód z oględzin przeprowadza organ, a nie powołany przez organ biegły. Okoliczność, że na użytek opracowanej opinii wymagającej wiadomości specjalnych biegły czy inny rzeczoznawca zaznajamia się z przedmiotem swojej opinii (stanem nieruchomości czy obiektu) nie oznacza, że w czynności tej muszą towarzyszyć mu uczestnicy postępowania administracyjnego. Niepowiadomienie zatem o miejscu i czasie czynności eksperta nie daje podstaw do podnoszenia zarzutów naruszenia art. 79 § 1 k.p.a. czy art. 10 § 1 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 5 lipca 2019r., II OSK 2205/17, LEX nr 3059759). "Skoro dowód z opinii biegłego, o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. nie wymaga dochowania sformalizowanej procedury powiadamiania stron o czynnościach biegłego, tym bardziej zatem ekspertyza, która w sprawach z zakresu p.b. jest dowodem opracowywanym na zlecenie strony i składanym przez stronę, która w następstwie jego złożenia zostaje zobowiązana do wykonania wskazanych w niej robót. Jest to zatem dowód, którego cechy zbliżają go bardziej do dowodu z dokumentu, a nie opinii biegłego, a i tak nawet wówczas niepowiadomienie o miejscu i czasie czynności eksperta nie daje podstaw do podnoszenia zarzutów naruszenia art. 79 § 1 k.p.a. czy art. 10 § 1 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 11 października 2017r., II OSK 206/16, LEX nr 2395827). Niezależnie od tego Sąd – w oparciu o przedłożone akta administracyjne, w tym protokół z oględzin nieruchomości z udziałem biegłego - stwierdza, że skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu, w szczególności został zawiadomiony o przeprowadzeniu oględzin nieruchomości z udziałem biegłego, uczestniczył w tych oględzinach z terenu swojej działki, powziął również wiedzę o osobie biegłego, mógł również zadawać pytania biegłemu. Powołanie osoby biegłego nie podlega też – wbrew mylnemu przekonaniu skarżącego – zaskarżeniu, a skarżący zgłosił zastrzeżenia co do opinii biegłego, na które to biegły odpowiedział w opinii uzupełniającej; jak i co do wyłączenia osoby biegłego, nie uzasadniając jednakże swojego stanowiska. Podnieść również trzeba, że biegły udzielił odpowiedzi na kluczowe dla sprawy okoliczności specjalistyczne, nie mógł natomiast ustalać okoliczności faktycznych sprawy, skoro jest to wyłączna kompetencja organu. Opinia biegłego ma inny charakter niż decyzja administracyjna, dlatego nie wymaga uzasadnienia w rozumieniu k.p.a., a jedynie ma dostarczyć specjalistycznych wiadomości. Nie sposób zatem zarzucić biegłemu wadliwego ustalenia stanu faktycznego, tym bardziej, że opinia biegłego miała udzielić odpowiedzi na ściśle określone pytania, nie zaś na wszystkie wskazywane przez skarżącego okoliczności, poparte li tylko jego przypuszczeniami.

W tych okolicznościach faktycznych – zdaniem Sądu – nie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 234 ust. 3 pr.w. O ile bowiem stwierdzono, że właściciel działki nr 844/2 istotnie dokonał podwyższenia tej działki – drogi dojazdowej, o tyle podwyższenie to nie spowodowało zmiany stosunków wodnych, a więc jego wykonanie nie ma związku przyczynowo – skutkowego z zalewaniem i podtapianiem działki skarżącego i podnoszoną w skardze szkodą, co stanowi warunek wydania oczekiwanego przez skarżącego nakazu przywrócenia stanu poprzedniego. Brak owego związku stanowi więc normatywną przeszkodę do wydania przez organ decyzji nakazującej właścicielowi nieruchomości nr 844/2 czynności przywracających poprzedni stan na gruncie. Podnieść bowiem trzeba, że "nie każda zmiana stosunków wodnych będzie powodowała zastosowanie art. 234 p.w., a jedynie taka zmiana, która negatywnie, szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi zatem ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim" (tak wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 marca 2020r., II SA/Bk 55/20, Lex nr 2977115). Nie bez znaczenia jest fakt, iż szkoda powodowana owym podwyższeniem terenu nie została wykazana w toku postępowania dowodowego i wyjaśniającego. W tym zakresie skarżący wprawdzie podnosi, iż szkoda taka nie musi zaistnieć, bowiem wystarczająca jest sama potencjalna możliwość jej wystąpienia. Niemniej jednak Sąd zauważa, że judykatura przyjmuje, że "dla zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego konieczne jest jedynie ustalenie, czy zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Nie chodzi przy tym o oddziaływanie hipotetyczne ale o rzeczywiste" (tak wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2020r., II OSK 1002/20, Lex nr 3075965). "Postępowanie w przedmiocie zmiany przez właściciela gruntu stanu wody na gruncie w sposób powodujący szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie i ustalenie, że zmiana ta nastąpiła w wyniku działania oznaczonej osoby jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy owe szkodliwe zmiany już wystąpiły. Innymi słowy, działanie, w wyniku którego powstaje naruszenie stosunków wodnych musi być dokonane, a nie hipotetyczne. W trybie art. 234 ust. 1 pkt 1 i 3 p.w. nie ustala się natomiast przyszłego, hipotetycznego naruszenia stosunków wodnych" (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020r., VII SA/Wa 1729/19, Lex nr 3053445). Sąd zauważa, że o ile niekiedy wojewódzkie sądy administracyjne dopuszczają na zasadzie wyjątku wystąpienie przyszłej, nie zaś realnie już zaistniałej, szkody, to jednak zastrzegają, że "tylko w sytuacji, gdy z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością ona wystąpi w przewidywalnej przyszłości, można nakazać czynności opisane w art. 234 p.w. Istotnym jest, że to prawdopodobieństwo musi wynikać z opinii biegłego, jako jeden z elementów koniecznych, a pozostających w sferze wiadomości specjalnych" (tak prawomocne bez kontroli instancyjnej wyroki, tj. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2019r., II SA/Kr 488/19, LEX nr 2697827, zob. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 sierpnia 2018r., II SA/Po 322/18, LEX nr 2556536). W tej sprawie nawet wystąpienie w przyszłości hipotetycznej szkody, a będącej wynikiem działań właściciela działki nr 844/2, nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

dc