Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 895/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-11-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245  par. 1, 2 i 3,  art. 246  par. 1  pkt 2,  art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]r. Nr[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 4.069 zł, J. S (wnioskodawca, skarżący), reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, gdyż jego sytuacja materialna stale się pogarsza na skutek przymusowego wykonania zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji organów podatkowych, w tym w drodze zajęcia składników jego majątku oraz rachunków bankowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Jest on właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,32 ha oraz wykorzystywanych w działalności prowadzonej przez żonę, a zabezpieczonych przez komornika, samochodów marki[...]o wartości 45.000 zł i [...] o wartości 5.000 zł. W rubryce dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący podał swój dochód miesięczny z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.500 zł (brutto) oraz wskazał na stratę z działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę (wynoszącą na dzień 31 marca 2010 r. 24.447,33 zł).

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, z których ponad oświadczone wcześniej fakty wynika, że średni koszt miesięcznego utrzymania jego gospodarstwa domowego to kwota ok. 1.800 zł. W roku 2008 J. S. oraz jego żona uzyskali z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie odpowiednio 10.483.474,28 zł i 2.696.604,94 zł, podczas gdy koszty jego uzyskania wyniosły odpowiednio 10.225.971.54 zł i 2.582.307,58 zł. Natomiast w roku 2009 J. S. oraz jego żona osiągnęli z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie odpowiednio 2.439.776,87 zł i 3.780.745,18 zł, przy kosztach jego uzyskania w wysokości 2.612.852,10 zł i 3.787.742,71 zł.

Dodatkowo skarżący oświadczył, że sam nie posiada rachunku bankowego, zaś z rachunku jego żony nie była prowadzona egzekucja, natomiast środki finansowe na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika pochodzą z wcześniej uzyskanych przez niego dochodów z działalności gospodarczej (pismo procesowe z dnia 1 września 2010 r.). Dodał, iż okazjonalnie korzysta z pomocy rodziców.

Wnioskodawca, pomimo wezwania oraz oświadczenia zawartego w piśmie procesowym z dnia 1 września 2010 r., nie przesłał do akt sprawy deklaracji VAT swojej żony za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe.

Z urzędu należy zauważyć, że w aktualnie zawisłych przed Sądem sprawach ze skargi J. S. (sygn. akt I SA/Wr 485/10, I SA/Wr 486/10 i I SA/Wr 895/10) skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 22.363 zł. W sprawach zaś o sygnaturach I SA/Wr 234/09, I SA/Wr 245/09 oraz I SA/wr 1038/09 wnioskodawca uiścił opłaty sądowe w łącznej kwocie 11.568 zł.

Postanowieniem z dnia 4 października 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem sprzeciwu, w którym skarżący wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż środki finansowe, które posiadał wydał na pokrycie kosztów sądowych w prowadzonych sprawach, Pozostałe zaś środki zostały zabezpieczone w postępowaniu egzekucyjnym, co uniemożliwiło również dalsze prowadzenie działalności gospodarczej i zmusiło skarżącego do jej likwidacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestie przyznania prawa pomocy.

Art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do art. 245 § 2 powołanej wyżej ustawy procesowej - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – zgodnie z § 3 tego samego artykułu - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Z uregulowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie, częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie od kosztów postępowania stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku przez podmiot, który zamierza dochodzić swoich praw na drodze postępowania sądowego. W konsekwencji przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy, obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wskazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Podstawowe znaczenie dla zakresu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, co wynika z brzmienia powołanego art. 243 § 1 zd. 1 ppsa, posiada wniosek skarżącego, gdyż wyznacza on granice prawa pomocy jakie może zostać przyznane skarżącemu. W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W tych też okolicznościach, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w żądanym przez skarżącego zakresie wymagało wykazania przez niego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Przy tym należy mieć na uwadze, iż orzekając w zakresie przyznania prawa pomocy Sąd obowiązany jest wyważyć zarówno interes Państwa, tj. wszystkich obywateli, jak i strony skarżącej (E. Ruśkowski – Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. III ARN 75/94 – Glosa z 1995 r., nr 7, s. 14).

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy zauważyć, iż skarżący posiada stałe źródło dochodu i zgodnie z przedstawionymi dokumentami realizuje swoje zobowiązania związane z ponoszeniem kosztów utrzymania nieruchomości, w której zamieszkuje. Z przedłożonych dowodów nie wynika jakoby wnioskodawca zalegał z płatnościami za dostawę energii elektrycznej, wodę, wywóz śmieci czy usługi telekomunikacyjne. Korzysta także z pomocy rodziców, której rozmiarów nie sprecyzował. Z informacji zgromadzonych w sprawie nie wynika także, aby skarżący był pozbawiony możliwości dodatkowego zarobkowania. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości rolnej, która może stanowić przedmiot zbycia, gdyż ze złożonych oświadczeń nie wynika, aby stała się ona przedmiotem zajęcia.

Ponadto należy stwierdzić, że w chwili wniesienia do sądu środków zaskarżenia na wydane decyzje, skarżący winien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów, a których uiszczenie warunkuje prowadzenie postępowania przed sądem. Taki charakter posiadają opłaty sądowe. Tymczasem posiadane środki finansowe, jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, zostały przeznaczone na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika, którego udział na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest niezbędny. Podkreślenia wymaga, iż skarżący samodzielnie podjął decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisów sądowych od wnoszonych skarg. Nie można w ocenie Sądu przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego przez stronę skarżącą w rozpoznawanym zakresie.

W świetle tych wszystkich okoliczności, Sąd uznał, że sytuacja finansowa skarżącego niewątpliwie jest trudna, jednakże nie wyklucza poniesienia ciężaru uiszczenia wpisu od skargi, a tym samym nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Zdaniem Sądu okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza opłacanie usług doradcy podatkowego, regularne pokrywanie kosztów związanych z eksploatacją nieruchomości, jak również prowadzenie działalności gospodarczej przez małżonkę skarżącego (przychód z tej działalności strona wymienia jako źródło finansowania wydatków) pozwalają na przyjęcie, iż skarżący dysponuje zasobami majątkowymi (oszczędnościami), pozwalającymi na ponoszenie kosztów sądowych w zainicjowanych sprawach.

Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.