Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 239/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: par. 14 par. 15
journal: Dz.U. 2015 poz 1406
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za okresy: lipiec - październik i grudzień 2008 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...] r. odmówił, A spółce z o.o. w Pabianicach przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie podatku VAT za okresy: lipiec-październik i grudzień 2008 r.,

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił spółce zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za lipiec i październik 2008 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za sierpień, wrzesień i grudzień 2008 r.

Rozstrzygnięcie organu wysłano na adres elektronicznej skrzynki podawczej pełnomocnika podatnika wskazanej na platformie ePUAP w dniu 15 września 2016 r. Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (UPD) dołączonego przez organ pierwszej instancji do akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi 22 września 2016 r. (data odbioru: 2016-09-22). Termin do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. upłynął 6 października 2013 r., natomiast odwołanie od przedmiotowej decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 10 października 2016 r.

Pismem z 9 listopada 2016 r. pełnomocnik spółki wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej powyżej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W uzasadnieniu wskazał, że 22 września 2016 r. w systemie ePUAP na odbiór czekały dwie przesyłki - jedna nadana przez Urząd Skarbowy w B., a druga przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł.. Pełnomocnik zamierzał odebrać tylko jedną przesyłkę - nadaną przez Urząd Skarbowy w B.. Po odbiorze przesyłki system wygenerował kod autoryzacyjny, który został przesłany smsem, a następnie wpisany w celu odbioru przesyłki. Po wpisaniu kodu autoryzacyjnego interfejs graficzny systemu traktował przedmiotową przesyłkę jak przesyłkę niedoręczoną, a tym samym wizualizacja dokumentu nie była możliwa. Bez podjęcia jakichkolwiek dodatkowych czynności, system wygenerował kolejny kod i oczekiwał jego wpisania. W przeświadczeniu, że system oczekuje kolejnego kodu w celu odebrania przesyłki z Urzędu Skarbowego w B., pełnomocnik wpisał drugi kod autoryzacyjny, co spowodowało, że przedmiotowa wiadomość została odebrana. W doręczonej wiadomości znajdował się jedynie komunikat, iż z uwagi na rozmiar dokumentu, zostanie on wysłany drogą pocztową. Brak było w załączeniu jakiegokolwiek dokumentu. System przypisał jeden z dwóch kodów autoryzacyjnych kolejnej przesyłce oczekującej tego dnia na odbiór, tj. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł.. System omyłkowo wybrał kolejnego nadawcę z listy nadawców, przypisał kod sms i błędnie uznał, że doręczono również drugą przesyłkę, pomimo że nie podjęto żadnych działań w celu jej odebrania. W opinii pełnomocnika, nawet gdyby uznać za słuszne stanowisko organu kontroli skarbowej, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, lecz wskutek wadliwości systemu ePUAP, który błędnie uznał, że decyzja z [...] r. została doręczona 22 września 2016 r., podczas gdy rzeczywiste doręczenie tego rozstrzygnięcia nastąpiło 26 września 2016 r.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że we wniosku spółka wskazała, że doręczenie decyzji w dniu 22 września 2016 r., widniejące w systemie ePUAP jest wynikiem wadliwości jego działania i omyłkowego przypisania przez ten system odbioru decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w tym dniu, zamiast w dniu rzeczywistego odbioru, tj. 26 września 2016 r. Dalej przypomniał, że spółka udzieliła pełnomocnictwa szczególnego (na formularzu PPS 1) adwokatowi, uprawniającego do reprezentowania podatnika przed organami obu instancji, zatem organ kontroli skarbowej doręczał korespondencję na wskazany adres elektronicznej skrzynki podawczej pełnomocnika na platformie ePUAP. Podstawę doręczenia decyzji pełnomocnikowi stanowił art. 152a o.p. Z UPD wynika, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi w dniu 22 września 2016 r. (data odbioru: 2016-09-22). Organ wyjaśnił, że w celu zapoznania się z treścią pisma doręczanego za pośrednictwem platformy ePUAP w pierwszej kolejności konieczne jest podpisanie dokumentu UPD, który stanowi dla urzędu dowód doręczenia korespondencji. Innymi słowy, UPD to dokument wydawany przez adresata i opatrzony bezpiecznym podpisem potwierdzający odebranie pisma (np. decyzji). Dopiero po podpisaniu UPD możliwe jest otworzenie dokumentu elektronicznego otrzymanego z urzędu. Dopiero po akceptacji przesyłki w ramach profilu zaufanego adresat otrzymuje jednorazowy kod autoryzacyjny, po wpisaniu którego może odebrać/odczytać konkretną korespondencję. Powyższe oznacza, że nie ma możliwości ponownego wykorzystania takiego kodu, jak i nie ma możliwości wykorzystania tego kodu do odbioru innej przesyłki. Każda przesyłka zaopatrzona jest w indywidualne zwrotne potwierdzenie odbioru, które potwierdza odbiór tej konkretnej korespondencji, a nie jakiejkolwiek innej, którą system tego dnia chciał doręczyć.

Organ podkreślił, że z dokumentu UPD, a także z przedłożonych przez pełnomocnika wydruków zrzutu ekranu odebranych wiadomości w systemie ePUAP, jak i zrzutu ekranu wiadomości sms z kodami autoryzacyjnymi z 22 września 2016 r. jednoznacznie wynika, iż decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej została doręczona pełnomocnikowi w dniu 22 września 2016 r. o godzinie 9.21. Co więcej, rozstrzygnięcie to mogło zostać doręczone wyłącznie w wyniku konkretnych czynności podjętych tego dnia przez pełnomocnika po zaakceptowaniu przesyłki. Wnioskodawca nie podważył wiarygodności dokumentu UPD, wskazując jedynie, iż to system odebrał przesyłkę, zaś on sam nie poczynił "żadnych kroków zmierzających do jej odebrania". Zdaniem organu podniesione przez pełnomocnika argumenty dotyczące nieprawidłowego funkcjonowania systemu ePUAP nie uprawdopodabniają, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, a wręcz przeciwnie wskazują na jego winę, bowiem z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak i z załączonych zrzutów ekranu wynika, że pełnomocnik miał pełną wiedzę o tym, że decyzja organu kontroli skarbowej wpłynęła na jego skrzynkę podawczą na platformie ePUAP w dniu 22 września 2016 r.

W skardze na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 162 § 1 o.p., poprzez błędne przyjęcie, że strona nie wykazała, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, podczas gdy z okoliczności sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, iż skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy we wniesieniu odwołania po upływie ustawowego terminu;

- art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p., poprzez uchylenie się od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

a) zignorowanie dowodów i okoliczności wskazanych w piśmie strony z 8 listopada 2016 r., w szczególności poprzez niezweryfikowanie kwestii dokonania pierwszej wizualizacji dokumentu [...].pdf (decyzja), przy jednoczesnym zakwestionowaniu wydruku z systemu ePUAP załączonego przez stronę do wniosku o przywrócenie terminu;

b) oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na treści urzędowego poświadczenia doręczenia, z pominięciem okoliczności wskazanych przez stronę w piśmie z dnia 8 listopada 2016 r. i 2 grudnia 2016 r.;

- art. 191 o.p., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przyjęła znamiona oceny arbitralnej, zwłaszcza przez:

a) błędne uznanie, iż z treści kodu autoryzacyjnego wynika jego przypisanie do konkretnej przesyłki oczekującej na odbiór w systemie ePUAP, podczas gdy z treści wiadomości sms z kodem autoryzacyjnym nie wynika, do odbioru jakiej przesyłki przypisany jest dany kod autoryzacyjny;

b) błędne uznanie, iż adresat przesyłki, odbierając korespondencję w systemie ePUAP, poprzez wpisanie kodu autoryzacyjnego, ma wiedzę odnośnie tego jakiej przesyłki odbiór potwierdza, podczas gdy adresat nie ma świadomości jaką przesyłkę odbiera wpisując dany kod autoryzacyjny;

c) nieprawidłowe przyjęcie, że dokumenty w postaci wydruku, z którego wynika, iż pierwszą wizualizację dokumentu [...].pdf uruchomiono w dniu 26 września 2016 r. o godz. 9:14 nie dowodzi, iż tego dnia doręczono decyzję i nie ma znaczenia dla sprawy, podczas gdy okoliczność ta potwierdza stanowisko strony o terminie odbioru przesyłki i ma bezpośrednie przełożenie na uprawdopodobnienie przez stronę przesłanek z art. 162 o.p.;

d) błędne przyjęcie, że w dniu 22 września 2016 r. system ePUAP działał prawidłowo, podczas gdy organ nie podjął żadnych działań w celu zweryfikował powołanej okoliczności, chociażby poprzez uzyskanie stosownych informacji od administratorów systemu, a prawidłowość działania platformy wywiódł wyłącznie z faktu przypisania przez system daty odbioru przesyłek z Urzędu Skarbowego w B. oraz z Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł., podczas gdy strona od początku kwestionuje zaistnienie doręczenia dokumentu [...].pdf w dniu 22 września 2016 r., powołując się na wady systemu;

e) błędne przyjęcie, iż okoliczność podana przez skarżącą, że w dniu 26 września 2016 r. system ePUAP nie funkcjonował prawidłowo nie ma znaczenia dla sprawy, podczas gdy okoliczność ta jest o tyle istotna, że skarżąca od początku podnosi, iż wadliwość platformy ePUAP jest częsta i powszechna, wobec czego należy liczyć się w możliwościami pomyłek wynikającymi z wadliwości tego systemu, co w konsekwencji wpływa na kwestię uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi;

- art. 124, w związku z art. 210 § 4 o.p., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę, a nade wszystko przyczyn dla których innym dowodom, zwłaszcza przemawiającym na korzyść strony, wiarygodności odmówił czym dodatkowo naruszył zasadę przekonywania strony;

- art. 14 i 15 rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 971), w związku z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114 ze zm.; dalej: ustawa o informatyzacji), w związku z art. 152a § 6 o.p., poprzez wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie urzędowego poświadczenia doręczenia, podczas gdy dokument ten jest wynikiem wadliwego doręczenia za pośrednictwem systemu ePUAP, albowiem doręczenie to nie spełnia wymogów określonych w powołanych przepisach;

- art. 121 § 1 o.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów podatkowych.

W treści skargi podtrzymano dotychczasowe stanowisko.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W pierwszym rzędzie podnieść należy, że badanie czy zaszła przesłanka przywrócenia terminu, o której mowa w cytowanym przepisie może nastąpić dopiero wówczas gdy nie ma wątpliwości, że doszło do uchybienia temu terminowi. Jeśli zaś, jak w rozpoznawanej sprawie, strona skarżąca konsekwentnie twierdzi, iż przedmiotową decyzję organu kontroli skarbowej doręczono w dniu 26 września 2016r. to znaczy, że zwalcza jedynie postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji, które było przedmiotem skargi w sprawie I SA/Łd 240/17, zakończonej (w pierwszej instancji) niekorzystnie dla podatnika.

Z kolei argumentacja, iż przy zachowaniu wszelkich reguł staranności strona nie wniosła odwołania w terminie nie ze swej winy, lecz na skutek błędnego działania systemu ePUAP nie jest uzasadniona.

Faktem jest, że w myśl cytowanego wyżej przepisu strona nie ma obowiązku udowodnienia, a tylko uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie nastąpiło bez jej winy.

Jednak nie oznacza to, że wystarczające dla przywrócenia terminu są gołosłowne twierdzenia strony niepoparte żadnymi wiarygodnymi danymi. Uprawdopodobnienie, jak trafnie zauważyła strona skarżąca, jest środkiem zastępczym dowodu niedającym pewności a tylko wiarygodność danego twierdzenia. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie twierdzenia strony o błędnym funkcjonowaniu systemu ePUAP w dniu 22 września 2016r. nie zostały poparte żadnymi obiektywnymi danymi mimo wystąpienia strony do administratora systemu. Jak trafnie zauważył organ zarówno z urzędowego poświadczenia odbioru przedmiotowej decyzji jak i tzw. zrzutów ekranu przedstawionych przez stronę wynika, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 22 września 2016 r.

W tej sytuacji racje należy przyznać organowi, iż nie brak jest podstaw do uznania, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony.

Nie są też zasadne zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych. Organ zebrał kompletny materiał dowodowy, wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, którym dowodom dał wiarę oraz które pominął. Wbrew stanowisku strony skarżącej wziął pod uwagę dowody i okoliczności przedstawione przez stronę w pismach z dnia 8 listopada i 2 grudnia 2016 r. lecz nie dał wiary twierdzeniu, ze kwestionowane doręczenie decyzji nastąpiło bez jej wiedzy i woli.

Trudno nie przyznać racji organowi, że funkcjonujące w obrocie elektronicznym urzędowe poświadczenie doręczenia jest dokumentem o zwiększonej mocy dowodowej. Odpowiada zwrotnemu poświadczeniu odbioru pisma w obrocie pocztowym i ma tożsamą z nim moc dowodową.

Należy wyrazić przekonanie, że strona skarżąca nie podważyła wiarygodności urzędowego poświadczenia doręczenia przedstawionemu przez organ. Przeciwstawiła mu jedynie własne twierdzenia dotyczące wadliwości systemu ePUAP w dniu 22 września 2016 r.

Jednak twierdzenia te nie zostały poparte jakimkolwiek dowodem potwierdzającym wadliwość systemu. Dlatego należy uznać je za gołosłowne.

Nie są też uzasadnione zarzuty naruszenia § 14 i 15 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych w związku z art. 16 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Za nietrafne uznać należy wykazywanie odmienności między doręczeniem tradycyjnymi i elektronicznym poprzez wskazywanie, że w tym ostatnim adresat wpisując kod nie ma wiedzy do jakiej przesyłki kod ten będzie przypisany.

Zauważyć należy, że przy doręczeniu tradycyjnym podpisując zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki adresat również nie zna treści doręczanej korespondencji, jednak okoliczność ta nie może być traktowana jako powód do uznania, że do doręczenia korespondencji nie doszło. Znany jest tylko nadawca oraz wskazywany często za pomocą skrótu rodzaj doręczanego pisma. Przy tym podnieść należy, że jest wiedzą notoryjną, iż w postępowaniu podatkowym dana sprawa dotycząca określonego przedmiotu np. zobowiązania podatkowego w podatku VAT, nie ma stałej sygnatury w danej instancji podatkowej, na podstawie której można zorientować się jakiej sprawy dotyczy doręczana przesyłka. Wobec tego podpisując przy doręczaniu tradycyjnym zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki, analogicznie jak przy doręczaniu elektronicznym, adresat nie zna treści korespondencji ani nie ma nawet pewności co do przedmiotu doręczonej przesyłki.

Mając powyższe na względzie uznać należy, że zawarte w skardze żądanie uznania doręczenia elektronicznego za niezgodne z powołanymi wyżej przepisami jest nieuzasadnione i nie może spowodować przyjęcia, że do doręczenia przedmiotowej decyzji Dyrektora UKS nie doszło.

Ponadto wypada też podnieść, że zarzut naruszenia wskazanych przepisów cytowanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 września 2011 r. nie przystaje do przedmiotu rozpoznawanej sprawy, którym jest odmowa przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji wymiarowej.

W ocenie sądu pierwszej instancji strona nie może zasadnie żądać przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego powołując się na wadliwość trybu doręczania pism w postępowaniu podatkowym, którego swobodny wybór należał do niej samej. Jak wskazano na wstępie niniejszych motywów przywrócenie terminu wchodzi w grę wtedy, gdy uchybienie terminowi nie jest poddawane w wątpliwość, a nie wtedy gdy błędy systemu doręczeń powodują wadliwe (nieprawidłowe i nierodzące skutków prawnych) doręczenia pisma.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718) należało orzec jak w sentencji.

mko