Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2829/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2008 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek należnych za zatrudnionych pracowników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 5 listopada 2007 r. (data wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W.) wniesionej przez J.G. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2007 r. o numerze [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2007 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek należnych za zatrudnionych pracowników.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z [...] września 2003 r., nr [...] orzeczono odpowiedzialność J.G. jako członka zarządu spółki "Z." Sp. z o.o. z siedzibą w S. za jej zobowiązania z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...], w łącznej kwocie [...] zł (w tym należność główna - [...] zł, odsetki za zwłokę naliczone na dzień 4 września 2003 r. - [...] zł, koszty egzekucyjne - [...] zł oraz dalsze odsetki należne od zobowiązań podatkowych, naliczone do dnia zapłaty włącznie). Wyrokiem z 29 grudnia 2005 r. sygn. akt [...], Sąd Okręgowy / Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. oddalił odwołanie J.G. od decyzji ZUS. Na skutek apelacji Strony od ww. orzeczenia Sąd Apelacyjny we W. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 4 kwietnia 2007 r. sygn. akt [...], oddalił apelację.

Pismem z 14 czerwca 2007 r. Zainteresowany zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. o umorzenie należności określonych ww. decyzją z [...] września 2003 r.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż jest współwłaścicielem mieszkania [...] w Spółdzielni mieszkaniowej "O." w S., które jest wyposażone jedynie w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Nie posiada innych dóbr materialnych ani środków pieniężnych, które umożliwiłyby mu spłatę zadłużenia. Zaznaczył, iż z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje [...] zł (netto) miesięcznie zaś jego żona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości ok. [...] zł. Uzyskiwane dochody nie pozwalają mu jednak na realizację zobowiązania. Jednocześnie zakwestionował przeniesienie na niego - jako członka zarządu "Z." Spółki z o.o. - odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek.

Następnie, w piśmie z 12 lipca 2007 r. (data wpływu do ZUS), Zainteresowany przedstawił zestawienie bieżących kosztów utrzymania oraz poinformował, iż w związku z problemami zdrowotnymi, oboje z żoną ponoszą znaczne koszty leczenia. Do pisma załączył m.in. wyniki badań lekarskich oraz rachunki i faktury potwierdzające wysokość wydatków związanych z użytkowaniem mieszkania.

W kolejnym piśmie z 24 lipca 2007 r. Wnioskodawca zwrócił uwagę na swoją trudną sytuację rodzinną wskazując, iż obie jego córki - I.D. i E.K. - są bezrobotne, zaś młodsza z córek potrzebuje wsparcia materialnego. Ponadto wyjaśnił, iż często opiekuje się wnukami, co wiąże się z ponoszeniem dodatkowych wydatków. Podkreślił, iż otrzymywane przez niego wynagrodzenie z tytułu pracy nie pozwala nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Decyzją z [...] lipca 2007 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 - 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74), odmówił Wnioskodawcy umorzenia zadłużenia z tytułu składek należnych za zatrudnionych pracowników w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ zaznaczył, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w "W." Spółka z o.o. w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś jego żona świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł miesięcznie. Łącznie, miesięcznie dochody rodziny wynoszą [...] zł netto, a po odliczeniu wydatków z tytułu opłat na bieżące utrzymanie w wysokości ok. [...] zł, pozostaje kwota ok. [...] zł miesięcznie, tj. ok. [...] zł na osobę. Jednocześnie organ zaznaczył, iż Zainteresowany posiada zobowiązania z tytułu kredytów zaciągniętych w C. S.A. w kwocie [...] zł oraz w K. S.A. w kwocie [...] zł na zakup sprzętu gospodarstwa domowego oraz mebli.

Mając na względzie powyższe organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczył, iż wnioskowane należności nie były dotychczas dochodzone od Dłużnika w trybie egzekucji administracyjnej, w związku z czym nie stwierdzono stanu całkowitej nieściągalności. Podkreślił również, iż istnieje możliwość zajęcia wynagrodzenia za pracę.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 11 sierpnia 2007 r. J.G. ponownie zauważył, iż zadłużenie z tytułu przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki "Z." zostało mu przypisane niesłusznie. Wskazał na swoją trudną sytuację materialną oraz na problemy zdrowotne i koszty ponoszone w związku z leczeniem. Zwrócił się również o "rozpatrzenie instytucji przedawnienia i ewentualne jej zastosowanie w celu umorzenia należności".

Decyzją z [...] października 2007 r. nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 1 - 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2007 r.

Powołując treść art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ orzekający stwierdził, iż w sprawie niniejszej nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, brak jest zatem podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o to kryterium. Podzielając stanowisko wyrażone w decyzji wydanej w pierwszej instancji podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne wobec Wnioskodawcy nie było dotychczas prowadzone. Nadto wskazał, iż Zainteresowany otrzymuje stałe wynagrodzenie za pracę, które może być przedmiotem egzekucji administracyjnej.

Ustosunkowując się do zarzutu niesłusznego przypisania odpowiedzialności Stronie za zobowiązania Spółki organ wskazał na wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z 4 kwietnia 2007 r. oddalającego apelację złożoną przez Stronę od wyroku Sądu O. w S. z 29 grudnia 2005 r. oddalającego odwołanie od decyzji ZUS z [...] września 2003 r. orzekającej odpowiedzialność J.G. za zobowiązania Spółki "Z." z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych pracowników. Podkreślił, iż ww. decyzja jest prawomocna, zaś zarzuty Strony odnośnie zasadności przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki - całkowicie nieuzasadnione.

Prezes ZUS zauważył również, że w sprawie niniejszej brak jest podstaw do umorzenia zaległych składek z uwagi na ich przedawnienie. Wskazując na treść art. 24 ust. 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w brzmieniu obowiązującym od 25 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. - wyjaśnił, że [...] maja 1999 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze dotyczące należności za [...] 1998 r., a zaległości skierowano do przymusowego dochodzenia za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Odpisy tytułów wykonawczych w dniu 25 sierpnia 1999 r. zostały doręczone Prezesowi Zarządu Spółki. Postanowieniem z [...] października 2001 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieściągalność. Zważywszy, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowało przerwanie biegu przedawnienia, do ww. należności zastosowanie ma 10-letni termin przedawnienia. W związku z powyższym w dacie wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności, tj. [...] września 2003 r., składki te były wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ZUS z [...] października 2007 r. J.G. wniósł o jej uchylenie. Podkreślił, iż zaskarżona decyzja jest konsekwencją decyzji pierwotnej z [...] września 2003 r. i jest obarczona tymi samymi błędami. Następnie Skarżący przytoczył obszerną argumentację dotyczącą bezzasadnego i bezprawnego - w jego ocenie - przeniesienia na niego - jako byłego członka zarządu "Z." Sp. z o.o. - odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników. Wskazał, iż wydając negatywne rozstrzygnięcie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie rozważył jego trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Nie wziął również pod uwagę kosztów leczenia Wnioskodawcy oraz jego żony. Zaznaczył, iż w przypadku zajęcia części jego wynagrodzenia za pracę, dalszemu pogorszeniu ulegnie trudna sytuacja materialna rodziny: "zostaniemy zepchnięci do życia w biedzie i szukania mieszkania w schroniskach (...).".

Ponadto Skarżący wyraził wątpliwość co do prawidłowości rozpatrzenia zarówno wniosku o umorzenie należności jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam Oddział ZUS w W. bowiem, jak stwierdził: "praktycznie robią to te same zespoły ludzi.".

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Rozpatrując jednak w pierwszej kolejności zarzut skargi dotyczący rozpatrzenia zarówno wniosku o umorzenie należności jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam Oddział ZUS w W. Sąd zważył, iż brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej powoływanej jako "k.p.a.". Jak wynika z treści art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.s.u.s.", w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Unormowanie takie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postanowiono, iż od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Należy wskazać, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład (art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s.), zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku i zarazem organem działającym za Zakład (por. wyrok NSA z 15 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 224/06 oraz wyrok NSA z 28 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 317/06). Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonuje m.in. zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 66. ust. 1 u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. W skład ZUS wchodzi centrala i terenowe jednostki organizacyjne. Zgodnie z art. 72 u.s.u.s. organami ZUS są Prezes Zakładu, Zarząd, Rada Nadzorcza. Prezes ZUS a także Dyrektor Oddziału ZUS ma prawo do udzielania pracownikom upoważnień do działania za Zakład (art. 74 ust. 5 u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 30 lipca 2007 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. nr 137, poz. 965). Mając na względzie powyższe Sąd zauważa, iż w rozpatrywanej sprawie decyzja z [...] lipca 2007 r. została podpisana przez Zastępcę Dyrektora ZUS Oddział w W. - H.D., natomiast utrzymująca ją w mocy decyzja z [...] października 2007 r. została podpisana przez działającego z upoważnienia Prezesa ZUS Kierownika Oddziału ZUS w W. - J.G. Brak jest zatem podstaw do uznania, że w wyniku ponownego rozpoznawania sprawy, co polega na rozpoznaniu jej od początku na zasadach właściwych do rozpoznawania odwołań, decyzję wydawał i podpisywał ten sam pracownik organu, co czyni nieuzasadnionym zarzut skargi w odnośnym zakresie.

Jednocześnie Sąd zauważa, iż bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy pozostają powołane w skardze, jak również uprzednio w toku postępowania administracyjnego, argumenty sprowadzające się do kwestionowania zasadności przeniesienia na Skarżącego - jako członka zarządu "Z." Spółki z o.o. w S. - odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników na podstawie decyzji ZUS z [...] września 2003 r. nr [...] wydanej w trybie art. 116 i art. 107 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., nr 137, poz. 926 ze zm.); (k. 31 akt sądowych). Jak bowiem wynika z akt sprawy, wyrokiem z 29 grudnia 2005 r. sygn. akt [...], Sąd Okręgowy/Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. oddalił odwołanie Skarżącego od ww. decyzji ZUS. Na skutek apelacji J.G. od ww. orzeczenia, Sąd Apelacyjny w W. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 4 kwietnia 2007 r. sygn. akt [...], oddalił apelację. Zobowiązanie Skarżącego jest zatem bezsporne i wszelka argumentacja dotycząca "bezzasadności i bezprawności przeniesienia odpowiedzialności" wykracza poza granice rozpatrywanej sprawy, której przedmiotem jest kwestia odmowy umorzenia należności na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2007 r. utrzymanej w mocy decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego ZUS z [...] października 2007 r. wynika, iż przedmiotem odmowy umorzenia są należności z tytułu nieopłaconych przez płatnika - "Z." Spółkę z o.o. z siedzibą w S. -składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...] 1998 r. w łącznej wysokości [...] zł.

Biorąc powyższe pod uwagę, podstawę prawną w rozpatrywanej sprawie stanowi art. 28 ust. 1 - 3 w związku art. 32 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślić należy, iż w uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko organu orzekającego co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Jak bowiem słusznie zauważył Prezes ZUS, wobec Skarżącego nie było prowadzone dotychczas postępowanie egzekucyjne, nadto Skarżący otrzymuje stały dochód z wynagrodzenia za pracę w [...] "W." Spółka z o.o., które może stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej.

Z powołanej treści art. 28 u.s.u.s. wynika, że sytuacja majątkowa dłużnika nie ma zatem żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 1 - 3 u.s.u.s. Natomiast z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej, czyli z uwagi na konieczność ochrony małych i słabych ekonomicznie podmiotów gospodarczych.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Cyt. rozporządzenie już w § 1 precyzuje, że określa szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. W § 2 rozporządzenie definiuje na swój użytek pojęcie "należności z tytułu składek", jako należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami. To właśnie te należności Zakład może umorzyć, jeżeli zobowiązany wykaże, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Przy powołanym brzmieniu przepisów prawa nie ma żadnej wątpliwości, że w oparciu o te przepisy, pomimo braku całkowitej nieściągalności, mogą być umarzane tylko składki ubezpieczonych, będących równocześnie ich płatnikami. Zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do rozszerzającej wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który ustanawia wyjątek od zasady, że umorzenie może mieć miejsce tylko w przypadku całkowitej nieściągalności.

Mając powyższe na względzie, Sąd zauważa, iż organ orzekający prawidłowo przyjął, że w rozpatrywanej sprawie - w której przedmiotem umorzenia są należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników "Z." Spółki z o.o. - nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia (pomimo błędnego powołania wskazanego przepisu w sentencji zaskarżonej decyzji) nie rozpatrzył możliwości umorzenia wnioskowanych należności w oparciu o ten przepis przy uwzględnieniu sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej Skarżącego zgodnie z § 3 cyt. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.

Jednakże Sąd zauważa, iż oprócz wskazanych wyżej możliwości umorzenia należności z tytułu składek wynikających z powołanego art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., możliwość umorzenia należności przewiduje także art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074). Zgodnie z powołanym przepisem Zakład może umarzać należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych do 31 grudnia 1998 r. (...) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich zapłacenia jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji i niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Istnieje zatem przepis prawa, który pozwala na umorzenie "dawnych" należności z tytułu składek z uwagi na trudną sytuację zobowiązanego i powinien być on stosowany zawsze wtedy, gdy ściągnięcie należności miałoby prowadzić do zachwiania egzystencji dłużnika i jego rodziny (por. wyrok NSA z 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07, niepubl.). Wskazany przepis nie był jednak przez organ orzekający ani powołany ani stosowany, mimo iż Skarżący już we wniosku o umorzenie należności z 14 czerwca 2007 r., a następnie w toku postępowania administracyjnego, wielokrotnie wskazywał, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia wobec ZUS ze względu na trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. W celu potwierdzenia tych okoliczności złożył do akt administracyjnych liczne dokumenty m.in. zaświadczenie o dochodach osiąganych z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz o dochodach małżonki, rachunki dotyczące bieżących kosztów utrzymania (czynsz za mieszkanie, energia elektryczna, telefon), umowy o kredyt konsumpcyjny na zakup mebli i sprzętu gospodarstwa domowego, zaświadczenia o stanie zdrowia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został jednak przez organ rozpatrzony i oceniony pod kątem możliwości umorzenia należności z perspektywy przesłanek, o których mowa w art. 17 ww. ustawy z 18 grudnia 2002 r.

Z tego względu, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy niniejszej Prezes ZUS winien w pierwszej kolejności rozważyć zasadność zastosowania cyt. powyżej art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw w sytuacji, gdy przedmiotem umorzenia są należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników za okres [...] 1998 r., a następnie, winien rzetelnie i wnikliwie rozpatrzyć sytuację majątkową i osobistą Skarżącego z perspektywy jego ważnego interesu czyniąc zadość wymogom wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności, mając na względzie uznaniowy charakter ww. regulacji ("Zakład może umarzać należności") podjęte przez organ rozstrzygnięcie winno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (art. 107 § 3 k.p.a.). Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Mając na względzie powyższe, uznając, iż zaskarżona decyzja jest przedwczesna wobec braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia okoliczności faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.