Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 779/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P.H.U. C.-T. M. R. oraz S.Sp. z o.o. w N. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uregulowania statusu celnego towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T.na rzecz S. Sp. z o.o. w N.S. kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz na rzecz P.H.U. C.-T. M. R.kwotę 740 (siedemset czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził powstanie długu celnego i określił solidarnie "T" sp. z o.o. z siedzibą w B., "S" sp. z o. o. w N. oraz "C" należność wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że procedura tranzytu zewnętrznego towaru w postaci 274 sztuk systemów komputerowych, zgłoszona na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 28 września 2004 r. nie została zakończona. Organ ustalił, że przedmiotowy towar nie został przedstawiony

w hiszpańskim urzędzie celnym przeznaczenia. W konsekwencji, na podstawie art. 203 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 12 października 1992 r. nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w stosunku do wymienionego towaru powstał dług celny, którym organ obciążył głównego zobowiązanego do korzystania

z procedury wspólnotowego tranzytu zewnętrznego – "S" sp. z o. o. w N., zgłaszającego towar do procedury wspólnotowego tranzytu – "T" sp. z o. o. w B. oraz firmę transportową – "C" w B.

Od decyzji organu I instancji wszyscy jej adresaci wnieśli odwołania. "C" zarzuciło decyzji naruszenie przepisów proceduralnych, takich jak: art. 200 § 1, 123 § 1 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: art.221 ust. 3, art. 96 ust. 2, art. 203 ust. 3, art. 92 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz art. 122, 180 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 07 października 1999 r. o języku polskim.

Spółka "S" wniosła o chylenie decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie: art. 165 § 1 i 4, art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1, art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 w zw. z art. 205 § 1, art. 125 § 1 w zw. z art. 139 § 1

i § 2, art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 203 § 1, art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 191,

art. 53a Ordynacji podatkowej, oraz naruszenie art.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, art.221 ust.3 WKC, art. 29 ust.1 i ust.2 WKC, art.92 ust.1 i ust.2 WKC, art. 203 ust. 1, ust.2, ust.3, art.122 lit. b, art.213, art. 214 ust.1 i ust.3, art.215 ust.1 WKC, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej.

W odwołaniu firmy "T " decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 210 § 4, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 221 ust.3 w związku z art. 55 ust. 2 Prawa celnego, art. 1 pkt b i art. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Decyzją z dnia Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ obszernie przedstawił przebieg postępowania. Następnie wskazał na dwie kwestie mające zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Po pierwsze, czy w sprawie istotnie doszło do naruszenia art. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez uznanie towarów za niewspólnotowe, co w konsekwencji prowadziło do nieprawidłowego zastosowania przepisów Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 oraz czy zebrany materiał dowodowy pozwalał na ustalenie faktu, że procedura tranzytu nie została prawidłowo zakończona, generując po stronie organu obowiązek naliczenia kwoty długu celnego.

Odnosząc się do pierwszej kwestii organ stwierdził, że przedmiotowe towary, które zostały objęte w dniu 28 września 2004 r. zgłoszeniem celnym były towarami niewspólnotowymi, z uwagi na to, że stanowiły one produkty kompensacyjne objęte uprzednio procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Zatem, aby potwierdzić ich wspólnotowy status należałoby przedłożyć jeden z dowodów, określonych w art.315-317b, art.319-322, art.325, art.462a i w załączniku 42b, art. 812 i załącznik 109, art.314c lit. g, art.843 WKC. W związku z brakiem jakiegokolwiek z ww. dokumentów, nie było podstaw do uznania zgłoszonych towarów za towary wspólnotowe. Ponadto, rozpoczęta w dniu 13 listopada oraz 15 grudnia 2003 r. na podstawie zgłoszeń celnych procedura gospodarcza uszlachetniania czynnego w systemie ceł zawieszonych, zakończona została, zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym, w dniu 28 września 2004r., poprzez objęcie towaru procedurą tranzytu. Oznacza to, że gospodarcza procedura celna zakończona została w prawidłowy sposób w dniu 29 września 2004 r., bowiem towar otrzymał inne przeznaczenie celne, objęty został kolejną procedurą - procedurą tranzytu i w jej ramach podlegał dozorowi celnemu, jednakże na zasadach obowiązujących w nowym stanie prawnym, tj. na warunkach przewidzianych przez ustawodawstwo wspólnotowe. Z tego też względu, w sprawie niezakończonego tranzytu zastosowanie znalazły przepisy prawa, obowiązujące w chwili usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Odnosząc się do istnienia przesłanek do naliczenia wobec przedmiotowego towaru kwoty długu celnego organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż towar objęty procedurą tranzytu zewnętrznego na podstawie zgłoszenia z dnia 28 września 2004 r. nie został przedstawiony w wyznaczonym terminie, tj. do dnia 03 października 2004 r.

w urzędzie celnym przeznaczenia. Powyższy fakt potwierdzają dowody zgromadzone

w wyniku postępowania poszukiwawczego, w szczególności: nota z dnia 21 października 2004 r. uzupełniona przez hiszpański urząd celny przeznaczenia – [...] oraz monit z dnia 17 maja 2005 r., zawierający adnotację urzędową hiszpańskiego urzędu celnego przeznaczenia – [...]. W powyższych dokumentach obca administracja celna wskazała na fakt, że przedmiotowe towary nie zostały przedstawione w tamtejszym urzędzie. Ponadto, nie zostały też przedłożone żadne dokumenty, dotyczące ww. towarów oraz brak jest jakiejkolwiek informacji na ten temat.

Ustosunkowując się do przedłożonych przez spółkę "S" dokumentów mających potwierdzić zakończenie procedury tranzytu, organ wskazał, że art. 365 WKC określa trzy kategorie dokumentów, które mogą zostać dopuszczone przez właściwe organy kraju wyjścia jako alternatywny dowód, że procedura tranzytowa zakończyła się lub że można ją uznać za zakończoną. Żadne inne dokumenty nie mogą być dopuszczone jako alternatywny dowód. Taki alternatywny dowód jest dopuszczalny, wyłącznie, jeżeli został poświadczony przez organ celny i jest wystarczający dla właściwych organów kraju wyjścia, tj. jeżeli umożliwia im sprawdzenie, czy dotyczy odnośnych towarów i jeżeli nie ma wątpliwości co do jego autentyczności i poświadczenia. Oceniając przedłożone przez głównego zobowiązanego, firmę "S" dowody, organ celny odmówił im mocy dowodowej z uwagi na to, że żaden z nich nie spełnia wymogów, o których mowa w przepisach prawa - wszystkie dokumenty są fotokopiami i nie posiadają stosownego poświadczenia władz celnych. Z tych samych powodów organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, wniesionym do akt przez spółkę "T" oraz firmę transportową – "C".

W związku z powyższym, Dyrektor Izby Celnej w T. stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż stosownie do art. 203 ust.1 w zw. z art. 92 WKC,

w stosunku do towarów będących przedmiotem zaskarżonej decyzji powstał dług celny. Towary objęte ww. zgłoszeniem tranzytowym były produktami kompensacyjnymi wywożonymi po poddaniu ich procesom uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, podlegającym należnościom celnym i podatkowym, które uległy zawieszeniu ze względu na objęcie ich gospodarczą procedurą celną. Zatem w momencie nie zakończenia procedury tranzytowej, należności celne przywozowe i inne opłaty stały się należne.

Tym samym twierdzenie, że w omawianej sprawie doszło do naruszenia przepisów merytorycznych, w szczególności art. 1, art. 29 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 2 oraz art. 203 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 122 lit. b, art. 213, art. 214 ust. 1 i ust. 3, art. 215 ust. 1 WKC organ odwoławczy uznał za bezzasadne.

Odnosząc się do zarzutu spółki "S" niezapewnienia stronie czynnego udziału

w postępowaniu poprzez nie zastosowanie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, organ stwierdził, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt sprawy bowiem wynika, że organ celny I instancji w dniu 06 marca 2008 r. wydał postanowienie wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, które zostało skierowane do wszystkich stron postępowania. Postanowienie to zostało prawidłowo doręczone w dniu 07 oraz 10 marca 2008 r. Tym samym umożliwiono stronom skorzystanie z powyższego prawa.

Analizując przebieg postępowania, organ II instancji nie dopatrzył się istnienia przeszkody, uniemożliwiającej stronom swobodny dostęp do całości akt sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. W ocenie organu odwoławczego postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 24 listopada 2006 r. zostało prawidłowo doręczone wszystkim stronom postępowania.

Odnosząc się do złożonego zażalenia w sprawie odmowy wydania nieuwierzytelnionych kserokopii postanowień z dnia 24 listopada 2006 r., Dyrektor Izby Celnej uznał zastosowany przez organ I instancji tryb za prawidłowy. Wskazał, że art. 178 Ordynacji podatkowej nie przewiduje możliwości sporządzania nieuwierzytelnionych kopii dokumentów i przesyłania ich stronie.

Ustosunkowując się do złożonego w trakcie prowadzonego postępowania wniosku spółki "S" o przesłanie akt sprawy do Izby Celnej w R., organ II instancji wyjaśnił, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują takiego trybu postępowania. Zdaniem organu, pełnomocnik spółki "S" miał możliwość zapoznania się w lokalu organu celnego i w obecności funkcjonariusza celnego z całością akt sprawy, w tym żądać wydania kopii dokumentów, wnosić o ich uwierzytelnienie, czy też sporządzania stosownych notatek. Okoliczność, że pełnomocnik nie zastał w dniu, w którym przyjechał do lokalu organu celnego osoby prowadzącej postępowanie nie oznacza, że nie zapewniono mu swobodnego dostępu do całości zgromadzonego materiału dowodowego lub uniemożliwiono przeprowadzenia rozmowy z przełożonym lub wyznaczonym zastępcą.

W kwestii zarzutu, że cały materiał dowodowy nie został przez organ celny zebrany i w sposób wyczerpujący rozpatrzony oraz że w trakcie postępowania nie dopuszczono wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w związku z podjęciem zawieszonego postępowania przed ustąpieniem przyczyn uzasadniających jego zawieszenie, organ wskazał, że podstawą decyzji o podjęciu przez organ celny postępowania, zawieszonego wcześniej na mocy art. 87 § 1 Prawa celnego, jest dyspozycja zawarta w art. 450b ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) z dnia 02 lipca

1993 r. nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, która obliguje organ celny do bezzwłocznego wznowienia wszczętego postępowania w sytuacji nie otrzymania odpowiedzi ze strony organów, do których skierowana była nota TC 24 (mająca na celu potwierdzenie organu właściwego dla odzyskania długu celnego), w terminie trzech miesięcy. Organ stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B.

o przerwaniu biegu zawieszenia postępowania była prawidłowa z punktu widzenia przytoczonych wyżej przepisów prawa celnego i w żaden sposób nie naruszyła art. 187

§ 1, art. 180 § 1 oraz art. 205 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ celny w trakcie prowadzonego postępowania zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, wyjaśniając tym samym wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, organ uznał go za niezasadny. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie pozwolił na przyjęcie innej oceny niż ta, jakiej dokonał organ celny. Ponadto, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazło się również wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn, dla których kwota długu celnego została określona w wysokości [...] zł.

Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 203 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z nie zawieszeniem postępowania celnego do czasu rozstrzygnięcia przez sąd lub inny organ sprawy związanej z powiadomieniem Prokuratury Rejonowej w B. przez Dyrektora Agencji Celnej "G" sp. z o. o., Dyrektor Izby Celnej w T. uznał go za całkowicie bezzasadny z uwagi na to, że w myśl przepisu art. 92 WKC warunkiem prawidłowego zakończenia procedury tranzytu zewnętrznego oraz spełnienia obowiązków zobowiązanego jest przedstawienie towarów objętych tą procedurą w urzędzie celnym przeznaczenia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Żadne przepisy natomiast nie nakładają na organy celne obowiązku uznania dostarczenia towaru do miejsca innego niż jest to wskazane w polu 53 dokumentu MRN

i zakończenia procedury. Organ wskazał, że na głównym zobowiązanym i przewoźniku oraz odbiorcy, który przyjmuje towary, wiedząc, że są one objęte procedurą tranzytu wspólnotowego, ciąży obowiązek przedstawienia towarów w wyznaczonym terminie,

w nienaruszonym stanie wraz z załączonymi dokumentami w wyznaczonym urzędzie celnym. W omawianej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w B. prawidłowo uznał, iż dłużnikiem nie jest konkretny kierowca, a podmiot gospodarczy, zajmujący się świadczeniem usług transportowych, który go zatrudnia. W świetle obowiązujących przepisów celnych, prowadzone przez Prokuraturę Rejonową B. postępowanie nie było wystarczającym powodem do zawieszenia postępowania celnego. Jednocześnie organ podkreślił, że organy celne w trakcie postępowania celnego wzięły pod uwagę materiały dowodowe zebrane przez organy prokuratury, a w szczególności postanowienie wydane przez Prokuratora Rejonowego B. o umorzeniu śledztwa (sygn. akt [...]) z dnia 14 sierpnia 2008 r. wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa przywłaszczenia mienia w postaci części komputerowych. Organ zaznaczył, że ewentualne udowodnienie przez sąd popełnienia przestępstwa fałszerstwa niektórych dokumentów, może stanowić dla dłużników podstawę dochodzenia stosownych roszczeń o charakterze odszkodowawczym na drodze postępowania cywilnego.

Odpierając zarzut naruszenia art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej organ wyjaśnił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest zupełny

i wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione. Kierując się treścią art. 92 WKC organ stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, tj. uznanie, iż procedura tranzytu zewnętrznego nie została prawidłowo zakończona. Jednocześnie odrzucając zgłoszone przez strony wnioski dowodowe dotyczące przesłuchania świadków organ uznał, że okoliczności, które miałyby zostać dzięki nim udowodnione nie są istotne dla sprawy oraz, że uzyskane dzięki nim dowody potwierdziłyby okoliczność już uprzednio dowiedzioną w sposób wystarczający innym dowodem. Ponadto, Dyrektor Izby Celnej za chybiony uznał zarzut, iż organ celny w sposób wybiórczy korzystał z informacji uzyskanych w trakcie śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową B. Organ celny wziął pod uwagę zeznania właścicieli firm przewozowych oraz wskazanych przez nich kierowców. Natomiast, w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego kierował się również treścią ww. postanowienia o umorzeniu śledztwa (sygn. akt [...]).

Końcowo, w zakresie zarzutu naruszenia art. 221 ust. 3 WKC poprzez powiadomienie dłużnika o kwocie należności po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że nie znajduje on potwierdzenia w aktach sprawy, z których wynika, ze powyższy termin nie został przekroczony. Organ celny prawidłowo odliczył okresy dwukrotnego zawieszenia postępowania w związku z koniecznością wystosowania do hiszpańskiego urzędu przeznaczenia not TC 24. Podstawę zawieszenia postępowania stanowił przepis art. 87 ust. 1 Prawa celnego, zgodnie z którym organ celny może zawiesić postępowanie w przypadku, gdy w jego toku wystąpił z wnioskiem o pomoc prawną do organu celnego państwa obcego lub innego uprawnionego podmiotu państwa obcego.

Na decyzję organu II instancji "S" sp. z o. o. oraz "C" wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

"C" wniósł o uchylenie decyzji organuI i II instancji w całości oraz umorzenie postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów:

- art. 200 § 1 i art. 123 § 1 poprzez uniemożliwienie stronie postępowania wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i złożenia wniosków dowodowych,

- art. 221 ust. 3 WKC w związku z przepisem art. 55 pkt 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne poprzez nie uwzględnienie terminu przedawnienia statuowanego we wskazanym przepisie i w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji pomimo nastąpienia przedawnienia ustalenia należności - wygaśnięcia długu celnego,

- art. 92 rozporządzenia WKC poprzez przyjęcie wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, że procedura tranzytu zewnętrznego T1 nie została zakończona,

- art. 122, 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust.1 ustawy z dnia 07 października 1999 r. o języku polskim poprzez zbieranie i analizowanie materiału dowodowego w języku hiszpańskim,

- art. 96 ust. 2, art. 203 ust. 3 WKC poprzez niewskazanie przez organ w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej odpowiedzialności M.R.,

- art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: B. K., D. K., S. A. C. oraz naruszenie wskazanego przepisu w związku z art. 365 ust. 2 i 3 WKC poprzez odmowę mocy dowodowej dokumentom przedłożonym do akt sprawy przez "C", "S" sp. z o.o. i "T" sp. z o.o.,

- art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym nie przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków: B. K, D.K., S. A. C., dokumentów przedłożonych do akt sprawy przez "C", "S" sp. z o.o. i "T"

sp. z o.o.,

- art. 191 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie oceny szczątkowej i nie mającej znaczenia w sprawie części materiału dowodowego (zebranego w sposób niekompletny) z pominięciem zasadniczych i najbardziej istotnych jego elementów,

- art. 57 WKC poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu uregulowania sytuacji towaru, w związku z podejrzeniem usunięcia towaru spod dozoru celnego,

- art. 215 ust. 1 tiret pierwszy WKC poprzez uznanie, że do rozpoznania sprawy właściwy jest Urząd Celny w B., a nie w Hiszpanii.

Natomiast "S" sp. z o. o. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji

w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 165 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej poprzez wszczęcie postępowania bez powiadomienia spółki o tym fakcie; art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w zakresie tego materiału z powodu nie przesłania akt sprawy do Izby Celnej w R.; naruszenie art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 oraz art. 205 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zawieszenie postępowania, a następnie jego podjęcie pomimo nie uzyskania stanowiska hiszpańskich władz celnych; naruszenie art. 125 § 1 w zw. z art. 139 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez nie wszczęcie postępowania w terminie określonym w art. 366 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy wykonawcze do Wspólnotowego Kodeksu Celnego i nie zakończenie tego postępowania w terminie wskazanym w Ordynacji podatkowej; naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 w zw. z art. 203 § 1 oraz art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Prokuraturę Rejonową w B. w zakresie dostarczenia towaru oraz ustalenia wszystkich stron postępowania; naruszenie art. 1 WKC poprzez zastosowanie przepisów tego kodeksu do towarów wspólnotowych przeznaczonych do jednego z krajów Wspólnoty; naruszenie art. 221 ust. 3 WKC poprzez powiadomienie dłużnika o należnościach celnych po upływie 3 lat od dnia powstania długu celnego; naruszenie art. 92 ust. 1 i 2 WKC poprzez objęcie procedurą tranzytu zewnętrznego towarów wspólnotowych, podczas gdy tą procedurą mogą być objęte wyłącznie towary niewspólnotowe; naruszenie art. 203 ust. 1, 2, 3, art. 122 lit. b, art. 213 ust. 1, 3, art. 215 ust. 1 WKC poprzez ich zastosowanie do towarów wspólnotowych, podczas gdy przepisy te mają zastosowanie do towarów przywożonych na obszar celny Wspólnoty z krajów trzecich.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r. Sąd wydał postanowienie, na podstawie którego do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia zostały połączone sprawy o sygn. akt I SA/Bd 779/09 i I SA/Bd 791/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

W skardze strony podniosły szereg zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu w pierwszej kolejności należy rozpatrzeć zarzut naruszenia art. 221 ust.3 WKC. W świetle tego przepisu powiadomienie dłużnika o kwocie należności, nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 23 lutego 2006 r., C – 201/04 (Belgische Staat v. Molenbergnatie NV) stwierdził, że z upływem określonego w art. 221 ust. 3 kodeksu celnego terminu roszczenie o pokrycie długu celnego ulega przedawnieniu, z zastrzeżeniem określonego w tym artykule wyjątku, co jest równoważne z przedawnieniem samego długu, a zatem z jego wygaśnięciem. Z kolei w wyroku z dnia 13 marca 2003 r., C – 156/00 (Królestwo Niderlandów v. Komisja) ETS podkreślił, że zgodnie z art. 221 ust.3 powiadomienie dłużnika o kwocie należności musi uwzględniać trzyletni termin przedawnienia, który rozpoczyna swój bieg, licząc od daty powstania długu celnego.

Odwołanie wynikające z art. 243 WKC jest środkiem zaskarżenia, które można złożyć w pierwszej instancji do organów celnych wyznaczonych przez państwa członkowskie lub w drugiej instancji do niezależnej instytucji, którą może być organ wymiaru sprawiedliwości lub wyspecjalizowany organ równorzędny, zgodnie z przepisami obowiązującymi w państwach członkowskich.

Instytucję przedawnienia regulują także przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne w art. 65 ust. 7 – 11. Według tych przepisów kwot należności można dochodzić w terminie 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zaksięgowane. Bieg przedawnienia terminu, zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Bieg przedawnienia terminu, zostaje zawieszony z dniem: 1) wszczęcia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, 2) wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu: 1) prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, 2) doręczenia organowi celnemu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie przewożony przez "C" towar objęty został procedurą tranzytu zewnętrznego na podstawie zgłoszenia z dnia 28 września 2004 r. Towar ten powinien zostać przedstawiony do dnia 3 października 2004 r. w urzędzie celnym przeznaczenia, tj. w hiszpańskim urzędzie celnym. W związku z brakiem informacji o zakończeniu procedury tranzytu zewnętrznego wszczęte zostało postępowanie poszukiwawcze, w wyniku którego ustalono, że towary objęte tą procedurą i właściwe dokumenty nie zostały przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, wobec czego procedura nie została zakończona w wymaganym terminie. W konsekwencji organy celne uznały, że stosownie do art. 203 ust. 1 WKC powstał dług celny w przywozie w wyniku usunięcia spod dozoru celnego towarów podlegających należnościom przywozowym. "C" jako przewoźnik i spółka "S" jako główny zobowiązany zostali uznani, obok spółki "T", za dłużników ponoszących odpowiedzialność za ten dług.

W ocenie Sądu organy celny prawidłowo przyjęły, że dług celny powstał w dniu 4 października 2004 r., tj. w dniu następnym po dniu, w którym towary powinny być przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia (a nie w dniu 28 września 2004 r. jak stwierdził na rozprawie pełnomocnik spółki "S"). Uwzględniając trzyletni termin wynikający z art. 221 ust. 3 WKC przedawnienie długu nastąpiło, w oparciu o art.12 § 4 Ordynacji podatkowej, w dniu 4 października 2007 r. Do tej daty zatem organ celny powinien powiadomić skarżącego o kwocie należności. Tymczasem Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzję określająca kwotę należności wynikająca z długu celnego wydał w dniu [...], a doręczenie jej nastąpiło: "C" w dniu 31 marca 2008 r., a spółce "S" w dniu 29 marca 2008 r. Organ I instancji doręczenie tej decyzji potraktował za równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o kwocie należności. Powiadomienia dokonano więc w odniesieniu do obydwu skarżących po upływie terminu przedawnienia.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej przekroczenie 3 - letniego terminu wynikającego

z art. 221 ust. 3 nie nastąpiło, ponieważ należy uwzględnić okresy zawieszenia postępowania celnego, na podstawie art. 87 ust. 1 Prawa celnego, w związku

z koniecznością wystosowania do hiszpańskiego urzędu przeznaczenia not TC 24 (mających na celu ustalenie organu właściwego za odzyskanie długu celnego). W odpowiedzi na skargę wniesioną przez "C", organ odwoławczy powołał się dodatkowo na przepisy Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Sądu stanowisko Dyrektora Izby Celnej nie znajduje potwierdzenia

w przepisach prawnych. Z art. 221 ust.3 WKC wynika, że tylko złożenie odwołania powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Nie budzi wątpliwości, że

w przedmiotowej sprawie nie chodzi o zawieszenie biegu terminu przedawnienia

w związku ze złożeniem odwołania. Wskazany przepis nie przewiduje możliwości zawieszenia biegu tego terminu z innych powodów, np. w związku z wysłaniem not informacyjnych i zawieszeniem postępowania w oparciu o art. 87 ust. 1 Prawa celnego. Takiej możliwości nie przewidują także przepisy Ordynacji podatkowej. Wprawdzie

w art. 206 Ordynacji mówi się o wstrzymaniu biegu terminów w związku z zawieszeniem postępowania, lecz dotyczy to wyłącznie terminów procesowych (przewidzianych w dziale IV Ordynacji), a nie terminów materialnoprawnych, a takim jest termin przedawnienia długu celnego. Poza wskazanymi, innych przepisów dla uzasadnienia swojego stanowiska organ odwoławczy nie powołał.

W sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 65 ust. 7 – 11 Prawa celnego.

W myśl bowiem art. 55 pkt 2 Prawa celnego organ celny nie księguje i nie pobiera kwoty należności przywozowych, jeżeli upłynął termin na powiadomienie dłużnika o kwocie należności.

Okoliczność, że w rozpatrywanej sprawie kwota należności wynosi [...] nie ma znaczenia. Organ w ogóle nie powinien w przedmiotowej sprawie prowadzić postępowania celnego i traktować skarżących jako dłużników.

Mając powyższe uwadze na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia

30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

D. Dudra L. Kleczkowski U. Wiśniewska