Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 334/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie WSA Tadeusz Piskozub (spr.) Asesor Renata Kantecka Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł ( sto zł ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 lipca 2005 roku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. R., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 21 lutego 2005 roku, w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 rok.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt podatkowych, wynika co następuje:

Wójt Gminy, jako organ podatkowy pierwszej instancji, decyzją z dnia 21 lutego 2005 roku, adresowaną do J. R. i W. R., jako współwłaścicieli gruntu o powierzchni 2.237 m2, dokonał wymiaru podatku od nieruchomości za 2005 rok w kwocie 357,90 zł. Wysokość podatku ustalono przyjmując za podstawę jego wymiaru powierzchnię gruntów pozostałych – 2.237 m2 oraz stosując stawkę podatkową, wysokości 0,16 zł, za metr kwadratowy, określoną w Uchwale Nr "[...]" Rady Gminy z dnia 2 grudnia 2004r. w sprawie podatku od nieruchomości.

Od powyższej decyzji J. R. złożyła odwołanie, wnioskując o jej uchylenie.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych wykazała, że jest współwłaścicielką działki rolnej na terenie obrębu S. o powierzchni 0,2237 ha, bez żadnej zabudowy. Stwierdziła, iż informacja oparta została na aktualnym wypisie z ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w O. gdzie powierzchnia ta opisana jest jako grunty orne R klasa V – 0,1492 ha i R klasa VI – 0,0745 ha. J. R. twierdzi, że art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wyłącza takie grunty z podatku od nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, w uzasadnieniu swojej decyzji, powołało przepisy prawa, a mianowicie:

1. art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002r., Nr 9, poz. 84 ze zm.) podnosząc, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane, m. in. grunty,

2. art. 3 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, zalicza do podatników podatku od nieruchomości m. in. osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych,

3. art. 3 ust. 4 powołanej ustawy stanowi, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach,

4. art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000r., Nr 100, poz. 1086 ze zm.) stwierdza, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów.

Organ odwoławczy podniósł, że z zawiadomienia o zmianie z dnia 21 kwietnia 2004r. wynika, iż stanowiąca współwłasność po l/2 udziałów J. R. i W. R., działka o numerze 127/4 i powierzchni 0,2237 ha, sklasyfikowana jest pod symbolami Bp/R. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny stwierdzić należy, iż organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo ustalił zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2005 rok, z zastosowaniem prawidłowej stawki wynikającej z Uchwały Nr "[...]" Rady Gminy z dnia 2 grudnia 2004r. w sprawie podatku od nieruchomości.

Kolegium odnosząc się do zawartych w odwołaniu argumentów J. R. stwierdziło, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów. Organ odwoławczy wskazał, iż konieczność ustalania charakteru gruntu na potrzeby opodatkowania na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów, wskazuje bezpośrednio art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w którym wymienia się tę ewidencję jako dokument rozstrzygający o klasyfikowaniu gruntów, dodając, że dane zawarte w ewidencji mają charakter dokumentu urzędowego, o którym mowa w art.194 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. W związku z tym organ podatkowy, pierwszej instancji, nie miał podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że stosownie do § 68 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) użytki rolne dzielą się na: grunty orne oznaczone symbolem – R, sady – S, łąki trwałe – Ł, pastwiska trwałe – Ps, grunty rolne zabudowane, oznaczone symbolem złożonym z litery B oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu na którym wzniesione zostały budynki, np. B-R, B-Ł, B-Ps.

Wszystkie wymienione wyżej grunty są użytkami rolnymi i w związku z tym podlegają one opodatkowaniu podatkiem rolnym. Wyliczenie wyżej przedstawione ma charakter zamknięty w tym sensie, że za użytki rolne można uznać grunty tam wymienione. Żaden inny grunt nie jest użytkiem rolnym, nawet wówczas, gdy posiada klasyfikację gleboznawczą gruntu. W związku z tym grunty oznaczone np. Bz/R III, nie mogą być uznane za użytek rolny, przede wszystkim dlatego, że nie są wymienione w powołanym § 68 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów. Grunty nie będące użytkami rolnymi są objęte podatkiem od nieruchomości (zob. L. Etel Podatek od nieruchomości, rolny, leśny Komentarz; Wydawnictwo C.H. Beck 2003).

Organ odwoławczy podniósł, iż podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję (starosta), gdyż ewentualna zmiana klasyfikacji tych gruntów w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić wyłącznie z inicjatywy podatnika i przesądzić o konieczności objęcia przedmiotowych gruntów podatkiem rolnym.

J. R., pismem z dnia 25 lipca 2005 roku zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr "[...]" z dnia 7 lipca 2005 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła, naruszenie prawa - art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.). Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że jest współwłaścicielką działki nr 127/4 o powierzchni 0,2237 ha, położonej na terenie obrębu S., która jest opisana w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w O. w dziale "Opis użytku", jako grunt orny.

Skarżąca stwierdziła, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) wyłącza z opodatkowania od nieruchomości grunty rolne, dlatego odwołała się od decyzji Wójta, w której został naliczony podatek od nieruchomości.

Podniosła, że jest w posiadaniu wypisu z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w O. z dnia 15 grudnia 2004 roku, gdzie w rubryce "Opis użytku" napisano "Grunty orne" i dołączyła do skargi kserokopię wypisu z rejestru gruntów z dnia 15 grudnia 2004 roku.

Skarżąca powołując § 68 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) podniosła, że użytki rolne (określenie użyte w art.2 ust. 2 ustawy o podatkach lokalnych) dzielą się m. in. na grunty rolne (określenie użyte w wypisie jej działki z rejestru gruntów czyli z ewidencji gruntów).

W ocenie podatniczki Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się z tym faktem i za podstawę sklasyfikowania jej działki uznaje jakiś inny dokument o nazwie "zawiadomienie o zmianie z dnia 21 kwietnia 2004r." – w sytuacji gdy wypis z rejestru gruntów jej działki, nosi datę 15.12.2004r. – jako ważniejszy od stanu faktycznego, wynikającego z ewidencji gruntów. W związku z powyższym wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr "[...]" utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy o naliczeniu podatku od gruntu rolnego jak od nieruchomości, jako niezgodnej z prawem i naruszającej prawo tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.).

Zdaniem skarżącej, sugerowanie jej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, by wystąpiła do Starosty o zmianę w zapisie ewidencji gruntów jej działki na grunty rolne, w sytuacji gdy jest ona tak właśnie opisana, ma w jej ocenie znamiona mataczenia.

Ponadto podniosła, że zostały naruszone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszelkie terminy, załatwienia jej odwołania od decyzji Wójta Gminy. Podatniczka stwierdziła, że nie otrzymała powiadomienia o przedłużeniu terminu rozpatrzenia odwołania. Skarżąca zarzuciła, że nie poinformowano jej o możliwości zapoznania się z dokumentami na podstawie której Kolegium oparło swoją decyzję. Zarzuciła ponadto, iż współwłaściciel działki, W. R. nie otrzymał decyzji o naliczeniu podatku od nieruchomości za 2005 rok, lecz otrzymał w miesiącu czerwcu z gminy G. upomnienie o zapłacie podatku od nieruchomości, z zagrożeniem wszczęcia wobec niego postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżąca pismem, bez daty, które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 14 listopada 2005 roku, wypowiedziała się w sprawie odpowiedzi na skargę organu II instancji, której zarzuciła kolejny raz naruszenie prawa strony i przepisów dotyczących terminu załatwienia spraw, w postępowaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpatrując sprawę, zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona lecz nie w zakresie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Sądy Administracyjne zostały powołane do kontroli działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, pod względem ich zgodności z prawem. W przypadku, kiedy Sąd stwierdzi, że decyzja odpowiada prawu to skargę oddala, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa. Jeżeli decyzja narusza prawo, Sąd skargę uwzględnia, a zaskarżoną decyzję uchyla, na podstawie art.145 ppsa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdził że decyzja narusza prawo, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

W ocenie Sądu, decyzja narusza art.3 ust.1 i ust.4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.). Przepisy te, stanowią między innymi, że: po pierwsze – obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży m. in. na osobach fizycznych, które są właścicielami nieruchomości, po drugie – jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność albo współposiadanie, obowiązek podatkowy od tej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach, a po trzecie – jeżeli nieruchomość jest współwłasnością albo jest we współposiadaniu dwóch lub więcej osób prawnych albo osób fizycznych, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania (art.3 ust.4).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z nieruchomością stanowiącą współwłasność małżonków J. i W. R. Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe wynika, że małżonkowie nabyli w 2004r. przedmiotową nieruchomość gruntową o pow. 0,2237 ha, w miejscowości S., gmina G.

Z treści przytoczonych przepisów art.3 ust.1 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że w rozpoznawanej sprawie rozważenia wymagało to, czy decyzja określająca obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości znajdującej się w posiadaniu dwóch podmiotów, powinna uwzględniać regulację wynikającą z art.3 ust.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w myśl którego, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to stanowi to odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach albo współposiadaczach.

Wątpliwość prawną dotyczącą ustalenia zakresu przedmiotowego regulacji zawartej w art.3 ust.4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, rozstrzyga teza orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.10.2000r, sygn. akt I SA/Gd 399/00, stwierdzająca, że: "Tak długo, jak istnieje współwłasność nieruchomości, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na jej współwłaścicielach, a zatem adresatami decyzji są wszyscy współwłaściciele, bez względu na to, czy i w jaki sposób wywiązują się z ciążących na nich obowiązków podatkowych". Skład orzekający w całości podziela pogląd wyrażony przez cyt. wyroku, stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie skierowano decyzję podatkową II instancji tylko do J. R., bez zawiadomienia jej męża, drugiego współwłaściciela, co jest niezgodne z treścią art.3 ust.4 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Stan faktyczny, w którym dwie różne części jednej nieruchomości pozostają w posiadaniu (samoistnym lub zależnym) dwóch różnych podmiotów, z których każdy posiada "swoją" część nieruchomości mieści się w zakresie objętym regulacją zawartą we wspomnianym przepisie art.3 ust.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Chodzi wyłącznie o sytuacje, gdy nieruchomość będąca przedmiotem opodatkowania stanowi bądź to współwłasność, bądź to współposiadanie podatników.

Ze względu na to, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje ani pojęcia "współwłasności", ani pojęcia "współposiadania", to poszukując znaczenia tych pojęć trzeba sięgnąć do księgi drugiej Kodeksu cywilnego, zawierającej zasadniczą część regulacji prawnej odnoszącej się zarówno do współwłasności, jak i do współposiadania.

W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie istniała współwłasność łączna małżonków w stosunku do nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W związku z tym, w ocenie Sądu, zastosowanie będzie miała w tej sprawie sytuacja przewidzianych w art.3 ust.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a mianowicie, że nieruchomość stanowiła odrębny przedmiot opodatkowania, a na organach podatkowych, ciążył obowiązek przesyłania pism i decyzji podatkowych, do każdego ze współwłaścicieli.

Z orzecznictwa wynika również, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym (o czym stanowi art.21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne). Jeżeli skarżący kwestionuje zawarte tam dane, to powinien najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w powołanym akcie prawnym, a następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych w oparciu o ewidencję gruntów i budynków (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 1994r., sygn. akt III SA 911/94, OSS 1994, nr 4-5, poz.164).

Skład orzekający, podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w powołanym wyroku, że ewidencja gruntów i budynków może stanowić dokument wyjściowy do ustalenia podstawy opodatkowania, ale wyłącznie w przypadku, gdy dane wynikające z ewidencji są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy (stanem faktycznym i prawnym). Zakwestionowanie tych danych musi się jednak odbyć w określony sposób, a nie przez zwykłe, niczym nieudokumentowane, stwierdzenie strony skarżącej (podatnika), że dane te są niezgodne z rzeczywistością.

Biorąc powyższe pod uwagę fakt, że skarżąca dysponuje wypisem z ewidencji gruntów z dnia 15 grudnia 2004 roku, zgodnie z którym przedmiotowa działka o powierzchni 0,2237 ha, jest gruntem rolnym, to zdaniem Sądu, na organach podatkowych ciążył obowiązek skonfrontowania zapisu zmian w tej ewidencji z dnia 21.04.2004r., na której oparto decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości.

Zarzuty skargi, że nie wyznaczono podatnikom terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału, o którym mowa w art.200 Ordynacji podatkowej, są w pełni uzasadnione.

W ocenie Sądu, przepis art.200 Ordynacji podatkowej, stanowi realizację ogólnej zasady postępowania, wyrażonej w art.123 Op, jako gwarancji procesowej czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Z akt sprawy wynika, że ani Wójt Gminy, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie powiadomiły stron o prawie z art.200 Op, zatem strona nie mogła wypowiedzieć się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego, tak w pierwszej, jak i w drugiej instancji postępowania podatkowego. Konsekwencją naruszenia praw strony, jest brak zupełności postępowania, wyrażony w art.122, art.192 oraz art.187 § 1 Ordynacji podatkowej, wobec nie podjęcia działań mających na celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także wobec uznania okoliczności faktycznej za udowodnioną, kiedy strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w kwestii zmiany kwalifikacji prawnej posiadanego gruntu o pow. 0,2237 ha.

W wyniku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji organ II instancji, przeprowadzając ponowne postępowanie z przestrzeganiem rygorów prawa i zachowaniem gwarancji procesowych stron na podstawie art.229 Ordynacji podatkowej rozważy możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania podatkowego, w zakresie usunięcia wątpliwości dotyczących charakteru gruntu, będącego w posiadaniu małżonków J. i W. R.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, kiedy zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania Sąd, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 ppsa Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, natomiast na podstawie art.200 w zw. z art.209 ppsa postanowił o kosztach sądowych.