Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 205/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 22 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1723/19 w sprawie ze skargi J. U. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury rolniczej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1723/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) lipca 2019 r., nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z dnia (...) września 2016 r. Oddział Regionalny KRUS w Warszawie naliczył J. U. (dalej: skarżący) nadpłatę części uzupełniającej emerytury rolniczej za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2016 r. w wysokości 26.899,46 zł i zażądał od niego spłaty zadłużenia w całości w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania decyzji. Przyczyną powstałej nadpłaty było wyłączenie małżonki skarżącego z ubezpieczenia społecznego rolników w związku z przyznaniem przez ZUS od dnia 1 kwietnia 2013 r. emerytury pracowniczej (decyzja ZUS z dnia (...).05.2013 r.).

Decyzją z dnia (...) lipca 2013 r. skarżący nabył prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 lipca 2013 r. Przyznane świadczenie było wypłacane w całości pomimo niezaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej, albowiem na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o emeryturę rolniczą jego żona w związku z prowadzoną działalnością rolniczą podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Jednocześnie decyzją z dnia (...) lipca 2016 r. skarżącemu została wstrzymana w całości wypłata części uzupełniającej emerytury rolniczej.

Od powyższych decyzji skarżący złożył odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r. oddalił odwołanie.

W dniu 7 listopada 2017 r. skarżący wystąpił z wnioskiem do Prezesa KRUS o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury rolniczej.

Decyzją z (...) czerwca 2018 r. organ odmówił umorzenia ww. kwoty.

Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS decyzją z(...)sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W następstwie rozpoznania skargi WSA wyrokiem z dnia 20 czerwca 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1723/18 uchylił zaskarżoną decyzję. Powodem takiego rozstrzygnięcia sądu było podpisanie zaskarżonej decyzji jak i decyzji, która ją poprzedzała przez tą samą osobę.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes KRUS decyzją z dnia (...) lipca 2019 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) marca 2018 r.

Organ stwierdził w szczególności, że chociaż obecna sytuacja finansowa strony jest dość trudna, to może ona zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej co spowodowałoby zwiększenie dochodów a tym samym umożliwiłoby spłatę zadłużenia.

WSA uznał, że skarga strony jest zasadna gdyż mankamenty postępowania wyjaśniającego i przyjętej przez organ argumentacji, nieprzekonujące o słuszności podjętego rozstrzygnięcia, zaważyły na rozstrzygnięciu sprawy. Należy tym samym stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2016 poz. 23) – dalej: k.p.a. w zw. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. 2019, poz. 299 ze zm. - dalej: u.u.s.r.) w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie Sądu I instancji w sprawie niniejszej organ nie wyjaśnił należycie jaka jest rzeczywista możliwość spłaty zadłużenia. Szczegółowe ustalenia w tym względzie są niezbędne do oceny realnej możliwości spłaty przez skarżącego zaległych składek i istnienia przesłanki umorzenia należności, czyli ważnego interesu zobowiązanego. Jeśli bowiem okaże się, że zapłata składek mogłaby spowodować niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego, to niewątpliwie taki ważny interes wystąpi. Zdaniem sądu nie wystarczy ustalenie iż skarżący zamieszkuje wspólnie z żoną w domu o wartości ok. 600 tys. zł. Nie wystarczy również ustalenie, że żona skarżącego ma ziemię rolną, która może zostać przekształcona na działki budowlane. Strony nie można bowiem zmuszać do tego aby pozbywała się dorobku swojego życia, a już z pewnością nie można sugerować aby wpływała na małżonka aby ten pozbywał się swojego majątku odrębnego. Strona ma wprawdzie majątek dość znacznej wartości (dom) jednak nie przynosi on żadnych dochodów. Poza tym organ nie wyjaśnił czy rzeczywiście nieruchomość rolna żony skarżącego mogłaby być przeznaczona pod zabudowę, albowiem skarżący podnosi, iż przynajmniej w części położona jest na terenie zalewowym. Nie można również wymagać od skarżącego, a także od jego żony aby nadal pracowali na jej nieruchomościach i aby uzyskiwali z takiej pracy dochody. Skarżący ma 72 lata, jego żona 67, a to że w przeszłości próbowali okresowo pracować wynikało z potrzeby, czy wręcz konieczności zabezpieczenia ich podstawowych potrzeb życiowych. Państwo nie jest bowiem w stanie zabezpieczyć swoim obywatelom będących w wieku emerytalnym przyzwoitego poziomu egzystencji ze względu na niewydolność całego systemu emerytalnego. Organ musi więc wyjaśnić raz jeszcze czy przy wydatkach jakie skarżący wykazuje jest możliwe funkcjonowanie jego oraz żony z dochodów uzyskiwanych od państwa, czy też konieczne jest mimo zaawansowanego wieku i chorób, czerpanie przez nich dochodów także z innych źródeł (z nieregularnej i wykonywanej w ograniczonym zakresie pracy w gospodarstwie).

W ocenie Sądu ewentualna konieczność wykonywania takiej pracy ( przez skarżącego i jego żonę) byłaby zawstydzająca dla państwa polskiego oraz instytucji, które państwo to reprezentują. W szczególności należy ustalić, czy spłata należności przez skarżącego w jego sytuacji życiowej, nie doprowadzi do sytuacji, że skarżący pozbawiony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny, będzie zmuszony do korzystania ze środków pomocy społecznej. Przy czym organ powinien mieć na uwadze, że chociaż co do zasady instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy, to jednak nie może być ona instytucją martwą.

Od przedmiotowego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Zaskarżanemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżanemu wyrokowi zarzucam naruszenie prawa materialnego, to jest:

1. przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. poprzez jego błędne zastosowanie. Przepis ten dotyczy umorzenia należności z tytułu składek, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zaskarżoną decyzją Organ odmówił umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, które uregulowano w przepisie art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r.;

2. przepisu art. 4la ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy sprawa dotyczyła umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, a nie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Jednocześnie, z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że naruszenia wskazane w pkt. I 1 i 2 stanowiły wynik omyłki pisarskiej i nie stanowią podstawy uchylenia wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 lipca 2020 r., wyrokowi temu zarzucono:

3. naruszenie prawa materialnego, to jest przepisu art. 41 a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., polegające na błędnej wykładni przesłanki możliwości płatniczych wnioskodawcy poprzez uznanie, że wielkość majątku dłużnika oraz majątku jego małżonki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie warunkuje możliwości płatniczych wnioskodawcy;

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżanemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. poprzez błędne przyjęcie, że organ rentowy nie poprzedził wydania decyzji prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym i nie wyjaśnił, jaka jest rzeczywista możliwość spłaty zadłużenia zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r.

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu wyjaśnienia, na jakiej podstawie Sąd I instancji uznał, że organ oceniając ważny interes zainteresowanego oraz jego możliwości płatnicze nie powinien brać pod uwagę jego majątku, w szczególności przyjmując wyjątkowy charakter instytucji umorzenia.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Niektóre zarzuty należało uznać za zasadne jednak te wskazane naruszenia przepisów prawa nie miały wpływu na wynik sprawy.

Wstępnie wskazać należy, że sprawa objęta zaskarżonym wyrokiem dotyczy odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Wynika to przede wszystkim z podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia, także z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym WSA przedstawiając dotychczasowe procedowanie w sprawie opisuje, m.in. wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego wskazując jego kwotę, która winna być objęta wnioskowaną ulgą. Wprawdzie w części uzasadnienia mowa jest o umorzeniu zaległych składek ze wskazaniem art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. jednak niewątpliwie, w ocenie NSA, Sąd I instancji procedował w przedmiocie oceny legalności decyzji wydanej w drugiej instancji przez Prezesa KRUS dotyczącej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, co m.in. potwierdza zawartość akt sprawy.

Przechodząc do oceny pierwszych dwóch zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia prawa materialnego, a mianowicie: art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. poprzez jego niezastosowanie, stwierdzić należy, że są one w okolicznościach sprawy trafnie postawione jednak ich naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy. Słusznie bowiem WSA wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję ze względu na niewyjaśnienie i nierozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Dodać do tego należy, że w zakresie powołanych przepisów występują tożsame przesłanki determinujące ulgę w postaci umorzenia należności. Zarówno bowiem w przypadku umorzenia należności z tytułu składek, jak i umorzenia nienależnie pobranych świadczeń przesłanką decydującą o przyznaniu ulgi jest ważny interes zainteresowanego. Tym samym sprawa była rozpoznana przy uwzględnieniu przesłanki ważnego interesu zainteresowanego i w tym istotnym dla sprawy zakresie Sądowi I instancji skutecznie zarzutu naruszenia prawa postawić nie można. Przypomnieć należy, że zgodnie art. 41a ust. 1 u.u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części (pkt 1); umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części (pkt 2).

Racją ma zatem skarżący kasacyjnie organ, że błędnie w sprawie Sąd I instancji zastosował art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy, a także iż błędnie w sprawie tej nie zastosował art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. Niemniej jednak powtórzyć jeszcze raz należy, że uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy, gdyż słusznie Sąd I instancji wyeliminował z obrotu prawnego wydaną w sprawie przez organ odwoławczy decyzję, mając na względzie tożsamość przesłanek determinujących przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności oraz uchybienia w postępowaniu w postaci niewyjaśnienia i nierozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Mniejszą wagę tych uchybień Sądu I instancji również zauważa sam kasator wskazując w ich zakresie w treści skargi kasacyjnej na omyłkę pisarską.

W następnym zarzucie skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący kasacyjnie organ podnosi, że doszło do naruszenia art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. polegające na błędnej wykładni przesłanki możliwości płatniczych wnioskodawcy poprzez uznanie, że wielkość majątku dłużnika oraz majątku małżonki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie warunkuje możliwości płatniczych wnioskodawcy.

NSA w składzie rozpoznającym sprawę przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych sprawy zarzut ten także podziela, jednak nie ma to również wpływu na wynik sprawy, ze względu na wyżej, a także niżej wskazane przy ocenie zarzutu procesowego dotyczącego możliwości spłaty zadłużenia argumenty.

Odnosząc się do tego zarzutu trzeba mieć na względzie charakter należności Zakładu. Jest to nienależnie pobrane świadczenie emerytalne Z tego nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego korzystał skarżący, jak i z pewnością jego małżonka, z którą zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wskazać też trzeba, że w myśl art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Podkreślenia wymaga wynikający z tego przepisu obowiązek małżonków - według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Zatem obowiązkiem małżonków jest dbanie o potrzeby rodziny z uwzględnieniem ich majątków, w tym majątków odrębnych (osobistych). Mieści się w tym dostarczanie środków finansowych przy wykorzystaniu majątków małżonków, także majątków odrębnych każdego z małżonków.

Mając powyższe na względzie trudno zaakceptować pogląd Sądu I instancji, iż organ procedujący w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego nie może rozważać w ramach przesłanki możliwości płatniczych wnioskodawcy sytuacji majątkowej małżonków prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, z uwzględnieniem możliwości wynikających z posiadanego przez małżonka zobowiązanego majątku odrębnego. Podkreślić w tym miejscu należy, że w ramach tego postępowania organ zobowiązany jest do wyważenia możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego (art. 41a ust. 1 u.u.s.r.).

Za nieusprawiedliwiony, w ocenie NSA, należy uznać zarzut procesowy dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o u.s.r. poprzez błędne przyjęcie, że organ rentowy nie poprzedził wydania decyzji prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym i nie wyjaśnił jaka jest rzeczywiście możliwość spłaty zadłużenia zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r.

Zasadnie bowiem Sąd I instancji dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji zauważył, że organ ma obowiązek uwzględnić – z jednej strony możliwości płatnicze zobowiązanego, a z drugiej – stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego. Poddając kontroli zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że narusza ona przepisy art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., gdyż nie została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym.

Z okoliczności podanych przez skarżącego wynika, że znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, zatem organ rentowy powinien rozważyć, czy spłata przedmiotowego zadłużenia bądź jego egzekucja z majątku zobowiązanego nie spowoduje niemożności zaspokojenia przez niego podstawowych potrzeb życiowych.

Słusznie Sąd I instancji zauważył, że w orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, który Sąd ten podzielił, że sytuacja, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa (korzystanie z pomocy społecznej) nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem publicznym.

W ocenie NSA, zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że organ nie wyjaśnił należycie jaka jest rzeczywista możliwość spłaty zadłużenia. Szczegółowe ustalenia w tym względzie są niezbędne do oceny realnej możliwości spłaty przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia i istnienia przesłanki umorzenia należności, czyli ważnego interesu zobowiązanego. Jeśli bowiem okaże się, że zapłata długu mogłaby spowodować niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego, to niewątpliwie taki ważny interes wystąpi.

Na podkreślenie zasługuje to, że organ w przeprowadzonym postępowaniu odzwierciedlonym w decyzjach nie wyważył z jednej strony możliwości płatniczych zobowiązanego, a z drugiej – stanu finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego, który to obowiązek organu wynika wprost z przepisu stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia nienależnie pobieranych świadczeń. Brak jest też jednoznacznego porównania dochodów i wydatków gospodarstwa domowego zobowiązanego i jego małżonki poprzez ich zsumowane zestawienie i wyciągnięcie wniosków, z uwzględnieniem przesłanki zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego. Jest to niezbędne dla realizacji celu w postaci wszechstronnego wyjaśnienia sprawy z uwzględnianiem przesłanek ustawowych umorzenia należności Zakładu oraz wywiedzionych z tych przepisów w drodze wykładni tez wynikających z orzecznictwa. Podczas ustalania czy w sprawie zachodzi ważny interes zobowiązanego w ramach obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy należy uwzględnić wszystkie okoliczności, w tym możliwości finansowe i majątkowe zobowiązanego, co wcześniej zostało już wyjaśnione.

Ten pełny obraz sytuacji zobowiązanego z tytułu nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego, jest niezbędny do jednoznacznego stwierdzenia, czy w sprawie zachodzi przesłanka do umorzenia z art. 41a ust. 1 ustawy o u.s.r. (ważny interes zainteresowanego). W przypadku gdyby ta przesłanka zaistniała organ może przyznać ulgę w postaci umorzenia, ale może też odmówić jej przyznania. Wtedy wydana decyzja będzie decyzją uznaniową. W sytuacji zaś, gdy dojdzie do ustalenia, że przesłanka warunkująca ulgę w sprawie nie zachodzi mamy do czynienia z decyzją związaną. W sprawie winno zatem nastąpić jednoznaczne ustalenie w przedmiocie istnienia lub braku przesłanki ważnego interesu zainteresowanego.

Jeszcze raz za Sądem I instancji stwierdzić należy, że w odniesieniu do decyzji o charakterze uznaniowym, szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska, które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym. Uzasadnienie takiej decyzji, powinno zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej zobowiązanego, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanego, w tym przede wszystkim na jego zdolność do utrzymania. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości.

Wobec powyższego omówiony zarzut procesowy należało uznać za nieusprawiedliwiony.

W drugim zarzucie procesowym skarżący kasacyjnie organ wskazał na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu wyjaśnienia, na jakiej podstawie Sąd I instancji uznał, że organ oceniając ważny interes zainteresowanego oraz możliwości płatnicze nie powinien brać pod uwagę jego majątku, w szczególności przyjmując wyjątkowy charakter instytucji umorzenia.

W zakresie tego ostatniego zarzutu skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że zgodnie z treścią powołanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. W tej mierze - co wymaga szczególnego podkreślenia w kontekście powyżej już przedstawionych uwag - zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13, wyrok NSA z 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 690/17, a także wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020, sygn.. akt I GSK 1625/19 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl,).

Tym samym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.