Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 362/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę, 2) przyznaje adwokatowi W. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym 52,80 zł (słownie; pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. nr[...] Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr[...], którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne.

Zobowiązany W. S. pismem z 1 kwietnia 2004r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w Z. skargę na czynności egzekucyjne, prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. W skardze zobowiązany zarzucił, brak podstawy prawnej i faktycznej do: wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu renty rodzinnej, wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do Urzędu Skarbowego w S. oraz zajęcia przez organ egzekucyjny prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężna z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z dnia [...] maja 2004r., na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako "k.p.a."), w związku z art. 17 § 1, art. 18 i art. 54 § 1, § 3-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 962, w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako "u.p.e.a."), oddalił skargę W. S. na czynności egzekucyjne z uwagi na uchybienie określonemu w art. 54 § 4 u.p.e.a. 14-dniowemu terminowi do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Organ w uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, iż strona miała możliwość uwolnienia się od negatywnych skutków upływu terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia przez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjne. Zgodnie z treścią powołanego przepisu w przypadku skarżącego termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne biegł od dnia doręczenia mu zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Skarżącemu zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego doręczono w drodze doręczenia zastępczego - art. 44 k.p.a. w dniu 8 lipca 2003 r. Organ wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że skutek doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wystąpił zgodnie z treścią art. 44 k.p.a. w dniu 8 lipca 2003 r. i nie ma tutaj żadnego znaczenia fakt, że skarżący zawiadomienie to osobiście odebrał dopiero w dniu 31 marca 2004 r.

Skarżący pismem z dnia 10 maja 2004r. wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] maja 2004r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Wyjaśnił, iż dopiero w dniu 31 marca 2004r. potwierdził osobisty odbiór zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu nadpłaty podatku dochodowego za 2002r., jednak nie został pouczony przez organ egzekucyjny o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Z tego względu skarżący twierdził, że do uchybienia przez niego terminowi do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne nie doszło z jego winy.

Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z [...] czerwca 2006r. wydanym na podstawie art. 123, art.. 58 i art. 59 K.p.a. z związku z art. 18 i art. 54 § 4 u.p.e.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na dokonane w stosunku do skarżącego zajęcie prawa majątkowego w postaci nadpłaty podatku dochodowego. Organ w uzasadnieniu postanowienia podniósł, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedotrzymaniu terminu. Wyjaśnił ponadto, że strona nie wykazała żadnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających wniesienie skargi w przepisanym terminie to jest do dnia 22 lipca 2003r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził ponadto, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 58 § 2 K.p.a., która dotyczy jednoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu i dopełnienia czynności, dla której określony był termin. Skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną w dniu 1 kwietnia 2004 r., a wniosek o przywrócenie terminu dopiero w dniu 10 maja 2004 r. wraz z zażaleniem na postanowienie z dnia [...] maja 2004r. oddalające skargę na czynność organu egzekucyjnego. Organ stwierdził, iż zgodnie z informacją znajdującą się na kopercie w której wysłane zostało zawiadomienie z dnia 26 czerwca 2003r. zawarta była prawidłowa adnotacja, że przesyłka była awizowana w dniu 1 lipca 2003r. oraz, że korespondencji nie podjęto w terminie, a co za tym idzie na podstawie art. 44 k.p.a. przyjęto domniemanie doręczenia pisma w dniu 8 lipca 2003r., zatem termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne upłynął w dniu 22 lipca 2003r. W odniesieniu do zarzutu braku pouczenia o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka prawnego, organ stwierdził, iż jest on nieuzasadniony, ponieważ z akt sprawy nie wynika aby strona o takie pouczenie występowała. Tym samym uzyskanie takiego pouczenia nie miałoby wpływu na treść rozstrzygnięcia z uwagi na nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi.

W zażaleniu z dnia 30 czerwca 2004 r. skierowanym do Ministra Finansów strona podtrzymała argumenty prezentowane w toku całego postępowania. Skarżący podnosił, że zgodnie z art. 9 k.p.a. pracownik doręczający mu osobiście zawiadomienie o zajęciu nadpłaty podatku z godnie z treścią art. 9 k.p.a. miał obowiązek pouczyć go o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Skarżący podnosił, że w rzeczywistości zawiadomienie o zajęciu odebrał w dniu 31 marca 2004 r. i od tej daty należało liczyć termin do wniesienia skargi.

Minister Finansów wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] czerwca 2006 r. Minister stwierdził w uzasadnieniu postanowienia iż brak było podstaw do uznania argumentów strony skarżącej za słuszne, gdyż z faktu umieszczenia przez pracownika poczty na potwierdzeniu odbioru zawiadomienia o zajęciu nadpłaty przysługującej skarżącemu w podatku dochodowym, adnotacji "Awizowano. Adresata nie zastano" i zwrotu zawiadomienia do nadawcy z uwagi na niepodjęcie w terminie, mimo awizowania przesyłki należało wnosić , że zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Minister Finansów wyjaśnił, iż domniemanie prawne doręczenia pisma adresatowi, zastosowane w przedmiotowej sprawie może być obalone, gdy strona udowodni, że pismo nie zostało doręczone z przyczyn od niej niezależnych. Stwierdził ponadto, iż strona nie dotrzymała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż z akt sprawy wynika, iż przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 31 marca 2004r. tj. w dniu, w którym strona dowiedziała się o dokonaniu zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu nadpłaty podatku dochodowego za 2002 r. w wyniku doręczenia jej przez pracownika urzędu skarbowego przesyłki zwróconej uprzednio przez urząd pocztowy. Zdaniem Ministra Finansów termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie upływał w dniu 7 kwietnia 2004r., natomiast wniosek w tym zakresie został złożony osobiście przez stronę w Urzędzie Skarbowym w S. w dniu 10 maja 2004r. zatem po upływie 7 dniowego terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a.. Minister stwierdził także, iż organ egzekucyjny nie miał obowiązku poinformowania skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o stwierdzenie nieważności wymienionego na wstępie postanowienia Ministra Finansów. W uzasadnieniu skargi W. S. wskazał, że w jego sprawie doszło do przekroczenia uprawnień i nie dopełnienia obowiązków przez Gminę S. oraz Ośrodek Pomocy Społecznej w S.. Strona skarżąca zarzuciła, iż Gmina S. pominęła przy dokonaniu sprzedaży budynku mieszkalnego prawo pierwszeństwa nabycia najmowanego przez skarżącego mieszkania, a Ośrodek Pomocy Społecznej w S. nie przeciwdziałał pozbawieniu skarżącego prawa do najmowanego mieszkania. Zarzucił ponadto, Sądowi Rodzinnemu w S. działania na szkodę jego rodziny, a także Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w S. - wydanie decyzji o zwrocie rzekomo pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz tytułu wykonawczego i skierowanie go do Urzędu Skarbowego w S., w wyniku czego doszło do zajęcia nadpłaty podatku. Skarżący wystąpił o przeprowadzenie dowodu z dokumentów potwierdzających ww. okoliczności z uwzględnieniem zawiadomienia Prokuratury Rejonowej w S. z dnia 24 listopada 2005r. i innych dokumentów, które są przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W..

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Rozszerzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu podniósł także, że argumenty dotyczące czynności Gminy S., Ośrodka Pomocy Społecznej w S., Sądu Rejonowego w S. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. wykraczają poza granice rozpoznawanej sprawy i nie mogą być przedmiotem postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie przez Ministra Finansów. W ocenie Ministra Finansów w sprawie nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, a zatem nie zaistniały przyczyny uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia określone a art. 156 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Skarżący w skardze zaskarżonemu postanowieniu oraz postanowieniu organu pierwszej instancji zarzucił wadę nieważności, jednakże nie zawarł w skardze uzasadnienia prawnego tego zarzutu. Zarzut nieważności skarżący uzasadniał działaniem: Gminy S. ,Ośrodka Pomocy Społecznej w S., Sądu Rejonowego w S. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd rozpoznając skargę wniesioną niniejszej sprawie niebędąc na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.) związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną skontrolował zaskarżone postanowienie zgodnie z kompetencją wyrażoną w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pod kątem jego zgodności z prawem.

W rozpoznanej sprawie organy odmówiły skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne z powodu złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie terminu do złożenia takiego wniosku, który określony jest w art. 58 § 2 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. w sprawach nieuregulowanych w u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje instytucji przywrócenia terminu, a zatem do przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. należy stosować przepisy art. 58 § 1 - 3 k.p.a.

W rozpoznanej sprawie skarżący wnosił o przywrócenie terminu do złożenia skargi na zajęcie przez organ egzekucyjny przysługującej mu wierzytelności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych uzasadniając swój wniosek tym, że doręczenia zawiadomienia o zajęciu organ dokonał w trybie art. 44 k.p.a. - doręczenie zastępcze. Skarżący podnosił, że nie zapoznał się z zawiadomieniem o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej - awizo, ponieważ zawiadomienia tego w ogóle nie było we wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. miejscach przeznaczonym do pozostawiania tego rodzaju zawiadomień.

Sąd zważył, że doręczenie skarżącemu zawiadomienia o zajęciu jego wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w świetle treści przepisów art. 44 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 i 4 k.p.a. należało uznać za skuteczne, gdyż w aktach sprawy znajdują się kserokopie koperty w której zawiadomienie to organ doręczał skarżącemu. Na kopercie tej znajduje się adnotacja o dokonaniu awiza z powodu nieobecności skarżącego w domu oraz adnotacja o zwrocie przesyłki do organu egzekucyjnego z powodu jej niepodjęcia pomimo awizowania. Poczta dokonała awizowania przesyłki w dniu 1 lipca 2003 r. i od upływu siedmiodniowego terminu od awizowania liczyć należało określony w art. 54 § 4 u.p.e.a. 14-dniowy termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Doręczenie pisma w trybie art. 44 K.p.a. może dotyczyć wszelkich pism wydawanych w toku postępowania przez organ prowadzący postępowanie. Jednym ze skutków doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym jest rozpoczęcie biegu terminów przewidzianych w przepisach postępowania związanych z doręczeniem pism, w tym również terminów do wniesienia środków zaskarżenia w trybie zwyczajnym i nadzwyczajnym postępowania. Skutki tego rodzaju doręczenia mogą być obalone przeciwdowodem potwierdzającym, że adresat pisma nie miał obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią pisma doręczonego w trybie art. 44 K.p.a. W rozpoznanej sprawie skarżący przeciwdowodu tego nie przeprowadził a zatem należało stwierdzić, że dokonane w stosunku do niego doręczenie zawiadomienia o zajęciu nadpłaty było skuteczne. Skarżący mógł w oparciu o zgłaszany w postępowaniu brak awiza wnosić o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjną w terminie określonym w art. 58 § 2 k.p.a. tj. w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Skoro jak twierdził skarżący przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia skargi był brak wiedzy o dokonanym przez organ zajęciu to przyczyna ta ustała w dniu 31 marca 2004 r. kiedy to skarżącemu zawiadomienie doręczono osobiście w siedzibie organu. Z tego względu należało stwierdzić, że przewidziany w art. 58 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu zaczął biec od tej daty. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne z uchybieniem tego terminu, gdyż wniosek ten zawarł w zażaleniu z dnia 10 maja 2004 r. Z tego względu należało stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie organy prawidłowo oceniły wniosek skarżącego jako złożony po upływie terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a. jest niedopuszczalne. Z tych wszystkich względów należało uznać, że organy w rozpoznanej sprawie prawidłowo postąpiły odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu na podstawie wniosku wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a.

W toku postępowania przed organami skarżący niezasadnie twierdził, że organ egzekucyjny naruszył przepis art. 9 k.p.a. przez to, że wydając mu zawiadomienie o zajęciu wierzytelności w dniu 31 marca 2004 r. nie pouczył go o sposobie postępowania w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W ocenie Sądu z przepisu tego nie można wywodzić istnienia po stronie organu obowiązku informowania z urzędu strony postępowania o wszystkich środkach prawnych przysługujących jej w postępowaniu. Określony w art. 9 k.p.a. obowiązek doznaje uszczegółowienia w przepisach zobowiązujących organ do informowania z urzędu strony o środkach zaskarżania rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania. W zakresie pozostałych środków prawnych przysługujących stronie można uznać istnienie obowiązku informowania strony o tych środkach ale na wniosek, gdyż w przeciwnym razie organ obowiązany byłby świadczyć w toku postępowania na rzecz strony nieograniczoną pomoc prawną. Przepis art. 9 k.p.a. mówi o niezbędnych wyjaśnieniach, których organ ma obowiązek udzielać stronie postępowania. W ocenie Sądu zakres niezbędnych wyjaśnień określają szczegółowe przepisy postępowania i zaliczać się do nich będą wskazanie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przesłanek prawnych podjętego rozstrzygnięcia oraz środków zaskarżenia. Obowiązku pouczenia o trybie składania wniosku o przywrócenie terminu nie można uznać za niezbędny, jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż organ w takie sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienie to jest niezbędnym wyjaśnieniem o którym mowa w art. 9 k.p.a. (por. wyroki NSA: z dnia 26 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2028/97 Lex 48735, z dnia 22 października 2002 r., sygn. akt II SA 1327/02 Lex 126767).

Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodów z dokumentów sporządzonych przez Gminę S., Ośrodek Pomocy Społecznej w S., Sąd Rejonowy w S. i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S., gdyż dokumenty te nie miały żadnego związku z oceną zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia Ministra Finansów w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów może zostać przeprowadzone przez Sąd w zakresie istotnych wątpliwości związanych z rozstrzygnięciem sprawy. Tego rodzaju wątpliwości nie zachodziły odnoście okoliczności faktycznych, których miało dotyczyć wnioskowane przez skarżącego postępowanie dowodowe Sądu tj. w zakresie:

- sprzedaży przez Gminę S. budynku mieszkalnego przy ulicy S. w S.

- nabycia przez skarżącego zajmowanego przez niego lokalu komunalnego

- okoliczności związanych z udzieleniem skarżącemu pomocy społecznej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S.

- pozbawienia skarżącego władzy rodzicielskiej nad dzieckiem

- orzeczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz wystawienia przez zakład tytułu wykonawczego obejmującego te należności. Wymienione okoliczności faktyczne nie miały żadnego wpływu na orzeczenie w przedmiocie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszały prawa. Z tego względu bezzasadny był również zawarty w skardze wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia.

Skarżący w skardze błędnie wskazywał, że zaskarżone do Sądu postanowienie utrzymywało w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] maja 2004 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Na podstawie § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, 1348 ze zm.) Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego, który został ustanowiony na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a.