Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 132/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono nieważność decyzji II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 229
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. I., G. S., B. K., D. K., K. K., K. K., L. K., R. K. i Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 252/14 w sprawie ze skargi B. I., G. S., B. K., D. K., K. K., K. K., L. K., R. K. i Z. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz B. I., G. S., B. K., D. K., K. K., K. K., L. K., R. K. i Z. K. solidarnie kwotę 620 (sześćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 252/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. I., G. S., B. K., D. K., K. K., K. K., L. K., R. K. i Z. K., na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oddalił skargę.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy;

Decyzją z dnia [...] marca 1984 r. nr [...], Prezydent Miasta Gdańska wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości, położonej w Gdańsku – [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...]m² i nr [...] o pow. [...]m², z całej nieruchomości o pow. [...]m², zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], stanowiącej własność E. K. i nieznanych spadkobierców. Wywłaszczenie nastąpiło pod budowę osiedla mieszkaniowego - [...].

Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2006 r. R. K., w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców wywłaszczonego E. K., wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w Gdańsku, obejmującej działki nr [...] i nr [...].

Rozpoznając powyższy wniosek, Prezydent Miasta Gdyni decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], wykonując zadania starosty z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w Gdańsku przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], stanowiącej część wywłaszczonej działki nr [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił następstwo prawne wnioskodawczyni wskazując, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku z dnia 31 lipca 2007 r., sygn. akt XII Ns 1396/07, spadek po E. K. nabyli: S. K., R. K. i B. K., a spadek po S. K. nabyli R. K., D. K., K. K. i Z. K. Natomiast na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku, z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt XII Ns 1129/09, spadek po R. K. nabyli L. K., K. K. i J. K.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w sprawie zaszła negatywna przesłanka do zwrotu nieruchomości, wynikająca z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518, dalej jako u.g.n.), albowiem działka nr [...] została oddana w dniu 30 marca 1984 r. w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w Gdańsku. Organ ustalił na podstawie wykazu zmian gruntowych oraz mapy z naniesionymi granicami wywłaszczonej części działki nr [...], że w jej skład wchodzi obecnie część działki nr [...]. Dla działki nr [...], Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku, III Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. Właścicielem przedmiotowej działki, wpisanym w Dziale II wskazanej księgi jest Gmina Miasta Gdańska, a użytkownikiem wieczystym Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" z siedzibą w Gdańsku.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła R. K., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik K. K., J. K., L. K., B. K., D. K., K. K. i Z. K. Strony odwołujące się zarzuciły, że organ pierwszej instancji nie zbadał czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] marca 2014 r., po uzupełnieniu materiału dowodowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Dokonując analizy ustalonych prze organ I instancji okoliczności faktycznych, w świetle dyspozycji przepisów art. 137 i art. 229 u.g.n. Wojewoda wskazał, że aktem notarialnym z dnia 30 marca 1984 r., Repertorium A nr [...] Skarb Państwa oddał Spółdzielni Mieszkaniowej Budowy Osiedla [...] z siedzibą w Gdańsku - [...] w użytkowanie wieczyste m. in. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...]m2. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 9 maja 1984 r. (akta księgi wieczystej Nr [...]). W ocenie Wojewody wobec spełnienia przesłanek z art. 229 u.g.n., organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej części wywłaszczonej nieruchomości, z uwagi na fakt zaistnienia negatywnej przesłanki do jej zwrotu, wynikającej wprost z przepisu prawa. Organ odwoławczy wskazał, że wobec spełnienia przesłanek wynikających z art.229 u.g.n., zarzut odwołujących się, a dotyczący niezbadania przez organ pierwszej instancji, czy część działki nr [...] została wykorzystana na cel wywłaszczenia jest bezzasadny. Wojewoda wyjaśnił, że jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n. i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi czy jego następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 u.g.n. Organ wskazał, że badaniu w toku postępowania o zwrot nieruchomości, nie podlega również kwestia przyczyn oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste podmiotowi trzeciemu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący zarzucili naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a w szczególności z jakich przyczyn nie doszło do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, ustanowionego aktem notarialnym z dnia 30 marca 1984 r., w sytuacji, gdy użytkownik wieczysty nie wykonał w terminie nałożonych na niego obowiązków, co mogło mieć wpływ na niewłaściwe zastosowanie art. 229 u.g.n. W skardze zarzucono również niewyjaśnienie czy umowa oddania terenu w użytkowanie wieczyste, odnosi się także do działki nr [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Skarżący zarzucili nadto dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, który był niekompletny i nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji o przekonywującej treści. W skardze wskazano również na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 136 ust. 1 - 3 w związku z art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n., poprzez niezbadanie przez organ, czy wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Zakwestionowano również zastosowanie w sprawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy organy nie ustaliły, czy użytkowanie wieczyste ustanowione na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Budowy Osiedla [...] w Gdańsku, odnosiło się do całej nieruchomości, położonej w Gdańsku przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...].

Formułując powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że w po wydaniu decyzji w drugiej instancji R. K. poinformowała organ, że w dniu 21 lutego 2013 r. zmarł J. K., a spadek po nim dziedziczą G. S., B. I., L. K. i K. K.

W piśmie procesowym z dnia 13 czerwca 2014 r. ustanowiony po stronie skarżącej pełnomocnik procesowy, wskazał na nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] grudnia 2012 r., z racji skierowania ich do osoby zmarłego w dniu 21 lutego 2013 r. J. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Skarżąca R. K., spadkobierczyni wywłaszczonego, działająca również w imieniu pozostałych spadkobierców, wystąpiła o zwrot wskazanych nieruchomości stanowiących obecnie własność Gminy Miasta Gdańska, wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Nieruchomości te na przestrzeni lat ulegały licznym przekształceniom i zmianom gruntowym. Zgromadzone w aktach sprawy wykazy zmian gruntowych oraz inne dokumenty potwierdzają prawidłowość ustalenia, że z wywłaszczonych działek nr [...] i [...] powstały inne działki, których przeznaczenie w sposób szczegółowy zbadał organ rozpoznający wniosek o ich zwrot. Sąd meriti podniósł, że z akt administracyjnych wynikało, iż działka, o której rozstrzygnięto zaskarżoną decyzją - nr [...], powstała z przekształconej części działki [...], czyli z działki [...], z której obok działki nr [...] powstała również działka nr [...] i nr [...].

Sąd I instancji wskazał, że zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sąd Wojewódzki podkreślił, że zgodnie z treścią art. 229 u.g.n., roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W ocenie Sądu meriti przepis ten, jasny i jednoznaczny w swej treści, wyklucza zatem zwrot wywłaszczonej nieruchomości nawet wtedy, gdy nieruchomości tej nie wykorzystano na cel, na który została wywłaszczona. (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 386/06, LEX nr 290617; z dnia 10 maja 2001 r. sygn. akt I SA 2572/99, LEX nr 54754). Taka sytuacja w ocenie Sądu Wojewódzkiego dotyczyła działki nr [...], która w następstwie zmian gruntowych, została wydzielona z części wywłaszczonej działki nr [...], a która to została w dniu 30 marca 1984 r. oddana przez Skarb Państwa w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Budowy Osiedla [...] w Gdańsku - [...]. Powyższa okoliczność jest bezsporna i wynika z treści umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste i przeniesienie prawa własności budynków i budowli zawartej w formie aktu notarialnego, (Rep A nr [...]). Bezsporne jest również, że prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] w dniu 25 czerwca 1984 r. (zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego z dnia 25 czerwca1984 r. nr [...] - w aktach administracyjnych). Sąd Wojewódzki wskazał, że obecnie stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania nieruchomość, składająca się z działki o nr [...], wpisana jest do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku, III Wydział Ksiąg Wieczystych i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (po zmianie nazwy przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w Gdańsku - [...]), będąc własnością Gminy Miasta Gdańska.

W niniejszej sprawie w ocenie Sądu I instancji, istotne znaczenie miała wyłącznie przedstawiona okoliczność, stanowiąca negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określona w art. 229 u.g.n., stąd też nie mogły odnieść skutku twierdzenia skargi dotyczące ziszczenia się przesłanki żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, z powodu braku realizacji celu wywłaszczenia. (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1880/11, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując Sąd meriti wskazał na prawidłowo ustalony stan faktyczny przedmiotowej sprawy, który wypełnił hipotezę normy prawnej zawartej w art. 229 u.g.n., uniemożliwiając zwrot przedmiotowej działki spadkobiercy byłych właścicieli. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 oraz art. 137 u.g.n., w sytuacji gdy organy administracji prawidłowo stwierdziły, że roszczenie z art. 136 ust. 3 u.g.n. nie przysługuje z mocy art. 229 u.g.n., jest chybiony. (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2427/12 dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez orzekające w niniejszej sprawie organy administracji, zakazu przeznaczenia nieruchomości na inne cele niż związane z wywłaszczeniem, bez zawiadomienia byłego właściciela – (następcy prawnego) przedmiotowej nieruchomości o możliwości jej zwrotu.

W zakresie kwestii nieważności kwestionowanej decyzji, z powodu jej doręczenia osobie nieżyjącej, Sąd Wojewódzki stwierdził, że zarzut ten się nie potwierdził. J. K. - strona niniejszego postępowania, zmarł w dniu 21 lutego 2013 r., czyli w toku postępowania odwoławczego, po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, tym nie mniej nie miało miejsca doręczenie decyzji tej osobie. Sąd I instancji podał, że J. K. w toku postępowania administracyjnego był reprezentowany przez R. K., która była adresatką zarówno decyzji organu pierwszej instancji jak i decyzji Wojewody. Nadto uprawnieni jego spadkobiercy (akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 11 kwietnia 2014 r.), ci którzy nie byli adresatami decyzji Wojewody – G. S. i B. I., skorzystały ze swoich uprawnień procesowych i poprzez ustanowionego tego samego pełnomocnika – R. K., pomimo braku uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, złożyły w terminie, wraz z pozostałymi spadkobiercami po wywłaszczonym poprzedniku prawnym, skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2014 r. Pozostali spadkobiercy J. K. – L. K. i K. K. byli niezmiennie uczestnikami kontrolowanego postępowania administracyjnego.

W takiej sytuacji, w ocenie Sądu Wojewódzkiego nie można zgodzić się z tezą, że niedoręczenie decyzji stronie, która po wszczęciu postępowania, lecz przed jego formalnym zakończeniem zmarła, skutkuje tym, że wydana w niniejszej sprawie decyzja z tego tylko względu, jest dotknięta wadą nieważności, skoro następca prawny osoby zmarłej, niebędącej jedyną stroną postępowania, o treści podejmowanych czynności, w tym wydania decyzji ostatecznej przez organ, wiedział, a decyzję zakwestionował.

Sąd Wojewódzki stwierdził, że przepisy dotyczące doręczeń i wiążące z tym faktem obowiązywanie w porządku prawnym indywidualnych aktów stosowania prawa, mają przede wszystkim charakter gwarancyjny w stosunku do stron postępowania. Z tego względu sytuacja braku doręczenia decyzji stronie, która zmarła, nie może być traktowana jako równoznaczna z brakiem wydania (zaistnieniem) decyzji administracyjnej. Brak dokonania czynności doręczenia decyzji administracyjnej, będącej przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie osobie, która zmarła w trakcie toczącego się postępowania, nie będąc jednocześnie jedyną jego stroną oraz faktyczne doręczenie decyzji następcy prawnemu zmarłej strony, skutkuje tym, że nie można przyjąć, aby kontrolowana w sprawie decyzja dotknięta była wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 129/10, LEX nr 744970, wyrok z dnia 6 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 383/12, LEX nr 1352914)

Z przedstawionych względów Sąd meriti uznał, że nie zaistniały warunki dla stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, a nadto odmowa zwrotu skarżącym działki nr [...], była zasadna z przyczyny określonej w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wobec czego Wojewoda Pomorski podjął rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2014r., wnieśli R. K., B. K., D. K., L. K., K. K., K. K., Z. K., G. S. i B. I., którzy na podstawie art. 173, 175 § 1, 176, 177 § 1 p.p.s.a. zaskarżyli wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., na skutek nie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2014r., pomimo tego, że decyzja organu II instancji została skierowana do osoby nieżyjącej, a w postępowaniu przed Wojewodą Pomorskim uczestniczyło tylko dwoje spośród czworga spadkobierców zmarłej strony (J. K.), a nie wszyscy spadkobiercy zmarłej strony jak błędnie przyjął Sąd I instancji.

Skarżący kasacyjnie wnieśli na podstawie art. 185 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że decyzja organu II instancji została skierowana do osoby nieżyjącej, tj. do zmarłego w dniu 11 kwietnia 2013 r. J. K., który z dniem śmierci utracił przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skarżący wskazali, iż podstawę stwierdzenia nieważności decyzji skierowanej do osoby zmarłej, może stanowić zarówno art. 156 § 1 pkt 2 jak i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku błędnie ocenił, iż decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia [...] marca 2014r. została skierowana do pełnomocnika zmarłego J. K., który to pełnomocnik (R. K., będąca równocześnie stroną postępowania) był jednocześnie pełnomocnikiem wszystkich spadkobierców zmarłego. Skarżący kasacyjnie wskazali, że zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 11 kwietnia 2013 r. Rep. A [...] spadkobiercami J. K. stali się jego matka G. S., siostry B. I., L. K. oraz brat K. K. W postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę Pomorskiego, spośród spadkobierców zmarłego występowało dwoje spośród czworga spadkobierców, tj. B. K. oraz K. K., jako spadkobiercy R. K. (którego spadkobiercą z kolei był zmarły J. K.). Wobec powyższego, w ocenie skarżących kasacyjnie nie można zgodzić się z Sądem I instancji, iż decyzja została doręczona pełnomocnikowi osoby zmarłej, reprezentującemu wszystkich jej spadkobierców.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSA i WSA 2010, z. 1, poz. 1).

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzut skarżącego kasacyjnie, że organy orzekające w niniejszym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie rozważyły należycie kwestii związanych z prowadzeniem przedmiotowego postępowania i wydaniem decyzji w stosunku do osoby zmarłej. Jednocześnie NSA podkreśla, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd zgodnie, z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji ocenione być musi, jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Jest to, bowiem uchybienie w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona o prawach, której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci, co oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653, wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).

Powyższe oznacza, że J. K., który zmarł w dniu 21 lutego 2013 r. tj. przed dniem wydania zaskarżonego do Sądu I instancji orzeczenia administracyjnego, nie mógł być stroną postępowania odwoławczego, bowiem z chwilą śmierci utracił zdolność prawną. Również z datą jego śmierci wygasło pełnomocnictwo, którego udzielił R. K. W prawa i obowiązki zmarłego, zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 11 kwietnia 2013 r., wstąpili jego następcy prawni G. S., B. I., L. K. i K. K. Z rozdzielnika decyzji organu II instancji bez żadnych wątpliwości wynika, że decyzja skierowana została do osoby zmarłej za pośrednictwem jego dotychczasowego pełnomocnika. NSA dostrzega, że decyzja nie została przy tym doręczona dwóm, spośród czterech następców prawnych zmarłego i z tego powodu nie można uznać, że doszło do konwalidowania powyższej wadliwości, przy czym nie ma dla powyższej oceny znaczenia okoliczność złożenia skargi przez wszystkich spadkobierców J. K.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Sądu I instancji, jednocześnie wobec powyższych okoliczności, stwierdził nieważność decyzji organu odwoławczego, który rozpoznając ponownie sprawę, weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla właściwego określenia stron postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.188 w zw. z art.193 oraz w związku z art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na przepisie art. 203 pkt1 p.p.s.a.