Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 949/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 10, art. 4 ust. 1 ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1, art. 18 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 72 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 20
journal: Dz.U. 1991 nr 120 poz 526
law: Konwencja o prawach dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.
article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 924
law: Ustawa  z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw
article: art. 80 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 821
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. a.tp. , , ,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 2 pkt 11, art. 4 ust. 2, ust. 3, art. 10, art. 13 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2407) - dalej: p.p.w.d., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania M.A. prawa do świadczenia wychowawczego na małoletniego A.A.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że z wnioskiem o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia skarżącą wystąpiła w dniu 3 lutego 2021 r. Strona jest babką ojczystą małoletniego A.A. Ojciec małoletniego – P.A. zmarł w dniu [...] r. Natomiast matka małoletniego – M.S. prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego została pozbawiona władzy rodzicielskiej nad synem. Z akt sprawy wynika nadto, iż w dniu 28 stycznia 2021 r. M.A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła do Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z powództwem o ustanowienie opieki prawnej nad małoletnim A.A. Postanowieniem z dnia [...] r., [...] wydanym w trybie zabezpieczenia, Sąd postanowił o umieszczeniu małoletniego, na czas trwania postępowania u babki ojczystej – M.A., której powierzył kompetencje do decydowania w sprawach zdrowotnych A.A. Ponadto, jak wynika z załączonego do akt sprawy zaświadczenia Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., [...] z dniem [...] r. M.A. została ustanowiona opiekunem prawnym małoletniego A.A. Z akt sprawy wynika również, że skarżącej przyznane zostało prawo do dodatku wychowawczego, o którym mowa w art. 80 ust. 1a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 821) – dalej ustawa o wspieraniu rodziny.

W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Burmistrz W. decyzją z dnia [...] r. odmówił skarżącej prawa do ustalenia wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając organ wskazał, iż do dnia złożenia przez skarżącą przyrzeczenia w związku z ustanowieniem jej opiekunem prawnym małoletniego A.A., nie posiadała przymiotu strony, której przepisy ustawy p.p.w.d. przyznawały prawo do przyznania świadczenia wychowawczego.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia skarżącą, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, zarzucała naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a przez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do uznania, iż nie zachodzą przesłanki by uznać wnioskodawczynię opiekunem faktycznym A.A. podczas, gdy sprawuje ona faktyczną pieczę nad dzieckiem, jest odpowiedzialna za jego utrzymanie i wychowanie od czasu śmierci ojca dziecka;

- art. 107 § 3 k.p.a poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji;

- art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 p.p.w.d. w zw. z art. 72 ust. 1 zdanie 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż opiekunem faktycznym, o którym mowa w tym przepisie jest jedynie osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jest jedynie osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, która wystąpiła do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka, podczas gdy taka wykładnia stoi w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami opieki i pomocy władz publicznych dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej.

W uzasadnieniu odwołania strona przedstawiła obszerną argumentację, popartą orzecznictwem sądów administracyjnych, co do możliwości przyznania prawa do świadczenia wychowawczego osobom sprawującym bieżącą piecze nad małoletnim dzieckiem

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy kwestionowaną odwołaniem decyzję organu I instancji. Przywołując podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na cel i charakter świadczenia wychowawczego (art. 4 ust. 1 p.p.w.d.), ustawowe warunki jego utrzymania, w tym podmioty uprawnione do świadczenia (art. 4 ust. 2 p.p.w.d.), a także na wypracowane na tle art. 8 ust. 1 pkt 2 p.p.w.d. orzecznictwo sadów administracyjnych, co do możliwości przyznania prawa do świadczenia wychowawczego osobom, którym na mocy orzeczenia właściwego sądu powszechnego powierzono sprawowanie bieżącej pieczy nad małoletnim dzieckiem. Dalej, odwołując się do dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych Kolegium stwierdziło, iż bezspornym pozostaje, zarówno fakt, iż skarżąca sprawuje opiekę nad małoletnim wnukiem, jak również to, że postanowieniem Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. małoletniego A.A. umieszczono w rodzinnej pieczy zastępczej powierzonej jego babce ojczystej – M.A. Nie budzi także jakichkolwiek wątpliwości organu to, że od dnia [...] r. skarżącą została ustanowiona przez sąd opiekunem prawnym małoletniego. Kolegium podkreśliło, iż powołane wyżej instytucje prawa – piecza zastępcza i opieka – mogą funkcjonować łącznie lub tez niezależnie od siebie. Dalej wskazało, iż w niniejszej sprawie, odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia nie wynikała z faktu powierzenia jej sprawowania bieżącej pieczy zastępczej nad małoletnim, a więc z powodu wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 p.p.w.d, lecz z uwagi na fakt, iż zarówno w dacie wystąpienia z wnioskiem (3 lutego 2021 r.), jak i do końca okresu świadczeniowego (to jest do 31 maja 2021 r.) skarżącą nie była ustanowiona opiekunem prawnym małoletniego, a co za tym idzie nie była podmiotem zaliczanym przez ustawodawcę do kręgu osób uprawnionych do świadczenia. Kolegium podkreśliło, iż niezależnie od daty ustanowienia skarżącej opiekunem prawnym dla małoletniego wnuka, bezspornym pozostaje, że strona ustanowiona spokrewnioną rodziną zastępcza, na czas trwania postępowania o ustanowienie opieki, pobiera dodatek wychowawczy o którym mowa w art. 80 ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny, którego istota sprowadza się do zrównania pozycji prawnej osób realizujących rodzinną pieczę zastępczą z sytuacja rodzin naturalnych. Wypłacany stronie dodatek wychowawczy jest tej samej wysokości, co przysługujące rodzicom świadczenie wychowawcze. Tym samym uwzględnienie żądania strony stanowiłoby przyznanie jej dodatkowego świadczenia pienionego, ponad te które otrzymują inne dzieci.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do uznania, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego jako osobie faktycznie opiekującej się małoletnim A.A., podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż od śmierci ojca małoletniego skarżąca faktycznie sprawowała opiekę nad dzieckiem i była odpowiedzialna za jego utrzymanie i wychowanie oraz podjęła działania w celu unormowania jego sytuacji prawnej;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji w zakresie nieprzyznania skarżącej świadczenia wychowawczego za okres sprawowania opieki nad małoletnim, od momentu śmierci ojca małoletniego do momentu jego umieszczenia w niezawodowej, spokrewnionej rodzinie zastępczej u babki ojczystej;

- art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 p.p.w.d. w zw. z art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez ich błędne zastosowanie polegające na nieprzyznaniu skarżącej, mimo przyjęcia przez organ, iż ograniczenie uprawnień w dostępności do świadczeń rodzinnych stanowi istotne naruszenie praw wynikających wprost z Konstytucji i Konwencji o Prawach Dziecka, prawa do świadczenia wychowawczego na małoletniego, od momentu śmierci ojca małoletniego do momentu jego umieszczenia w niezawodowej, spokrewnionej rodzinie zastępczej u babki ojczystej;

- art. 8 ust 1 pkt 2 p.p.w.d. poprzez jego błędne zastosowanie prowadzące do stwierdzenia, iż umieszczenie małoletniego w rodzinnej pieczy zastępczej wyklucza spełnienie podstawowej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego, podczas gdy od momentu śmierci ojca małoletniego do momentu umieszczenia go w niezawodowej, spokrewnionej rodzinie zastępczej u babki ojczystej, to skarżąca sprawowała bieżącą pieczę nad małoletnim i w tym okresie nie wystąpiły przesłanki negatywne, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.

Z uwagi na powyższe strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając wniesioną skargę pełnomocnik skarżącej zarzucał, brak rozstrzygnięcia organu, co do przysługującego stronie świadczenia wychowawczego na małoletniego A.A., za okres od śmierci jego ojca ([...] r.) do momentu przyznania skarżącej dodatku wychowawczego, z tytułu sprawowanej funkcji spokrewnionej rodziny zastępczej. Pełnomocnik podkreślił, że w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego skarżącą nie miała ustalonego prawa do dodatku wychowawczego, który zaczął jej przysługiwać dopiero od daty wydania postanowienia sądu z dnia [...] r. Zaznaczył, że począwszy od dnia śmierci ojca małoletniego, to skarżącą z własnej woli sprawowała rzeczywistą i faktyczną opiekę nad wnukiem, który zamieszkiwał w należącym do niej domu, ponosząc wszelkie koszty jego utrzymania i wychowania. Dalej odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych pełnomocnik skarżącej powtórzył prezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji argumentację, co do możliwości przyznania świadczenia wychowawczego osobom sprawującym bieżącą pieczę nad małoletnimi dziećmi, powierzoną im na mocy orzeczenia sądu. W jego ocenie fakt, iż sprawowana przez skarżąca piecza nad małoletnim wnukiem, w okresie od dnia śmierci jego ojca do dnia ustanowienia jej rodziną zastępczą dla małoletniego, nie miała umocowania w orzeczeniu sądu nie wyklucza możliwości odniesienia w stosunku do niej wyrażonych w przywołanym orzecznictwie poglądów, a co za tym idzie przyznania jej żądanego świadczenia za wskazany okres. Podkreślił także, że ojciec małoletniego pobierał na syna świadczenie wychowawcze do dnia swojej śmierci. Od tego czasu świadczenie nie było pobierane, co stawia małoletniego w odmiennej, gorszej sytuacji od sytuacji innych dzieci. Ponadto we wskazanym okresie nie wystąpiły żadne negatywne przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, wymienione w art. 8 ust. 1 p.p.w.d.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnosiło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga M.A. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, w treści udzielonej odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnosiło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a pełnomocnik strony skarżącej powiadomiony o treści powyższego wniosku, w piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2022 r. oświadczył, iż skarżącą wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w tym trybie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi M.A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] r. odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na małoletniego wnuka – A.A.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2407) - dalej: p.p.w.d., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r.

Wskazać na wstępie należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej (art. 4 ust. 2 p.p.w.d.).

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 p.p.w.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej; 3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko; 4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Zawarta w powyżej powołanym przepisie art. 4 ust. 1 p.p.w.d. norma wprost określa cel wprowadzenia przez prawodawcę świadczenia wychowawczego, które to świadczenie ma na celu "częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych." Intencje ustawodawcy w powyższym zakresie potwierdza uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (druk sejmowy 216 Sejmu VIII kadencji), gdzie wskazano, że "celem projektowanej ustawy jest przede wszystkim pomoc finansowa kierowana do rodzin wychowujących dzieci. Rodziny wychowujące potomstwo będą mogły otrzymać nowe świadczenie wychowawcze. Świadczenie skierowane będzie do rodzin wychowujących dzieci do 18. roku życia. Proponowane rozwiązanie ma zmniejszyć obciążenia finansowe rodzin związane z wychowywaniem dzieci, a tym samym zachęcać do podejmowania decyzji o posiadaniu większej liczby dzieci." W uzasadnieniu projektu podniesiono nadto, że "istotą wprowadzanych projektowaną ustawą regulacji jest objęcie świadczeniem wychowawczym możliwie jak najszerszego zakresu osób posiadających na swoim utrzymaniu dzieci, realizując tym samym podstawowy cel, tj. wsparcie ekonomiczne rodzin, w szczególności tych zagrożonych ubóstwem, oraz częściowe pokrycie wydatków rodziców lub opiekunów dzieci z tytułu wysokich kosztów ich wychowania i wykształcenia." W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że użyte przez ustawodawcę pojęcia takie jak: "wydatki", "opieka", "zaspokojenie potrzeb", charakteryzują faktyczne działania, odwołujące się do ich rzeczywistego ponoszenia lub realizowania przez podmioty uprawnione do świadczenia wymienione w art. 4 ust. 2 p.p.w.d. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że uprawniony podmiot, który wnosi o wypłatę tego świadczenia musi sprawować nad dzieckiem faktyczną rzeczywistą opiekę, uczestniczyć w jego wychowywaniu oraz zaspokajać potrzeby życiowe podopiecznego, a jednym z wyznaczników sprawowania faktycznej opieki nad dzieckiem jest niewątpliwie wspólne zamieszkiwanie z nim (por. wyroki NSA z 28 maja 2020 r., I OSK 1885/19; z 16 czerwca 2020 r., I OSK 2001/19; z 9 lipca 2020 r., I OSK 3053/19; z 23 lipca 2020 r., I OSK,3123/19; wyrok WSA w Gliwicach z 24 lutego 2021 r., II SA/Gl 1233/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, podnoszona w niniejszej sprawie okoliczność sprawowania przez skarżącą rzeczywistej i faktycznej opieki nad małoletnim wnukiem i to już począwszy od momentu śmierci jego ojca, to jest od dnia [...] r. nie jest kwestionowana przez organy administracji. Nie budzą także wątpliwości te ustalenia faktyczne sprawy, co do wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia w dniu 3 lutego 2021 r.; ustanowienia skarżącej, na mocy orzeczeń właściwego sądu rodzinnego, wpierw od dnia [...] r. spokrewnioną rodziną zastępczą dla A.A., a następnie od dnia [...] r. jego opiekunem prawnym; jak również pobierania przez skarżącą dodatku wychowawczego na wnuka, o którym mowa w art. 80 ust. 1a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 821) – w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r.

Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia pozostaje natomiast możliwość uznania skarżącej za podmiot uprawniony do przyznania przedmiotowego świadczenia wychowawczego i jego wypłaty, na okres począwszy od dnia śmierci ojca małoletniego, to jest od dnia [...] r. do dnia jej ustanowienia przez sąd spokrewnioną rodziną zastępczą dla wyżej wymienionego, co jak wcześniej wskazano nastąpiło postanowieniem właściwego sądu rodzinnego z dnia [...] r.

W powyższym zakresie wskazać na wstępie należy, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podstawę odmownego rozpatrzenia żądania strony zawartego we wniosku z dnia 3 lutego 2021 r. stanowiły dokonane przez organ ustalenia, iż skarżąca zarówno w dacie wystąpienia z wnioskiem, jak i do końca okresu świadczeniowego, to jest do 31 maja 2021 r. nie była żadnym z podmiotów, wymienionych w art. 4 ust. 2 p.p.w.d., którym ustawodawca przyznał prawo do otrzymania świadczenia wychowawczego. Zasadność powyższego stwierdzenia organów administracji obu instancji, nie była w jakikolwiek sposób kwestionowana przez stronę skarżącą. Jak wynika bowiem z treści zarzutów wniesionej skargi oraz ich uzasadnienia, skarżąca wadliwości niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia upatruje w niczym nieuzasadnionym, sprzecznym z ustawą zasadniczą oraz wiążącymi Polskę umowami międzynarodowymi, pozbawieniu prawa do świadczenia wychowawczego osób sprawujących bieżącą opiekę nad małoletnimi dziećmi, jak również w nieuprawnionym pominięciu faktu sprawowania przez nią faktycznej opieki nad wnukiem, począwszy od dnia śmierci ojca dziecka.

Podkreślenia również wymaga, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jedną z przesłanek negatywnych przyznania świadczenia wychowawczego, wynikającą z powołanego wyżej art. 8 ust. 1 pkt 2 p.p.w.d., było umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej. Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego na podstawie ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dla osoby sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego godzą w interes osoby dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, co pozwala na wywiedzenie owego uprawnienia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka. Powierzenie przez Państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego), czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem. Przy czym, co należy zaznaczyć, warunkiem przyznania osobie sprawującej bieżącą opiekę nad dzieckiem jest sprawowanie nad nim rzeczywistej opieki i uczestniczenie w jego wychowaniu i zaspokajaniu potrzeb (por. wyroki NSA z 9 lipca 2020 r., I OSK 3053/19; z 28 października 2020 r., I OSK 906/20; wyrok WSA w Gliwicach z 22 marca 2018 r., IV SA/Gl 1221/17; wyrok WSA w Krakowie z 26 czerwca 2018 r., III SA/Kr 373/18; wyrok WSA w Łodzi z 14 września 2017 r., II SA/Łd 566/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na marginesie wskazać należy, że o zasadności przywołanego poglądu orzeczniczego może świadczyć fakt, iż wyniku przeprowadzonej nowelizacji przepisów p.p.w.d., od dnia 1 stycznia 2022 r. umieszczenie małoletniego dziecka w pieczy zastępczej nie stanowi negatywnej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego, a zawarty w art. 4 ust. 2 katalog podmiotów uprawnionych do jego otrzymania został rozszerzony o pkt 5, z którego wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje również: rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w powołanej wyżej ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 p.p.w.d. ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka albo dyrektora domu pomocy społecznej.

W myśl art. 18 ust. 1 p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego. Przy czym podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 924) w sprawach z wniosków o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożonych po dniu 30 czerwca 2019 r. prawo do świadczenia wychowawczego ustala się na okres do dnia 31 maja 2021 r. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 p.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej.

Z brzmienia przywołanych wyżej przepisów art. 13 ust. 1 i art. 18 ust. 1-2 p.p.w.d. wprost zatem wynika, iż warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego, poza spełnieniem ustawowych przesłanek uprawniających do jego otrzymania, jest wystąpienie przez uprawniony podmiot ze stosownym wnioskiem, a ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia następuje od miesiąca, w którym storna złożyła poprawny pod względem formalnym wniosek wraz z wymaganymi załącznikami. Powyższe oznacza, że ustalenie prawa do świadczenia nie może nastąpić z datą wsteczną, poprzedzającą datę skutecznego złożenia wniosku.

Tym samym żądanie strony skarżącej, co do przyznania świadczenia wychowawczego począwszy od dnia 5 grudnia 2020 r., to jest przed złożeniem wniosku, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Jak już bowiem wcześniej wskazano, wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego został złożony w dniu 3 lutego 2021 r. Ponadto wniosek ten, jak słusznie uznały procedujące w sprawie organy administracji był niekompletny, gdyż w dacie wystąpienia skarżącej z przedmiotowym wezwaniem, strona nie mogła zostać uznaną za żaden z wymienionych w art. 4 ust. 2 p.p.w.d. podmiotów uprawnionych do przyznania świadczenia wychowawczego. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżąca pomimo sprawowanej opieki faktycznej nad wnukiem, co nie jest kwestionowane przez Sąd jak i organy administracji, nie była jego opiekunem faktycznym w rozumieniu art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 p.p.w.d., gdyż jak wynika z załączonych do skargi akt administracyjnych sprawy, nie wystąpiła jednocześnie z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie małoletniego A.A. Wniosek, z którym skarżącą wystąpiła w dniu 28 stycznia 2021 r. do Sądu Rejonowego w P. [...] Wydziału Rodzinnego i Nieletnich dotyczył natomiast, co wynika z złączonej do akt sprawy kserokopii wniosku, ustanowienia opieki prawnej nad małoletnim w osobie skarżącej, do czasu uzyskania przez A.A. pełnoletności. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że uregulowane w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) "przysposobienie" i "opieka prawna" stanowią dwie odrębne instytucje prawa, rodzące odmienne skutki prawne. Wskazać natomiast należy, iż jak wynika załączonego do akt sprawy zaświadczenia sądu rodzinnego, z dniem 19 maja 2021 r. skarżąca została ustanowiona opiekunem prawnym małoletniego A.A. Poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wydanego zaświadczenia została złożona do MOPS w W. w dniu 29 maja 2021 r.

Mając powyższe na uwadze, jak również treść przywołanego wcześniej art. 18 ust. 2 p.p.w.d. stwierdzić należy, iż wniosek skarżącej o przyznanie przedmiotowego świadczenia wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, wpłynął do organu w maju 2021 r., a co za tym idzie skarżącą byłaby uprawniona do świadczenia wychowawczego na małoletniego A.A. za okres od 1 maja 2021 r. do 31 maja 2021 r. Tym samym procedujące w sprawie organy wadliwie uznały, iż począwszy od daty złożenia wniosku (3 lutego 2021 r.) do końca okresu świadczeniowego (31 maja 2021 r.) skarżącą nie była podmiotem uprawnionym do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Niemnie jednak podkreślenia wymaga, że wobec ustanowienia skarżącej, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., [...], spokrewnioną rodziną zastępczą wobec małoletniego A.A., stanowiącą formę rodzinnej pieczy zastępczej, w rozumieniu przepisów powołanej wcześniej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, skarżąca nabyła prawo do dodatku wychowawczego, określonego w art. 80 ust. 1a ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r.). Istotą tego świadczenia, jak słusznie wskazywał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, było zrównanie pozycji prawnej osób realizujących pieczę zastępcza z sytuacją rodzin naturalnych. Jak wynika bowiem z powołanego już wyżej uzasadnienia projektu rządowego ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (druk sejmowy 216 Sejmu VIII kadencji) projektowana ustawa zakładała, że "(...) świadczenie o podobnym charakterze do wprowadzanego świadczenia wychowawczego, będzie przysługiwało rodzinom zastępczym i osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka. Świadczenie to wprowadzone zostanie do systemu wspierania rodziny i pieczy zastępczej i będzie miało formę dodatku do otrzymywanych przez rodziny zastępcze i osoby prowadzące rodzinne domy dziecka (świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej. Dodatek ten nazwany został "dodatkiem wychowawczym" i jego wysokość wynosić będzie tyle samo ile wynosić będzie wysokość świadczenia wychowawczego. Dodatek wychowawczy przysługiwać będzie na umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej dziecko, w wieku do ukończenia 18. roku życia. W odróżnieniu od świadczenia wychowawczego prawo do dodatku na pierwsze dziecko nie będzie uzależnione od dochodu. Rozwiązanie takie wynika z faktu, że rodziny zastępcze i osoby prowadzące rodzinne domy dziecka wykonują zadanie władz publicznych, wynikające z art. 72 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. zapewniają opiekę dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej (...). Dodatek ten, podobnie jak świadczenie wychowawcze, będzie finansowany z budżetu państwa, a jego realizacja stanowić będzie dla powiatu zadania z zakresu administracji rządowej".

Tym samym wobec bezspornego faktu nabycia przez skarżącą od dnia 6 kwietnia 2021 r. prawa do dodatku wychowawczego na małoletniego A.A., co potwierdza pełnomocnik skarżącej w treści wniesionej skargi, uznać należy, że pomimo wadliwego stwierdzenia przez procedujące w sprawie organy obu instancji, że strona od daty złożenia wniosku (3 lutego 2021 r.) do końca okresu świadczeniowego (31 maja 2021 r.) nie była podmiotem uprawnionym do otrzymania wnioskowanego świadczenia, negatywne rozstrzygnięcie żądania skarżącej uznać należy za prawidłowe. Bowiem nawet gdyby przyjąć, wbrew treści obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 8 ust. 1 pkt 2 .p.p.w.d., że powierzenie skarżącej sprawowania bieżącej pieczy nad wnukiem, nadawało jej przymiot osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego, to i tak fakt przyznania stornie dodatku wychowawczego na małoletniego wyłączał możliwość przyznania dodatkowo świadczenia wychowawczego. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że to właśnie uwzględnienie żądania skarżącej stanowiłoby dodatkowe uprzywilejowanie strony polegające na przyznaniu dodatkowych środków pieniężnych, ponad te które otrzymują inne dzieci.

Reasumując Sąd stwierdza, iż wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia z okres od 5 grudnia 2020 r. do 6 kwietnia 2021 r.

Wobec powyższego zarzuty skargi, co do naruszenia art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 p.p.w.d. w zw. z art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 p.p.w.d. uznać należy za niezasadne.

Za nieuzasadnione w ocenie Sądu uznać także należało zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej przepisów procesowych, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. Wbrew stanowisku strony skarżącej procedujące w sprawie organy administracji działały na podstawie i w granicach obowiązujących (art. 6 k.p.a.), a dokonane ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy uznać należy za wystarczające do rozpatrzenia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Sądu prowadzone w sprawie postępowanie odpowiadało wynikającej z art. 8 k.p.a. zasadzie zaufania obywateli do organów państwa, która nakłada na organ administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, wyrażającego się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Wskazać również należy, iż stosownie do wymogu z art. 10 § 1 k.p.a. skarżąca miała zapewniony czynny udział w każdym stadium prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, a wydane decyzje organów obu instancji oraz ich uzasadnienia odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.

is