Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1074/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 61  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: Art. 8, art. 7, srt. 77, art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków –Nowa Huta w Krakowie Rafała Stępniaka sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2019r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej wysokości odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2019 r. znak: [...] na podstawie art. 8, art. 14, art. 17; art. 59 ust. 1 i 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. 1508 ze zm.) – dalej u.o.p.s., art. 103, art. 106 ust. 3b, ust. 5 oraz art. 104, 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz.2096 ze zm.) – dalej k.p.a. w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej /Dz.U. 2018.1358/ oraz Rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U.2017 r. poz. 1788 ze zm.), zmienił ostateczną decyzję z dnia [...] 2018 r. w części dotyczącej wysokości ponoszonej przez skarżącego S. D. odpłatności za pobyt matki J. D. w Domu Pomocy Społecznej w ten sposób, że ustalona odpłatność wynosić będzie 1.983,37 zł oraz zobowiązał skarżącego do wnoszenia opłat w terminie do 25-go dnia każdego miesiąca począwszy od 1 kwietnia 2019 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2019 r. znak: [...] uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2019 r. znak: [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną uchylenia decyzji było naruszenie przez organ l instancji art. 64 w związku z art. 59 ust. 1 u.o.p.s., tj. orzekanie w jednej decyzji o ustaleniu obowiązku ponoszenia opłaty i częściowym zwolnieniu z tejże opłaty, nawet nie poprzedzonym stosownym wnioskiem strony. Następnie Wójt wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] matka skarżącego J. D. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej i w dniu 9 listopada 2015 r. została tam umieszczona na podstawie decyzji Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] 2015 r. Następnie decyzją z dnia [...] 2015 r. znak: [...] ustalono J. D. odpłatność za jej pobyt w DPS na kwotę 753,98 zł miesięcznie, jednak ustalona z tego tytułu odpłatność nie pokrywała całości należności za jej pobyt w domu pomocy społecznej, która wynosi 3.489,04 zł miesięcznie zgodnie z Zarządzeniem nr [...] Starosty z dnia 4 lutego 2019 r.

W konsekwencji dokonanych ustaleń wydano ww. decyzję z dnia [...] 2019 r. ustalającą skarżącemu od dnia 1 kwietnia 2019 r. uzupełniającą odpłatność za pobyt matki w DPS w wysokości 1.983,37 zł oraz zobowiązującą ww. do regulowania tej opłaty w terminie do 25-go dnia każdego miesiąca.

W odwołaniu S. D. zarzucił organowi l instancji naruszenie:

- art. 61 u.o.p.s., poprzez arbitralne ustalenie wysokości opłaty w odrębnym postępowaniu z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu zobowiązanych,

- art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego,

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w związku z brakiem połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz o uchylenie z urzędu w całości decyzji dotyczących obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS wobec swojego rodzeństwa, tj. M. S., J. D., K. D. oraz J. D. - jako decyzji wydanych z naruszeniem prawa i połączenie do wspólnego rozpoznania wszystkich prowadzonych odrębnie postępowań.

Podniósł on także, iż organ pominął tymczasowość pracy skarżącego w Niemczech, którego dochody wraz z zakończeniem oddelegowania zostaną zmniejszone, jak również pominął okoliczność jaką jest opieka jego żony nad matką H. K., która jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 sierpnia 2019 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 6 pkt 3, art. 8, art. 59, art. 60, art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. "b" i art. 64 pkt 2 u.o.p.s., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że J. D., tj. matka strony w dniu 9 listopada 2015 r. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej dla Osób w Podeszłym Wieku, a S. D. jest jedną z osób, która w świetle przepisów u.o.p.s., jest zobowiązana do partycypowania w kosztach utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej. Dlatego decyzją z dnia [...] 2018 r. zobowiązany on został do ponoszenia uzupełniającej odpłatności za pobyt matki w DPS na kwotę 296,33 zł miesięcznie. W związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ l instancji był zobowiązany do ponownego przeliczenia ponoszonych odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Jest to uzasadnione faktem, że ww. rozporządzenie podwyższa obowiązujące dotychczas kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701,00 zł, a dla osoby w rodzinie 528,00 zł. Na podstawie zebranej dokumentacji oraz przeprowadzonego w dniu 10 czerwca 2019 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że strona pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz niepełnosprawną teściową H. K. posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę S. D. wynoszący aktualnie 8.577,80 zł netto miesięcznie, świadczenia przedemerytalnego J. D. w kwocie 967,30 zł miesięcznie oraz pobieranej przez H. K. renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.157,01 zł. Według wyliczeń organu l instancji łączny dochód rodziny wyniósł zatem 10.702,11 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje 3.567,37 zł, zaś kryterium dochodowe w przeliczeniu na osobę wynosi 1.584,00 zł miesięcznie (tj. 300% kryterium w wysokości 528,00 zł). W związku z powyższym różnica między dochodem na członka rodziny, tj. 3.567,37 zł a 300% kryterium dochodowym na osobę w rodzinie w wysokości 1584,00 zł wynosi 1 983,37 zł (3.567,37 zł -1584,00 zł = 1.983,37 zł). Jest to kwota, która powinna obciążać skarżącego z tytułu pobytu matki w domu pomocy społecznej.

Organ wskazał przy tym, że o obowiązku ponoszenie opłat przez zstępnych (co do zasady) rozstrzyga bezpośrednio ustawa, wskazując wprost krąg oraz kolejność osób zobowiązanych. Regulacja ta wywodzi się z prawa rodzinnego i odpowiada kręgowi osób zobowiązanych do alimentacji. O treści i wymagalności tego obowiązku dotyczącym małżonków, wstępnych i zstępnych decydują zatem prawne więzy małżeństwa i pokrewieństwa, nie zaś indywidualny stan faktyczny. Zasada kolejności przyjęta w przepisie art. 61 ust. 1 omawianej ustawy oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponieść kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w dalszej kolejności na zstępnych, następnie na wstępnych, a na końcu na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Obowiązek wnoszenia opłat przechodzi zatem na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie.

W opinii organu II instancji, wbrew zarzutom odwołania organ pomocowy w sposób prawidłowy wyliczył łączny dochód rodziny, ponieważ znajduje to potwierdzenie w zalegających w aktach sprawy dokumentach. Różnica pomiędzy łącznym dochodem w rodzinie (10.702,11 zł) a 300% kryterium dochodowego w rodzinie, tj. 4.752,00 zł (1.584,00 zł x 3 osoby) wynosi 5.950,11 zł. W związku z powyższym zasadnie stwierdził on, że strona jest zobowiązana do partycypowania w kosztach różnicy utrzymania matki w DPS.

Ponadto SKO podkreśliło, że z akt sprawy wynika, iż organ pomocowy w celu ustalenia uzupełniającej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej prowadził postępowania wobec wszystkich zstępnych J. D., tj. M. S., K. D., J. D. oraz J. D. Wymienione postępowania wobec tych osób zostały zakończone stosownymi ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, zatem brak jest podstaw do ich weryfikacji w nadzwyczajnych trybach.

W ocenie Kolegium, organ l instancji dążył zatem do równomiernego obciążenia zstępnych opłatą za pobyt matki w DPS. Każdy bowiem z nich ma taki sam obowiązek ponoszenia tych opłat, a jedynie różnicować je może wykazana przez każdego ze zstępnych sytuacja dochodowa lub majątkowa. Za takim stanowiskiem przemawia art. 60 ust. 1 ustawy oraz 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, które obligują zstępnych do wnoszenia opłat za pobyt w DPS. Kwestia ta nie jest zatem pozostawiona uznaniu i dobrej woli zstępnego.

W rozpoznawanej sprawie powyższa zasada została dochowana, a prowadzone postępowania administracyjne wobec wszystkich zstępnych zostały zakończone stosownymi do okoliczności rozstrzygnięciami. Organ wyjaśnił również, że przepisy ustawy dotyczące odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie nakazują ustalenia obowiązku wszystkich osób zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji, nie formułują bowiem tzw. współuczestnictwa materialnego. Obowiązku takiego nie nakładają także przepisy postępowania administracyjnego, a możliwość współuczestnictwa formalnego przewidziana w art. 62 k.p.a. uzależniona jest od tożsamego stanu faktycznego wszystkich sytuacji, gdy ustalenie odpłatności zależy od poziomu dochodów określonych w art. 61 ust. 2 pomocy społecznej, możliwości wnoszenia opłat także przez inne osoby niż zobowiązane, a także możliwości zawarcia umowy, o jakiej stanowi art. 103 ust. 2 powołanej powyżej ustawy nie można mówić o relewantności przesłanek faktycznych ustalenia obowiązku płatniczego nakazującej prowadzenie jednego postępowania w sprawie z udziałem wielu stron, ani też o konieczności połączenia kilku spraw w jednym postępowaniu. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjęto, że gdy do ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest zobowiązana więcej niż jedna osoba, ustawa nie nakazuje ustalenia obowiązku wszystkich osób zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji.

Kolegium nie stwierdziło ponadto zarzucanego w odwołaniu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 10 k.p.a.

Organ wskazał też, że w razie zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącego np. w przypadku utraty dochodu z tytułu pracy w Niemczech, również i wysokość opłaty za pobyt matki w DPS podlegać będzie weryfikacji. Z kolei podnoszona okoliczność sprawowania przez żonę opieki nad swoją matką może mieć znaczenie w postępowaniu dotyczącym wniosku o zwolnienie z ponoszenia tejże opłaty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. D. zarzucił naruszenie:

- art. 61 u.o.p.s. poprzez arbitralne ustalenie wysokości opłaty nałożonej na skarżącego w odrębnym postępowaniu naruszając tym zasadę prowadzenia postępowania jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych,

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania jego uczestników do władzy publicznej;

- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronom czynnego udział w każdym stadium postępowania, a w związku z brakiem połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w całości i przekazanie ich do rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę.

Prokurator, który zgłosił udział w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy o pomocy społecznej.

Art. 59 ust. 1 ustawy stwierdza, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.o.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania.

Stosownie zaś do brzmienia art. 61 ust. 1 ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

małżonek, zstępni przed wstępnymi,

gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

W myśl ust. 2 opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu;

małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Przytoczone wyżej przepisy, zastosowane przez organy w przedmiotowej sprawie, nie nastręczają większych trudności interpretacyjnych. Zgodnie bowiem z ogólną regułą wyrażona w art. 60 ust. 1 u.o.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej (w skrócie: DPS) jest odpłatny. W pierwszej kolejności, jak wynika z art. 61 ust. 1 u.o.p.s. do ww. opłaty zobowiązany jest "mieszkaniec domu", a dopiero w następnej kolejności, w przypadku braku wystarczających środków mieszkańca domu na pokrycie kosztów jego pobytu w nim, zobowiązani są zstępni tzn. dzieci i wnuki. W związku z tym dalsze przepisy określają m.in. sposób obliczenia opłat za ten pobyt.

Skarżący nie kwestionował w skardze, ani wcześniej w odwołaniu ww. przepisów ale ich błędne zastosowanie jedynie w stosunku do niego, podczas gdy osoba przebywająca w domu pomocy społecznej (jego matka) ma wielu zstępnych (nie tylko dzieci ale i wnuki). Kolegium odnosząc się do tego zarzutu stwierdziło jedynie, że przepisy prawa nie wymagają, gdy do ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest zobowiązana więcej niż jedna osoba, ustalenia obowiązku wszystkich osób zobowiązanych w jednym postępowaniu i w jednej decyzji. Ponadto stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż organ pomocowy w celu ustalenia uzupełniającej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej prowadził postępowania wobec "wszystkich zstępnych" J. D., tj. M. S., K. D., J. D. oraz J. D. oraz że postępowania wobec tych osób zostały zakończone stosownymi ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. W ocenie Kolegium, organ l instancji dążył zatem do równomiernego obciążenia zstępnych opłatą za pobyt matki w DPS. Organ odwoławczy stwierdził też, że każdy z nich ma taki sam obowiązek ponoszenia tych opłat, a jedynie różnicować je może wykazana przez każdego ze zstępnych sytuacja dochodowa lub majątkowa.

Problem jednak w tym, że w aktach sprawy nie ma akt postępowań toczących się z udziałem pozostałych zstępnych matki skarżącego. Nie ma zatem w nich potwierdzenia, że organ I instancji "dążył do równomiernego obciążenia zstępnych opłatą za pobyt matki w DPS". To, że Sąd nie może w niniejszym postępowaniu odnieść się do prawidłowości postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami o obowiązku (czy chyba raczej o jego braku) wnoszenia opłat za pobyt matki w DPS przez rodzeństwo skarżącego, nie oznacza, że nie może zapoznać się z tymi decyzjami w celu oceny, czy wybór skarżącego w nin. postępowaniu jako jedynej osoby, która została zobowiązana do pokrywania kosztów matki w DPS nie jest wyborem arbitralnym. Na podstawie akt sprawy Sąd nie wie, dlaczego do ustalonego kręgu, zdaniem organu, "wszystkich zstępnych" zaliczono jedynie dzieci osoby umieszczonej w DPS, a pominięto jej dalszych zstępnych, tj. wnuki. Wydaje się, że wbrew obowiązkowi, organ nie ustalił pełnego kręgu zstępnych, jako zobowiązanych w tej samej kolejności. Nie została też wyjaśniona w żaden sposób sytuacja majątkowa osoby umieszczonej w DPS (wg skarżącego, matka chciała przepisać na gminę dom i działkę, stanowiącą jej własność) oraz jej sytuacja dochodowa (świadczenie emerytalne, czynsz z najmu domu, alimenty np. uzyskane w trybie art. 110 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, tj. z powództwa kierownika ośrodka pomocy społecznej, czy na żądanie prokuratora – art. 7 k.p.c.). Nie wyjaśniono zatem, czy majątek i własne dochody osoby przebywającej w DPS nie wystarczają na pokrycie kosztów jej pobytu w placówce, a zatem czy zaszła potrzeba ich ustalenia od jej zstępnych, a jeżeli ta - to jaki jest ich krąg, a dopiero następnie - ustalenie tej opłaty od zstępnych, w zależności od ich sytuacji dochodowej lub majątkowej, pamiętając, jak stwierdziło Kolegium, że każdy z zstępnych ma taki sam obowiązek ponoszenia tych opłat. W ogóle nie wyjaśniono, czy od dnia umieszczenia matki skarżącego w placówce, oprócz skarżącego, pozostali zstępni byli kiedykolwiek zobowiązani do ponoszenia ww. kosztów bądź uiszczali je na podstawie umowy .

Brak wyjaśnienia powyższych okoliczności w przedmiotowej sprawie sprawił, że zasadnie skarżący zarzucił naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do władzy publicznej oraz art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Dodatkowo stwierdzić należy naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. - prowadzenie postępowania w stosunku do każdego z zstępnych oddzielnie nie może zwolnić organu od wyczerpującego i rzetelnego wyjaśnienia osobie zobowiązanej do pokrywania kosztów osoby umieszczonej w DPS (szczególnie gdy jest jedną z wielu zstępnych, a jednocześnie – jedyną zobowiązaną), że wybór jej osoby nie jest wyborem dowolnym.

Pominięcie przez organy przy ustalaniu opłat pozostałych zstępnych J. D., będących osobami z tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, stanowi także naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.o.p.s., które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, miało wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy będzie w pierwszej kolejności zobowiązany do ustalenia (i wykazania), czy odwołanie wpłynęło w ustawowym terminie do jego złożenia. Brak bowiem w aktach sprawy koperty, w której znajdowało się odwołanie (brak daty nadania odwołania) uniemożliwia dokonanie kontroli w ww. zakresie. Skarżący i jego pełnomocnik (żona) na rozprawie nie posiadali przy sobie dowodu nadania, a pełnomocnik organu na rozprawie był nieobecny.

Po ustaleniu, że odwołanie zostało złożone w terminie, Kolegium będzie zobowiązane uzupełnić materiał dowodowy w ww. zakresie (bądź polecić uzupełnienie organowi I instancji) w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego w odniesieniu do przesłanek wynikających z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.o.p.s.. Organ wyjaśni, jakie są środki własne J. D. (w szczególności, czy otrzymuje ona alimenty od zstępnych, a jeżeli nie – rozważenie, czy kierownik ośrodka pomocy społecznej, czy też prokurator nie powinni wystąpić o nie). W przypadku natomiast ustalenia braku wystarczających środków mieszkańca domu na pokrycie kosztów jego pobytu w nim, w stanie faktycznym, w którym kilka osób jest zobowiązanych do ponoszenia odpłatności (organ musi je ustalić) organ rozważy, czy nie zachodzi potrzeba łącznego rozpoznania sprawy z udziałem wszystkich zobowiązanych, szczególnie tych, w stosunku do których nie toczyło się jeszcze postępowanie, ze wskazaniem także decyzji w stosunku do których takie postępowania się już toczyły i decyzje są ostateczne. Należy bowiem pamiętać, że z żadnego przepisu ustawy, ani z innego przepisu funkcjonującego w systemie prawnym nie wynika, że organ administracji może w sposób arbitralny dokonać wyboru osoby spośród osób zobowiązanych do ponoszenia ww. opłaty, będących zstępnymi i tylko w stosunku do niej prowadzić postępowanie. W takiej sytuacji bowiem organ powinien prowadzić postępowanie jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Osoby te powinny być zawiadomione o wszczęciu postępowania i powinny być stronami tego postępowania, a także ich wszystkich powinna dotyczyć decyzja wydana w sprawie ustalenia obowiązku odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, a z jej uzasadnienia winna wynikać nie tylko wysokość opłaty i jej uzasadnienie, ale przede wszystkim powody zobowiązania ich do ww. opłaty, przy jednoczesnym ewentualnym nieobciążeniu tą odpłatnością pozostałych osób z kręgu zstępnych (art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.) .

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.