Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1308/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: par. 39 ust. 1,2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z dnia [...] r. ; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...].10.2015r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. Nr 267, ze. zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 09 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438),po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...].08.2015 r. o ustaleniu H.J. (dalej strona,skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...]zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że dnia [...].05.2010 roku do kancelarii Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok.

Dnia [...].04.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na łączną kwotę [...] zł, w tym: - za pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach za powierzchnię uwzględnioną w płatności 114,77 ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł,-za pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie za [...] sztuk/rok uwzględnione w płatności kwotę w wysokości 19 500,00 zł, wariant 7.2.2 - Konie huculskie za [...] sztuki/rok uwzględnione w płatności kwotę w wysokość [...] 000,00 zł. W dniu [...].05.2011 roku przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Dnia [...].05.2011 roku Biura Powiatowego Agencji wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok.

Dnia [...].03.2012 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na łączną kwotę [...] zł, w tym: - za pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach za powierzchnię uwzględnioną w płatności 11,53 ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł, -za pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 — Ochrona siedlisk lęgowych ptaków za powierzchnię uwzględnioną w płatności 101,30 ha/rok kwotę w wysokości [...] zł, - za pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie za [...] sztuk/rok uwzględnionych w płatności kwotę w wysokości [...] zł

wariant 7.2.2 - Konie huculskie za [...] sztuki/rok uwzględnione w płatności kwotę w wysokości [...] zł. W dniu [...].04.2012 roku przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę.

Dnia [...].05.2012 roku do kancelarii Biura Powiatowego Agencji wpłynął wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok. Dnia [...].01.2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na łączną kwotę [...] zł, w tym:- za pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach za powierzchnię uwzględnioną w płatności 11,49 ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł,- za pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków za powierzchnię uwzględnioną w płatności 101,21 ha/rok kwotę w wysokości [...] zł, - za pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie za [...] sztuk/rok uwzględnionych w płatności kwotę w wysokości [...] zł wariant 7.2.2 - Konie huculskie za [...] sztuki/rok uwzględnione w płatności kwotę w wysokości [...] zł.

W dniu [...].04.2013 roku przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę.

Dnia [...]05.2013 roku do kancelarii Biura Powiatowego Agencji wpłynął wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. Dnia [...].05.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na łączną kwotę [...]zł, w tym: - za pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach za powierzchnię uwzględnioną w płatności 11,49 ha/rok, kwotę w wysokości [...]zł, - za pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków za powierzchnię uwzględnioną w płatności 101,20 ha/rok kwotę w wysokości [...] zł, - za pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie za [...]sztuk/rok uwzględnionych w płatności kwotę w wysokości [...] zł, wariant 7.2.2 - Konie huculskie za [...] sztuk/rok uwzględnione w płatności kwotę w wysokości [...] zł.

W dniu [...].05.2014 roku przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę.

Dnia [...].05.2014 roku do kancelarii Biura Powiatowego Agencji wpłynął wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok. Dnia [...].02.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na łączną kwotę [...] zł, w tym: - za pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach za powierzchnię uwzględnioną w płatności 11,11 ha/rok, kwotę w wysokości [...] zł, - za pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków za powierzchnię uwzględnioną w płatności 97,49 ha/rok kwotę w wysokości [...] zł,- za pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie za[...]sztuk/rok uwzględnionych w płatności kwotę w wysokości [...] zł wariant 7.2.2 - Konie huculskie za [...] sztuk/rok uwzględnione w płatności kwotę w wysokości [...] zł.

W dniu [...].03.2015 roku przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę. Na płatność rolnośrodowiskową za rok 2014 nałożono także sankcję w wysokości 20% ze względu na niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych (kod nieprawidłowości 06).

Dnia [...].08.2015 r., zgodnie z art. 61 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 29 ust. 1,2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu na mocy decyzji: z dnia [...].04.2011 roku , z dnia [...].03.2012 roku, z dnia [...].01.2013 roku, z dnia [...].05.2014 roku o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. W treści zawiadomienia na podstawie art. 10 k.p.a. pouczono stronę o przysługującym jej prawie wglądu do akt, jak również możliwości składania wyjaśnień, z czego strona nie skorzystała.W dniu [...].08.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, w wysokości [...] zł. Decyzję doręczono skutecznie dnia [...].08.2015 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący twierdzi, iż powierzchnia TUZ (trwałych użytków zielonych) na zadeklarowanych działkach nie została zmniejszona. Uważa, iż twierdzenie jakoby zaprzestał wykonywania zabiegów agrotechnicznych na łąkach (koszenie / wypasanie) i powstała w ten sposób sukcesja naturalna objawiająca się występującymi zadrzewieniami, zakrzaczeniami i nieużytkami jest nieprawdziwe, ponieważ na wszystkich działkach wykonuje zabiegi agrotechniczne w terminach. Wymienia, iż pojedyncze zadrzewienie występuje w dopuszczalnej ilości na 1 ha, zakrzaczenia są usuwane w terminie koszenia niedojadów tj. od 1 sierpnia do 30 września. Stwierdza, iż koszenie w pakiecie 4.1 można przeprowadzić w terminie od 1 sierpnia do 30 września, natomiast termin wypasania trwa do 15 października, a w przypadku koników polskich i hucułów przez cały rok. W związku z tym uważa, że kontrola przeprowadzona w miesiącu lipcu nie mogła stwierdzić braku koszenia i braku wypasania. Strona nie rozumie dlaczego nałożono sankcje na pakiet 7.2, skoro nie stwierdzono w tym pakiecie żadnych nieprawidłowości. Wnosi również o wyjaśnienie nieścisłości w powierzchni działek deklarowanych przez stronę do dopłat, kontrolą na miejscu, a powierzchnią stwierdzoną w tej decyzji, np. dla działki O i N.

Dalej w uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że stan prawny w sprawie kształtuje się następująco;

Zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361, z późn. zm.): - § 4 ust. 2 pkt 1 rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązany do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. (...) oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody( zgodnie z załącznikiem nr 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określającego zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej określenie trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, występujących na obszarze gospodarstwa dotyczy dnia rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego).

- § 5 ust. 1 zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit, c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 , str. 8, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 65/2011" art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, zwanym dalej "obszarem zatwierdzonym", i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa, a w przypadku: 1) o którym mowa w art. 16 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia nr 65/2011 art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznane pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit, c tego rozporządzenia; 2) gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r., zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r.

- § 5 ust. 2 Zobowiązanie rolnośrodowiskowe realizowane w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 obejmuje obszar gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia nr 73/2009 art. 4 ust. 1 lit, c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013".

- § 5 ust. 3 Zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar, o którym mowa w ust. 1 lub 2, nawet w przypadku gdy płatność rolnośrodowiskowa została przyznana do mniejszej powierzchni.

- § 6 ust. 1 Zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany, w szczególności gdy zmiana ta polega na:

1) zwiększeniu obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, lub zmniejszeniu tego obszaru, jeżeli mimo tego zmniejszenia zobowiązaniem tym będzie objęty obszar gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

1a) jednorazowym zmniejszeniu w drugim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane, do powierzchni równej powierzchni, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4,5, 6 lub 8;

2) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4,5 lub 6;

3) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7;

4) zmianie: a) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub miejsca uprawy truskawki lub poziomki, lub maliny w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. la załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub b) rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawki, lub poziomki, lub maliny uprawianych w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub truskawkę, lub poziomkę, lub malinę, które mogą być uprawiane w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. la załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawka, lub poziomka, lub malina w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 - jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie;

5) (16) zmianie miejsca uprawy roślin lub zmianie uprawianej rośliny w ramach wariantu pierwszego, drugiego lub trzeciego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6, jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i bez względu na zmianę wielkości obszaru, na którym to zobowiązanie jest realizowane;

5a) zmianie: a)miejsca uprawy roślin w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu w ramach tego pakietu, lub

b) rośliny uprawianej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach tego pakietu, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny wariant tego pakietu, lub c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 - jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej;

6) zwiększeniu liczby zwierząt danej rasy lokalnej objętych tym zobowiązaniem w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 lub zmniejszeniu liczby tych zwierząt, jeżeli mimo tego zmniejszenia liczba tych zwierząt nie będzie niższa niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana: a) pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub b) płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r.; 7) (uchylony); 8) zmianie wariantu pierwszego lub drugiego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 realizowanych na gruntach rolnych, na których jest uprawiana mieszanka wieloletnia traw albo mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi, na wariant trzeci lub czwarty tego pakietu, jeżeli grunty rolne, na których są uprawiane te mieszanki, stały się trwałymi użytkami zielonymi; 9) (uchylony).

- § 6 ust. 2 Zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej.

- § 6 ust. 3 Zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolnośrodowiskowe, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej.

- § 38 ust. 2 Jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1) współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz 2) kwoty stanowiącej iloczyn: a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu.

- § 38 ust. 7 Jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach: 1) wariantu trzeciego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o współczynnik procentowy określony w załączniku nr 7 do rozporządzenia, w części dotyczącej zwierząt ras lokalnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie; 2) poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 9, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o współczynnik procentowy określony w załączniku nr 7 do rozporządzenia, w części dotyczącej miedz śródpolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie.

- § 38 ust. 8 Jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

- § 38 ust. 9 przepisu ust. 8 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a grunty te nie są objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

- § 39 ust. 1 Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

§ 39 ust. 2 Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu; 2) zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi:

a) powierzchni stanowiącej różnicę między:

- powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa, a

- powierzchnią stanowiącą różnicę między:

- powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowany ten pakiet, a

- powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem,

b) do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa;

2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant

Dalej w uzasadnieniu Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest powtórne rozpatrzenie sprawy dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.

Stwierdził, że zarzuty w nim zawarte dotyczą sprawy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014, w wyniku której stwierdzono mniejsze powierzchnie niż deklarowane przez stronę, a która to stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., Nr [...] z dnia [...].02.2015 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, od której przysługiwało odwołanie, z możliwości której strona nie skorzystała. Decyzja ta stała się ostateczna.

Podkreślił, że w postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranych płatności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR był zobowiązany do ustalenia czy skarżący pobrał nienależnie lub nadmierne płatności rolnośrodowiskowe w świetle art. 29 ust. 1i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Odnosząc się do zarzutów strony organ odwoławczy uzasadniał, iż składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, potwierdza ona własnoręcznym podpisem, iż znane są jej zasady oraz tryb realizacji płatności oraz jest świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Oznacza, to że we wniosku o przyznanie płatności strona powinna zadeklarować grunty kwalifikujące się do objęcia płatnościami, obejmujące m.in. grunty rolne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, a także elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w obrębie działki rolnej obejmujące: drzewa będące pomnikami przyrody (objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody), oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2 oraz rowy do 2 m szerokości. Maksymalny obszar kwalifikowany jest więc uznawany jako różnica pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (drogi, nieużytki). Jest to więc powierzchnia odpowiadająca powierzchni rzeczywistej. Składając zatem wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych strona powinna podać powierzchnie działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie. Jeżeli więc strona zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności powierzchnię wykraczającą poza powierzchnię rzeczywistą spełniającą kryteria, o których mowa wyżej, nie została spełniona przesłanka uzasadniająca odstąpienie od obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności. Ponadto uznać należy, iż stronie znany był wymóg prowadzenia działalności na niezmienionej powierzchni przez 5 lat trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz była świadoma zasad przyznawania płatności zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361, z późn. zm.). W każdej z decyzji o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010-2014 strona była informowana o tym, że terminem rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania jest dzień 15 marca 2010 r. Ponadto składając wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez nią zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego rolnika oraz prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym. Składając wniosek o przyznanie płatności strona potwierdza własnym podpisem prawdziwość zawartych w nich danych, biorąc tym samym odpowiedzialność za wszystkie wykazane w nim deklaracje działek ewidencyjnych.

Dalej organ wskazał, że jedną z czynności kontrolnych dotyczących poprawności przyznania płatności są kontrole na miejscu. Stanowią one rodzaj oględzin, które wykonywane są przez jednostki merytoryczne Agencji tzw. Biura Kontroli na Miejscu lub inne jednostki organizacyjne dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, którym Prezes ARiMR udzielił stosownego upoważnienia na zasadach określonych w przepisach szczególnych, które zawierają odmienne regulacje od "kodeksowych". Wyniki kontroli na miejscu są zamieszczone w raporcie z czynności kontrolnych, (w sprawie skarżącego, w raporcie nr 9001-00000007983/14). W przypadku, gdy strona nie zgadza się jej wynikami ma prawo złożyć odwołanie. Skarżący takiego odwołania nie złożył, a więc należy przyjąć, iż zgodził się z wynikami przeprowadzonej w jego gospodarstwie kontroli na miejscu .Mógł również podważyć wyniki kontroli na miejscu odwołując się od decyzji Kierownika BP z dnia [...].02.2015 r., czego nie uczynił.

W wyniku przeprowadzonych postępowań w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych, w szczególności za lata 2010 - 2013, Kierownik Biura Powiatowego ustalił, iż skarżący realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe odpowiednio: - w roku 2010: pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone,

wariant 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 114,77 ha,pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie [...] sztuk, wariant 7.2.2 - Konie huculskie [...] sztuki. -w roku 2011: pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 11,53 ha,

pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 101,30 ha, pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7,2.1 - Koniki polskie [...] sztuk, wariant 7.2.2 - Konie huculskie [...] sztuki. -w roku 2012:pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 11,49 ha, pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 101,21 ha,pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie [...] sztuk, wariant 7.2.2 - Konie huculskie [...] sztuki. - w roku 2013:

pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 11,49 ha, pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 101,20 ha, pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie [...] sztuk, wariant 7.2.2 - Konie huculskie [...]sztuk.

W wyniku przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego kontroli na miejscu w okresie od dnia [...].07.2014 roku do dnia [...].08.2014 roku oraz przeprowadzonej kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ustalił, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe było realizowane przez stronę w roku 2014 odpowiednio: pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 11,11 ha, pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 97,49 ha, pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie [...] sztuk, wariant 7.2.2 - Konie huculskie [...] sztuk.

Organ odwoławczy zważył w świetle § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, iż podjęte pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie zostało dochowane z powodu zmniejszenia powierzchni upraw w kolejnych latach uczestnictwa w programie. Zmniejszenie to zostało stwierdzone podczas przeprowadzonej kontroli na miejscu w dniach [...].07.2014 r. – [...].08.2014 r. oraz w wyniku kontroli administracyjnej wniosku. Przy czym biorąc pod uwagę przepisy § 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zmniejszenie to należy rozpatrywać do powierzchni poszczególnych działek rolnych A -M szczegółowo przedstawionych w tabeli zwrotu za pakiet 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone.

Jednocześnie odnosząc się do odwołania strony organ wyjaśnił iż powierzchnia stwierdzona w roku 2010 dla działki rolnej N i O (pierwotnie zadeklarowanych jako L i M), wynosiła odpowiednio 5,49 ha i 12,28 ha. W latach kolejnych 2011-2013 powierzchnia działek została pomniejszona do powierzchni odpowiednio 5,09 ha i 11,00 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie strony w roku 2014 stwierdzono, iż powierzchnia tych działek wynosi 4,28 ha i 11,16 ha. Biorąc pod uwagę § 6 w/w rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przyjęcie powierzchni większych (stwierdzonych w KnM) byłoby nieuprawnionym zwiększeniem zobowiązania, dlatego też w kontroli administracyjnej powierzchnia działki O została zredukowana do powierzchni 11,00 ha. Przyjmując zatem powierzchnie pierwotne do zwrotu przypada:-działka N: 5,49 ha - 4,28 ha - 1,21 ha, - działka O: 12,28 ha - 11,00 ha - 1,28 ha.

Organ szczegółowo przedstawił wyliczenie kwoty zwrotu dla wariantu 3.1 :

- za 2010 r.: 6,22 ha x 286,51997 zł/ha = 1 782,15 zł. gdzie: 6,22ha - powierzchnia zmniejszenia, 286,51997 zł/ha -średnia stawka płatności, wynikająca z modulacji, dla wariantu 3.1 w 2010r. (32 883,90zł /114,77ha), - za 2011 r.: 0,42 ha x 483,412836 zł/ha = 203,03 zł. gdzie: 0,42ha -powierzchnia zmniejszenia, 483,412836 zł/ha -średnia stawka płatności, wynikająca z modulacji, dla wariantu 3.1.1 w 2011r. (5 573,75zł /I l,53ha), - za 2012 r.: 0,38 ha x 483,412533zł/ha = 183,70 zł. gdzie: 0,38ha -powierzchnia zmniejszenia,483,412533zł/ha -średnia stawka płatności, wynikająca z modulacji, dla wariantu 3.1.1 w 2012r. (5 554,41zł /I l,49ha). - za 2013 r.:0,38 ha x 483,790252zł/ha = 183,84 zł. gdzie: 0,38ha -powierzchniazmniejszenia,483,790252zl /ha -średnia stawka płatności, wynikająca z modulacji, dla wariantu 3.1.1 w 2013r. (5 558,75zł /I l,49ha).

Na podstawie § 39 ust.2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, że płatność podlega zwrotowi, gdy rolnik 2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant, organ przedstawił szczegółowo wyliczenie kwoty zwrotu za pakiet 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków -za rok 2011: 125 560,00zł- przyznana płatność dla pakietu decyzją z dnia 20.03.2012 r.101,30ha -łączna powierzchnia stwierdzona dla pakietu w 2011 r.97,49ha -łączna powierzchnia stwierdzona dla pakietu w 2014 r.(3,81 ha x 100%) /101,30ha = 3,761106% 3,761106% x 125 560,00zł = 4 722.44zł. gdzie: 3,81 ha -powierzchnia zmniejszenia (101,30ha - 97,49ha), 3 761106%obliczony procent zmniejszenia,

- za rok 2012: 121 452,00zł - przyznana płatność dla pakietu decyzją z dnia 29.01.2013 r. 101,21ha - łączna powierzchnia stwierdzona dla pakietu w 2012r. 97,49ha łączna powierzchnia stwierdzona dla pakietu w 2014r. (3,72ha x 100%) /101,21ha = 3,675526% 3,675526% x 121 452,00zł - 4 464.00z/ł. gdzie: 3,72 ha -powierzchnia zmniejszenia (101,21ha - 97,49ha), 3,675526% -obliczony procent zmniejszenia, - za rok 2013:121 440,00zł -przyznana płatność dla pakietu decyzją z dnia 08.05.2014 r. 101,20ha - łączna powierzchnia stwierdzona dla pakietu w 2013r.

97,49ha - łączna powierzchnia stwierdzona dla pakietu w 2014r.(3,71ha x 100%) /101,20ha = 3,666008% 3,666008%% x 121 440,00zł = 4 452,00 zł. gdzie:3,71 ha - powierzchnia zmniejszenia (101,20ha - 97,49ha), 3,666008%% -obliczony procent zmniejszenia.

Łączna kwota zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zmniejszenia powierzchni wynosi: 15 991,16 zł: 1 782,15 zł -zmniejszenie zobowiązania wariantu 3.1 za 2010 r., 203,03 zł -zmniejszenie zobowiązania wariantu 3.1.1 za 2011 r., 183,70 zł -zmniejszenie zobowiązania wariantu 3.1.1 za 2012 r., 183,84 zł -zmniejszenie zobowiązania wariantu 3.1.1 za 2013 r., 4 722,44 zł - zmniejszenie zobowiązania wariantu 4.1 za 2011 r., 4 464,00 zł - zmniejszenie zobowiązania wariantu 4.1 za 2012 r., 4 452,00 zł -zmniejszenie zobowiązania wariantu 4.1 za 2013 r.

Organ przypomniał, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązany do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. (...) oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody. Zgodnie z załącznikiem nr 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określającego zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej określenie trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, występujących na obszarze gospodarstwa dotyczy dnia rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Wskazał, że z analizy raportu z KnM oraz podjętego w 2010 r zobowiązania wynika, iż nastąpiło zmniejszenie trwałych użytków zielonych (TUZ) zadeklarowanych w gospodarstwie w pierwszym roku realizacji programu. Zmniejszenie to jednoznacznie wynika z zaprzestania wykonywania zabiegów agrotechnicznych na łąkach (koszenia/wypasania) i powstanie na nich sukcesji naturalnej, objawiającej się występującymi zadrzewieniami, zakrzaczeniami oraz nieużytkami. Sytuacja dotyczy większości działek rolnych. Producent w 2014 deklarował trwałe użytki zielone do płatności w ramach wariantu 3.1.1 i 4.1 o łącznej powierzchni 113,25 ha, natomiast kontrola na miejscu stwierdziła łączną powierzchnię trwałych użytków zielonych 108,60ha.Z powyższego wynika, iż powierzchnia ta jest mniejsza o 4,65ha. W 2010 r., tj w 1 roku uczestnictwa w programie skarżącego, w gospodarstwie została również przeprowadzona kontrola na miejscu, na podstawie której ustalono powierzchnię trwałych użytków zielonych, deklarowanych do programu rolnośrodowiskowego na poziomie 114,77ha.

Wobec powyższego zastosowano kod nieprawidłowości 06, a płatność rolnośrodowiskowa na rok 2014 została zmniejszona o 20% - , co wynika z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (uwaga Sadu - obecnie ust.8).

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Powyższy przepis stosowany jest do spraw od roku 2011, tj. od dnia wejścia w życie rozporządzenia Nr 65/2011. Zastosowanie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oznacza, że w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi % wartość, o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności.

Art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 ma zastosowanie w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu następujących nieprawidłowości: - nieprzestrzeganie wymogów danego pakiet/wariantu określonych w załączniku 3 do rozporządzenia, - niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnych i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody (kod nieprawidłowości 06), - nieprowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin (kod nieprawidłowości 02 i 03).

W ocenie organu w związku z tym, iż w 2014 r. na płatność rolnośrodowiskową nałożoną sankcję w wysokości 20% ze względu na niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnych i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych (kod nieprawidłowości 06), w myśl art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, powstał obowiązek zwrotu przez producenta części płatności za rok : 2011, w kwocie: [...]zł (kwota przyznanej płatności na rok 2011- [...], kwota do zwrotu w związku ze zmniejszeniem zobowiązania dla wariantów 3.1.1 i 4.1 203,03zł + 4 722,44zł, różnica 155 133,75 – 4925,47zł =150 208,28zł x 20% sankcji=30 041,66 zł), 2012, w kwocie: 31 671,74 zł (kwota przyznanej płatności na rok 2012- 163 006,41zł, kwota do zwrotu w związku ze zmniejszeniem zobowiązania dla wariantów 3.1.1 i 4.1 183,70zł + 4 464 zł, różnica163 006,41zł– 4647,70zł =158 358,71zł x 20% sankcji=31 671,74 zł zł), 2013 w kwocie: 34 672,58 zł (kwota przyznanej płatności na rok 2013- 177 998,75zł, kwota do zwrotu w związku ze zmniejszeniem zobowiązania dla wariantów 3.1.1 i 4.1 183,84zł + 4 452 zł, różnica177 998,75zł – 4635,84zł =173 362,91zł x 20% sankcji=34 672,58 zł).

Łączna kwota zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zastosowania art. 18 rozporządzenia UE 65/2011 za nieprawidłowość 06 za 2011,2012,2013 rok wynosi: 96 385,98 zł:

Łączna kwota do zwrotu wynosi zatem: 15 991,16 zł + 96 385,98 zł = [...]zł Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż decyzją Kierownika Biura Powiatowego z dnia 28.08.2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa i w prawidłowy sposób ustalił kwotę do zwrotu w wysokości [...] zł.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy omówił wskazane przepisach przypadki, w których obowiązek zwrotu otrzymanej pomocy został wyłączony i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła żadna ze wskazanych w tych przepisach sytuacji, podobnie jak nie zachodziły przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zaskarżył w całości decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia[...].10.2015 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. a) art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 poprzez jego błędną wykładnię w oderwaniu od ust. 2 tego artykułu i z naruszeniem także regulacji krajowych, w których została wykorzystana kompetencja wynikająca z ust. 2, w efekcie czego organ nie mógł nałożyć sankcji za lata wcześniejsze, albowiem nie zostało stwierdzone, że również we wcześniejszych latach skarżący dopuścił się nieprawidłowości; b) art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 poprzez jego błędną wykładnię w wyniku przyjęcia, że przewiduje on jakiekolwiek sankcje za niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych (kod nieprawidłowości 06), w sytuacji, gdy z brzmienia tego przepisu taka okoliczność nie wynika; c) § 38 ust. 8 i § 39 ust. 2 pkt 2a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. poprzez ich zastosowanie do pakietu 3, w sytuacji, gdy nie powinny znaleźć zastosowania, albowiem w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, ewentualne zmniejszenie obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, nie wiązało się z obowiązkiem zwrotu części płatności w zakresie pakietu 3;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia bez wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i argumentów skarżącego zawartych w odwołaniu, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji gdy mogłyby w istocie wpłynąć na zmianę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym na zmianę treści decyzji;

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu kosztów postępowania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W skardze skarżący podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...]zł przyjął, że analiza raportu z KnM oraz podjętego w 2010 r. zobowiązania prowadzi do wniosku, iż nastąpiło zmniejszenie trwałych użytków zielonych (TUZ) zadeklarowanych w gospodarstwie w pierwszym roku realizacji programu. Zmniejszenie to - zdaniem organu - jednoznacznie wynika z zaprzestania wykonywania zabiegów agrotechnicznych na łąkach (koszenia/wypasania) i powstanie na nich sukcesji naturalnej, objawiającej się występującymi zadrzewieniami, zakrzaczeniami oraz nieużytkami.

Zdaniem skarżącego z ustaleniami powyższej kontroli trudno się jednak zgodzić, a już na pewno nie można jednoznacznie stwierdzić, że stwierdzone w 2014 r. rzekome zakrzaczenia, zadrzewienia i nieużytki występowały w latach wcześniejszych. Pomimo tego wyniki tej kontroli w zakresie nieprawidłowości stwierdzonych przy realizacji programu rolnośrodowiskowego w odniesieniu do pakietów 3.1 i 4.1 r. stały się dla Kierownika BP podstawą uzasadniającą wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w związku z art. 29 ust. 1,2 i 8 ustawy o ARiMR oraz art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 65/2011 i w jego konsekwencji ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata wcześniejsze tj. rok 2010, 2011, 2012 i 2013.

W odniesieniu do powołanego przez organy przepisu art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 w ocenie skarżącego wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.181.48), rozporządzenie (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do: a) wniosków o płatności bezpośrednich złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.; b) wniosków o płatności złożonych w odniesieniu do roku 2014; oraz c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.'

Na gruncie rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 kwestię odzyskania nienależnych płatności reguluje art. 5 tego rozporządzenia wprowadzając zasadę zwrotu przez beneficjenta (rolnika) nienależnie pobranej płatności wraz z odsetkami. Przy czym kwestia związana z wysokością odsetek powinna być zgodna z prawem krajowym, zaś termin naliczania odsetek nie mógł przekraczać terminu z art. 5 ust. 2 ww. rozporządzenia. W ust. 3 tego artykułu wskazano na przypadki braku obowiązku zwrotu płatności. Natomiast powołany przez organy przepis art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 zatytułowany "Zmniejszenia i wykluczenia w przypadku niezgodności z innymi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i powiązanymi obowiązkami", znajduje się w części II "Zasady zarządzania i kontroli", w tytule I "Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w odniesieniu do niektórych środków w ramach osi 2", rozdział II "Kontrola, zmniejszenia i wykluczenia".

Stosownie do ust. 1 tego przepisu, pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów: a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub b) kryteriów kwaliflkowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

Zgodnie z akapitem drugim ust. 1 art. 18 rozporządzenia, w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Zdaniem skarżącego powoływany przez organy przepis art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 65/2011 nie może być jednak wykładany i stosowany w oderwaniu od ust. 2 tego artykułu, który organy orzekające w sprawie całkowicie pominęły. Stanowi on, że "Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków". Ponadto, stosownie do ust. 3 art. 18 rozporządzenia (UE) nr 65/20111, jeżeli niezgodność wynika z nieprawidłowości popełnionych umyślnie, beneficjenta wyklucza się z danego środka zarówno na dany rok kalendarzowy, w którym stwierdzono niezgodność, jak i na następny rok kalendarzowy.

W świetle przytoczonych regulacji według strony stwierdzić należy, że wprawdzie artykuł 18 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia (UE) nr 65/2011 daje samodzielną podstawę do domagania się zwrotu udzielonej pomocy za lata wcześniejsze, jeżeli dotyczy zobowiązań wieloletnich, czyli takich, jak w niniejszej sprawie, to musi być on wykładany w powiązaniu z ust. 2 tego przepisu, stanowiącego normę o charakterze kompetencyjnym, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w tym przepisie. W zakres tej normy kompetencyjnej wchodzi również możliwość określenia przez państwo członkowskie, za jaki okres wcześniejszy dane państwo będzie miało możliwość domagania się zwrotu wypłaconych środków.

Na gruncie regulacji prawa krajowego w odniesieniu do przywołanej normy kompetencyjnej, według strony wskazać należy na przepis art. 29 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast zasady zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały przez polskiego ustawodawcę uregulowane w przepisach ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu Rozwoju Obszarów Wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 173 ze zm.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. W zakresie płatności rolnośrodowiskowej przepisami krajowymi pozostaje też "rozporządzenie rolnośrodowiskowe" z 2013 r. Przepisy tego rozporządzenia krajowego są przejawem implementacji m.in. art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji i wyrazem skorzystania z ustanowionej dla państwa członkowskiego możliwości modyfikacji tego uprawnienia poprzez wskazanie kryteriów, którymi dane państwo powinno się kierować określając zakres zwracanej pomocy. Przepisy tego rozporządzenia krajowego, tak jak rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 rozróżniają instytucje w postaci zmniejszenia, wykluczenia, odzyskiwania (zwrotu) przyznanych płatności. Powyższe oznacza, że instytucje te charakteryzują się innymi przesłankami i powinny być stosowane zależnie od okoliczności faktycznych, które uregulowane są w przepisach. Polski ustawodawca wykorzystał zatem możliwość wprowadzenia odstępstw od wyrażonego w ust. 1 obowiązku zwrotu otrzymanych dotacji za lata wcześniejsze.

Tymczasem według skarżącego organ w swoich rozważaniach zupełnie pominął treść ust. 2 i z naruszeniem także regulacji krajowych, w których została wykorzystana kompetencja wynikająca z ust. 2. Nie dostrzegł, że instytucje te charakteryzują się innymi przesłankami i powinny być stosowane zależnie od okoliczności faktycznych, które uregulowane są w przepisach. Skoro więc przedmiotem niniejszej sprawy pozostawało ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej, organy administracji powinny rozważyć tę kwestię na podstawie przepisów regulujących instytucję zwrotu, tj. § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, organy nie powoływały się zarówno na przepis § 39 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 w podstawie prawnej decyzji (organ I instancji) wskazując go jako podstawę do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, ale faktycznie rozpoznały i rozstrzygnęły sprawę w oparciu o § 38 rozporządzenia ww. rozporządzenia. Tymczasem powołany przepis dotyczy zmniejszeń.

Stosownie zaś do § 38 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie przestrzegania przez rolnika wymogów w ramach tych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości obliczonej stosownie do dalszej treści tego przepisu. Biorąc zatem pod uwagę treść przytoczonego przepisu, w szczególności zaś stwierdzenie "w danym roku", należy podnieść, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, sankcja administracyjna ma zastosowanie jedynie do tego roku w którym nieprawidłowość została stwierdzona.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to możliwość nałożenia zmniejszeń jedynie w odniesieniu do płatności na rok 2014, co zresztą nastąpiło ostateczną decyzją Kierownika BP z dnia [...].02.2015 r. o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. w pomniejszonej wysokości. Z tych też powodów rozstrzygnięcie organu nakładające obowiązek zwrotu przyznanej dotacji za lata wcześniejsze w ocenie skarżącego jest wadliwe, gdyż nie uwzględnia treści § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. W konsekwencji rzekome stwierdzone w danym roku zmniejszenie trwałych użytków zielonych, nie może automatycznie prowadzić do nałożenia sankcji z tego tytułu za lata wcześniejsze. Sankcja administracyjna ma bowiem zastosowanie jedynie do tego roku w którym nieprawidłowość została stwierdzona. Organ mógłby nałożyć sankcje za lata wcześniejsze tylko wówczas, gdyby zostało stwierdzone, że również we wcześniejszych latach strona skarżąca dopuściła się nieprawidłowości. Ograniczenie sankcji jedynie do danego roku - jeżeli w ogóle - znajduje swoje umocowanie w normie kompetencyjnej zawartej we wcześniej cytowanym art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji.

Gdyby organy obu instancji uwzględniły w sposób rzetelny i wszechstronny podniesione przez skarżącego uwagi co do przeprowadzonej kontroli, kwestia zwrotu środków za lata wcześniejsze nie pojawiłaby się.

Zdaniem skarżącego brak jest w wynikach kontroli dowodu na to, że zakrzaczenia, zadrzewienia i nieużytki występowały również w latach wcześniejszych do kontrolowanego 2014 r. Przeprowadzona kontrola w lipcu 2014 r. nie była w ogóle miarodajna w tym zakresie. Ustalenia organów administracyjnych stanowią czysto teoretyczne dywagacje. Pojedyncze zadrzewienie występuje w dopuszczalnej ilości na hektar. Zakrzaczenia są usuwane w terminie koszenia tzw. niedojadów (niezjedzonych przez zwierzęta kęp traw), tj. od 1 sierpnia do 30 września. Kontrola była przeprowadzona w lipcu, skarżący miał jeszcze czas na wykoszenie tego (i faktycznie to uczynił). Podobnie koszenie w wariancie 4.1 można przeprowadzać w tym samym terminie. Termin wypasania do 15 października, a w przypadku koników polskich i huculskich przez cały rok. Kontrola przeprowadzona w lipcu nie mogła stwierdzić braku wypasania. Próżno szukać w ustaleniach kontroli zastosowanych błędów tolerancji pomiarów, wszak ewentualne błędy w tym zakresie mogły wpływać na powstanie, niedużych przecież, różnic pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną.

Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że § 38 ust. 8 i § 39 ust. 2 pkt 2a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., na które powołują się organy administracyjne, nie mają w ogóle zastosowania do pakietu 3. W dacie wydania decyzji przez organ I instancji, ewentualne zmniejszenie obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, nie wiązało się z obowiązkiem zwrotu części płatności w zakresie pakietu 3. Przepis § 4 w ust. 1 pkt 3, który odnosił się do pakietu 3, przestał obowiązywać w dniu 15 marca 2014 r.

Rozstrzygnięcie organu nakładające obowiązek zwrotu przyznanej pomocy za lata wcześniejsze i w stosunku do wszystkich pakietów jest wadliwe.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W przypadku braku podstaw do jej uwzględnienia skarga podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.

W ocenie Sądu, skarga jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego i materialnego.

Postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją dotyczyło ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010 -2013. Zostało ono wszczęte na skutek ustalenia przez organ Agencji Rolnej, w ramach rozpoznania wniosku o przyznanie płatności na rok 2014, że skarżący, w ramach realizowania wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie zachował na terenie gospodarstwa rolnego wymogów z powodu zmniejszenia powierzchni upraw i zachowania trwałych użytków zielonych. W wyniku przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego kontroli na miejscu w okresie od dnia [...].07.2014 roku do dnia [...].08.2014 roku oraz przeprowadzonej kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ustalił, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe było realizowane przez stronę w roku 2014 odpowiednio: pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 11,11 ha, pakiet 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 97,49 ha, pakiet 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie [...] sztuk, wariant 7.2.2 - Konie huculskie [...] sztuk. Kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni wykazała szereg nieprawidłowości powierzchniowych, które szczegółowo opisano w protokole z czynności kontrolnych. Z raportu z KnM oraz podjętego w 2010 r zobowiązania ustalono, iż nastąpiło zmniejszenie trwałych użytków zielonych (TUZ) zadeklarowanych w gospodarstwie w pierwszym roku realizacji programu. Zmniejszenie to wynika z zaprzestania wykonywania zabiegów agrotechnicznych na łąkach (koszenia/wypasania) i powstanie na nich sukcesji naturalnej, objawiającej się występującymi zadrzewieniami, zakrzaczeniami oraz nieużytkami. Producent w 2014 deklarował trwałe użytki zielone do płatności w ramach wariantu 3.1.1 i 4.1 o łącznej powierzchni 113,25 ha, natomiast kontrola na miejscu stwierdziła łączną powierzchnię trwałych użytków zielonych 108,60ha. Powierzchnia ta jest mniejsza o 4,65ha.Kierownik BP wydał decyzję [...].02.2015r. o przyznaniu płatności za rok 2014 w pomniejszonej wysokości, szczegółowo uzasadniając zmniejszenie powierzchni i procent zmniejszenia. Wobec niedochowania TUZ zastosował kod nieprawidłowości 06, a na płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 organ nałożył również sankcję i płatność została zmniejszona o 20%, o którym stanowi § 38 ust. 8 - Jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie. Decyzja ta nie została zaskarżona. Powyższe ustalenia uprawniały w ocenie organu I instancji do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zmniejszenia powierzchni działek i sankcji 20% z tytułu niedochowania trwałych użytków zielonych za lata 2010-2013 i określenia kwoty nienależnie pobranych płatności za te lata, zgodnie z przepisem akapitu drugiego ust. 1 art. 18 rozporządzenia(UE) nr 65/2011, który stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Postępowanie to przeprowadzone zostało w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm., dalej: "ustawa o ARiMR"). Prawidłowość zastosowania tego trybu w odniesieniu do pomocy, która w przypadku skarżącego przyznana została na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju"), wynika z art. 28 ust. 3 ustawy. Przyznane na rzecz skarżącego płatności rolnośrodowiskowe, za poszczególne lata, stanowią jedną z form pomocy realizowaną w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich ( art. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 14 ustawy o wspieraniu rozwoju) i to pomocy, która przyznawana jest w sposób jednostronny i władczy przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej, w drodze decyzji administracyjnej ( art. 20 ustawy o wspieraniu rozwoju).

Postępowanie, o którym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest samodzielnym postępowaniem, w którym także w drodze decyzji administracyjnej następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest więc zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego w związku z otrzymaną pomocą zobowiązania przez wymagany okres.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie wystarczającą przesłanką dla powstania ustalenia obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranej za lata 2010,2011.2012,2013 z tytułu programu rolnośrodowiskowego realizowanego przez skarżącego było stwierdzenie w wyniku kontroli na miejscu w roku 2014 i kontroli administracyjnej zmniejszenie kwalifikowalności powierzchni działek i zmniejszenie trwałych użytków zielonych, wydaniem niezaskarżonej decyzji o przyznaniu płatności na rok 2014 w pomniejszonej wysokości z zastosowaniem także 20% sankcji.

W kwestii dostrzeżonych przez Sąd uchybień natury procesowej, wypada zauważyć, że niewadliwe rozpatrzenie wniosku strony wymaga przede wszystkim poprawnego, nie budzącego wątpliwości ustalenia przez organy administracji publicznej wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego konkretnej sprawy, niezbędnych do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia, na podstawie tych przepisów prawa, które w sprawie znajdują zastosowanie. Zdaniem Składu orzekającego, postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w rozpoznawanym przypadku nie doprowadziło do ustaleń odpowiadających temu standardowi, a także uzasadnienie decyzji nie odpowiada w pełni wymogom prawa, tzn. unormowaniu zawartemu w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organach administracji rolnej także w świetle art.21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Przepis ten, jak i zacytowany wcześniej art. 107 § 3 K.p.a., pozostają w korelacji z normą art. 80 K.p.a. statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, by nie była uznana za dowolną, winna opierać się na wszechstronnym rozważeniu całokształtu zebranego materiału dowodowego, czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ogólnie ujmując, polega to na przedstawieniu sposobu myślenia, argumentowaniu przy ocenie dowodów i jednym z jej elementów winno być ustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów strony podnoszonych w trakcie toczącego się postępowania. Pominięcie ich milczeniem przez organ nie przystaje do reguł poprawności procesowej, stanowiąc o naruszeniu norm prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa (wyrok WSA we W., sygn. IV SA/Wr 268/11 z dnia 2012-04-03, LEX nr 1146142). Dlatego też słuszny jest zarzut skargi naruszenie przepisu art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji jego nierozpatrzenie, w tym w szczególności planu działalności rolnośrodowiskowej, przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie, nadto brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji w jakikolwiek sposób do wszystkich zarzutów odwołania i wskazania powodów odmowy ich wiarygodności.

W ocenie Sądu, zasadne jest stanowisko skarżącego, że organ II instancji, w ślad za organem I instancji, wydając zaskarżoną decyzję, nie wziął pod uwagę wszystkich zarzutów podnoszonych przez niego w odwołaniu, zupełnie pominął i nie ustosunkował się do okoliczności faktycznych dotyczących uwarunkowań przyrodniczych terenów działek rolnych, objętych pakietem 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, pakietem 4 - Ochrona zagrożonych ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, pakietem 7 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, wariant 7.2.1 - Koniki polskie, wariant 7.2.2 - Konie huculskie. W odwołaniu skarżący twierdził, iż powierzchnia TUZ (trwałych użytków zielonych) na zadeklarowanych działkach nie została zmniejszona. Ustalenia organu, iż zaprzestał wykonywania zabiegów agrotechnicznych na łąkach (koszenie / wypasanie) i powstała w ten sposób sukcesja naturalna objawiająca się występującymi zadrzewieniami, zakrzaczeniami i nieużytkami są nieprawdziwe, ponieważ na wszystkich działkach wykonuje zabiegi agrotechniczne w terminach. Zadrzewienie występuje w dopuszczalnej ilości na 1 ha, zakrzaczenia są usuwane w terminie koszenia niedojadów tj. od 1 sierpnia do 30 września. Koszenie w pakiecie 4.1 można przeprowadzić w terminie od 1 sierpnia do 30 września, natomiast termin wypasania trwa do 15 października, a w przypadku koników polskich i hucułów przez cały rok. Kontrola przeprowadzona w miesiącu lipcu nie mogła stwierdzić braku koszenia i braku wypasania. Dla skarżącego nie jest jasne dlaczego nałożono sankcje na pakiet 7.2, skoro nie stwierdzono w tym pakiecie żadnych nieprawidłowości.

Organ nie ustosunkował się do tych twierdzeń skarżącego, ograniczając się zasadniczo do konstatacji, iż składając wniosek o przyznanie płatności strona potwierdza własnoręcznym podpisem, iż znane są jej zasady oraz tryb realizacji płatności oraz jest świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązania wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Wyniki kontroli nie zostały podważone przez skarżącego w postępowaniu o przyznanie płatności za rok 2014 ani decyzja o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości i sankcją nie została zaskarżona. Nie odniesienie się do zarzutów strony powoduje istnienie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ostatecznie przyjętych ustaleń faktycznych i nie poddaje się kontroli Sądu w ocenie poprawności podjętego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2010 - 2013.

W tym kontekście należy również podnieść brak dostatecznych rozważań w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, jakie w sytuacji skarżącego mają zastosowanie przepisy prawa materialnego.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej " numerem identyfikacyjnym ";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Realizując 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe skarżący zobowiązany był zatem przestrzegać wymogów dla poszczególnych wariantów pakietu przez zadeklarowany okres. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu ocenia się bowiem w całym okresie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej wniosku na rok 2014, organ stwierdził uchybienie w przestrzeganiu wymogów w ramach realizowanych pakietów i wariantów. Według organu rolnik nie dochował zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na działkach zadeklarowanych w I roku uczestnictwa w programie przez zmniejszenie powierzchni i nie zachował powierzchni trwałych użytków zielonych. Skarżący kwestionuje te ustalenia i nie godzi się z obowiązkiem zwrotu części płatności za poprzednie lata.

Przepis art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 stanowi, że pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów: a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych (akapit 2 art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011). Przepis art. 18 ust. 2 stanowi: państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.

Zasada, zgodnie z którą beneficjent zobowiązany jest do zwrotu nienależnie dokonanej płatności ustalona została w art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE Seria L z 2011 r. Nr 25, poz. 8 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2 tego artykułu. Prawidłowo też organ Agencji zauważył, że w myśl art. 18 ust. 1 zdanie drugie tego rozporządzenia, w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Uznać jednak należy, że wskazane regulacje, wbrew stanowisku jakie zdaje się prezentować organ II instancji w ramach kontrolowanej sprawy, mają charakter kompetencyjny i określają ogólne zasady, które nie są bezpośrednio stosowane do ustalenia nienależnie pobranych płatności, lecz podlegają implementacji do krajowego porządku prawnego, a więc wymagają szczegółowego uregulowania w przepisach krajowych. Wyrazem ich realizacji są przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju, która w art. 1 pkt. 2 wyraźnie stanowi, że określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy oraz pomocy technicznej w zakresie nieokreślonym w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Na gruncie tej ustawy obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z jej art. 28 ust. 1, według którego pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt. 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 29 ust. 1 omawianej ustawy, szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Względem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania program rolnośrodowiskowy, szczegółowe warunki i tryb jej zwracania określa przede wszystkim § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku.

W świetle powyższego dostrzec należy, że zarówno ustawa o wspieraniu rozwoju, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 roku przewidują, stosownie do art. 5 i art. 18 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 65/2011, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Obowiązek ten realizowany jest w pierwszej kolejności na zasadach określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2013 roku. W celu ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie można jednakże odwoływać się do treści § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku. Zgodnie z § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku, - § 38 ust. 8 Jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie.

W kontrolowanej sprawie ustalono, że nieprawidłowość w tym zakresie powstała w roku 2014. Nie stwierdzono natomiast, aby istniała ona już w roku 2011, co uzasadniałoby zmniejszenie płatności również za ten okres, z zastosowaniem tego samego procentowego pomniejszenia - sankcji. Nie można zatem uznać, że do tych płatności zastosowanie mógł znajdować przepis § 38 ust.8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku W szczególności zaś nie mógł mieć on zastosowania do ustalenia za ten rok nienależnie pobranych płatności.

W związku z powyższym zgodzić należy się ze stanowiskiem, że w powołanym przepisie § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku, ustawodawca przewidział sankcję administracyjną skutkującą nałożeniem w drodze aktu stosowania prawa przez właściwy organ administracji publicznej ujemnych (niekorzystnych) skutków dla podmiotów prawa, które nie stosują się do obowiązków wynikających z norm prawnych (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 480/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Konstruowanie przez ustawodawcę odpowiedzialności za działanie naruszające obowiązujące przepisy prawa, zagrożone sankcją administracyjną (delikty administracyjne), skutkującej w praktyce brakiem możliwości uniknięcia tej odpowiedzialności, w przypadku ustalenia, że określonym działaniem wyczerpano znamiona deliktu administracyjnego, nakłada zaś na organ stosujący prawo obowiązek szczególnie precyzyjnego, ścisłego interpretowania znamion podmiotowych deliktu, bez stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast takie działanie organu agencji, jakie zostało zaprezentowane w niniejszej sprawie, poprzez przyjęcie, że dla zastosowania przedmiotowej 20% sankcji w stosunku do płatności należnych za rok 2011,2012,2013 wystarczające jest stwierdzenie, iż skarżący nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych w roku 2014, należy uznać za przejaw zastosowania rozszerzającej i nieuprawnionej wykładni analizowanych regulacji, do której z całą pewnością nie uprawnia samo tylko brzmienie art. 18 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 65/2011. Niewątpliwie rolnik, który nie realizuje pakietu lub wariantu, na jakim powinien realizować przez określony czas zobowiązanie rolnośrodowiskowe, co do zasady ma obowiązek zwrócić przyznaną mu z tego tytułu płatność rolnośrodowiskową także za lata wcześniejsze, jeżeli nie zachodzą przypadki, o których mowa w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku. Do nienależnego pobrania świadczenia dochodzi wówczas, gdy świadczenie to zostanie przyznane i wypłacone, a rolnik nie realizuje następnie całego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jednakże z uwagi na treść art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, który w przypadku zobowiązań wieloletnich przewiduje zmniejszenia pomocy, wykluczenia i jej odzyskiwanie także do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych, obowiązek zwrotu dotyczy tylko tej części płatności, która została przyznana do powierzchni działki rolnej lub jej części, która została wycofana z podjętego zobowiązania.

Reasumując, sankcja o której mowa w § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku, możliwa jest do zastosowania jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym działanie skarżącego wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, to jest w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego pakietu - w niniejszej sprawie zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie skarżącego. Natomiast kwestia uznania płatności za nienależnie pobrane i ich zwrot w związku z ustaleniem, że beneficjent nie zachował w kolejnym roku, w stosunku do roku ich przyznania, na terenie gospodarstwa rolnego wymaganej powierzchni trwałych użytków zielonych, podlegać winna analizie w pierwszej kolejności w oparciu o regulacje § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku i następnych. Jak również rozważenia ponownie w niniejszej sprawie możliwości zastosowania art.5 rozporządzenia nr 65/2011.

W rozpoznawanej sprawie do płatności za lata 2011,2012,2013 organ Agencji mógł tym samym zastosować jedynie regulacje § 39 i następnych rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku, które dotyczą zwrotu wypłaconych już płatności rolnośrodowiskowych. Nie był natomiast uprawniony do zastosowania 20% sankcji, która - jak wynika z brzmienia § 38 ust.8 tego rozporządzenia - skutkuje przyznaniem rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej w wysokości zmniejszonej wyłącznie w roku, w którym stwierdzono uchybienie w zakresie obowiązku zachowania na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych.

W powyższym świetle, rzeczą organu w ponownym postępowaniu będzie – poza usunięciem opisanych wyżej uchybień proceduralnych związanych z obowiązkiem zebrania pełnego materiału dowodowego i dokonania jego wszechstronnej, wyczerpującej oceny w aspekcie zarzutów skarżącego sformułowanych w odwołaniu i skardze, odnoszących się do rzetelnego odzwierciedlenia stanu faktycznego (w tym również odniesienia się do planu działalności rolnośrodowiskowej, kontroli), czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. – także uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu w kontekście zastosowania prawidłowo norm prawa materialnego.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art.135 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku uchylając decyzje obu instancji. Z kolei o kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w punkcie II sentencji wyroku.