Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1411/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 października 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 698/16 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.G. na rzecz Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 października 2016r., sygn. akt I SA/Gd 698/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] marca 2016r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...], zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 2 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016r. poz. 718), zwanej p.p.s.a., skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji, pomimo dopuszczenia się przez ten organ oraz organ I instancji uchybień przepisom art. 7, art. 10, art. 65 § 1, art. 77 § 1, art. 79, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.;

b) art. 106 § 3 i art. 141 ust. 4 p.p.s.a. poprzez:

- nieprzeprowadzenie, względnie wadliwe przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi z dnia [...] maja 2016r. (tj.: skierowanego do ARIMR BP w [...] pisma skarżącego z dnia [...] maja 2005r. z załącznikami w postaci pisma skarżącego z dnia [...] maja 2005r. i pisma ARiMR BP w E. z dnia [...] maja 2005r. oraz potwierdzenia nadania pisma z dnia [...] maja 2005r. listem poleconym nadanym w dniu [...] maja 2005r. w placówce operatora publicznego) - potwierdzających okoliczność dysponowania przez organ I instancji przed dniem 10 czerwca 2006r. informacją będącą podstawą wznowienia postępowania;

- brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do okoliczności faktycznych wynikających z dokumentów dołączonych do skargi z dnia [...] maja 2016r.

Mając na uwadze wskazaną podstawę skarżący kasacyjnie wniósł w trybie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obydwie instancje zgodnie ze spisem złożonym przed zamknięciem rozprawy albo, w przypadku nie złożenia, według norm przepisanych; albo o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych - za obydwie instancje. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną profesjonalny pełnomocnik Dyrektora ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz o orzeczenie o obowiązku zwrotu przez skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych, o ile nie zostanie przedstawiony odrębny spis kosztów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., "(...) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej". W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016r., I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017r., I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017r., I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017r., I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017r., II GSK 1869/17).

Analizowany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał zatem fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia" (tak wyrok NSA z dnia 27 marca 2018r., I GSK 612/18, LEX nr 2486227). Nie przedstawia on więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (tak np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2018r., II OSK 1232/16, LEX nr 2495656).

Na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Zważywszy na powyższą regulację prawną - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015r. Wobec tego do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 p.p.s.a., a Sąd ten ograniczył jego treść do oceny prawnej zarzutów kasacyjnych.

Wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych. Oceniając zaś te zarzuty uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Istota sporu w sprawie, zarysowana sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi i towarzyszącą jej argumentacją, sprowadza się do oceny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania w postaci zaistnienia nowej okoliczności faktycznej, istniejącej w dacie wydania decyzji ostatecznej, a nieznanej organowi, jaką jest okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania rolniczo działki rolnej położonej na nieruchomości o nr ew. [...] w 2005r. oraz daty powzięcia przez organ ARiMR w [...] wiadomości o tej okoliczności. Źródłem tego sporu jest pismo skarżącego kasacyjnie z dnia 5 maja 2005r. informujące ARiMR w E. o konflikcie z dotychczasowym użytkownikiem tej działki – [...] i utracie przez tegoż jej posiadania w 2005r. wraz z załącznikami w postaci pisma skarżącego z dnia [...] maja 2005r. Pismo to miało zostać przekazane – jak twierdzi skarżący kasacyjnie – do wiadomości ARiMR w [...], zaś załączone do skargi pismo skarżącego z dnia [...] maja 2005r., adresowane zgodnie z jego treścią do organu ARiMR w [...] , wraz z załącznikami zostało przekazane bezpośrednio do tegoż adresata, co ma dowodzić załączony do skargi dowód nadania z dnia [...] maja 2005r. Organy argumentują zaś, że pismo skarżącego z dnia [...] maja 2005r. nie zostało jednak złożone w siedzibie ARiMR w [...] ani przez skarżącego kasacyjnie, ani przez ARiMR w E. Również pismo skarżącego datowane na 16 maja 2005r. nie wpłynęło do organu ARiMR właściwego w tej sprawie.

Oceniając okoliczność faktyczną daty powzięcia przez ARiMR w Pruszczu Gdańskiem wiadomości o utracie posiadania nieruchomości przez [...] w 2005r. – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący kasacyjnie nie udowodnił, iż poinformował organ ARiMR w [...] o przejęciu działki o nr ew. [...] i konflikcie z dotychczasowym jej posiadaczem [...] przed datą podjęcia decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności skarżącemu, co miało miejsce w dniu 10 czerwca 2006r. Przeprowadzone przez organy zgodnie z wytycznymi podjętego w tej sprawie wyroku WSA w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2011r., I SA/Gd 144/11, wyroku NSA z dnia 11 października 2011r., II GSK 1942/11, i wyroku WSA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2012r., I SA/Gd 327/12, postępowanie dowodowe i wyjaśniające bez wątpienia dowiodło, że organ ARiMR w [...] nie posiadał wiedzy o tym, że o płatność do tej działki wystąpił do organu ARiMR w Elblągu również [...] i że ta płatność została mu przyznana oraz że co do posiadania tej działki istnieje konflikt między skarżącym a [...]. W wyniku tego postępowania ustalono, że analiza książki wpływu korespondencji organu ARiMR w [...] nie potwierdziła wpływu pisma skarżącego kasacyjnie z dnia 5 maja 2005r., przekazanego wedle jego twierdzeń także do wiadomości organu ARiMR właściwego w tej sprawie. Twierdzeń tych nie sposób uznać za wiarygodne także w świetle treści tegoż pisma, jak i pisma organu ARiMR w E. z dnia [...] czerwca 2006r. Zwrócić bowiem trzeba uwagę, że w załączniku pisma skarżącego kasacyjnie z dnia 5 maja 2005r. nie wymieniono wśród jego odbiorców, którym pismo to przekazano do wiadomości, organu ARiMR w [...]. Natomiast przed Sądem I instancji skarżący kasacyjnie podnosił, że pismo z dnia 5 maja 2005r., przekazane do organu ARiMR w E., załączył do pisma z dnia 16 maja 2005r., adresowanego do organu ARiMR w [...] , co ma potwierdzać załączony do skargi dowód nadania. Jednakże sam skarżący kasacyjnie, przesłuchiwany w dniu 28 listopada 2014r., zeznał, że pomimo, że właściwym dla niego organem ARiMR był organ ARiMR w [...] , to pisma wysyłał też do organu ARiMR w E.; pisma kierowane do E. zawsze dawał do wiadomości organu w [...] nie przypomina sobie, aby otrzymał pismo organu ARiMR w E. (tj. pismo z dnia 10 maja 2005r.), przy którym ten organ zwrócił mu jego pismo z dnia 5 maja 2005r. jako skierowane do niewłaściwego organu, dodając jednocześnie, że organ w E. winien zgodnie z właściwością pismo to przekazać organowi w [...]. Przesłuchany z kolei w dniu 6 października 2015r. zeznał, że nie przypomina sobie aby jego pismo z dnia 5 maja 2005r. wraz z załącznikami zostało mu zwrócone przez organ ARiMR w Elblągu, po czym dodał, że u niego pisma nigdy nie giną i że z pisma organu z dnia 16 listopada 2007r. można było wywnioskować, że pismo to zostało mu zwrócone, z tym, że pismo to wedle jego oświadczenia bez załączników zostało mu zwrócone bez żadnego komentarza, "zwrócono to co im pasowało, bez pisma przewodniego, całkowita ignorancja". Z pisma organu ARiMR w Elblągu z dnia 13 czerwca 2006r. wynika z kolei, że skarżący kasacyjnie w tym organie złożył dwa pisma, tj. po pierwsze, pismo z dnia 5 maja 2005r. wraz załącznikiem w postaci postanowienia SR w Braniewie z dnia 12 kwietnia 2005r., [...]w sprawie nabycia działki nr [...] (w drodze jej egzekucji należności pieniężnej ANR) i pismo z dnia 5 maja 2005r. kierowane do [...]; oraz po drugie, pismo z dnia 15 maja 2006r. (nie zaś jak podaje skarżący z dnia 16 maja 2005r.), informujące organ o bezpodstawnym przyznaniu płatności do tej działki [...]. W tym drugim piśmie skarżący kasacyjnie podał – jak wskazał organ ARiMR w E. – że przekazuje je też do wiadomości organu ARiMR w [...]. W tych okolicznościach trudno uznać za udowodnioną przez skarżącego kasacyjną okoliczność nadania spornego pisma także na adres organu ARiMR w [...], co ma potwierdzać załączony dopiero do skargi skierowanej do Sądu I instancji dowód nadania przesyłki z datą stempla pocztowego "18 maja 2005r.". Potwierdzenie to ma – jak argumentuje skarżący kasacyjnie - dowodzić nadania przesyłki pocztowej, zawierającej wniosek o płatność na 2005r., pismo skarżącego z dnia 5 maja 2005r. adresowane do [...], pismo skarżącego z dnia 5 maja 2005r. adresowane do organu ARiMR w E., pismo organu ARiMR w E. z dnia 10 maja 2005r. o zwrocie pisma skarżącego z dnia 5 maja 2005r., pismo skarżącego z dnia 16 maja 2005r. skierowane do organu ARiMR w [...] oraz postanowienie SR z dnia 12 kwietnia 2004r. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić tak wobec wskazanych wyżej okoliczności, jak i treści załączonego dowodu nadania spornej przesyłki. Wbrew zapewnieniom skarżącego kasacyjnie załączony dowód nadania przesyłki z dnia 18 maja 2005r., a skierowanej do organu ARiMR w Pruszczu Gdańskim nie zawiera żadnej adnotacji, wskazującej na zawartość tej przesyłki. Ponadto wątpliwym jest aby przesyłka zawierająca dokumenty takie jak wniosek o płatność za 2005 oraz sporne w sprawie pismo skarżącego, nadana w jednej placówce pocztowej w dniu 18 maja 2005r., w tym samym dniu została doręczona organowi ARiMR w Pruszczu Gdańskim. Gdyby zaś tak było to niezrozumiałe jest dlaczego przesyłka zawierająca rzekomo wniosek o płatność za 2005r., a także sporne w sprawie pismo z dnia 16 maja 2005r., doręczona organowi ARiMR w [...]nie zawierała ostatnio wskazanego pisma. Do tych okoliczności skarżący kasacyjnie w ogóle nie odniósł się. Pominął też fakt, że załączone do skargi pismo skarżącego skierowane – jak wynika z jego treści – bezpośrednio do organu ARiMR w [...]jest datowane na dzień 16 maja 2005r., podczas gdy pismo złożone w organie ARiMR w Elblągu datowane jest na 15 maja 2006r. i właśnie to pismo (nie zaś jak podnosi skarżący z dnia 16 maja 2005r.) – zgodnie z treścią pisma ARiMR w Elblągu z dnia 13 czerwca 2006r. było skierowane też do ARiMR w [...] (nie zaś bezpośrednio). Nie jest to zatem to samo pismo, które miało zostać złożone w organie ARiMR w E. w maju 2005r. Wątpliwości co do zawartości przesyłki nadanej na poczcie w dniu 18 maja 2005r. są tym bardziej uzasadnione jeśli uwzględni się już zasygnalizowany fakt zeznań skarżącego kasacyjnie. Wobec tego nie jest zrozumiały powód, dla którego skarżący – twierdząc z jednej strony, że dba o przechowywane dokumenty, z drugiej strony zaprzeczy aby organ ARiMR w Elblągu zwrócił mu sporne pismo z dnia 5 maja 2005r. jako skierowane do niewłaściwego organu – nie przedłożył w toku wznowieniowego postępowania ani korespondencji organu ARiMR w E., jak i załączonego dopiero do skargi dowodu nadania pisma z dnia 16 maja 2005r. wraz z załącznikami. Nie wskazał też przyczyn tego stanu rzeczy, choć to on właśnie jest najbardziej zainteresowany korzystnym rozstrzygnięciem dla siebie tej sprawy. Skoro zatem wskazane okoliczności nie potwierdziły twierdzeń skarżącego kasacyjnie o poinformowaniu organu ARiMR w [...] o utracie w 2005r. posiadania przez [...] przed dniem 10 czerwca 2006r., a organ z urzędu nie posiadał wiedzy o tej okoliczności, to uprawnione było wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 10 czerwca 2006r. W sprawie zaistniała bowiem określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanka wznowienia postępowania, tj. wyszła na jaw nowa i istotna okoliczność faktyczna nieznana organowi w dacie wydawania decyzji ostatecznej. Przesłanka ta jest rozumiana w judykaturze jako obiektywnie istniejące elementy rzeczywistości, zdarzenia faktyczne (niezależne od treści przepisów), które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015r., II FSK 2701/13, wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013r., II FSK 2675/12, wyrok NSA z dnia 23 maja 2003r., III SA 2484/01, nie publ.). Te nowe okoliczności mają mieć przy tym bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy przez to, że mogą mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności lub dowody winny uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane wcześniej organowi, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014r., II OSK 2160/12, Lex nr 1497914). Nowy dowód lub okoliczność istotny dla sprawy bowiem to taki, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z dnia 20 marca 2019r., II OSK 1112/17, Lex nr 2676447, wyrok NSA z dnia 18 maja 2017r., I OSK 45/17, Lex nr 2323395). Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw" oznacza takie dowody, co do których istnienia strona postępowania zwykłego nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania w trybie zwykłym i nie mogła żądać ich uwzględnienia przy wydawaniu decyzji ostatecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela również kwestionowany skargą kasacyjną pogląd organów obu instancji, że gdyby organowi ARiMR w [...] znana była okoliczność faktycznego posiadania nieruchomości o nr ew. [...] przez [...] i rzeczywiste jej rolnicze przez niego użytkowanie, to nie zapadłaby w sprawie decyzja przyznająca skarżącemu kasacyjnie płatności rolnej do tej działki na 2005r. Wbrew bowiem twierdzeniom skargi kasacyjne przeprowadzone w toku wznowieniowego postępowania dowody na okoliczność podmiotu faktycznie użytkującego rolniczo tę działkę w sposób niewątpliwy pozwoliło wskazać ten podmiot, zaś samo postępowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem reguł określonych w k.p.a. Nierzadkim przecież zjawiskiem jest rozbieżność zgromadzonego w toku postępowania dowodowego materiału dowodowego. Taki materiał podlega wówczas ocenie wedle określonych w art. 80 k.p.a. reguł, a więc wedle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Oceny tej nie podważył skarżący kasacyjnie, który w skardze kasacyjnej – jak dowodzi analiza jej uzasadnienia – skoncentrował się na powtórzeniu stanowiska organów ARiMR obu instancji i stanowiska zaskarżonego wyroku, po czym swoją argumentację ograniczył do zaistnienia w sprawie nowej nieznanej organowi okoliczności faktycznej, pomijając całkowicie drugą sporną w sprawie kwestię - faktycznego posiadania spornej działki. Natomiast rozwinięcie zarzutu pkt 1 lit. a) petitum skargi kasacyjnej skwitował stwierdzeniem, że Sąd I instancji ograniczył się do powtórzenia stanowiska organów obu instancji, a mając na uwadze uboczny charakter tych zarzutów ogranicza się on również do przytoczenia omówionych w pkt 1 uzasadnienia skargi kasacyjnej zarzutów, tj. adresowanych do organów ARiMR. Zdawkowo wskazał na "uwzględnienie w ustaleniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia dowodu z zeznań [...] przeprowadzonego z naruszeniem art. 79 K.p.a. i niemożliwego do ponownego przeprowadzenia ze względu na śmierć świadka i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji; błędną, a w niektórych przypadkach tendencyjną oceną dowodów przeprowadzanych wyłącznie, w celu podtrzymania pierwotnych ustaleń organu I instancji; sprzeczną z zasadami swobodnej oceny dowodów, ocenę zeznań [...] - sprzecznych z wcześniejszymi zeznaniami świadka, zeznaniami innych świadków oraz danymi zawartymi w dokumentach urzędowych". W ten sposób umotywowany zarzut kasacyjny nie mógł odnieść zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie skutku w postaci uwzględnienia tej skargi. Przede wszystkim subiektywne odczucie skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji wyłącznie powtórzył stanowisko organów, nie zwalniało go z obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej z zachowaniem ustawowych wymogów, a określonych w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Niezależnie bowiem od tego jak skarżący kasacyjnie krytycznie ocenia zaskarżony wyrok obowiązany jest – w przypadku zarzutu naruszenia prawa procesowego – wskazać, obok podania naruszonych przepisów, także postać ich naruszenia oraz wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Są to bowiem obligatoryjne elementy skargi kasacyjnej jako szczególnego i sformalizowanego pisma procesowego. W tej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów, co już czyni ją w tym zakresie nieskuteczną. Skarżący kasacyjnie nie wskazał ani wpływu naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym sprzeczności zeznań [...], na treść zaskarżonego wyroku, ani też nie wskazał na czym polega jego zdaniem błędna ocena przeprowadzonych przez organ, co zaakceptował Sąd I instancji, dowodów, tj. w którym momencie rozumowanie organów jest niezgodne z regułami oceny dowodów, a organ naruszył zasady logiki i doświadczenia życiowego. Oznacza to, iż skarga kasacyjna w tym zakresie ma wyłącznie polemiczny charakter z prawidłowym stanowiskiem Sądu I instancji, który zresztą zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenę zeznań poszczególnych świadków. Oceny tej nie zmienia skondensowane odniesienie się przez Sąd I instancji do rozbieżności w zeznaniach [...]czy uznania za skuteczny dowód z zeznań Dariusza Małkiewicza, gdyż sposób zaprezentowania stanowiska Sądu I instancji nie zmienia zasadności tej oceny. Samo subiektywne przekonanie skarżącego o wadliwości tej oceny – jeśli ma ona oparcie w materiale dowodowym – nie uprawnia Sądu kasacyjnego do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Niemniej w zakresie tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny zauważa marginalizowaną w skardze kasacyjnej okoliczność przesłuchania Dariusza Małkiewicza w zakładzie karnym, co już samo w sobie uniemożliwiało faktyczny udział skarżącego kasacyjnie w tej czynności. Skarżący kasacyjnie został jednak zawiadomiony o przesłuchaniu tego świadka, nie zgłaszał zastrzeżeń do zawiadomienia o przesłuchaniu świadka w miejscu odbywania przez niego kary pozbawienia wolności, miał też zapewniony pełny czynny udział w postępowaniu i z tego prawa korzystał, mógł więc po zapoznaniu się z treścią zeznań tego świadka zgłosić kolejne środki dowodowe czy zwrócić się o zadanie temu świadkowi określonych pytań. Sam fakt, iż skarżący nie uczestniczył w czynności przesłuchania tego świadka w okolicznościach osobistych dotyczących tego świadka nie oznacza, iż nie mógł on kwestionować jego zeznań. Dodać trzeba, że dopiero nie zawiadomienie strony o czynności przesłuchania świadka i przez to uniemożliwienie jej udziału w tej czynności, choćby pośrednio poprzez sporządzenie zestawu pytań do świadka, skutkować mogłoby naruszeniem zasady czynnego udziału strony w przeprowadzeniu tego dowodu. W tej sprawie z obiektywnej przyczyny, jaką jest zgon tego świadka, nie było możliwe powtórzenie czynności przesłuchania tego świadka. Nie można też zapominać o tym, iż nie tylko zeznania tego świadka stanowiły podstawę czynionych przez organ ustaleń faktycznych, bowiem organ przesłuchał również innych świadków, w tym [...], jak i przeprowadził dowód z decyzji w sprawie podatku rolnego.

Rację ma też Sąd I instancji, że organy nie dokonały sprzecznej z zasadami swobodnej oceny dowodów oceny zeznań [...]. Porównanie zeznań tego świadka składanych w różnym czasie istotnie wskazuje na pewne sprzeczności, sprzeczności te jednak – jak słusznie argumentowały organy – nie są istotne w świetle przesłanki przyznania pomocy, jaką jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Dotyczą one przecież – czego nie można pomijać – sposobu użytkowania tych gruntów w pewnej ich części, a mianowicie tego czy na tej działce odbywał się wyłącznie wypas kozy i krowy, jak zeznał ten świadek jednym razem, czy też były również sadzone ziemniaki, jak twierdził przesłuchiwany innym razem. Podnieść jednak trzeba, że ten świadek – pomimo sprzeczności co do sposobu użytkowania pewnej części (tj. [...] ha) tej działki (wynoszącej [...] ha) - konsekwentnie twierdził, iż to on w 2005r. użytkował rolniczo tę działkę, a okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zeznaniach innych świadków, jak i decyzji w sprawie podatku rolnego, ciążącego przecież na podmiocie faktycznie użytkującym grunty, choćby nie był on ich właścicielem. Nie podważa zeznań [...] fakt, iż nie posiadał on maszyn rolniczych i nie miał dostępu do pomieszczeń gospodarskich, gdyż wypas krowy i kozy na łące nie wymagał posiadania jakiegokolwiek zaplecza rolniczego. Świadkowie zgodnie też potwierdzili, że to [...] posiadał krowę i kozę, którą wypasał na tej działce, podczas gdy żaden ze świadków, jak i sam skarżący kasacyjnie, nie twierdzili, że to on posiadał te zwierzęta. Zeznania [...], w konfrontacji z innymi zgromadzonymi w tej sprawie dowodami, w tym z zeznaniami świadków, tworzą spójny obraz stanu użytkowania i posiadania spornej działki w 2005r. Wynika z niego, że działkę tą faktycznie użytkował [...]. Biorąc bowiem pod uwagę fakt, iż działka była użytkowana – co ustalono w sposób niesporny, a co wynika również z protokołu kontroli na miejscu z września 2005r. – częściowo poprzez wypas zwierząt, a częściowo poprzez koszenie trawy przez inne osoby na zlecenie [...], oczywistym jest, iż nie mogła być ona użytkowana przez skarżącego kasacyjnie. Ten bowiem sporną działkę do faktycznego użytkowania przejął dopiero jesienią 2005r. (październik – listopad) i zaczął karczować krzaki, a faktycznie zaczął ją rolniczo użytkować dopiero wiosną 2006r. Protokół kontroli na miejscu przeprowadzonej we wrześniu 2005r. potwierdził, że na działce nie ma żadnych upraw, a działka była użytkowana przez wypas zwierząt i koszenie. Ta ostatnia okoliczność przeczy twierdzeniom skarżącego kasacyjnie o rolniczym użytkowaniu działki i jej uprawie. Sam skarżący kasacyjnie, przesłuchiwany w dniu 6 października 2015r., przyznał też, że na spornej działce były nieduże samosiejki i drzewa.

Logiczną konsekwencją poczynionych przez organy ARiMR ustaleń faktycznych i ich oceny, nie podważonych skargą kasacyjną, jest wniosek, iż decyzja ostateczna przyznająca skarżącemu kasacyjnie płatność do działki o nr ew. [...] jest wadliwa, gdyż została oparta na nieznanej organowi okoliczności nie użytkowania przez niego działki w 2005r. Powyższe zaś uprawniałoby organ do uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy przyznania płatności na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., jednakże z uwagi na upływ określonego w art. 146 § 1 k.p.a. in fine terminu do uchylenia decyzji ostatecznej organy zasadnie na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 in fine k.p.a. stwierdziły wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa (bez jej wyeliminowania z obrotu prawnego). Stosownie bowiem do pierwszego z tych przepisów "w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji". Na mocy zaś drugiego z nich "uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat".

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).