Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 105/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Burmistrzem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. Z. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Z. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G. wnioskiem z dnia 6 maja 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Burmistrzem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że W. Z. pismem z dnia 18 lipca 2015 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. Jednocześnie poinformowała, że obecnie mieszka u syna J. Z. w Z. MOPS w G. przy piśmie z dnia 24 lipca 2015 r. wniosek W. Z. przekazał zgodnie z właściwością do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. MOPS w Z. powyższy wniosek wraz z wywiadem środowiskowym zwrócił do MOPS w G., wskazując, że centrum życiowe W. Z. znajduje się w G. Tam bowiem jest ona zameldowana na pobyt stały oraz mieszka od około 30 lat. W mieście w tym ma też lekarza rodzinnego oraz otrzymuje świadczenia z ZUS-u Inspektorat G. Swojej przyszłości nie wiąże z miastem Z. W Z. u swego syna mieszka tylko ze względu na stan zdrowia i konieczność zapewnienia jej całodobowej opieki. Syn nie wyraża jednak zgody na przyjęcie matki na stałe. W związku z tym pobyt W. Z. w Z. należy traktować jako tymczasowy do chwili skierowania jej do domu pomocy społecznej.

Prezydent Miasta G. występując o rozstrzygnięcie sporu o właściwość dodał, że MOPS w G. w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że W. Z. jest zameldowana na pobyt stały w G., jednak od czerwca 2015 r., tj. od dnia wyjścia ze szpitala, mieszka w Z. u syna J. Z. Decyzję o zamieszkaniu w Z. podjęła w porozumieniu ze swoimi dziećmi. Od sierpnia 2015 r. świadczenie emerytalne zainteresowanej przekazywane jest na rachunek bankowy BZ WBK Oddział Z. Środkami pieniężnymi matki dysponuje syn, który wykupuje jej niezbędne leki, opłaca rehabilitację oraz reguluje opłaty za mieszkanie położne w G. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika ponadto, że W. Z., oczekując na skierowanie jej do domu pomocy społecznej, na okres od dnia 31 sierpnia 2015 r. do dnia 30 czerwca 2016 r. została umieszczona w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w S. Przedstawione okoliczności wskazują, że centrum życiowe W. Z. skoncentrowane jest w Z. Samo zameldowanie w G. nie przesądza o miejscu zamieszkania zainteresowanej, a zatem nie ma znaczenia dla ustalenia właściwości organu w jej sprawie. Nie ma też znaczenia, że strona deklaruje w przyszłości powrót do miejsca swojego zameldowania. O właściwości miejscowej organu powinno przesądzać obecne miejsce zamieszkania W. Z., co pozwala uznać, że organem właściwym w niniejszej sprawie jest Burmistrz Miasta Z.

Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Burmistrz Miasta Z. Odpowiadając na wniosek Prezydenta Miasta G., Burmistrz Miasta Z. podkreślił, że W. Z. jedynie tymczasowo, z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, zamieszkuje u syna na terenie miasta Z. To, że obecnie nie może przebywać w G. wynika wyłącznie z faktu, że w jej mieszkaniu w G. mieszka chory syn, który nie jest w stanie zapewnić matce należytej opieki. Z tych też względów syn mieszkający w Z. podjął się tymczasowej opieki nad matką, do czasu przyjęcia jej do zakładu opiekuńczego. Zdaniem Burmistrza Miasta Z. nie sposób uznać, że sposób funkcjonowania W. Z. na terenie Gminy Z. świadczy o zamiarze stałego jej pobytu na tym terenie, a tym samym, że Z. stanowią obecne miejsce jej zamieszkania. Z tych też względów Burmistrz Miasta Z. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta G. jako organu właściwego w sprawie skierowania W. Z. do domu pomocy społecznej. Niezależnie od powyższego w sprawie należałoby zastanowić się nad właściwością Gminy S. Od dnia 31 sierpnia 2015 r. W. Z. przebywa bowiem w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w S.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Burmistrzem Miasta Z. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku W. Z. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.).

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego – należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że W. Z. jest właścicielką lokalu mieszkalnego położonego w G., w którym jest zameldowana na pobyt stały. Nie ulega również wątpliwości, że do G. nie może powrócić, gdyż ze względu na swój wiek i stan zdrowia wymaga stałej pomocy innych osób. Jej syn mieszkający w G. nie może zaś zapewnić jej takiej opieki, bowiem sam również jest przewlekle chory. Z tych też względów zainteresowana zamieszkała w Z. Od tego czasu jej centrum życiowe przeniosło się do tej właśnie miejscowości. Tam bowiem, nie mogąc z uwagi na stan swojego zdrowia samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, w domu drugiego syna znalazła niezbędną pomoc i wsparcie. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że po opuszczenia G. aktywność życiowa W. Z. skoncentrowana została w Z. Miasto to stało się bowiem miejscem pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw zainteresowanej, a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku W. Z. jest Burmistrz Miasta Z.

Za właściwą w sprawie, wbrew sugestiom Burmistrza Miasta Z., nie może być natomiast uznana Gmina S. Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego nie można bowiem uznać za miejsce służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.). Zatem dla ustalenia miejsca zamieszkania W. Z. nie może mieć znaczenia fakt, że związku z pogorszeniem się stanu zdrowia wymieniona na czas określony do 30 czerwca 2016 r. została umieszczona w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w S.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.