Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 286/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 39
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. P. (P.) była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej też SKO w Opolu, organ odwoławczy) z dnia 9 maja 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 18 marca 2019 r. nr [...] przyznająca stronie zasiłek celowy w marcu 2019 r. w kwocie 200 złotych jednorazowo z przeznaczeniem na pokrycie części kosztów zakupu lekarstw, środków czystości, rehabilitację i dwa przejazdy do lekarza, a jednocześnie odmawiająca przyznania J. P. zasiłku celowego na opłaty lokalowe za mieszkanie, prąd, gaz, remont mieszkania oraz zakup dwóch okien i pralki automatycznej.

Wydanie tych decyzji poprzedziło postepowanie o następującym przebiegu:

J. P. wnioskiem z dnia 5 marca 2019 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o pomoc finansową na zakup leków, środków czystości, pokrycie opłat za mieszkanie, gaz, energię, remont mieszkania, pomalowanie pokoju, kuchni, przedpokoju i łazienki oraz zakup 2 okien, zakup pralki i pokrycie kosztów 10 przejazdów na rehabilitację do [...] i 2 przejazdów do [...] do lekarzy specjalistów.

Powołaną decyzją z dnia 18 marca 2019 r., Wójt Gminy [...],

orzekł o: przyznaniu J. P. zasiłku celowego w marcu 2019 r. w wysokości 200,00 zł jednorazowo z przeznaczeniem na pokrycie części kosztów zakupu leków, środków czystości oraz na pokrycie części kosztów 2 przejazdów do lekarza specjalisty do [...] i na rehabilitację do [...], a jednocześnie odmówił przyznania stronie zasiłku celowego na opłaty za mieszkanie, prąd, gaz, remont mieszkania czyli pomalowania pokoju, kuchni, łazienki i przedpokoju, zakupu 2 okien i pralki automatycznej. Organ powołał się na przepisy art. 8 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Organ wskazał, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701,00 zł kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Podał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranych dokumentów ustalił, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą a dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w lutym 2019 r., w kwocie 645,00 zł z tytułu zasiłku stałego nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w kwocie 701,00 zł, co oznacza spełnienie warunków nabycia zasiłku.

W ocenie organu, sytuację materialną wnioskodawcy uznano jako stosunkowo dobrą ponieważ dysponuje on dochodem w formie zasiłku stałego, zaś istotą zasiłku stałego jest zapewnienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, do których należy zaliczyć m. in. zakup leków czy środków czystości. Natomiast kwota kosztów zakupu farby malarskiej mogła zostać wygospodarowana z własnych zasobów, gdyż wnioskodawca do stycznia 2018 r. dysponował kwotą 157,25 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego w kwocie 146,03 zł i dodatku energetycznego w kwocie 11,22 zł, a od stycznia 2018 r. objęty jest objęty jest pomocą finansową w formie zasiłku celowego w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Organ nawiązał do ustaleń pracownika socjalnego zawartych w wywiadzie środowiskowym, w którym nie stwierdzono, aby mieszkanie wymagało remontu, z ustaleń wynika, że wnioskodawca jest właścicielem mieszkania w budynku wielorodzinnym, dysponuje dwoma pokojami, z czego jeden jest wyłączony z użytku, korzysta wyłącznie z jednego pokoju, który w pełni zaspokaja potrzeby życiowe osoby samotnie gospodarującej. Organ podał, że sytuacja dochodowa wnioskodawcy pozwala na wygospodarowanie środków finansowych np. na zakup farby przy wykorzystaniu własnych zasobów, a w konsekwencji na wykonanie drobnych prac konserwatorskich, zwłaszcza, że w latach 2014 - 2018 przyznawane były zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe w kwotach od 100,00 zł do 200,00 zł miesięcznie i środki te powinny być wykorzystane na bieżące drobne remonty. Zaznaczono, że wnioskodawca od 2010 r. objęty jest wsparciem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i regularnie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej.

Dalej organ uzasadnił też, że wnioskodawca uzyskuje znaczne, jak na osobę niewykonującą pracy zarobkowej, dochody z pomocy społecznej z tytułu zasiłku stałego oraz zasiłków z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", które mają charakter stałych źródeł utrzymania.

Jednocześnie zaznaczył, że wnioskodawcy odmówiono zasiłku celowego na remont mieszkania czyli pomalowania pokoju, kuchni, łazienki i przedpokoju, z obserwacji pracownika wynika, iż w 2 pokojach, kuchni i łazience na ścianach położona jest gładź i na pierwszy rzut oka ściany są czyste, jedyne zabrudzenia, które zauważono znajdują się w pokoju nad oknem, które powstały wskutek czynnego ogrzewania w sezonie jesienno-zimowym. Ściana w pokoju wyłączonym z użytkowania jest w połowie odnowiona, a druga część jest niedokończona. W każdym pomieszczeniu można dopatrzyć się na ścianach lekkich śladów użytkowania, jednakże nie są tak bardzo rażące ślady, które wymagałaby natychmiastowego pomalowania. Z obserwacji wynika, że ściany są stosunkowo czyste, pomimo, iż nie są pomalowane farbą nie ma na nich rażących śladów brudu. Uzasadniając odmowę przyznania pomocy na zakup pralki automatycznej organ zaznaczył, iż wnioskodawca posiada pralkę typu "Frania", zaś odmowa zasiłku celowego na opłaty za mieszkanie, prąd i gaz podyktowana jest odmową złożenia wniosku na ten cel, co oznacza, że wnioskodawca nie współpracuje z pracownikiem socjalnym, a pomoc powinna uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej pomocy ze środków publicznych. Przedstawiając sytuację ośrodka pomocy społecznej organ podał, że w 2019 r. Ośrodek dysponuje kwotą 28.000,00 zł na zasiłki celowe ze środków własnych, co miesięcznie daje kwotę 2.166,66 zł z przeznaczeniem m.in. na zasiłki celowe na zakup opału i lekarstw. W lutym 2019 r. wpłynęło 12 wniosków osób uprawnionych do przyznania pomocy w tym zakresie. W 2018 r. średnio miesięcznie wpływało 20 wniosków i zakłada się, że w roku 2019 liczba wniosków o pomoc w formie zasiłków celowych nie ulegnie zmianie, stąd mając na uwadze szczupłość środków na pomoc w omawianej formie i znaczną ilość osób kwalifikujących się do świadczeń z pomocy społecznej postanowiono uwzględnić potrzeby wszystkich osób ubiegających się o zasiłek celowy i przyznać wnioskodawcy zasiłek celowy w kwocie 200,00 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. P. kwestionując odmowę przyznania zasiłku celowego w dalszej wnioskowanej części. Zastrzegł, że z funduszy gminnych sfinansowano mu wymianę okien, które jednak nie zostały uszczelnione, co więcej jedno z nich ma wadę. Zaznaczył, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym w związku z czym pralka automatyczna jest mu niezbędna. Wyliczył ile wydał na leki według okazanej faktury, ile kosztują go zajęcia rehabilitacyjne, i że musiał z nich zrezygnować. Podał, że nie mógł stosować się do zaleceń lekarza specjalisty z powodu braku środków. Określił wysokość wydatków za mieszkanie oraz media. Końcowo zaznaczył, że ma przepracowanych ponad 29 lat, a z powody choroby nie może podjąć zatrudnienia od lat 10. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji pierwszej instancji i przyznanie dalszej pomocy.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 9 maja 2019 r. SKO w Opolu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 18 marca 2019 r.

W uzasadnieniu podano, że podstawową zasadą przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynikającą z przepisów art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 z późn. zm.- zwanej dalej ustawą) jest zasada niezbędności, przez co należy rozumieć dążenie do zaspokojenia potrzeb osób i rodzin na poziomie elementarnym a także pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

W celu realizacji tej zasady wprowadzone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1-3 ustawy kryterium dochodowe, którego istota polega na tym, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"(...)

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Kwota kryterium dochodowego od dnia 1 października 2018 r., na mocy § 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), wynosi 701,00 zł dla osoby samotnie gospodarującej.

Pojęcie dochodu zdefiniowane zostało w art. 8 ust. 3 ustawy, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o szczegółowe składniki różnych świadczeń, które organ wymienił.

Jednocześnie organ przedstawił uregulowane art. 8 ust. 4 ustawy wskazując jakich świadczeń nie wlicza się do dochodu.

Dalej SKO w Opolu w motywach decyzji odwołało się do art. 39 ustawy, zgodnie z którym, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności zaś na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ zaznaczył, że jest to sytuacja odpowiadająca treści art. 2 ust. 1 ustawy, kiedy to rodzina bądź osoba znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, w której nie jest w stanie zaspokoić istotnej potrzeby życiowej wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pod tym kątem organ rozstrzyga sprawę w ramach uznania administracyjnego, bowiem decyzja wydawana w trybie art. 39 jest decyzją uznaniową.

SKO zaznaczyło, że ustalony przez organ I instancji stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. SKO stwierdziło, że strona spełnia wymogi ustawowe i tym samym uprawniona jest do świadczeń z pomocy społecznej wynikających z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem SKO, organ I instancji trafnie uznał, iż sytuacja socjalno-bytowa uzasadnia przyznanie stronie zasiłku celowego. Równocześnie organ I instancji przedstawił sytuację finansową ośrodka na tle wnioskowanych świadczeń z pomocy społecznej tak co do liczby wniosków jak i ich przedmiotu.

Organ odwoławczy zaakceptował także przyjęcie przez organ I instancji iż sytuacja dochodowa i materialna wnioskodawcy pozwala na wygospodarowanie środków finansowych na zakup farby przy wykorzystaniu własnych zasobów, a także na wykonanie drobnych prac remontowych, zwłaszcza, że w latach 2014 - 2018 przyznawane były zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe w kwotach od 100,00 zł do 200,00 zł miesięcznie i środki te powinny być wykorzystane na bieżące drobne remonty. Z kolei środki na zakup farby malarskiej mogły zostać wygospodarowane z własnych zasobów, gdyż wnioskodawca dysponował kwotą 157,25 zł z tytułu dodatku mieszkaniowego w kwocie 146,03 zł i dodatku energetycznego w kwocie 11,22 zł oraz objęty jest pomocą finansową w formie zasiłku celowego w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Jednocześnie SKO uznało, że Wójt Gminy prawidłowo ocenił sytuację bytową odwołującego.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pomocy społecznej ma prawo uwzględniać te świadczenia, które w danej sytuacji są najistotniejsze, przy jednoczesnej odmowie uwzględnienia innych żądań. Taka sytuacja ma miejsce

w niniejszej sprawie. Niewątpliwie najistotniejszą jest kwestia zaspokojenia potrzeby

w zakresie pokrycia części kosztów zakupu leków, środków czystości oraz kosztów

2 przejazdów do lekarzy specjalistów.

Dalej organ odwoławczy przyznał, że wprawdzie ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej". Niemniej w ust. 2 art. 39 ustawy wskazał, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przedstawione wyliczenie nie jest wyczerpujące, co oznacza że nie są to jedyne potrzeby mogące być zaspokojonymi z kwoty przyznanego zasiłku celowego. Mimo braku wyczerpującego uregulowania, wymienione w art. 39 ust. 2 ustawy potrzeby oraz zwrot ustawowy "niezbędna potrzeba bytowa" uprawniają do sformułowania cech potrzeb, na jakie w pierwszej kolejności zasiłek celowy może być przyznany. Zdaniem SKO, chodzi przede wszystkim o potrzeby, bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia wnioskodawcy (żywność, leki, leczenie, opał, odzież), a nie które podnoszą jakość funkcjonowania.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniem. Z przepisów regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również przy uwzględnieniu potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwością pomocy społecznej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w odniesieniu do zasiłku celowego ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Pozwala to organowi na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze dla osiągnięcia celów pomocy społecznej, zarówno co do przyznania, jak i odmowy przyznania świadczenia, a także co do jego wysokości. Uznanie administracyjne daje organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. O ile bowiem rozstrzygnięcie musi wynikać z okoliczności sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego, to zastosowana instytucja uznania administracyjnego powoduje, że organ nie jest zobowiązany spełniać każdego żądania strony w pełnym zakresie.

Decyzję o przyznaniu zasiłku celowego w takiej a nie w innej wysokości, zdaniem SKO organ uzasadnił w sposób przekonywujący, podając wielkość środków pozostających do rozdysponowania i liczbę osób i rodzin kwalifikujących się, tak jak strona, do otrzymania pomocy, a zatem w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ I instancji zachował wszystkie przewidziane prawem wymogi rzetelnego prowadzenia postępowania.

W świetle powyższego, zarzuty odwołania są nieuzasadnione. Jakkolwiek kwota przyznanego zasiłku celowego nie zaspokoi całości potrzeb strony, to niewątpliwie stanowi istotne wsparcie w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. SKO podkreśliło, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełnia własne środki wnioskodawców.

Skargę sądowoadministracyjną od tej decyzji wniósł J. P., domagając się jej uchylenia oraz przyznania wnioskowanej pomocy w pełnym zakresie. Odwołał się do przepisów art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 67 Konstytucji RP. Zaznaczył, że przepisy nakazują wspierać każdą osobę pozostająca bez pracy lub ze względu na jej stan zdrowia. W szczególności taka osoba ma prawo do zabezpieczenia społecznego i godnego życia. Wnioskowana przez niego pomoc dotyczy środków związanych z ratowaniem życia, gdyż odnosi się do leków, leczenia i rehabilitacji.

Z tych ostatnich musiał zrezygnować. Uznał, że odmowa narusza prawa człowieka. Ponadto odmowa przyznania mu pomocy w całym wnioskowanym zakresie, w tym kosztów remontu mieszkania i zakupu pralki także narusza przepisy, zwłaszcza przy przyjęciu, że nie domagał się niczego wykraczającego poza podstawowe potrzeby bytowe. Dalej opisał swoją sytuację materialną tak co do wysokości dochodu jak

i ponoszonych wydatków. Końcowo obciążył organ I instancji oraz pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej odpowiedzialnością za bezpośrednie narażenie na utratę życia lub zdrowia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę, zaznaczając, że nie otrzymuje regularnej pomocy i zaprzeczając tym samym twierdzeniom wynikającym z decyzji obu organów. Podkreślił, że dochód nie wystarcza mu na podstawowe potrzeby,

a tymczasem Gmina dysponuje środkami, które mogłaby przeznaczyć na pomoc społeczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2017r.,poz .2188 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. 2018r., poz.1302 ze zm.) dalej w skrócie: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne.

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., zwanej dalej "ustawy").

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z przepisu tego wynika, że przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że o tym, czy i w jakim rozmiarze zasiłek celowy zostanie przyznany stronie decyduje organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej, wyrażonymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej.

W świetle art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ustawy (zasada pomocniczości), celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości przez wspieranie tych osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rolą organów pomocy społecznej jest też zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Należy jednak pamiętać, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Oznacza to, że organ rozpatrując dany wniosek ocenia indywidualne potrzeby wnioskodawcy w kontekście jego sytuacji życiowej i materialnej z uwzględnieniem jednak ilości posiadanych środków pieniężnych, ilości osób potrzebujących i hierarchii zgłaszanych potrzeb innych osób. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega także wątpliwości, że organy pomocy społecznej nie są w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Dlatego też nawet w sytuacji, gdy istnieją podstawy do udzielenia pomocy osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że organ może odmówić przyznania jej żądanego świadczenia (o ile nie jest ono obligatoryjne), albo że zostanie ono przyznane w rozmiarze innym od tego, jaki został określony we wniosku.

Poza tym, zgodnie z treścią art. 4 w związku z art. 11 § 2 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, a brak właściwego współdziałania osoby, w tym odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, bądź niedotrzymywanie jego postanowień jest co do zasady podstawą do odmowy przyznania świadczenia.

Wyjaśnić też należy, że kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy i czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności; a zatem czy organ prowadzący postępowanie nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po takim rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących możliwość przyznania określonego uprawnienia.

Sąd stwierdził, że w sprawie skarżącego dokładnie ustalono istotne dla sprawy okoliczności i w sposób wszechstronny rozważono materiał dowodowy i przeprowadzono prawidłową jego ocenę. Rozstrzygnięcie zostało oparte o kryteria, sformułowane w przytoczonych powyżej art. 2-4 ustawy.

Organy obu instancji z jednej strony przeanalizowały i oceniły sytuację materialną, bytową i życiową wnioskodawcy, w tym uwzględniły dotychczasową pomoc uzyskaną od organu i udział skarżącego w przezwyciężaniu trudności życiowych, z drugiej zaś strony wzięły pod uwagę możliwości finansowe ośrodka pomocy. Przesłanki odmowy przyznania zasiłku celowego zostały podane i wyjaśnione w uzasadnieniach obu decyzji

Zdaniem Sądu, z argumentów skarżącego wynika, że pozostaje on w błędnym przekonaniu, że świadczenia z pomocy społecznej ze względu na stan zdrowia i sytuację życiową w jakiej się znalazł, mają mu zapewnić stałe źródło utrzymania w części w jakiej go nie posiada. Mają zaspokoić wszystkie podstawowe potrzeby życiowe. Tymczasem pomocy społecznej nie można traktować jako stałego źródła dochodów, czego zadaje się nie dostrzegać skarżący.

Rolą instytucji pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie obywatelom środków utrzymania ani pokrywanie wszelkich wydatków przez nich ponoszonych, lecz wyłącznie - jak to ujęto w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy - umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej oraz wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokajania niezbędnych potrzeb.

Nie bez znaczenia jest to, że skarżący objęty jest systematyczną pomocą społeczną. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący ma umiarkowany stopień niepełnosprawności co oznacza, że albo może podjąć prace z ograniczeniami dla osoby niepełnosprawnej, albo – jak twierdzi skarżący – orzeczenie to nie oddaje jego rzeczywistego stanu zdrowia, bo ten się znowu pogorszył. W konsekwencji, skarżący nie może podjąć żadnej pracy. W tej ostatniej sytuacji skarżący, który legitymuje się długoletnim stażem pracy winien wystąpić o przyznanie renty inwalidzkiej ze względu na stan zdrowia do czasu osiągnięcia uprawnień emerytalnych. Dlatego nie sposób przyjąć, aby organ odmawiając skarżącemu pomocy w postaci wyższego zasiłku celowego, przekroczył granice uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z zachowaniem nie tylko zasad przyznawania pomocy społecznej, ale też stosownie do zasad procedury administracyjnej, określonej w art. art. 7 i 77 § 1 oraz 80 i 107 § 3 K.p.a.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP.

Zgodnie z nim obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa (ust.1).

Obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa (ust.2).

Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie ustanawia on expressis verbis prawa do określonego rodzaju świadczenia z zabezpieczenia społecznego. Powyższy przepis stanowi jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i jest adresowany głównie do organów prawodawczych. Przepis ten stanowi zatem źródło gwarancji, a nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzują się w ustawach zwykłych.

Z powyższymi poglądami koresponduje stanowisko wyrażane w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego. Ugruntowany jest pogląd, że swoboda ustawodawcy kształtowania zakresu i form oraz konkretyzowania treści praw socjalnych jest daleko idąca. Przesądza o tym sama natura praw socjalnych sprowadzających się do obowiązku świadczenia, która wymaga zharmonizowania potrzeb i oczekiwań oraz możliwości ich zaspokojenia.

W praktyce zakres realizacji prawa do zabezpieczenia społecznego jest uzależniony od sytuacji gospodarczej państwa, relacji liczby osób pracujących i płacących składki, liczby świadczeniobiorców oraz ich zamożności, utrwalonych w danym społeczeństwie schematów zabezpieczania sobie egzystencji w okresie starości lub osłabienia sił witalnych, a także przewidywanych trendów gospodarczych i społecznych, zwłaszcza demograficznych (wyrok pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., K 9/12, OTK ZU nr 11/A/2012, poz. 136; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2014 r., P 6/12, OTK-A 2014/6/62).

Dlatego z konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego nie wynikają uprawnienia dla obywatela o określonej treści. Konstytucja nie determinuje ani form zabezpieczenia społecznego, ani jego zakresu. Z art. 67 ust. 1 Konstytucji nie da się więc wyprowadzić konstytucyjnego prawa do jakiejkolwiek konkretnej postaci świadczenia. Wprawdzie przepisy ustaw regulujące szczegółowo te kwestie znajdują swą podstawę prawną w normie konstytucyjnej, jednak to one, a nie - art. 67 ust. 1 Konstytucji - stanowią podstawę ewentualnych roszczeń osób ubiegających się o rentę, emeryturę, zasiłek chorobowy, czy inną formę zabezpieczenia społecznego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2002 r., SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2).

Podkreślenia wymaga, że organy orzekające w sprawie, a tym bardziej Sąd administracyjny nie kwestionują praw podmiotowych skarżącego, jak każdego obywatela wynikających z art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Na zasadę niezbędności wynikającą z tego drugiego przepisu powołał się już organ odwoławczy. Regulacja zawarta w art. 67 Konstytucji jest dookreślona między innymi w ustawie o pomocy społecznej. Prawo obywatela do zabezpieczania społecznego, tak w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo, jak i w przypadku pozostawania bez pracy nie z własnej winy, przy jednoczesnym braku innych środków utrzymania, jest realizowane przez wykonywanie przepisów emerytalno-rentowych, jak i z zakresu pomocy społecznej. Zakres i formy takiego zabezpieczenia określa ustawa. Nie oznacza to jednak obowiązku organów Państwa w zaspokojeniu każdej nawet niezbędnej potrzeby zgłoszonej przez obywatela. Po pierwsze dlatego, że fundusze każdego ośrodka pomocy społecznej, w tym Ośrodka w [...], są zazwyczaj znacząco niższe od sumy potrzeb zgłoszonych w danym okresie (miesiącu, roku) przez osoby uprawnione, a po drugie środki pomocy społecznej mogą tylko i to w części uzupełniać dochody własne strony. Dlatego pomijając nawet podnoszoną wyżej fakultatywność świadczeń w postaci zasiłku celowego, należy podkreślić, że wnioski o przyznanie pomocy społecznej dotyczące tylko i wyłącznie niezbędnych potrzeb nie mogą być uwzględnione w całości z uwagi na ograniczone finansowe możliwości państwa.

W konsekwencji Sąd nie podzielił i tego zarzutu skarżącego i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.