Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 353/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 64 § 1 pkt 4 i pkt 6, § 6, art. 80 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia (...) stycznia 2018 r. nr (...) w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – P. z dnia (...)listopada 2017 r. nr (...), 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] listopada 2017 r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela - Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].07.2016 r. wystawionego wobec zobowiązanej H. G.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku H. G., na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2016 r. nr [...] wystawionego przez Prezesa Zarządu PFRON obejmującego zaległość z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od lipca 2011 do października 2012 r. w kwocie należności głównej 150 664.10 zł plus należne odsetki. Zawiadomieniami z 18 sierpnia 2016 r. organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. odpowiednio w B. S.A., P. S.A., M. S.A. Powyższe zawiadomienia doręczono bankom odpowiednio w dniu [...] sierpnia 2016 r., [...] sierpnia 2016 r., [...] sierpnia 2016 r., natomiast zobowiązanej wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego doręczono w dniu [...] września 2016 r.

W odpowiedzi na przesłane zawiadomienia banki poinformowały o braku możliwości realizacji zajęcia, w tym, że w M. przeszkodą był zbieg egzekucji sądowych i administracyjnych. Natomiast P. S.A. poinformował, że nie prowadzi rachunku na rzecz zobowiązanej.

Zawiadomieniem z [...] lutego 2017 r. nr [...] Naczelnik, US podjął próbę zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w P. sp. z o. o. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że zajęcie nie może być zrealizowane z powodu braku zatrudnienia zobowiązanej.

Postanowieniem z [...] września 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w W. [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość H. G.

Postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w W. umorzył na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a., w związku z art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171 tekst jedn.) postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko H. G. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2016 r.

W dniu [...] października 2017 r. Naczelnik US, poinformował wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie 13035,76 zł, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec H. G. na podstawie powyższego tytułu wykonawczego.

Pismem z [...] listopada 2017 r. Prezes Zarządu PFRON złożył wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. Naczelnik US obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 13.035,76 zł. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik wskazał, że w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 13.035.76 zł i wynoszą odpowiednio:

oplata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z [...].07.2016 r. - art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej (tj. 1% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1.40 zł), która wyniosła 2.172.63 zł;

- koszty egzekucyjne za zajęcie rachunku bankowego dokonane za podstawie tytułu wykonawczego - art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej (tj. 5 % egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł), które wyniosły 10.863.13 zł.

Następnie organ egzekucyjny, po przytoczeniu stosownych przepisów prawa, normujących kwestie związane z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, stwierdził, że wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie niniejszego tytułu wykonawczego, w sprawie tej wystąpiła przesłanka obciążenia wierzyciela kosztami, określona w art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej.

Od postanowienia wierzyciel złożył zażalenie wskazując, iż brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, albowiem wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach nie doszło de facto do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Organ egzekucyjny nie mógł dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. W opinii wierzyciela, nawet gdyby przyjąć, że czynność organu egzekucyjnego polegająca na zajęciu rachunku bankowego jest tą czynnością niezależnie od tego, czy dłużnik dysponuje wierzytelnością wobec banku z tytułu prowadzenia przez ten bank rachunku bankowego, absolutnie nie można wywieść, że czynność taka uprawnia Naczelnika do pobrania z tego tytułu opłaty na podstawie art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wskazany przepis nie przewiduje opłaty egzekucyjnej za zajęcie rachunku bankowego, a pkt 4 tego przepisu wprost odnosi się wyłącznie do wierzytelności. Skoro więc ustawodawca w przepisach ustawy egzekucyjnej w ogóle nie uregulował opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a organ egzekucyjny wyliczenie opłaty oparł na przepisie dotyczącym zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, uznać należy, iż warunkiem pobrania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 w/w ustawy jest istnienie wierzytelności. W ocenie wierzyciela organ w żaden sposób nie wykazał istnienia jakiejkolwiek wierzytelności zobowiązanego wobec banku z tytułu prowadzenia rachunku bankowego. Swoje stanowisko wierzyciel potwierdził przytaczając wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Po 638/14 oraz z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1204/15. Wobec powyższego wierzyciel wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.

Organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 ustawy egzekucyjnej, opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, została ustanowiona generalna zasada, że opłaty,| o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2-4 ustawy egzekucyjnej). Art. 64c § 4stanowi, iż wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a.

Wskazał, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione i nastąpić może dopiero po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Dyrektor zauważył, że ustawodawca przez użycie w treści przedmiotowego przepisu regulacji "wierzyciel pokrywa", nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Organ w takim przypadku ma obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Ponieważ ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych lub gdy wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych.

Dyrektor podkreślił, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego brak jest podstawy prawnej do samodzielnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego związanego z dochodzeniem kosztów egzekucyjnych. Bez znaczenia jest również okoliczność, która z przesłanek wskazanych w art. 59 u.p.e.a. legła u podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego, które to stanowisko utrwaliło się w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Wskazał, że koszty egzekucyjne zostały naliczone prawidłowo. Zauważył, że na dzień dokonania zajęcia rachunków bankowych Zobowiązanej kwota należności głównej wraz z odsetkami wynosiła 217.262,59 zł (należność główna - 150.664,10 zł + odsetki - 66.598,49 zł). Od tej kwoty naliczone zostały więc koszty egzekucyjne w wysokości 2.172,63 zł, czyli 1% opłaty manipulacyjnej oraz 10.863,13 zł, czyli 5% za dokonane zajęcie.

Odnosząc się do stanowiska wierzyciela, że w postępowaniu nie doszło do zajęcia wierzytelności Dyrektor wyjaśnił, że opłaty za czynności egzekucyjne stanowią zryczałtowane wynagrodzenie dla organów egzekucyjnych za dokonanie określonych czynności. Wysokość tych opłat jest ustalana kwotowo lub w sposób stosunkowy proporcjonalnie do wysokości egzekwowanej należności. Koszty egzekucyjne mają charakter obiektywny i wynikają wprost z konkretnych przepisów prawa, zarówno co do momentu ich powstania, jak i ich wysokości. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny stosownymi zawiadomieniami, dokonał w oparciu o tytuł wykonawczy zajęć rachunków bankowych należących do H. G. Podkreślił wskazując na art. 81 u.p.e.a., że zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu numery tych rachunków. Ponadto zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Z powyższego wynika, że nie jest więc konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajęcie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych.

Od przedmiotowego postanowienia Wierzyciel wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowo-administracyjnego oraz zarzucił naruszenie:

1. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm.) poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie przez organ, kosztów egzekucyjnych od zajęć rachunków bankowych pomimo, iż nie doszło w istocie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunkach bankowych nie było żadnych środków, co oznacza, iż organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej skarżącej wobec banków nie powinien ustalić z tego tytułu kosztów egzekucyjnych.

2. art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], pomimo, iż organ winien byt na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wierzyciel w uzasadnieniu skargi wskazał, że zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. przez środek egzekucyjny rozumie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych egzekucję z rachunków bankowych. Z art. 80 i następnych u.p.e.a. wynika nadto, że zastosowanie środka egzekucyjnego z rachunku bankowego dokonywane jest poprzez zajęcie wierzytelności z tego rachunku. Według tych przepisów samo zajęcie rachunku bankowego bez wątpienia pozbawia dłużnika możliwości korzystania zgodnie z jego wolą z ewentualnych środków, które wpłyną na ten rachunek. Organ egzekucyjny, zajmując wierzytelność lub inne prawo majątkowe albo zajmując ruchomość, wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego. Przy takim zajęciu dłużnikowi nie wolno wypłacać zobowiązanemu zajętej kwoty, lecz jest on zobowiązany do jej przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Odwołując się do wskazanego w skardze orzecznictwa sądów administracyjnych skarżący wskazał, że doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wywołuje zatem skutki zajęcia a w konsekwencji zajęcie rachunku bankowego stanowi czynność egzekucyjną zmierzającą do zaspokojenia wierzyciela.

Wskazał, że postanowienia organów zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa.

Podkreślił, że doszło do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi mające wpływ na wynik sprawy, poprzez ich zastosowanie i nie dokonanie przez organ odwoławczy weryfikacji wysokości kosztów ustalonych przez organ egzekucyjny w oparciu o przepisy, które wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016 r. (sygn. akt SK 31/14) uznane zostały za niezgodne z Konstytucją. Postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zostało wydane w dniu [...] listopada 2017 r., tj. po dacie opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które miało miejsce dnia 16 sierpnia 2016 r. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia wyrok TK był już ogłoszony, co oznacza, że w świetle regulacji art. 190 ust. 1 Konstytucji RP ma moc powszechnie obowiązującą.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Odnośnie art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Tym samym, organ odwoławczy powinien uwzględnić skutki tego orzeczenia w treści swego rozstrzygnięcia.

Skarżący zwrócił uwagę na niewspółmierną wysokość naliczonych kosztów odwołując się w tym zakresie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21 czerwca 2017r. sygn. akt I SA/Po 1694/16, oraz do wyroku NSA w Warszawie z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt. II FSK 693/15, który podkreślił, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych.

Zdaniem skarżącego wysokość kosztów egzekucyjnych nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym, (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 31.01.2017 r. sygn. akt ISA/Lu 854/16).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skargę należało uwzględnić.

Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko H. G. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.

W ocenie Sądu stanowisko organów zajęte w wydanych postanowieniach, w tym w zaskarżonym postanowieniu nie jest prawidłowe.

Na wstępie należy wskazać, że skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego syg. SK 31/14, kwestionuje możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy przeprowadzone czynności egzekucyjne tj. głównie zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej, na którym nie było środków pozwalających na skuteczne ich wyegzekwowanie.

Odnosząc się do tego stanowiska Sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne.

Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez :WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r. I Sa/Gl 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r. I SA/Op 33/18. Zdaniem Sądu stanowisko takie jak zajmuje skarżący, nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej .

Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych- 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i użycie określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazuje zdaniem Sądu, że ustawodawca, nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Tym niemniej Sąd podziela stanowisko skarżącego co do tego, że wydając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i pkt 6 u.p.e.a wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika z § 4 tego przepisu, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Stosownie do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:

1. "Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji."

TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."

Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34 860 238,10 zł.

Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.

Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten – w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją – nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet – musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a.

Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione, wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.

Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej oceny. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekła na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.