Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 317/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie NSA Wiesław Kisiel WSA Bożenna Blitek(spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2005 r sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 stycznia 2002 r Nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 02.01.2002r. Znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...].11.2001r. znak: [...] w sprawie uchylenia własnej decyzji z dnia [...].01.2001 r. dotyczącej rejestracji samochodu ciężarowego marki [...], rok produkcji 1994, o nr rejestracyjnym [...], nr nadwozia: [...], bez nr silnika - dokonanej na rzecz J. N. oraz odmawiającej rejestracji w/w pojazdu.

Z akt wynika, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany przez pierwszego właściciela D. B. na podstawie fałszywych dokumentów - fałszywego dokumentu odprawy celnej SAD, na podstawie którego został bezprawnie wprowadzony na polski obszar celny i który D. B. przedłożyła [...].10.2000r. - w Urzędzie Prezydenta Miasta. D. B. prowadziła firmę "[...] w [...] i wkrótce po zarejestrowaniu, bo w listopadzie 2000r. dokonała sprzedaży tego samochodu za kwotę [...] prowadzącej firmę F.H.U. "[...]" w [...] – J. N.. W dniu [...].01.2001r. Starosta [...] dokonał rejestracji pojazdu na rzecz J. N. wydając tablice rejestracyjne o numerze [...] oraz dowód serii [...] . W dniu [...] .05.2001r. do Prezydenta Miasta [...] wpłynęła informacja z Urzędu Celnego w [...], z której wynikało, że w/w samochód został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, ciążą na nim należności celne i podatkowe, a rejestracja samochodu nastąpiła na podstawie fałszywego dokumentu odprawy celnej SAD. Na podstawie tej informacji Prezydent Miasta [...] wznowił postępowanie w sprawie rejestracji tego samochodu i decyzją z dnia [...] .05.2001r. uchylił swoją decyzję z dnia [...].10.2000r. i odmówił zarejestrowania w/w pojazdu i powiadomił o powyższym Starostwo Powiatowe w [...]. Na tej podstawie - Postanowieniem z dnia [...].11.2001 r. Starosta wznowił postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na nazwisko J. N. i decyzją z tego samego dnia Nr [...] uchylił swoją decyzję wydaną w dniu [...].01.2001r. w sprawie rejestracji tego samochodu oraz odmówił zarejestrowania go. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku odwołania J. N., która zarzucała, że sprzedająca jej samochód D. B. przekazała jej oryginalne dokumenty wydane przez Urząd Miasta i nabywając przedmiotowy pojazd działała w dobrej wierze, tym bardziej, że otrzymała dokumenty wydane przez kompetentne władze. Podała, że obowiązek odprawy celnej i zapłaty cła spoczywa na osobie, która pojazd sprowadziła, a także, że odmowa zarejestrowania pojazdu naraża ją na straty związane z niemożnością świadczenia usług transportowych przedmiotowym pojazdem.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji podał jako podstawę prawną art.72 ust.1 pkt 1 i 4 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20.06.1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.nr 98 z 1997r., poz.602 z późn. zm.) podkreślając, że rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu i dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy. Wobec ustalenia, że pierwszej rejestracji samochodu dokonano na podstawie fałszywych dowodów - właściwy miejscowo organ uchylił decyzję o pierwszej rejestracji pojazdu i odmówił jego zarejestrowania. Organ ten stanął na stanowisku, że poprzednia właścicielka D. B. nie mogła skutecznie przenieść prawa własności pojazdu sprowadzonego do kraju nielegalnie. Zdaniem tego organu, zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA II S.A. 1249/98 - LEX nr 41312): "w przypadku nabycia prawa własności z tzw. drugiej ręki, nabywca uzyskuje prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy, a nadto nie może uzyskać więcej praw, aniżeli miał poprzednik w szczególności nie może nabyć własności od osoby, której ta własność nie przysługiwała". Nadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że fakt, iż J. N. nabyła i zarejestrowała pojazd będąc w dobrej wierze nie ma w tej sprawie znaczenia, gdyż nie stanowi podstawy do zalegalizowania rejestracji pojazdu niedopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym.

Na decyzję tę złożyła skargę J. N. wnosząc o jej uchylenie i podała jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a nadto, że brak jest podstaw do kwestionowania własności pojazdu, bowiem jest poza sporem, że przedmiotowy samochód nie był kradziony i nabyty został legalnie poza granicami kraju. Skoro samochód jako rzecz ruchoma stanowił własność D. B., to w sytuacji, gdy ta dysponowała dokumentem -dowodem rejestracyjnym - wprowadzającym go do obrotu w kraju, to mogła skutecznie przenieść jego własność na kupującego. Skarżąca zarzuciła, że chroni ją przed zatrzymaniem rzeczy art. 170 kc: "w razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest obciążona prawem osoby trzeciej, prawo to wygasa z chwilą wydania rzeczy nabywcy chyba, że ten działa w złej wierze." Według skarżącej - prawo zatrzymania rzeczy (do chwili uiszczenia opłat celnych) stosowane może być wyłącznie do dłużnika celnego lub, co najwyżej osoby wprowadzającej rzecz do obrotu prawnego, nie zaś w stosunku do nabywcy tej rzeczy, jeżeli nabył ją w dobrej wierze w zaufaniu do dokumentów wystawionych przez organ władzy państwowej, które rejestrując pojazd automatycznie potwierdziły uiszczenie ciążących na nim należności celnych. To urzędnicy państwowi winni wykazywać większą ostrożność przy wystawianiu dokumentów wprowadzających rzecz do obrotu prawnego, a skoro ostrożności tej nie zachowali - nie powinno się przerzucać całych skutków tj. całej odpowiedzialności tego zaniechania na kupującego. Zdaniem skarżącej - nie może być tak, by w obliczu błędów władzy państwowej dysponującej rozwiniętym systemem informatycznym i telekomunikacyjnym to obywatel działający w dobrej wierze i wykazujący należytą staranność w obrocie gospodarczym tracił cały swój majątek. Skarżąca podniosła też, że przedmiotowy samochód ciężarowy stanowi dla niej jedyne źródło utrzymania i wyłącznie na nim opiera się cała firma przewozowa, a tym samym zaskarżona decyzja godzi w podstawę jej egzystencji. Na dowód tego ostatniego skarżąca przedłożyła szereg dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie uzasadniając swoje stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zaznaczyło, że skarżąca J. N. nie przedłożyła do rejestracji wymaganych dokumentów, tj. poprzedniego dowodu rejestracyjnego, bowiem takiego dowodu obecnie nie ma, a organy rejestrujące pojazdy nie są właściwe do ustalania prawa własności pojazdu od osoby nieuprawnionej - ustalenie to należy wyłącznie do sądów powszechnych zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA II S.A. 787/98 - LEX nr 41329), a według § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U.nr 59, poz. 632 z późn. zm.) rejestracji można dokonać na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu ustalającego prawo własności pojazdu. Podano też, że skarżąca może wystąpić także do sądu powszechnego przeciwko sprzedającej D. B. z roszczeniem cywilnym o odszkodowanie z tytułu sprzedaży samochodu niedopuszczonego do obrotu na polskim obszarze celnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art.3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Sąd zwraca uwagę przede wszystkim na to, że poprzednik prawny skarżącej –D. B. uzyskała pierwszą rejestrację samochodu za pomocą przestępstwa - przedstawiła bowiem sfałszowane dokumenty odprawy celnej pojazdu wprowadzające samochód na polski obszar celny. Ustalenie, że pierwsza rejestracja pojazdu była pozbawiona podstaw prawnych (brak dokumentu celnego) powoduje, że brak jest podstaw prawnych dla kolejnych rejestracji tego pojazdu, albowiem z art. 72 ust. 1 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika bezspornie ciągłość ważnych i legalnych rejestracji każdego pojazdu dopuszczonego do ruchu na terytorium kraju - "rejestracji dokonuje się na podstawie: (...) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany". Również samochód pochodzący z zagranicy musi mieć ciąg ważnych rejestracji, ale warunkiem jego zarejestrowania po raz pierwszy jest przedstawienie "dowodu odprawy celnej przewozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy". Wobec okoliczności, że D. B. dokonała sprzedaży samochodu nie nadającego się do obrotu (do sprzedaży) na polskim obszarze celnym - to na niej spoczywa odpowiedzialność za wszelkie szkody poniesione przez kontrahenta z tego tytułu. Fakt, że skarżąca nabywając i rejestrując pojazd działała w dobrej wierze nie ma znaczenia dla zalegalizowania rejestracji dokonanej na podstawie dowodu rejestracyjnego uzyskanego za pomocą przestępstwa, choćby przestępstwo to było dokonane bez wiedzy i świadomości dokonującego rejestracji - w tym wypadku skarżącej.

Należy podkreślić, że dowód rejestracyjny nie jest dokumentem wprowadzającym samochód sprowadzony z zagranicy do obrotu prawnego w kraju - takim dokumentem jest dowód odprawy celnej przywozowej, a ten został sfałszowany. W tej sytuacji art. 170 kodeksu cywilnego, o którym skarżąca pisze nie ma zastosowania, gdyż sprawa nie dotyczy w ogóle własności samochodu, a wyłącznie braku podstawy jego zarejestrowania wobec wadliwości jego pierwszego zarejestrowania. Sąd podkreśla, że ustalenie prawa własności samochodu należy do sądów powszechnych w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego. Takie prawomocne orzeczenie sądu cywilnego stanowi podstawę do ponownego zarejestrowania pojazdu, jak to podały organy administracyjne. Nadto z akt nie wynika, by organy celne dokonały zatrzymania samochodu, co nie jest wykluczonym albowiem ciążą na nim należności celne i podatkowe, nie mniej Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem niniejszego postępowania jest odmowa rejestracji samochodu, a nie decyzje o jego zatrzymaniu.

Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i stwierdził, że organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa - a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł -jak w sentencji.