Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 3030/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Syg.akt I SA/Kr 3030/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie: WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi D. P. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] 2002 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru s k a r g ę o d d a l a


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2002 r. D. P. O. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...] z 2001 r. , przywieziony z [...] . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] 2002 r. , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...], działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury z uwagi na jej niską cenę w stosunku do wartości rynkowej przedmiotowego pojazdu . Analizę wartości organ celny dokonał w oparciu o dane zawarte w Informatorze Rynkowym EUROTAXSCHWACKE nr 8/2002 oraz na podstawie ekspertyzy przedstawionej przez skarżącego .

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] 2002 r. organ celny uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru , określił wartość celną na kwotę [...] PLN tj. [...] EUR oraz objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu .

Wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy" . Organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość wynikającą z katalogu EUROTAX PL nr 9/2002 a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT oraz o 13,6 % z tytułu podatku akcyzowego . Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] PLN.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie , w którym zarzucił ustalenie wartości samochodu poprzez mechaniczne zastosowanie art.29 Kodeksu celnego i stawki określonej w informatorze, natomiast organ celny nie uwzględnił faktu , iż do zawarcia umowy doszło jedynie dla tego , że cena przedmiotowego pojazdu była atrakcyjna dla nabywcy. Zdaniem skarżącego nie ma podstawa do uznania , że cena wynikająca z umowy była niewiarygodna. Ponadto skarżący zarzucił , że organ celny przy ustalaniu wartości celnej sprowadzonego samochodu nie zastosował zasad wynikających z przystąpienia do Porozumienia w Sprawie Stosowania Art.VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu .

Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia [...] 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził , że organy celne są upoważnione do badania przedłożonych dokumentów dotyczących wartości celnej nie tylko pod względem ich autentyczności, ale również wiarygodności ceny transakcyjnej. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru. O zakwestionowaniu wiarygodności rachunku przedłożonego przez skarżącego zadecydowała rażąco niska cena przedmiotowego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił , że postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie Studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej . Zgodnie z Wyjaśnieniami tego Komitetu wartość celna używanych pojazdów jest ustalana metodą ostatniej szansy i istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki , posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu , dokonuje się odpowiedniej kalkulacji polegającej na odliczeniu od wartości "czystej" podatku VAT , podatku akcyzowego i cła.

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] prawidłowo zastosował metodę wynikająca z art.29 Kodeksu celnego przy wykorzystaniu katalogu "EUROTAX PL " nr 9/2002 , wcześniej dokonując analizy zadeklarowanej wartości celnej na podstawie katalogu EUROTAXSCHWACKE nr 8/2002. Katalog ten zawiera średnie ceny samochodów , wynikające z analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju ; informacje dotyczące danego samochodu uwzględniają spadek ceny w wyniku funkcji wieku , przebiegu i stanu technicznego .

Cena transakcyjna zadeklarowana przez skarżącego odbiegała o ponad 80% od cen wskazanych w w/w materiale porównawczym i okoliczności te - zdaniem organu odwoławczego - stanowiły podstawę do odmówienia wiarygodności przedłożonej faktury.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił , że organ II instancji nie ustosunkował się do wywodów zawartych w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej . Organ odwoławczy powołał się ogólnikowo na szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego bez podania miejsca ich publikacji, co utrudnia polemikę z tymi orzeczeniami.

Ustalając wartość celną nie uwzględniono uwag interpretacyjnych do Artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. w kwestii stosowania metody ostatniej szansy z " rozsądną elastycznością ".

Ponadto skarżący zarzucił , że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zachodzi sprzeczność polegającą na tym , że jak sam organ twierdzi z jednej strony niemożliwym jest znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia , a z drugiej strony ten sam organ dla ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu stosuje katalog wydawnictwa EUROTAX.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , a dodatkowo stwierdził, że organy celne są upoważnione do oceny przedłożonych dokumentów pod względem ich wiarygodności formalnej i materialnej. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego ( syg.akt III RN 178/01 ) organ celny stwierdził, że wartość celna używanego samochodu powinna odpowiadać jego wartości rynkowej nawet wówczas , gdy indywidualny importer otrzymał samochód za darmo lub kupił go po wyjątkowo okazyjnej cenie. Organy celne mają prawo zastosować ceny rynkowe obowiązujące w kraju importu. W związku z tym nieuzasadniony jest zarzut skarżącego , że organ nie uwzględnił faktu , iż do zawarcia umowy kupna doszło jedynie dlatego , że cena samochodu była dla nabywcy atrakcyjna.

Za nieuzasadniony organ celny uznał zarzut , iż nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów zawartych w odwołaniu , gdyż przedmiotowa decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie powodów , dla których wartość celna towaru nie mogła zostać określona według metod opisanych w art.15 - 28 Kodeksu celnego i dlaczego organ ten zastosował metodę ostatniej szansy określoną w art.29 tej ustawy. Postępowanie w tej kwestii było zgodne z Wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej , powołanymi w treści decyzji.

Odpowiadając na kolejny zarzut organ Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że użyty w rozpatrywanej sprawie katalog zawierający ceny samochodów używanych w [...] posłużył do wstępnego badania załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów umożliwiając porównanie ceny z cenami tego rodzaju towaru obowiązującymi na rynku eksportera. Ustalanie wartości celnej dla sprowadzonego przez skarżącego samochodu nastąpiło natomiast w oparciu o katalog zawierający ceny samochodów używanych na rynku polskim .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) ,podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie , gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie wyżej wskazanym .

Wartością celną towaru , zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest wartość transakcyjna , to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikające go z art.23 § 7 , który stanowi , że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione , przez zgłaszającego.

Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity jest pogląd , że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie organy celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w umowie w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy .

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną to waru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W rozpatrywanej sprawie organy celne dokonały porównania ceny zadeklarowanej przez skarżącego z cenami wynikającymi z katalogu cen samochód używanych w [...] , tj. kraju eksportu. Przeprowadzone przez organy celne w tym zakresie postępowanie wykazało, że cena zadeklarowana przez skarżącego odbiegała od cen tego typu pojazdów obowiązujących w [...]. Podnieść należy , że jest to okoliczność bezsporna w sprawie , gdyż sam skarżący stwierdził w odwołaniu , że " cena samochodu była dla nabywcy atrakcyjna". W toku postępowania skarżący nie przedstawił dowodów świadczących o obniżonej wartości pojazdu np. z tytułu braków , czy uszkodzeń.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że w zakresie oceny wiarygodności zadeklarowanej przez skarżącego wartości celnej samochodu organy celne nie naruszył obowiązującego prawa .

Sąd podzielił też stanowisko organów celnych , iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego, ale -jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną. W rozpatrywanej sprawie-postępowanie organów celnych w: zakresie ustalenia wartości celnej było zgodne z prawem .

Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób " , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).

Użyte w w/w Wyjaśnieniach określenia " w rozsądny sposób" i " z rozsądną elastycznością " należy interpretować w ten sposób , że ustalenie wartości celnej podjazdu nie może być dokonane bez uwzględnienia stanu towaru , dla którego ustalana jest wartość celna. Ten " elastyczny rozsądek" dotyczy dwóch sytuacji : po pierwsze , gdy z powodu uszkodzeń , braków , nadzwyczajnego zużycia , itp - wartość towaru należy obniżyć w stosunku do cen wynikających z katalogu , a po drugie - gdy z powodu dodatkowego wyposażenia pojazdu , " polepszenia" jego stanu - wartość tę należy podwyższyć w stosunku do ceny katalogowej.

Skarżący , jak wcześniej podniesiono , nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność obniżenia wartości sprowadzonego pojazdu , a zatem organy celne uprawnione były do zastosowania jako podstawy obliczeń ceny wynikającej z katalogu EUROTAX PL .

Skarga nie może być uwzględniona , ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów celnych nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) - tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu , jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień , dlatego działając na podstawie art.151 w/w ustawy orzekł jak w sentencji.