Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3047/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. A. kwotę 348 (trzysta czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kpa (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260), Ip. 6 pkt 6 lit. b), Ip. 6 pkt 7 lit. d) i e), Ip. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), po rozpatrzeniu odwołania J. A. (dalej skarżący) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8700 zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] sierpnia 2012 r. w miejscowości D. na drodze powiatowej nr [...], zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika marki S. o nr rej. [...] wraz z naczepą marki J. o nr rej. [...] Pojazdem członowym kierował P. M., który wykonywał przewóz drogowy piasku w imieniu J. A., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą S. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2012 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 8700 złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla:

1. pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych;

2. potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi naczep, większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m oraz

3. dopuszczalnej masy całkowitej.

W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 6, 7 Kpa przez zaniechanie czynności, które doprowadziłyby do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 75 Kpa poprzez przyjęcie jako dowodu wyników pomiaru uzyskanego wagami niespełniającymi warunków określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie zgodności oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, przez nieuwzględnienie wyjaśnień i przedstawionych dowodów oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez złamanie generalnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem strony, użycie do kontroli jednej Wagi typu SAW 10C, a drugiej SAW 10C/II, różniących się po względem wysokości, ma istotny wpływ na wyniki pomiarów oraz nie jest dopuszczone przez producenta tych wag. Ponadto w ocenie strony nie jest możliwe wyznaczenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu przy zastosowaniu wag typu SAW 10C i SAW 10C/II, mając na uwadze raport Najwyższej Izby Kontroli, stanowisko GUM i międzynarodowej organizacji WELMEC. Odwołujący się zwrócił uwagę również na to, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego to 42 t, a nie 40 t, w związku z czym organ powinien był umorzyć postępowanie.

Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. wskazał, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] maja 2012 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych, typu SAW 10C/II o nr fabrycznym [...] i SAW 10 o nr fabrycznym [...]. Waga o nr fabrycznym [...] legitymowała się w chwili kontroli świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do 31 maja 2013 r., a waga o nr fabrycznym [...] świadectwem legalizacji ponownej wydanym również przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do 31 grudnia 2012 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, zaś kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...].

Organ II instancji zaznaczył, że przedmiotem kontroli był pojazd członowy składający się z ciągnika marki S. o nr rej. [...] wraz z naczepą marki J. o nr rej. [...]. Mając na uwadze przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2003 r. Nr 32 poz. 262), a w szczególności § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) należało stwierdzić, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy - 40 ton. Wyjątek od powyższej reguły wprowadza przepis § 57 ust. 3 ww. rozporządzenia, który wskazuje, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem [...] marca 2003 r. może wynosić 42 tony. W przedmiotowej sprawie pojazd marki S. o nr rej. [...] został zarejestrowany po raz pierwszy w dniu [...] marca 1998 r., lecz naczepa marki J. o nr rej. [...] w dniu [...] stycznia 2009 r., co oznacza, iż ww. wyjątek w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania. Tym samym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu członowego wynosiła 40 t. Ponadto organ zaznaczył, iż podstawą do stwierdzenia ewentualnych naruszeń są wyniki pomiarów dokonane przez kontrolujących inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, a nie wyliczenia masy własnej pojazdu członowego i przewożonego ładunku.

Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. A. zarzucając:

- naruszenie art. 6 i 7 Kpa poprzez nie podjęcie przez organ I instancji odpowiednich działań w celu ostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak również brak działań organu na rzecz słusznego interesu obywateli, w tym przypadku - firmy skarżącego;

- naruszenie art. 8 Kpa poprzez niepodejmowanie działań niezbędnych do dokładnego, wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem wyjaśnień strony,

- naruszenie art. 75 § 1 Kpa poprzez:

- przyjęcie jako dowód wyniku pomiaru dokonanego przenośnymi nieautomatycznymi wagami do pomiarów statycznych niespełniającymi warunków przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U z 2004 r. Nr 204, poz. 2087 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych;

- poprzez przyjęcie jako dowód w sprawie pomiaru nacisku poszczególnych osi, przeprowadzonego w celu wyznaczenia sumarycznego nacisku potrójnej osi pojazdu i jego masy całkowitej zespołu pojazdów, dokonanego przy użyciu dwóch różnych modeli wag, które zostały na stanowisku pomiarowym połączone w jedną parę wag. Z instrukcji obsługi producentów obu wag wynika, iż wysokość wagi SAW 10C/II o nr fabrycznym [...] wynosi 39 mm dla wersji aluminiowej i 33 mm dla wersji stalowej (z protokołu kontroli nie wynika, jakiego modelu wagi użyto), natomiast wysokość drugiej z użytych wag tj. SAW 10C o nr fabrycznym [...] wynosi 32 mm;

- naruszenie art. 9 k.p.a. oraz 10 § 1 k.p.a. poprzez brak czuwania nad interesem firmy skarżącego w prowadzonym postępowaniu oraz nie umożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji jak również niepoinformowanie skarżącego przez organy I i II instancji o zakończeniu postępowania administracyjnego;

- naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie jako dowód w sprawie, sumarycznego wyniku pomiaru poszczególnych osi kontrolowanego pojazdu w celu wyznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej, jak również potrójnej osi naczepy, dokonywanego dwiema przenośnymi, nieautomatycznymi wagami do pomiarów statycznych, niezgodnie z zapisami w świadectwie homologacji tychże wag oraz niezgodnie ze stanowiskiem Głównego Urzędu Miar z 22 kwietnia 2011 r. dotyczącym stosowania m.in. przenośnych wag typu SAW 10C.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r. oraz o umorzenie postępowania w sprawie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Zdaniem Sądu, decyzja narusza przepisy art. 6, 7 i 8 k.p.a., co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrolowany pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych [...] oraz wagi SAW 10C/II. Wagi legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P., z terminem ważności do dnia 31 maja 2013 r.- SAW 10C/II oraz do 31 grudnia 2012 r. - SAW 10C.

Ważenie pojazdu jest czynnością materialno-techniczną, której przebieg i sposób (metodę) dokonania nie regulują powszechnie obowiązujące przepisy prawne, lecz zalecenia i wskazówki zawarte z zasady w instrukcjach obsługi wag Same wagi - w rozpatrywanej sprawie nieautomatyczne przenośne wagi do pomiarów statycznych - powinny legitymować się ważnymi świadectwami legalizacji, jak również nadawać się do dokonania odpowiednich pomiarów, tzn. ustalenia nacisku na osie pojazdu oraz ustalenia dmc pojazdu. Dlatego też zakres i sposób wykorzystania poszczególnych rodzajów wag przeznaczonych do ważenia pojazdów stanowi już przedmiot regulacji prawnej. Kwestii tej dotyczy w szczególności rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152), a także powołana przez organ dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych.

Zgodnie z instrukcją obsługi SAW/Seria II, naczepa składająca się z 3 osi powinna być zważona trzema wagami. Jak natomiast wynika z materiału dokumentacyjnego w przedmiotowej sprawie została zważona tylko dwoma wagami, co jest sprzeczne z wyżej omówionymi uwagami.

Należy wskazać, że producent - w pkt 2-5 instrukcji obsługi wag SAW/Seria II, znanej Sądowi z urzędu, przewidział możliwość realizowania pomiaru nacisku naczepy trzyosiowej przy pomocy trzech wag z użyciem czterech płyt równoważących wysokość. W niniejszym przypadku kontroli poddano pojazd samochodowy dwuosiowy oraz naczepę, która składa się z 3 osi składowych przy pomocy jednej pary wag, bez użycia wymaganych w takim przypadku czterech płyt równoważących wysokość.

Należy przy tym wskazać, że zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co następnie podlega weryfikacji w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji.

Niezależnie od powyższego Sąd doszedł do przekonania, iż wyjaśnienia GITD zawarte w zaskarżonej decyzji, a odnoszące się do zarzutu zastosowania do ważenia kontrolowanego zespołu pojazdów dwóch różnych rodzajów uwag – są niewystarczające.

Mianowicie, organ omawiając tę kwestię odniósł się do niej wskazując na treść pisma C. Sp. z o.o. z dnia [...] września 2012 r., które nie zostało jednak do akt sprawy włączone. Organ podniósł, iż treść ww. pisma wskazuje na dopuszczalność praktyki ważenia wagami przenośnymi dwóch różnych typów: SAW 10C i SAW 10C/II z uwagi na zastosowanie w nich list spodnich wykonanych z aluminium oraz fakt, iż posiadają one tę samą wysokość (37 mm). Błąd pomiaru nie jest w tym wypadku większy, niż to wynika z charakterystyki wag i wynosi (dla wag obydwu wyżej wskazanych typów): +/- 25 kg dla zakresu od 0 do 2500 kg i +/- 50 kg dla zakresu od 2500 do 10000 kg. Niezależnie od powyższego od uzyskanego wyniku pomiaru odjęto możliwą granicę błędu, tj. 2% zaokrąglone o 0,1 t w górę, która to tolerancja została przyjęta wewnętrznym zarządzeniem nr 50/2011 GITD z 16 listopada 2011 r.

Sąd zauważył jedynie w aktach pismo C. Sp. z o.o. z dnia [...] listopada 2011 r., z którego wynika, iż "wyznaczanie masy pojazdu za pomocą wag typu SAW 10C/II poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi (równość nawierzchni, odpowiednie spadki itp.) technicznie jest możliwe z uwzględnieniem błędu wagi – przykład jest podany w tabeli zamieszczonej w instrukcji obsługi wag – tabela 2.3 (...)".

W tej sytuacji stawiania przez skarżącego konkretnego zarzutu odnoszącego się do ważenia dwiema różnymi wagami, organ był obowiązany ustosunkować się do tej kwestii z powołaniem się na odpowiednie zapisy dokumentów źródłowych (świadectwa homologacji, instrukcje użycia wag) i prawidłowo je zinterpretować z poszanowaniem praw strony. Powoływanie się na treść pisma, które nie zostało stronie przedstawione w celu umożliwienia odniesienia się do jego treści, w dodatku nie stanowiącego dokumentu źródłowego, nie spełnia wymogów stawianych przez art. 7, 77, 80 k.p.a., zaś brak właściwego omówienia tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji narusza nadto art. 107 § 3 k.p.a.

Wskazane uchybienia mają w ocenie Sądu charakter istotny, gdyż mogły w sposób zasadniczy wpłynąć na rozstrzygnięcie w zakresie nałożenia kary na skarżącego – i to zarówno w odniesieniu do przekroczenia nacisków osi, jak i dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów.

Ten ostatni parametr ma natomiast ścisły związek z dopuszczalnością zastosowania dobrodziejstwa przewidzianego w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z ww. przepisem, wyłączona jest odpowiedzialność strony, gdy przedmiotem przewozu był ładunek sypki lub drewno, jednakże warunkiem jego zastosowania było nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (zespołu pojazdów).

Tak więc – prawidłowe wyjaśnienie sprawy polegać winno na ponownym zbadaniu okoliczności ważenia i zgodności zastosowanych procedur z obowiązującymi przepisami prawa.

Należy mieć na uwadze, iż poza normami powszechnie obowiązującymi w wypadku badania prawidłowości procedury ważenia istotne będzie także poddanie analizie takich dokumentów jak świadectwa homologacji, a w szczególności – instrukcja obsługi producenta wag. Dokumenty poddane analizie winny być, rzecz jasna, dołączone do akt postępowania administracyjnego.

W myśl bowiem § 23 ust. 2 Instrukcji GITD (Instrukcja wykonywania czynności kontrolnych na drogach) – "ważenie kontrolne nacisków osi i masy całkowitej pojazdu przeprowadza się zgodnie z instrukcją obsługi producenta wagi".

Analizie winny zostać poddane dwie kwestie: prawidłowości ważenia zespołu pojazdu składającego się m.in. z naczepy trzyosiowej przy pomocy jednej tylko pary wag, co w ocenie Sądu koliduje z rozdziałem 2.5 Instrukcji obsługi wag SAW/Seria II oraz kwestii użycia przy tym ważeniu dwóch różnych typów wag.

Po przeprowadzeniu postępowania w ww. przedmiocie, organ, mając na uwadze wskazówki Sądu zawarte w niniejszym wyroku zważy, czy uzyskane wyniki dają podstawę do ponownego nałożenia kary na stronę.

W powyżej opisanej sytuacji należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.