Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 980/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 10 ust. 1 pkt 1, art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par 7 ust. 1 i 2, 4
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi E.Ł. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2008 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 13 maja 2008 roku Cz. Ł. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek o przyznanie płatności na rok 2008.

Decyzją z dnia [...], nr [....] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał Cz. Ł. płatność ONW w wysokości 792,00 zł.

W dniu 2 lutego 2009 roku E. Ł. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o wstąpienie jako spadkobierca w toczące się postępowanie w sprawie przejęcia płatności ONW spadkodawcy. Do wniosku wnioskodawczyni załączyła skrócony odpis akt zgonu męża – Cz. Ł., z którego wynika, że Cz. Ł. zmarł w dniu 14 listopada 2008 r.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) w związku z § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448) – [zwanej dalej: rozporządzeniem ONW] oraz art. 104 k.p.a., odmówił przyznania E. Ł. płatności ONW na rok 2008 z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania, który wynosi 2 miesiące.

Od powyższej decyzji E. Ł. wniosła odwołanie, w którym powołując się na swą trudną sytuację materialną i problemy zdrowotne, podniosła, iż nie została poinformowana przez organ administracji o konieczności złożenia ponownego wniosku, dodatkowych dokumentów, które należy załączyć do wniosku oraz terminie, w jakim wniosek należy złożyć.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie był wniosek spadkobiercy o przyznanie płatności ONW w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności do dnia doręczenia decyzji w sprawie ich przyznania.

Powyższą kwestię reguluje § 7 rozporządzenia ONW, który stanowi, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje spadkobiercy, który:

1) objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności ONW;

2) zobowiązał się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami) do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez spadkodawcę oraz zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania jej w okresie objętym tym zobowiązaniem - składając oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy, na wniosek złożony w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Spadkobierca podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru. Organ odwoławczy wyjaśnił, że do spadku nie wchodzą prawa i obowiązki o charakterze majątkowym wynikające z przepisów prawa administracyjnego lub finansowego, nawet, jeżeli te przepisy odsyłają do norm prawa cywilnego. Taki charakter mają płatności przyznawane w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W związku z tym o podmiocie uprawnionym do otrzymania płatności po śmierci rolnika nie decydują przepisy prawa spadkowego, ale przepisy regulujące warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach i (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. Płatności są udzielane na wniosek rolnika, a w razie śmierci wnioskodawcy jego spadkobierca może wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, a jednym z wymogów określonych w ustawie i rozporządzeniu z dnia 11 kwietnia 2007 r., jaki spadkobierca musi spełnić, aby zachować uprawnienie do ubiegania się o pomoc, jest złożenie wniosku, w terminie dwóch miesięcy od dnia otwarcia spadku (§ 7 ust. 2 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r.). Otwarcie spadku jest to zdarzenie prawne polegające na przejściu spadku ze spadkodawcy na spadkobiercę lub spadkobierców. W polskim prawie cywilnym otwarcie spadku następuje w chwili śmierci spadkodawcy. Jak wynika z posiadanych dokumentów w przedmiotowej sprawie otwarcie spadku nastąpiło w dniu 14 listopada 2008 r., gdyż w tym dniu zmarł wnioskodawca – Cz. Ł. Spadkobierca ubiegający się o przedmiotowe płatności w powołanym powyżej trybie winien złożyć wniosek o przejęcie płatności w okresie do dnia 14 stycznia 2009 r. Z dokumentów wynika, iż skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła w dniu 2 lutego 2009 r., tak więc po upływie dwumiesięcznego terminu, właściwego dla dokonania tej czynności. Powyższy termin ma charakter terminu prawa materialnego i w odróżnieniu od terminów prawa procesowego, nie podlega on przywróceniu na warunkach i w trybie określonym w art. 58 i art. 59 kpa. Roszczenie niedochodzone w ciągu określonego terminu wygasa z chwilą jego upływu i nie jest możliwe jego przywrócenie. Konkludując organ odwoławczy podkreślił, że dwumiesięczny termin, na wstąpienie spadkobierczyni zmarłego Cz. Ł. do toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania płatności na rok 2008 biegł do dnia 14 stycznia 2009 r. i upłynął bezskutecznie. Tym samym stwierdzenie organu I instancji, że uprawniona do wstąpienia do toczącego się postępowania w miejsce zmarłego producenta rolnego złożyła stosowny wniosek z uchybieniem terminu, jest prawidłowe. Ponadto organ zauważył, że decyzja przyznająca płatność na rzecz Cz. Ł., o której przyznanie wnioskowała E. Ł., została wydana po śmierci Cz. Ł., co oznacza, że nie została mu nigdy doręczona i tym samym nigdy nie weszła do obrotu prawnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podnosząc zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i naruszenie zasady słusznego interesu obywateli, art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a także art. 3 ustawy o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i § 7 rozporządzenia ONW z dnia 11 kwietnia 2007, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że niezwłocznie po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu 14 listopada 2008r mężu przedłożyła organowi. Wówczas powzięła dopiero informację, że wniosek o przyznanie płatności musi złożyć ponownie i uczyniła to w dniu 2 lutego 2009 r., podczas gdy powinna to uczynić w terminie do dnia 14 stycznia 2009r. Niewielkie przekroczenie terminu, jak podkreśliła skarżąca było działaniem niezawinionym. Nie miała bowiem świadomości, że będąc współwłaścicielem gospodarstwa rolnego musi ponownie składać wniosek. Nie wiedziała, że w ocenie organu będzie uznana za spadkobiercę mimo braku formalnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Skarżąca podniosła, że organy nie wzięły tych okoliczności pod uwagę. Stwierdziła, że nie może ponosić ujemnych konsekwencji niespójności przepisów przy braku winy ze swej strony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – [zwanej dalej w skrócie – p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Istotę problemu w sprawie niniejszej stanowi określenie charakteru prawnego terminu z § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448) – [zwane dalej: rozporządzeniem ONW] i co za tym idzie ustalenie, czy termin ten, któremu uchybiła skarżąca może zostać przywrócony, jako termin procesowy, czy też jako termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu.

Rozważając powyższe zagadnienie należy wskazać, że płatność ONW zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) udzielana jest na wniosek rolnika. W sprawie niniejszej chodzi o sytuację, w której rolnik, który złożył wniosek o przyznanie płatności ONW zmarł przed wydaniem decyzji.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 7 marca 2007 r., następca prawny wnioskodawcy może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc oraz nie sprzeciwia się przepisom określonym w art. 1 pkt 1 ustawy (tj. przepisom rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Dz. Urz. UE L 277 str. 1).

Zgodnie z powołanym uregulowaniem postępowanie o udzielenie pomocy w danym roku może być kontynuowane z udziałem nowego wnioskodawcy, którym może być następca prawny zmarłego spełniający warunki określone w ustawie i rozporządzeniu z dnia 11 kwietnia 2007 r. Nowy wnioskodawca musi złożyć stosowny wniosek. Zatem dopiero skuteczne podjęcie przez spadkobiercę stosownych działań, w celu ujawnienia woli kontynuowania postępowania, zainicjowanego przez spadkodawcę, w celu uzyskania tej pomocy oraz spełnienie pozostałych wymogów prawem przewidzianych rodzi po stronie spadkobiercy prawo do uzyskania pomocy ONW.

Nieuprawnione jest takie twierdzenie, według którego ekspektatywa uzyskania pomocy ONW, wchodzi do spadku po zmarłym rolniku i stanowi przedmiot dziedziczenia po nim. Wstąpienie spadkobiercy wnioskodawcy do toczącego się postępowania o przyznanie pomocy stanowi przede wszystkim czynność prawa materialnego, polegającą na złożeniu wniosku o udzielnie pomocy w danym roku, wprawdzie w takim zakresie, w jakim ubiegał się o pomoc wnioskodawca, niemniej samo wstąpienie spadkobiercy do toczącego się postępowania jest wyrazem woli otrzymania tej pomocy. Spadkobierca może przecież zrezygnować z ubiegania się o przyznanie pomocy.

Poza tym w myśl art. 922 § 1 k.c. spadek stanowi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego o charakterze cywilnoprawnym. Stąd też przepisy spadkowe nie mają zastosowania do szeregu praw i obowiązków. Do spadku, z natury rzeczy, nie należą więc majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego), także wówczas, gdy skutki prawne śmierci osoby fizycznej są oceniane stosownie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących spadkobranie. Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotowa pomoc ONW nie wchodzi do spadku jest konieczność rozpoznania wniosku spadkobiercy w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. ( por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 roku w sprawie sygn. Akt II GSK 586/10).

Tym samym nieuprawnione jest dokonywanie wykładni § 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia w świetle przepisów kodeksu cywilnego i twierdzenie, że do chwili uzyskania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku organy bez formalnego potwierdzenia uznają daną osobę za spadkobiercę.

Wskazane przepisy należą do innych działów prawa, a istniejąca pomiędzy nimi zależność polega na odwołaniu się w treści przepisów regulujących przyznanie pomocy ONW do instytucji prawnych prawa spadkowego. Nie oznacza to jednak obowiązku pełnej ich kompatybilności. Skrócenie terminu do złożenia przez następcę prawnego wniosku o przyznanie pomocy ONW (w stosunku do terminu przewidzianego do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku) ma oparcie nie tylko w obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasadzie szybkości postępowania, ale przede wszystkim wynika z charakteru tej pomocy, która jest przyznawana na dany rok, co niewątpliwie wymaga zachowania dyscypliny czasowej.Tak więc odmienność wskazanych regulacji prawnych wynika z odmienności celów jakie są realizowane za ich pomocą.

Działając na podstawie delegacji ustawowej zawartej art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał cytowane powyżej rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2007 r., w którym określił m.in. szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy następcy prawnemu rolnika, który zmarł po złożeniu wniosku a przed wydaniem decyzji.

Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r., w przypadku śmierci, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW, do dnia doręczenia decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności ONW, płatność ONW przysługuje spadkobiercy, który:

1) objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności ONW;

2) zobowiązał się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami) do końca okresu objętego zobowiązaniem, złożonym przez spadkodawcę oraz zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach -w przypadku zaniechania jej w okresie objętym tym zobowiązaniem - składając oświadczenie na formularzu udostępnionym przez Agencję.

W myśl § 7 ust. 2 rozporządzenia ONW, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy, na wniosek złożony w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Do wniosku, spadkobierca dołącza:

1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo

2) w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku:

a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo

b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku:

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji (§ 7 ust. 4 rozporządzenia ONW).

W świetle przytoczonych regulacji uznać zatem należy, że wniosek, o którym mowa w cytowanym powyżej § 7 rozporządzenia ONW jest przede wszystkim wnioskiem spadkobiercy o udzielenie pomocy w takim zakresie, w jakim ubiegał się o pomoc zmarły rolnik, zaś wstąpienie do postępowania jest realizacją tej woli otrzymania pomocy. Działanie spadkobiercy zmarłego rolnika nie stanowi więc tylko czynności procesowej polegającej na wstąpieniu do toczącego się postępowania administracyjnego, ale przede wszystkim jest czynnością prawa materialnego polegającą na złożeniu wniosku o udzielnie pomocy w danym roku.

Termin do dokonania tej czynności jest więc terminem prawa materialnego. Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie sygn. akt II GSK 618/09, z dnia 8 czerwca 2011 w sprawie sygn. akt II GSK 586/10, WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt I SA/.Bk 499/08, a Sąd w składzie orzekającym w pełni je podziela.

Wskazać należy, że wnioski "pomocowe" składane są co roku. Termin ich składania, od 15 marca do 15 maja, określony jest w § 5 ust. 2 rozporządzenia w związku art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) i zgodnie z art. 18 ust. 3 cytowanej ustawy nie podlega przywróceniu. Konieczność sprawnego rozdzielania pomocy wymaga bowiem dyscypliny czasowej w składaniu wniosków. Te same względy powodują konieczność złożenia wniosku o przyznanie pomocy przez spadkobiercę w ściśle określonym terminie. Omawiany termin jest terminem do złożenia wniosku, w którym to wniosku spadkobierca wyraża wolę otrzymania pomocy ONW w danym roku i wolę kontynuacji postępowania wszczętego przez zmarłego rolnika. Na podjęcie tej czynności, w stanie prawnym obowiązującym w sprawie niniejszej, spadkobierczyni miała 2 miesiące od daty otwarcia spadku (tj. od dnia śmierci rolnika). Po upływie terminu uprawnienie spadkobiercy do otrzymania pomocy ONW w danym roku wygasło, a czynność dokonana po upływie terminu jest bezskuteczna.

Wstąpienie spadkobiercy zmarłego rolnika do postępowania wszczętego na skutek wniosku spadkodawcy nie jest czynnością procesową z art. 30 § 4 k.p.a. bowiem, jak wskazano na wstępie, ekspektatywa uzyskania pomocy ONW nie jest dziedziczna. Działanie spadkobiercy stanowi jednocześnie czynność prawa materialnego (wyrażenie woli uzyskania pomocy ONW w danym roku przez złożenie wniosku) i czynność procesową (wstąpienie do postępowania administracyjnego, celem jego kontynuacji), zaś termin do podjęcia tego działania ma charakter terminu prawa materialnego.

W sprawie niniejszej bezspornym jest, że w dniu 13 maja 2008 r. Cz. Ł. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008. W dniu 14 listopada 2008 r. Cz. Ł. zmarł, a w dniu 2 lutego 2009 r. skarżąca złożyła wniosek przyznanie płatności i stosowne oświadczenie. Z zestawienia powyższych dat wynika, że dwumiesięczny termin, na wstąpienie spadkobierczyni zmarłego Cz. Ł. do toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania płatności na rok 2008 rozpoczął swój biegł od dnia otwarcia spadku tj. od dnia 14 listopada 2008 r. i upłynął bezskutecznie w dniu 14 stycznia 2009 r. Stwierdzenie zatem organu, że uprawniona do wstąpienia do toczącego się postępowania w miejsce zmarłego rolnika spadkobierczyni złożyła stosowny wniosek z uchybieniem terminu przewidzianego w § 7 ust. 2 rozporządzenia ONW jest prawidłowe.

Z materialnego charakteru terminu z § 7 ust. 2 rozporządzenia ONW wynika, że dokonanie czynności po jego upływie, jest bezskuteczne. W tym stanie rzeczy, niezależnie od przyczyn uchybienia terminowi, czynność dokonana po terminie jest bezskuteczna. Upływ terminu prawa materialnego uniemożliwia skuteczne złożenie wniosku, wstąpienie do postępowania i uzyskanie pomocy ONW. Upływ terminu do złożenia wniosku skutkuje zatem odmową przyznania płatności.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że zarzut naruszenia § 7 rozporządzenia ONW jest nieusprawiedliwiony, a organy zasadnie uznały, że termin z § 7 ust. 2 rozporządzenia jest terminem prawa materialnego.

Na zmianę powyższego stanowiska nie może również wpłynąć fakt, że w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), którym zastąpiono rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2007 r. termin do złożenia wniosku, uległ wydłużeniu z dwóch miesięcy do siedmiu miesięcy. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do treści § 15 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., które weszło w życie w dniu 13 marca 2009 r., do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

Na tle przedstawionych okoliczności faktycznych nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.). Ustawa ta nie miała bowiem zastosowania w niniejszej sprawie. Tym niemniej należy podnieść, że identyczna regulacja znajduje się w art. 21 ust. 2 pkt 3 mającej zastosowanie w sprawie ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zgodnie z którym w postępowaniu organ administracji publicznej udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Odnosząc się na tle powyższego unormowania do kwestii obowiązku pouczania strony przez organy administracji publicznej, należy wskazać, że na etapie składania wniosku nie mamy jeszcze do czynienia z postępowaniem i w konsekwencji ze stroną takiego postępowania. Wszczęcie postępowania następuje dopiero po wpłynięciu wniosku do organu pierwszej instancji. Teoretycznie bowiem spadkobierca nie musi przecież ubiegać się o pomoc. Dopiero więc złożenie przez niego w odpowiednim terminie wniosku powoduje, że organ ma względem niego określone wynikające z powyższego przepisu obowiązki. W niniejszej sprawie skarżąca do chwili złożenia wniosku transferowego nie miała statusu strony w toczącym się postępowaniu. W dniu 30 stycznia 2009 roku skarżąca poinformowała organ o śmierci męża. W tym też dniu została poinformowana o konieczności złożenia wniosku, co uczyniła w dniu 2 lutego 2009 roku. Fakt, iż wniosek został złożony po terminie, nie oznacza w okolicznościach przedmiotowej sprawy naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z 7 marca 2007 r i art. 9 Kpa. Tytułem wyjaśnienia godzi się w tym miejscu podnieść, że jak wynika z akt administracyjnych postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku skarżąca uzyskała dopiero w dniu 3 sierpnia 2009 roku, a wniosek w tej sprawie złożyła do Sądu w dniu 29 kwietnia 2009 roku. W dacie poinformowania organu o śmierci męża tj. 30 stycznia 2009 roku nie dysponowała więc postanowieniem Sądu jakby to wynikało ze skargi. Nie ma to wprawdzie znaczenia dla rozpoznania sprawy, jednak z uwagi na zarzuty skarżącej Sąd widzi potrzebę wyjaśnienia tej okoliczności

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy wskazanych przez stronę przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 § k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania wyjaśniającego organy administracji podjęły bowiem wszelkie kroki, które są niezbędne do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, który w niniejszej sprawie jest kompletny i w sposób jednoznaczny wskazuje, że skarżąca uchybiła terminowi, o którym mowa w § 7 ust. 2 rozporządzenia ONW.

Reasumując należy wskazać, iż w świetle ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych zaskarżona decyzja, a tym samym poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa, a przytoczona argumentacja organu odwoławczego w pełni zasługuje na uwzględnienie. Organy rozpoznające sprawę wnikliwie oceniły materiał dowodowy, dokonując jego oceny zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Podnoszone natomiast w skardze okoliczności wskazujące na brak winy strony w opóźnieniu złożenia wniosku z uwagi na jej wiek, chorobę, niespójność przepisów i nieświadomość prawną niestety nie mogą stanowić podstawy uchylenia legalnej z punktu widzenia prawa zaskarżonej decyzji. Będące bowiem podstawą prawną przepisy, których prawidłowość zastosowania oceniał Sąd, nie pozwalają na uwzględnienie wskazanych okoliczności.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

a.ł.