Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 520/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 520/18 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 2 kwietnia 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, , , Protokolant, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r., sprawy ze skargi K. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] października 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego, , , uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.,


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 20 lipca 2017 r. K. S. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie m. in. zasiłku stałego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta W. przyznał wnioskodawcy zasiłek stały od 1 lipca 2017 r. do 23 sierpnia 2018 r. w kwocie 604,00 zł miesięcznie oraz objął wnioskodawcę ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie pobierania świadczenia. Organ pomocy społecznej powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...], zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. we W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] i zaliczający wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 23 sierpnia 2018 r.

Wnioskiem z dnia 19 lipca 2017 r. strona zwróciła się do MOPS w W. o wypłatę różnicy pomiędzy zasiłkiem stałym w wysokości 604,00 zł a pobieranym przez okres 11 miesięcy zasiłkiem okresowym w wysokości 317,00 zł, w łącznej kwocie 3.377,00 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, że od 2011 r. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i w związku z niepełnosprawnością pobierał zasiłek stały. W dniu 23 sierpnia 2016 r. złożył kolejny wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia [...] września 2016 r. zaliczył stronę do lekkiego stopnia niepełnosprawności, a orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. we W. w dniu [...] listopada 2016 r. Jednakże Sąd Rejonowy w Ś. w wyroku z dnia [...] czerwca 2017 r. zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. we W. i zaliczył wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 23 sierpnia 2018 r. Wnioskodawca wskazał, że od 23 sierpnia 2016 r. do lipca 2017 r. pozbawiony był zasiłku stałego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta W. odmówił wnioskodawcy prawa do zasiłku stałego za okres od 23 sierpnia 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. i wypłaty różnicy pomiędzy kwotą otrzymanych zasiłków okresowych a kwotą zasiłków stałych. Organ pomocy społecznej wyjaśnił, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wraz z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w dniu 20 lipca 2017 r. Dlatego też zasiłek stały został przyznany stronie od 1 lipca 2017 r. i brak jest podstaw prawnych do wypłaty zasiłku stałego za okres wskazany przez stronę.

W odwołaniu strona wniosła o zmianę decyzji przez przyznanie prawa do zasiłku stałego od 23 sierpnia 2016 r. i wypłatę różnicy pomiędzy zasiłkiem stałym i okresowym w związku ze zmianą stopnia niepełnosprawności. Wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] czerwca 2017 r., ustalający że umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od 23 sierpnia 2016 r., stanowi jednoznaczną podstawę do wypłaty różnicy świadczeń.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia [...] października 2012 r. zaliczył stronę do lekkiego stopnia niepełnosprawności, a orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. we W. w dniu [...] stycznia 2013 r. (zmieniono jedynie wskazania w zakresie punktu 1 i 9). Natomiast Sąd Rejonowy w Ś. w wyroku z dnia [...] czerwca 2017 r. zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. we W. z dnia [...] listopada 2016 r. i zaliczył wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, przy czym ten stopień niepełnosprawności datuje się od 23 sierpnia 2016 r. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, obowiązującym w dniu 23 sierpnia 2016 r., świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Zatem zasadą jest przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej najwcześniej z początkiem miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ich przyznanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się wyjątek, przewidujący możliwość przyznania świadczenia z datą wcześniejszą niż miesiąc złożenia wniosku w sytuacji, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstaje w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, ponieważ przed złożeniem wniosku przez stronę prawo do zasiłku stałego jej nie przysługiwało. W sprawie nie ma również zastosowania zmiana art. 106 ustawy o pomocy społecznej, która weszła w życie 1 stycznia 2017 r. i znajduje również zastosowanie do postępowań wszczętych przed tą datą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie prawa do zasiłku stałego i wyrównania za sporny okres. Skarżący wyjaśnił, że kolejnego wniosku o przyznanie świadczenia nie złożył w stosownym czasie, ponieważ musiał złożyć odwołanie do organu wyższej instancji orzekającego o niepełnosprawności. Organy pominęły fakt wcześniejszego posiadania przez skarżącego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Skarżący podał, że od wielu lat jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, ostatnio na podstawie orzeczenia z dnia 27 sierpnia 2013 r. Nowy wniosek został złożony w związku ze zbliżającym się końcem terminu obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności. W takich okolicznościach, według skarżącego, odmowa przyznania wyrównania różnicy między sumą wypłaconych zasiłków okresowych a sumą należnego zasiłku stałego jest krzywdząca i niezgodna z prawem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga w rozpatrywanej sprawie jest zasadna.

Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930, dalej u.p.s.) świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że art. 106 ust. 3 u.p.s. dotyczy tylko sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest wnioskiem wszczynającym postępowanie o przyznanie zasiłku stałego po raz pierwszy. Nie ma on natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek zmierzający do dalszego uzyskiwania przyznanego już wcześniej świadczenia. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 29 września 2006 r., sygn. I SA/Wa 1253/06, WSA w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2009 r., sygn. II SA/Bd 851/08, WSA w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. IV SA/Po 312/08, z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. IV SA/Po 334/16, WSA w Bydgoszczy z dnia 18 tycznia 2017 r., sygn. II SA/Bd 1077/16, WSA w Kielcach z dnia 18 maja 2017 r., sygn.. II SA/Ke 126/17, WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn.. IV SA/Po 393/17, NSA z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 353/05, NSA z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn.. I OSK 2348/14, NSA z dnia 28 lipca 2017 r., sygn.. I OSK 1297/16; dostępne w: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został również pogląd, że opóźnienie w prawidłowym określeniu stopnia niepełnosprawności, spowodowane przez organy orzekające, nie może ujemnie wpływać na prawa strony, która ostatecznie została uznana za spełniającą warunki ustawowe (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 743/05 i powołane w nim orzecznictwo). Pogląd ten jest w pełni akceptowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie. Dodatkowo zauważyć należy, że podobny kierunek rozumowania zaprezentował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 października 2015 r. w sprawie o sygn. SK 19/14, stwierdzając niezgodność art. 106 ust. 3 u.p.s. z art. 67 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku stałego osobie całkowicie niezdolnej do pracy, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie mającej innych środków utrzymania, prawo do zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek. W uzasadnieniu wyroku TK stwierdził, że zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały, należny osobie spełniającej warunki do jego uzyskania, ma charakter świadczenia obligatoryjnego. Oznacza to, że organ administracyjny powinien go wypłacać za cały okres, gdy spełnione są ustawowe przesłanki określone w tym przepisie. Ocena spełnienia ustawowych przesłanek wiąże się m. in. z legitymowaniem się przez daną osobę znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Nieprawidłowo skonstruowano jednak tryb nabycia świadczenia, bowiem sposób jego ukształtowania sprawia, że może upłynąć długi okres od spełnienia przesłanek (niepełnosprawność i brak dochodu) do czasu realizacji prawa. Gdy osobie niepełnosprawnej, składającej wniosek o zasiłek stały, nie można przypisać zwłoki w ubieganiu się o to świadczenie, osoba ta jest pozbawiona efektywnej pomocy ze strony państwa na skutek nieprawidłowo działającego mechanizmu przyznawania zasiłku stałego.

Powyższe poglądy zbieżne są również ze stanowiskiem SKO, które stwierdziło że ukształtował się wyjątek, przewidujący możliwość przyznania świadczenia z datą wcześniejszą niż miesiąc złożenia wniosku w sytuacji, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstaje w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (s. 3 decyzji).

Według SKO w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka jednak nie zachodzi, ponieważ przed złożeniem wniosku przez stronę prawo do zasiłku stałego jej nie przysługiwało, ponieważ Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia [...] października 2012 r. zaliczył stronę do lekkiego stopnia niepełnosprawności, a orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. we W. w dniu 15 stycznia 2013 r. (zmieniono jedynie wskazania w zakresie punktu 1 i 9)

Konkluzja SKO została jednak wywiedziona z pominięciem części zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie uwzględnił w swojej ocenie, że skarżący przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku stałego w dniu 20 lipca 2017 r. był już osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym do 27 sierpnia 2016 r. i utrzymywał się z przyznanego mu przez organ pomocy społecznej zasiłku stałego. Powyższe okoliczności wynikają z kwestionariuszy przeprowadzonych rodzinnych wywiadów środowiskowych i aktualizacji tych wywiadów ( z dnia 29 grudnia 2015 r., 23 lutego 2016 r., 29 kwietnia 2016 r., 3 czerwca 2016 r., 15 czerwca 2016 r., 4 sierpnia 2016 r., 1 września 2016 r.) oraz decyzji administracyjnych przyznających skarżącemu zasiłki celowe na dofinansowanie kosztów zakupu leków i leczenia lub zasiłki okresowe (z dnia 5 stycznia 2016 r., 23 lutego 2016 r., 12 maja 2016 r., 9 czerwca 2016 r., 21 czerwca 2016 r., 8 sierpnia 2016 r., 5 września 2016 r., 29 września 2016 r., 29 grudnia 2016 r., 5 kwietnia 2017 r., 7 lipca 2017 r.). Również we wniosku z dnia 19 lipca 2017 r. skarżący podawał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym od 2011 r. Wyżej opisane okoliczności nie zostały również uwzględnione przez organ pierwszej instancji.

Celem udokumentowania swoich twierdzeń, skarżący załączył do skargi skierowanej do WSA orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2013 r., wydane po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 24 kwietnia 2013 r., zaliczające skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 27 sierpnia 2016 r. Według PZON ustalony stopień niepełnosprawności datował się od 8 września 2010 r. Natomiast potrzeba złożenia kolejnego wniosku w dniu 23 sierpnia 2016 r. powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W sytuacji skarżącego występuje ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do stosownych świadczeń, skoro Sąd Rejonowy w Ś. w wyroku z dnia [...] czerwca 2017 r. zmienił orzeczenie WZON we W. i zaliczył wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 23 sierpnia 2016 r. do 23 sierpnia 2018 r.

Należy zaznaczyć, że skarżący nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji błędów nie własnych, lecz zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności. Kolejny wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności skarżący złożył w dniu 23 sierpnia 2016 r., natomiast błędne orzeczenia PZON z dnia [...] września 2016 r. i WZON z dnia [...] listopada 2016 r. zostały skorygowane przez Sąd Rejonowy w Ś. wyrokiem z dnia [...] czerwca 2017 r. Przesłanka niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym była więc spełniona przez skarżącego w sposób ciągły, co najmniej od roku 2010, zaś wniosek o zasiłek stały złożony w dniu 20 lipca 2017 r. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie tego świadczenia.

Pominięcie wskazanych wyżej okoliczności czyniło wadliwymi orzeczenia organów obu instancji jako pozostające w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co narusza art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: D. U. z 2017 r., poz. 1257), zobowiązujące organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku stałego od sierpnia 2016 r. organ zobowiązany jest do uwzględnienia okoliczności ciągłości niepełnosprawności skarżącego w stopniu umiarkowanym.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę i uchylił decyzje organów obu instancji.