Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 73/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art, 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 134 par. 1, art. 135. art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: ART. 83 UST. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 107 par. 1, art. 110, art. 127 par. 3, art. 180 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2005 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powoływany dalej jako ,,Zakład-- wpłynął, datowany na [...] marca 2005 r., wniosek M. K. o umorzenie zadłużenia wraz z odsetkami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. We wniosku M. K. wskazał przyczyny powstania zaległości oraz wyjaśnił, że ma zawieszoną działalność gospodarczą i szuka pracy. Podał, że ma na utrzymaniu trójkę dzieci a jedynym dochodem jego żony jest zasiłek wychowawczy w wysokości [...]. Poza zaległościami z tytułu składek M. K. posiada zobowiązania z tytułu niespłaconych kredytów.

Decyzją z [...] kwietnia 2005 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wskazane w decyzji miesiące, powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 3 a w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej powołanej jako ,,u.o.s.u.s.).

W motywach uzasadnienia organ zauważył, ze w niniejszej sprawie nie można jednoznacznie stwierdzić, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną strona nie jest w stanie regulować należności z tytułu składek, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ podniósł, ze zarówno M. K. jak i jego żona są osobami młodymi, zdolnymi do podjęcia pracy zawodowej. Ponadto otrzymują oni pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i zamieszkują u rodziców, którzy ponoszą koszty utrzymania z tym związane.

Po rozpatrzeniu wniosku M. K. z [...] maja 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] maja 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powoływany dalej jako ,,Prezes Zakładu-- utrzymał w mocy decyzję Zakładu, argumentując, iż strona nie przedstawiła żadnych nowych dowodów, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Decyzję tę M. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1758/05, Sąd stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu uznając, że organ ten nie był uprawniony do rozpatrzenia środka odwoławczego od decyzji wydanej przez Zakład. Oznacza to, że decyzja Prezesa Zakładu wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości tego organu a także art. 127 § 3 k.p.a. Jednocześnie Sąd wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Zakładu był - w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji - Minister Polityki Społecznej, jako minister kierujący działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne.

Następnie Zakład rozpoznał ponownie wniosek M. K. i decyzją z [...] stycznia 2006 r., nr [...], powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 3 a w związku z art. 32 u.o.s.u.s., odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Uzasadniając decyzję Zakład stwierdził, że oświadczenia o aktualnej sytuacji finansowej i materialnej M. K. i członków jego rodziny nie stanowią wystarczającego materiału dowodowego i dlatego organ dał tym oświadczeniom ograniczoną wiarę. Zakład podkreślił, że M. K. jest osobą młodą w pełni zdolną do znalezienia zatrudnienia i spłaty zadłużenia. Stwierdził nadto, że strona wraz z żoną otrzymują pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i zamieszkują u rodziców, którzy ponoszą koszty utrzymania mieszkania.

Jednocześnie Zakład tą sama decyzją z [...] stycznia 2006 r. uchylił własną decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Pismem z [...] lutego 2006 r. M. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezes Zakładu, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 u.o.s.u.s., decyzją z [...] września 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] stycznia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu przeanalizował sytuację materialną i rodzinną strony. Stwierdził, że M. K. ma na utrzymaniu troje małoletnich dzieci, na dwoje z nich płaci alimenty w wysokości [...] miesięcznie. Wobec zobowiązanego prowadzone są dwie sprawy o egzekucję alimentów. Żona M. K. przebywa na urlopie wychowawczym do 6 kwietnia 2007 r. i ma niespłacony kredyt w Banku BPH w kwocie [...]. Prezes Zakładu podniósł, że zobowiązany nie udokumentował obecnego źródła utrzymania i czy uzyskuje dochód na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencyjnych. Rodzina M. K. zamieszkuje u jego rodziców, którzy są emerytami i ponoszą wszystkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Strona posiada zobowiązania wobec różnych instytucji w tym wobec Banku Millennium (23.915,61 zł.) Banku Lukas (9.746,52 zł.), Banku Zachodniego WBK (4.000,08 zł.). Organ zauważył jednak, że M. K. nie tylko nie podjął próby spłacenia należności wobec ZUS, lecz świadomie i skutecznie zwiększał swoje zadłużenie. Odnosząc się do wskazanych przez stronę powodów powstania zadłużenia (kradzieży, które miały miejsce w latach 2001 - 2003 ) organ orzekający stwierdził opierając się na postanowieniu prokuratury, że szkoda wynikła z kradzieży samochodu [...] (o wartości 25.000,00 zł) nie dotyczyła M. K. gdyż właścicielem pojazdu był jego ojciec M. K.. Z faktu, że strona nie korzysta z pomocy społecznej, zasiłków czy dotacji (co wynika z pisma MOPS w B. z [...] sierpnia 2006 r.) organ wywiódł, że M. K. jest w stanie we własnym zakresie zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. Prezes Zakładu podkreślił, że strona nie ma orzeczonej grupy inwalidzkiej a więc ma zdolność do podjęcia zatrudnienia i nie wykazała, że spłata zadłużenia pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla osoby zobowiązanej i jego rodziny, w szczególności uniemożliwiłaby zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

W skardze wniesionej, na powyższą decyzję Prezesa Zakładu z [...] września 2006 r. M. K. wniósł o pozytywne rozpatrzenie skargi i umorzenie wszystkich zaległości ZUS-oskich. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że nie przedstawił dowodów ujawniających nowe istotne okoliczności w sprawie. Zaznaczył, że informował ZUS o likwidacji swojej działalności gospodarczej co zostało pominięte w zaskarżonej decyzji. Oświadczył także, że nie mógł przedstawić dokumentów o dochodach i zatrudnieniu bo takich nie ma. Skarżący poinformował, że jego żona osiąga dochody miesięczne w wysokości około [...], jednakże wszystkie odłożone środki przeznaczane są na egzekwowane należności alimentacyjne co powoduje niemożliwość spłaty kredytów bankowych. Powołując się na fakt zamieszkiwania u swoich rodziców skarżący stwierdził, ze nie zwalnia go to z obowiązku regulowania bieżących opłat. Skarżący nie zgodził się z organem, ze kradzież samochodu ojca nie jest jego szkodą ponieważ, nastąpiła ona podczas użytkowania samochodu przez skarżącego i dlatego musiał pokryć ojcu szkodę wynikłą z kradzieży.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd uwzględnił okoliczności, które nie zostały w niej podniesione. Możliwość taką stwarza art. 134 § 1 p.p.s.a stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia zaległości na rzecz ZUS należy do kompetencji organów. Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności, zgodnie z żądaniem zawartym w skardze.

Na wstępie rozważań należy odnieść się do wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1758/05, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu z [...] maja 2005 r. (utrzymującą w mocy decyzję Zakładu z [...] kwietnia 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek) uznając, że Prezes Zakładu nie był uprawniony do rozpatrzenia środka odwoławczego od decyzji wydanej przez Zakład. Jednocześnie Sąd wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Zakładu był Minister Polityki Społecznej. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zawarta w tym przepisie zasada związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania nie ma charakteru bezwzględnego. W nauce prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych czy wzruszenia wyroku sądowego. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1758/05, zawiera ocenę prawną wyrażoną w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji Prezesa Zakładu tj. w dniu [...] maja 2005 r. W rozpatrywanej sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego wprowadzona ustawą z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005, Nr 150, poz.1248). Mający zastosowanie w sprawie przepis art. 83 ust. 4 u.o.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r., przewiduje, iż od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji ocena prawna wyrażona w omawianym wyroku - co do wskazania Ministra Polityki Społecznej jako właściwego do rozpatrzenia odwołania od decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2005 r. - utraciła moc wiążącą. Tym samym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od wskazanej decyzji Zakładu powinien być rozpatrzony, zgodnie z obowiązującą treścią art. 83 ust. 4 u.o.s.u.s., przez Prezesa Zakładu.

Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych sprawy - po wydaniu w dniu 30 listopada 2005 r. wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - Prezes Zakładu nie rozpatrzył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez skarżącego od decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2005 r. Natomiast Zakład ponownie rozpatrzył wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek, - datowany na dzień [...] marca 2005 r., który wpłynął do ZUS [...] marca 2005 r.- i decyzją z [...] stycznia 2006 r., nr [...], ponownie odmówił skarżącemu umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jednocześnie, tą samą decyzją z [...] stycznia 2006 r., Zakład uchylił własną decyzję z [...] kwietnia 2005 r., stwierdzając, iż podejmuje takie rozstrzygnięcie - na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.11.2005 r., który stwierdził nieważność zaskarżonej (...) decyzji [...]z dnia[...].04.2005 r.

Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek prowadzone jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 123 u.o.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, (powoływanego dalej jako ,,k.p.a.--) chyba, że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a., stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w sprawach. Wydając decyzję z [...] stycznia 2006 r. Zakład naruszył przepis art. 110 k.p.a. według którego organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechny jest pogląd, że z zasady związania organu własną decyzją wynika, że decyzja taka nie może być zmieniona lub uchylona przez organ, który ją wydał chyba, że przepisy k.p.a. stanowią inaczej a także, iż organ nie może w jakikolwiek inny sposób uchylić się od tego związania (v. wyrok NSA I SA 2459/00 Lex nr 81763 ). Naruszenie to miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie, nie może budzić wątpliwości, że Zakład był związany decyzją z [...] kwietnia 2005 r., od chwili jej doręczenia skarżącemu (stronie) w dniu [...] kwietnia 2005 r. Nieuzasadnione było ponowne rozpatrywanie (załatwionego decyzją z [...] kwietnia 2005 r.) wniosku skarżącego datowanego na [...] marca 2005 r. o umorzenie należności z tytułu składek i wydawanie kolejnej decyzji z [...] stycznia 2006 r. przez Zakład o identycznej - w odmownej części - jak w poprzedniej treści rozstrzygnięcia oraz jednoczesne uchylenie własnej decyzji z [...] kwietnia 2005 r. W sytuacji gdy skarżący, pismem z [...] maja 2005 r., wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją z [...] kwietnia 2005 r., wniosek ten powinien zostać - o czym była już mowa w uzasadnieniu, po wydaniu wyroku WSA w Warszawie z 30 listopada 2005 r. - rozpatrzony przez Prezesa Zakładu, który jest do tego właściwy zgodnie z art. 83 ust. 4 u.o.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r. Nierozpatrzenie tego wniosku przez Prezesa Zakładu i ponowne orzekanie przez Zakład w sprawie skarżącego stanowi także naruszenie powyższego przepisu art. 83 ust. 4 u.o.s.u.s. w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Dodatkowo podnieść należy, że Zakład w decyzji z [...] stycznia 2006 r. - w części uchylającej własną decyzję z [...] kwietnia 2005 r. - nie wskazał w podstawie podstawnej przepisu upoważniającego ten organ do wydania takiego rozstrzygnięcia, jak również nie zawarł uzasadnienia prawnego oraz faktycznego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że decyzja Zakładu nie spełnia wszystkich wymogów formalnych decyzji administracyjnej, wynikających z treści art. 107 § 1 k.p.a. Tym samym nieznane są powody wydania takiego rozstrzygnięcia a decyzja taka nie poddaje się kontroli Sądu. Nie może o tym stanowić powołanie się przez organ na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.11.2005 r., który - jak zauważył organ - stwierdził nieważność zaskarżonej (...) decyzji [...] z dnia [...].04.2005 r. Przede wszystkim należy zauważyć, że Sąd w powołanym wyroku nie stwierdził nieważności decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2005 r., lecz decyzji Prezesa Zakładu z [...] maja 2005 r. Poza tym gdyby nawet Sąd stwierdził wskazaną przez organ nieważność to ponowne uchylanie takiej decyzji byłoby bezprzedmiotowe. Należy również wskazać, że pozbawienie decyzji uzasadnienia prawnego i faktycznego jest równoznaczne z naruszeniem przez organ orzekający § 3 art. 107 k.p.a. zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Prezes Zakładu, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną decyzją z [...] września 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] stycznia 2006 r. - o odmowie umorzenia należności z tytułu składek oraz o uchyleniu decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2005 r. Oznacza to, że Prezes Zakładu akceptując wadliwe rozstrzygnięcie Zakładu naruszył powyżej już wskazane i omówione przepisy prawa proceduralnego jak i materialnego (art. 110 k.p.a. i art. 83 ust. 4 u.o. s.u.s.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Istotne jest także to, że Prezes Zakładu, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - do którego stosownie do treści art. 127 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań - powinien ponownie w całości rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która już raz została rozstrzygnięta decyzją Zakładu z [...] stycznia 2006 r. Natomiast decyzja Prezesa Zakładu nie zawiera uzasadnienia faktycznego ani prawnego, wyjaśniającego powody utrzymania w mocy decyzji Zakładu z [...] stycznia 2006 r. - w części uchylającej decyzję z [...] kwietnia 2005 r. Oznacza to, że narusza ona omawiany już również w uzasadnieniu art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. dotyczący wymogów formalnych decyzji administracyjnej oraz wymagań stawianych uzasadnieniu faktycznemu i prawnemu decyzji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes Zakładu, przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej oceny prawnej Sądu, zobowiązany będzie do rozpatrzenia wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego pismem z [...] maja 2005 r. z jednoczesnym odniesieniem się do argumentów i zarzutów podniesionych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 30 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1758/05 a także w skardze na decyzję Prezesa Zakładu z [...] września 2006 r.

Uznanie administracyjne to przyznana organom administracji możliwość wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi (Z. Janowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270-271). Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek (w tym odsetek), to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 k.p.a.

W szczególności zaś decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Przed wydaniem decyzji należy umożliwić skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Zgodnie bowiem z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstąpienie od tego obowiązku jest możliwe w przypadkach określonych w art. 10 § 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. ,,a-- i ,,c-- p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. W myśl natomiast dyspozycji art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ze względu na wskazane wyżej naruszenia prawa uchyleniu musiała podlegać także decyzja wydana w pierwszej instancji.

Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. ,,a-- i ,,c-- w związku z art. 135 i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.