Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2320/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr) Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: Bożena Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006r. sprawy ze skargi M. G. i J. G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. I. uwzględniając skargę M.G. uchyla zaskarżoną decyzję, II. odrzuca skargę J. G., III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 10 zł. (dziesięć złotych).


UZASADNIENIE

J. i M. G. złożyli w Urzędzie Skarbowym wspólne zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu / poniesionej straty / za rok podatkowy 2000 / PIT-36 /.

Urząd Skarbowy po przeprowadzeniu postępowania podatkowego i weryfikacji zeznania podatkowego za 2000 r. wydał decyzję z dnia [...]września 2001 r. Nr [...]w której określił w/w zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w wysokości 21.732,10 zł, zaległość podatkową w wysokości 4.062,60 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 121,70 zł.

Organ podatkowy stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 13.541,97 zł oraz nie uwzględnił prawa podatników do odliczenia od dochodu wydatków poniesionych na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z lokalami mieszkalnymi przeznaczonymi na wynajem /wydatki za zakup drewna sosnowego w kwocie 24.999,00 zł /.

Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania z dnia[...] listopada 2001 r., decyzją z dnia 27 grudnia 2001 r. Nr [...]wydaną w trybie art. 233 § 1 pkt 2 lit. b Ordynacji podatkowej, uchyliła decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenia zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania /art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej/ poprzez pozbawienie J. G. udziału w toczącym się postępowaniu podatkowym.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie Urząd Skarbowy wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] którą określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. w wysokości 17.794,90 zł, zaległość podatkową w wysokości 125,40 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 33,40 zł.

W decyzji zostało stwierdzone zawyżenie kosztów uzyskania przychodów z tytułu najmu o kwotę 418,26 zł. Ponadto nie uznano odliczenia od dochodu wydatków dotyczących budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z przeznaczeniem lokali mieszkalnych na wynajem, gdyż do dnia wydania decyzji podatnicy nie posiadali decyzji udzielającej pozwolenie na budowę takiego budynku.

Od decyzji tej podatnicy złożyli odwołanie z dnia [...]czerwca 2002 r., w którym nie zgodzili się z rozstrzygnięciem organu podatkowego pierwszej instancji pozbawiającym ich prawa do ulgi budowlanej, podnosząc, że brak pozwolenia na budowę nie powoduje utraty ulgi budowlanej.

Izba Skarbowa decyzją z dnia 14 sierpnia 2002 r. Nr [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odliczeniu od dochodu podlegają tylko takie wydatki, które przeznaczone są na budowę własnego lub stanowiącego współwłasność budynku mieszkalnego wielorodzinnego, z przeznaczeniem znajdujących się w nim, co najmniej pięciu lokali mieszkalnych na wynajem. W jego ocenie przez budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego należy rozumieć proces inwestycyjny zgodny z zasadami przewidzianymi w ustawie - Prawo budowlane. Stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ drugiej instancji podkreślił, że do dnia wydania decyzji przez Urząd Skarbowy tj. do dnia [...]czerwca 2002 r. M.G. nie posiadała decyzji udzielającej pozwolenie na budowę takiego budynku. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda M. decyzją z dnia[...] kwietnia 2002 r. Nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] odmawiającą zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej.

Na decyzję ostateczną została złożona skarga z dnia [...] września 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, w której skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ponieważ została ona wydana w oparciu o błędną interpretację prawa budowlanego przez Urząd Miasta [...], który wydał decyzję z dnia [...] marca 2000 r. odmawiającą wydania pozwolenia na budowę.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] stycznia 2003 r. Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy w Nowym Sączu podtrzymała w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2004 r. skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności wszystkich wydanych postanowień, decyzji przez urzędy skarbowe, izby skarbowe i Ministra Finansów po dniu 2 lutym 1999 r. jako wydanych z naruszeniem art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 14, 72 Ordynacji podatkowej.

W kolejnym piśmie z dnia [...] lutego 2005 r. będącym uzupełnieniem skargi i odpowiedzią na pismo Izby Skarbowej z dnia [...]stycznia 2003 r. skarżący wnieśli o wydanie wyroku z uwzględnieniem ulgi budowlanej. Skarżący podnieśli, że Izba Skarbowa w W. wydała decyzję z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] za 1998 r. przyznającą J. J. prawo do ulgi budowlanej z tytułu budowy budynku wielorodzinnego pod wynajem. Skarżący powołali się także na decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 1999 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia [...]lutego 2005 r., odpowiadając na pismo procesowe skarżących z dnia [...] maja 2004 r., podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do stwierdzenia skarżących, że prawo do ulgi budowlanej zostało rozstrzygnięte decyzją Urzędu Skarbowego, podniesiono, że takie twierdzenie jest bezzasadne, albowiem przytoczoną decyzją Urząd Skarbowy odmówił zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy za rok 1999. Decyzja ta nie rozstrzyga sprawy nabycia prawa do ulgi budowlanej i nie ma związku z zaskarżoną decyzją i decyzją Urzędu Skarbowego

W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2005 r. skarżący z kolei wnoszą o wznowienie postępowania podatkowego za lata 1999, 2000, 2001, 2002, 2003 w podatku dochodowym od osób fizycznych, za które zostały wydane decyzje ostateczne nieuwzględniające prawa do ulgi budowlanej.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2005 r. Dyrektora Izby Skarbowej, będącym odpowiedzią na pismo procesowe skarżących z dnia[...] lutego 2005 r., odnosząc się do zarzutu, że Izba Skarbowa wydała decyzję z dnia [...]września 2004 r. w sprawie korzystania z ulgi budowlanej na budowę budynku pod wynajem lokali mieszkalnych za 1998 r. dla J. J. /współwłaścicielce przedmiotowej nieruchomości /stwierdzono, że zarzut jest niesłuszny, albowiem ze wskazanej decyzji wynika, iż organ podatkowy uznał, że odliczeniu od dochodu podlega wydatek związany z zakupem działki pod budowę w Z. oraz koszty związane z tym zakupem. Tym samym nieuzasadnione jest twierdzenie skarżących, że organ podatkowy przyznał ulgę budowlaną od 1998 r. w oparciu o art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei pismo procesowe z dnia [...]maja 2005 r. zawiera polemikę skarżących ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej wyrażonym w piśmie z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga z dnia [...] września 2002 r. na ostateczną decyzję Izby Skarbowej w z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w wysokości 17.794,90 zł, zaległość podatkową w wysokości 125,40 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 33,90 zł, została sporządzona i wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w imieniu skarżących J. i M. G., przez pełnomocnika Jo. J..

Na wezwanie Sądu z dnia [...] listopada 2002 r. o przedłożenie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, stosownego pełnomocnictwa, J. J.dołączyła do akt sprawy dokument pełnomocnictwa z dnia [...] kwietnia 1997 r. upoważniający w/w do reprezentowania M. E. G. przed wszystkimi urzędami, sądami i osobami fizycznymi, składania w jej imieniu oświadczeń, wyjaśnień, dokumentów we wszystkich sprawach majątkowych i innych dotyczących jej osoby oraz dokument nazwany "upoważnieniem" z dnia [...] stycznia 2002 r., w którym J. G. upoważnia J. J. do jego "reprezentowania przed wszystkimi Urzędami Skarbowymi".

W świetle art. 32 P.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.

Z kolei stosownie do art. 34 P.p.s.a. strony mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne /art. 35 § 1 P.p.s.a./.

Wyliczenie osób mogących pełnić funkcję pełnomocnika zawarte w art. 35 P.p.s.a. ma charakter wyczerpujący. Niewymienione w tym przepisie osoby / np. wstępni strony tj. jej dziadkowie oraz zięć, synowa bądź teściowie / nie mogą reprezentować strony przed sądami administracyjnymi.

Z akt sprawy wynika, iż J. J. matka M. G. jest teściową J. G., zatem w świetle przytoczonego przepisu nie może występować przed sądem administracyjnym jako jego pełnomocnik.

Dodatkowo należy wskazać, iż przedłożone "upoważnienie" z dnia [...] stycznia 2002 r. stanowi umocowanie J.J. do reprezentowania skarżącego J. G. tylko przed " wszystkimi Urzędami Skarbowymi".

Zgodnie z art. 36 P.p.s.a., pełnomocnictwo może być: ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, do prowadzenia poszczególnych spraw, do niektórych tylko czynności w postępowaniu, chyba, że strona udzieliła pełnomocnictwa w szerszym zakresie. Przy czym zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Niewątpliwie upoważnienie do reprezentowania strony przed urzędami skarbowymi nie spełnia warunków pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym.

Z tych też względów skargę J. G. jako wniesioną przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem, dodatkowo niemajacą stosownego pełnomocnictwa, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

Natomiast skarga M. G. zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w niej zarzuty.

Sąd badając przebieg postępowania odwoławczego toczącego się przed Izbą Skarbową zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania podatkowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie przed Izbą Skarbową jako organem odwoławczym prowadzone było z udziałem J. J. działającej jako pełnomocnik J. i M. G.. Organ podatkowy drugiej instancji dysponował, znajdującymi się w aktach organu pierwszej instancji; pełnomocnictwem dla w/w od M. G. z dnia [...]kwietnia 1998 r. oraz upoważnieniem od J. G. z dnia [...]stycznia 2002 r., z którego wynikało prawo do jego reprezentowania przed "wszystkimi Urzędami Skarbowymi".

Treść udzielonego "upoważnienia" wskazuje jednoznacznie, że może dotyczyć ono jedynie postępowania prowadzonego przed urzędami skarbowymi, a nie przed izbą skarbową.

Prowadzone postępowanie odwoławcze od decyzji Urzędu Skarbowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., w ocenie Sądu, nie odpowiada przepisom postępowania, skutkując naruszeniem art. 120, art. 123 § 1, art. 137 § 2 i 3 w związku z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Należy bowiem mieć na uwadze, że odwołanie składa strona / strony/ postępowania / art. 220, w zw. z art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej /, która jedynie może działać przez pełnomocnika / art. 136 Ordynacji podatkowej /.

Odwołanie z dnia 21 czerwca 2002 r. zostało wniesione przez M. G. ze wskazaniem jako pełnomocnika J. J.. Stronami postępowania podatkowego w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. byli M. G. i J. G.

Jeżeli w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo, obowiązkiem organu jest zbadanie, czy ustanowiony pełnomocnik odpowiada wymogom określonym w art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej oraz czy pełnomocnictwo zostało udzielone do sprawy będącej przedmiotem rozpoznania tego organu oraz jego zakresu.

W przypadku, gdy pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy budzi wątpliwości, co do zakresu umocowania lub odwołanie zawiera inne braki formalne / brak podpisu drugiej strony postępowania /, organ prowadzący postępowanie na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej winien wezwać stronę /strony/ do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie uczynił zadość tym wymogom.

W opinii Sądu, organ drugiej instancji miał obowiązek zapewnić stronom - J. i M. G. udział w postępowaniu odwoławczym osobiście bądź przez należycie umocowanego pełnomocnika. Pomimo opisanych wyżej wątpliwości, odnośnie złożonego odwołania oraz treści znajdującego się w aktach pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego J. J. do jego reprezentowania w toczącym się postępowaniu, Izba Skarbowa, bez wyjaśnienia tych okoliczności procedowała dalej. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy naruszył więc powołane wyżej przepisy postępowania.

Dostrzeżone uchybienia obligują Sąd do wyeliminowania przedmiotowego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

W tym stanie sprawy wypowiadanie się Sądu, co do zarzutów podniesionych w skardze byłoby przedwczesne.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. / orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.