Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 876/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 50 ust. 1-6, ust. 7, art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Joanna Zdrzałka /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...], Prezydent Miasta odmówił przyznania J. S. pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla małoletniej córki – G.S.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.", art. 2, art. 3, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.) – dalej: "u.p.s.", rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 189, poz. 1598 z późn. zm.) oraz uchwałę Rady miasta z dnia [...] marca 209 r. [...], zmieniającą uchwałę z dnia [...] grudnia 2015 r. [...] w sprawie w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania.

Organ podał, że małoletnia G. S. uczęszcza do szkoły podstawowej, nie korzysta z dodatkowych zajęć, a jak wynika z zaświadczenia lekarza neurologa, rozpoznano u niej obniżenie zdolności intelektualnych oraz trudności szkolne. Nadto wymaga specjalistycznych usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin tygodniowo.

Prezydent podniósł, że nie kwestionuje stanu zdrowia dziecka ani konieczności wsparcia specjalistycznego, niemniej zakres wsparcia, jakiego oczekuje wnioskodawczyni – odrabianie zadań domowych lub tłumaczenie materiału realizowanego w szkole, bez wątpienia nie mieści się w ramach świadczeń z zakresu pomocy, które może podjąć pomoc społeczna w ramach świadczonych usług specjalistycznych. Realizowanie zadań domowych oraz tłumaczenie materiału realizowanego w szkole stanowiłoby w istocie zastąpienie bezpośredniego opiekuna dziecka w codziennych czynnościach związanych procesem wychowania i edukacji. Celem pomocy społecznej jest natomiast przede wszystkim zaspokajanie niezbędnych potrzeb osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Uwzględniając odwołanie J. S., decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze:

I. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2019 r. nr [...];

II. przyznało G. S., specjalistyczne usługi opiekuńcze obejmujące:

1. uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, poprzez kształtowanie umiejętności społecznego funkcjonowania jako ucznia, motywowanie do aktywności, prowadzenie treningów umiejętności społecznych (w tym pomoc przy odrabianiu prac domowych, lektur i przygotowań do zajęć lekcyjnych) oraz wspieranie i asystowanie w codziennych czynnościach rzutujących na utrzymywanie właściwych kontaktów z rówieśnikami w miejscu nauki;

2. pomoc w życiu w rodzinie poprzez ułatwienie dostępu do edukacji, poprzez czynności pomocowe o charakterze pedagogicznym, odpowiednie do schorzenia zainteresowanej;

3. współpracę ze specjalistą z zakresu pedagogiki w zakresie wspierania edukacyjnego;

III. ustaliło, że miejscem świadczenia usług jest mieszkanie G. S.;

IV. ustaliło, że usługi przysługują w wymiarze 6 godzin tygodniowo;

V. ustaliło, że usługi będą przysługiwały na czas posiadania przez zainteresowaną statusu ucznia;

VI. odstąpiło od ustalenia odpłatności z tytułu korzystania ze specjalistycznych usług opiekuńczych.

Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał, że G. S. jest uczennicą 6 klasy Szkoły Podstawowej nr [...] w [....]. Jest osobą o zdiagnozowanej ułomności intelektualnej i ze znacznymi trudnościami przyswaja materiał szkolny. Jak wykazano w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2019 r. (ZOZ Nr [...] w [...], Poradnia Neurologiczna), ze względu na stan zdrowia i rodzinny konieczne jest zapewnienie jej usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin tygodniowo w celu zapewnienia rewalidacji dziecka podczas pracy z nim ze strony osób z przygotowaniem do pracy z dziećmi z zaburzeniami rozwoju - zajęć indywidualnych. Również w orzeczeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] z dnia [...] września 2019 r. stwierdzono, że córka wnioskodawczyni ma usprawiedliwione jej stanem zdrowia (niepełnosprawnością) problemy w nauce i ma duże trudności w realizacji wymagań edukacyjnych. Wymaga ponadstandardowego, indywidualnego podejścia, w tym czasochłonnego – spokojnego, cierpliwego podejścia dydaktyczno-wychowawczego, w celu utrwalenia wiadomości i umiejętności szkolnych. Wymaga również cyklicznej profesjonalnej oceny postępów w nauce przez dydaktyków.

Kolegium podało, że usługa objęta żądaniem zainteresowanej, polegająca na czynnościach: wspierania w codziennych działaniach edukacyjnych (asystowanie w czynnościach edukacyjnych w domu w celu nadrobienia zaległości wywołanej ułomnością zdrowotną i zapewnienia właściwych relacji szkolnych z nauczycielami i rówieśnikami pozbawionymi takiej ułomności, w tym przez pomoc w pracach domowych i przygotowaniach do zajęć lekcyjnych), wbrew ocenie organu I instancji, wypisuje się w zakres specjalistycznych usług opiekuńczych. Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 4 u.p.s., specjalistyczne usługi opiekuńcze są usługami dostosowanymi do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczonymi przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Usługi związane ze sferą edukacji (uczenia się, dydaktyki) zostały wyliczone w § 2 pkt 1 lit. a tiret trzecie, § 2 pkt 1 lit. b tiret drugie oraz § 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Postulowana w podaniu pomoc w postaci codziennego wspierania niepełnosprawnej uczennicy w procesach dydaktycznych (nauki) obejmuje właśnie asystowanie jej w czynnościach edukacyjnych (w tym w pracach domowych, lekturze, przygotowaniach w skompletowaniu wyposażenia ucznia, nie wyłączając prowiantu) ma na celu zachowanie właściwej relacji szkolnej - tzn. z nauczycielami oraz rówieśnikami z klasy. Ma tym samym na celu usunięcie negatywnych następstw różnicy w tempie opanowywania materiału objętego podstawą programową; różnicy - wynikającej ze schorzenia G., której matka (wychowująca samodzielnie ją i jej brata, również ucznia) z racji samodzielnego utrzymywania rodziny, jest w stanie poświęcić tylko taki czas, który byłby dostateczny gdyby tempo przyswajania wiedzy przez dziewczynkę było takie jak u dzieci zdrowych. W ocenie organu odwoławczego, decyzję wydano zatem z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ odwoławczy zauważył, że dochód na osobę w 3-osobowej rodzinie zainteresowanej nie przekracza kwoty najniższej emerytury netto w rozumieniu § 2 ust. 4 uchwały Rady Miasta nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania oraz pkt 1 lit. a komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2018 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. z 2018 r., poz. 216). Zatem należało orzec o odstąpieniu od ustalenia odpłatności za przyznane usługi, w związku z nie powstaniem zobowiązania do uiszczenia odpłatności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Prokurator Rejonowy wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Zaskarżonej decyzji Prokurator zarzucił naruszenie:

1. § 3 ust 2 uchwały Rady Miasta Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania, który dopuszcza przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych maksymalnie na okres 1 roku, podczas, gdy pkt V kwestionowanej decyzji ustala, ze usługi będą przysługiwały na cały czas posiadania przez zainteresowaną statusu ucznia;

2. § 2 ust. 4 ww. uchwały stwierdzającego, że obowiązek odpłatności nie istnieje, jeżeli dochód na osobę nie przekracza lub jest równy wysokości najniższej emerytury netto, poprzez określenie w pkt VI decyzji, że odstępuje się od ustalenia odpłatności z tytułu korzystania ze specjalistycznych usług opiekuńczych, co zakłada zaistnienie takiego obowiązku;

3. art. 50 ust. 2 u.p.s. i § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, poprzez przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych w formie wykraczającej poza zakres określony w tych przepisach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Prawo wniesienia skargi przepisy P.p.s.a. przyznają prokuratorowi, do którego zadań należy w świetle art. 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2019 r. poz. 740), stanie na straży praworządności. Na mocy art. 8 § 1 P.p.s.a., prokurator może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują prokuratorowi prawa strony.

Dokonując w niniejszej sprawie kontroli przestrzegania przez Organy zasady działania zgodnego z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga Prokuratora nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny ustalony przez organy i udokumentowany w nadesłanych aktach administracyjnych nie budzi zastrzeżeń i może stanowić podstawę do poddania zaskarżonej decyzji kontroli legalności.

Podstawy materialnoprawne zaskarżonej decyzji wyraża art. 50 ust. 1 i 2 u.p.s. Otóż w myśl art. 50 ust. 1 w/w ustawy, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (art. 50 ust. 2 u.p.s.). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3 u.p.s.). Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4 u.p.s.).

Należy dodać, iż szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania określa w drodze uchwały podejmowanej na podstawie art. 50 ust. 4 u.p.s. rada gminy, co czego upoważnia ją art. 50 ust. 6 u.p.s.. Wskazany Organ stanowiąc na podstawie powyżej normy prawo miejscowe nie może przekraczać granic udzielonej jej kompetencji prawotwórczej.

Norma kompetencyjna zawarta w art. 50 ust. 6 u.p.s. powinna być interpretowana w sposób ścisły uwzględniający językowe dyrektywy wykładni prawa. Wskazują one, że upoważnienie rady gminy obejmuje określenie: 1) szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi); 2) szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat; 3) trybu ich pobierania. W ramach tak wytyczonego upoważnienia rady mieści się zatem wyłącznie kompetencja do wskazania przesłanek, których spełnienie zapewni korzystanie z usług opiekuńczych, przesłanek kształtujących cenę za usługę, przesłanek warunkujących częściowe lub całkowite zwolnienie od opłat za usługi oraz ustalenie porządku pobierania opłat za usługę opiekuńczą. Oznacza to, że przepis ten nie zawiera normy kompetencyjnej upoważniającej radę gminy do konkretyzowania i specyfikacji rodzaju czynności wykonywanych w ramach świadczonych usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych (tak słusznie WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 8 lutego 2006 r., o sygn. IV SA/Wr 637/04, LEX). Powyższy przepis u.p.s.. nie może stanowić materialnoprawnej podstawy do wydawania przez organ samorządu terytorialnego uchwał wprowadzających postanowienia reglamentujące treść decyzji administracyjnej. Prawo do stanowienia takich klauzul może wynikać wprost z odrębnego przepisu rangi ustawowej albo wyraźnego brzmienia przepisu udzielającego kompetencji. Kompetencji takiej nie można domniemywać, ani jej konstruować (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 października 2013 r. o sygn. IV SA/Wr 302/13, LEX).

Prokurator podnosi w swej skardze naruszenie przez SKO przepisów opisanego aktu prawa miejscowego w postaci § 2 ust. 4 uchwały Rady Miasta z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...], w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz.U. Woj.[....] z 2016 r. poz. [...] ze zm.; zwana dalej uchwałą). Podany w skardze przepis uchwały stanowi : Obowiązek odpłatności nie istnieje, jeżeli dochód na osobę nie przekracza, lub jest równy wysokości najniższej emerytury netto.

W skontrolowanej przez Sąd decyzji SKO orzekło w pkt VI o odstąpieniu od ustalenia odpłatności z tytułu korzystania ze specjalistycznych usług opiekuńczych. Kolegium ten element rozstrzygnięcia uzasadniło tym, że dochód na osobę w trzy osobowej rodzinie wnioskodawczyni nie przekracza najniższej emerytury netto w rozumieniu § 2 ust. 4 uchwały. Zarzuty skargi prokuratorskiej zmierzają do wykazania, iż formuła odstąpienia od ustalenia odpłatności nie została przypisana do decyzji przyznających pomoc. Formuła ta pozostaje według Prokuratora w obszarze realizacji tzw. decyzji zwrotowych podejmowanych w dalszej kolejności, np. gdy osoba nie wypełnia nałożonych na nią zobowiązań. Wskazano w uzasadnieniu skargi na art. 104 ust. 4 u.p.s.

WSA nie podziela powyższego zarzutu i służącej mu argumentacji z następujących przyczyn. Należało zauważyć, iż w świetle § 3 ust. 2 uchwały, usługi przyznaje się decyzją administracyjną, maksymalnie na okres jednego roku, ustalając jednocześnie ich zakres, okres i miejsce świadczenia usług, wysokość odpłatności oraz termin i miejsce dokonywania opłaty za świadczone usługi. Przytoczony przepis prawa miejscowego określa więc dodatkowe składniki jakie powinna zawierać decyzja administracyjna oprócz składników obligatoryjnych, które wymienia art. 107 § 1 K.p.a.. W świetle tej regulacji nie można wątpić, iż jednym z koniecznych elementów decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczenia w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych, jest rozstrzygnięcie w przedmiocie odpłatności z tytułu świadczonych specjalistycznych usług. Jednocześnie jak wskazuje treść § 2 ust. 4 uchwały, obowiązek odpłatności nie istnieje, jeżeli dochód na osobę nie przekracza, lub jest równy wysokości najniższej emerytury netto. Kwestia wysokości dochodu w rodzinie G. S. nie jest podważana przez skarżącego Prokuratora.

Zdaniem Sądu, ponieważ ziściły się prawne przesłanki decydujące o braku obowiązku wnoszenia opłaty, to SKO zobligowane było rozstrzygnąć w tym przedmiocie na mocy § 2 ust. 4 uchwały oraz art. 107 § 2 K.p.a. w osnowie wydanej decyzji reformatoryjnej. Rozstrzygnięcie to okazało się w pełni prawidłowe, skoro dochód na osobę w rodzinie wyniósł poniżej progu określonego w treści uchwały, wynosząc 786,76 zł. Kolegium zobligowane do rozstrzygnięcia w przedmiocie odpłatności oraz związane przepisami o braku ponoszenia odpłatności, nie mogło zrezygnować z umieszczenia w decyzji swego stanowiska o odstąpieniu od ustalenia odpłatności. Nie umieszczenie w decyzji tego elementu stanowiłoby o naruszeniu przepisów uchwały oraz przepisów K.p.a. Natomiast nałożenie na beneficjenta pomocy obowiązku ponoszenia odpłatności przez SKO, w sytuacji gdy dochód rodziny wyniósł poniżej kwoty najniższej emerytury, stanowiłoby oczywistą obrazę § 2 ust. 4 uchwały w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.

Powoływanie przez Prokuratora przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s. nie mogło zaważyć o uwzględnieniu jego skargi z tej przyczyny, że przepis powyższy stosuje się wobec opłat, których obowiązek poniesienia powstał i ciąży na beneficjencie pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie o powstaniu opłaty nie może być mowy. Ponadto, przytoczony przepis ustawy określa elementy materialnoprawne zgoła odmiennej sprawy administracyjnej. W sprawie poddanej kontroli Sądu, Organy nie rozstrzygały o zastosowaniu ulgi (np. odstąpieniu od żądania zwrotu) w oparciu o art. 104 ust. 4 u.p.s. w sprawie dotyczącej zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie czy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, z powodów szczególnie uzasadnionych, tylko o przyznaniu świadczenia niepieniężnego na podstawie art. 50 ust. 2 u.p.s. Przyczyny odstąpienia od odpłatności w niniejszej sprawie nie zostały też zakodowane w art. 104 ust. 4 u.p.s., tylko w treści § 2 ust. 4 uchwały i zdecydowanie różnią się od tych jakie określił ustawodawca w unormowaniach u.p.s. Dlatego w sytuacji ziszczenia się przesłanek do odstąpienia od odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze podstaw rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie można szukać w art. 104 ust. 4 u.p.s., tylko w § 2 ust. 4, § 3 ust. 2 uchwały.

Skarga zarzuca decyzji SKO również naruszenie art. 50 ust. 2 u.p.s. i § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. nr 189, poz. 1598; rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych), poprzez przyznanie usług opiekuńczych w formie wykraczającej poza zakres określony w tych przepisach.

Wobec tak sformułowanego zarzuty, należało wyjaśnić, iż rodzaje specjalistycznych usług ustala prawodawca w przepisach rozporządzenia wydanego na podstawie art. 50 ust. 7 u.p.s. W myśl § 2 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. nr 189, poz. 1598), rodzajami specjalistycznych usług jest m.in. : 1) uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym zwłaszcza kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych, 2) interwencje i pomoc w życiu w rodzinie. Usługi specjalistyczne przyznane przez organ mają być w myśl wyraźnych zapisów tego rozporządzenia dostosowane do szczególnych potrzeb osób wymagających pomocy, co oznacza że mają one wynikać z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności.

Kolegium w zaskarżonej do WSA decyzji przyznało G. S., specjalistyczne usługi opiekuńcze obejmujące:

1) uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, poprzez kształtowanie umiejętności społecznego funkcjonowania jako ucznia, motywowanie do aktywności, prowadzenie treningów umiejętności społecznych (w tym pomoc przy odrabianiu prac domowych, lektur i przygotowań do zajęć lekcyjnych) oraz wspieranie i asystowanie w codziennych czynnościach rzutujących na utrzymywanie właściwych kontaktów z rówieśnikami w miejscu nauki;

2) pomoc w życiu w rodzinie poprzez ułatwienie dostępu do edukacji, poprzez czynności pomocowe o charakterze pedagogicznym, odpowiednie do schorzenia zainteresowanej;

3) współpracę ze specjalistą z zakresu pedagogiki w zakresie wspierania edukacyjnego.

Zdaniem Sądu, SKO nie dopuściło się naruszenia wskazanych przez Prokuratora przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Organ odwoławczy słusznie wskazuje na specyficzną konstrukcję § 2 rozporządzenia, która pozwala na szerokie dookreślanie w kontekście okoliczności sprawy rodzaju i charakteru specjalistycznych usług opiekuńczych, uzależniając dokonany wybór od stwierdzonej w postępowaniu wyjaśniającym potrzeby udzielenia pomocy. Rodzaj tych usług winien być dostosowany do szczególnych potrzeb osoby wymagającej interwencji organów, o czym świadczy początkowa treść § 2 rozporządzenia. O szerokich możliwościach dostosowawczych ustalanych w decyzji specjalistycznej usługi uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, świadczy zwrot "w tym zwłaszcza", jakiego użył prawodawca w § 2 pkt 1 rozporządzenia. Wskazany zwrot zapewnia konieczne dla osiągnięcia celów pomocy społecznej dostosowanie przyznanych usług w zakresie uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, do rodzaju zdiagnozowanego schorzenia lub niepełnosprawności. Dlatego, Organ odwoławczy miał możliwości zakotwiczone w przytoczonym przepisie rozporządzenia do szczegółowego dookreślenia specjalistycznych usług opiekuńczych, które w analizowanym przypadku powiązano z rodzajem stwierdzonej potrzeby udzielenia pomocy, tj. charakterem ustalonej niepełnosprawności, powodującej problemy w nauce i trudności w realizacji wymagań edukacyjnych. O konieczności zapewnienia małoletniej pomocy o jakiej szczegółowo orzekło SKO, przekonuje treść diagnozy orzeczenia Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...], o potrzebie kształcenia specjalnego G. S., a także zaświadczenie dotyczące specjalistycznych usług opiekuńczych wystawione przez lekarza neurologa Zespołu Opieki Zdrowotnej nr [...] w [...] z dnia [...] maja 2019 r.

Sąd zgadza się z użytymi w skardze argumentami, że wydana decyzja przyznając specjalistyczne świadczenie nie ma zmierzać do pełnego zastępowania rodzica w udzielaniu dziecku pomocy przy odrabianiu prac domowych, lektur i przygotowań do zajęć edukacyjnych, lecz w myśl zasady subsydiarności ma go wyłącznie wspierać w sytuacjach trudnych, podyktowanych stanem zdrowia podopiecznego, gdy nie będzie on w stanie samodzielnie i skutecznie pomóc dziecku w wywiązywaniu się z obowiązków edukacyjnych. Przy czym z uwagi na szerokie granice przyznanej organowi swobody orzeczniczej, jest to kwestia bieżącego wykonywania decyzji nie zaś prawnego zakazu dookreślania w decyzji rodzaju i charakteru specjalizacji usług opiekuńczych. Innymi słowy, przyznane przez SKO usługi nie oznaczają zupełnego zniesienia obowiązków rodzica w wykonywaniu jego funkcji, lecz mają stanowić dla niego dodatkowe wsparcie, wyraźnie mieszczące się w obszarze zadań pomocy społecznej doprecyzowanych w przepisach wykonawczych do u.p.s.

Sąd kontrolując decyzje poza granicami zarzutów skargi nie dopatrzył się w działaniach orzeczniczych Kolegium takich naruszeń prawa procesowego czy materialnego, które obligowałyby do zastosowania kompetencji kasacyjnych na zasadzie art. 134 P.p.s.a. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji przekonująco wykazał podstawy do zastosowania w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w sposób określony w sentencji skontrolowanego rozstrzygnięcia. Zatem decyzja SKO jako legalna powinna pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki prawne.

Z wyłożonych względów orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.