Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 660/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 4, 107 par. 1, 28, 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, 152, 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. M. i G. E. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących A. M. i G. E. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku A. M. i M. T., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1965 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z [...] lipca 1959 r. nr [...] w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...] jako części składowej gruntu rolnego o pow. [...] ha, położonego w L. między ulicami [...].

2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek A. M. i M. T., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy odmowną decyzję z [...] marca 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powołane orzeczenie o przejęciu nieruchomości zostało wydane na podstawie art. 9 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71). W orzeczeniu tym wskazano, że przejmowana nieruchomość stanowiła własność B. W. z domu D. i H. M. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że organ przejął również przylegające do tej nieruchomości, dwie działki stanowiące własność małżonków T. (nieruchomość nabyta w 1896 r.).

Organ nadzoru stwierdził, że zgodnie z art. 9 ust 1 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nieruchomości roIne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Organ wskazał na rygoryzm tego uregulowania i wywiódł, że decyzja wydana w tym trybie rażąco naruszałaby prawo, jeżeli na jej mocy zostałaby przejęta nieruchomość, która w dniu wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r. nie była we władaniu Skarbu Państwa. Tymczasem z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że przedmiotowa nieruchomość została potraktowana jako część składowa sąsiedniej nieruchomości. Z protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] października 1957 r. wynika, że grunt został przekazany w użytkowanie [...] pod indywidualne budownictwo mieszkaniowe. Ponadto z dokumentów wynika, że przejęta nieruchomość była uprzednio dzierżawiona od Skarbu Państwa przez rolników. Wnioskodawczynie dołączyły do akt sprawy dwa pokwitowania dzierżawy datowane na lata 1946-1947, a więc dość odległy termin od daty wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Ponadto w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek korespondencji wskazującej, ze Państwo T. sprzeciwiają się podejmowanym przez władze działaniom.

Zdaniem Ministra bezpodstawny jest również zarzut, że decyzje o przejęciu skierowano do osoby niebędącej stroną postępowania, gdyż B. W. i H. M. byli stroną postępowania, w części w której byli właścicielami przejmowanej nieruchomości. Można jedynie mówić o tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi przesłankę wznowieniową zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.

3. Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę wnieśli A. M. oraz B. E. (który wstąpił w miejsce M. T. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...]). W skardze zarzucono naruszenie art. 7, art. 156 § 1 pkt 2 i 4 oraz art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Zdaniem skarżących decyzje o przejęciu nieruchomości zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Przy tym możliwy jest zbieg wad nieważności i wad wznowienia postępowania. Kluczowe znacznie dla sprawy ma to, że organy przejmujące sporne działki pominęły właścicieli, których prawa były ujawnione w księdze wieczystej.

Zdaniem skarżących przejęcie nieruchomości zostało dokonane z rażącym naruszeniem art. 44, art. 68 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 80 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) i art. 9 ustawy z 12 marca 1958 r.

a dodatkowo decyzja z [...] lutego 1965 r. narusza art. 5, art. 8, art. 71, art. 74, art. 37 § 1, art. 57 § 3, art. 101 § 1 i art. 99 Kpa w wersji ówcześnie obowiązującej.

4. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, powołując dotychczasowe ustalenia.

II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie istota problemu sprowadza się do oceny czy decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lutego 1965 r. została skierowana do osób będących stronami w sprawie.

Przepis art. 156 § 1 pkt 4 Kpa wskazuje sytuację skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie jako przesłankę pozytywną stwierdzenia nieważności decyzji. Skierowanie decyzji administracyjnej do osoby niebędącej stroną należy rozumieć zatem jako równoważne zwróceniu się z decyzją do osoby, dla której nie była ona przeznaczona. Użyte w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa sformułowanie "osoba niebędąca stroną" powinno być interpretowane zgodnie z art. 28 Kpa oraz art. 107 § 1 Kpa wskazującym, że elementem obligatoryjnym decyzji jest "oznaczenie strony lub stron". Oznaczenie strony wiązać trzeba ze spełnieniem jednego z materialnoprawnych wymogów stawianych indywidualnemu aktowi administracyjnemu, którym jest skonkretyzowanie adresata rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Decyzja jako akt stosowania prawa ma, co do zasady, wskazywać jej adresatowi, jakie konsekwencje prawne wiążą się z zastosowaniem przepisu prawa materialnego. W tym znaczeniu, skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną polega na nieprawidłowym określeniu adresata rozstrzygnięcia, a więc wadliwym ustaleniu praw lub obowiązków zawartych w decyzji administracyjnej względem podmiotu, który nie dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 Kpa. W świetle art. 156 § 1 pkt 4 Kpa w związku z art. 107 § 1 Kpa, nieważność postępowania nie będzie zatem zachodzić w sytuacji, gdy organ administracji rozstrzygnął decyzją o prawach i obowiązkach strony postępowania, jednakże decyzję tę doręczył (równolegle) innemu podmiotowi (nieposiadającemu interesu prawnego).

Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Decyzje o przejęciu działek nr [...] zostały skierowanie do osób niebędących stroną w sprawie. Działki te stanowiły własność R. i J. małż. T. Tymczasem organ włączył sprawę przejęcia tych działek ze sprawą przejęcia nieruchomości sąsiednich. Rozstrzygnięcie w zakresie powołanych działek musiało być jednak skierowane do R. i J. T., ponieważ wywierało materialnoprawne skutki wyłącznie w odniesieniu do nich. W żadnym razie orzeczenie to nie mogło się odnosić do B. W. z domu D. i H. M.(M.), ponieważ nie mieli oni interesu prawnego w tej sprawie. Nie była to jedna sprawa administracyjna. Zatem orzeczenie o przejęciu nieruchomości nie mogło się w tym zakresie odnosić do w/w. Błędny jest pogląd organu nadzoru, że jest to wada wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Taka sytuacja miałaby miejsce kiedy decyzja została zaadresowana do osób mających interes prawny w wydaniu tej decyzji, ale nie wszystkie osoby mające interes prawny uczestniczyły w tym postępowaniu (np. brak udziału jednego ze współwłaścicieli).

W związku z tym, że od doręczenia decyzji o przejęciu nieruchomości minęło ponad 10 lat, w przedmiotowej sprawie organ nadzoru był zobligowany do stwierdzenia, że decyzja o przejęciu spornych działek nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. W związku z wystąpieniem tej wady, bezprzedmiotowe byłoby ocenianie czy doszło do naruszenia wobec skarżących art. 9 powołanej ustawy z 1958 r., ponieważ nie mamy do czynienia z decyzją o przejęciu, która odnosiłaby się do stanu faktycznego dotyczącego R. i J. T. W tym kontekście bezprzedmiotowe jest odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących, orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.