Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 874/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1, art. 35 § 1, art. 56 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 874/18

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia E. B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] r., nr [...] w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...]

W jego uzasadnieniu podano, że organ egzekucyjny prowadzi na podstawie ww. tytułu wykonawczego wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne dotyczące należności w podatku akcyzowym za okres 1/2013 w kwocie należności głównej [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, wynikającymi z decyzji z dnia [...] r.

W celu wyegzekwowania przedmiotowych należności organy egzekucyjne podjęły stosowne czynności, w tym zawiadomieniami z dnia 20 stycznia 2015 r., próbę zajęcia rachunków bankowych odpowiednio: w Banku S. w P. , Banku S. w B., oraz Banku P. S.A. Doręczenie odpisu ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu potwierdziła żona skarżącego - G. B. w dniu 26 stycznia 2015 r.

W wyniku dokonania zajęcia rachunku bankowego, Bank S. w P. przekazał na konto organu egzekucyjnego w dniu 27 stycznia 2015 r. kwotę [...]zł oraz w dniu 3 lutego 2015 r. kwotę [...]zł.

Następnie pismami z 20 stycznia 2015 r. zwrócono się o udostępnienie danych osobowych do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., ZUS w B., ARiMR w W., KRUS w B., Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych w W., Centralnego Inspektora Informacji Finansowej oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Pismem z 27 stycznia 2015 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w związku z czym, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. postępowanie to zawiesił do czasu wydania ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie.

Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Celnej w B. odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] r.

Pomimo ustania przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Celnej w B. w związku z postanowieniem WSA w Lublinie z 26 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 212/15 w sprawie wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] r., postanowieniem z [...] r. ponownie zwiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Następnie, pełniący rolę wierzyciela Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., pismem z dnia 25 maja 2018 r. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego w związku z uprawomocnieniem się w dniu 17 listopada 2017 r. wyroku NSA sygn. akt I GSK 1862/15 w sprawie skargi na decyzję będącą podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego.

Zgodnie z żądaniem wierzyciela organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, równocześnie dokonując zawiadomieniami z tej samej daty zajęcia rachunku bankowego w Banku S. w T.. Przedmiotowe zawiadomienie skarżący otrzymał 26 czerwca 2018 r.

Wnioskiem z dnia 3 lipca 2018 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując jako podstawę art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a następnie pismem z 4 lipca 2018 r. zwrócił się o zawieszenie niniejszego postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Postanowieniem z [...] r. organ egzekucyjny na podstawie art. 61 a § 1 u.p.e.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z tego samego dnia nr [...] odmówił także zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu od tego ostatniego orzeczenia pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie następujących przepisów:

- art. 56 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy wniesiono o umorzenie części należności lub rozłożenie na raty,

- art. 34 w związku z art. 33 u.p.e.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wniesienia zarzutów.

W jego ocenie, fakt wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 35 u.p.e.a. powinien skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, podobnie jak i złożenie wniosku o umorzenie zobowiązania bądź rozłożenie na raty.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek zobowiązanego, wierzyciela lub z urzędu, z przyczyn enumeratywnie wskazanych w art. 56 § 1 u.p.e.a., w myśl którego, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Argumentując, że ww. przesłanki nie występują w ramach tzw. luzu decyzyjnego, co oznacza, iż organ nie może wskazać jako powodu zawieszenia, innej przyczyny niż wyraźnie wskazana w ustawie, organ odwoławczy stwierdził, że wykonanie obowiązku dochodzonego od skarżącego na podstawie ww. tytułu wykonawczego nie zostało wstrzymane, ani odroczone, a wierzyciel nie informował o rozłożeniu na należności nim objętych na raty. W jego ocenie, nie wystąpiły także pozostałe przypadki wskazane w art. 56 u.p.e.a. zobowiązujące organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w tym przewidziane w ustawach, które zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 ww. ustawy, uzasadniałyby zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W szczególności, nie stanowi takiej okoliczności fakt wniesienia w dniu 4 lipca 2018 r. zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Aby wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wywołało skutek, o którym mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a. (zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu), zarzuty te muszą być wniesione skutecznie.

W tym kontekście podano, że postanowieniem z dnia [...] r., organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] r. Na obecnym etapie niniejszego postępowania egzekucyjnego nie było prowadzone postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów, zatem nie mogła być zastosowana instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego z tego powodu.

Organ odwoławczy zgadzając się z twierdzeniem, że wysokość egzekwowanej kwoty jest znaczna i może mieć wpływ na funkcjonowanie prowadzonego gospodarstwa rolnego, podkreślił jednak, że okoliczność ta nie uzasadnia w świetle art. 56 § 1 u.p.e.a. zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podobnie, jak i podnoszona we wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego okoliczność złożenia wniosku o ulgę w spłacie należności, albowiem tylko ewentualna pozytywna decyzja w sprawie udzielenia ulgi obliguje do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a w przypadku umorzenia należności, do umorzenia egzekucji.

W jego ocenie, w przedmiotowej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów ogólnych postępowania organów administracji publicznej wyrażonych w art. 7 i 8 k.p.a. tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w sytuacji, gdy organ egzekucyjny prowadził tylko i wyłącznie postępowanie mające na celu ustalenie czy wystąpiły konkretne przesłanki wskazane w art. 56 § 1 u.p.e.a. Jednocześnie przedstawił podstawy prawne i faktyczne sprawy uzasadniające podjęcie odmownego rozstrzygnięcia wniosku o zawieszenie postępowania oraz do podniesionych okoliczności, które w ocenie skarżącego przemawiały za zawieszeniem postępowania.

Od tego postanowienia skarżący poprzez pełnomocnika wniósł skargę do Sądu, domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu egzekucyjnego oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

Zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 56 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy skarżący wniósł o umorzenie części należności lub rozłożenie na raty a rozpoznanie ww. wniosku nie zostało zakończone,

- art. 56 § 1 u.p.e.a polegające na uznaniu braku podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego,

- art. 34 w zw. z art. 33 u.p.e.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego pomimo złożenia zarzutów,

- art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, pełnomocnik wniósł o orzeczenie co do meritum sprawy, tj. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi, podkreślił, że organ egzekucyjny pomimo wniesieniu zarzutów nie zawiesił postępowania egzekucyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie. Błędnie bowiem organ przyjął, że nie stanowi takiej okoliczności fakt wniesienia zarzutów, bowiem nie zostały one wniesione skutecznie. Skoro skarżący wniósł zarzuty, a organ wydał w tym zakresie postanowienie, które zostało zaskarżone to nie można mówić o ostatecznym postanowieniu w tym przedmiocie.

Pełnomocnik argumentował nadto, że w niniejszej sprawie, z uwagi na wnioski skarżącego może dojść do umorzenia w całości albo w części obowiązku, ponadto może dojść do rozłożenia spłaty należności na raty, dodając, że złożenie takiego wniosku należy uznać jako gotowość i chęć uregulowania danej należności w terminie późniejszym, co powinno stanowić podstawę do zawieszenia egzekucji. Ponadto należy mieć na względzie również sytuację materialną w jakiej znajduje się skarżący, bowiem egzekwowanie tak wysokiej kwoty bezsprzecznie odbije się na możliwościach zarobkowych funkcjonowania gospodarstwa rolnego – jego jedynego źródła dochodu. Nie bez znaczenia pozostaje również, fakt, iż wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie karnoskarbowe mające związek z dokonaną w dniu 22 stycznia 2013 r. sprzedażą suszu tytoniowego innemu podmiotowi niż podmiot prowadzący skład podatkowy lub pośredniczący podmiot tytoniowy.

Pełnomocnik wyjaśnił, że w dniu 3 kwietnia 2018 r. do Prokuratury Rejonowej w Z. wpłynęła opinia, iż skarżący w chwili popełnienia czynu zabronionego miał obniżoną w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem, co może zgodnie z art. 31 § 2 kk doprowadzić do zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, a tym samym – braku odpowiedzialności za powstałe zobowiązania podatkowe.

W jego ocenie, w świetle przytoczonych okoliczności, organy błędnie uznały, iż nie zaistniała żadna z wymienionych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej "p.p.s.a.") - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, (postanowienia), a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez sąd kontrola legalności, w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Jak wynika z akt sprawy i co pozostaje poza sporem, skarżący pismem z 4 lipca 2018 r. zwrócił się o zawieszenie niniejszego postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych, argumentując, że w piśmie z dnia 3 lipca 2018 r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., czyli: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a., zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, iż wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powoduje z mocy prawa zawieszenie postępowania egzekucyjnego i to do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w administracji z mocy prawa wywołane wniesieniem przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wywołuje skutek prawny polegający na tym, że do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu organ egzekucyjny nie może podejmować nowych czynności egzekucyjnych.

Rację ma organ odwoławczy, że aby wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wywołało skutek, o którym mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a. (zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu), zarzuty te muszą być wniesione skutecznie.

W obrocie prawnym pozostaje – wbrew twierdzeniu pełnomocnika – ostateczne postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w piśmie z dnia 3 lipca 2018 r. Oznacza to – jak trafnie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – że na obecnym etapie niniejszego postępowania egzekucyjnego nie było prowadzone postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a zatem nie mogła być zastosowana instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego z tego powodu.

Jak z kolei wynika z treści przepisu art. 56 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w tym przepisie ma charakter zamknięty. Użycie przez ustawodawcę w art. 56 § 1 u.p.e.a. sformułowania "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że w razie spełnienia przesłanek wymienionych enumeratywnie w pkt 1- 5 obliguje organ do zawieszenia postępowania. Ocena czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy przez organ egzekucyjny.

W świetle ww. przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego musi być oczywiste, iż legalności zaskarżonego postanowienia nie mogą podważyć wywody pełnomocnika, że "z uwagi na wnioski skarżącego może dojść do umorzenia w całości albo w części obowiązku, ponadto może dojść do rozłożenia spłaty należności na raty", a także "gotowość i chęć uregulowania danej należności w terminie późniejszym", podobnie, jak i "sytuacja materialna, w jakiej znajduje się skarżący", "możliwości zarobkowe funkcjonowania gospodarstwa rolnego", czy też wreszcie "obniżona w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem przez skarżącego".

Organy obu instancji, wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze uzasadniły i wyjaśniły podstawę prawną rozstrzygnięcia, wyjaśniając, że wskazane przez skarżącego przesłanki nie stanowiły podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie ma wpływu na postępowanie egzekucyjne, z uwagi na to, że inny jest ich zakres merytoryczny.

Z powyższych względów, Sąd uznał, że prawidłowe było stanowisko orzekających w sprawie organów, że skoro w sprawie nie zaistniała żadna z sytuacji opisanych w art. 56 § 1 u.p.e.a., to tym samym nie istniała podstawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.