Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 2151/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1, art. 101a ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1437
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - t.j.
article: art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 7 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S.A. z siedzibą w Poznaniu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt IV SAB/Po 37/20 odrzucającego skargę T. S.A. z siedzibą w Poznaniu i P. B. na bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków komunalnych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 2


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt IV SAB/Po 37/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T. S.A. z siedzibą w Poznaniu i P. B. na bezczynność Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków komunalnych.

Sąd wskazał, że T. S.A. z siedzibą w Poznaniu oraz P. B. działając w imieniu własnym, powołując się na treść art. 101 i 101a w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm. – dalej u.s.g.) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się zobowiązania Prezydenta Miasta Poznania do podjęcia bez zbędnej zwłoki czynności faktycznych i prawnych związanych ze zbiorowym odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków komunalnych w zlewni dzielnic miasta Poznania, tj. R. i M., a w szczególności:

1. do podpisania 435 umów z mieszkańcami Poznania, właścicielami lub posiadaczami nieruchomości gruntowych położonych przy ulicach: L., R., N., W., M., K., A., Ł., L., N., T., M., J., K., G., R. w zakresie zbiorowego odprowadzenia ścieków (zgodnie załącznikiem nr 8 do skargi);

2. do przejęcia w posiadanie obiektu oczyszczalni ścieków położonej przy ul. N. na działce nr [...] obręb R., w celu eksploatacji oczyszczalni ścieków zbierającej ścieki komunalne za pomocą rurociągów kanalizacji sanitarnej o długości około 5 km (zgodnie z załącznikiem nr 7 do skargi).

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w 2016 r. T. S.A. poinformowała, że z końcem 2017 r. kończy tymczasową działalność w zakresie zbiorowego odprowadzenia ścieków, które wcześniej wykonywała w imieniu Miasta Poznań bez jakiejkolwiek umowy i porozumienia z Miastem Poznań. Zaniechanie działalności jest niemożliwe z uwagi na potencjalną katastrofę ekologiczną wielkich rozmiarów. T. S.A. podtrzymuje więc działalność oczyszczalni i rurociągów kanalizacyjnych, bo Miasto lekceważy swoje obowiązki w tym zakresie. T. S.A. wielokrotnie, lecz bezskutecznie wzywał Prezydenta Miasta Poznania do podpisania protokołu przejęcia urządzeń kanalizacyjnych.

Jak wskazali skarżący, oczyszczalnia ścieków została zbudowana w 1994 r. gdy obowiązywał przepis prawa wodnego wskazujący, że urządzenia kanalizacyjne wykonywane są na koszt państwa. Następnie uchwalono nową ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków i od tego momentu rozpoczęły się negocjacje z firmą A. S.A., która na terenie Poznania wykonuje obowiązkowe własne zadanie gminne, związane z gospodarką wodno- ściekową. Rada Gminy w stosownej uchwale upoważniła firmę A. do prowadzenia w jej imieniu działalności w zakresie gospodarki wodno-ściekowej. A. co kilka lat rozpoczyna na nowo negocjacje z T. S.A., by je następnie kończyć bez efektu.

Dalej wyjaśniono, że Miasto Poznań planuje pobudować kolektor sanitarny w ul. N., jednak do chwili obecnej nie ma nawet projektu tego kolektora i nie wiadomo kiedy będzie zbudowany. Po upływie 25 lat T. S.A. nie ma możliwości prawnych, faktycznych i finansowych by dalej prowadzić tymczasową całkowicie uboczną działalność z zakresu odprowadzenia ścieków. Istnieje zatem poważne ryzyko katastrofy ekologicznej, gdyż pomimo że oczyszczalnia jest sprawna, wymaga nakładów remontowych i modernizacyjnych.

Skarżący wskazali, że Prezydent Miasta Poznania w piśmie z dnia 5 grudnia 2017 r. nakazał gminnej spółce wodociągowo-kanalizacyjnej, by ta przejęła działalność kanalizacyjną w tym rejonie, jednak A. po dwóch latach negocjacji nie przedstawił żadnej oferty i harmonogramu przejęcia działalności od T. S.A. Dodatkowo wyjaśniono, że zarówno Miasto Poznań jak i spółka A. S.A. w minionych 20 latach w kilkunastu inwestycjach przejmowało od T. S.A. urządzenia kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej i wodociągowej o wielomilionowej wartości, w tym m.in. urządzenia wodociągowe, które dostarczają wodę do tego samego rejonu gdzie istnieje przedmiotowa sieć kanalizacyjna.

Do skargi załączono pismo A. S.A. z 6 czerwca 2013 r. z propozycją wykupu za 3.400.000 PLN, uchwałę Sejmiku województwa nr LI/976/14 o wydzieleniu min. oddzielnej zlewni rejonu R. w mieście Poznań, pismo T. S.A. z dnia 13 grudnia 2016 r. o zakończeniu tymczasowej działalności kanalizacyjnej, pismo do A. S.A. z dnia 5 stycznia 2018 r., pismo wiceprezydenta Poznania z dnia 5 grudnia 2017 r zobowiązujące A. S.A. do przejęcia urządzeń kanalizacyjnych, pismo T. S.A. do Prezydenta Poznania o zakończeniu działalności kanalizacyjnej, mapkę poglądową z zaznaczeniem sieci kanalizacyjnych i oczyszczalni oraz arkusze z zestawieniem adresów i działek tych posesji, z których są zbiorowo odprowadzane ścieki.

Prezydent Miasta Poznania w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, a ewentualnie gdyby sąd stwierdził brak podstaw do odrzucenia skargi o jej oddalenie.

Organ wyjaśnił, że T. S.A. to spółka deweloperska, która uzyskała zezwolenie wykonywania zadania własnego gminy polegającego na zbiorowym odprowadzaniu ścieków na jednym z wybudowanych przez siebie osiedli w Poznaniu. Skarżąca Spółka jest w tym zakresie przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym działającym na podstawie zezwolenia udzielonego decyzją Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]. Spółka odbiera ścieki przy wykorzystaniu własnej infrastruktury. Infrastruktura przedsiębiorstwa T. S.A., tj. sieć kanalizacyjna na os. L. oraz oczyszczalnia ścieków zlokalizowana na skrzyżowaniu ul. L. została wybudowana ze środków skarżącej Spółki i w całości stanowi jej własność. Oczyszczalnia ścieków T. S.A. oczyszcza ścieki dopływające do niej wyłącznie siecią kanalizacyjną skarżącej, niemającą połączenia z inną siecią kanalizacyjną. Sieć oraz oczyszczalnia T. S.A. stanowią zatem zamknięty system kanalizacyjny.

Dalej wyjaśniono, że z uwagi na złą sytuację finansową, ogłoszono upadłość Spółki z możliwością zawarcia układu. Spółka zwróciła się do Miasta Poznania z propozycją odkupu urządzeń na podstawie art. 31 ustawy zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Miasto Poznań odmówiło zawarcia umowy, bowiem T. S.A. nie spełnia warunków określonych w tym przepisie. Spółka poinformowała również, że zamierza zaprzestać prowadzenia działalności objętej zezwoleniem. W dniu 7 marca 2016 r. Sąd zatwierdził układ przyjęty na zgromadzeniu wierzycieli, natomiast w dniu 6 marca 2017 r. Sąd zakończył postępowanie upadłościowe. T. S.A. zobowiązany jest do wykonania układu, w przeciwnym razie zostanie ogłoszona upadłość likwidacyjna.

Wezwaniem z dnia 31 października 2019 r. skarżąca Spółka wezwała Prezydenta Miasta Poznania do natychmiastowego podjęcia wykonywania obowiązkowego zadania własnego gminy, jakim jest zbiorowe odprowadzanie ścieków komunalnych z rejonu M. i R.

Zdaniem organu, przy tak ustalonym stanie faktycznym żaden ze skarżących nie wykazał istnienia swojego interesu prawnego do wniesienia skargi na podstawie art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101. ust. 1 u.s.g. W przedmiotowej sprawie po stronie skarżących istnieje co najwyżej interes faktyczny, ale nie interes prawny. W istocie bowiem skarżąca Spółka jest zainteresowana przejęciem przez Miasto Poznań oczyszczalni ścieków w drodze umowy cywilnoprawnej, o co zabiega w drodze negocjacji ze spółką A. S.A., która na terenie Miasta Poznania wykonuje obowiązkowe zadania gminne związane z gospodarką wodno-ściekową.

Działania Prezydenta Miasta Poznania jako organu ograniczyły się w niniejszej sprawie wyłącznie do wydania decyzji administracyjnych w zakresie udzielenia skarżącej zezwolenia wykonywania zadania własnego gminy polegającego na zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a także wydania decyzji w zakresie pozwolenia wodnoprawnego. Decyzje te umożliwiły skarżącej podjęcie działalności w charakterze przedsiębiorstwa wodnokanalizacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że zakres przedmiotowy skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulowany jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej p.p.s.a.). Sąd powołał art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., a następnie wskazał, że art. 3 § 3 p.p.s.a. zawiera generalną formułę co do właściwości rzeczowej sądów administracyjnych w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, przy czym sądy stosują środki określone w tych przepisach.

Przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 3 § 3 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., jest art. 101a ust. 1 u.s.g., przewidujący możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Powołany przepis zawiera odesłanie do art. 101 ust. 1 u.s.g.

W świetle ww. regulacji skuteczne wniesienie skargi na bezczynność na postawie art. 101a ust. 1 u.s.g., jest możliwe, gdy:

- dotyczy niepodjęcia czynności prawnych (uchwały lub zarządzenia) ze sfery administracji publicznej nakazanych organowi prawem,

- zaniechanie organu dotyczy nie tylko interesu prawnego czy uprawnienia skarżącego, ale narusza jego interes prawny lub uprawnienie.

Sąd wskazał, że P. B. będący właścicielem nieruchomości podłączonej do sieci kanalizacyjnej należącej obecnie do T. S.A. oraz ww. Spółka zarzucają Prezydentowi Miasta Poznania bezczynność w przedmiocie zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków komunalnych w zakresie podpisania umów z właścicielami lub posiadaczami nieruchomości gruntowych położonych przy ulicach: L., R., N., W., M., K., A., Ł., L., N., T., M., J., K., G., R. w zakresie zbiorowego odprowadzenia ścieków oraz przejęcia w posiadanie obiektu oczyszczalni ścieków położonej przy ul. N. na działce nr [...] obręb R., w celu eksploatacji oczyszczalni ścieków zbierającej ścieki komunalne za pomocą rurociągów kanalizacji.

Sąd wskazał, że do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w tym m.in. w zakresie wodociągów, zaopatrzenia w wodę i kanalizacji (art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g.). Powyższe wynika również wprost z art. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 1437 ze zm. – dalej u.z.z.w.). Gmina ustala kierunki rozwoju sieci w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miejscowym planie zagospodarowania (art. 3 ust. 3 u.z.z.w.). Artykuł 15 ust. 1 u.z.z.w. stanowi natomiast, że to przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1 u.z.z.w. Przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług (art. 15 ust. 4 u.z.z.w.). W art. 21 ust. 1 ustawy określono, że przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne opracowuje wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych będących w jego posiadaniu.

Jak wynika z przytoczonych regulacji, zaopatrzenie w wodę, budowa i utrzymanie urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych jest zadaniem własnym gminy, która może w jego realizacji posłużyć się przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym. Budowa tych urządzeń nie jest jednak obowiązkiem o charakterze bezwzględnym, lecz ma charakter warunkowy. Jest jedynie środkiem do realizacji tych zadań. Z unormowań tych trudno wyprowadzić obowiązek gminy (czy też przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego) do budowy tych urządzeń na każdej nieruchomości. Nie można również z nich wywieść, że właścicielom nieruchomości przysługuje jakiekolwiek roszczenie, którego istotą jest prawo żądania od gminy czy przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego wykonania czy też przejęcia sieci kanalizacyjnej wraz z oczyszczalnią ścieków.

Sąd zwrócił również uwagę, że skarga w trybie 101a ust. 1 u.s.g. dopuszczalna jest wówczas, gdy bezczynność organu dotyczy niewykonywania czynności nakazanych prawem, w takim zakresie, w jakim przepisy prawa nakładają na organ gminy obowiązek podjęcia stosownych aktów. Użyte w art. 101a ust. 1 u.s.g. sformułowanie "czynności nakazane prawem" zawiera w sobie element obligatoryjności, która ma miejsce tylko w przypadku, gdy określona czynność jest nakazana co do zakresu i co do czasu jej wykonania. Obowiązek wykonania czynności, o których wyżej mowa musi wynikać wprost z treści samego przepisu, poprzez sformułowanie wyrażające nakaz niebudzący wątpliwości podjęcia działań przez organ gminy. W przypadku niesformułowania w przepisie prawa nakazu oraz terminu działania przez organ samorządu terytorialnego, nie można mówić o konieczności wykonania czynności nakazanej prawem w rozumieniu art. 101a ust. 1 u.s.g.

Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że uwzględnienie skargi wniesionej na podstawie art. 101a ust. 1 u.s.g. może dotyczyć wyłącznie tego, kto wykaże naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wskutek bezczynności organu. Naruszenie interesu prawnego, o którym tu mowa musi mieć charakter konkretny, realny i aktualny, a nie przyszły i niepewny.

Mając powyższe na uwadze Sąd wskazał, że T. S.A. nie wykazał interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Żądanie przejęcia w posiadanie przez Miasto Poznań należącego do skarżącej Spółki obiektu oczyszczalni ścieków nie stanowi bowiem uzasadnienia interesu prawnego do wniesienia skargi w trybie art. 101a ust. 1 u.s.g. W tym miejscu wskazać należy, że, jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], na podstawie art. 16 u.z.z.w. po rozpoznaniu wniosków skarżącej Spółki udzielono T. S.A. zezwolenia na zbiorowe odprowadzanie i oczyszczanie ścieków z osiedla mieszkaniowego "L." (budynki mieszkaniowe zlokalizowane przy ul. W., M., R., K., L. oraz L.). Na mocy powyższej decyzji T. S.A. zobowiązał się do zapewnienia zdolności posiadanych urządzeń kanalizacyjnych do odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny oraz zapewnienia należytej jakości odprowadzonych ścieków. W możliwościach skarżącej Spółki w związku z przyjętym przez nią zobowiązaniem mieściło się więc z pewnością przynajmniej ustalenie, czy i w jakim terminie Miasto Poznań przewidywało rozbudowę miejskiej sieci wodociągowo – kanalizacyjnej.

Dalej Sąd wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że właścicielem sieci kanalizacyjnej na os. L. oraz oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na skrzyżowaniu ul. L. jest T. S.A. Zgodnie z art. 31 ust. 1 u.z.z.w. osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo - kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. Gmina staje się zatem właścicielem (nabywcą) urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, przekazanych odpłatnie przez osoby, które je wybudowały. Gmina wypłaca z tytułu poniesionych przez te osoby koszty w wysokości równowartości tych nakładów. W razie odmowy realizacji żądania przez gminę lub przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne uprawnionemu przysługuje roszczenie o dochodzenie odszkodowania w reżimie odpowiedzialności kontraktowej z art. 471 k.c. (wyrok SN z dnia 2 marca 2006 r., I CSK 83/05; wyrok SN z dnia 13 maja 2004 r., III SK 39/04, OSNP 2005, nr 6, poz. 89; wyrok SN z dnia 23 lipca 2003 r., II CKN 346/01, LEX nr 137513; wyrok SN z dnia 26 lutego 2003 r., II CK 40/02, LEX nr 79748). W orzecznictwie wskazuje się na możliwość dochodzenia roszczenia o zobowiązanie gminy do złożenia odpowiedniego oświadczenia woli w przedmiocie odpłatnego przejęcia urządzeń (wyrok SN z dnia 16 czerwca 2004 r., III CK 158/03, LEX nr 174177). W ocenie Sądu, powyższe wskazuje na cywilnoprawny charakter sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdziwszy niedopuszczalność skargi wniesionej przez T. S.A. oraz P. B., działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył T. S.A., zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając naruszenie:

1. art. 58 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi z powodu uznania, że sprawa ma rzekomo charakter cywilnoprawny, gdy w rzeczywistości ma ona charakter administracyjny i skarga powinna zostać rozpoznana merytorycznie,

a nadto ubocznie skarżąca kasacyjnie Spółka podniosła, że pośrednio doszło do naruszenia:

2. art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. oraz art. 3 u.z.z.w. w zw. z art. 16 ust. 2 i art. 18 ust. 1 u.z.z.w. poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów wyrażającą się w przyjęciu, jakoby z ich brzmienia nie można wywieść prawa do żądania przez skarżącą przejęcia przez organ sieci kanalizacyjnej wraz z oczyszczalnią ścieków w konsekwencji cofnięcia skarżącej zezwolenia, gdy tymczasem taki obowiązek ciąży z mocy ustawy na organie;

3. art. 101a ust. 1 u.s.g. poprzez uznanie, jakoby nie doszło do bezczynności organu gminy w wykonaniu czynności nakazanych prawem oraz uznaniu, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w tym zakresie, gdy w rezultacie do wskazanej bezczynności doszło, a skarżąca przedstawiła i uzasadniła w tym swój interes prawny.

W związku z powyższym skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Prezydent Miasta Poznania, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W rozpoznawanej sprawie należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarga podlegała odrzuceniu.

W niniejszej sprawie T. S.A., powołując się na art. 101 i 101a w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o zobowiązania Prezydenta Miasta Poznania do podjęcia bez zbędnej zwłoki czynności faktycznych i prawnych związanych z obowiązkowym zadaniem własnym gminy, tj. zbiorowym odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków komunalnych w zlewni dzielnic miasta Poznania, tj. R. i M., a w szczególności do podpisania 435 umów z mieszkańcami Poznania, właścicielami lub posiadaczami nieruchomości gruntowych położonych przy wymienionych w skardze ulicach w zakresie zbiorowego odprowadzenia ścieków (zgodnie załącznikiem nr 8 do skargi) oraz do przejęcia w posiadanie obiektu oczyszczalni ścieków położonej przy ul. N. na działce nr [...] obręb R., w celu eksploatacji oczyszczalni ścieków zbierającej ścieki komunalne za pomocą rurociągów kanalizacji sanitarnej o długości około 5 km (zgodnie z załącznikiem nr 7 do skargi).

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Stosownie zaś do art. 101a ust. 1 u.s.g., przepisy art. 101 u.s.g. stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich.

Zawarte w art. 101a ust. 1 u.s.g. sformułowanie "czynności nakazane prawem" wskazuje na obligatoryjność tych czynności, która ma miejsce tylko w przypadku, gdy określona czynność jest nakazana co do zakresu i co do czasu jej wykonania. Nakaz wykonania czynności musi wynikać wprost z treści przepisu. Czas jej wykonania może być różnie określony, np. terminem wprost wskazanym, zaistnieniem zdarzenia, czynnością, nakazem bezzwłocznego działania, ale zawsze musi być możliwy do ustalenia wprost. W przypadku braku wskazania terminu wykonania czynności nie można mówić o konieczności wykonania czynności nakazanej prawem (zob. postanowienie NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1501/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Regulacja zawarta w art. 101a ust. 1 u.s.g. będzie miała zatem zastosowanie w tych przypadkach, gdy odpowiedni przepis nakłada na organ gminy obowiązek wykonania czynności z zakresu administracji publicznej. Uwzględnienie skargi na bezczynność na podstawie art. 101a ust. 1 u.s.g. wymaga wskazania normy, z której wynika obowiązek wykonania czynności przez organ gminy i równoczesnego wykazania związku przyczynowego między bezczynnością organu gminy w wykonywaniu tych czynności, a naruszeniem interesu prawnego czy uprawnienia skarżącego. Naruszenie interesu prawnego musi mieć charakter konkretny, realny i aktualny, a nie przyszły i niepewny.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g., zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Powinności ciążące na gminie w ramach art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. nie mają charakteru bezwzględnego, lecz warunkowy, gdyż zależą od wielu czynników, składających się na realne możliwości wykonania omawianego zadania własnego, przede wszystkim te budżetowe (zob. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1468/18). Przepis ten nie może stanowić zatem podstawy do zobowiązania Miasta do przejęcia sieci kanalizacyjnej z oczyszczalnią ścieków i uzasadnienia interesu prawnego do wniesienia skargi w trybie art. 101a ust. 1 u.s.g.

Wskazać natomiast należy, że zgodnie z art. 31 ust. 1 u.z.z.w., osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo - kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. Regulacja zawarta w tym przepisie uprawnia osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, do odpłatnego przekazania ich gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. Natomiast z uprawnienia tego wypływa obowiązek jego zrealizowania przez gminy i przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. W razie odmowy realizacji żądania przez gminę lub przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne uprawnionemu przysługuje roszczenie o dochodzenie odszkodowania w reżimie odpowiedzialności kontraktowej z art. 471 Kodeksu cywilnego (zob. B. Brynczak [w:] K. Ubysz, B. Brynczak, Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Komentarz, WK 2015, Lex).

Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że niniejsza sprawa ma charakter cywilnoprawny, co uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Tym samym nieusprawiedliwione są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., jak i art. 101a ust. 1 u.s.g.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. oraz art. 3 u.z.z.w. w zw. z art. 16 ust. 2 i art. 18 ust. 1 u.z.z.w. poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów wyrażającą się w przyjęciu, jakoby z ich brzmienia nie można wywieść prawa do żądania przez skarżącą przejęcia przez organ sieci kanalizacyjnej wraz z oczyszczalnią ścieków w konsekwencji cofnięcia skarżącej zezwolenia, gdy tymczasem taki obowiązek ciąży z mocy ustawy na organie, wskazać należy, że jest on niezasadny.

Skarżąca kasacyjnie podnosi, że w zaniechaniu obowiązku cofnięcia zezwolenia upatruje źródła naruszenia swojego interesu prawnego. Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżąca w skardze wniesionej do WSA nie wywodziła istnienia interesu prawnego w sprawie z art. 16 ust. 2 i art. 18 ust. 1 u.z.z.w. Argumentacja skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie rozważył, że bezczynność organu w kwestii przejęcia sieci kanalizacyjnej musi być łączona z faktem, że na organie ciąży obowiązek prawny cofnięcia zezwolenia udzielonego skarżącej jest w tej sytuacji niezasadna, zwłaszcza, że to skarżąca była zobowiązana do wskazania w skardze przepisów, z których wywodzi interes prawny.

Mając powyższe na uwadze, uznając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a.

-----------------------

2