Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2394/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1, art. 69 ust. 1, art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 102 ust. 7, art. 109
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
article: art. 354 § 1 i § 2, art. 627, art. 734 § 1, art. 750
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Protokolant st. ref. Katarzyna Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") orzekł, iż Pan R. J. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie z umów cywilnoprawnych na rzecz płatnika składek: A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w okresie: od dnia 1 maja 2015 roku do dnia 31 stycznia 2017 roku.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt, 24, art. 102 ust. 7 oraz art. 109 i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1398 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach".

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] (dalej "ZUS") pismem z [...] kwietnia 2021 r. wystąpił z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez R. J. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów nazwanych "umowami o dzieło", u płatnika składek A. Spółka z o.o. w okresie: od dnia 1 maja 2015 roku do dnia 31 stycznia 2017 roku.

W toku przeprowadzonej u płatnika składek kontroli Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, iż ten zawarł między innymi z Panem R. J. umowy nazwane "umowami o dzieło", których przedmiotem była analiza rentowności planowanych inwestycji produkcyjnych, handlowych, logistycznych w województwie [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakwestionował charakter badanych umów uznając, iż czynności wykonywane przez R. J. de facto były wykonywane w ramach umów o świadczenie usług, do których mają zastosowanie przepisy dotyczące umów zlecenia. Płatnik nie zgłosił uczestnika postępowania do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.

Z informacji przekazanych przez ZUS wynikało, iż R. J. w okresie wnioskowanym podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu, w związku z czym wyłączono obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartych umów. Wskazano, iż równolegle uczestnik miał zawartą umowę zlecenia z płatnikiem A. Sp. z o.o. w okresie od dnia 1 kwietnia 2015 roku do dnia 31 grudnia 2016 roku, której przedmiotem był nadzór nad pracownikami ochrony fizycznej.

W załączeniu do wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał kopię wyciągu protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2018 roku, który uprawomocnił się w dniu [...] stycznia 2019 roku. Płatnik składek pismem z dnia [...] stycznia 2019 roku wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli, które nie zostały uwzględnione, o czym poinformowano płatnika składek pismem z dnia [...] lutego 2019 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał ponadto kopie umów nazwanych umowami o dzieło, kopie zestawienia wypłat [...], kopię wydruku listy wypłat - umowy zlecenia, kopię wyciągu protokołu przesłuchania Pana K. C., korespondencję email wysłaną do inspektora kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez osobę upoważnioną do reprezentowania płatnika składek Panią M. O..

Prezes NFZ stwierdził, że z przekazanych przez ZUS dokumentów wynika, iż R. J. był związany z płatnikiem składek stosunkiem zobowiązaniowym w postaci umów nazwanych "umowami o dzieło" w okresach:

- od dnia 1 maja 2015 roku do dnia 31 lipca 2015 roku. Przedmiotem umowy było wykonanie analizy potrzeb rynku, z uwzględnieniem specyfiki obiektu - handlowych na obszarze województwa [...] w zakresie ochrony mienia,

- od dnia 1 sierpnia 2015 roku do dnia 31 października 2015 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów produkcyjnych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 listopada 2015 roku do dnia 31 stycznia 2016 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów logistycznych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 lutego 2016 roku do dnia 30 kwietnia 2016 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów handlowych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 maja 2016 roku do dnia 31 lipca 2016 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów produkcyjnych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 sierpnia 2016 roku do dnia 31 października 2016 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów logistycznych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 listopada 2016 roku do dnia 31 stycznia 2017 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów handlowych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z § 3 wszystkich ww. umów zamawiający zobowiązał się zapłacić przyjmującemu zamówienie wynagrodzenie "w wysokości wg. rachunków zł netto", płatne miesięcznie w transzach po odebraniu poszczególnych części dzieła. Strony w § 4 umów uzgodniły, iż przyjmujący zamówienie sam organizuje i kieruje swoja pracą, w szczególności sam decyduje o czasie i sposobie wykonania umowy oraz ponosi ryzyko skutków niewykonania dzieła. Przyjmujący zamówienie mógł powierzyć wykonanie dzieła innej osobie wyłącznie za zgodą zamawiającego. Wykonanie umów potwierdzone zostało przelewami bankowymi dokonanymi w poszczególnych miesiącach 2015, 2016 i 2017 roku na konto bankowe uczestnika, wg. ustalonych indywidualnie ze zleceniodawcą stawek. Z wydruku listy wypłat wynika, iż wykonawca umowy otrzymywał wynagrodzenie za wykonanie umowy oraz dodatek transportowy.

Z wyjaśnień złożonych do protokołu przesłuchania w toku kontroli prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Pan K. C. jako osoba upoważniona do reprezentowania płatnika zeznał, iż nie jest pracownikiem spółki A. Sp. z o.o., związany jest ze spółką jako osoba doradzająca w zakresie zarządzania ryzykiem i controlingu. W ramach swoich zadań, Pan K. C. zgłaszał do spółki zapotrzebowania na analizy rentowności kontraktów planowanych, handlowych, przemysłowych i produkcyjnych. Proponował spółce osoby, które mają kompetencje do tego, aby takie analizy wykonać. Pan K. C. nie zajmował się zawieraniem umów o świadczenie usług nazwanych umowami o dzieło, a jedynie odbierał ich rezultat, którym było zestawienie zebranych danych sporządzone w programie EXEL i przekazanie w formie elektronicznej. W umowach nie było informacji o wynagrodzeniu. Było ono ustalane indywidualnie, w zależności od poziomu trudności wykonania. K. C. wyjaśnił, iż nie weryfikował wszystkich rezultatów umów nazwanych "umowami o dzieło" a tylko te, które były mu potrzebne/wykorzystane. W związku z tym mogło się zdarzyć, iż ktoś otrzymał wynagrodzenie za umowę, której nie przesłał / nie wykonał.

Na etapie uzgadniania wynagrodzenia za umowy nazwane umowami o dzieło uzgadniano również formę dodatkowego wynagrodzenia za przejechane kilometry. Po wykonanej analizie, dana osoba informowała o ilości przejechanych kilometrów, częstotliwości wizyt w danym obiekcie - niezbędnych do wykonania analizy. Miało to luźną formę, nie wypisywano dokładnie, ile kilometrów i którego dnia przejechała dana osoba. Pan K. C. poinformował, iż z uwagi na wrażliwość danych zawartych w analizach sporządzanych w ramach umów nazwanych przez płatnika "umowami o dzieło", nie przechowuje rezultatów umów dłużej niż dwa miesiące, jak i występuje z prośbą do wykonawców, aby nie przechowywali w komputerach danych dotyczących realizacji umów. Po wykorzystaniu tych analiz, które są przydatne (Pan K. C. nie sprawdza wszystkich, tylko wybrane), również ich nie przechowuje - dla Zarządu firmy wysyła jedynie to co sam wytworzy na ich podstawie (tj. wykaz lokalizacji, na które warto wysłać przedstawicieli handlowych, z gotowymi warunkami usługi, które powinni zaproponować klientowi). Natomiast, jak zeznał Pan K. C., mogło być tak, iż ktoś otrzymał wynagrodzenie za dzieło, którego rezultatu nie otrzymał - i to wynika raczej z jego zaniedbania z uwagi na brak czasu na sprawdzanie czegoś, co nie jest akurat potrzebne. Z uwagi na fakt, iż K. C. zleca wykonanie analiz zaufanym, znanym mu osobom, często umowy te wykonują osoby zatrudnione na podstawie umów zlecenia w spółce A., które w ramach umów zlecenia zajmują się nadzorem obiektów.

Pismami z dnia [...] maja 2021 roku strony postępowania tj. uczestnik oraz płatnik składek A. Spółka z o.o. zostały poinformowane o postępowaniu wszczętym w sprawie ustalenia obowiązku podlegania przez Pana R. J. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych na rzecz płatnika składek. Zawiadomienia skierowane do stron postępowania zostały skutecznie doręczone. Pan R. J. podjął korespondencję w dniu [...] maja 2021 roku, zaś płatnik składek w dniu [...] maja 2021 roku. Do czasu wydania decyzji, żadna ze stron nie skorzystała z przysługujących uprawnień, nie złożyła wyjaśnień, ani nie ustosunkowała się do materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") orzekł, iż R. J. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie z umów cywilnoprawnych na rzecz płatnika składek: A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w okresie: od dnia 1 maja 2015 roku do dnia 31 stycznia 2017 roku.

Prezes NFZ w uzasadnieniu swojej decyzji podkreślił, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie w niniejszej sprawie była ocena rodzaju łączących R. J. z A. Spółka z o.o. umów nazwanych "umowami o dzieło". Organ podał, że z treści badanych umów wynika, iż obowiązkiem wykonawcy umów było przeprowadzenie analizy rentowności planowanych kontraktów produkcyjnych/handlowych, usługowych/ logistycznych w województwie [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

Prezes NFZ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 627 Kc przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła poprzez stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci w jakiej dotychczas nie istniało. Dzieło może mieć charakter materialny jak i niematerialny, zaś sama umowa o dzieło jest umową rezultatu. Dzieło powinno mieć byt samoistny, niezależny od działania wykonawcy i możliwość uzyskania samodzielnej wartości w obrocie. Dzieło musi również istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Z kolei wykonywanie określonej czynności, czy też szeregu powtarzających się czynności bez względu na to jaki rezultat czynność ta przyniesie jest z kolei właściwe dla umów, co do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Uwzględniając powyższe Organ uznał, że zawarta przez strony umowa była typową umową starannego działania. W przypadku czynności polegających na przeprowadzenie analizy rentowności planowanych kontraktów produkcyjnych/handlowych, usługowych/ logistycznych w województwie [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Są to wyłącznie staranne działania prowadzącego ww. analizy. Pomimo, że Strona wskazała, iż rezultatem było przygotowanie analiz, czyli autorskiego indywidualnego dzieła, to jednak z treści umów wynika wprost, że Skarżący zamówił przeprowadzenie stosownych analiz, czyli zbadania ewentualnej rentowności planowanych inwestycji. Analizy tej jednak nie muszą się sprawdzić w realnym działaniu gospodarczym zaś uczestnik ma dołożyć należytych starań badając planowane inwestycje. Zainteresowany zobowiązał się zatem na mocy przedmiotowej umowy do starannego działania, a nie do powstania pewnego, osiągalnego i konkretnie zindywidualizowanego rezultatu.

Jak podkreślił Organ, w przypadku przedmiotowych umów wykonanie przedmiotu umowy nie pozwalało na znaczną swobodę wykonawcy, a zamykało się w ramach ścisłych oczekiwań zleceniodawcy związanych z profesjonalnym, rzeczowym i starannym przygotowaniem i przeprowadzeniem analiz w oparciu o istniejące ramy i oczekiwania zlecającego.

Prezes NFZ wskazał, że rolą Zainteresowanego było przekazanie swojej wiedzy z zakresu konkretnej dziedziny, bez gwarancji, iż analizy te całkowicie sprawdzą się w realiach działalności gospodarczej. Nie będzie więc rezultatem dzieła samo przeprowadzenie analizy ani też przygotowanie i opracowanie materiałów, niezbędnych do przeprowadzenia analizy. Prezes NFZ następnie podkreślił, że nie podziela argumentów strony skarżącej, że badane umowy były umowami o dzieło.

W świetle powyższych rozważań oraz stanu sprawy, w ocenie Organu brak było wystarczających podstaw do uznania, by przygotowane przez Zainteresowanego analizy stanowiły zindywidualizowane dzieła, noszące cechy indywidualnego utworu i jako takie nie podlegały oskładkowaniu.

Jednocześnie Organ zaznaczył, że nie kwestionuje przy tym dorobku, kwalifikacji czy osobistych cech Uczestnika, ze względu na które został zatrudniony. Nie zgadza się jednak z twierdzeniem, że w przedmiotowej sprawie dokonując analiz inwestycji gospodarczych Zainteresowany wytworzył dzieła.

Według Prezesa NFZ oczywistym jest zatem, że o rodzaju stosunku prawnego nie decyduje nazwa umowy lecz faktyczna realizacja przez strony wzajemnych praw i obowiązków. Chociaż strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, to jednak jego treść lub cel nie mogą sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353¹ Kc). W niniejszym wypadku natomiast, nazywając sporną umowę przy jej zawieraniu umową o dzieło, w sytuacji gdy rzeczywistym zadaniem przyjmującego zamówienie było staranne wykonywanie powierzonych czynności, a nie osiągnięcie zindywidualizowanego rezultatu, strony sprzeciwiły się właściwości i celowi stosunku prawnego, jakim jest umowa o dzieło.

Organ wskazał także, że gdy granica między usługami a dziełem jest płynna, to za kryterium odróżniające uznaje się możliwość poddania umówionego rezultatu dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Sprawdzian taki jest zaś niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły, jak ma to miejsce w niniejszym przypadku, w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. W analizowanych umowach ta kwestia nie została w ogóle uregulowana. Nie wynika z postanowień umów, jakie okoliczności (przesłanki) miałyby prowadzić do uznania, że "dzieło" wykonane przez Zainteresowanego zawiera wady. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (rezultat) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego było wykonanie określonych czynności faktycznych mających na celu staranne działanie, a nie ich rezultat.

Organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż wypłata i wysokość wynagrodzenia uzależnione były od określonych efektów pracy Zainteresowanego. Uznać zatem należy, iż ze względu na swój charakter, czynności wykonane przez Uczestnika podlegają reżimowi prawnemu właściwemu dla umów zlecenia, w rozumieniu art. 750 Kc.

Obowiązek ubezpieczenia osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym tj.: ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2020., poz. 266 ze zm. , dalej ,,ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych").

W tym stanie rzeczy Prezes NFZ uznał, że Zainteresowany podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawartych umów w okresach wskazanych w decyzji.

Na powyższą decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2021 r. Płatnik składek – A. Spółka z o.o., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy:

- art. 107 §3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ odmawiając wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom samego Ubezpieczonego, organ bowiem całkowicie pominął przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Ubezpieczonego na okoliczność przedmiotu umowy o dzieło, zasad jego realizacji i rozliczenia przez Spółkę. W rezultacie organ "ustalał rzeczywistą wolę stron umowy" z pominięciem stanowiska A. Sp. z o.o. oraz przy braku stanowiska Ubezpieczonego. W/w naruszenie jest istotne dla niniejszego postępowania tym bardziej, że także w postępowaniu prowadzonym przez ZUS, zaniechano przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Ubezpieczonego.

- art. 107 §3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ odmawiając wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadka Pana K. C..

- art. 107 §3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ odmawiając wiarygodności i mocy dowodowej dowodowi w postaci wypłaconego Ubezpieczonemu wynagrodzenia, a szczególnie w zakresie rzekomego braku zależności pomiędzy wysokością wypłaconego Wykonawcy wynagrodzenia, a jakością wykonanego dzieła: "(....) co oznacza, że nawet nieprawidłowe wykonanie powierzonego dzieła, wykonanie go przez inną osobę, czy zaniechanie jego wykonania pozostawało bez wpływu na wysokość wypłaconej następnie należności." - patrz str. 8 uzasadnienia decyzji. Tymczasem ani ZUS ani NFZ nie przeprowadziły w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego.

2 Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 627 Kodeksu cywilnego (dalej "kc") w zw. z art. 750 kc w zw. z art. 734 kc przez przyjęcie, że przedmiot zawartych umów o dzieło nie został ustalony w sposób obiektywnie weryfikowalny i wg organu (NFZ) nie występuje żaden ucieleśniony rezultat zawartej umowy o dzieło w jakiejkolwiek postaci, a Ubezpieczony zobowiązał się jedynie do starannego działania, a nie do stworzenia pewnego i konkretnie zindywidualizowanego rezultatu, znanego już na etapie podpisania umowy.

Mając na uwadze wskazane zarzuty strona skarżąca wniosła o:

1) uchylenie - na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. - zaskarżonej decyzji w całości,

2) zobowiązanie - na podstawie art. 145a §1 p.p.s.a. - organu do wydania w określonym terminie decyzji, jednakże po przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania samego Ubezpieczonego, jako okoliczności w istotny sposób wpływającej na rozstrzygniecie, poprzez ustalenie czy istniał czy też nie istniał ucieleśniony rezultat zawartej przez Ubezpieczonego ze Spółką umowy o dzieło.

3) zasądzenie - na podstawie art. 200 p.p.s.a. - kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w sprawie jest ocena czy sporne umowy zawarte przez Uczestnika postępowania z Płatnikiem składek były umowami o dzieło, czy też – mając na uwadze ich rzeczywistą treść, stanowiły de facto umowy, co do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy podkreślić należy, że obowiązkiem organów NFZ, rozstrzygających sprawę z zakresu objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, jest ustalenie charakteru prawnego umów łączących strony, a zatem organy te zobowiązane są zbadać, czy właściwym zamiarem stron i celem zawartych umów nie było uniknięcie dopełnienia ustawowych obowiązków ubezpieczonego oraz płatnika składek, tj. uniknięcia w drodze czynności cywilnoprawnych (zawarcia umowy) obowiązków publicznoprawnych, wynikających z ustawy o świadczeniach oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Rolą Sądu jest zatem zweryfikowanie stanowisk stron i udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w ustalonym stanie faktycznym Uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawarcia ze Skarżącym spornych umów.

Podkreślić należy, że do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Nadto sam fakt nazwania umowy "Umowa o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. Decydująca jest bowiem treść zawartej umowy. Nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy między stronami zawierającymi umowę.

Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast w myśl art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego, uznaje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia, czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło – "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy.

Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie jest objęty treścią świadczenia. Innymi słowy w umowie zlecenia żaden rezultat nie występuje, zaś w myśl art. 354 § 1 k.c. dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom, zaś według § 2 art. 354 k.c. w taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.

Jak wynika z akt sprawy R. J. był związany z płatnikiem składek stosunkiem zobowiązaniowym w postaci umów nazwanych "umowami o dzieło" w okresach:

- od dnia 1 maja 2015 roku do dnia 31 lipca 2015 roku. Przedmiotem umowy było wykonanie analizy potrzeb rynku, z uwzględnieniem specyfiki obiektu - handlowych na obszarze województwa [...] w zakresie ochrony mienia,

- od dnia 1 sierpnia 2015 roku do dnia 31 października 2015 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów produkcyjnych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 listopada 2015 roku do dnia 31 stycznia 2016 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów logistycznych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 lutego 2016 roku do dnia 30 kwietnia 2016 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów handlowych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 maja 2016 roku do dnia 31 lipca 2016 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów produkcyjnych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 sierpnia 2016 roku do dnia 31 października 2016 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów logistycznych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

- od dnia 1 listopada 2016 roku do dnia 31 stycznia 2017 roku. Przedmiotem umowy była analiza rentowności planowanych kontraktów handlowych w woj. [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów.

Sąd podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że czynności wykonywane w ramach wskazanych umów były w istocie realizowane w ramach umów starannego działania, mających charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Zgodnie z art. 627 Kc przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła poprzez stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci w jakiej dotychczas nie istniało. Dzieło może mieć charakter materialny jak i niematerialny, zaś sama umowa o dzieło jest umową rezultatu. Dzieło powinno mieć byt samoistny, niezależny od działania wykonawcy i możliwość uzyskania samodzielnej wartości w obrocie. Dzieło musi również istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Z kolei wykonywanie określonej czynności, czy też szeregu powtarzających się czynności bez względu na to jaki rezultat czynność ta przyniesie jest z kolei właściwe dla umów, co do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia. Uwzględniając powyższe Sąd zgadza się ze stanowiskiem Prezesa NFZ, że zawarte przez strony umowy były umowami starannego działania. W przypadku czynności polegających na przeprowadzenie analizy rentowności planowanych kontraktów produkcyjnych/handlowych, usługowych/ logistycznych w województwie [...] z uwzględnieniem specyfiki obiektów nie istniał żaden rezultat, który poddawałby się badaniu na okoliczność jego wad. Działania Uczestnika stanowiło wyłącznie staranne działanie przy prowadzeniu określonych analiz inwestycji. Pomimo, że strona skarżąca wskazała, iż rezultatem było przygotowanie analiz, czyli autorskiego indywidualnego dzieła, to jednak z treści umów wynika wprost, że Skarżący zamówił przeprowadzenie stosownych analiz, czyli zbadania ewentualnej rentowności planowanych inwestycji. Analizy tej jednak nie muszą się sprawdzić w realnym działaniu gospodarczym zaś uczestnik ma dołożyć należytych starań badając wskazane inwestycje. Zainteresowany zobowiązał się zatem na mocy przedmiotowej umowy do starannego działania, a nie do powstania pewnego, osiągalnego i konkretnie zindywidualizowanego rezultatu.

Sąd stwierdza, że w przypadku badanych umów wykonanie przedmiotu umowy nie pozwalało na znaczną swobodę wykonawcy, a zamykało się w ramach ścisłych oczekiwań zleceniodawcy związanych z profesjonalnym, rzeczowym i starannym przygotowaniem i przeprowadzeniem analiz w oparciu o istniejące ramy i oczekiwania zlecającego. Rolą Zainteresowanego było zatem przekazanie swojej wiedzy z zakresu konkretnej dziedziny, bez gwarancji, iż analizy te całkowicie sprawdzą się w realiach działalności gospodarczej. Nie będzie więc rezultatem dzieła samo przeprowadzenie analizy ani też przygotowanie i opracowanie materiałów, niezbędnych do przeprowadzenia analizy. Nie można więc podzielić argumentów strony skarżącej, że badane umowy były umowami o dzieło.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie Sądu brak było wystarczających podstaw do uznania, by przygotowane przez Zainteresowanego analizy stanowiły zindywidualizowane dzieła, noszące cechy indywidualnego utworu i jako takie nie podlegały składce na ubezpieczenie zdrowotne. Oczywistym jest, że o rodzaju stosunku prawnego nie decyduje nazwa umowy lecz faktyczna realizacja przez strony wzajemnych praw i obowiązków. Chociaż strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, to jednak jego treść lub cel nie mogą sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353¹ Kc). W niniejszym wypadku natomiast, nazywając sporne umowy umowmi o dzieło, w sytuacji gdy rzeczywistym zadaniem przyjmującego zamówienie było staranne wykonywanie powierzonych czynności, a nie osiągnięcie zindywidualizowanego rezultatu, strony sprzeciwiły się właściwości i celowi stosunku prawnego, jakim jest umowa o dzieło.

Zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, iż wypłata i wysokość wynagrodzenia uzależnione były od określonych efektów pracy Zainteresowanego. Uznać zatem należy, iż ze względu na swój charakter, czynności wykonane przez Uczestnika podlegają reżimowi prawnemu właściwemu dla umów zlecenia, w rozumieniu art. 750 Kc.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ prawidłowo zinterpretował charakter badanych umów, a następnie właściwie zastosował w sprawie art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach uznając, że Uczestnik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu ich wykonania. Praca Zainteresowanego wykonana była nie na podstawie umowy o dzieło, ale na podstawie innej umowy, tj. o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Reasumując, Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego a także uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, na które wskazano w skardze lub których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.