Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 745/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust.4, 5 i 6
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uzasadnianie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej Kpa), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1512 z późn. zm.), oraz art. 24 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 278 z późn. zm., dalej "ustawa o płatnościach bezpośrednich" - po rozpatrzeniu odwołania S.P., od decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na rok 2016, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Argumentując rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, w pełni akceptując przy tym ustalenia organu pierwszej instancji i wskazując tożsame prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że funkcją odwołania jest doprowadzenie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji przez ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Oznacza to, że po pierwsze, organ odwoławczy nie jest związany granicami odwołania i jeżeli strona zaskarżyła tylko cześć decyzji wydanej w pierwszej instancji, to nie oznacza to, iż decyzja w pozostałej części stała się ostateczna. Podniósł także, że ARiMR prowadząc postępowanie w sprawie o przyznanie płatności weryfikuje spełnienie warunków, umożliwiających ich uzyskanie. Stwierdzenie w trakcie postępowania nieprawidłowości w zakresie rodzaju uprawy, wielkości powierzchni, kultury rolnej, stanu i prawa posiadania - skutkuje wykluczeniem powierzchni obarczonych błędem, co niewątpliwie wpływa na wielkość pozytywnie zweryfikowanej powierzchni i wysokość płatności. Wyjaśnił przy tym, że weryfikacja akt oraz analiza sprawy wszczętej na podstawie wniosku S.P. (dalej: strona, wnioskodawca) o przyznanie płatności na rok 2016 z dnia 13 czerwca 2016 r. w zakresie jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenianie, płatności dodatkowej, płatności dla młodych rolników oraz płatności do bydła wykazała, że wnioskodawca ubiegając się o płatności na rok 2016 zadeklarował 51 działek ewidencyjnych zlokalizowanych w obrębie B., gmina B., powiat l. oraz położone na nich działki rolne, o łącznej powierzchni użytków rolnych 23,46 ha (działki rolne: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, R, S, T, W, X, Z) oraz zadeklarował 3 sztuki bydła w wieku do 24 miesięcy. W dniu 22 lipca 2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynęła zmiana do wniosku na rok 2016 r. (data nadania na poczcie 21 lipca 2016 r.) polegająca na dodaniu do uprzednio złożonego wniosku o przyznanie płatności nowych działek ewidencyjnych, tj. działek rolnych: M i X.

W związku z tym, iż zmiana ta została dokonana po dniu 11 lipca 2016 r. (ostateczny termin na złożenie zmian do wniosku), nie została ona uwzględniona w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania płatności na rok 2016, albowiem warunki otrzymania płatności bezpośrednich w roku 2016 określa ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z jej art. 7 ust. 1, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

po pierwsze - został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

po drugie - łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Ponadto - jak zaznaczył organ odwoławczy - w myśl art. 8. ust. 1 jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej: położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Dane wniosku, zgodnie z obowiązującymi w ARiMR przepisami i procedurą obsługi, poddane zostały kontroli zgodności, kompletności oraz kontroli administracyjnej z wykorzystaniem systemu informatycznego.

Następnie organ odwoławczy, za organem pierwszoinstancyjnym, wyeksponował, że w toku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wykryto następujące błędy:

1) suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] we wszystkich wnioskach złożonych przez Producentów ubiegających się o dopłaty jest większa od powierzchni tej działki ewidencyjnej uprawnionej do uzyskania Jednolitej płatności obszarowej,

2) suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] we wszystkich wnioskach złożonych przez Producentów ubiegających się o dopłaty jest większa od powierzchni tej działki ewidencyjnej uprawnionej do uzyskania Jednolitej płatności obszarowej.

Wyjaśnił przy tym, że kontrola administracyjna polega na sprawdzeniu danych zawartych we wniosku z danymi istniejącymi już w systemie ZSZiK dla danego podmiotu oraz bazą ewidencji gruntów i budynków oraz z danymi złożonymi przez inne podmioty, w celu uniknięcia nienależnego wielokrotnego przyznania tej samej pomocy w odniesieniu do tego samego roku gospodarczego oraz w celu zapobieżenia nienależnej kumulacji pomocy przyznanej na podstawie odrębnych schematów pomocowych, np. programy rolno-środowiskowe, zalesienia, renty strukturalne. Zaznaczył także, że kontrola administracyjna wspierana jest przez zaimplementowane w systemie informatycznym dane przestrzenne tzn. dane wektorowe granic działek ewidencyjnych, dane wektorowe granic pól zagospodarowania oraz ortofotomapy cyfrowe z wykorzystaniem technologii geograficznych systemów informacyjnych (GIS).

Następnie przypomniał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L., działając na podstawie art. 50 § 1 Kpa, wezwaniem z dnia 13 stycznia 2017 r. zobowiązał stronę do wyjaśnień w przedmiocie wykazanych w wezwaniu nieprawidłowości, które dotyczyły ubiegania się o płatność w tym samym roku gospodarczym, do tej samej powierzchni - przez co najmniej dwóch rolników względem działek [...] i [...] (tzw. "konflikt kontroli krzyżowej"). Wyjaśnił także, że jak wynika z danych systemu informatycznego ZSZiK, osoby biorące udział w konflikcie kontroli krzyżowej to: S. P. i R. P..

W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik strony przedłożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem z dnia 24 stycznia 2017 r., w którym wyjaśnił w jaki sposób użytkowane były działki ewidencyjne nr [...] i [...]. Do formularza korekty strona załączyła również zawiadomienie z Komisariatu Policji w W. o wszczęciu dochodzenia o przestępstwo z art. 278 § 1 kk, mapkę przedstawiającą sporne działki; zawiadomienie z Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział [...]Fakturę VAT nr [...]; Fakturę VAT nr [...]; Fakturę VAT nr [...]; Fakturę VAT korygującą nr [...].

Z kolei druga strona konfliktu – R. P., w odpowiedzi na tożsame wezwanie z dnia 13 stycznia 2017 r. skierowane w sprawie "konfliktu kontroli krzyżowej", przedłożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. dnia 26 stycznia 2017 r. (data wpływu na kancelarię BP w L. pismo z dnia 23 stycznia 2017 r. wyjaśniające nieścisłości zawarte w przedmiotowym wezwaniu wraz z umową dzierżawy dotyczącą użytkowania spornych działek, zawartą ustnie w kwietniu 2016 r., a spisaną w dniu 07 lipca 2017 r. z właścicielem działek – G. G..

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że w celu wyjaśnienia konfliktu kontroli krzyżowej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L., jako dowód w sprawie dopuścił oświadczenie woli G.G. z dnia 11 maja 2017 r., w którym poinformował, iż w roku 2015 wyraził zgodę na użytkowanie działek ewidencyjnych nr [...] i [...] J. B., reprezentującemu S. P., zaś w roku 2016 taką zgodę udzielił w pierwszej kolejności ustnie D.P., reprezentującemu R. P., a w drugiej kolejności pisemnie. Oświadczył także, że na dzień 31 maja 2016 r. w posiadaniu spornych działek był D.P.

W tych okolicznościach, zwłaszcza po uzyskaniu stosownych wyjaśnień od stron postępowania w ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie odmówił przyznania płatności dla działki ewidencyjnej [...] w całości (4.93ha), natomiast odnośnie działki [...] (2,06ha) wykluczono z płatności na rok 2016 powierzchnię 0,52 ha. Łączne wykluczenie powierzchni po kontroli administracyjnej (PEG) - 0,57ha oraz wykluczenie powierzchni po postępowaniu wyjaśniającym dla spornych działek [...] i [...] - 5,45ha, wyniosła 6,02ha.

Zaakcentował nadto, że stwierdzenie nieprawidłowości w zakresie deklarowanej powierzchni podczas weryfikacji danych wniosku skutkuje wykluczeniem zawyżonych powierzchni. Wykluczenie powierzchni na etapie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu ma wpływ na wysokość płatności i skutkuje zmniejszeniem płatności, w sposób określony w przepisach prawa unijnego.

Zdaniem organu odwoławczego zasadnie organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...]w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, którą przyznał S. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 w łącznej wysokości 12.889,90 zł, w tym:

1) Jednolitą Płatność Obszarową w wysokości 3.868,33 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 4.189,82 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego;

2) Płatność za zazielenianie w wysokości 5.383,77 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 24,37 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

3) Płatność redystrybucyjną w wysokości 930,58 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 1.564,50 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego;

4) Płatność dla młodych rolników w wysokości 1.942,08 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 2.103,48 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego;

5) Płatność do bydła w wysokości 765,14 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 3,46 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, oraz

6) kwotę 58,92 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

Kwestią sporną, jak skonstatował, było ustalenie prawa strony do płatności na rok 2016 dla działek ewidencyjnych [...]o powierzchni 4,93ha i [...]o powierzchni 2,06, obręb B. (dz. rolna R - 6,99ha). Działki te, na co zwrócił uwagę, zlokalizowane są obok siebie i stanowią łąkę, której właścicielem od około czterech lat jest G. G..

Uzasadniając przypomniał także, że w rozpatrywanej sprawie - dotyczącej płatności do gruntów rolnych na rok 2016 - wykryte zostały, przez organ pierwszej instancji nieprawidłowości polegające na zadeklarowaniu tych samych działek [...] oraz [...] obręb B., w tym samym roku gospodarczym, przez więcej niż jednego producenta rolnego - tzw. konflikt kontroli krzyżowej, pomiędzy S. P. i R. P.. Wskazał, iż w przypadku błędu kontroli krzyżowej ARiMR zobowiązana jest do wyjaśnienia w postępowaniu, kto posiada działkę rolną objętą dwoma lub większą ilością wniosków, czyli do ustalenia kto spełnia warunki określone w art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dopiero po jednoznacznym wyjaśnieniu tej, kwestii kierownik biura powiatowego ARiMR wydaje decyzje administracyjne o przyznaniu lub odmowie przyznania płatności bezpośrednich do danych gruntów rolnych. Wnioskodawcy powinni wykazać, który z nich użytkuje sporną działkę rolną i tym samym, któremu z nich należy się płatność, przy czym kwestia uprawnień do użytkowania wskazanych działek płynących z prawa własności czy umowy dzierżawy nie ma decydującego znaczenia dla faktu przyznania płatności, gdyż płatność należy się osobie będącej posiadaczem działek. Odwołując się przy tym do definicji "posiadania" zawartej w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 459 z późn. zm., dalej kc) traktującej posiadanie jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Podkreślając, że "za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny) jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad rzeczą. Władztwo może być wyrazem wykonywania prawa, a także może być władztwo, które nie jest związane z prawem (...) Posiadanie nie jest tylko i wyłącznie władztwem nad rzeczą, ale także pewnym podejściem (odpowiedni stosunek psychiczny) do posiadanej rzeczy. Jeżeli nie ma tych dwóch elementów, tj. faktycznego władania i odpowiedniego stosunku psychicznego do rzeczy, to nie można mówić o posiadaniu w rozumieniu art. 336 ustawy Kodeks cywilny". Jego zdaniem w sytuacji, kiedy przesłanki te są spełnione, osobą uprawnioną do uzyskania płatności bezpośrednich jest ten, kto faktycznie użytkuje rolniczo grunty rolne. Decydujący, zatem, jest stan faktyczny - posiadanie, a nie określone prawo do działek rolnych (np. własność, użytkowanie wieczyste itp.).

W przedmiotowej sprawie, na co zwrócił uwagę, ani strona, ani organy ARiMR nie kwestionują tego, że na działkach będących przedmiotem konfliktu kontroli krzyżowej w 2016 r. prowadzona była działalność rolnicza i wykonywane były zabiegi agrotechniczne, polegające na prowadzeniu uprawy trawy i zbiorze siana. Działka zadeklarowana została przez skarżącego jako łąka. Wątpliwości, jakie wynikają w sprawie, dotyczą osoby faktycznie posiadającej działki. Sporne działki: [...] i [...] nie są własnością ani strony, ani też R. P., albowiem właścicielem ich jest działek G.G

Tymczasem, jak zaznaczył, z pisemnego oświadczenia strony z dnia 24 stycznia 2017 r., wynika uzyskanie zgody na użytkowanie spornych działek w roku 2015 i udostępnienie stronie przez właścicieli "mapki", na potrzeby wypełnienia wniosku na rok 2015 oraz o wykonanych pracach polowych wiosną i jesienią tego roku 2015, polegających na orkanowaniu, nawożeniu i wapnowaniu. Ponadto wskazał, że wynika z niego, że strona wiosną 2016 r. dokonała nawożenia łąki, a następnie skoszenia i zbelowania siana, (strona wskazała przy tym na jego nieuprawniony zabór przez osoby trzecie). Druga strona - czyli R. P., złożyła pisemnie wyjaśnienia w dniu 23 stycznia 2017 r. odnośnie użytkowania działek i zgodzie na jej użytkowanie potwierdzone umową dzierżawy z dnia 07 lipca 2016 r. zwartą z właścicielem – G. G. na okres 2 lat. Fakt ten potwierdzają:

a) zeznania D. P. złożone w Komendzie Policji w W. w dniu [...] r., że "(..) Od kwietnia 2016 r. ja dzierżawiłem od G. G. działki rolne nr [...] i [...] z obrębu B. Od kwietnia 2016 r. ja wykonywałem tam następujące prace: orka, siew traw wieloletnich i nawożenie. W momentach kiedy ja tam byłem i wykonywałem prace, to nigdy nikogo na tych działkach które dzierżawiłem nie było, nikt nie wykonywał tam żadnej pracy. Nie widziałem, również tam żadnych zmian, aby ktoś ingerował w moją pracę";

b) zeznania G. G. z dnia [...] r., złożone w Komendzie Policji w W., w kwietniu 2016 r. wydzierżawił D. P. sporne działki na okres 2 lat w zamian za zapewnienie paszy dla jego krów na cały okres dzierżawy. Oznajmił również, iż w tym czasie skarżący nie wykonywał żadnych prac na tych działkach. Zeznał on bowiem, że (odnośnie łąki) skarżący "nie pytał mnie wcześniej o nią i nie chciał jej dzierżawić". Oświadczył, iż to D. P. na wydzierżawionych działkach wykonywał zabiegi agrotechniczne, takie jak: oranie, bronowanie nawożenie i siew. Przy czym z zeznań G. G. - jak zaznaczył organ odwoławczy - wynika, iż skarżący chciał wydzierżawić sporne działki [...] i [...] od niego dopiero w momencie, gdy dowiedział się, że grunty te dzierżawi innej osobie (R. P, którą w tej sprawie od początku reprezentował D. P.);

c) oświadczenia G.G. z dnia 11 maja 2017 r., że na dzień 31 maja 2016 r. w posiadaniu spornych działek był D. P.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. zasadnie odmówił skarżącemu płatności na rok 2016 w odniesieniu do działek ewidencyjnych [...] i [...] (działka rolna R). Jego zdaniem nie budzi wątpliwości, iż w roku 2015 strona miała prawo do użytkowania tych działek, jednakże w roku 2016 strona nie miała zgody na swobodne użytkowanie spornych gruntów. Tym samym strona nie mogła otrzymać dopłat za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością, nie posiadała. Powyższe stwierdzenia potwierdzają zeznania Stron postępowania jak również właściciela w/w gruntów.

W odniesieniu do kwestii dotyczących kwalifikowalności powierzchni dla działek rolnych: M (dz. ewid. [...]), L (dz. ewid. [...] i [...]) i Ł (dz. ewid. 2255/602, [...] i [...]) zawartych przez skarżącego w piśmie odwoławczym z dnia 06 czerwca 2017 r. (data wpływu do Śl. OR ARiMR w Częstochowie, wyjaśnił, iż dane zadeklarowane we wniosku przez rolnika podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie, tj. ARiMR. Zgodnie z art. 70 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) - "System identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki".

Oznacza to, iż nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Dostępne w momencie wizualizacji w ZSZiK dane graficzne, w tym ortofotomapy, ARiMR winna bezwzględnie wykorzystywać w procesie obsługi i postępowania wyjaśniającego, po kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu, jeśli w danym przypadku miała miejsce. Ustalenie powierzchni PEG w ramach działek referencyjnych, odbywa się w oparciu o dane wektorowe GO (granice odniesienia) i PZ (pole zagospodarowania) zaktualizowane i zweryfikowane na podstawie aktualnej cyfrowej ortofotomapy, przeprowadzonych w terenie pomiarów powierzchni PEG oraz kontroli terenowych zakończonych raportem z kontroli terenowej PEG, w wyniku których następuje tzw. certyfikacja powierzchni kwalifikowanej. Powierzchnia PEG powstaje poprzez odjęcie od pola odniesienia pól zagospodarowania nieuprawnionych do przyznania płatności: siedlisk, terenów komunikacyjnych, lasów, terenów zurbanizowanych, wód, terenów zadrzewionych i zakrzaczonych oraz innych terenów, na których nie jest prowadzona działalność rolnicza.

Mając to na uwadze w przypadku działki rolnej M z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni - 0,68 ha wykluczono 0,20ha (powierzchnia stwierdzona 0,48ha). Odnośnie działki rolnej L z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni - 1,19ha wykluczono 0,09 ha (powierzchnia stwierdzona 1,10 ha). Natomiast w przypadku działki rolnej Ł z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni - 1,18 ha wykluczono 0,24 ha (powierzchnia stwierdzona 0,94 ha). Zmiana do wniosku złożona przez skarżącego w dniu 21 lipca 2016 r. (data stempla pocztowego), nie została uwzględniona podczas weryfikacji powierzchni kwalifikującej się do płatności, albowiem stosownie do treści art. 13 ust. 3 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, z późn. zm.) oraz art. 15 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, z późn. zm.), albowiem została złożona po wyznaczonym terminie, t.j. dokonana po dniu 11 lipca 2016 r. (ostateczny termin na złożenie zmian do wniosku).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca zakwestionowała ustalenia organu I instancji zaaprobowane przez organ odwoławczy w zakresie ustalenia powierzchni działek rolnych oznaczonych literami: M, L, Ł oraz prawo przyznania płatności do spornych działek [...] i [...] (działka rolna R), wskazując, że nie zgadza się, iż odmową przyznania płatności z działki nr [...] o pow. 4,93 ha i z działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymując stanowisko wyrażone w objętej skargą decyzji oraz powtarzając w pełni zawartą w niej argumentację wskazał, że nie zawiera ona wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzekanie - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Rozpoczynając rozważania w przedmiotowej sprawie przede wszystkim wskazać należy, że w sprawie zasadniczy spór koncentruje się wokół ustalenia czy prawidłowo ukształtowano w niej prawo strony do płatności na rok 2016 dla działek ewidencyjnych [...] o powierzchni 4,93ha i [...] o powierzchni 2,06 obręb B. (dz. rolna R - 6,99ha), zlokalizowanych obok siebie i stanowiących łąkę. Poza sporem jest, że właścicielem, spornych działek nie jest strona, albowiem jest nim G.G..

W przedmiotowej sprawie w toku postępowania organy, ale też strona nie kwestionowały tego, że na spornych działkach prowadzona była działalność rolnicza podlegająca wsparciu unijnemu. Wątpliwości jakie wynikły w niej były następstwem zadeklarowania tych działek do obszaru objętego płatnością przez dwa odrębne podmioty: stronę skarżącą i R. P. Tym samym organy oceniały, w świetle obowiązujących przepisów, któremu z tych podmiotów przysługuje wnioskowana pomoc.

W świetle zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania stronie wnioskowanej pomocy, uznał między innymi, że strona nie była "użytkownikiem", ani "posiadaczem" spornych działek. Według organu odwoławczego takim użytkownikiem była inna osoba, a mianowicie R. P., która również swoim wnioskiem objęła te działki. Ustalenia te organy I i II instancji oparły nade wszystko mając na względzie zebrane dowody ze źródeł rzeczowych, jak i osobowych, albowiem zarówno o pomiary powierzchni ewidencyjno- gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, jak i wyniki kontroli administracyjnej w systemie informatycznym ZSZiK z wykorzystaniem danych LPiS i obrazu ortofotomapy, a także zeznania właściciela działki i podmiotu wskazanego przez niego jako prawnego jego posiadacza. Zasadnie zatem organy odwołały się do definicji "posiadania" zawartej w art. 336 kc kreując prawo strony do objętego wnioskiem wsparcia finansowego. W tym miejscu wskazania wymaga, co jakby umyka stronie skarżącej, że posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto rzeczą faktycznie włada "jak" właściciel. Natomiast posiadaczem zależnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada "jak" użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Przepis ten nie uzależnia przypadku władania rzeczą tylko do władania zgodnego z prawem. Zatem o przesłance posiadania nie decyduje forma zawarcia umowy dzierżawy (ustnie czy pisemnie), a jej treść czy skutek stanowiący o realnym, faktycznym władaniu przedmiotem posiadania, czyli gruntem - w tej sprawie. Toteż te ustalenia stały się podstawą procedowania organu, a wynikało (czy też wynika z nich), że strona nie była żadnym z wyróżnionych prawnie posiadaczy spornych działek w objętym we wniosku okresie.

Poza tym podkreśla się, że czynnikami współkonstytuującymi posiadanie jest, obok elementu fizycznego władania rzeczą (corpus), czynnik psychiczny wiążący się z zamiarem władania dla siebie rzeczą w oznaczonym zakresie (animus). Element zamiaru jest podstawą odróżnienia pomiędzy posiadaniem samoistnym i zależnym, gdyż pozwala wyodrębnić zakres władania rzeczą ("jak właściciel" lub "jak mający prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą"). Ustalenie w danej sprawie istnienia i treści zamiaru władania rzeczą dla siebie, z wszystkimi odcieniami woli, może nastąpić jedynie według zewnętrznych, zamanifestowanych przejawów posiadania. Ścisłe dowody wewnętrznej woli posiadania są trudne do uzyskania. Dopiero oznaki zachowania posiadacza będą świadczyły o tym. Przy tym należy jeszcze uwzględnić dalsze fakty, jak wyraźne oświadczenie osoby zainteresowanej, co do jej zamiaru, okoliczności nabycia posiadania rzeczy, jak i też wystąpienia i wypowiedzi wobec organów oraz otoczenia. W rozwiązaniu problemów wiążących się z taką kwalifikacją, według ustawodawcy, ma pomóc domniemanie prawne wynikające z art. 339 kc. W przedmiotowej sprawie, czego nie można nie dostrzec wola taka, czyli wydzierżawienia spornych działek [...] i [...] została przez stronę wyrażona - jak uznał organ na podstawie zeznań właściciela działek nie obalonych dowodem przeciwnym - w momencie powzięcia wiedzy, że grunty te są oddane w dzierżawę R.P.która - co wymaga podkreślenia - nie tylko użytkowała ale nade wszystko deklarując je chociażby do płatności uzewnętrzniła zamiar i wolę ich posiadania udowadniając przy tym i wskazując możliwość korzystania z nich.

W tym miejscu jawi się uwaga, że gruncie art. 339 kc i ustalenia przesłanek ziszczających "posiadanie"- tak zdaje się istotnych dla określenia podmiotu przedmiotowego wsparcia - w orzecznictwie przyjmuje się, że "dla istnienia posiadania nie jest konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możliwość takiego korzystania" (wyrok SN z dnia 3 czerwca 1966 r., sygn. akt III CR 108/66; OSPiKA 1967/10/234) i że "posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Efektywne więc w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania" (zob. wyrok SN z dnia 15 czerwca 1972 r., sygn. akt III CRN 121/72). Stanowiska te, pomimo upływu lat pozostają na aktualności i są w pęłni aprobowane w doktrynie (zob. E. Gniewek Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze, 2001, komentarz do art. 336 k.c.). Tym samym zasadnie w sprawie uznano, że zarówno możliwość jak i realne prawo do posiadania spornych działek strona skarżąca nie posiadała deklarując obszary z nich wynikające do uzyskania wsparcia. Wsparcie takie ziściło się u podmiotu, któremu właściciel wyraził zgodę na posiadanie tych działek, z tym momentem bowiem wystąpiła u niego "możliwość", a nie nawet "rzeczywiste" korzystanie z gruntu w określonym charakterze.

Ponadto wskazać należy, że w postępowaniach z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, jednostki organizacyjne - Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadzające to postępowanie nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawanie wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek: ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (wyrok NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10). Tym bardziej organy nie mają obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności jakich strona w postępowaniu nie podnosi. Na marginesie już tylko podkreślenia przy tym wymaga, że powierzchnia referencyjna działek ewidencyjnych zadeklarowanych do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. W celu potwierdzenia właściwej identyfikacji działki rolnej w przestrzeni i dokładniejszego określenia i sprawdzenia powierzchni uprawnionej do dopłat z deklaracją rolnika, z wyłączeniem również gruntów niespełniających warunków dobrej kultury rolnej obowiązkowe jest wykorzystanie materiałów kartograficznych, czyli map oraz ortofotomap w Systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS). Weryfikacja tych powierzchni w bazie LPIS odnosi się do sprawdzenia, czy powierzchnia działki rolnej na danej działce ewidencyjnej nie przekracza powierzchni uprawnionej do płatności na tej działce ewidencyjnej w bazie LPIS. Oznacza to, że zgodnie z art. 28 ust. 1 lit.c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, nie można zakwalifikować do płatności powierzchni przekraczających maksymalny obszar kwalifikowany (powierzchnia PEG) na danej działce ewidencyjnej, o które to obszary zostały właśnie pomniejszone powierzchnie działek rolnych. Organy I i II instancji w sposób szczegółowy wskazały stwierdzone powierzchnie poszczególnych działek oraz przedstawiły przyczyny zmniejszenia z wyjaśnieniem zmniejszeń proporcjonalnych, przedstawiając zostały wyliczenia odnośnie płatności. W ocenie Sądu organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy pozwalający poczynić ustalenia nie dające się podważyć co do ich prawidłowości, a skarżący nie przedstawił dowodów pozwalających je zakwestionować. Podkreślenia także wymaga, że skoro obszar zadeklarowany przez skarżącego do płatności na rok 2016, został zadeklarowany również we wniosku przez innego rolnika, to organ miał nie tylko uzasadnione wątpliwości co do podmiotu uprawnionego do otrzymania tych płatności, ale także obowiązek dokonania tych ustaleń w celu prawidłowego wydatkowania środków publicznych. Toteż zasadnie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, przesłuchał strony i świadków, a analiza przeprowadzonych dowodów doprowadziła go do zasadnego wniosku, iż skarżący w 2016 r. nie spełniał warunków określonych w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1307/2013, to znaczy nie był w dniu 31 maja 2016 r. (czyli roku w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności) w posiadaniu spornych działek rolnych. Stosownie bowiem do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Nie można także nie zauważyć, że na żadnym etapie, ani też żadne z inicjowanych przez stronę skarżącą postępowań (w tym karnych) nie dały organom tak I i II instancji dowodów pozwalających na odmiennego od ustalonego dowodzenie.

Ostatecznie stwierdzić należy, że przeprowadzone przez organy postępowanie doprowadziło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podniesione w skardze zarzuty okazały się całkowicie nieuzasadnione. Uzasadnienie decyzji spełnia kryteria określone w art. 107 § 3 Kpa, czyli zawiera wskazanie faktów uznanych za udowodnione, dowodów, na których się organ oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę.

Na zakończenie, na marginesie, Sąd wskazuje, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził w wyroku z dnia 16 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 746/17, zapadłym po rozpoznaniu sprawy ze skargi strony, na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania S. P., od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2016, mocą której utrzymano w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Postępowanie niniejsze i przytoczone w powyższym wyroku zbieżne są w zakresie ustaleń faktycznych i prawnych.