Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 32/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Katarzyna Matczak Przewodniczący Asesor WSA po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 maja 2005 r., w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych na rzecz skarżącej M. C. kwotę 100 (sto) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]"maja 2004r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 4 ust. l pkt l lit. b, c oraz art. 22 ust. l ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił M. C. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozach hitlerowskich w P., W. i L. w okresie od sierpnia 1944r. do maja 1945r. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że wnioskowane przez stronę obozy nie zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154), jak również nie były obozem karnym lub wychowawczym, o których mowa w § 5 pkt 2 i 3 powołanego rozporządzenia. Wobec powyższego przedstawione przez stronę represje nie były represjami w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...), a w szczególności represją w rozumieniu art. 4 ust. l pkt l lit. b lub c ustawy.

Od decyzji tej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nazwany "odwołaniem" wniosła M. C. wskazując, iż nie rozumie przyczyn wydania odmownej decyzji, skoro przebywała w obozie W., który to obóz figuruje w wykazie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r.

Decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]"listopada 2004r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § l pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2000r. Dz. U. Nr 98, póz. 1071 ze zm., dalej: kpa) oraz art. 22 ust. l w zw. z art. 4 ust. l pkt l lit. b i c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. z 2002r. Dz. U. Nr 42, póz. 371, ze zm., dalej: o kombatantach) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, póz. 1154, dalej: w sprawie miejsc odosobnienia), po rozpatrzeniu wniosku M. C. o ponowne rozpatrzenie jej sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]"maja 2004r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu wskazano, iż l czerwca 2004r. strona wystąpiła do organu o ponowne rozpatrzenie jej sprawy dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich, jednakże wniosek ten nie zawierał żadnych nowych faktów, nieznanych wcześniej organowi. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ nie negując faktu przebywania M. C. w obozach w P. oraz na terenie Niemiec w miejscowości W. oraz L. wyjaśnił, że rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie miejsc odosobnienia nie wymienia nazw obozów w których przebywała skarżąca. Pobyt w podanych obozach nie został więc uznany przez ustawodawcę jako represja w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach. Dodatkowo podano, że wnioskodawczyni decyzją Kierownika Urzędu z dnia 15 grudnia 1997r. otrzymała uprawnienie do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, póz. 395, ze zm).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyła M. C. wnosząc o jej uchylenie. Argumentowała w skardze, że obóz w którym przebywała w Niemczech - W. jest zamieszczony w wykazie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r., strona 7763, póz. 131, natomiast organ bezzasadnie odmawia jej przyznania uprawnień kombatanckich. Zarzuciła, iż Kierownik Urzędu kwestionuje fakt, iż została uwięziona w obozie, w którym doznała represji ze strony okupanta niemieckiego.

W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko, wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm).

Dodatkowo wyjaśnił, że wprawdzie obóz w W. został wymieniony w § 2 pkt 3 pkt 113 ( winno być 131 ) powołanego wyżej rozporządzenia jako jeden z podobozów obozu koncentracyjnego w B., jednakże w ocenie organu brak jest w sprawie wystarczających dowodów pozwalających na stwierdzenie, że skarżąca przebywała właśnie w takim podobozie obozu koncentracyjnego. Przekonanie to potwierdziła sama skarżąca podając, że pobyt w W. był krótki, gdyż została następnie przeniesiona do miejscowości L. Nazwa miejscowości L. nie została natomiast umieszczona w powołanym rozporządzeniu, jak również o takiej miejscowości nie informują inne dostępne dane źródłowe aby istniał w niej obóz koncentracyjny lub inne miejsce odosobnienia. Poza tym powołano wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002r. sygn. akt III RN 48/02, OSNP 2003/14/327, w którym wypowiedziano pogląd, że z samego faktu przebywania w miejscowości, w której znajdował się obóz koncentracyjny nie wynika domniemanie, że osoba ubiegająca się o uprawnienia kombatanckie podlegała represjom określonym w ustawie o kombatantach (...).

W piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2005r. M. C. wyraziła zgodę na rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone akty administracyjne m.in. decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm). Wzruszenie decyzji może nastąpić w razie, gdy kontrola wykaże, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Tego rodzaju naruszenie przepisów prawa ma miejsce w niniejszej sprawie.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, póz. 1071, ze zm) i obowiązującej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 tej ustawy organ odwoławczy, w niniejszej sprawie stosownie do art. 127 § 3 Kpa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jest organem rozpoznawczym obowiązanym do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej własną decyzją z dnia "[...]"maja 2004r. wydaną przez ten organ jako organ I instancji. Z tego też powodu rozpoznając sprawę ponownie, na skutek złożonego wniosku strony skarżącej, organ nie mógł ograniczyć się tylko do kontroli własnej decyzji - jako organu I instancji - lecz obowiązany był ponownie rozstrzygnąć sprawę - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996r. sygn. akt SA/Wr 1996/95, OSNA 1997, Nr l, póz. 35. Mając powyższe na uwadze Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając w sprawie zaskarżoną decyzję winien na nowo rozpoznać sprawę merytorycznie, uwzględniając również argumenty i zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W niniejszej sprawie organ wbrew jednoznacznemu zarzutowi wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż obóz w W. znajduje się w wykazie obozów określonych w rozporządzenia. Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których pobyt uprawnia do uzyskania uprawnień kombatanckich nie ustosunkował się do tego argumentu uznając błędnie, że żaden z obozów wymienionych przez skarżącą nie uprawnia jej do przyznania uprawnień kombatanckich, gdyż nie zostały one wymieniony w powołanym rozporządzeniu. Stwierdzenie powyższe pozostaje w oczywistej sprzeczności z zapisem § 2 ust. 3 pkt 131 cytowanego wyżej rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji organ nie wykazał nadto w jakikolwiek sposób, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i art. 77 Kpa, z uwagi na jakie okoliczności wbrew takiemu zapisowi rozporządzenia nie uznał pobytu skarżącej w obozie w W., wskazanym jako podobóz obozu koncentracyjnego B., za uprawniający ją do uzyskania uprawnień kombatanckich.

Próba późniejszego uzasadnienia stanowiska organu w tej sprawie, na etapie odpowiedzi na skargę, nie może konwalidować oczywistych wad przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie zwłaszcza, że twierdzenia zawarte w piśmie procesowym organu z dnia 5 stycznia 2005r. są gołosłowne, gdyż nie zostały potwierdzone postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym w tym zakresie.

Poza tym skoro przedstawione przez skarżąca dokumenty w ocenie organu orzekającego w sprawie nie potwierdzały w sposób nie budzący wątpliwości jej pobytu we wskazanych obozach, jak również charakteru tych obozów należało w tym kierunku przeprowadzić postępowanie dowodowe. Nie mające żadnego uzasadnienia w zebranym materiale dowodowych są natomiast sugestie organu, iż pobyt w obozie w W. nie może być uznany za pobyt w obozie stanowiącym podobóz obozu koncentracyjnego, tylko z tego powodu, że: 1) był to pobyt krótki, 2) że przeniesienie z niego nastąpiło do innego obozu, który nie został już w rozporządzeniu wymieniony, jako obóz koncentracyjny czy też podobóz takiego obozu.

Skoro organ orzekający w zaskarżonej decyzji nie kwestionuje pobytu skarżącej w podanych przez nią obozach w P., W. i L., zaś pobyt w obozie W. stosownie do § 2 ust. 3 pkt 131 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie miejsc odosobnienia zaliczono do obozu, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, to odmawiając przyznania uprawnień kombatanckich należało wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości z jakiego powodu skarżącej odmawia się przyznania uprawnień kombatanckich ze wskazanego wyżej tytułu. Powody te nie mogą być jednak gołosłownymi twierdzeniami organu, nie znajdującymi potwierdzenia w zgromadzonych w sprawie dowodach.

Nadto organowi orzekającemu wskazać należy na rozbieżność pomiędzy podstawą prawną podjętego rozstrzygnięcia, a wskazanym rozstrzygnięciem w sprawie. Stosownie do art. 138 § l pkt 2 Kpa [taką podstawę powołano w zaskarżonej decyzji] organ uchyla zaskarżona decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie wbrew powołanej podstawie prawnej organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]"maja 2004r., a zatem rozstrzygnął w oparciu o art. 138 § l pkt l Kpa.

Z uwagi na wskazane wyżej uchybienia w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym w sprawie, z naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego znajduje oparcie w przepisie art. 200 ww. ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 tej ustawy.