Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 554/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art 58
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi L. G. [...] z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] stwierdził, iż N. S. z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej z L. G. [...] z siedzibą w [...], podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 27 czerwca 2008r. do 30 czerwca 2008r., od 04 lipca 2008r. do 26 lipca 2008r., od 01 sierpnia 2008r. do 30 sierpnia 2008r., od 05 września 2008r. do 27 września 2008r., od 10 października 2008r. do 31 października 2008r. Jednocześnie Zakład określił podstawę wymiaru składek na wskazane w powyższej decyzji ubezpieczenia. Powyższa decyzja została zaskarżona przez płatnika do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Pismem z dnia 09 sierpnia 2010r. L. G. [...] z siedzibą w [...] złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2010r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z przepisami art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 nr 205, poz. 1585 z późn. zm., dalej jako "u.s.u.s") decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 156). W przedmiotowej sprawie zostało wniesione odwołanie do sądu. zatem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 156) w zakresie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się. Zasadne było więc wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art 157 § 3 k.p.a.

Pismem z dnia 15 października 2010 r. L. G. [...] wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2010 r.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...], znak: [...] działając na podstawie art. 83a u.s.u.s oraz w oparciu o art. 127 § 3, art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 2010r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji numer [...] z dnia [...] lipca 2010r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, iż przepis art. 83a ust 2 u.s.u.s pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i to pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało uprzednio wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego (tak Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 16 września 2009 r. I UK 109/2009, LexPolonica nr 2339897).

W niniejszej sprawie od ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] strona złożyła odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, co wyłącza weryfikację tej decyzji w postępowaniu administracyjnym. Wykładnia rozszerzająca art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest w tym przypadku niezasadna.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, należy stwierdzić, iż decyzja numer [...] z dnia [...] września 2010r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji numer [...] z dnia [...] lipca 2010r. wydana została przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Bezzasadny jest również podnoszony przez wnioskodawcę zarzut, że decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jak i decyzja wobec której skierowano wniosek o stwierdzenie nieważności zostały podpisane przez tą samą osobę, tj Naczelnika Wydziału Ubezpieczeń i Składek. Decyzja z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] została podpisana przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Ubezpieczeń i Składek K. W., natomiast decyzja numer [...] z dnia [...] września 2010r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, została podpisana przez Naczelnika Wydziału Ubezpieczeń i Składek B. M., i to w oparciu o udzielone im pełnomocnictwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] L. G. [...] zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu przepisu arr. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 16, art. 180 art. 269 k.p.a. poprzez przyjęcie, ze prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie przepisu art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i tylko w odniesieniu do decyzji ostatecznej w rozumieniu przepisu art. 16 k.p.a., względem której, nie zostało złożone odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Pełnomocik skarżącej spółki wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonych decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń,

2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracyjnej publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a

oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.

Z treści art. 180 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach.

Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), która w art. 83 ust. 2 przewiduje zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Reguła ta znajduje zastosowanie również w odniesieniu do decyzji wydawanych (jak w niniejszej sprawie) na podstawie art. 83a ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011 r. (sygn. I UZP 3/10 Lex nr 738185). W uchwale tej SN przyjął, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Warto też podkreślić, że uchwale tej Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej.

W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 16 września 2009r. sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987, postanowienia NSA: z dnia 9 września 2010r. sygn. I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010r. sygn. akt VII SA/Wa 1645/10). Wskazać należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 w/w ustawy, zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

Skoro zaś w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. nie zostały wymienione decyzje wydawane w oparciu o art. 83a ust. 2 ustawy, podlegają one, na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy, kontroli sądu powszechnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał umożliwić dokonywanie weryfikacji takich decyzji przez sąd administracyjny, wówczas uczyniłby to wprost, tak jak w art. 83 ust. 4 ustawy.

Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że w art. 83a ustawy jako tryb właściwy do uchylenia, zmiany lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy, stwierdzić zatem trzeba, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących m.in. podlegania ubezpieczeniu społecznemu i wymiaru składek, w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.