Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 544/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 5,
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 163.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. P., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 lipca 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Rejonu Opiekuńczego II Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, z dnia 6 maja 2016 r., nr [...], w sprawie zmiany decyzji własnej tegoż organu - w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego i przyznania zasiłku stałego w wysokości 481,00 zł miesięcznie.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia 18 września 2006 r., nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu przyznał A. P. zasiłek stały w wysokości 418,00 zł miesięcznie od dnia 1 sierpnia 2006 r. bezterminowo oraz pomoc w postaci składki na ubezpieczenie zdrowotne określonej w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych.

Decyzją z dnia 9 października 2015 r., nr [...], Kierownik Rejonu Opiekuńczego II Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, zmienił decyzję własną z dnia 18 września 2006 r. w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że ustalił zasiłek stały w wysokości 604,00 zł miesięcznie.

Następnie, zawiadomieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. organ pierwszej instancji poinformował A. P. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie pobieranego zasiłku stałego, z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej strony. Jednocześnie organ wskazał, że wszczęcie postępowania nastąpiło w związku z pobieraniem przez skarżącego od 1 marca 2016 r. zasiłku pielęgnacyjnego, a zmiana dochodu ma wpływ na wysokość pobieranego przez stronę zasiłku stałego. Dodatkowo, działając na podstawie art. 10 K.p.a., organ poinformował stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie.

W toku prowadzonego postępowania, organ przeprowadził w dniu 27 kwietnia 2016 r. aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego. W trakcie tego wywiadu ustalono, że A. P. jest osobą samotnie gospodarującą, częściowo niezdolną do pracy, w wieku poprodukcyjnym i nie posiada uprawnień emerytalnych ani rentowych. Ponadto, od dnia 1 marca 2016 r. pobiera zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia 6 maja 2016 r., nr [...], Kierownik Rejonu Opiekuńczego II Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, zmienił decyzję własną z dnia 18 września 2006 r., nr [...], w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego i orzekł o przyznaniu A. P. zasiłku stałego w wysokości 481,00 zł miesięcznie. Jednocześnie orzekł o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust.2 pkt 1, ust. 3 i ust. 6, art. 106 ust. 5 oraz art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930), § 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058 – zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 14 lipca 2015 r.), oraz art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej K.p.a. W uzasadnieniu decyzji przywołał regulację art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego, iż Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Nawiązując do zebranych materiałów dowodowych organ podniósł, iż dochód wnioskodawcy z miesiąca marca wyniósł 153,00 zł, natomiast kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 634,00 zł. Jednocześnie wskazał, że decyzją z dnia 18 września 2006 r. przyznano stronie zasiłek stały od dnia 1 marca 2016 r. bezterminowo wraz z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 604,00 zł. Wyjaśnił nadto, iż wysokość zasiłku stałego w przypadku osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, oblicza się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota minimalna nie może być niższa niż 30,00 zł (art. 37 ust. 3 ustawy), ani też wyższa niż 604,00zł (§ 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia z dnia 14 lipca 2015 r.). Z powyższych względów, przy dochodzie wynoszącym 153,00 zł miesięcznie, strona kwalifikuje się do zasiłku stałego w wysokości 481,00 zł miesięcznie. W odwołaniu od ww. decyzji A. P. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania zasiłku stałego w dotychczasowej wysokości, a także o dopuszczenie załączonych do odwołania dowodów na okoliczność ponoszonych przez stronę kosztów leczenia. W ocenie odwołującego, organ naruszył przepisy Konstytucji, albowiem zasiłek pielęgnacyjny przeznaczony jest wyłącznie na "podratowanie zdrowia", a dotychczas przyznane zasiłki celowe na zakup leków i zabiegi rehabilitacyjne nie pokrywały jego kosztów leczenia. Podniósł również, że sam musiał ponosić dodatkowe opłaty, w tym na leczenie w sanatorium wydał 284 zł. Dodał, że obecnie uczęszcza na rehabilitację i przyjmuje leki.

W wyniku rozpoznania odwołania, opisaną na wstępie decyzją z dnia 25 listopada 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji, w pierwszej kolejności Kolegium podniosło, że podstawę prawną zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo stanowi przepis art. 163 K.p.a., zgodnie z którym "Organ administracji publicznej dokonuje zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, o ile przewidują to przepisy szczególne." Za przepis szczególny, o jakim mowa w art. 163 K.p.a., w przedmiotowej sprawie Kolegium uznało przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium akcentowało, że zasady przyznawania zasiłku stałego zostały określone w art. 37 ust. 1 ustawy. Podało też, że stosownie do rozporządzenia z dnia 14 lipca 2015 r., kwota kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej uprawniająca do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynosi 634,00 zł. Nadmieniło, że pojęcie dochodu zdefiniowane zostało w art. 8 ust. 3 cytowanej ustawy, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny lub motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczeń w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; oraz 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195) oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2015 r. poz. 332, z późn. zm.). Kolegium argumentowało, że w sprawie okolicznością stanowiącą podstawę zmiany decyzji przyznającej A. P. zasiłek stały oraz pomoc w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne przez okres pobierania zasiłku stałego stanowił fakt, iż zmianie uległa sytuacja dochodowa strony. Od 1 marca 2016 r. A. P. został przyznany zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Z aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonej w dniu 27 kwietnia 2016 r., wynika nadto, że jest on osobą samotnie gospodarującą, częściowo niezdolną do pracy. W ocenie Kolegium, kwota dochodu uzyskanego przekraczała 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (10% z kwoty 634,00 zł to 63,40 zł, a dochód wzrósł o kwotę 153,00 zł), co miało wpływ na wysokość przyznanego zasiłku stałego. Kwestia ta przesądziła o zasadności ustalenia zasiłku stałego w wysokości 481,00 zł (634,00 zł - 153,00 zł = 481,00 zł). Jednocześnie organ odwoławczy jako bezzasadne uznał nadanie zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W tym zakresie wyjaśnił, że zgodnie z art. 108 § 1 K.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że organ w ramach tzw. uznania administracyjnego, ale nie dowolnie, w zależności od okoliczności sprawy, rozstrzyga w kwestii natychmiastowego wdrożenia decyzji w życie. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie niezbędne wówczas, gdy nie można się obejść w danym czasie i istniejącej sytuacji bez natychmiastowego wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji nie wykazał, iż zaistniała potrzeba nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny, albowiem argument zawarty w uzasadnieniu decyzji, iż zaistniała konieczność dokonywania wypłaty zasiłku stałego jest niewystarczający i nie wskazuje na ważny interes społeczny. Dodatkowo Kolegium podniosło, że decyzja wydana na podstawie przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją konstytutywną, a zatem może orzekać o utracie prawa do świadczeń lub zmianie ich wysokości dopiero na przyszłość, tj. z dniem jej doręczenia. Tymczasem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru załączonego do zaskarżonej decyzji wynika, że jej doręczenie nastąpiło w dniu 20 maja 2016 r., zatem z tym dniem zasiłek stały przysługuje odwołującemu w zmienionej wysokości. W dalszej kolejności, odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium stwierdziło, że osoba znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, może ubiegać się o przyznanie innych świadczeń z pomocy społecznej, np. zasiłku celowego. Podkreśliło także, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują przy ustalaniu dochodu możliwości odliczenia zasiłku pielęgnacyjnego od dochodu. Stąd też, przy ustalaniu dochodu A. P. należało uwzględnić kwotę przyznanego mu od dnia 1 marca 2016 r. zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153,00 zł miesięcznie.

W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, A. P. ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie pełnego zasiłku socjalnego z wyrównaniem, a także o obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa. Dodatkowo podniósł, iż uległ wypadkowi, w wyniku którego złamał kostkę boczną stawu skokowego i zmuszony został pożyczyć pieniądze na zakup sprzętu ortopedycznego. Do skargi dołączył dokumentację medyczną oraz dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki na leczenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wraz z argumentacją, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z kolei, odnosząc się do zarzutu skargi, Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka zmiany sytuacji dochodowej strony, wymieniona w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co zadecydowało o wysokości przyznanego zasiłku stałego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Nie może natomiast rozpoznać sprawy, kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do przedmiotu kontroli przypomnieć na wstępie przyjdzie, że zaskarżoną decyzją zmieniono przyznany skarżącemu na mocy decyzji z dnia 18 września 2006 r., nr [...], zasiłek stały, w części dotyczącej kwoty przyznanego świadczenia. W niniejszej sprawie organ obniżył przyznany stronie zasiłek stały z kwoty 604,00 zł do kwoty 481,00 zł. Jako podstawę prawną swojego działania organ wskazał art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust.2 pkt 1, ust. 3 i ust. 6, art. 106 ust. 5 oraz art. 110 ust. 7 i ust. 8 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930), zwanej nadal ustawą o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058), zwanego nadal rozporządzeniem z dnia 14 lipca 2015 r. .

Zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych

z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514,00 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszając o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W myśl natomiast ust. 4 art. 8 ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220);

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;

7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575).

Według postanowień art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604,00 zł miesięcznie; w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

Jednocześnie podnieść przyjdzie, iż na zasadzie art. 163 K.p.a., organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 Kodeksu, o ile przewidują to przepisy szczególne. W rozpoznawanej sprawie takim przepisem szczególnym, jak trafnie wywodziły organy obu instancji, jest art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeśli wystąpiły przesłanki z art. 11, art. 12, art. 107 ust. 5 tej ustawy, przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zaakcentować również wypada, że postępowanie administracyjne w sprawie wzruszenia ostatecznej decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, jest postępowaniem nowym w stosunku do tego, w którym wydano decyzję podlegającą wzruszeniu, a decyzja wydana w tym trybie - jako konstytutywna - kształtować może na nowo sytuację prawną strony. Każda z przesłanek wymienionych w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi samodzielną, odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, a zakresy tych podstaw są rozłączne. Z powyższego przepisu wynika również, że każda zmiana sytuacji materialnej czy osobistej może powodować zmianę lub uchylenie decyzji, z tym że chodzi tu o zmiany, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie. W tej materii, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że stwierdzenie przez organ administracyjny wystąpienia przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, wiąże się z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem, co do zasady, na przyszłość (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10 - dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Dodać również trzeba, iż w myśl art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w pobieraniu świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota ta nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W niniejszej sprawie, w świetle przedstawionych wyżej rozważań prawnych stwierdzić należy, iż okolicznością bezsporną jest, że zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącego z uwagi na przyznanie mu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł od 1 marca 2016 r. W tym stanie rzeczy zgodzić się przyjdzie z organami, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, albowiem osiągnięty dodatkowo dochód, na który składa się zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł, przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (10% z kwoty 634,00 zł to 63,40 zł). W tym stanie rzeczy, powstała konieczność nowego określenia wysokości uprzednio przyznanego zasiłku stałego. Jak już wyżej wskazano, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy - wysokość zasiłku ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotą 634,00 zł a dochodem tej osoby, tj. kwotą 153,00 zł. Powyższe przesądza o trafności ustalenia przez organy zasiłku stałego w wysokości 481,00 zł. Z tego względu, w ocenie Sądu, należało uznać, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej interpretacji przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

W kontekście zarzutu skargi zauważyć również trzeba, że przytoczone wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej, nie pozwalają na niezaliczenie do dochodu osoby uprawnionej do przyznania świadczenia z pomocy społecznej zasiłku pielęgnacyjnego. Ustawodawca bowiem enumeratywnie wyliczył przychody, które na potrzeby ustalenia spełnienia kryterium dochodowego nie podlegają zaliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Katalog wyłączeń zwarty w art. 8 ust. 4 tej ustawy ma charakter zamknięty i co stanowisko takie wielokrotnie prezentowane było w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 16 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1901/11, LEX nr 1145078, oraz wyroki: WSA we Wrocławiu z 11 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 784/11, LEX nr 1093104, WSA w Opolu z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Op 95/14, LEX nr 1460230, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II SA/Op 367/14, LEX nr 1547118, z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Op 575/14, LEX nr 1654464). W ocenie Sądu, argumentacja przedstawiona w ww. wyrokach jest aktualna także w sytuacjach, gdy powstaje konieczność zmiany wysokości przyznanego już wcześniej świadczenia, wobec zmienionej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o pomoc. Należy zatem przyjąć, że wolą ustawodawcy jest, by przychód z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego uznać za dochód, od którego uzależnione jest zarówno istnienie prawa do zasiłku stałego, jak i rozmiar tego prawa.

W realiach niniejszej sprawy zmiana decyzji z dnia 9 października 2015 r., nr [...], przyznającej skarżącemu zasiłek stały była konieczna i zgodna z prawem, skoro od 1 marca 2016 r. skarżącemu przysługiwał także zasiłek pielęgnacyjny. Przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi bowiem szczególną regulację, obligującą organ administracji publicznej do dokonania zmiany lub uchylenia decyzji w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności w nim wymienionych, nawet bez zgody strony. Jak wskazano wyżej, przedstawiony katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji, wynikający z tego przepisu ma charakter zamknięty. W przypadku wystąpienia jednej ze wskazanych w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej okoliczności, do których należy również zmiana sytuacji dochodowej strony, organ pomocy społecznej jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. W związku z powyższym, obowiązkiem organów orzekających w tej sprawie było wydanie zaskarżonych decyzji, które - w ocenie Sądu - uznać należało za prawidłowe.

Reasumując stwierdzić przyjdzie, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało zgodnie prawem i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a jego trafne motywy zostały przedstawione w uzasadnieniu wydanych decyzji.

Ponadto, w nawiązaniu do stwierdzenia skarżącego, iż znajduje się on w trudnej sytuacji osobistej i zdrowotnej, odnotować można, iż poza zasiłkiem stałym ustawa o pomocy społecznej przewiduje również inne formy pomocy pieniężnej, takie jak chociażby zasiłek celowy bądź zasiłek celowy specjalny. Zaznaczyć przy tym należy, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach specjalny zasiłek celowy może być przyznany pomimo przekroczenia kryterium dochodowego.

Natomiast, w kwestii złożenia przez skarżącego wniosków dowodowych zauważyć przyjdzie, że w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, brak było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów, ponieważ nie były one konieczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.