Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1579/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi E. D., M. P., G. B., A. R. i M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz E. D., M. P., G. B., A. R. i M. Z. – solidarnie - kwotę 440,- (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1579/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia (...) kwietnia 2005 r. znak (...) orzekającej, że Browar w Z., stanowiący część Dóbr O., podpadał pod działanie przepisu art.2 ust 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr3poz. 13zezm.).

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy.

Na wniosek J. Z. reprezentowanego przez adw. I. S. zostało wszczęte postępowanie o ustalenie czy Browar w Z., stanowiący część Dóbr O. podlegał działaniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Decyzją z dnia (...) marca 2001 r. Wojewoda Lubelski stwierdził, iż Browar w Z. podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, w uzasadnieniu wskazując, że przepis § 6 powyższego dekretu nie wyłączał spod przejęcia zakładów przemysłu rolno-spożywczego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) maja 2001 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w celu uzupełnienie materiału dowodowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda Lubelski decyzją z dnia (...) września 2001 r., stwierdził, iż Browar zasadnie został przejęty na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej bowiem, jako jednostka organizacyjna funkcjonalnie powiązana z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jakim była O. mieści się w definicji nieruchomości ziemskiej zawartej w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 TK W3/89 oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) kwietnia 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu

IV SA/Wa 1579/07

Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpatrzenia sprawy w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, wyrokiem z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt IV SA 207/02 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia (...) września 2001 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż błędne jest stanowisko organów, że nieruchomość położona na terenie miasta Z., zabudowana browarem podlegała przejęciu na cele reformy rolnej jako powiązana z majątkiem ziemskim "przez osobę właściciela". Taka interpretacja dekretu i celów, jakie dekret ten miał spełniać nie znajduje oparcia ani w przepisach tego dekretu, ani w treści manifestu PKWN. Żaden z tych aktów nie przewidywał konfiskaty wszelkiego mienia należącego do właścicieli ziemskich, niezależnie od tego czy mienie to było nieruchomością ziemską czy miejską. Żaden też z aktów prawnych wydanych w tym okresie nie przewidywał nacjonalizacji ordynacji jako zbioru nieruchomości, bez względu na charakter tych nieruchomości. Przywołując treść art. 6 dekretu organ orzekający przeoczył, w opinii Sądu, że przepis ten dotyczy nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 "wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego". Dalej Sąd podniósł, iż nieruchomość zabudowana browarem, której dotyczy niniejsza sprawa nie znajdowała się na terenie nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2, lecz na terenie miasta Z. Już tylko ta okoliczność, zdaniem Sądu (bez potrzeby rozważania, czy browar jest przedsiębiorstwem rolnym), wykluczała możliwość uznania, że nieruchomość ta podlegała działaniu dekretu o reformie rolnej.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego (...) Wydział Cywilny z dnia 9 stycznia 2003 r. sygn.akt I Ns 2003/02 następcami prawnymi wnioskodawcy stali się: R. P., E. D., A.R., G. B. i M. Z.

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2005 r. Wojewoda Lubelski ponownie stanął na stanowisku, iż przedmiotowy Browar w Z. podpadał pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej bowiem, wbrew argumentacji wnioskodawców, w dniu wejścia w życie przepisów dekretu z dnia 6

IV SA/Wa 1579/07

września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. w dniu 13 września 1944 r. Z. nie był miastem. Prawa miejskie uzyskał na podstawie uchwały Nr (...) Rady Miejskiej z dnia 11 grudnia 1989 r. w sprawie utworzenia miasta Z. w województwie zamojskim i tym samym nieruchomość zabudowana browarem znajdowała się na terenie wiejskim.

W dniu 19 maja 2005 r. pełnomocnik następców prawnych, adw. A. R. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję organu wojewódzkiego i umorzył postępowanie przed organem I instancji ze względu na niewłaściwość organów administracji do wydawania decyzji w zakresie w jakim zostało wniesione żądanie przez następców prawnych byłego właściciela Dóbr O.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 5 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 640/06 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2006 r. w uzasadnieniu wskazując, iż umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie pozostaje w sprzeczności z oceną prawną wynikająca z wyroku sądu z dnia 24 czerwca 2004 r.

Rozpoznając ponownie odwołanie decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia (...) kwietnia 2005 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż będąca przedmiotem wniosku nieruchomość w Z., na której to znajduje się browar została zapisana w dziale pierwszym właściwego tomu w księdze wieczystej zbiorowej "Dobra O." jako nieruchomość mająca charakter przemysłu rolnego. Na mocy rozporządzenia Ministra Skarbu z dnia 23 sierpnia 1934 r. w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych (Dz.U.R.P. Nr 75, poz. 711) przeniesiona została do odrębnej księgi wieczystej "P. Nr hip. (...)". Zgodnie z zapisem w księdze wieczystej dokonanym w 1935 r. właścicielem omawianych dóbr był M. hrabia Z. a następnie po jego śmierci jego syn J. Z.

Browar w Z. został przejęty na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust.1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z tym przepisem, pod działanie dekretu podpadały

IV SA/Wa 1579/07

nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości spełniające warunki określone w tym przepisie przechodziły na własność Państwa w całości i bez odszkodowania na mocy samego prawa z dniem 13 września 1944 r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Z załączonej dokumentacji wynika, w opinii organu, iż ogólny obszar Dóbr O., znacznie przekraczał 100 ha. O. stanowiła bowiem zorganizowany gospodarczo i prawnie zbiór rozległych nieruchomości ziemskich które składały się nie tylko z gruntów ornych ale także z lasów, nieużytków, stawów, zabudowań, w tym zespołów pałacowo - parkowych, zakładów przemysłu rolnego. Wskazane dobra jak również Browar były własnością J. Z.

Dalej Minister podniósł, iż Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. (OTK z 1990 r., z. 1, poz. 26) stanął na stanowisku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenia na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej. Jednakże z dniem wejścia w życie Konstytucji RP z 1997 r. uchwały Trybunału Konstytucyjnego traciły moc powszechnie obowiązującą. O ile sama teza Trybunału o wyłączeniu spod działania dekretu tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed dniem 1 września 1939 r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ, jest z reguły akceptowana w doktrynie, o tyle wykładnia pojęcia "nieruchomość ziemska" zawarta w uzasadnieniu powyższej uchwały była wielokrotnie krytykowana. Przy określaniu zakresu zastosowania dekretu bardzo istotne znaczenie mają cele na jakie miały być przeznaczone przejmowane nieruchomości. Przytaczając treść art. 1 ust 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, organ podał, iż takie ujęcie tych celów oznacza, iż dekret przewidywał nacjonalizację działek nie tylko zabudowanych, ale i takich, na których znajdowały się naniesienia, które

IV SA/Wa 1579/07

mogły być wykorzystywane na potrzeby komunikacji czy melioracji. Nieruchomości zabudowane, zdaniem organu, ponad wszelką wątpliwość nie mają charakteru rolnego. Stanowi to dodatkowy argument za przyjęciem szerszego rozumienia pojęcia nieruchomości ziemskiej niż to zostało wskazane przez Trybunał Konstytucyjny.

Dalej organ podniósł, iż powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż nieruchomość ziemska podlegała przejęciu nawet wtedy, gdy w jej skład w ogóle nie wchodziły użytki rolne. Ówczesny ustawodawca nie przewidział takiej sytuacji, aby jakakolwiek część nieruchomości ziemskiej nie podlegała przejęciu tylko dlatego, że nie miała charakteru rolnego. Pojęcie nieruchomości ziemskiej, jakim operuje dekret, nie może być utożsamiane z pojęciem gruntów lub użytków rolnych.

W świetle powyższego organ uznał, iż przedmiotowy majątek był nieruchomością ziemską w rozumieniu przepisów dekretu i tworzył zorganizowaną całość gospodarczą, w skład której wchodził również Browar Z.

Minister odnosząc się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r. wyjaśnił nadto, iż w dniu wejścia w życie przepisów dekretu tj. 13 września 1944 r. Z. nie był jeszcze miastem. Prawa miejskie uzyskał na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1989 r. W związku z tym nie można uznać, iż nieruchomość zabudowana browarem w dniu jej przejęcia znajdowała się na terenie miejskim.

Skargę na powyższą decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E. D., M. P., G. B., A. R. i M. Z. wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.) poprzez niezastosowanie się przy rozpoznawaniu sprawy do treści tego przepisu (niezastosowanie się do wytycznych wyrażonych w wyrokach WSA z dnia 24 czerwca 2004 r. i 5 września 2006 r.), art. 2 ust. 1 lit. e oraz art. 6 w związku z art. 1 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez błędną wykładnię, art. 7 w związku z art. 77 kpa przez brak wszechstronnego i dokładnego rozpatrzenia

IV SA/Wa 1579/07

całego materiału dowodowego zebranego w sprawie w szczególności nieprzeanalizowanie okoliczności, że browar był samodzielnym przedsiębiorstwem od dnia 10 listopada 1922 r. wpisanym do Rejestru Handlowego Sądu Okręgowego w Z. w dziale (...) pod Nr (...) prowadzonym przez kupca jednoosobowego M. Z. - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dalej wskazano, iż skoro przedsiębiorstwo Browar w Z. funkcjonowało od 1922 r. to wydzielone grunty zajęte i wykorzystywane na działalność produkcyjną browaru nie mogły w 1944 r. wchodzić w zakres pojęcia "nieruchomości ziemskich" w rozumieniu dekretu i to bez względu na to czy były położone w mieście czy na terenach wiejskich. Skoro na tym terenie prowadzona była działalność przemysłowa to nie mógł być on przejęty na rzecz Państwa w celu zarezerwowania gruntu dla przemysłu rolnego.

W dacie wejścia w życie dekretu obowiązywały na terenie Polski różne systemy prawa cywilnego, wprowadzone w życie przez dawne państwa zaborcze. Ten stan powodował, że nie istniała jednolita, obowiązująca w całym kraju normatywna definicja nieruchomości. Wobec tego pojęcie to w rozumieniu przepisów dekretu nie może być obecnie oceniane na podstawie normatywnych kryteriów określonych w kodeksie cywilnym z 1964 r.

Nadto w skardze zakwestionowano zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ocenę uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. Zawarta w powołanej uchwale wykładnia pojęcia "nieruchomość ziemska" zyskała bowiem aprobatę w orzecznictwie sądowym pochodzącym z okresu zarówno przed jak i po wejściu w życie Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia (...) czerwca 2007 r.

W piśmie z dnia 24 października 2007r. uczestnik postępowania P. –Browary (...) S.A. wniosły o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m in art 1 § 1 i § 2 ustawy 7 dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju

IV SA/Wa 1579/07

sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwana dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W pierwszym rzędzie wymaga podkreślenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 153 P.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Niniejsza sprawa była dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w głównej mierze odnosić się będzie do wyroku z dnia 24 czerwca 2004r. albowiem wyrokiem z dnia 5 września 2006r. w sprawie IVSA/Wa 640/06 Sąd uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził jedynie naruszenie przez organ odwoławczy art. 153 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania i skupieniu się na wykazaniu niewłaściwości organów administracji do wydawania decyzji w niniejszej sprawie. Natomiast wyrokiem z dnia 24 czerwca 2004r. w sprawie IVSA 2074/02 Sąd uchylił zaskarżoną wówczas decyzję i decyzję ją poprzedzającą. W uzasadnieniu przedstawiono ocenę prawną dotyczącą pojęcia "nieruchomości ziemskiej". Sąd wskazał, że ocena czy określona nieruchomość wchodziła w sensie prawnym w skład kompleksu ziemskiego przejmowanego na cele reformy rolnej nie może być dokonana w oderwaniu od przeznaczenia i faktycznego sposobu wykorzystania tej nieruchomości. W ocenie Sądu Najwyższego, którą podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2004r. przy wykładni pojęcia nieruchomości ziemskiej nie można pominąć normatywnego

IV SA/Wa 1579/07

kontekstu systemowego. Pojęcie to powinno być wyjaśnione z uwzględnieniem normatywnych celów reformy rolnej a zwłaszcza w nawiązaniu do art. 1 ust. 2 dekretu, który ustala dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć grunty przejęte na cele reformy rolnej.

Powołując się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. Sąd wskazał, że definiując pojęcie nieruchomości ziemskiej ustawodawca miał na myśli te nieruchomości, które mają charakter rolniczy, czyli mogą być wykorzystane przez inne podmioty do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej.

Jako błędne Sąd określił stanowisko organów, że nieruchomość położona na terenie Z. zabudowana browarem podlegała przejęciu na cele reformy rolnej jako powiązana z majątkiem ziemskim przez osobę właściciela. Wskazał również, że taka interpretacja dekretu i celów, jakie dekret ten miał spełniać nie znajduje oparcia ani w przepisach dekretu ani w treści manifestu PKWN. Żaden bowiem z tych aktów nie przewidywał konfiskaty wszelkiego mienia należącego do właścicieli ziemskich niezależnie od tego czy była to nieruchomość miejska czy ziemska.

Organy administracji wydając zaskarżoną niniejszą skargą decyzję nie zastosowały się do w/w oceny prawnej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołano wprawdzie uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. w sprawie wykładni art. 2 ust. 1 lit.e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej lecz w dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że z dniem wejścia w życie Konstytucji Polskiej z 1997r. uchwały TK utraciły moc powszechnie obowiązującą. O ile natomiast sama teza TK o wyłączeniu spod działania dekretu PKWN tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed 1 września 1939r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ jest z reguły akceptowana w doktrynie, o tyle wykładnia pojęcia nieruchomości ziemskiej zawarta w uzasadnieniu powyższej uchwały była wielokrotnie krytykowana. Dalej organ przywołując treść art. 1 ust. 2 dekretu wskazał na cele, na jakie miały być przeznaczone nieruchomości przejęte na mocy dekretu. Nie negując prawidłowość stanowiska organu, co do zasady, odnośnie tego, że wykładnia pojęcia "nieruchomości ziemskiej" po wejściu w życie Konstytucji z 1997r. nie jest jednolita w doktrynie należy podkreślić ze

IV SA/Wa 1579/07

wszech miar, że organ związany był wykładnią przedstawioną w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2004r. Sąd podkreślił w nim bowiem, że podziela pogląd reprezentowany w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1995r. ( IIIARN 77/94, OSN nr 14 z 1995r. poz. 167) a następnie zaprezentowane w uzasadnieniu uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. A zatem organ nie był uprawniony w tym zakresie do dokonywania odmiennej wykładni omawianego pojęcia.

Zatem obowiązkiem organu było ustalenie czy nieruchomość objęta wnioskiem skarżących była nieruchomością ziemską to jest taką, która ma charakter rolniczy a zatem może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej.

Organy nie ustaliły charakteru nieruchomości mając na uwadze wskazaną wyżej ocenę prawną. Wprawdzie organ pierwszej instancji stwierdził, że nieruchomość objęta wnioskiem przeszła na rzecz Skarbu Państwa na mocy przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z uwagi na to, że stanowiła przedsiębiorstwo przemysłu rolnego i jako takie była funkcjonalnie związana z pozostałą częścią majątku ziemskiego przyjęcie takiego stanowiska było jednakże - w ocenie Sądu - co najmniej przedwczesne.

Po pierwsze bowiem wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał także, że skoro nieruchomość objęta wnioskiem nie znajdowała się na terenie nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 lecz na terenie miasta Z. to wykluczało to możliwość uznania, że podlegała ona pod działanie dekretu o reformie rolnej.

A zatem obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności ustalić jaki status posiadała miejscowość Z. w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sam fakt, że jak bezspornie wynika to z załączonej uchwały nr (...) Rady Ministrów o utworzeniu miasta Z. w województwie zamojskim Z. uzyskał prawa miejskie 1 stycznia 1990r. nie przemawia za tym, że takich praw nie posiadał w dniu 13 września 1944r. W historii prawa znane są bowiem przypadki utraty bądź odzyskiwania praw miejskich przez inne miejscowości.

Ustalenie, że Z. we wskazanej wyżej dacie był miastem będzie - jak wskazał Sąd w wyroku z dnia 24 czerwca 2004r. - wykluczało możliwość

IV SAM/a 1579/07

uznania, że nieruchomość podlegała działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ustalenie przeciwne będzie skutkowało natomiast koniecznością przeprowadzenia przez organ postępowania mającego na celu wyjaśnienia czy nieruchomość zabudowana browarem w Z. miała charakter ziemski w takim zakresie jak wskazał to Sąd w wyroku z 24 czerwca 2004r. wskazując na uzasadnienie uchwały Trybunału Konstytucyjnego to jest czy mogła być wykorzystywana na cele produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. Organ oceni przy tym czy i jakie znaczenie ma okoliczność, iż - jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów -10.11.1922r. przedsiębiorstwo Browar w Z. zostało wpisane do Rejestru Handlowego jako odrębne przedsiębiorstwo zatrudniające 38 pracowników, którego właścicielem był kupiec M. (...) Z.. Skoro zatem - jak wskazał Sąd w wiążącym obecnie orzeczeniu żaden przepis prawny nie przewidywał nacjonalizacji ordynacji jako zbioru nieruchomości bez względu na ich charakter oraz błędne jest stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie co do tego, że nieruchomość objęta wnioskiem podlegała przejęciu na cele reformy rolnej jako powiązana z majątkiem ziemskim osobą właściciela należało ustalić czy - w związku z wpisaniem jej do rejestru przedsiębiorstw nieruchomość miała charakter ziemski w takim znaczeniu jak wskazał na to Sąd w orzeczeniu z 24.06.2004r. Ani uzasadnienie organu pierwszej ani drugiej instancji nie odnosi się do kwestii wpisania browaru do rejestru przedsiębiorstw, mimo że w odwołaniu skarżący podnosili, że od szeregu lat to jest jeszcze przed 1939rokiem na nieruchomości prowadzona była działalność przemysłowa a nie rolnicza. Kwestia ta również musi zostać wyjaśniona przez organy administracji.

Reasumując zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania to jest art.153 P.p.s.a w zw. z art. 7, 77§1, 107§3 kpa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji należało je wyeliminować z obrotu prawnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ w pierwszej kolejności ustali status miejscowości Z. w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej a w przypadku stwierdzenia, że nie posiadał on praw miejskich ustali czy nieruchomość objęta wnioskiem zabudowana browarem miała charakter nieruchomości ziemskiej uwzględniając przy tym ocenę prawną zawarta w wyroku z dnia 24 czerwca 2004r. i okoliczności

IV SA/Wa 1579/07

związane z wpisaniem przedsiębiorstwa do rejestru handlowego w 1922r.

W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 145§1pkt.1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a - Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.