Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1999/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 15 par. 1 pkt 2, pkt 3, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 7, art. 9, art. 77 par. 1, art. 145b par. 1, art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 4 ust. 1, ust. 2, art. 8 ust. 2, art. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skarg E. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 września 2014 r. nr [ ] z dnia 24 września 2014 r. nr [ ] z dnia 24 września 2014 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji oraz postanowienia Wójta Gminy z dnia [ ] 2014 r. o wznowieniu postępowania.


UZASADNIENIE

I.

E. S. wniosła w dniu 17 lutego 2011 r. o ustalenie prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu "opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego" wskazując imiona i nazwiska dwojga dzieci: M. S. i J. S. Do wniosku dołączyła m.in. zaświadczenie o udzieleniu jej urlopu wychowawczego w okresie od 01.01.2011 do dnia 31.12.2011 r. – w celu sprawowania osobistej opieki nad dziećmi urodzonymi 12 stycznia 2009 r. – J. S. i M. S.

Decyzją [...] z dnia [...] 2011 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał E. S. świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu – M. S. i J. S. – kwotę 400 zł miesięcznie w okresie od 01.02.2011 r. do 31.10.2011 r. Decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna.

Kolejnym wnioskiem z dnia 19 września 2011 r. E. S. wniosła m.in. o ustalenie prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu "opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego" wskazując imiona i nazwiska dwojga dzieci: M. S. i J. S. Do wniosku dołączyła m.in. zaświadczenie o udzieleniu jej urlopu wychowawczego na okres 2 lat, w okresie od 01.01.2011 do dnia 31.12.2012 r. – w celu sprawowania osobistej opieki nad dziećmi J. S. i M. S.

Decyzją [...] z dnia [...] 2011 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał E. S. m.in. świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu – M. S. i J. S. – kwotę 400 zł miesięcznie w okresie od 01.11.2011 r. do 31.10.2012 r. Decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna.

Kolejnym wnioskiem z dnia 26 września 2012 r. E. S. wniosła m.in. o ustalenie prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu "opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego" wskazując imiona i nazwiska dwojga dzieci: M. S. i J. S.

Decyzją [...] z dnia [...] 2012 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał E. S. m.in. świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu – M. S. i J. S. – kwotę 400 zł miesięcznie w okresie od 01.11.2012 r. do 31.12.2012 r. Decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna.

II.

Pismem z dnia 24 lipca 2014 r. E. S. wniosła "o wznowienie postępowania w sprawie wniosków" wyżej wymienionych dotyczących dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz o uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] 2011 r., nr [...] z dnia [...] 2011 r. i nr [...] z dnia [...] 2012 r. dotyczącej tego dodatku i przyznanie go w kwocie po 400 zł na każde z dzieci, tj. M. S. i J. S. w okresie od 01.02.2011 r. do 31.12.2012 r. – zgodnie z uchwałą NSA I OPS 15/13 z dnia 26.06.2014 r.

Działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej postanowił wznowić postępowanie postanowieniami z dnia [...] 2014 r.:

- nr [...] w sprawie decyzji nr [...] z dnia [...] 2011 r.,

- nr [...] w sprawie decyzji nr [...] z dnia [...] 2011 r. i

- nr [...] w sprawie decyzji nr [...] z dnia [...] 2012 r.

Jako podstawę prawną wydanych postanowień organ wskazał art. 123, art. 124, art. 147 i art. 149 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm.). Na uzasadnienie postanowienia organ przytoczył treść pisma E. S. z dnia 24 lipca 2014 r. wskazującego na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 15/13 z dnia 26.06.2014 r.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Wójta Gminy wydał w dniu z dnia [...] 2014 r. trzy decyzje:

- nr [...], którymi odmówił uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] 2011 r.,

- nr [...], którymi odmówił uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] 2011 r. i

- nr [...], którymi odmówił uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] 2012 r.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104, art. 107 i art. 151 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 20, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Na uzasadnienie organ podał, że żadna z okoliczności wymienionych w przepisie art. 145 § 1 kpa nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Nadto organ podkreślił, że zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie i – zdaniem organu - przepis ten jednoznacznie wskazuje miesięczną wysokość dodatku, nie uzależniając jej od liczby dzieci pozostających pod opieką osoby uprawnionej.

Od powyższych trzech decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy wydanych w dniu [...] 2014 r. E. S. złożyła odwołanie wnosząc o przyznanie jej dodatku po 400 zł na każde z dzieci – M. S. i J. S. – zgodnie z uchwałą NSA I OPS 15/13 z dnia 26.06.2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wszystkie trzy zaskarżone decyzje Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzjami z dnia 24 września 2014 r.:

- nr [...] utrzymało w mocy decyzję nr [...],

- nr [...] utrzymało w mocy decyzję nr [...] i

- nr [...] utrzymało w mocy decyzję nr [...].

Jako podstawę prawną wydanych decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w związku z art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Na uzasadnienie podano, że organ I instancji powinien ograniczyć się do podstaw wznowienia w niniejszej sprawie i zbadać tylko przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 7 kpa, albowiem przyczyną wznowienia postępowania zawartą w tym przepisie jest rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji. Zdaniem tego organu, "uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 15/13 z dnia 26.06.2014 r. wydana w składzie siedmiu sędziów dotycząca interpretacji przepisu art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest rozstrzygnięciem wstępnym, które miało być podjęte przed wydaniem przez Kierownika GOPS działającego z upoważnienia Wójta Gminy rozstrzygnięcia" w sprawie z wniosków strony "o ustalenie prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowanej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, na dwoje dzieci urodzonych podczas jednego porodu". Organ zauważył, że zawarta we wskazanej przez stronę uchwale NSA wykładnia art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych "ma moc wiążącą pośrednio w stosunku do organów administracji publicznej podejmujących decyzje w oparciu o ten przepis prawa na przyszłość, czyli od momentu podjęcia uchwały przyjmującej tę wykładnię, czyli od 26 czerwca 2014 r.", jednak uchwała ta nie wypełnia przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 7 kpa, a w konsekwencji w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą okoliczności do uchylenia decyzji wydanych decyzji przez organ I instancji w okresie od 24 lutego 2011 r. do 16 października 2012 r.

W skargach na wyżej wymienione trzy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 września 2014 r. E. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie jej wnioskowanego dodatku w kwocie po 400 zł na każde z dwojga urodzonych przez nią dzieci – J. i M.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skarg i zajęło to samo stanowisko oraz przytoczyło te same argumenty jak w zaskarżonych decyzjach.

Na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. Sąd połączył sprawy dotyczące wyżej wymienionych decyzji do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w oparciu o art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skargi E. S. zasługują na ich uwzględnienie.

Na wstępie rozważań Sąd zwraca uwagę na to, że E. S. sporządziła pismo z dnia 24 lipca 2014 r. własnoręcznie i nie wskazała w nim żadnej podstawy prawnej. Co prawda, w piśmie tym skarżąca użyła sformułowania "wnoszę o wznowienie postępowania", jednakże z treści wynika wprost, ze chodzi jej o wzruszenie trzech decyzji ostatecznych wydanych przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - decyzji [...] z dnia [...] 2011 r., decyzji [...] z dnia [...] 2011 r. oraz decyzji [...] z dnia [...] 2012 r., którymi przyznano jej świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie w okresie od 1 lutego 2011 r. do 31 grudnia 2012 r., pomimo urodzenia w trakcie jednego porodu dwojga dzieci M. i J., a nie – jak to wynika z powołanej przez nią uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OPS 15/13 z dnia 26 czerwca 2014 r. – w kwocie po 400 zł na każde z urodzonych dzieci, czyli w kwocie 800 zł miesięcznie.

Zdaniem Sądu, pomimo obszernych uzasadnień wydanych decyzji przez organy obu instancji, żaden z nich nie pochylił się ani nad trudną sytuacją skarżącej wynikającą z akt administracyjnych (wskazującą na to, że urodzone w trakcie jednego porodu dzieci M. i J. są siódmym i ósmym dzieckiem E. i J. S., że zarówno J. S. jak i skarżąca są osobami pracującymi, jednak nie osiągają wysokich dochodów), ani tym bardziej nad celem zarówno złożonego przez E. S. pisma z dnia 24 lipca 2014 r., jak i celem wydawanych uchwał przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Sąd zauważa, że z treści uzasadnienia uchwały7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 15/13 z dnia 26 czerwca 2014 r. (opubl. LEX nr 1475308 oraz G. Prawna 2014/123/1) wynika, że została ona podjęta w oparciu o art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi:

"Art. 15. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny: (...)

2) podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych;"

Z powyższego wynika, że podjęta uchwała miała na celu nie rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości (art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), ale usunięcie rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, które to rozbieżności mogą wskazywać na nierówne traktowanie osób fizycznych i prawnych, w tym obywateli Rzeczpospolitej Polskiej, wobec stosowania tych samych przepisów prawa.

Sąd zwraca uwagę na treść art. 4 ust. 1 i ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 z późn. zm), który stanowi:

"Art. 4. 1. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka.

2. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:"

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że po pierwsze: według art. 4 ust. 1: "zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka" i – co nie budzi wątpliwości - z całości przepisów tej ustawy wynika, że ten zasiłek przysługuje - w sytuacji spełnienia innych jeszcze przesłanek - na każde dziecko. Po drugie: z art. 4 ust. 2 zdanie pierwsze wynika, że: "prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje" wynika, że do zasiłku rodzinnego przysługującego na jedno dziecko przysługuje dodatek, którym - zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy - jest dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zdaniem Sądu, błędna interpretacja treści art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych – także w przypadku wydania wskazanych na wstępie uzasadnienia decyzji ostatecznych - wynikała z odczytywania przepisu art. 10 tej ustawy jako przepisu samodzielnego, istniejącego w całkowitym oderwaniu od wskazanych wyżej przepisów art. 4 ust. 1 i ust. 2 zdanie pierwsze oraz art. 8 ust. 2 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazana przez skarżącą E. S. uchwała 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 15/13 z dnia 26 czerwca 2014 r. wyjaśniła rozbieżności w interpretacji tego przepisu przez organy administracyjne i sądy w następujący sposób:

"Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Osoby, które na urlopie wychowawczym opiekują się więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, mają prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego na każde z nich."

Należy zwrócić uwagę, że sytuacja skarżącej, która przebywając na urlopie wychowawczym i opiekując się dwojgiem dzieci urodzonymi w trakcie jednego porodu otrzymywała tylko dodatek do jednego zasiłku rodzinnego zamiast otrzymywania dodatku w wysokości 400 zł do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu, a więc kwoty 800 zł miesięcznie, jest z całą pewnością inna od osób, które w tym czasie, na podstawie tych samych przepisów otrzymywały w prawidłowej wysokości dodatki z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu, wskazuje to na nierówne traktowanie skarżącej wobec prawa i w tym kontekście organy administracyjne powinny rozważyć treść pisma skarżącej z dnia 24 lipca 2014 r.

W zakresie powyższym Sąd zwraca uwagę na treść art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który stanowi: "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne."

Co prawda powyższy przepis nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania np. dodatku do zasiłku w prawidłowej wysokości, a więc takiej, jak otrzymywały go inne osoby będące w takiej samej sytuacji jak skarżąca, albowiem przepisy Konstytucji RP stanowią jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa itp. i są adresowane głównie do organów prawodawczych, a tym samym nie stanowią praw podmiotowych obywatela, które dopiero konkretyzują się w ustawach, to jednak Sąd zwraca uwagę zarówno na treść art. 145b § 1 kpa, jak i na przepisy ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700), o której to ustawie mowa jest w art. 145b § 1 kpa stanowiącym:

"Art. 145b. § 1. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną."

Jak wynika z akt, w niniejszej sprawie, do chwili obecnej nie zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700 z późn. zm.), nie mniej – zdaniem Sądu – celowym jest zwrócenie uwagi na treść art. 1 oraz art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 1 tej ustawy, które stanowią:

"Art. 1. Ustawa określa obszary i sposoby przeciwdziałania naruszeniom zasady równego traktowania ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną oraz organy właściwe w tym zakresie."

"Art. 12. 1. W przypadku naruszeń zasady równego traktowania określonych w niniejszej ustawie, w stosunku do osoby fizycznej, w tym w związku z (...) urlopem wychowawczym, osobom fizycznym przysługuje roszczenie, o którym mowa w art. 13."

"Art. 13. 1. Każdy, wobec kogo zasada równego traktowania została naruszona, ma prawo do odszkodowania."

Sąd oprócz art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 1 nieprzypadkowo przytoczył treść art. 1 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, albowiem zgodnie z projektem zmian tej ustawy (Sejm VII kadencji nr druku 1051 opubl. m.in. na stronie internetowej Sejmu http://www.sejm.gov.pl):

"w art. 12 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

3. Naruszenie zasady równego traktowania, o którym mowa w ust. 1, w stosunku do kobiety w związku z ciążą lub macierzyństwem stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na płeć".

W niniejszej sprawie istotnym jest zwrócenie uwagi na nierówne traktowanie wobec obowiązujących przepisów prawa E. S., której wypłacano dodatek do jednego zasiłku rodzinnego, pomimo przyznania także zasiłku rodzinnego na drugie z bliźniąt.

W związku z treścią przytoczonych wyżej przepisów powstaje – zdaniem Sądu - pytanie, czy mając na względzie złożony przez E. S. wniosek z dnia 24 lipca 2014 r., zmierzający do wzruszenia wymienionych na wstępie uzasadnienia decyzji ostatecznych, koniecznym jest odsyłanie E. S. na drogę odrębnego postępowania sądowego celem uzyskania orzeczenia sądu (o którym mowa w art. 145b § 1 kpa) stwierdzającego naruszenie zasady równego traktowania zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania i stwierdzanie, że naruszenie miało niewątpliwy wpływ na rozstrzygnięcie spraw zakończonych wskazanymi na wstępie decyzjami ostatecznymi, czy też organy administracyjne posiadają inny instrument mogący zniwelować skutki niewłaściwych decyzji ostatecznych wskazanych na wstępie.

Na tak postawione pytanie Sąd orzekający w mniejszej sprawie odpowiada, że organy administracyjne posiadają inny instrument mogący zniwelować skutki decyzji ostatecznych wskazanych na wstępie, tj. art. 155 kpa, który stanowi:

"Art. 155. Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio."

Zdaniem Sądu, powinno pozostawać poza sporem, że na podstawie decyzji ostatecznych - wydanych przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - wskazanych na wstępie, tj. decyzji [...] z dnia [...] 2011 r., decyzji [...] z dnia [...] 2011 r. oraz decyzji [...] z dnia [...] 2012 r., E. S. nabyła prawo do świadczeń w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu – M. S. i J. S. w okresie od 1 lutego 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. Powinno pozostawać także poza sporem, że tymi decyzjami ostatecznymi przyznano E. S. dodatki w wysokości zaniżonej – zamiast należnej kwoty po 800 zł miesięcznie, stanowiącej dodatek do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych na każde z dwojga dzieci, przyznano kwotę niższą, bo w wysokości tylko 400 zł miesięcznie. Skoro więc, skarżąca E. S. nabyła prawo do zasiłków rodzinnych na dwoje dzieci – M. S. i J. S. oraz wymienionymi wyżej decyzjami ostatecznymi nabyła prawo do dodatków do zasiłków rodzinnych "z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego", to na mocy przepisu art. 155 kpa decyzje te mogą być zmienione przez organ administracji publicznej, który je wydał, a więc przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, w zakresie wysokości tego dodatku, tym bardziej, że w składanych w tym zakresie wnioskach z dnia 17 lutego 2011 r., 19 września 2011 r. oraz 26 września 2012 r. skarżąca każdorazowo wskazywała, że wnosi o przyznanie dodatków do zasiłków rodzinnych z tytułu opieki nad 2–giem dzieci – M. S. i J. S. - w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zdaniem Sądu, za zgodę strony na zmianę decyzji, o której mowa w art. 155 kpa, należy bez wątpienia uznać wniosek skarżącej z dnia 24 lipca 2014 r. Bez wątpienia też za taką zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony, która zamiast prawidłowego otrzymywania wyższej kwoty (800 zł miesięcznie) otrzymywała na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dzieci kwotę o połowę niższą (400 zł miesięcznie). Z kolei wskazane wyżej przepisy ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania wskazują jednoznacznie, że za zmianą decyzji ostatecznych w oparciu o art. 155 kpa przemawia także interes społeczny.

Sąd zwraca uwagę organów na treść art. 153 p.p.s.a, który to przepis stanowi:

"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne wyjaśnią stan faktyczny sprawy mając na względzie przedstawioną wyżej ocenę prawną oraz przedstawione wskazania.

Sąd zwraca także uwagę na treść art. 9 kpa, który stanowi:

"Art. 9. Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek."

Treść powyższego przepisu zobowiązuje organy do działania dla dobra stron postępowania administracyjnego, do prawidłowego odczytywania intencji stron i celu pism składanych przez strony działające bez profesjonalnego pełnomocnika. Obowiązkiem organów jest także wyjaśnić zamiar stron w przypadku jakichkolwiek wątpliwości, a nie samodzielne przyjmować, że – jak w przypadku organu I instancji – skarżącej chodziło o wznowienie postępowania w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 – 8 kpa, a w przypadku organu odwoławczego - że skarżącej chodziło o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Pomimo bowiem użycia w piśmie słów "wnoszę o wznowienie postępowania" i wnoszę "uchylenie decyzji" wskazanych na wstępie uzasadnienia, skarżącej chodziło w rzeczywistości nie o uchylenie tych decyzji, ale o ich zmianę w taki sposób, aby otrzymać wnioskowane dodatki na każde z dwojga dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu. Świadczy o tym wprost sformułowanie pisma, w którym E. S. jednocześnie wnosi o "przyznanie dodatku po 400 zł na każde dziecko, tj. M. i J. S.".

Ze względów wyżej przedstawionych Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c orzekł - jak w wyroku.


ZDANIE ODRĘBNE

Zdanie odrębne

S. WSA Janusza Kasprzyckiego

do uzasadnienia wyroku z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1999/14.

Zgłaszam zdanie odrębne do uzasadnienia wyroku uchylającego kwestionowane skargami decyzje z dnia 24 września 2014 r. nr [...], nr [...], nr [...] oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji i postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] 2014 r. o wznowieniu postępowania.

Zdanie odrębne uzasadniam następująco:

Sąd administracyjny uchylając, jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcia organów administracji z powodu naruszenia przez nie przepisów prawa, w wiążącej ten sąd jak i organy ocenie prawnej powinien zawrzeć zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym dotyczy zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Wskazania natomiast co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje tej oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie tylko i wyłącznie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek, (w:) System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318).

Mając powyższe na względzie uzasadnieniem uchylenia przez Sąd ww. rozstrzygnięć wydanych we wznowionym postępowaniu powinno być więc tylko naruszenie przepisów regulujących postępowanie w sprawie wznowienia w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Po pierwsze, podanie skarżącej o wznowienie postępowania z dnia 24 lipca 2014 r. nie spełniało wymogów formalnych wniosku o wznowienie postępowania.

Skarżąca nie przywołała w nim żadnej z przesłanek wznowieniowych.

W takim stanie rzeczy, organ właściwy w sprawie wznowienia w pierwszym, więc rzędzie powinien poddać kontroli podanie o wznowienie pod względem spełnienia przez niego wymogów formalnych i to nie tylko, co do tego, co jest według skarżącej przesłanką do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, ale i co do kwestii wniesienia tego podania z zachowaniem przewidzianego przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego terminu. Stwierdzenie, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie, zobowiązuje organ I instancji do wydania postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania. "W takim przypadku nie można wydać decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, bowiem nie dochodzi w tym postępowaniu do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W takiej sytuacji, gdy organ nieprawidłowo wydał postanowienie o wznowieniu postępowania powinien (przy braku możliwości wydania decyzji o odmowie wznowienia) umorzyć postępowanie" (por. wyr. WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2008 r., II SA/Gd 18/08, LEX nr 400689).

Organ I instancji powinien więc wezwać wnoszącą podanie o wznowienie o jego uzupełnienie, co do przesłanki wznowieniowej i zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia tego podania. Strona musi zatem udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (por. wyr. NSA z dnia 19 maja 2000 r., I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046). Co do tej kwestii w ogóle nie wypowiedział się organ. Zwrócić należy uwagę, że czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty, czy też zarzuty, mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanka wznowienia postępowania w ogóle nie została wskazana przez wnoszącego podanie o wznowienie postępowania (przeszkoda formalna). W wstępnej fazie organ również powinien zbadać, czy wnioskodawca powołał się na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 (art. 145a, 145b k.p.a.). Nie uczynienie tego przez organy jest, więc naruszeniem przepisów art. 148 § 1 i 149 § 1 k.p.a.

W rozpatrywanej natomiast sprawie to organ właściwy w sprawie wznowienia sam określił, co jest przesłanką wznowieniową, po czym we wznowionym wobec powyższego, w sposób wadliwy postanowieniem z dnia 29 lipca 2014 r. postępowaniu, bo bez wyjaśnienia zachowania wymogów formalnych, w dodatku z naruszeniem zasady skargowości skarżącej, stwierdził, że przesłanka wznowieniowa, określona przez ten sam organ, nie zaistniała, co w konsekwencji doprowadziło do wydania na podstawie art. 151 k.p.a. decyzji odmawiających uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia. Wobec tego decyzje z tego powodu są wadliwe i to te okoliczności powinny stanowić przyczyny ich uchylenia przez Sąd w niniejszej sprawie.

Istotnie, strona ma także prawo do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia zasady równego traktowania orzeczeniem sądu. Uruchomienie jednakże postępowania nadzwyczajnego musi być poprzedzone orzeczeniem i to prawomocnym sądu, w którym stwierdzone zostało naruszenie zasady równego traktowania, mało tego, musi ono mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną.