Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4078/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 256 ust. 1, art.  261 ust. 2 pkt 3, art. 263, art. 264 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 6 i 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Dorota Dąbek Protokolant Agnieszka Jendrzejewska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2032/16 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23sierpnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2032/16 oddalił skargę Z. P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Urząd Patentowy PR unieważnił prawo z rejestracji na wzór przemysłowy pt. "Teczka na dokumenty" o nr [...], udzielone na rzecz Z. P.

W dniu [...] grudnia 2013 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wiosek Z. P. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji. Wnioskodawca jako podstawę prawną swojego żądania wskazał art. 156 § 1 pkt 6 i 7 oraz art. 157 § 2 k.p.a. w związku z art. 253 ust. 1 p.w.p.

Decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. Urząd Patentowy RP odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Teczka na dokumenty" udzielonego na rzecz Z.P..

Po rozpoznaniu wniosku Z. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z [...] lipca 2015 r. Urząd Patentowy RP (Kolegium Orzekające) - na podstawie art. 138 § 1 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w związku z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.1410; dalej: p.w.p.) - utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W jej uzasadnieniu organ wskazał, że okoliczności, na które powołał się wnioskodawca tj. pominięcie kluczowych dla sprawy dowodów, powoływanie fałszywych dowodów, w tym oświadczenia poświadczającego nieprawdę, kwestia zdjęć oraz matactw procesowych były przez niego powoływane w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru i stanowiły przedmiot kontroli dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z 21 grudnia 2011 r. sygn. VI SA/Wa 1681/11), a następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 28 listopada 2013 r. sygn. II GSK 1191/12).

W ocenie Kolegium Orzekającego, uprawniony nie wykazał, że decyzja z [...] marca 2011 r. obarczona jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a., tj. zawierała wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, a w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Kolegium uznało, że zarzuty wnioskodawcy są bezpodstawne i miały na celu doprowadzenie do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej prawomocną decyzją, co jest niedopuszczalne w trybie art. 156 § 1 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2017 r. oddalił skargę skarżącego na powyższą decyzję.

Sąd I instancji w pierwszej kolejności podkreślił, że przed stwierdzeniem nieważności decyzji niezbędne jest dokonanie oceny naruszenia prawa jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji wynikających z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Tak więc orzekając w sprawie nieważności organ obowiązany jest z jednej strony mieć na względzie zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, z drugiej zaś wagę zarzutów odnoszących się do legalności wydanej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie skarżący jako podstawę prawną żądania stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] marca 2011 r. o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Teczka na dokumenty" wskazał art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a

Zdaniem sądu I instancji, ewentualne przywłaszczenie prawa, na którą to okoliczność powołuje się skarżący, nie może stanowić skutku wykonania decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Wykonanie decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego polega na jego uznaniu za niebyłe, co nie stanowi czynu zagrożonego karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.), zatem powołanie się również na okoliczność wyłudzenia przez stronę przeciwną urzędowego poświadczenia nieprawdy, matactwa procesowe, w tym przedstawianie fałszywych dowodów, oraz oparcie decyzji na niezgodnym z prawdą oświadczeniu, jak trafnie stwierdził organ, nie koresponduje z postawionym zarzutem. Co więcej, skarżący nie przedstawił dowodów na potwierdzenie swoich zarzutów. Nie przedłożył bowiem żadnego wyroku w sprawie karnej.

WSA podkreślił także, że przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., zachodzi jedynie wtedy, gdy skutek wady decyzji ustanowiony jest wprost w przepisie odrębnym w postaci klauzuli nieważności. Tymczasem skarżący nie wskazał przepisu prawa materialnego, który przewiduje taką nieważność. Nadto okoliczności, na które powołał się skarżący w toku postępowania administracyjnego były przez niego powoływane w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru w skardze do WSA w Warszawie, a tym samym stanowiły już przedmiot kontroli dokonanej przez ten sąd w wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1681/11, a następnie także Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 28 listopada 2013 r.; sygn. akt II GSK 1191/12). Zarówno więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jak i Naczelny Sąd Administracyjny w toku przeprowadzonej kontroli nie dopatrzył się podstaw do uchylenia decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji spornego wzoru.

W konsekwencji w tej sprawie Sąd podzielił stanowisko Kolegium Orzekającego, że skarżący nie wykazał, aby decyzja Urzędu Patentowego z dnia 22 marca 2011 r. o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Teczka na dokumenty" o nr [...] obarczona była wadami, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu wydana decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości Kolegium Orzekającego do spraw spornych, w rozumieniu przepisów art. 279 ust. 2, w związku z przepisem art. 255 ust. 2 ustawy z dnia 30. czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.), w związku z przepisem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. sąd I instancji stwierdził, że jest on bezzasadny. Wskazał, że zgodnie z z art. 261 ust. 2 p. 2 p.w.p. w związku z art. 264 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy wydaje decyzje w sprawach rejestracji wzorów przemysłowych poprzez swoich ekspertów. Eksperci, działający jako «ten organ» z art. 157 § 1 in fine k.p.a., mają też kompetencje do wydawania decyzji o stwierdzeniu nieważności tych decyzji, do których wydawania są uprawnieni.

Tak więc, w ocenie WSA w Warszawie, wydawanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego z mocy art. 252 p.w.p. w związku z art. 253 ust. 2 p.w.p. i w związku z art. 157 § 1 k.p.a. oraz art. 5 § 2 p. 4 k.p.a. i 261 ust. 2 p. 2 p.w.p. w związku z 264 ust. 1 p.w.p. należy do ekspertów Urzędu Patentowego i ta kompetencja nie wymaga szczególnego wymienienia w art. 261 ust. 2 p. 2 p.w.p., gdyż wynika z wzajemnego powiązania powołanych przepisów k.p.a. i p.w.p.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając mu wydanie wyroku nie odpowiadającego prawu, poprzez brak zbadania legalności wydania przez organ skarżonej decyzji oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

1. niepełne i nietrafne rozpoznanie zarzutów pełnomocnika skarżącego, zawartych w piśmie przygotowawczym,

2. wydanie przez WSA wyroku bez wymaganej pełnej analizy i kontroli zbadania stanu prawnego w sprawie,

3. nierozpoznanie naruszenia przez organ zasad ogólnych postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe uchybienia sądu pierwszej instancji, skarżący wskazał że wyrok nie odpowiada prawu, a jego wydanie nastąpiło z obrazą przepisów prawa, a w szczególności następujących przepisów:

a). art. 1 § 1 i 2 ustawy: "Prawo o ustroju sądów administracyjnych", gdyż WSA nie dokonał należytej kontroli działalności organu pod względem zgodności z prawem, ograniczając się w uzasadnienia wyroku do niepełnej analizy prawnej uprawnień ustawowych co do orzekania w imieniu organu do wydania skarżonej decyzji,

b). art. 134 § 1 p.p.s.a. - WSA wydając wyrok nie rozstrzygnął sprawy w jej granicach, a nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, nie ustosunkował się w pełni do zarzutów ujętych w piśmie przygotowawczym pełnomocnika skarżącego, tylko jednostronnie przyjął i powtórzył ustalenia i wnioski organu, nie zastosował także środków, w celu usunięcia naruszenia prawa, zobowiązujących WSA według przepisu art. 135 p.p.s.a.;

c. art. 141 § 4 p.p.s.a. - WSA w uzasadnieniu wyroku nie przedstawił analizy istotnych elementów stanu prawnego w sprawie rozeznania zarzutów skarżącego podniesionych w piśmie przygotowawczym pełnomocnika i podał podstawę prawną wyroku bez dokładnego jej wyjaśnienia.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przyznanie zwrotu kosztów postępowania z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

W petitum skargi kasacyjnej zarzuty przedstawione zostały w sposób mało precyzyjny, gdyż powołano w nich wyłącznie przepisy ogólne kształtujące założenia ustrojowe sądownictwa administracyjnego oraz przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi, bez powiązania z konkretnymi przepisami regulującymi właściwość organu i przebieg postępowania prowadzonego przez organ administracji, z których naruszeniem strona wiąże wadliwość zaskarżonej decyzji, a które – w jej ocenie – zostały pominięte w ramach kontroli dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Mając jednak na względzie motywy i znaczenie uchwały pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. I OPS 10/09 (opubl. ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że treść tych zarzutów - w zestawieniu z ich uzasadnieniem - pozwala na ustalenie granic postępowania kasacyjnego i dokonanie merytorycznej oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.

W pierwszej kolejności ustosunkowania się wymagał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. ze względu na konsekwencje procesowe, które wiązałyby się z ewentualnym stwierdzeniem jego zasadności, a mianowicie konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Sąd pierwszej instancji.

W powołanym przepisie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca określił niezbędne elementy uzasadnienia wyroku, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swym orzecznictwie, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z wymienionych sytuacji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. Sąd pierwszej instancji przedstawił w nim opis stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podał m.in., z jakich powodów niezasadny okazał się zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości organu, jak również zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a. Samo to, że Sąd w całości zaaprobował stanowisko organu nie świadczy o wadliwości wyroku. Ponadto okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, że uzasadnienie wyroku jest niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z poglądem powszechnie akceptowanym w judykaturze i w doktrynie wojewódzki sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie - może je oceniać całościowo (por. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2015 r. sygn. II GSK 470/14; z 18 listopada 2016 r. sygn. II GSK 702/15; z 19 czerwca 2018 r. sygn. II GSK 2336/16; z 18 kwietnia 2018 r. sygn. II GSK 2671/16; z 4 października 2018 r. sygn. akt II GSK 2983/16, te i pozostałe powołane orzeczenia udostępnione zostały w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Najistotniejsze jest, aby z wywodów sądu wynikało, dlaczego uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze - tak, jak ma to miejsce w omawianym uzasadnieniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej, w szczególności merytoryczne odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Z perspektywy tych zarzutów, spór prawny w rozpatrywanej sprawie na obecnym etapie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji na wzór przemysłowy stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny zbadał sprawę w sposób zbyt powierzchowny, gdyż nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji pomimo, że była ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., ponadto nie dostrzegł, że organ, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji, dokonał wadliwej oceny spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

W odniesieniu do pierwszego ze wspomnianych zagadnień zauważyć przede wszystkim należy, że ustawa – Prawo własności przemysłowej, która określa reguły procedowania w sprawach rozpatrywanych przez Urząd Patentowy RP, przewiduje zasadniczo dwa tryby postępowania przed tym organem – postępowanie w sprawach zgłoszeń i rejestracji oraz postępowanie sporne uregulowane przepisami Tytułu VII p.w.p. Postępowanie w trybie spornym zastrzeżone jest do kategorii spraw określonych w art. 255 ust. 1 p.w.p., w tym do spraw o unieważnienie prawa z rejestracji (art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p.).

Zarówno w postępowaniu zgłoszeniowym i rejestrowym, jak też w postępowaniu prowadzonym w trybie spornym przed Urzędem Patentowym RP dopuszcza się odpowiednie - z pewnymi zastrzeżeniami - zastosowanie przepisów k.p.a. Jednak stosuje się je wyłącznie w sprawach nieuregulowanych w p.w.p. i tylko "odpowiednio", a nie wprost, o czym stanowią przepisy art. 252 p.w.p., art. 253 ust. 1 i 2 p.w.p., a w odniesieniu do postępowania spornego art. 256 ust. 1 i 3 p.w.p. Oznacza to, że przepisy k.p.a. powinny być stosowane z uwzględnieniem specyfiki, celów i funkcji postępowania w sprawach rozpatrywanych przez Urząd Patentowy RP.

Dyrektywę tę odnieść należy do w szczególności do trybów nadzwyczajnych, w tym stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 – 159 k.p.a.). Z art. 253 ust. 2 p.w.p. wynika wprost, że przepisów k.p.a. o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności decyzji nie stosuje się, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności decyzji mogą być podniesione w sporze o unieważnienie udzielonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji. Regulacja dotycząca postępowania w trybie spornym nie zawiera wyłączenia zastosowania przepisów k.p.a. o trybach nadzwyczajnych wzruszenia decyzji administracyjnych.

W świetle art. 256 ust. 1 p.w.p. nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP przepisom p.w.p. przyznano pierwszeństwo przed ogólnym postępowaniem administracyjnym. Priorytet ten powoduje, że zastosowanie k.p.a. jest wyłączone nie tylko wtedy, gdy tak wprost stanowi przepis ustawy, ale też w każdym przypadku, gdy Prawo własności przemysłowej zawiera odrębną, autonomiczną regulację (zob.: A. Szewc, J. Sieńczyło-Chlabicz [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, (red.) J. Sieńczyło-Chlabicz, C.H. Beck, Warszawa 2020, str.1277).

Do stosowania autonomicznych rozwiązań wprowadzonych na gruncie p.w.p. w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Patentowego RP obliguje również fragmentaryczny charakter regulacji zawartej w art. 156 -159 k.p.a. (por. M. Jaśkowska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, art. 157 k.p.a. wyd. VIII, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2020).

W orzecznictwie podkreśla się, że postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym RP ze swej istoty zapewnia stronom pełniejszy udział i pełniejszą ochronę w toczącym się przed Urzędem Patentowym UP procesie o ich interesy związane z określonym prawem wyłącznym i jest postępowaniem zastrzeżonym dla decydowania o meritum takiego prawa (por. wyrok z 18 maja 2011 r. sygn. II GSK 566/10).

Sprawa o unieważnienie prawa z rejestracji, dotyczy udzielonego prawa wyłącznego, a te – w odniesieniu do praw własności przemysłowej - są rozpatrywane w postępowaniu spornym. Należało więc przyjąć, kierując się przede wszystkim charakterem sporu, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o unieważnieniu tego prawa podlega rozpatrzeniu w tym samym trybie tj. w postępowaniu spornym.

Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiają również argumenty powoływane w orzecznictwie i w doktrynie prawa wskazujące na ścisły związek postępowania nadzwyczajnego z postępowaniem zwykłym. Pomimo różnic w zakresie badania, są to postępowania dotyczące tej samej sprawy w rozumieniu materialnym (por. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, art. 157 k.p.a. (red.) H. Knysiak-Sudyka, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2019 oraz powołane tam orzecznictwo).

Sprzeciwiając się temu strona skarżąca kasacyjnie wywodzi, że brak wskazania expressis verbis w katalogu spraw rozstrzyganych przez Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego, obok spraw o unieważnienie prawa z rejestracji, również spraw o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w tych sprawach, skutkuje wyłączeniem zastosowania tego trybu w postępowaniu nadzwyczajnym. Przyjęcie takiego stanowiska powodowałoby, że decyzja w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wydana przez kolegium orzekające w postępowaniu spornym, po przeprowadzeniu rozprawy, podlegałaby weryfikacji z punktu widzenia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. (w tym również przesłanki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa), a w następstwie tego mogłaby zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, bez udziału stron postępowania spornego, jednoosobowo przez eksperta orzekającego z wyłączeniem rozprawy. Skutek taki wydaje się nie do pogodzenia zarówno z treścią przepisów ustawy – Prawo własności przemysłowej, w szczególności jej art. 255 ust. 1 pkt 1 oraz art. 256 ust. 1, ale również – w ogólnym wymiarze – z zasadą sprawiedliwości proceduralnej. Zgodnie z tą zasadą, wywodzoną z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zadaniem procedury jest stworzenie warunków pozwalających wykluczyć pewne typowe przyczyny zachowań stronniczych. Służyć temu mają m.in. prawo jednostki do wysłuchania, prawo do osobistego udziału w czynnościach procesowych, prawo do wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy, a także przewidywalność przebiegu postępowania. Gwarancje procesowe odpowiednie dla spraw o unieważnienie prawa z rejestracji zapewnia tryb sporny postępowania przed Urzędem Patentowym RP i nie ma uzasadnionych podstaw do przyjmowania, że nie znajdują one zastosowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie unieważnienia.

Jeśli chodzi o umocowanie ekspertów do orzekania w imieniu Urzędu Patentowego RP w postępowaniach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji z dziedziny własności przemysłowej, kwestia ta była przedmiotem badania w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 17 marca 2008 r. sygn. II GSK 428/07 NSA wskazał, że zgodnie z art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p. do zadań Urzędu Patentowego RP należy między innymi orzekanie w sprawie udzielania patentów na wynalazki i rozstrzyganie spraw w postępowaniu spornym w zakresie określonym ustawą. Prawidłowa wykładnia przepisu art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p. odnosząca się do orzekania w sprawach udzielania patentów prowadzi do wniosku, że obejmuje ono również orzekanie w trybach nadzwyczajnych na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach wzruszenia ostatecznych decyzji o udzielenie patentu, w tym również stwierdzenia nieważności tych decyzji na podstawie art. 156 i 157 k.p.a. (tak też M. Rutkowska-Sowa [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, op.cit., str. 1306)

W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że stosownie do art. 157 § 1 k.p.a., gdy decyzja podlegająca stwierdzeniu nieważności wydana została przez naczelny organ administracji państwowej, to właściwy jest ten organ. Status, struktura procesowa i sposób orzekania przez Urząd Patentowy RP zostały uregulowane w przepisach ustawy Prawo własności przemysłowej, a w szczególności art. 264 ust. 1 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem orzekanie w sprawach, o których mowa w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 należy do ekspertów Urzędu Patentowego. Nikt inny bowiem z pracowników Urzędu Patentowego RP poza ekspertem Urzędu Patentowego, a w tym również Prezes Urzędu Patentowego RP, nie jest władny do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p., a także w trybach nadzwyczajnych dotyczących tych spraw, w których miałyby zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Ponadto art. 263 p.w.p., regulujący funkcje i rolę Prezesa Urzędu Patentowego RP oraz zasady reprezentowanie Urzędu przez niego na zewnątrz, wyraźnie wyłącza możliwość reprezentowania Urzędu Patentowego RP przez Prezesa w sprawach uregulowanych w art. 264 ust. 2 p.w.p., czyli w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawach, o których mowa w art. 248 i 257 p.w.p. W tych sprawach Urząd Patentowy RP reprezentuje ekspert Urzędu Patentowego.

Gdyby więc przyjąć za uprawnione twierdzenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, że zaskarżona decyzja powinna być podpisana przez Prezesa Urzędu Patentowego RP jako reprezentanta Urzędu Patentowego RP, a nie ekspertów orzekających w ramach kolegium do spraw spornych, to doprowadziłoby to do paradoksalnej sytuacji, że Prezes Urzędu Patentowego RP podpisuje decyzję administracyjną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji, a nie może - zgodnie z przepisami art. 263 ust. 1 i art. 264 ust. 2 p.w.p. - reprezentować Urzędu Patentowego RP w postępowaniu przed Naczelnym Sadem Administracyjnym, również przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we wszystkich sprawach, na które służy skarga do tego Sądu.

Z powyższych rozważań wynika, że kompetencje orzecznicze w zakresie praw uregulowanych w ustawie − Prawo własności przemysłowej przyznane zostały ekspertom Urzędu Patentowego, a nie Prezesowi Urzędu Patentowego.

W tych więc warunkach nie może być mowy o naruszeniu art. 7 Konstytucji RP, gdyż Urząd Patentowy RP podejmując zaskarżoną decyzję poprzez ekspertów Urzędu Patentowego wydał ją na podstawie i w granicach prawa.

Stanowisku temu odpowiada wywód Sądu pierwszej instancji, że zgodnie z art. 261 ust. 2 p. 2 p.w.p. w związku z art. 264 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy wydaje decyzje w sprawach rejestracji wzorów przemysłowych poprzez swoich ekspertów. Eksperci, stosownie do z art. 157 § 1 in fine k.p.a., mają też kompetencje do wydawania decyzji o stwierdzeniu nieważności tych decyzji, do których wydawania są uprawnieni. Wydawanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego z mocy art. 252 p.w.p. w związku z art. 253 ust. 2 p.w.p. i w związku z art. 157 § 1 k.p.a. oraz art. 5 § 2 p. 4 k.p.a. i 261 ust. 2 p. 2 p.w.p. w związku z 264 ust. 1 p.w.p. należy do ekspertów Urzędu Patentowego i ta kompetencja nie wymaga szczególnego wymienienia w art. 261 ust. 2 p. 2 p.w.p., gdyż wynika z wzajemnego powiązania powołanych przepisów k.p.a. i p.w.p. (por. wyrok WSA w Warszawie z 31 maja 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1468/06).

Umknęło uwadze Sądu pierwszej instancji, że teza ta odnosi się do realizacji zadań Urzędu Patentowego RP z zakresu orzekania w sprawach udzielania praw wyłącznych (art. 261 ust. 2 pkt 2 p.w.p.), podczas, gdy obecnie rozpatrywana sprawa dotyczy decyzji wydanej w postępowaniu spornym (art. 261 ust. 2 pkt 3 p.w.p.). Nie stanowi to jednak istotnej wadliwości, gdyż odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP, zawarte w art. 256 ust. 1 p.w.p. (odpowiadające zakresowo regulacji z art. 252) oraz brzmienie art. 264 ust. 1 p.w.p., dającego ekspertom Urzędu Patentowego umocowanie do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 p.w.p., uzasadnia przyjęcie, że twierdzenie, zgodnie z którym eksperci posiadają kompetencję do wydawania decyzji o stwierdzeniu nieważności tych decyzji, do których wydawania są uprawnieni, odnosi się również do spraw rozstrzyganych w trybie postępowania spornego.

W sprawach rozpoznawanych w postępowaniu spornym (art. 261 ust. 2 pkt 3 p.w.p.) eksperci orzekają kolegialnie w ramach kolegiów orzekających w sprawach spornych (art. 279 ust. 1 i 2 p.w.p.), w skład których wchodzą eksperci upoważnieni przez Prezesa Urzędu Patentowego RP do orzekania w sprawach spornych (art. 280 ust. 3 p.w.p.).

Z omówionych względów wywody skarżącego kasacyjnie dotyczące wydania zaskarżonej decyzji przez Kolegium Orzekające w imieniu Urzędu Patentowego RP z naruszeniem przepisów o właściwości okazały się nieuzasadnione.

Zaznaczenia wymaga, że kwestia, czy od decyzji Urzędu Patentowego RP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji na wzór przemysłowy przysługiwał wniosek o ponowie rozpatrzenie sprawy, czy też podlegała ona zaskarżeniu z pominięciem tego środka – stosownie do zasady wynikającej z art. 256 ust. 3 p.w.p., nie była objęta zarzutami skargi kasacyjnej. Zatem, z przyczyn omówionych na wstępie pozostawała poza granicami rozpatrywanej sprawy i nie podlegała ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Uchylenia zaskarżonego wyroku nie mogło spowodować twierdzenie, że Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się do zarzutu błędnego przyjęcia przez organ, że celem wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie było doprowadzenie do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej prawomocną decyzją. Z powodów, które zostały wcześniej omówione, kwestia ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie. Co więcej, biorąc pod uwagę, że strona podniosła te same argumenty, które były przedmiotem oceny w ramach sądowej kontroli decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji – co nie jest przez nią kwestionowane – to twierdzenie, że zmierzała w istocie do spowodowania ponownego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej decyzją z 22 marca 2011 r., uznać należy za usprawiedliwione. Wbrew twierdzeniom strony, nie było też błędem określenie wskazanej decyzji jako prawomocnej. Pojęciem tym – ukształtowanym w doktrynie i powszechnie stosowanym w judykaturze – prawidłowo posłużył się organ w odniesieniu do decyzji ostatecznej, której nie można już zaskarżyć do sądu. Użycie go w tym znaczeniu odpowiada legalnej definicji wprowadzonej do art. 16 § 3 k.p.a. na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935).

Jak wspomniano, analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił i umotywował w nim swoje stanowisko co do dokonanej przez organ oceny okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanki nieważności przewidzianej w art. 156 §1 pkt 7 k.p.a. Skarżący kasacyjnie nie wykazał natomiast, że brak osobnego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii niezastosowania art. 50 §1 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. w celu spowodowania wskazania przez wnioskodawcę przepisu prawa materialnego ustanawiającego sankcję nieważności decyzji, może być kwalifikowany jako naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

Przypomnienia wymaga, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny. W rozpatrywanej sprawie, wynikający z powołanych przepisów warunek wykazania istotnego wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy nie został spełniony.

Nie rozstrzygając - w ramach jednej tylko instancji - czy procedura składania wyjaśnień lub uzupełniania braków formalnych podania mogłaby zostać przez organ wykorzystana w celu spowodowania takiego uzupełnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w zakresie powołanej w nim przesłanki z art. 156 §1 pkt 7 k.p.a., zauważyć trzeba, że w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak również w skardze kasacyjnej skierowanej do NSA skarżący nie wskazał przepisu prawa materialnego, który stanowiłby o nieważności zaskarżonej decyzji, a który zostałby przez niego powołany, gdyby organ skierował do niego wezwanie.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu i na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić, że w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 258 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 258 § 4 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, wyłącznie w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r. sygn. akt I FPS 3/13 oraz wyroki NSA: z 24 stycznia 2014 r. sygn. II OSK 2600/13; z 28 listopada 2013 r. sygn. II OSK 1590/12; z 20 listopada 2013 r. sygn. II GSK 1132/12).