Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1253/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, art 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 17 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy administracyjnej wynika, że w dniu "[...]" W. L. (dalej zwana wnioskodawczynią) zwróciła się do Prezydenta Miasta o wymeldowanie M. G. (dalej zwanego skarżącym) z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. "[...]" (dalej zwanego lokalem). W uzasadnieniu tego wniosku wskazała, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu od stycznia 2014 r., jak również nie ponosi opłat za media. Podała, że pokój wcześniej zajmowany przez skarżącego jest pusty i zamknięty od miesięcy. Dodała, że obecnie skarżący zamieszkuje przy ul. "[...]". Do wniosku załączyła umowę najmu na przydzielony wyłącznie jej, lokal komunalny o pow. "[...]", z którego wnosi o wymeldowanie skarżącego.

Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta, powołując art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 388) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej jako k.p.a.), orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji opisał czynności dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie. Za wiarygodne uznał oświadczenie skarżącego, złożone w toku postępowania, że opuścił lokal w maju 2014 r. Zauważył, że skarżący nie zamieszkiwał w lokalu w chwili wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, a zastano go jedynie w przedmiotowym lokalu w dniu 16 marca 2015 r., co zostało potwierdzone w trakcie przeprowadzania dowodu z oględzin lokalu (w pokoju wskazanym przez skarżącego jako rzekomo jego pokój, znajdował się segment wraz z rzeczami, jak również podstawowe produkty spożywcze). Ocenił, że takie zachowanie skarżącego może stanowić taktykę mającą na celu utrzymanie zameldowania. Wyraził przypuszczenie, że jednym z powodów, dla których skarżący opuścił lokal mógł być konflikt z byłą żoną po rozwodzie w 2013r. Stwierdził jednak, że wobec nie podjęcia przez skarżącego skutecznych kroków prawnych, które umożliwiłyby mu swobodne zamieszkiwanie w lokalu, przyjąć należy, że skarżący sam podjął decyzję o opuszczeniu lokalu. Wyjaśnił, że organ orzekający o wymeldowaniu opiera się jedynie na zaistniałych przesłankach wynikających z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Podkreślił, że przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, a nie kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Wskazał, że nie przeczy temu, że skarżący mógł przebywać sporadycznie w lokalu, lecz trudno jest uznać, że stanowi on nadal jego centrum życiowe. Dodał, że decyzja dotycząca wymeldowania ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności miejsca zamieszkania z miejscem zameldowania. Zaznaczył, że decyzja o wymeldowaniu nie ma charakteru nieodwracalnego, co oznacza, że jeżeli w przyszłości skarżący faktycznie stale zamieszka w lokalu, to będzie miał możliwość powtórnego zameldowania się w nim.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził niezadowolenie z jej wydania i wniósł o jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy organowi I instancji celem uzupełnienia materiału dowodowego, ewentualnie uzupełnienie dowodów we własnym zakresie przez organ odwoławczy i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Ponadto wniósł o przesłuchanie dwóch świadków na okoliczność jego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu oraz rażącego wykraczanie przez wnioskodawczynię przeciwko prawom lokatorów, czyniąc uciążliwym wspólne zamieszkiwanie w lokalu. W uzasadnieniu odwołania skarżący zarzucił organowi I instancji, że oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na twierdzeniach wnioskodawczyni, jej córki i zięcia oraz zaprzyjaźnionych z nią osób. Wskazał, że został przez ten organ wprowadzony w błąd co do braku konieczności powoływania własnych świadków lub przedstawiania innych dowodów. Podniósł, że w toku postępowania sygnalizował organowi I instancji, że jest ofiarą nękania ze strony wnioskodawczyni, która swoim zachowaniem czyni uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, na dowód czego przedstawił zeszyt, w którym odnotował zdarzenia, które stały się podstawą opuszczenia przez niego czasowo lokalu. Wskazał także na niekonsekwencję logiczną wniosków organu I instancji, polegającą na ustaleniu, że w lokalu znajdują się rzeczy osobiste i meble skarżącego ale przesłuchani świadkowie nie potwierdzają faktu jego zamieszkiwania w tym lokalu. Podał, że obecnie nie ma możliwości powrotu do lokalu, gdyż wnioskodawczyni, mimo że decyzja o wymeldowaniu nie jest prawomocna, w dniu 4 września wymieniła w lokalu zamki, czym zmusiła go do wystąpienia do sądu o ochronę naruszonego posiadania. Ocenił, że decyzja organu I instancji jest dla niego krzywdząca, gdyż sankcjonuje nieuprawnione zachowanie osoby, która go oszukała, pozbawiła mieszkania i wykorzystała dla własnych korzyści. Stwierdził, że zachowanie wnioskodawczyni stanowi nadużycie prawa i jako takie jest niezgodne z art. 5 Kodeksu cywilnego. Podkreślił, że lokal jest jego centrum życiowym, nie ma innego miejsca, w którym mógłby zamieszkać, a obecnie tuła się po różnych miejscach, korzystając z przychylności znajomych. Zadeklarował chęć powrotu do lokalu i godnego życia.

Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zauważył, że obowiązująca ustawa o ewidencji ludności nie precyzuje okoliczności uzasadniających wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, czy też czasowego, jednakże w orzecznictwie sądowym, wypracowanym na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, prezentowany jest pogląd, że wymeldowanie w trybie administracyjnym jest zasadne, gdy osoba nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem jej woli. Ocenił, że postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie zgodnie z przepisami k.p.a., a konieczny do podjęcia decyzji zakres sprawy został prawidłowo i wyczerpująco wyjaśniony. Opisał przy tym czynności dowodowe podjęte przez organ I instancji w sprawie i stwierdził, że dokonane na ich podstawie ustalenia bezspornie potwierdzają, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu od maja 2014 r. Zauważył, że okoliczności tych nie kwestionował także skarżący, a jedyną kwestią sporną, na jaką się powołuje jest przyczyna opuszczenia tego lokalu.

Organ odwoławczy przyjął jednak, że wobec wydania przez Sąd Rejonowy prawomocnego orzeczenia w sprawie o sygn. akt IX Ns 8/15, w którym nie stwierdzono stosowania przez wnioskodawczynię wobec skarżącego przemocy fizycznej, czy też psychicznej (przeciwnie, wobec skarżącego były prowadzone czynności wobec stosowanej przemocy w rodzinie i nadużywającego alkohol), nie istnieją podstawy do badania przez organ I instancji kwestii dotyczącej rzekomego stosowania tej przemocy, a tym samym niezasadne jest przesłuchiwanie na tę okoliczność wnioskowanych przez skarżącego świadków, których zeznania i tak miałyby mniejszą wartość dowodową niż powołane orzeczenie sądu. Wskazał, że skarżący opuścił lokal w czasie, gdy wnioskodawczyni przebywała za granicą, a zatem także ta okoliczność (potwierdzona zresztą przez skarżącego w toku rozprawy administracyjnej) pokazuje, że opuszczenie lokalu nie było wynikiem trudnych i konfliktowych relacji stron postępowania. Podkreślił, że jak wynika z załączonych do akt dowodów, a w tym biletów podróży, od rozwodu stron, to jest od maja 2013 r., wnioskodawczyni często przebywa poza granicami kraju, a skarżący, mimo posiadania w tym okresie swobodnego i niczym niezakłócanego dostępu do lokalu, nie koncentrował w nim swoich spraw życiowych. Z tych też powodów organ odwoławczy ocenił, że opuszczenie lokalu przez skarżącego było spowodowane wyłącznie świadomą i dobrowolną jego decyzją, a nie podnoszonymi w odwołaniu przyczynami.

Ponadto organ odwoławczy zważył, że skarżący, mimo niejednokrotnego deklarowania w toku postępowania, że powróci do lokalu, do dnia wydania zaskarżonej decyzji tego nie uczynił. Skonstatował, że sam zamiar nie jest podstawą do utrzymania zameldowania w lokalu, tym bardziej w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie, ani strona ani organ nie są w stanie określić możliwej i faktycznej daty powrotu skarżącego do lokalu i ponownej koncentracji w nim wszystkich spraw życiowych. Wyjaśnił przy tym, że instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i rejestracyjny, ma na celu potwierdzenie określonego stanu faktycznego – miejsca pobytu danej osoby, nie rodzi jednak żadnych praw do lokalu, w którym dokonano zameldowania, nie jest też potwierdzeniem takich praw.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 7, art. 9, art. 78 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. Z tych też powodów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł argumenty sformułowane uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem w dniu 17 grudnia 2015 r. skarżący wniósł o odroczenie rozprawy w związku z toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniem z jego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. Po oddaleniu przez Sąd wniosku o odroczenie rozprawy, skarżący podał, że w lokalu aktualnie nie przebywa. Od września bieżącego roku, przebywał u kolegi, w szpitalu oraz w różnych innych miejscach. Wyjaśnił, że wniósł do Sądu Rejonowego o przywrócenie posiadania lokalu, ale Sąd odroczył rozpoznanie sprawy, bo była żona przedstawiła Sądowi obszerny plik dokumentów. Natomiast organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi akcentując, że do 4 września bieżącego roku skarżący miał pełny dostęp do lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie wymeldowania.

Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle powołanego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. W ocenie Sądu, zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy jest wystarczający do oceny wystąpienia w kontrolowanej sprawie przesłanek wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu.

Podnieść należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądowym, na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ukształtował się pogląd, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma tam urządzone centrum życiowe (mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku, przyjmuje i nadaje korespondencję) – zob. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Pogląd ten zachowuje aktualność także na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności, a ponadto podziela ten pogląd także sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Analiza zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów pozwala zaś na sformułowanie wniosku, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny, że lokal, z którego skarżący został wymeldowany, nie stanowi jego centrum życiowego, a wizyty skarżącego w tym lokalu co najmniej od maja 2014 r, do dnia wydania zaskarżonej decyzji miały charakter jedynie sporadyczny. Okolicznościom tym zdaje się nie zaprzeczać także skarżący, który sam podaje, że opuścił lokal w maju 2014 r., a od 4 września 2015 r. utracił całkowicie dostęp do tego lokalu w związku z wymianą zamków w drzwiach przez wnioskodawczynię.

Odnosząc się natomiast do argumentów skarżącego, dotyczących przyczyn opuszczenia lokalu i braku zamiaru jego opuszczenia, wskazać należy, że o charakterze opuszczenia lokalu decydują nie tylko kwestie subiektywnej woli konkretnej osoby, lecz także okoliczności faktyczne sprawy. Zameldowanie i wymeldowanie są bowiem jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu - opuszczenia lokalu. Ewidencja ludności służy zatem jedynie posiadaniu danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego poprzez rejestrowanie uprawnień do lokalu przez organ meldunkowy (por. wyrok TK z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, OTK-A 2002, Nr 3, poz. 34). Stąd też, przy ocenie przesłanek wymeldowania danej osoby z lokalu, kwestia dobrowolności jego opuszczenia ma drugorzędne znaczenie, a najważniejszą przesłanką jest brak faktycznego przebywania danej osoby pod adresem zameldowania, w którym jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżący nie przebywał , mimo, że miał możliwość i dostęp do tego lokalu. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że jak wynika m.in. z załączonych do akt biletów podróży oraz potwierdzenia zgłoszenia emigracji czasowej (k. 95-96 i 108 akt adm.), od rozwodu stron, to jest od maja 2013 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, wnioskodawczyni, która otrzymała przydział na przedmiotowy lokal komunalny, często przebywała poza granicami, a skarżący mimo posiadania (aż do września 2015 r.) swobodnego i niczym niezakłócanego dostępu do lokalu, nie koncentrował w nim swoich spraw życiowych, co może świadczyć o zamiarze trwałego związania swojego centrum życiowego w innym miejscu (w tym pod adresem, który wskazała była żona). Podkreślić przy tym należy, że nie daje podstaw do kontynuowania zameldowania jedynie zamiar zamieszkiwania pod określonym adresem i okazjonalne przebywanie w lokalu. Zameldowanie, a w tym na pobyt stały, jest bowiem tylko potwierdzeniem - rejestracją pobytu osoby pod danym adresem i dlatego jeżeli dana osoba powróci do lokalu na stałe lub na pobyt czasowy może ponownie w nim się zameldować w trybie obowiązujących przepisów powołanej ustawy o ewidencji ludności. Nie ma natomiast meldunek, będący tylko rejestracją pobytu danej osoby pod konkretnym adresem, związku z posiadaniem lub utratą tytułu do lokalu.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, zgromadzony przez organy administracji materiał dowodowy pozwolił na dokładne wyjaśnienie wszystkich kwestii, które były istotne dla potwierdzenia bądź zaprzeczenia faktu zamieszkania przez skarżącego w lokalu. Prawidłowa była także ocena organu odwoławczego co do braku zasadności przesłuchiwania wnioskowanych przez skarżącego świadków. Zgodnie bowiem z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W świetle jednak art. art. 78 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Jak zostało już podane, kwestia opuszczenia przez skarżącego lokalu była co do zasady niesporna. Bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostawała natomiast kwestia przyczyn opuszczenia tego lokalu przez skarżącego. Obie te okoliczności miały być zaś dowodzone za pomocą zeznań świadków, o których przesłuchanie wnosił skarżący. W tych okolicznościach za nieuprawnione uznać należy zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy art. 7, art. 9, art. 78 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.