Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 642/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 § 2, art. 59 § 3, art. 59 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia WSA (del.) Alina Rzepecka (sprawozdawca), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 516/15 w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 25 września 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 516/15 oddalił skargę J. G. (dalej: strona, skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej

w Krakowie (dalej: DIS, organ) z 19 stycznia 2015r. nr: [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego K. (dalej: NUS, organ I instancji) z 26 listopada 2014r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że NUS prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku strony na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...] wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w K.

Postanowieniem z 22 września 2014 r. NUS umorzył w części postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2014 r poz. 1619 – dalej: u.p.e.a.), gdyż stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Orzeczenie dotyczyło tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...]. W egzekucji pozostawiono tytuł wykonawczy nr [...] z uwagi na uzyskiwaną co miesiąc kwotę 795,82 zł. tytułem realizacji zajęcia świadczeń emerytalnych zobowiązanego

w Wojskowym Biurze Emerytalnym.

Pismem z 20 października 2014 r. zobowiązany, działając przez pełnomocnika, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]" w zakresie, jak w piśmie NUS z 7 października 2014 r.

W ocenie zobowiązanego postępowanie egzekucyjne zostało bowiem umorzone.

Postanowieniem z 26 listopada 2014 r. organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem w toku postępowania dokonano zajęcia świadczeń emerytalnych zobowiązanego w Wojskowym Biurze Emerytalnym

i z zajętego prawa majątkowego miesięcznie uzyskiwana jest kwota 795,82 zł.

Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła na w/w orzeczenie zażalenie. Podniosła, że "Naczelnik Urzędu Skarbowego w postanowieniach z dnia 22 IX 2014r. umorzył postępowania egzekucyjne zgodnie z wnioskiem dłużnika z dnia 21.V.2014r. Umarzając postępowanie egzekucyjne (...) zastosował art. 59 § 2 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Ponadto strona zarzuciła, że "(...) postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego Dyrektora Izby Celnej nr [...] było objęte wnioskiem z dnia 21 V 2014r. Niniejsze postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w sprzeczności z treścią art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 VI1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji".

Dodatkowo zauważono, że DIS rozpatrując zażalenie na postanowienie NUS z 22 września 2014 r. postanowieniem z 22 grudnia 2014 r. uchylił orzeczenie organu

I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozwala na stwierdzenie, że w opisanej sprawie wystąpiła bezskuteczność prowadzonej egzekucji. Co prawda, organ egzekucyjny wymienił wyraźnie podjęte w celu poszukiwania majątku strony czynności, ale brak było wskazania dotyczącego wyegzekwowanych dotychczas kwot, w tym również w odniesieniu do całkowitej kwoty zaległości objętej w/w tytułami wykonawczymi. Prócz tego organ jedynie nadmienił, że zobowiązany pobiera emeryturę wojskową, pominięty został przy tym fakt, że z tego środka prowadzona jest skuteczna egzekucja i kwota w wysokości 795,82 zł, rozliczana na należność główną i odsetki, przekazywana jest wierzycielowi na zaspokojenie zaległości. Organ stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie niezbędne było przeprowadzenie przez organ egzekucyjny kalkulacji, stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, czego

w zaskarżonym postanowieniu brak. Poza tym stwierdził, że wyjaśnienia wymaga fakt pozostawienia w egzekucji tytułu wykonawczego nr [...], przy jednoczesnym umorzeniu przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych, wystawionych przez tego samego wierzyciela. Pomimo tego, że każdy tytuł wykonawczy realizowany jest w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym, to jednak ewentualne zaistnienie przesłanki bezskuteczności, uzasadniającej umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., skutkuje w odniesieniu do wszystkich tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzona jest egzekucja.

DIS rozpatrując zażalenie na postanowienie NUS z 26 listopada 2014r., postanowieniem z 19 stycznia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W motywach wykazał , że prawidłowo organ egzekucyjny uznał, że na chwilę obecną nie zachodzą przesłanki umorzenia zawarte w 59 § 1 i § 2 u.p.e.a.. Zobowiązany pobiera świadczenia rentowe, a ich wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń

w wysokości 795,82 zł. Egzekucja nie jest więc bezskuteczna. Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego, że tytuł wykonawczy o nr [...] był objęty wnioskiem z 20 października 2014r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wyjaśniono, że NUS umarzając częściowo postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułów wykonawczych stwierdził swoją bezskuteczność na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., a nie umorzył postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego.

Podniesiono również, że postanowieniem z 22 grudnia 2014r. DIS uchylił powyższe orzeczenie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, albowiem uznał, że w przedmiotowej sprawie niezbędne jest przeprowadzenie przez organ egzekucyjny kalkulacji, stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne..

Na rozstrzygnięcie z 19 stycznia 2015 r. strona wniosła skargę do WSA. Zażądała jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem uwzględnienia okoliczności wymienionych w postanowieniu DIS z 22 grudnia 2014 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzucono naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a. albowiem według strony,

z treści tego przepisu wynika, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone

w całości a nie w części. Po wydaniu postanowienia o umorzeniu nie jest możliwe wyłączenie jego części tj. tytułu wykonawczego nr [...]. Ponadto w ocenie strony DIS w postanowieniu z 22 grudnia 2014r. stwierdził, że postępowanie egzekucyjne dotyczyło również tytułu wykonawczego nr [...].

W odpowiedzi na skargę DIS podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

WSA oddalając skargę strony stwierdził, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Sąd zaznaczył, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).

WSA zaznaczył też, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego.

Organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację

z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Następie Sąd zaznaczył, że skarżący zarówno w skardze, jak i wcześniej na etapie postępowania egzekucyjnego, nie podniósł żadnych zarzutów, które wskazywałyby na wadliwość zaskarżonego postanowienia DIS i poprzedzającego go orzeczenia organu

I instancji. Podkreślił, że również w argumentacji wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie, skarżący nie wskazał żadnej z enumeratywnie wymienionych w art. 59 u.p.e.a. przesłanek umorzenia postępowania.

WSA zestawiając treść pism i podniesionych w nich argumentów z treścią przepisów art. 59 u.p.e.a., stwierdził, że nie dotyczą one niniejszego postępowania, którego przedmiotem jest zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego

nr [...]. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący swoje uprawnienie do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego wywodzi z faktu, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z 21 maja obejmował również tytuł wykonawczy nr [...]. Zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego powinno dotyczyć również ww. tytułu. Dodatkowo w ocenie skarżącego do takich wniosków prowadzi również postanowienie DIS z 22 grudnia 2014 r. uchylające postanowienie NUS z 22 września 2014 r.

Ze stanowiskiem tym Sąd się nie zgodził. Stwierdził, że pomimo bowiem wniosku

o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, NUS nie umorzył postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Oznacza to, że wniosek o umorzenie egzekucyjnego został jedynie uwzględniony

w części co mieści się w uprawnieniach władztwa administracyjnego. Zaznaczył, że inną kwestią jest prawidłowość takiego rozstrzygnięcia, na co zwrócono uwagę

w postanowieniu DIS z 22 grudnia 2014 r. podkreślając, że ewentualne zaistnienie przesłanki bezskuteczności uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego powinno skutkować do wszystkich tytułów wykonawczych. Nie oznacza to, że organ odwoławczy przesądził, że w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] przesłanki te zachodzą. Wręcz przeciwnie, DIS podkreślając, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może zachodzić jedynie gdy ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, nakazał by przy ponowny rozpatrzeniu sprawy prawidłowo wyjaśnić stan faktyczny związany

z przesłanką umorzenia. Oznacza to, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego może przesądzić zarówno o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jak i o odmowie jego umorzenia w stosunku do postępowania prowadzonego na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny nie może zatem stwierdzić bezskuteczności egzekucji w stosunku do części postępowań a do innych uznać, że przesłanki te nie zachodzą. Nie oznacza to jednak, że nie może odmówić umorzenia cząstkowych postępowań egzekucyjnych jeżeli brak jest przesłanek do umorzenia tych postępowań. Sąd zwrócił bowiem uwagę, że na podstawie każdego tytułu wykonawczego wszczynane jest i prowadzone odrębne, niezależne od siebie postępowanie egzekucyjne. Każdy tytuł wykonawczy realizowany jest w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym. Wynika to z art. 26 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Istnienie szeregu tytułów wykonawczych skierowanych do tego samego dłużnika, czy też dokonanie do majątku dłużnika jednej czynności egzekucyjnej w celu realizacji kilku tytułów wykonawczych (np. zajęcie wierzytelności) konstatacji powyższej nie zmienia. Każdy tytuł wykonawczy dotyczy bowiem innej, zindywidualizowanej należności.

Zdaniem WSA, organy miały zatem prawo do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytuły wykonawczego nr [...] o ile okoliczności będące podstawą do umorzenia nie zachodziły a w obrocie prawnym nie pozostawały postanowienia, które pozostawałyby w opozycji do tego rozstrzygnięcia.

Na tle niniejszej sprawy organ egzekucyjny odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego wykazał, że strona pobiera świadczenia rentowe, a ich wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń w wysokości 795,82 zł. Egzekucja nie jest więc bezskuteczna i okoliczność ta nie była podważana przez skarżącego na żadnym etapie postępowania.

W skardze kasacyjnej na powyższe orzeczenie strona na podstawie art. 174

pkt 1 zarzuciła ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) naruszenie

art. 59 § 2, 3, 4 u.p.e.a. polegające na błędnej wykładni na mocy której sąd przyjął, że wyłączenie przez organ podatkowy z wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania

o umorzenie egzekucji tytułu egzekucyjnego nr [...] i odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie jest prawidłowe, podczas gdy treść

art. 59 § 2, 3, 4 u.p.e.a. nie przewiduje wyłączenia żadnego z tytułów egzekucyjnych objętych wnioskiem o umorzenie egzekucji.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a zarzucił wyrokowi nieuwzględnienie treści postanowienia DIS z 22 grudnia 2014 r. w którym to organ przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji wniosku o umorzenie egzekucji, który obejmował również tytuł egzekucyjny nr [...]. Zdaniem skarżącego, gdyby sąd wziął pod uwagę treść postanowienia DIS z 22 listopada 2015 r., to orzeczenie sądu powinno by uchylić postanowienie DIS z 19 stycznia 2015 r. A zatem uchybienie polegające na naruszeniu przepisów postępowania w w/w zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku WSA w całości; przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; zasądzenie od organu podatkowego kosztów postępowania

i kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W piśmie procesowym z 3 marca 2016 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko u podstaw którego legło przede wszystkim przekonanie, że zgodnie

z treścią art. 59 § 2 -4 u.p.e.a. można umorzyć postępowanie egzekucyjne w stosunku do wszystkich tytułów wykonawczych lub nie umorzyć wcale.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIS podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje;

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wymaga przypomnienia, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, dlatego też art. 175 p.p.s.a. wprowadza przymus adwokacko-radcowski przy jej sporządzaniu. Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia, czyli zapewni profesjonalność jej sporządzenia.

Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga kasacyjna, mimo sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest prawidłowo skonstruowana i nie zawiera uzasadnionych zarzutów.

Istotnym jest bowiem, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę jedynie w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez wskazane w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres tejże kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Stąd też szczególne znaczenie ma prawidłowość sformułowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych także wskazanie jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. W tym zakresie zmian nie wprowadziła uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października

2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której stwierdzono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

W sytuacji, gdy autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów, które dotyczą naruszenia przez sąd tych ostatnich przepisów. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd

w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 19 lutego

2008 r., II FSK 1787/06, CBOSA).

Zważywszy na konstrukcję i uzasadnienie rozpoznawanej skargi kasacyjnej niezbędnym jest podkreślenie, że dla poprawności zarzutu sformułowanego

w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie chodzi tutaj o wszelkie lub jakiekolwiek naruszenia przepisów proceduralnych,

ale o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, uregulowanej przepisami p.p.s.a. Za oczywisty

błąd konstrukcyjny niniejszej skargi kasacyjnej uznać zatem należy, kierowanie do Sądu

I instancji zarzutu naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. bez wyszczególnienia konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej do których naruszenia w tej sprawie doszło. Co do zasady bowiem - przepisu tego nie można naruszyć, gdyż wskazuje on jedynie podstawę kasacyjną, na jakiej można oprzeć zarzuty procesowe - podnoszone przeciwko wyrokowi Sądu I instancji. W niniejszej skardze kasacyjnej, zarzut ten nie został wsparty wskazaniem, jakie przepisy ustawy procesowej (p.p.s.a.) naruszył Sąd

I instancji.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny pozbawiony został możliwości merytorycznego odniesienia się do tak podniesionego naruszenia.

Jako chybiony należy również ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego. Prawidłowo Sąd I instancji, uwzględniając brzmienie poniżej przywołanych norm prawnych, jak też okoliczności stanu faktycznego stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa we wskazanym przez stronę zakresie.

Stosownie do brzmienia art. 59 u.p.e.a. - postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.[ § 1].

W § 1 w/w przepisu wyliczone zostały przesłanki, których ziszczenie się skutkuje obligatoryjnym umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, przy czym - w tej sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła.

Natomiast zgodnie z treścią art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Nadto, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4.[ § 3]. Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo

z urzędu. [§ 4].

Wypada podkreślić, że generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do zastosowania wszelkich środków przewidzianych

w ustawie, by ten cel zrealizować. Zasadniczo nie jest też w tym zakresie ograniczony terminem. Oznacza to, że zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym umorzenie możliwe jest wówczas, gdy

w ogóle nie można ustalić jakiegokolwiek majątku zobowiązanego (tak: wyrok NSA

z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 169/10).

Należy zwrócić uwagę na kwestię fakultatywnego charakteru art. 59 § 2 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowościowymi. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania, gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka, nie ciąży na nim jednak w tym zakresie żaden obowiązek. Co więcej, umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Tymczasem, jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, [a ustalenie to nie zostało skutecznie podważone na żadnym etapie postępowania – przed organami, przed WSA, ani też obecnie w skardze kasacyjnej] - strona pobiera świadczenia rentowe, a ich wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń w wysokości 795,82 zł. Egzekucja nie jest więc bezskuteczna.

Podkreślenia wymaga to, że w świetle treści art. 59 § 2 u.p.e.a. to organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania, to organowi egzekucyjnemu ustawa pozostawiła ocenę "perspektyw" wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenie egzekucji lub umorzenie postępowania. W orzecznictwie sądowym akcentuje się, że użycie przez ustawodawcę w art. 59 § 2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone", oznacza, że po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z treści art. 59 § 2 u.p.e.a. wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje tylko i wyłącznie w sytuacjach gdy w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpi przeszkoda o charakterze trwałym, która powoduje, że dalsze prowadzenie postępowania stało się niemożliwe lub niecelowe. "Zatem istotą umorzenia jest przerwanie prowadzonego postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie

z przyczyn natury formalnej, gdy w danym konkretnym przypadku zaistniałym w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne." (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 872/09).

Co do zasady, a wbrew niczym niepopartemu stwierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie - nie budzi wątpliwości, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone zarówno

w całości lub w części. Tak przyjmuje orzecznictwo jak i literatura przedmiotu [por. wyrok NSA z 1 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 410/16; zob. P. M. Przybysz; Komentarz do art.59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.]. Do umorzenia postępowania w części dochodzi m.in. wówczas, gdy egzekucja jest niedopuszczalna

w odniesieniu do niektórych osób wskazanych jako zobowiązani lub gdy niedopuszczalne jest egzekwowanie niektórych obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym [por. wyrok WSA z 18 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3263/16

i powołane w nim orzecznictwo].

Nie może z pola widzenia umykać fakt, że w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie DIS z 19 stycznia 2015 r. wydane

w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego

w stosunku do skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, u podstaw podjętego przez organ rozstrzygnięcia legła okoliczność, uzyskiwania co miesiąc kwoty 795,82 zł. tytułem realizacji zajęcia świadczeń emerytalnych zobowiązanego w Wojskowym Biurze Emerytalnym.

Mając na względzie powyższe uwagi jak i to, że na podstawie każdego tytułu wykonawczego wszczynane jest i prowadzone odrębne, niezależne od siebie postępowanie egzekucyjne, a każdy tytuł wykonawczy realizowany jest w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym celnie Sąd I instancji stwierdził, że organy miały prawo do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] o ile okoliczności będące podstawą do umorzenia nie zachodziły, a w obrocie prawnym nie pozostawały postanowienia, które pozostawałyby w opozycji do tego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca nie wykazała, by momencie kontroli przez WSA taka sytuacja miała miejsce. Wprost przeciwnie, na tle niniejszej sprawy organ egzekucyjny odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego dowiódł, że strona pobiera świadczenia rentowe, a ich wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń w wysokości 795,82 zł. Egzekucja nie jest więc bezskuteczna i okoliczność ta nie była podważana przez skarżącego na żadnym etapie postępowania.

W kwestii natomiast powoływanego przez stronę postanowienia DIS z 22 grudnia

2014 r. trzeba zaznaczyć, że problem wystąpienia ewentualnej bezskuteczności egzekucji jest otwarty, nieprzesądzony. Jak wskazano w zaskarżonym wyroku, organ ten podkreślając, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może zachodzić jedynie gdy ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku nakazał, by przy ponowny rozpatrzeniu sprawy prawidłowo wyjaśnić stan faktyczny związany z przesłanką umorzenia. Zatem, trafnie WSA zauważył - prawidłowe ustalenie stanu faktycznego może przesądzić zarówno o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jak i o odmowie jego umorzenia w stosunku do postępowania prowadzonego na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych.

Konkludując, wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę kasacyjną należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, działając w oparciu art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p. p. s. a.