Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 311/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 49b ust. 1-3, art. 52
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 365 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 285 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2010r. sprawy ze skargi E.S. i B.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta i Gminy w O. oraz E. i B. małżonków S., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] znak: [...] nakazującą Gminie O. dokonanie rozbiórki przepustu na cieku wodnym zlokalizowanym na działkach nr ewid. 388 i 412 położonych w J., gmina O., odbudowanym bez wymaganego prawem zgłoszenia.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Działka nr 388 stanowi własność E. S. W trakcie prowadzonego postępowania, w tym oględzin przeprowadzonych w dniu 21.11.2005r., organ pierwszej instancji ustalił, że małżonkowie S., wybudowali, bez wymaganego pozwolenia na budowę, przepust na cieku wodnym w drodze dojazdowej do własnej posesji w celu skrócenia dojazdu. Przepust ten wybudowany został z kręgów betonowych ułożonych dwurzędowo. Jeden rząd stanowi 11 kręgów betonowych o średnicy 0,95 m i długości 0,8 m każdy, natomiast drugi rząd to 3 rury betonowe typu "Wipro" o średnicy 0,95 m i długości 3 m. Płytę nośną nad tymi kręgami wykonano z kamieni i kruszywa. Konstrukcję oporową boczną od strony zachodniej stanowi mur oporowy o długości 4,80 m, natomiast od strony wschodniej poukładane poziomo opony samochodowe, będące zabezpieczeniem przed osuwaniem się kamienia i kruszywa z tzw. płyty nośnej (opony samochodowe nie są materiałem budowlanym). Natomiast stożki i skarpy przyczółków zostały zabezpieczone darnią. Przedmiotowy przepust został wybudowany w 1994r. wraz z drogą dojazdową, co potwierdzają oświadczenia E. S. i H.G. złożone podczas oględzin budowli, jak również przedłożone dokumenty. Z oświadczenia B. S. złożonego do protokołu rozprawy przed Sądem Rejonowym z dnia 10.07.2002r. sygn. akt I C 65/02 wynika, że przepust był zbudowany z 19 kręgów Ø 95 cm, ściany oporowe zostały wybudowane z kamienia, oraz że roboty związane z nawożeniem kamienia zostały zakończone w 1995r., a następnie w wyniku osiadania gruntu kruszywo było jeszcze nawożone w następnym okresie. W toku postępowania ustalono również, że przepust został uszkodzony na skutek powodzi w 2001r., a następnie odbudowany przy udziale Urzędu Miasta i Gminy w O. w myśl ustawy z dnia 11 sierpnia 2001r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych w wyniku działania żywiołu.

Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego, które zostało zakończone decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego i rozbudowanego przepustu. Na skutek odwołania małżonków S. decyzją z dnia 13 października 2006r. organ odwoławczy decyzję tę uchylił i umorzył postępowanie, wskazując w uzasadnieniu, że w decyzji błędnie został określony przedmiot (postępowanie wszczęto w sprawie samowolnie wybudowanego mostu, zaś decyzja dotyczy tylko przepustu) oraz, że skoro obiekt został zniszczony na skutek powodzi i odbudowany w myśl ustawy z dnia 11 sierpnia 2002r., organ pierwszej instancji powinien rozważyć podjęcie postępowania na podstawie art. 49b Prawa budowlanego, albowiem zgodnie z tą ustawą roboty przy odbudowie mostu podlegały zgłoszeniu. Wniesiona od tej decyzji przez H. G. skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2007r. sygn. II SA/Ke 643/07, który w uzasadnieniu wyroku wskazał mi.in. iż organ odwoławczy prawidłowo zakwalifikował przeprowadzone roboty budowlane jako odbudowę w rozumieniu ustawy z dnia 11.08.2001r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu. Okoliczność ta determinowała ustalenie iż w sprawie nie ma zastosowania art.48 ust.1 ustawy Prawo budowlane z 1994r.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. po powiadomieniu stron o toczącym się postępowaniu, postanowieniem wydanym na podstawie art. 49b nakazał małżonkom S. wstrzymanie robót budowlanych oraz przedłożenie w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia stosownych dokumentów. Zobowiązani w wyznaczonym terminie nie przedłożyli wymaganych dokumentów, co poskutkowało wydaniem przez organ w dniu 28 maja 2008r. decyzji nakazującej na podstawie art. 49b ust. 1 częściową rozbiórkę dokonanej odbudowy przepustu na cieku wodnym. Na skutek odwołania organ drugiej instancji decyzję tę uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem, że ponownie organ błędnie określił przedmiot postępowania. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że przepust jednorzędowy wraz z murami oporowymi i płytą nośną drogi uległ całkowitemu zniszczeniu w wyniku powodzi, jaka miała miejsce w 2001r., nadto organ odwoławczy wskazał, że nałożony postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2008r. obowiązek był niezgodny z art. 49b ust. 2.

Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2008r. na podstawie art. 49b ust. 2 wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i nałożył na małż. S. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni decyzji o warunkach zabudowy, projektu zagospodarowania działki, rysunku technicznego odbudowanego przepustu oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec niewykonania tego obowiązku organ pierwszej instancji decyzją z dnia 6 października 2008r. na podstawie art.49b ust.1 ustawy Prawo budowlane z 1994r. nakazał E. i B. S. rozbiórkę przedmiotowego przepustu na cieku wodnym. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] utrzymał zaskarżoną w/w decyzję w mocy. Odnosząc się do zawartych w złożonym przez małżonków S. odwołaniu zarzutów, iż nie wykonali oni przedmiotowej budowli w związku z czym nie są uprawnieni do jej rozbiórki, oraz że przedmiotowy przepust został odbudowany przez Gminę O., natomiast B. S. wykonywał jedynie swoim samochodem, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na rzecz Urzędu Miasta i Gminy usługi polegające na dowożeniu materiałów, organ wskazał, że prawo budowlane nie zawiera legalnej definicji pojęcia "inwestor", według zaś definicji słownikowej, inwestor to osoba lub przedsiębiorstwo dokonujące inwestycji. Inwestycja zaś to nakład gospodarczy, którego celem jest stworzenie nowych lub powiększenie istniejących środków trwałych. Inwestor, jako podstawowy uczestnik procesu inwestycyjnego, jest zwykle inicjatorem zamierzenia inwestycyjnego, dysponentem kapitału oraz bezpośrednim realizatorem przedsięwzięcia, bądź zlecającym wykonawstwo specjalistycznej firmie, a także często właścicielem wykonanego obiektu. Inwestorem może być osoba fizyczna lub prawna, angażująca kapitał w realizację przedsięwzięcia gospodarczego w nadziei czerpania korzyści o charakterze ekonomicznym lub finansowym lub innym. Jednoznacznym inwestorem byli zatem małżonkowie S., co wynika z oświadczenia E. S. oraz zapisu protokołu Sądu Rejonowego w O. z dnia 10 lipca 2002r. Gmina O. swoje stanowisko o udzieleniu pomocy określiła w piśmie z dnia 14.12.2005r., z którego wynika, że udzielenie pomocy nie jest równoznaczne z pełnieniem roli inwestora. Odnośnie drugiego zarzutu, iż na skutek rozbiórki niemożliwy stanie się dojazd do nieruchomości organ wskazał, że zarzut ten jest niezasadny bowiem do posesji odwołujących się prowadzi okrężna droga gruntowa wydłużająca dojazd o około 1 km. Droga, na której istnieje przepust, powstała w celu skrócenia tego dojazdu.

W wyniku rozpoznania skargi małżonków S. na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia 3 grudnia 2008r. - Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 marca 2009r.w sprawie sygn. Akt II SA/Ke 50/09 uchylił decyzje organów obu instancji, jak również postanowienie z dnia 26 sierpnia 2008r. Sąd za zasadny uznał zarzut odnośnie prawidłowości ustaleń organów, że skarżący byli inwestorami samowolnie wybudowanego przepustu wskazując, że w niniejszej sprawie nie jest istotne, kto zbudował ten zniszczony obiekt, ale to, kto go następnie odbudował. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów oraz postanowienia o umorzeniu dochodzenia prowadzonego w sprawie wybudowania bez pozwolenia mostu oraz jego remontu wynika, że prace budowlane w 2001r. zostały wykonane przez ekipę budowlaną wynajętą przez Urząd Miasta i Gminy w O. (dalej także jako UMiG) oraz że prace te były, tak samo jak na innych 50 uszkodzonych przepustach, "interpretowane jako remonty uszkodzonych w wyniku działania żywiołu" obiektów i były one finansowane przez Gminę O. Po oddaleniu przez Sąd skargi na decyzję z dnia 13 października 2006r. organy, pomimo iż skarżący cały czas kwestionowali zasadność nakładania na nich obowiązków, twierdząc, że nie byli inwestorami odbudowy, nie prowadziły żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego tę okoliczność. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy prace zostały wykonane na zlecenie Gminy i przez Gminę sfinansowane, ustalenie, iż inwestorem odbudowy przepustu byli małżonkowie S. zaś Urząd Miasta i Gminy miał tylko "udzielić im pomocy" nie wydaje się prawidłowe. Takie ustalenie zdaniem Sądu jest sprzeczne z zebranym materiałem w związku z czym decyzje obu organów jako naruszające art.7,77 i art.80 kpa należało uchylić.

Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji ustalił, że inwestorem odbudowanego przepustu była Gmina O. Z pisma urzędu Miasta i Gminy O. z dnia 2.09.2009r. wynika jednoznacznie, że odbudowa zniszczonego na skutek powodzi w 2001r. przepustu została wykonana na zlecenie Gminy O. i przez nią sfinansowana. Świadczą o tym następujące dokumenty: umowa na wykonanie przebudowy przepustu z dnia 26.07.2001r. zawarta między Zarządem Miasta i Gminy w O. a Przedsiębiorstwem A., faktura VAT z dnia 7.09.2001r. wystawiona przez ww. przedsiębiorstwo na UMiG w O. za wykonanie przedmiotowego przepustu, pismo UMiG w O. z dnia 28.08.2009r., z którego wynika, że remont zniszczonego przepustu został wykonany na zlecenie Gminy O. i przez tę Gminę finansowany, oraz że małżonkowie S. nie zostali obciążeni kosztami remontu przepustu. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji decyzją z dnia 3 listopada 2009r. umorzył postępowanie prowadzone wobec małżonków S. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Następnie wszczął postępowanie w sprawie odbudowania przedmiotowego przepustu bez wymaganego zgłoszenia przez Gminę O. Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2009r. na podstawie art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r. nałożył na Gminę O. obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni zaświadczenia właściwego organu o zgodności wybudowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku takiego planu, projektu zagospodarowania działki, projektu- szkicu technicznego przepustu oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Obowiązek ten nie został wykonany, w związku z czym decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego w O. na podstawie art.49b ustawy Prawo budowlane z 1994r. nakazał Gminie O. dokonanie rozbiórki przepustu na cieku wodnym zlokalizowanym na działkach o nr ew. 388 i 412 położonych w miejscowości J. odbudowanego bez wymaganego zgłoszenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrz Miasta i Gminy O. podniósł, że Gmina O. nie była inwestorem przedmiotowego przepustu, remont przepustu został błędnie zakwalifikowany jako odbudowa lub budowa, niewłaściwie określono koszty remontu oraz ich podział między Gminę a małżonków S., oraz że nieuwzględniono możliwości prawnych Gminy wykonania rozbiórki przedmiotowego przepustu, w sytuacji gdy Gmina O. nie dysponuje prawem do nieruchomości, na której znajduje się przepust. Małżonkowie S. w swoim odwołaniu również podnieśli, że Gmina O. nie dysponuje prawem do nieruchomości, na której znajduje się przepust i kwestionowali zasadność zastosowania w sprawie art. 49b Prawa budowlanego. Ich zdaniem rozbiórka przepustu uniemożliwi jakikolwiek dojazd do posesji. Domagali się ponadto przeprowadzenia dowodu z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. sygn. I Ns 388/06.

Decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i w jej uzasadnieniu wskazał, że powiatowy organ nadzoru budowlanego zgodnie z zaleceniami WSA zawartymi w wyroku z dnia 12 marca 2009r. przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i jednoznacznie ustalił, że inwestorem przedmiotowego przepustu jest Gmina O. o czym świadczą zgromadzone dokumenty tj.:

- umowa na wykonanie przepustu z dnia 26.07.2001r. zawarta między Zarządem Miasta i Gminy O. jako zamawiającym a Przedsiębiorstwem Usług Drogowych jako wykonawcą,

- faktura VAT z 7.09.2001r. wystawiona przez w/w Przedsiębiorstwo na UMiG w O. za wykonanie przepustu,

- pismo UMiG w O. z dnia 28.08.2009r. w którym wyjaśniono, że Urząd ten zlecił na swój koszt remont przepustu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nałożony w trybie art.49b ust.2 Prawa budowlanego na Gminę O. obowiązek przedstawienia stosownych dokumentów nie został wykonany, co obligowało organ do wydania decyzji w trybie art.49b ust.1 Prawa budowlanego nakazującej rozbiórkę obiektu. Wykonanych robót przy odbudowie przepustu nie można zakwalifikować jako remontu zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego. Obiekt ten został bowiem zniszczony podczas powodzi w 2001r. a następnie odbudowany w myśl ustawy z dnia 11.08.2001r. Odbudowanie przepustu nie było więc odtworzeniem stanu pierwotnego poniE.ż zmienił on swoje wymiary i konstrukcję z jednorzędowego na dwurzędowy dlatego wykonane roboty prawidłowo zostały zakwalifikowane jako odbudowa. Odnośnie poniesionych przez strony kosztów odbudowy przepustu organ wyjaśnił, że koszty te w całości poniosła Gmina O. Małżonkowie S. finansowali natomiast remont nawierzchni drogi, co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

W kwestii prawa dysponowania nieruchomością, na której jest usytuowany przepust organ wskazał, że w myśl art. 52 Prawa budowlanego w pierwszej kolejności do wykonania rozbiórki zobowiązany jest inwestor, tj. sprawca samowoli budowlanej.

Odnośnie zasadności zastosowania w sprawie art. 49b Prawa budowlanego organ wyjaśnił, że ocena prawidłowości zastosowania w sprawie tego przepisu została już dokonana na etapie wcześniej wydanych decyzji przez organ drugiej instancji. Prawidłowość zastosowania tego trybu została również potwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2007r.w sprawie II SA/Ke 643/07.

Organ odwoławczy uznał również za nieuzasadniony zarzut pozbawienia skarżących jakiegokolwiek dojazdu do ich posesji, albowiem do posesji tej prowadzi okrężna droga gruntowa wydłużająca dojazd o około 1 km. Droga, na której znajduje się przedmiotowy przepust powstała w celu skrócenia dojazdu, o czym świadczą zeznania B. S. z dnia 10.07.2002r. złożone w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w O. Poza tym brak dojazdu nie może być podstawą zalegalizowania samowoli budowlanej.

Odnośnie kwestii rozpatrywanych przed sądami cywilnymi (własności, służebności gruntowej) organ wskazał, że nie dotyczą one samowolnie wybudowanego przepustu. Zatem wyroki sądowe wydane w tych sprawach nie mają wpływu na tryb postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy prawa budowlanego.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia 8 kwietnia 2010r wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - E. i B. małżonkowie S. w pierwszej kolejności podnieśli, że Gmina O. nigdy nie była i nie jest właścicielem ani w inny sposób nie dysponuje działkami nr 388 i 412, na których zlokalizowany jest przedmiotowy przepust, a zatem brak jest podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji nakazującej Gminie O. rozbiórkę tego obiektu. Przede wszystkim jednak akcentowali, że na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. sygn. I Ns 388/06 uprawnieni są do korzystania ze szlaku drożnego biegnącego m.in. przez działkę nr 412 i przez most, a nie przepust, od drogi publicznej do działki nr 388. Zaskarżona decyzja stoi zatem w sprzeczności z art. 365 § 1 k.p.c., albowiem zmierza do obejścia prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. wiążącego tak organy administracji jak i strony postępowania. Skarżący wskazali, że wbrew twierdzeniom organu działka nr 388 nie ma innego dostępu do drogi publicznej. Fakt ten potwierdzony został w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w O. w sprawie I Ns 388/06. W dacie składania zeznań przez B. S. (10.07.2002r.) istniała droga polna, którą można było dojechać do drogi publicznej, jednakże wydłużała ona dojazd o około 1 km, a w warunkach zimowych była nieprzejezdna. W chwili obecnej droga ta nie istnieje, o czym organy powinny wiedzieć z uwagi na kilkakrotnie przeprowadzone oględziny.

Wobec powyższego skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 75 § 1, i art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ nie zostały w postępowaniu administracyjnym dopuszczone dowody z opinii biegłych w sprawie I NS 388/06 na okoliczność braku innego dostępu do drogi publicznej, nie przeprowadzono oględzin drogi polnej.

W tym stanie rzeczy skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie dowodu z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. w sprawie I Ns 388/06, opinii biegłych rzeczoznawców i geodetów, protokołów oględzin.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny.

.Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy przepust na cieku wodnym jest usytuowany na działkach nr ew.388 i 412 położonych w miejscowości J. Działka nr 388 stanowi własność A. S. natomiast działka nr 412 pozostaje we współwłasności kilku osób będących uczestnikami w tej sprawie. Przepust ten został wybudowany w latach 1994 -1995 przez małż. E. i B. S. w drodze dojazdowej do działki nr 388 i w części na działce nr 412. Przepust ten zniszczyła powódź w 2001r. W tym samym roku został on odbudowany. Te okoliczności nie były kwestionowane przez strony postępowania i nie budzą wątpliwości w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Kwestią wyjaśnioną i przesądzoną w sprawie jest także kwalifikacja wykonanych przy odbudowie przepustu robót budowlanych oraz ich ocena prawna, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 2007r.w sprawie II SA /Ke 643/07 stwierdził, iż prawidłowo organy nadzoru budowlanego uznały, iż do przedmiotowego przepustu ma zastosowanie ustawa z dnia 11.08.2001r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz.U.nr 84,poz.906) i roboty budowlane wykonane przy przepuście należy zakwalifikować jako odbudowę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 4 pkt.1 w/w ustawy. Odbudowa przepustu, zgodnie z art.7 ust.1 pkt.1 i art.7 ust. 2 tej ustawy nie wymagała pozwolenia na budowę, ale wymagała dokonania zgłoszenia. Organy orzekając w sprawie miały także wiedzę, że ustanowiona została na działce nr 412 służebność drogi koniecznej na rzecz działki nr 388.

W wyroku z dnia 12 marca 2009r. w sprawie II SA/Ke 50/09 WSA uchylając decyzje nakazujące małż. S. dokonanie rozbiórki przedmiotowego przepustu z kolei wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że to małż S. są inwestorami odbudowanego przepustu. Przeciwnie z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że prace budowlane w 2001r. przy tym przepuście i innych 50 uszkodzonych przepustach zostały wykonane przez ekipę budowlaną wynajętą przez Urząd Miasta i Gminy w O.(UMiG) i były kwalifikowane przez Gminę jako "remonty uszkodzonych w wyniku działania żywiołu" obiektów. Sąd dokonał analizy dokumentów dot. odbudowy przepustu i podkreślił, że przyjęcie, iż inwestorem tej odbudowy byli małżonkowie S. zaś UMiG w O. miał im tylko udzielić pomocy nie jest prawidłowe, w każdym zaś razie jest sprzeczne z materiałem sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego będąc związane z mocy art.153 p.p.s.a oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w w/w wyroku WSA z dnia 12 marca 2009r. przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły, że przepust został odbudowany bez wymaganego prawem zgłoszenia przez Gminę O. O tym, że inwestorem przepustu była Gmina O. w sposób nie budzący wątpliwości świadczą dokumenty wskazane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i potwierdzające ten fakt pisemne wyjaśnienie Gminy O. Trafnie wobec tego powiatowy organ nadzoru budowlanego rozpoczął procedurę legalizacyjną i w trybie art.49b ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz.U. z 2006r.,nr 156, poz.1118 ze zm dalej powoływane jako ustawa Prawo budowlane) postanowieniem z dnia 31 grudnia 2009r. zobowiązał inwestora do złożenia wymaganych dokumentów w terminie 30 dni. Rodzaj i zakres nałożonych obowiązków jest zgodny z treścią art. 49b ust.2 ustawy Prawo budowlane , uwzględnia przy tym fakt , że z dniem 29 września 2009 r. art. 49b ust. 2 w zakresie słów "w dniu wszczęcia postępowania" został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 września 2009 r. (Dz.U.09.160.1276).

W konsekwencji w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, inwestor został przez powiatowy organ nadzoru budowlanego zobowiązany (poza innymi dokumentami) do przedstawienia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego a nie ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nałożone w/w postanowieniem obowiązki nie zostały przez Gminę O. wykonane w związku z tym, organ był zobligowany do orzeczenia nakazu rozbiórki przepustu na podstawie art.49b ust.1 w zw. z art.49 b ust.3 skoro inwestor nie był zainteresowany jego legalizacją.

W tym stanie faktycznym i prawnym skarżący zarzucili, że po pierwsze właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji nr 388 jest wyłącznie E. S., a nie Gmina O. Po drugie na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości nr 388, ustanowiona została na nieruchomości oznaczonej w ewidencji jako działka nr 412 - pozostająca we współwłasności kilku osób - służebność drogi koniecznej, wobec tego wykonanie rozbiórki przepustu uniemożliwi korzystanie z tej służebności przez E. S. narusza art.365 §1 k.p.c.

Pierwszy z wyżej wskazanych zarzutów należy rozpatrywać w kategorii naruszenia przez organy nadzoru budowlanego przepisu art.52 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 49b ust. 1 tej ustawy. Zarzut ten nie jest jednak zasadny.

Zgodnie z treścią art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Przepis ten wskazuje, więc wprost podmioty zobowiązane do dokonania czynności nakazanych decyzjami m.in. o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skonstruowanie tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. Z taką sytuacją mamy właśnie do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W orzecznictwie podkreśla się, że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2000 r. sygn II SA/Ka 2059/98, niepubl.).

Nie ulega również wątpliwości, że pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 Prawa budowlanego oznacza sprawcę samowoli budowlanej, tym bardziej, iż rozbiórka obiektu budowlanego jest w istocie likwidacją stanu niezgodnego z prawem. Pogląd, że w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany wyrażony już został w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2001 r. sygn. SA/Rz 597/00, LexPolonica nr 354876). Tak więc zasadą jest, że to inwestor, który wybudował samowolnie obiekt budowlany jest zobowiązany do jego rozbiórki i to on powinien ponieść wszelkie koszty związane z wykonaniem rozbiórki.

Okoliczność, że skarżąca nie zgadza się na rozbiórkę przepustu usytuowanego w części także na działce stanowiącej jej własność (nr 388) nie usuwa konieczności nałożenia na sprawcę samowoli budowlanej, nie będącego właścicielem tej nieruchomości ,obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. Wbrew opinii skarżących, sam fakt, że inwestor nie legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości nie oznacza jeszcze, iż nie można skierować do niego decyzji nakazującej rozbiórkę, a nadto, choć skarżący tego nie podnoszą, że decyzja jest niewykonalna. Skoro, jak wykazano w postępowaniu administracyjnym, gmina O. wykonała roboty budowlane w postaci budowy przedmiotowego przepustu, to uzasadnionym jest skierowanie do niej nakazu likwidacji stanu niezgodnego z prawem. Tak jak to wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 grudnia 2009r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 1933/08 ( pub. w CBOiIS) kwestia ustalenia istnienia ewentualnych roszczeń o naprawienie szkody z tytułu wykonania rozbiórki, wykracza poza ramy niniejszego postępowania sądowego, a właściwym orzeczniczo w tym zakresie pozostaje sąd powszechny. Gdyby nawet przyjąć pogląd, że w takiej sytuacji nakaz rozbiórki powinien obciążać sprawcę samowoli budowlanej oraz także właściciela, który wyraził zgodę na samowolne wzniesienie obiektu budowanego na jego nieruchomości, to z tego powodu zaskarżona decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki tylko na sprawcę samowoli budowlanej musiałyby zostać uchylona, ze wskazaniem obciążenia nakazem rozbiórki także skarżącej E. S., co jednak w realiach tej sprawy naruszałoby wyrażoną w art. 134 p.p.s.a zasadę reformationis in pius tj. zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że prawidłowo nakazano rozbiórkę przepustu sprawcy samowoli budowlanej tj. Gminie O.

Odnoście drugiego zarzutu - istotnie z postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 10 kwietnia 2009r. sygn.akt I Ns 388/06 wynika, iż na nieruchomości oznaczonej w ew. jako działka nr 412 (nieruchomość obciążona) ustanowiono na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości oznaczonej w ew. jako działka nr 388 (nieruchomość władnąca) służebność drogi koniecznej. Zdaniem Sądu ustanowienie służebności drogi koniecznej nie jest przeciwwskazaniem dla orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowego przepustu. Z punktu widzenia regulacji prawa budowlanego konieczne jest usunięcie skutków samowoli budowlanej, jeśli sprawca tej samowoli nie skorzystał z możliwości zalegalizowania wzniesionego obiektu budowlanego. Jak to wyżej podniesiono wydanie nakazu rozbiórki przepustu nie pozostaje w sprzeczności z w/w postanowieniem o ustanowieniu służebności drogi koniecznej i wbrew twierdzeniom skarżących nie narusza art. 365 § 1 k.p.c. stanowiącego, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W tym miejscu konieczne staje się odniesienie się do przepisów prawa cywilnego materialnego. Zgodnie z treścią art. 285 § 1 Kodeksu cywilnego (k.c.) nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa). Z przepisu tego wynika przede wszystkim to, że obowiązkiem właściciela nieruchomości obciążonej jest udostępnienie swojej nieruchomości do korzystania w określonym zakresie właścicielowi nieruchomości władnącej - w niniejszej sprawie udostępnienie gruntu – drogi. Do wykonywania służebności gruntowych mogą być potrzebne takie urządzenia jak: rowy, studnie, przepusty, podjazdy, nasypy, mostki, urządzenia nawadniające lub zabezpieczające, instalacje wodne i kanalizacyjne itp. (por. J. Szachułowicz (w:) K. Pietrzykowski (red.), Komentarz, t. I, 2008, s. 836; E. Gniewek (w:) System Prawa Prywatnego, t. 4, 2007, s. 424). Nie oznacza to jednak, że to właściciel nieruchomości obciążonej ma obowiązek urządzenia drogi koniecznej, a w szczególności budowy urządzeń służących do korzystania z drogi. W literaturze podkreśla się, że kwestię wzniesienia niezbędnych urządzeń i pokrycia kosztów takiej inwestycji pozostawiono do umownej regulacji stron ( Gniewek Edward komentarz do kodeksu cywilnego do art. 289 § 1 k.c.,Zakamycze 2001 ).

Jeśli wobec tego do korzystania ze służebności gruntowej konieczne jest wybudowanie przepustu, nie ma przeszkód, aby zainteresowany zrealizował go, ale zgodnie z wymogami i warunkami technicznymi wynikającymi z prawa budowlanego. Pozwoliłoby to na uniknięcie konfliktów między właścicielami przedmiotowych działek - nr 388 i nr 412.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.