Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 471/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6161 Lasy oraz zalesianie gruntów rolnych
Hasła tematyczne: Lasy
Inne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 14 ust. 2, art 3 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 6a, art. 7 ust. 7 i 8, art. 3 ust. 7, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 73 poz 764
law: Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.
article: par. 11 ust. 4, par. 3 ust. 1 pkt 2 i 3, par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 16 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 września 2014 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2013 r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. nr 229, poz. 2273, z późn. zm.) oraz art. 7 ust. 6a ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. z 2001 r. nr 73, poz. 764, z późn. zm.), przekazał na rzecz J. D. obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej na działkach: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha - łącznie [...] ha, położonych w miejscowości [...], gmina [...], tj. obowiązki wynikające z decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2003 r., nr [...] o wyrażeniu zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia i decyzji z dnia [...] 2003 r., nr [...] o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej, wydanych J. W. i następnie przekazanych A. S. decyzją Starosty [...] z dnia [...] 2006 r., nr [...] o przyznaniu uprawnienia do otrzymywania ekwiwalentu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. D., zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o umorzenie postępowania w sprawie. Podniósł, że przed zakupem działek zapoznał się z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenów eksploatacji kruszyw we wsiach: [...],[...] w gminie [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] 2000 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr [...], poz. [...] - z dnia [...] 2000 r.) – dalej: plan miejscowy z dnia [...]2000 r., z którego wynika, że większa część działek przeznaczona jest – w ramach jednostki bilansowej [...] – pod eksploatację kruszyw naturalnych, a nie pod zalesienie. Wobec tego stwierdził, że nabyte przez niego grunty nie są gruntami, na których znajduje się uprawa leśna, zaś z planu miejscowego wynika, że przeznaczeniem działki nr [...] nie jest teren leśny. Podkreślił także, że w dniu 23 sierpnia 2012 r. zrezygnował z ekwiwalentu pieniężnego. W konsekwencji uznał, że w takiej sytuacji nie może nastąpić przekazanie na jego rzecz obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz prawa do ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenia uprawy leśnej na przedmiotowych działkach.

Zarzucił również, że Starosta [...] nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt II Sa/Po 245/13, który uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2012 r., nr [...]. Organ I instancji nie przeprowadził wskazanych w uzasadnieniu Sądu czynności i dowodów, a wydał ponownie identyczną decyzję w dniu [...] 2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2013 r.

Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym:

Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] przekazał na rzecz J. D. obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz prawo do ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej na działkach: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha - łącznie [...] ha, położonych w miejscowości [...], gm. [...], wskazując, że powyższe obowiązki i prawo wynika z decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2003 r., nr [...] o wyrażeniu zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia i decyzji z dnia [...] 2003 r., nr [...] o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej, wydanych J. W. a następnie przekazanych decyzją Starosty [...] z dnia [...] 2006 r., nr [...] o przyznaniu uprawnienia do otrzymywania ekwiwalentu A. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesienia odwołania przez J. D., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...]. Kolegium stwierdziło, że aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2012 r. Rep. [...] J.[...]D. nabył od A.[...]S .działki zalesione niezabudowane - nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, położne w obrębie [...] w gminie [...]. Kolegium stwierdziło, że z treści aktu notarialnego wynika ponadto, iż przy jego sporządzeniu okazano m.in. decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2003 r., zgodnie z którą właściciel gruntu rolnego wykonał zalesienie prawidłowo oraz nabył prawo do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej na okres 20 lat, jednak nie dłużej niż do czasu nabycia prawa do emerytury lub renty. Wobec tego Kolegium uznało, że zgodnie z art. 7 ust. 6a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia organ I instancji zasadnie przekazał obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz prawo do ekwiwalentu na odwołującego się nabywcę gruntu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w wyniku rozpatrzenia sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II Sa/Po 245/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia 26 września 2012 r. Sąd podniósł, że organ I instancji poprzestał jedynie stwierdzeniu, że na skutek transakcji kupna-sprzedaży skarżący stał się właścicielem wyżej opisanych działek, zatem przekazanie nabywcy obowiązków i praw związanych z uprawą leśną następuje na podstawie decyzji zgodnie z art. 7 ust. 6a powołanej ustawy, jednak organ w żaden sposób nie ustosunkował się do oświadczenia skarżącego z dnia 23 sierpnia 2012 r. o rezygnacji z ekwiwalentu pieniężnego wynikającego z prowadzenia uprawy leśnej.

Wskazując na to, że z akt postępowania wynika, iż dla części działki nr [...] i działki nr [...] położnych we wsi [...] nie ma sporządzonego obowiązującego planu miejscowego, Sąd stwierdził, że część działki nr [...] położona w granicach wsi [...], zgodnie z planem miejscowym z dnia [...] 2000 r. znajduje się na terenie eksploatacji kruszyw i oznaczona jest na rysunku planu symbolem "[...]", zaś zgodnie z uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] 2010 r. w sprawie oceny aktualności "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]" i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego stwierdzono, że powyższy plan miejscowy z dnia [...] 2000 r. nie wymaga aktualizacji. Zdaniem Sądu, z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, by organ uwzględnił powyższe okoliczności, a także wniosek skarżącego o rezygnację z ekwiwalentu za uprawę leśną, co stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), zaś organ II instancji, pomimo zarzutów podniesionych w odwołaniu, nie zajął się kwestią przeznaczenia nabytej przez skarżącego nieruchomości i pominął okoliczność, że działki nr [...] i nr [...] zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowią użytki rolne i oznaczone są symbolem R VI, a zatem w ewidencji gruntów nie były sklasyfikowane jako las. Nadto Sąd zarzucił, że organy nie wypowiedziały się co do tego, że na części przedmiotowych działek obowiązuje plan miejscowy, zgodnie z którym przeznaczone są one w ramach jednostki bilansowej symbolem [...] pod eksploatacją kruszyw naturalnych. Organy nie podjęły się również wyjaśnienia kwestii obowiązywania powyżej wskazanego aktu prawa miejscowego z dnia [...] 2000 r. Sąd zgodził się ze skarżącym co do tego, że dopóki uchwała Rady Gminy [...], na podstawie której przyjęto plan miejscowy, nie zostanie wzruszona w sposób przewidziany prawem, istnieje domniemanie jej legalności, zaś wyjaśnienia organu w tym przedmiocie są o tyle istotne, że już z treści uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] 2010 r. wynika, że uchwała z dnia [...] 2000 r. korzysta z przymiotu aktualności. Sąd wytknął także, że organy nie poczyniły żadnych ustaleń w celu wyjaśnienia rozbieżności między przeznaczeniem przedmiotowych działek wynikającym z planu miejscowego, a ustaleniem przez organy administracji, że nabyte przez skarżącego działki są lasem. Zdaniem Sądu, organy powinny dla dokładnego wyjaśnienia sprawy organy powinny zgromadzić pełną dokumentację, aby ustalić, czy są podstawy do przekazania na rzecz skarżącego obowiązków związanych z uprawą leśną oraz prawa do ekwiwalentu z tego tytułu - mając na uwadze, że skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji z tego uprawnienia. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd zwrócił uwagę na konieczność wszechstronnego i pełnego zebrania materiału dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, akcentując, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy konieczne będzie szczegółowe odniesienie się do wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów, bowiem dopiero prawidłowe ustalenia faktyczne w sprawie mogą stanowić podstawę do dalszych rozważań prawnych i zastosowania przepisów materialnych - w niniejszej sprawie art. 7 ust. 6a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2013 r., wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Starosta [...] argumentował, że realizując zalesienia w latach 2002 i 2003 na podstawie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów do zalesienia nie miał obowiązku sprawdzania, czy dany grunt jest przewidziany do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zacytował treść przepisu art. 3 ust. 7 powołanej ustawy w pierwotnym brzmieniu [organ nie wskazał oznaczenia jednostki redakcyjnej], jak również zwrócił uwagę na zmianę tej ustawy i zacytował fragment przepisu art. 3 ust. 1 powołanej ustawy [organ tym przypadku również nie wskazał oznaczenia jednostki redakcyjnej] w brzmieniu dodanym ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 46, poz. 392), a zatem w czasie, gdy zalesienie było już w trakcie realizacji i nie było możliwości wdrożenia tej nowelizacji w życie. Zdaniem organu przedstawiona analiza ówcześnie obowiązującego prawa stanowiła w latach 2002 i 2003 podstawę do realizacji zalesień w celu uzyskania ekwiwalentu. W odniesieniu do tego, czy przedmiotowe działki są lasem Starosta stwierdził, że decyzją własną z dnia [...] 2006 r. ([...]) zatwierdził zmiany użytków gruntowych na działkach nr [...] i [...] - z gruntów rolnych na lasy, po wcześniej przeprowadzonej ocenie udatności przez Nadleśnictwo K. W odniesieniu do oświadczenia J. D. z dnia 23 sierpnia 2012 r. o rezygnacji z należnego ekwiwalentu pieniężnego Starosta stwierdził, że uprawnienie do otrzymywania ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej na części działek: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha – łącznie[ ...] ha, w kwocie [...] zł zostaje od dnia [...] września 2012 r. wstrzymane.

Natomiast Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., przywołało brzmienie przepisów art. 7 ust. 6a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, które mimo że ustawa ta straciła moc w styczniu 2004 r. mają w sprawie zastosowanie z uwagi na brzmienie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że – opierając się na zgromadzonym materiale dowodnym – nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony co do tego, że zakupił grunt niezalesiony i przeznaczony pod eksploatację kruszywa, zaś rezygnacja z przyznanego ekwiwalentu nie oznacza zaprzestania prowadzenia uprawy leśnej - i co więcej, nie daje podstaw do dokonania zrębu.

Odnosząc się do spornej kwestii dotyczącej części działki nr [...] (objętej planem miejscowym i oznaczonej "[...]" - teren eksploatacji kruszyw), na której przeprowadzono wylesienie i rozpoczęto eksploatację żwirowni (notatka z oględzin terenu z dnia 23 sierpnia 2012 r.), Kolegium stwierdziło, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2003 r., nr [...] wyraził J. W. zgodę na przeznaczenie do zalesienia wiosną 2003 r. gruntu rolnego obejmującego działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha (łącznie [...] ha). Organ odwoławczy podniósł, że ustawa o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, na podstawie której została wydana decyzja Starosty [...] z dnia [...] 2003 r., w swoim pierwotnym brzmieniu (organ przywołał pierwotne brzmienie art. 3 ust. 7 tej ustawy) nie wymagała, aby grunt został przewidziany do zalesienia w planie miejscowym, gdyż dopiero ustawą zmieniającą z dnia 14 lutego 2003 r., opublikowaną w dniu 18 marca 2003 r., wprowadzono m.in. wymóg, aby grunt przewidziany był do zalesienia w planie miejscowym lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Stąd też w ocenie Kolegium wskazana nowelizacja nie mogła mieć zastosowania do przedmiotowej sprawy. Ponadto organ odwoławczy, odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania zauważył, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2003 r. ([...]) stwierdził prowadzenie uprawy leśnej przez J. W. na przedmiotowym gruncie obejmującym działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha (łącznie [...] ha), następnie decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] zatwierdził zmiany użytków gruntowych na tych działkach: co do działki nr [...] z gruntów ornych klas V, VI, VIz na lasy klasy V, a co do działki nr [...] z gruntów ornych klasy VI na lasy klasy V. Ponadto Kolegium podniosło, że las na działce nr [...] objęty jest uproszczonym planem urządzenia lasu na okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2015 r., jak również z aktualnego wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka nr [...] stanowi las. Zdaniem organu o tym, że nabyte przez J. D. grunty były gruntami zalesionymi świadczą zapisy zawarte w akcie notarialnym z dnia [...] lipca 2012 r. Rep.[...], co potwierdza również sam zainteresowany w skierowanym do Starostwa Powiatowego w K. oświadczeniu o rezygnacji z ekwiwalentu pieniężnego.

Skargę na decyzję Kolegium z dnia 12 lutego 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu J. D., domagając się uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania:

a) art. 156 § 2, art. 10 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.;

b) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.;

2. przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności art. 14 ust. 8 w zw. z § 4 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 1991 r. o lasach.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ II instancji nie poczynił ustaleń w celu wyjaśnienia rozbieżności między przeznaczeniem przedmiotowych działek wynikającym z planu miejscowego, a ustaleniem, że nabyte działki są lasem, w ten sposób zaś zmierza w efekcie do kontroli uchwały Rady Gminy, nie mając uprawnień do badania legalności tej uchwały. Ponadto zarzucił organowi II instancji ogólnikowe uzasadnienie decyzji i niezastosowanie się w pełni do wytycznych zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 245/13. W jego ocenie organy zignorowały ten wyrok, zaś organ odwoławczy nie wyjaśnił i nie przytoczył argumentacji na dopuszczalność przyjęcia w świetle obowiązującego planu miejscowego zmiany przeznaczenia przedmiotowych działek. W ocenie skarżącego Kolegium nie zajęło się również kwestią ustalenia, czy są podstawy do przekazania na jego rzecz obowiązków związanych z uprawą leśną oraz prawa do ekwiwalentu i całkowicie pominęło jego oświadczenie o rezygnacji z tego uprawnienia; organ nie przedstawił również żadnych argumentów na uzasadnienie twierdzenia o zmianie przeznaczenia działek nr [...] i [...], ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że na podstawie aktualnego wypisu z rejestru gruntów działka nr [...] stanowi las. Skarżący podniósł, że organ powinien poczynić rozważania łączące się w logiczną całość, odnosząc się przy tym do wszystkich zarzutów podniesionych w złożonych odwołaniach.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i odwołując się do rozważań poczynionych w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 5 września 2014 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i argumentację skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., sąd administracyjny uchyla akt administracyjny, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań ustalić należy jakie przepisy prawa materialnego znaleźć winny zastosowanie w niniejszej sprawie.

Powyższa kwestia budzić bowiem może wątpliwości w sytuacji gdy pierwotne przeznaczenie przedmiotowych gruntów rolnych do zalesienia nastąpiło na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2003 r., nr [...] o wyrażeniu zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia i decyzji tego samego organu z dnia [...] 2003 r., nr [...] o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej, zaś do wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu, nr [...] w przedmiocie przekazania obowiązków związanych z prowadzeniem w/w uprawy leśnej doszło w dniu [...] lutego 2014 r.

Zauważyć zaś należy, iż zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z 2003 r. ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 maja 2014 r., utraciła z tą datą moc ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.

Jednocześnie w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej wskazano, iż do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, przyznanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 15, stosuje się zasady dotychczasowe.

Dla ustalenia zakresu tego odesłania koniecznym jest przytoczenie odpowiednich przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. Nr 73, poz. 764 z 2001 r. ze zm.) dotyczących ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia właściciel gruntu, który otrzymał decyzję administracyjną o prowadzeniu uprawy leśnej, zwaną dalej "decyzją", nabywa prawo do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, zwanego dalej "ekwiwalentem". W ust. 6a tego samego artykułu wskazano, iż w przypadku sprzedaży gruntu, na którym znajduje się uprawa leśna, obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalent przechodzą na nabywcę gruntu, przekazania tych praw i obowiązków dokonuje starosta w drodze decyzji administracyjnej. Dalej w ust. 7 określono, że starosta, w drodze decyzji administracyjnej, wstrzymuje wypłatę ekwiwalentu, jeżeli stwierdzi, że uprawa leśna jest prowadzona niezgodnie z planem zalesienia, a następnie uproszczonym planem urządzenia lasu, o których mowa w art. 4. W uzasadnieniu decyzji administracyjnej starosta wskazuje warunki przywrócenia wypłaty ekwiwalentu. Wreszcie w ust. 8, iż w przypadku zniszczenia uprawy leśnej w wyniku celowego działania właściciela gruntu, starosta wydaje decyzję administracyjną o wstrzymaniu wypłaty ekwiwalentu oraz nakazuje zwrot kosztów sadzonek, kosztów sporządzenia planu zalesienia i pobranego ekwiwalentu - wraz z odsetkami ustawowymi.

Analiza wskazanej powyżej regulacji wskazuje wyraźnie, iż uprawnienie do uzyskania ekwiwalentu pod rządami ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia ściśle powiązane zostało przez ustawodawcę z ciążącym na beneficjencie obowiązkiem prowadzenia uprawy leśnej zgodnie z planem zalesienia, względnie uproszczonym planem uprawy lasu.

Powyższe oznacza, iż zawarte w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej odesłanie do stosowania dotychczasowych przepisów w stosunku do ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej obejmuje swoim zakresem przedmiotowym nie tylko regulacje dotyczące ekwiwalentu, ale również powiązanych z tymże ekwiwalentem funkcjonalnie obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz przenoszeniem ekwiwalentu oraz praw i obowiązków na kolejnych nabywców gruntu, dla którego przed 1 maja 2004 r. (a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej) wydano decyzję o prowadzeniu uprawy leśnej o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił zatem art. 7 ust. 6a ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, stanowiący, że w przypadku sprzedaży gruntu, na którym znajduje się uprawa leśna, obowiązki związane z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalent przechodzą na nabywcę gruntu, a przekazania tych praw i obowiązków dokonuje starosta w drodze decyzji administracyjnej.

Sposób sformułowania wyżej wskazanego przepisu wyraźnie wskazuje, iż wprawdzie do przekazania na rzecz nabywcy gruntu praw do ekwiwalentu i obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej dochodzi w następstwie decyzji starosty, który przekazuje te prawa i obowiązki, a nie stwierdza ich przejście na nabywcę, to jednocześnie konstytutywna w tym zakresie decyzja starosty ma charakter związany, co oznacza, iż w przypadku spełnienia się przesłanek wskazanych w tym przepisie musi on wydać rozstrzygnięcie o określonej w nim treści.

Podkreślić należy, iż art. 7 ust. 6a ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia nie pozostawia nabywcy wskazanej w nim nieruchomości uprawnienia do wyrażenia woli odnośnie przejęcia uprawnienia do ekwiwalentu i obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej, jednoznacznie wskazując, iż właściwy starosta w przypadku sprzedaży gruntu obligatoryjnie orzeka o przekazaniu na rzecz nabywcy gruntu obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalentu.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż regulacja ta jest zasadniczo różna od obowiązującej w stosunku do gruntów zalesionych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. W wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), w § 11 ust. 4 przyjęto bowiem odmienną metodę postępowania w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, uzależniając przysługiwanie płatności nabywcy zalesionych gruntów od złożenia przez niego odpowiedniego wniosku oraz zobowiązania się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, co obejmuje między innymi zobowiązanie prowadzenia założonej uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Odmienne skonstruowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich jest następstwem innego trybu przeprowadzania zalesiania w przepisach aktualnie obowiązujących i w przepisach ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia i w nie budzący wątpliwości sposób świadczy o zamiarze ustawodawcy odmiennego ukształtowania tych instytucji.

W myśl obecnie obowiązującego § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r., to producent rolny wykonuje zalesienie przy użyciu sadzonek drzew i krzewów gatunków, które są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia, zgodnie z liczbą sadzonek drzew na hektar oraz formą zmieszania określoną w załączniku nr 3 do rozporządzenia, przy czym w ramach płatności na zalesianie przysługuje mu między innymi wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność za poniesione koszty zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku po dniu wykonania zalesienia.

W przypadku zalesiania przeprowadzanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, to właściwy ze względu na położenie gruntu nadleśniczy sporządzał plan zalesienia oraz dostarczał właścicielowi gruntu odpowiednią ilość sadzonek drzew, przy czym koszty sadzonek oraz koszty sporządzenia planu zalesienia pokrywa Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy).

W świetle powyższych rozważań uznać należy, iż zasadniczym uchybieniem orzekającego w sprawie decyzją z dnia [...] 2013 r. Starosty [...], recypowanym następnie do rozstrzygnięcia organu II instancji było orzeczenie wyłącznie o przekazaniu obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej, przy jednoczesnym braku przekazania prawa do ekwiwalentu.

W przypadku ustalenia w toku postępowania administracyjnego, iż doszło do spełnienia się przesłanek wskazanych w hipotezie normy zakodowanej w art. 7 ust. 6a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, obowiązkiem organu było bowiem wydanie rozstrzygnięcia o treści wskazanej w tym przepisie, to jest o przekazaniu prawa do ekwiwalentu, jak i powiązanych z nim funkcjonalnie obowiązków. Oświadczenie strony o rezygnacji z prawa do ekwiwalentu organ winien przy tym ocenić jako nieistotne prawnie.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż orzekający uprzednio w sprawie Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. II SA/Po 245/13 nie przesądził w żaden sposób o skutkach prawnych oświadczenia o zrzeczeniu się ekwiwalentu, lecz wskazał jedynie, iż organy w żaden sposób się do tego oświadczenia skarżącego nie ustosunkowały, co uznał za naruszenie przepisów postępowania.

Zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły zatem z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 7 ust. 6a ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej – które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do pozostałych podnoszonych w skardze zarzutów, zauważyć należy, iż przesłanką wydania decyzji o jakiej mowa w art. 7 ust 6a zdanie drugie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia jest wyłącznie sprzedaż gruntu, na którym znajduje się uprawa leśna, w związku z którą dotychczasowy właściciel nabył prawo do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej.

Powyższe oznacza, iż biorąc pod uwagę treść art. 7 ust. 1 ustawy uzależniającego nabycie prawa do ekwiwalentu wyłącznie od uzyskania decyzji administracyjnej o prowadzeniu uprawy leśnej, zasadnicze znaczenie dla sprawy przekazania obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz ekwiwalentu ma ustalenie, czy w stosunku do danej działki gruntu wydana była na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy ostateczna decyzja administracyjna o stwierdzeniu prowadzenia przez właściciela gruntu uprawy leśnej.

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia przewidywała dwuetapowy tryb postępowania zmierzającego do zalesienia gruntu rolnego i uzyskania w związku z tym odpowiedniego ekwiwalentu.

W pierwszym etapie właściwy starosta wydawał na podstawie art. 3 ust. 7 decyzję o przeznaczeniu gruntu rolnego do zalesienia, wydanie której uzależnione było od spełnienia przesłanek określonych w art. 3 ust. 1 ustawy.

Po uzyskaniu przez w/w decyzje przymiotu ostateczności następowało faktyczne zalesienie objętego nią obszaru (art. 4 i 5 ustawy), a następnie starosta po sprawdzeniu wykonania zalesienia wydawał kolejną decyzję administracyjną o stwierdzeniu prowadzenia przez właściciela gruntu uprawy leśnej (art. 6 ust. 1 ustawy), która to decyzja stanowiła przesłankę nabycia przez właściciela prawa do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć należy, iż biorąc pod uwagę wyrażoną w art. 16 ust. 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych uznać należy, iż orzekające w niniejszej sprawie organy związane były decyzjami ostatecznymi Starosty [...] z dnia [...] 2003 r., nr [...] o wyrażeniu zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia i przede wszystkim z dnia [...] 2003 r., nr [...] o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej, jak i decyzją Starosty [...] z dnia [...] 2006 r., nr [...] o przyznaniu uprawnienia do otrzymywania ekwiwalentu.

Powyższe oznacza, iż w ramach postępowania kontrolowanego obecnie przez Sąd, organy nie były uprawnione do weryfikowania zgodności z prawem wyżej wskazanych decyzji, w tym w szczególności do oceny czy nie naruszało prawa wyrażenie zgody na przeznaczenie gruntu rolnego do zalesienia oraz stwierdzenie prowadzenia uprawy leśnej.

Podnoszone przez skarżących zarzuty pod adresem wyżej wskazanych decyzji ostatecznych mogłyby być przedmiotem oceny jedynie w ramach odrębnego postępowania weryfikującego te decyzje ostateczne w trybach nadzwyczajnych. Jedynie w takim postępowaniu mogłyby być skutecznie podnoszone przez skarżących zarzuty naruszenia poprzez przeznaczenie przedmiotowych działek do zalesienia norm prawa miejscowego, względnie innych powszechnie obowiązujących przepisów z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż przedmiotem procedowania w kontrolowanej sprawie nie była – jak zdaje się sugerować skarżący – zmiana przeznaczenia przedmiotowych działek w stosunku do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a tylko i wyłącznie rozstrzygnięcie w przedmiocie przejścia na nabywcę gruntu określonych praw i obowiązków wynikających z wydanej w odrębnym postępowaniu decyzji o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej. Pamiętać przy tym należy, iż stan prawny nieruchomości, w tym możliwości jej zagospodarowania i wykorzystywania, określane są nie tylko przez akty o charakterze generalnym, w tym przepisy prawa ogólnokrajowego i lokalnego, lecz również przez indywidualne akty stosowania prawa, do których zaliczyć można między innymi decyzję o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej wydawaną na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia. Inaczej rzecz ujmując nabycie nieruchomości, odnośnie której wydana została tego rodzaju decyzja ostateczna, rodzi po stronie nabywcy pewne ograniczenia jego praw nieruchomości, niezależne od postanowień obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a które to ograniczenia mogą być zniesione czy to poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego we właściwym trybie decyzji o stwierdzeniu prowadzenia uprawy leśnej, względnie o ile przedmiotowy teren jest lasem poprzez zmianę lasu na użytek rolny (art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach).

Zauważyć w tym miejscu trzeba, że orzekający uprzednio w sprawie Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. II SA/Po 245/13 nie przesądził w żaden sposób o ewentualnych skutkach prawnych rozbieżności pomiędzy przeznaczeniem przedmiotowych działek wynikającym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zapisami w ewidencji gruntów, a ustaleniem przez organy administracji, że działki są lasem, a jedynie wskazał na konieczność odniesienia się do tego - podnoszonego przez stronę w odwołaniu - zagadnienia przez organ i wyjaśnienia tych okoliczności przez orzekające w sprawie organy.

Wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. II SA/Po 245/13 zostały przez organy administracji zrealizowane, bowiem odniosły się one do wskazywanych przez Sąd jako wymagające wyjaśnienia zagadnień. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, iż organy dopuściły się przy tym wskazanego powyżej naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 16 § 1 k.p.a., polegającego na badaniu w ramach niniejszego postępowania zgodności z prawem decyzji ostatecznej z dnia 12 lutego 2003 r. o wyrażeniu zgody na przeznaczenie do zalesienia gruntu rolnego obejmującego wskazane w tej decyzji działki. To naruszenie przepisów postępowania nie mogłoby stanowić samodzielnej przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem wobec ustalenia przez organy, iż decyzja z dnia 12 lutego 2003 r. odpowiada prawu, nie miało ono jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wydanie decyzji po wyeliminowaniu wskazanych w niniejszym wyroku uchybień i z zastosowaniem się do przedstawionej w nim wykładni przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze rodzaj i wysokość poniesionych przez stronę kosztów sądowych.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.).