Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1415/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1415/15

U Z A S A D N I E N I E

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. M. K. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) o interwencję w sprawie stanu technicznego mostku nad potokiem, zlokalizowanego na stanowiącej jej własność działce nr 1015 w H., stanowiącego przejazd do drogi powiatowej.

W trakcie przeprowadzonej [...] września 2013 r. kontroli pracownicy PINB ustalili, że część podpór wspierających betonowy przepust o wymiarach 4,5 m

x 4,4 m – usytuowanych na brzegach koryta rzeki od strony działek nr 1015 i 1020 – uległa przechyleniu, a także jest ugięta i osiadła. Wykrzywieniu uległa również górna płaszczyzna mostku, a widoczne elementy zbrojenia są skorodowane i częściowo odspojone. Przepust nie posiada barierek zabezpieczających, a na jego nawierzchni znajduje się tłuczeń wraz z ziemią i częściowo porasta trawa. M. K. oświadczyła, że właścicielką działki nr 1015 została w 1991 r. i przepust wtedy już istniał.

Po wszczęciu postępowania, PINB postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...], na podstawie art. 81c ust. 2 – 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej: P.b.), zobowiązał M. K. do dostarczenia w terminie do 31 marca 2014 r. oceny stanu technicznego przepustu na rzece H., zlokalizowanego na działce nr 1269 w H., wykonanego w ciągu drogi dojazdowej na działkach nr 1015 i 1020. Na skutek zażalenia M. K., postanowienie to zostało w całości uchylone postanowieniem WINB z dnia [...] lutego 2014 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego, PINB nieprawidłowo ustalił adresata nałożonego obowiązku, gdyż akta sprawy nie zawierały dokumentów potwierdzających, że M. K. jako właścicielka działki nr 1015, jest również właścicielką przepustu zlokalizowanego na działce nr 1269 (stanowiącej wody płynące i będącej własnością Skarbu Państwa). Ponadto organ ten w celu prawidłowego ustalenia wszystkich stron postępowania powinien zweryfikować interes prawny osób, które użytkują sporny przepust na zasadzie ustanowionej przez Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia

[...] października 2012 r. sygn. akt [...] służebności /postanowieniem z dnia

[...] kwietnia 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] oddalił apelację M. K. od postanowienia SR).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, PINB postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...], na podstawie art. 81c ust. 2 – 4 w zw. z art. 66 ust. 1 P.b., zobowiązał solidarnie G. W., K. L., Z. W., A. P., E. Ż., T. W., M. W., K. P., Z. P. i R. P. (dalej: "zobowiązani") do dostarczenia w terminie do 31 października 2014 r. ekspertyzy stanu technicznego przedmiotowego przepustu. Zdaniem organu, podmiotami zobowiązanymi do należytego utrzymania urządzeń niezbędnych do wykonywania służebności przejazdu, w niniejszej sprawie przepustu, są w myśl art. 289 § 1 Kodeksu cywilnego właściciele nieruchomości władnących (z postanowienia SR w [...] z dnia [...] października 2012 r. wynika, że przez istniejący przepust została ustanowiona służebność drogi koniecznej na rzecz każdoczesnych właścicieli działek nr 1016/1 i 1016/2, 1022, 1023/1, 1023/2, 1024, 1025, 1030, 1033/1 i 1033/2). Na gruncie przepisów ustawy P.b., odpowiednikiem właściciela nieruchomości władnącej jest zarządca nieruchomości. Skoro zatem postanowieniem Sądu na rzecz w/w osób została ustanowiona służebność drogi koniecznej, obejmująca stanowiący przedmiot postępowania przepust, organ nałożył na nich - jako na zarządców nieruchomości - obowiązek sporządzenia stosownej ekspertyzy.

W dniu [...] września 2014 r. A. P. przedłożył opinię dotyczącą stanu technicznego przepustu dojazdowego nad potokiem H., sporządzonego przez osobę z uprawnieniami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno – budowlanej. Z treści opinii wynikało, że przepust w obecnym stanie nie nadaje się do użytkowania i może zagrażać użytkownikom poruszającym się po nim tak pojazdami mechanicznymi ze względu na nośność konstrukcji, jak i pieszym poprzez obniżenia przy krawędziach. W zaleceniach wskazano na potrzebę przeprowadzenie remontu generalnego poprzez wykonanie nowych żelbetowych bloków podporowych (przyczółków) z posadowieniem na ławach oraz żelbetowej, monolitycznej płyty pomostu (lub z wykorzystaniem prefabrykowanych elementów żelbetowych), z zachowaniem istniejących wymiarów przepustu. Zalecono także wykonać barierki zabezpieczające, wskazując, że elementy istniejącej konstrukcji nie nadają się do ponownego wykorzystania.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Nr [...], PINB powołując się na art. 5 ust. 2, art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 P.b., nakazał solidarnie w/w osobom (zobowiązanym) usunięcie stwierdzonych w przepuście nieprawidłowości zgodnie z treścią przedłożonej opinii technicznej, a ponadto nakazał wygrodzenie obiektu w sposób uniemożliwiający przedostanie się na jego teren osób postronnych i umieszczenie informującej o zagrożeniu tablicy ostrzegawczej. Zakazał także użytkowania obiektu do czasu wykonania remontu,

a termin na wykonanie prac określił do 31 grudnia 2014 r.

Po rozpatrzeniu odwołania M. K. (informującej o złożeniu do Sądu Najwyższego skargi kasacyjnej od postanowienia SO z dnia [...] kwietnia 2014 r.

i zarzucającej w związku z tym przedwczesność zobowiązania do naprawienia przepustu), WINB decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] uchylił decyzję PINB z [...] października 2014 r., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał na brak niezbędnych ustaleń w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego. Celem art. 66 P.b. jest utrzymanie obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym, dlatego decyzja powinna dokładnie określać czynności, które właściciel lub zarządca jest zobowiązany wykonać, a czego organ I instancji nie dopełnił. Regulacja ta umożliwia sprawne i szybkie usunięcie zagrożenia, ale nie pozwala na wykonywanie prac dla których wymagane jest pozwolenie na budowę, na który to wymóg wskazał w uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji. Za istotne uznano również wykazanie, że osoby na które nałożono obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i na rzecz których została ustanowiona służebność drogi koniecznej, pełnią funkcję zarządcy przepustu. Ponadto w ocenie organu odwoławczego powołanie się w sentencji decyzji na opinię techniczną powoduje, że dokument ten powinien stanowić integralną cześć rozstrzygnięcia, a w związku z tym odpowiednio oznaczony i opieczętowany.

Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. PINB wezwał autora opinii technicznej dotyczącej przepustu do dostarczenia w terminie do 31 marca 2015 r. ekspertyzy uwzględniającej ocenę stanu technicznego obiektu, ze stwierdzeniem, czy istnieje ewentualne zagrożenie i w jakim zakresie oraz wskazaniem sposobu doprowadzenia obiektu do właściwego stanu technicznego.

Wg oceny zawartej w przedłożonej [...] marca 2015 r. ekspertyzie, stan techniczny przepustu jest zły, uszkodzenia dotyczą zasadniczo całej konstrukcji i z tego względu nie nadaje się on do użytkowania, gdyż może zagrażać użytkownikom poruszającym się po nim pojazdami mechanicznymi ze względu na nośność konstrukcji, jak

i pieszym poprze obniżenia przy krawędziach. Z tego względu zalecono przeprowadzenie jego remontu, ze wskazaniem, że najbardziej racjonalnym rozwiązaniem byłaby wymiana płyty pomostu z uzupełnieniem ubytków płyt tworzących przyczółki. W pkt 6 ekspertyzy opisano technologię i kolejność niezbędnych do wykonania robót.

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 2, art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy P.b., PINB ponownie nakazał G. W., K. L., Z. W., A. P., E. Ż., T. W., M. W., K. P. oraz Z. P. i R. P. usunięcie stwierdzonych przy przepuście nieprawidłowości, w sposób wskazany w pkt 6 ekspertyzy technicznej (stanowiącej załącznik do decyzji) w terminie do 30 września 2015 r. Jednocześnie ze względu na istniejące zagrożenie, do czasu wykonania wskazanych w ekspertyzie robót, zakazał użytkowania objętego nakazem obiektu.

Wg organu, adresatem obowiązku wskazanego w sentencji decyzji są właściciele działek, na rzecz których postanowieniem SR w [...] została ustanowiona służebność drogi koniecznej przez przedmiotowy przepust. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że jego podpory zostały usytuowane na brzegach koryta rzeki od strony działki stanowiącej własność M. K. (nr 1015) i S. P. (nr 1020), którzy nie potwierdzili, że są inwestorami przepustu. Prace związane z jego wybudowaniem wykonane zostały w czynie społecznym przez osoby już nieżyjące. Przepust został wybudowany w celu połączenia komunikacyjnego z nieruchomościami wskazanymi w postanowieniu SR w [...] z dnia [...] października 2012 r. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, właściciele nieruchomości na rzecz których ustanowiono służebność gruntową są zobowiązani do utrzymywania urządzeń niezbędnych do wykonywania służebności. W rozumieniu przepisów ustawy P.b., pełnią one funkcję zarządcy obiektu budowlanego, a zatem są zobowiązane do podjęcia określonych

w ekspertyzie działań w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

We wniesionym [...] czerwca 2015 r. odwołaniu od decyzji PINB M. K. ponownie zwróciła uwagę na fakt wniesienia skargi kasacyjnej do SN, wnioskując o niepodejmowanie w sprawie wiążących decyzji. Zarzuciła sprzeczność pomiędzy sporządzonymi w sprawie przez tę samą osobę ekspertyzami; pierwsza

z nich zaleca przeprowadzenie remontu generalnego z zastrzeżeniem, że elementy istniejącej konstrukcji nie nadają się do ponownego wykorzystania, zaś wg drugiej, zaleca się jedynie wymianę płyty pomostu wraz z uzupełnieniem ubytków płyt tworzących przyczółki, które są integralną częścią przepustu. Podkreśliła, że sporny przepust został wybudowany nielegalnie i nie może to usprawiedliwiać podstaw prawnych pod jego remont. Sugerowane przez biegłego pogłębienie koryta rzeki zagraża stabilności jej brzegów, a tym samym konstrukcji mostu.

Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. A. P. poinformował WINB, że SN [...] kwietnia 2015 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania wniesionej przez M. K. skargi kasacyjnej, załączając na potwierdzenie stosowne postanowienie oznaczone sygn. akt [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 2 ustawy P.b., WINB uchylił w całości decyzję PINB i jednocześnie nakazał wymienionym w niej osobom usunięcie przy przepuście stwierdzonych nieprawidłowości w sposób wskazany w pkt 6 ppkt a) do g) sporządzonej w marcu 2015 r. ekspertyzy technicznej, stanowiącej załącznik do decyzji – w terminie do

30 listopada 2015 r., zakazując równocześnie użytkowania przedmiotowego obiektu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał zasadność rozstrzygnięcia PINB, jako wydanego w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa materialnego. Dokonane ustalenia odpowiadają dyspozycji art. 66 ust. 1 i 3 P.b. (zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia), obligując organ do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Prawidłowo określono także adresatów obowiązku. Treść sentencji decyzji należało jednak uściślić poprzez wyraźne wskazanie, że ekspertyza techniczna stanowi załącznik do decyzji, a ustalając zakres obowiązków wyłączyć pkt 6 h (dot. oczyszczenia dna rzeki w rejonie przepustu), mający charakter zalecenia nie związanego bezpośrednio ze stanem technicznym obiektu (nie leżącym w zakresie obowiązków z ustawy P.b.) i reformatoryjnie ustalić termin wykonania obowiązku. Przedstawiona w marcu 2015 r. ekspertyza techniczna zawiera określenie czynności i robót, których wykonanie wyeliminuje stwierdzone uszkodzenia; opisuje technologię i kolejność ich wykonania. Została też sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

Odnosząc się do zarzutów odwołania WINB podał, że kwestia legalności powstania mostu nie podlega ocenie w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie jego stanu technicznego.

W skardze z dnia [...] września 2015 r. na decyzję WINB M. K. wniosła o jej uchylenie, "zawieszenie wykonania" do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o nakazanie rozbiórki przepustu oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśniła, że nie kwestionuje faktu złego stanu przepustu, jednak pomimo kilkakrotnego wskazywania przez nią, że stanowi on samowolę budowlaną, zostało to pominięte przez organy, które nie wszczęły z urzędu postępowania, w efekcie którego obiekt ten zostałby rozebrany. W jej przekonaniu kwestia legalności ma znaczenie podstawowe, po rozstrzygnięciu której można ewentualnie przejść do rozstrzygania kwestii wynikających z art. 66 ust. 1 P.b. Poinformowała, że w tym stanie rzeczy [...] września 2015 r. złożyła stosowny wniosek do PINB. Do czasu przesądzenia, czy w sprawie zachodzi samowola budowlana, ewentualne rozstrzygnięcie zasadności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości jest przedwczesne i rodziłoby skutek sprzeczny ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem prawa, czyli uznaniem samowoli budowlanej za prawnie istniejącą.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii legalności budowy przepustu, uznając za taki – po uzyskaniu wyjaśnień pełnomocnika skarżącej – sformułowany w skardze wniosek "o zawieszenie wykonania decyzji".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.), stosownie do którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja WINB nakazująca usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych przy istniejącym obiekcie budowlanym – przepuście na rzece H. zlokalizowanym na działce nr 1269 w miejscowości H., wykonanym w ciągu drogi dojazdowej na działkach nr 1015 i 1020. Decyzja ta oraz odpowiadająca jej co do rozstrzygnięcia decyzja organu I instancji wydane zostały wskutek poczynionych w toku postępowania ustaleń, że przepust ten znajduje się w złym stanie technicznym. Ustalenia te, mające odzwierciedlenie w opisanym stanie faktycznym sprawy, nie budzą wątpliwości i nie są przez strony kwestionowane.

Zagadnienia związane ze stanem technicznym obiektów budowlanych zostały uregulowane w rozdziale 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych" (art. 61 – 72). W myśl art. 61 ust. 1, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać

i użytkować obiekt zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy

(tj. zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej). Przepis powyższy nakłada zatem na właściciela obiektu lub jego zarządcę szczególny obowiązek systematycznej dbałości o obiekt budowlany, pociągający za sobą konieczność bieżącej konserwacji, przeprowadzania okresowych kontroli,

a w razie potrzeby stosownych napraw i remontów.

Organy nadzoru budowlanego uprawnione są do badania, czy dany obiekt budowlany utrzymywany jest w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Konsekwencją stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego jest podjęcie przez organ nadzoru budowlanego decyzji w trybie art. 66 ust. 1 ustawy P.b. Zgodnie z jego treścią, w przypadku stwierdzenia że obiekt budowlany:

1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia

- właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Jednocześnie, zgodnie z ust. 2 art. 66, w decyzji o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Zgodnie z treścią wskazanych przepisów, naruszenie obowiązków wynikających

z art. 61 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy P.b. skutkuje sankcją określoną w art. 66 tej ustawy. Podkreślenia wymaga, że usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 ustawy obejmuje wyłącznie nieprawidłowości powstałe podczas użytkowania obiektu budowlanego w celu zachowania substancji budowlanej

w należytym stanie technicznym, a polegające najczęściej na niewłaściwym jego użytkowaniu, doprowadzeniu do znacznego zużycia technicznego poprzez brak przeprowadzania remontów, konserwacji spowodowanych zazwyczaj biernością niedbalstwem, brakiem kontroli właściciela lub zarządcy (por. wyrok NSA z dnia

17 czerwca 2011 r. II OSK 1100/10). Decyzja wydawana na podstawie art. 66 stanowi konsekwencję braku wywiązywania się z obowiązku nałożonego na zarządcę oraz właściciela obiektu budowlanego w art. 61 ust. 1 P.b. W orzecznictwie prezentowany jest przy tym pogląd, że organ nie bada przyczyn, z powodu których obiekt znalazł się w nieodpowiednim stanie technicznym. Konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 P.b. wskazuje, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany; oznacza to, że w przypadku wystąpienia choćby jednej

z określonych w nim przesłanek, organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2015 r. VII SA/Wa 2449/14, wyroki NSA z dnia z 3 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 427/08 i z dnia 14 lipca 1998 r. IV SA 1420/96).

Wydając tego typu decyzję organ nadzoru budowlanego powinien uwzględniać stanu obiektu ustalony na podstawie przeprowadzonej kontroli, jak

i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w sposób i w zakresie określonym

w stosownej ekspertyzie technicznej oraz na podstawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., co oznacza, że organ przyjął, iż obiekt budowlany jakim zgodnie z art. 3 pkt 1 i 3 P.b. jest przedmiotowy przepust, znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym oraz może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności przeprowadzonych w dniu [...] września 2013 r. czynności kontrolnych oraz sporządzonej opinii (wrzesień

2014 r.) i ekspertyzy (marzec 2015 r.) wynika, że stan techniczny przedmiotowego przepustu – wynikający z jego technicznego "zużycia" – jest zły; przechylone podpory usytuowane po obu brzegach rzeki, wykrzywiona i zniszczona płaszczyzna jezdna, częściowo odspojone i skorodowane elementy zbrojenia, brak barierek zabezpieczających. O długości okresu jego użytkowania pośrednio świadczy wskazywany przez skarżącą i uczestników postępowania czas budowy przepustu (odpowiednio lata 1988 - 1990 oraz rok 1979, k. 34 i 45 akt sprawy organu

I instancji), co nawet mimo pewnych rozbieżności w tym zakresie - z uwagi na przesłanki wskazane w art. 66 P.b. - nie ma znaczenia dla oceny zasadności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W ekspertyzie stanowiącej punkt odniesienia dla zaskarżonej decyzji

i poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] maja 2015 r. wprost wskazano (pkt 4), że przepust w obecnym stanie nie nadaje się do użytkowania, gdyż z uwagi na nośność konstrukcji i jej obniżenia przy krawędziach, może zagrażać użytkownikom poruszającym się po nim zarówno pojazdami mechanicznymi jak i pieszo. Przedstawiono w niej także koncepcję remontu wg przyjętego jako najbardziej racjonalnego rozwiązania, obejmującego wymianę płyty pomostu wraz

z uzupełnieniem ubytków płyt tworzących przyczółki (pkt 5). Szczegółowo opisano także zalecenia, technologię i kolejność robót (pkt 6), obejmujących końcowo zamocowanie obustronnych stalowych barierek ochronnych.

W ocenie Sądu, wynikające z niej wnioski oraz wskazane zalecenia i sposób ich wykonania, jako pochodzące od osoby kompetentnej (legitymującej się niezbędnymi uprawnieniami budowlanymi) nie budzą zastrzeżeń i pozwolą na przywrócenie należytego stanu oraz funkcjonalności przepustu. Brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania prawidłowości ekspertyzy z powodu zawartego w odwołaniu twierdzenia skarżącej o rzekomej jej "jawnej sprzeczności" ze sporządzoną pierwotnie przez tę samą osobę opinią techniczną. Zarówno opinia jak i ekspertyza nie różnią się co do oceny stanu technicznego przepustu i konieczności przeprowadzenia remontu, częściowo odmiennie formułując zalecenia co do sposobu wykonania robót (przy wynikającej z ekspertyzy możliwości wykorzystania przyczółków po uzupełnieniu w nich ubytków, wobec wskazywanej pierwotnie

w opinii konieczności wykonania nowych). W ekspertyzie podkreślono, że zaproponowane w niej rozwiązanie jest najbardziej racjonalnym, co może oznaczać, że wzięto pod uwagę także inne pomijane wcześniej elementy (np. czas i koszt wykonania robót), co wobec zawartego w ekspertyzie opisu technologii wykonania przewidzianych w niej robót w żaden sposób nie świadczy o tym, że rozwiązanie wskazane uprzednio w opinii należy traktować jako jedyne prawidłowe, gwarantujące osiągnięcie zakładanego rezultatu.

Stosownie do wyroku NSA z dnia 26 września 2008 r. II OSK 1102/07, ustalenie określonych okoliczności faktycznych ujawniających, że stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów, jest wystarczające do nałożenia przez organ na właściciela obiektu lub jego zarządcę określonych obowiązków, których zakres będzie zależeć od stwierdzonych nieprawidłowości.

W opisanej sytuacji organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały regulacje art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., uznając, że nie budzący wątpliwości nieodpowiedni stan techniczny obiektu z uwagi na sposób jego wykorzystywania (przejazd pojazdów i przechód osób przez potok H. do położonych za nim działek) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, a także bezpieczeństwu mienia. Trafnie na podstawie sporządzonej ekspertyzy określiły też zakres koniecznych do wykonania czynności oraz że zachodzą przesłanki do zastosowania ust. 2 tego artykułu, przewidującego możliwość zakazu użytkowania obiektu budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Mimo że wskazane w ekspertyzie jako jeden z elementów przewidywanych prac oczyszczenie dna rzeki miało jedynie charakter zalecenia, słusznie WINB zauważył uchylając decyzję PINB z [...] maja 2015 r. i ustalając nowy termin wykonania prac, że należy go wyłączyć z zakresu planowanych robót, gdyż nie wykazuje bezpośrednio związku ze stanem technicznym obiektu i nie znajduje się w zakresie obowiązków możliwych do nałożenia i egzekwowania na podstawie regulacji P.b.

Ubocznie należy zauważyć, że użyte w ekspertyzie pojęcie prac związanych

z oczyszczeniem dna rzeki nie może być wprost utożsamiane z pogłębieniem koryta rzeki - na jaką to interpretację wskazuje skarżąca w odwołaniu od decyzji organu

I instancji. Celem ekspertyzy nie są z pewnością sugerowane przez skarżącą działania mające na celu osłabienie posadowienia przyczółków podtrzymujących płytę przepustu, lecz zapewnienie sprawnego przepływu wody pod nim

i zapobiegnięcie tworzenia się zastoisk (które wręcz mogłoby negatywnie wpływać na jego stabilność i trwałość oraz bezpieczeństwo użytkowania).

Wydając decyzję na podstawia art. 66 ust. 1 P.b. organ administracji nie ustala, kto ponosi odpowiedzialność za doprowadzenie obiektu do stanu niezgodnego z przepisami. W doktrynie jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi żadnych wątpliwości, że wynikający z art. 66 P.b. nakaz powinien być skierowany do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, na którym - zgodnie z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy - ciąży ustawowy obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym oraz niedopuszczenia do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych

i sprawności technicznej (tak m.in. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2008 r. sygn. akt

II OSK 1442/07, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2009 r. II SA/Wr 173/09).

Rzeka H. (oznaczona jako działka nr 1269), którą okala przedmiotowy przepust, stanowi własność Skarbu Państwa, w stosunku do której uprawnienia właścicielskie wykonuje Marszałek Województwa [...] działający poprzez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...]. Sam przepust, którego podpory zostały usytuowane na obydwu brzegach koryta rzeki (z jednej strony na działce nr 1015 stanowiącej własność M. K., z drugiej zaś na działce nr 1020, będącej własnością S. P.) umożliwia przejazd z drogi publicznej (działka nr 1004/1), znajduje się

w ciągu drogi dojazdowej prowadzącej przez działki nr 1015 i 1020, umożliwiając

w ramach ustanowionej służebności dojazd do dalej położonych działek, szczegółowo wskazanych w postanowieniu SR w [...] z dnia [...] października 2012 r. Skarżąca potwierdziła, że nie jest inwestorem przepustu, który już istniał

w dacie nabycia przez nią prawa własności działki nr 1015. Nie jest jej on także niezbędny celem dojazdu do jej nieruchomości, gdyż korzysta z innej drogi. Jak wskazuje zebrany w sprawie materiał dowodowy, w sprawę jego budowy zaangażowani byli ówcześni właściciele działek objętych ustanowioną służebnością.

W tej sytuacji określenie osób odpowiedzialnych za stan techniczny przepustu nie może się odbywać w oderwaniu od szczególnych okoliczności faktycznych sprawy. Za trafne należy uznać stanowisko PINB oraz WINB, że wskazanie osoby zobowiązanej w niniejszej sprawie powinno nastąpić z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.). Wniosek taki wynika z charakteru przedmiotowego obiektu i sposobu jego wykorzystywania, jako umożliwiającego korzystanie z ustanowionej służebności. Zgodnie z art. 289 § 1 K.c., w braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej. W rozumieniu przepisów ustawy P.b., to zatem właściciele nieruchomości władnących, tj. na rzecz których została ustanowiona służebność drogi koniecznej, będą pełnić funkcję zarządcy obiektu budowlanego jakim jest przedmiotowy przepust, a zatem będą zobowiązane do podjęcia określonych

w ekspertyzie działań w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Co istotne

w sprawie, osoby na które obowiązek ten został nałożony, nie kwestionują wymogu jego wykonania. W aktach sprawy organu I instancji znajduje się także umowa zawarta [...] grudnia 2014 r. pomiędzy A. P., na rzecz którego została m.in. ustanowiona służebność (określonym jako inwestor) a [...] Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych, zgodnie z którym wykonujący prawa właścicielskie

w stosunku do działki nr 1269 (stanowiącej potok H.) wyraża zgodę na nieodpłatne wejście na jej teren celem wykonania remontu przepustu. W zaistniałych okolicznościach brak jest podstaw, aby obowiązkiem tym obciążyć właścicieli działek nr 1015 i 1020 (na których zlokalizowane są podpory przepustu), skoro nie jest on przez nich w żaden sposób wykorzystywany, a wręcz jako właściciele nieruchomości obciążonej drogą konieczną muszą znosić ustanowioną służebność, do wykonywania której przepust ten jest niezbędny.

W okolicznościach sprawy nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi wskazujący, że przed rozstrzygnięciem sprawy organy powinny ustalić, czy przedmiotowy przepust nie stanowi samowoli budowlanej, a taka okoliczność zdaniem skarżącej zachodzi. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w związku

z pismem skarżącej wskazującym na nieodpowiedni i zagrażający bezpieczeństwu stan techniczny przepustu. Było prowadzone w trybie art. 66 P.b., którego celem jest ukierunkowanie działań na zapewnienie należytego użytkowania obiektów budowlanych, do czego w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości powinny zmierzać podejmowane przez organy nadzoru budowlanego działania. W toku postępowania nie ujawniły się żadne okoliczności świadczące, że przedmiotowy obiekt powstał w ramach samowoli budowlanej, nie przedstawiła takich także skarżąca. Wyjaśnienie tych okoliczności obciąża co prawda organ prowadzący postępowanie, niemniej Sąd zauważa, że skarżąca dopiero w treści skargi poinformowała o zainicjowaniu postępowania w tym zakresie przed PINB. Sąd ma świadomość rozbieżności orzeczniczych związanych z uznaniem, któremu

z postępowań, tj. toczącemu się w trybie art. 66 P.b. czy na podstawie art. 50 – 51 tej ustawy dot. samowoli budowlanej, dać prymat. Oddalając wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii legalności budowy przedmiotowego przepustu Sąd nie kwestionuje, że w konkretnych okolicznościach wynik postępowania legalizacyjnego może mieć wpływ na postępowanie w sprawie obowiązków nakładanych w trybie art. 66 P.b. W niniejszej sprawie przychyla się jednak do stanowiska, że organ podejmując decyzję o usunięciu nieprawidłowości stanu technicznego obiektu budowlanego na podstawie przepisu art. 66, powinien uwzględniać indywidualne cechy konkretnego obiektu, a rodzaj i zakres wystosowanych nakazów powinny być zależne od ustalonych konkretnych potrzeb (por. wyroki NSA z dnia 16 maja 2002 r. SA/Bk 101/02 i z dnia 27 lutego 2007 r. II OSK 355/06). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie, bowiem przedmiotowy przepust jest niezbędny do wykonywania służebności gruntowej, zapewniając dojazd właścicielom działek władnących, na których został nałożony obowiązek podjęcia działań naprawczych. Działania te maja charakter pilny, gdyż związane są z bezpieczeństwem użytkowania przepustu, a ponadto jak wskazano powyżej, konieczność ich wykonania nie jest przez nich kwestionowana.

W ocenie Sądu, działania skarżącej nakierowane na rozbiórkę przepustu jako potencjalnej samowoli budowlanej miałyby uniemożliwić wykonywanie służebności przejazdu, której ustanowieniu - jak wynika z akt sprawy – była przeciwna. W tym zakresie należy jednak wyraźnie podkreślić, że brak możliwości korzystania ze służebności na skutek rozbiórki przepustu sam w sobie nie przesądzałby o zniesieniu służebności oraz że taki przepust w celu umożliwienia wykonywania służebności nie mógłby powstać w przyszłości.

Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego oraz procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec prawidłowo określonych i nałożonych w zaskarżonej decyzji obowiązków, sposób zastosowania przez organ odwoławczy art. 66 P.b. i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi właściwe rozstrzygnięcie w sprawie.

W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.