Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 197/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 220 par. 1, art. 227, art. 167, art. 218
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Teza: Z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 163 § 2 w zw. z art. 167 i art. 227 § 1 Ppsa, zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, wydane na podstawie art. 220 § 1 zdanie drugie tej ustawy, w przypadku kwestionowania przez przewodniczącego wydziału podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wymaga uzasadnienia i nie może ograniczać się wyłącznie do podania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty sądowej.

TEZY

Z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 163 § 2 w zw. z art. 167 i art. 227 § 1 Ppsa, zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, wydane na podstawie art. 220 § 1 zdanie drugie tej ustawy, w przypadku kwestionowania przez przewodniczącego wydziału podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wymaga uzasadnienia i nie może ograniczać się wyłącznie do podania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty sądowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. s.c. M. P., Z. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 954/16 w sprawie ze skargi P. s.c. M. P., Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 23 września 2016 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 23 lipca 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. dokonał względem P. s.c. M. P., Z. P. rozliczenia w podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. w sposób odmienny od zadeklarowanego przez Spółkę.

Decyzją z 23 września 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. utrzymał w mocy powyższe orzeczenie.

Na decyzję DIS Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie orzeczeń organów obu instancji. W treści skargi określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 0,00 zł. Uzasadniając przyjętą wartość Spółka wskazała, że korekta rozliczeń w sierpniu 2009 r. miała charakter czysto techniczny, gdyż była skutkiem zmian dokonanych we wcześniejszym okresie rozliczeniowym. W lipcu 2009 r. DUKS, zamiast nadwyżki zadeklarowanej przez Spółkę, określił wobec niej zaległość podatkową. Z kolei w sierpniu 2009 r., nie kwestionując żadnej transakcji, DUKS dokonał wyłącznie "przeliczenia" zobowiązania, czego efektem było określenie zaległości podatkowej.

Przewodniczący Wydziału WSA na mocy zarządzenia z 25 listopada 2016 r., I SA/Rz 954/16 określił wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie na kwotę 34.917 zł, a następnie zarządzeniem z 30 listopada 2016 r. wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu. Wpis stosunkowy od skargi został ustalony w wysokości 1.048,00 zł na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Spółka, działająca za pośrednictwem pełnomocnika - adwokata, złożyła na zarządzenie z 30 listopada 2016 r. zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie oraz o określenie wpisu w wysokości 100 zł, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zażalenie oparła na zarzutach rażącego naruszenia:

- art. 216 i art. 218 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", poprzez przyjęcie, że wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna niż podana w skardze pomimo niezakwestionowania w żaden sposób określenia wartości przedmiotu zaskarżenia podanego przez Spółkę, w szczególności nieokreślenia wartości przedmiotu zaskarżenia w innej wysokości niż wskazana w skardze;

- art. 220 § 1 zd. 2 i 3 w zw. z art. 230 § 1 i art. 231 Ppsa oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia, poprzez określenie wpisu i wezwanie do jego uiszczenia w wysokości nieznajdującej oparcia w obowiązujących przepisach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Analizę wniesionego środka odwoławczego należy rozpocząć od stwierdzenia, że pierwszy z postawionych w nim zarzutów dotyczył zaistniałych, zdaniem Spółki, uchybień proceduralnych, których dopuścił się WSA. Podnosząc naruszenie art. 216 i art. 218 Ppsa Spółka wskazała, że Przewodniczący nie zakwestionował, w prawnie przewidzianej formie, podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, a mimo to przyjął inną wartość, która następnie stanowiła punkt wyjścia do obliczenia wpisu stosunkowego od wniesionej skargi. Powyższy zarzut Spółka rozwinęła w uzasadnieniu zażalenia, w którym wskazała, że nie została poinformowana o tym, iż podana przez nią wartość została zakwestionowana. Spółka nawiązała przy tym do stanowiska wyrażonego w jednym z orzeczeń NSA (postanowienie z 6 maja 2014 r., I GZ 101/14, publ. CBOSA), w którym wskazano, że w sytuacji, gdy rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna niż wskazana w skardze, zarządzenie Przewodniczącego wydane w trybie art. 218 Ppsa powinno być opatrzone stosownym uzasadnieniem.

Podzielając, po części, zastrzeżenia żalącej się Spółki należy wskazać, że w procedurze sądowoadministracyjnej podanie wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi wymóg formalny każdego pisma wszczynającego postępowanie w danej instancji, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty (art. 215 § 1 Ppsa). W niniejszej sprawie skarga Spółki była objęta wpisem stosunkowym (liczonym od wartości przedmiotu zaskarżenia), a zatem treść tego środka zaskarżenia musiała czynić zadość obowiązkowi wskazanemu w powołanym przepisie.

Zgodnie z art. 218 Ppsa Przewodniczący Wydziału może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie. W niniejszej sprawie Przewodniczący nie zarządził tego dochodzenia od razu ustalając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 34.917 zł. Zważywszy natomiast na treść art. 16 § 3 Ppsa, powyższa czynność decyzyjna przyjęła formę zarządzenia przewodniczącego wydziału WSA.

Wbrew stanowisku Spółki, podana przez nią wartość przedmiotu zaskarżenia została zatem zakwestionowana, jednakże nie w trybie dochodzenia, o którym mowa w art. 218 Ppsa, lecz wyłącznie w wyniku jej sprawdzenia, o czym również stanowi ten przepis.

Nie mniej jednak w stanie faktycznym tej sprawy WSA dopuścił się uchybień proceduralnych, które spowodowały, że wniesione zażalenie okazało się zasadne. Wydając bowiem kolejne zarządzenie, wzywające do uiszczenia wpisu w kwocie 1.048 zł, Przewodniczący wydziału ograniczył się do wskazania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty, tj. § 1 pkt 2 rozporządzenia. Zdaniem NSA w składzie niniejszym, było to działanie niewystarczające, albowiem Spółka, na podstawie treści doręczonego jej zarządzenia, nie mogła poznać motywów, którymi kierował się wskazany powyżej organ procesowy.

Należy bowiem zauważyć, że Spółka w skardze nie dość, iż wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 0 zł to również przedstawiła argumentację, która, w jej ocenie, przemawiała za prawidłowością określonej przez nią kwoty. Przewodniczący Wydziału WSA winien zatem uzasadnić zarządzenie, wydane na podstawie art. 220 § 1 Ppsa, wzywające do uiszczenia wpisu w taki sposób, aby zarówno Spółka, jak i NSA w postępowaniu odwoławczym, mogły odnieść się merytorycznie do zaprezentowanego stanowiska. Innymi słowy, Przewodniczący Wydziału WSA powinien w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu wskazać jaką wartość przedmiotu zaskarżenia przyjął i jakie były tego powody. Samo wskazanie podstawy prawnej obliczenia wpisu nie wyjaśniało bowiem, dlaczego wartość przedmiotu zaskarżenia podana i uzasadniona w skardze została zakwestionowana. W ocenie NSA, było to tym bardziej istotne, że Spółce służyło, stosownie do art. 227 § 1 Ppsa, prawo do wniesienia zażalenia od tego zarządzenia, w którym, jak wynika z akt sprawy, nie kwestionowała sposobu obliczenia wpisu (stosownie do odpowiedniego przepisu rozporządzenia), lecz kwotę stanowiącą punkt wyjścia do tych obliczeń.

NSA w składzie orzekającym w tej sprawie wpadkowej stoi na stanowisku, że z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 163 § 2 w zw. z art. 167 i art. 227 § 1 Ppsa, zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, wydane na podstawie art. 220 § 1 zdanie drugie tej ustawy, w przypadku kwestionowania przez przewodniczącego wydziału podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wymaga uzasadnienia i nie może ograniczać się wyłącznie do podania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty sądowej.

Z powyższych względów NSA uznał wniesione zażalenie za zasadne stwierdzając zarazem, że przed wskazaniem przez Przewodniczącego Wydziału WSA przyczyny zakwestionowania podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia przedwczesne byłoby badanie, czy wpis w niniejszej sprawie został ustalony w prawidłowej wysokości.

Z tych powodów NSA, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.

NSA nie mógł natomiast na tym etapie postępowania uwzględnić wniosku Spółki o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, gdyż taki wniosek, zgodnie z art. 209 Ppsa, jest rozstrzygany w orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Będzie to zatem kwestia do rozstrzygnięcia w przyszłym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a nie w niniejszym postanowieniu, które odnosi się wyłącznie do kwestii incydentalnej, tj. kontroli legalności zarządzenia określającego wysokość wpisu i wzywającego stronę do jego uiszczenia.