Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1542/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 282 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 796/13 w sprawie ze skargi A. S. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Kr 288/12 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 14 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 796/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Kr 288/12:

I. Uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt SA/Kr 288/12.

II. Skargę oddalił.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

Wyrokiem z dnia 7 maja 2012 r. sygn. II SA/Kr 288/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę wniesioną przez J. K. na ostateczną decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r. nr [...] o nakazaniu rozbiórki muru żelbetonowego wzdłuż potoku "[...]" i ul. [...] oraz ogrodzenia na działce nr [...] od ul. [...] w M. Wyrok stał się prawomocny z dniem 6 czerwca 2012 r.

W dniu 20 czerwca 2013 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę o wznowienie postępowania sądowego o sygn. II SA/Kr 288/12 zakończonego prawomocnym wyrokiem z powodu nieważności, jako podstawę wznowienia podając art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wniósł o uchylenie zakwestionowanego wyroku oraz rozpoznanie sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Limanowej z dnia [...] lipca 1998 r. znak [...].

W uzasadnieniu skargi wskazano, że o okoliczności wydania przez Sąd wyroku w sprawie ze skargi J. K., A. S. dowiedział się z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Limanowej, którym poinformowano go o pozostawaniu w obiegu prawnym ostatecznej decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Limanowej z dnia [...] lipca 1998 r. znak: [...], nakazującą J. K. rozbiórkę na własny koszt samowolnie wykonanego muru żelbetowego wzdłuż potoku [...] i ul. [...] oraz rozbiórkę wykonanego ogrodzenia działki nr [...] położonej w M. od ul. [...]. Pismo powyższe skarżący otrzymał wraz z kserokopiami dokumentów w dniu 10 maja 2013 r. zatem skarga została wniesiona w terminie trzymiesięcznym od daty dowiedzenia się o wydaniu orzeczenia.

Dalej wskazano, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 288/12 został wydany w warunkach nieważności opisanej w art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż strona była pozbawiona możności obrony swych praw. Skarżący na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Limanowej Wydział I Cywilny z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt I Co 52/05 stał się właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] oraz użytkownikiem wieczystym działek ewidencyjnych [...], [...], [...] i właścicielem znajdujących się na tych działkach zabudowań. Z dniem 8 listopada 2007 r. na podstawie umowy sprzedaży skarżący stał się właścicielem również działek pozostających dotąd w wieczystym użytkowaniu – to jest działek o numerach [...], [...], [...].

Wobec powyższego wskazano, że skarżący został pozbawiony możności obrony swych praw poprzez pominięcie go przez Sąd w toku postępowania sądowego ze skargi J. K., który w chwili orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 7 maja 2012 r. nie był już właścicielem opisanych wyżej nieruchomości.

Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2557/11, który zapadł w analogicznych do zaistniałych w przedmiotowej sprawie okolicznościach, w którym sąd stwierdził, że w tej sytuacji faktycznej nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym winien brać udział także nabywca nieruchomości, bowiem decyzja o rozbiórce dotyczy jego interesu prawnego wynikającego z prawa własności do nieruchomości (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Wnoszący skargę o wznowienie wskazał, że został pozbawiony możliwości obrony swoich praw bez swojej winy, gdyż nie wiedział o jakichkolwiek postępowaniach administracyjnych toczących się w stosunku do poprzedniego właściciela nieruchomości. Wbrew obowiązującym przepisom nie został poinformowany o terminie rozprawy, ani nie przesłano mu kopii skargi. Uniemożliwiło mu to składanie wniosków dowodowych, branie udziału w postępowaniu i zajęcie stanowiska w sprawie. Powyższa sytuacja wyczerpuje przesłanki wznowienia postępowania z przyczyny nieważności, o której mowa w art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący podniósł, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r. [...], którym utrzymano w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Limanowej w dniu [...] lipca 1998 r. znak [...] o nakazaniu J. K. rozbiórki na własny koszt samowolnie wykonanego muru żelbetowego wzdłuż potoku [...] i ulicy [...] oraz rozbiórki ogrodzenia działki nr [...] położonej w M. od ulicy [...]. Nadto wskazał, że decyzje organów obu instancji zostały skierowane do H. L., która nie była stroną postępowania. Z uwagi na powyższe, w ocenie skarżącego, zasadny jest wniosek o uchylenie zaskarżonych decyzji administracyjnych.

Sąd stwierdził, że skarga z żądaniem wznowienia postępowania jest zasadna. Zachowany został trzymiesięczny termin do jej złożenia.

Sąd uznał, że skoro wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 288/12 oddalający skargę nie był doręczany z urzędu żadnej ze stron (z powodu braku złożenia stosownego wniosku), to jest zasadnym twierdzenie skarżącego A. S., że dowiedział się on o tym wyroku dopiero z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 kwietnia 2013 r., doręczonego w dniu 10 maja 2013 r. Tym samym od tego dnia należy liczyć termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania z daty 20 czerwca 2013 r. zachowuje ów trzymiesięczny termin.

Jak wynika z treści skargi o wznowienie postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r. przez właściciela działki nr [...] J. K., postanowieniem z daty 14 czerwca 2006 r. własność działki nr [...] przeszła na rzecz skarżącego A. S. (akta sądowe, karta nr 18). Nowy właściciel działki nr [...] nie został zawiadomiony w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, a zaskarżona decyzja nakłada na właściciela tej działki określone obowiązki. Tym samym skarżący A. S. bez własnej winy nie brał udziału w tych postępowaniu sądowym – nie wiedział o nich, mimo że powinien w nich brać udział w charakterze strony jako nowy właściciel nieruchomości, na której posadowione są obiekty budowlane objęte zaskarżoną decyzją. Z naruszeniem art. 32 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został on pozbawiony możliwości działania.

Zgodnie z art. 271 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że aby doszło do wznowienia postępowania na ww. podstawie dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, wskutek których strona była pozbawiona możliwości działania, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki:

a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania;

b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz

c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa.

O pozbawieniu możności działania można mówić jedynie wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji.

Jak wynika z akt sprawy A. S. stał się właścicielem nieruchomości – działki nr [...], na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 14 czerwca 2006 r. (sygn. akt I Co 52/05), a więc już po wydaniu przez Wojewodę Nowosądeckiego decyzji ostatecznej z dnia [...] października 1998 r. utrzymującej w mocy poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1998 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki żelbetowego muru wzdłuż potoku [...] i ul. [...] w M. oraz ogrodzenia działki nr [...] przy ul. [...] w M. jako wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Już po wydaniu decyzji ostatecznej, a przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skarżący stał się następcą prawnym poprzedniego właściciela i jednocześnie inwestora, do którego została skierowana decyzja o nakazie rozbiórki. Postępowanie sądowoadministracyjne przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym toczyło się z inicjatywy poprzedniego właściciela.

W tej sytuacji faktycznej nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym winien brać udział także skarżący, bowiem decyzja o rozbiórce dotyczy jego interesu prawnego wynikającego z prawa własności do nieruchomości, które co do zasady rozciąga się także na budynki na niej wzniesione – art. 47 i 48 Kodeks cywilny. Nadto nie można tracić z pola widzenia treści art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 30 § 4 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z których wynika, że w sytuacji, gdy występuje następstwo prawne – sprawa dotyczy prawa zbywalnego lub dziedzicznego, to obowiązek administracyjny przechodzi z mocy prawa na następcę prawnego zobowiązanego. Takie prawo zbywalne występuje w sprawie, a zatem uniemożliwienie wzięcia skarżącemu udziału w postępowaniu stanowi naruszenie przepisów postępowania skutkujące pobawieniem go możliwości obrony jego praw przed sądem.

Sytuacja, gdy strona postępowania sądowoadministracyjnego została bez swojej winy pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu i przedstawienia swoich racji stanowi wadę postępowania sądowego przed sądem I instancji. Wada ta z uwagi na swoją doniosłość powoduje konieczność uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 288/12, a tym samym uzasadnia ponowne rozpoznanie tej sprawy.

Instytucja wznowienia postępowania sądowego pozwala na ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej już wydanym i to prawomocnym orzeczeniem sądowym. Instytucja wznowienia postępowania ma więc charakter wyjątkowy. Istnienie podstawy do wznowienia postępowania sądowego musi skutkować koniecznością oceny wpływu danej przesłanki na treść wydanego orzeczenia sądowego.

Nie ma jednolitości poglądów co do sposobu rozstrzygnięcia w postępowaniu wznowieniowym prowadzonym w trybie art. 270-285 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie zaistnienia przesłanki nieważności postępowania.

Według jednego poglądu, nawet zaistnienie przesłanki wznowieniowej nie powoduje obowiązku każdorazowego uchylania wydanego już orzeczenia, poprzedzającego postępowanie sądowe obarczone istotną wadą. Nawet w takiej sytuacji należy bowiem badać, jaki wpływ miała ta wada (choćby była to wada nieważności postępowania) na wydane orzeczenie i jeżeli nie miała ona żadnego wpływu na treść orzeczenia – skarga o wznowienie postępowania polega oddaleniu. Jak bowiem wynika to z art. 282 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając taką skargę zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza.

Zgodnie z innym stanowiskiem w przypadku, gdy podstawą wznowienia postępowania sądowego jest przesłanka nieważności postępowania, dotknięte taką przesłanką orzeczenie musi być wyeliminowane z obrotu prawnego niezależnie od tego, jaki wpływ miała dana przesłanka na treść wydanego orzeczenia.

Sąd przychylił się do drugiego z ww. poglądów, mimo że dopuszczalność wydania orzeczenia o uchyleniu wyroku i oddaleniu skargi wniesionej na decyzję organu administracyjnego wprost nie wynika on z art. 282 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosowanie do powołanego art. 282 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ponowne rozpoznanie, sprawy w wyniku wznowienia postępowania sąd może zakończyć orzeczeniem oddalającym skargę o wznowienie postępowania, zmieniającym zaskarżone orzeczenie, uchylającym zaskarżone orzeczenie i odrzucającym skargę bądź uchylającym zaskarżone orzeczenie i umarzającym postępowanie. Skoro nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 288/12 skarżący A. S. był pozbawiony udziału, to taki wyrok podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Jak podnosi się w literaturze prawniczej, już samo stwierdzenie zaistnienia przyczyny nieważności postępowania w dacie wydawania prawomocnego orzeczenia skutkować powinno zawsze uchyleniem tego orzeczenia tylko z tego powodu, choćby nieważność postępowania pozostawała bez wpływu na rozstrzygniecie sprawy.

Uchylając wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 288/12 Sąd zobowiązany był zbadać wpływ przesłanki wznowieniowej na wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie. Zgodnie z art. 282 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd w postępowaniu wznowieniowym rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest nieważność postępowania, to zakres ponownego rozpoznania sprawy zależy od zakresu nieważności poprzedniego postępowania (w tej sprawie od zakresu nieważności postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 288/12). Skoro w tej sprawie Sąd uznał, że zachodzi przesłanka nieważności postępowania – tym samym obowiązkiem Sądu było ponowne rozpoznanie sprawy ze skargi następcy prawnego skarżącego A. S. na decyzję Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Limanowej z dnia [...] lipca 1998 r. znak [...] nakazującej rozbiórkę muru żelbetonowego wzdłuż potoku "[...]" i ul. [...] oraz ogrodzenia na działce nr [...] od ul. [...] w M.

Sąd nie przedstawił stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r., skupiając się na istotnych okolicznościach sprawy. Stan faktyczny nie budzi bowiem wątpliwości i został już opisany w uzasadnieniu tego wyroku. Wskazał, że nie ulega wątpliwości, że organy administracji orzekając w 1998 r. nakazały rozbiórkę żelbetowego muru wzdłuż potoku "[...]" i od strony ul. [...], a także ogrodzenia od strony ul. [...] w M. Organy ustaliły, że zarówno wykonanie muru żelbetowego jak i ogrodzenia w 1997 r. nie zostało poprzedzone uzyskaniem przez inwestora pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

Nie ulega także wątpliwości, że wybudowany mur żelbetowy stanowił mur oporowy, mający na celu zabezpieczenie nieruchomości skarżącego przed zalewaniem wodami potoku "[...]". Potwierdzają to oświadczenia inwestora z dnia 25 lutego 1998 r. (akta organu I instancji, karta nr 6–7). W ocenie Sądu trafnie w tej sprawie organy administracji przyjęły, że wykonane przez inwestora prace nie stanowiły ani remontu, ani odbudowy w rozumieniu ustawy z dnia 17 lipca 1997 r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi (Dz.U. z 1997 r. Nr 80, poz. 492). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi (zwanej dalej w skrócie "ustawą o szczególnych zasadach remontów"), remont jest definiowany jako wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów innych niż użyte w stanie pierwotnym. Budową muru żelbetowego od strony potoku [...] i ul. [...] nie stanowiła remontu już chociażby z tego powodu, że wcześniej (przed lipcem 1997 r.) działki nr [...], [...], [...] nie były otoczone murem żelbetowym stanowiącym mur oporowy. Znajdowało się na tych działkach ogrodzenie, które – jak zgodnie wskazują na to świadkowie – było ogrodzeniem wykonanym na podmurówce betonowej z siatki stalowej o wysokości od 0,5 metra do 1,5 metra (akta administracyjne znak [...], karty nr 17-18, nr 6-8).

Inwestor (J. K.) wykonał mur żelbetowy, którego podstawowym przeznaczeniem miała być ochrona przed potokiem [...] i ochrona sąsiednich nieruchomości przed oddziaływaniem zakładu produkcyjnego na ww. działkach (od strony ul. [...]), a więc był to mur oporowy o wysokości od 2 metrów do 2,75 metra. Wykonanie temu muru nie było żadnym remontem ogrodzenia i tak też prawidłowo zakwalifikowały to organy administracji.

Wykonanie w tej sprawie muru oporowego, którego podstawowym celem jest ochrona przez negatywnym oddziaływaniem sił przyrody (np. wody) lub ochroną przez oddziaływaniem działalności wykonywanej na danym terenie nie jest także odbudową w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o szczególnych zasadach remontów. Odbudową bowiem mogłoby być odtworzenie obiektu budowlanego w całości lub części, w miejscu i o wymiarach obiektu odtwarzanego, jeżeli odtworzeniu podlegają jego elementy konstrukcyjne. W tym zakresie (muru oporowego) nie można mówić o odbudowie. Mur ten nie mógł być kwalifikowany jako obiekt regulacji rzeki lub urządzenie melioracji szczegółowej (art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o szczególnych zasadach remontów).

Także co do nakazania rozbiórki ogrodzenia od strony ul. [...] Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Inwestor bowiem bez zgłoszenia dokonał wybudowania ogrodzenia od strony ul. [...] na podmurówce betonowej jako ogrodzenie pełne z cegły klinkierowej o wysokości 1,8 metra nad poziom terenu. Sąd uznał, że także na okoliczność wcześniejszego ogrodzenia ww. działek od strony ul. [...] w M. trafnie organy uznały że wcześniej od strony tej ulicy ogrodzenie było wykonane z siatki stalowej na podmurówce betonowej. Twierdzenie samego inwestora o tym, że ogrodzenie to było pełne nie znajdowało żadnego potwierdzenia i stanowiło formę jego obrony. Porównując wcześniejsze wymiary co do wysokości tego ogrodzenia (od 0,5 metra 1,5 metra) i wykonanie go z siatki betonowej z ogrodzeniem wykonywanym w grudniu 1997 r. przez J. K. (ogrodzenie pełne o wysokości 1,8 metra) Sąd także stwierdził, że nie było to ani odbudowywanie ani remont w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o szczególnych zasadach remontów. Nie było to bowiem odtworzenie stanu pierwotnego. Także zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 7 wówczas obowiązującego Prawa budowlanego nie jest zasadny.

Do dnia 24 grudnia 1997 r. Prawo budowlane nakazywało uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę ogrodzenia na działce przylegającej do dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych. Od tej daty (24 grudnia 1997 r.) budowa ogrodzenia od strony drogi, ulicy, placu i innego miejsca publicznego wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Brak takiego zgłoszenia obligował w dacie wydania przez organy nadzoru budowlanego w tej sprawie decyzji nakazującej rozbiórkę. Sąd nie stwierdził aby nastąpiło naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego (w wersji obowiązujące w 1997 i 1998 r.) przez organy administracji, skoro ul. [...] w M. jest drogą publiczną.

Sygnalizowane przez skarżącego wadliwości doręczenia decyzji H. L. nie stanowią w tej sprawie istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Skoro H. L. była właścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem nr 5 przy ul. [...] w M., a tym samym od strony działek skarżącej (i jego poprzednika prawnego J. K.) oddzielała jeszcze ulica [...] w M., to uznanie za stronę H. L. należało uznać za wadliwe. Ustalenie kręgu stron w ten sposób, że organy jako strony uznają także i te osoby, które nie powinny nimi być stanowi wprawdzie naruszenie przepisów prawa, ale jeżeli na takie osoby nie są nakładane żadne obowiązki ani uprawnienia, to nie jest to istotne naruszenie prawa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 288/12, jednakże rozpoznając sprawę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

A. S. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w punkcie II. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia przepisów przed sądami administracyjnymi, a to:

– art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż nie istniały podstawy określone tym przepisem do uwzględnienia skargi wniesionej przez skarżącego i stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r. znak [...] oraz decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Limanowej z dnia [...] lipca 1998 r. znak [...] w związku z brzmieniem art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.),

– art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieprzedstawienie stanu faktycznego sprawy zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Nowosądeckiego z dnia [...] października 1998 r. znak [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc w konsekwencji do nie poczynienia przez Sąd własnych ustaleń faktycznych,

– art. 282 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie rozpoznanie sprawy na nowo lecz oparcie się na ustaleniach poczynionych przez Sąd w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 7 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 288/12 następnie uchylonym z powodu nieważności.

Na tych podstawach wnosił o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w części zawartej w punkcie drugim wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,

2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest zasadny. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach". Podstawą do zastosowania sankcji stwierdzenia nieważności decyzji jest ciężkie, kwalifikowane naruszenie przepisów prawa materialnego, którego rodzaje enumeratywnie wyliczone zostały w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze kasacyjnej w podstawie kasacyjnej wskazano naruszenie przepisów prawa wyliczone w art. 156 § 1 pkt 2, a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na podstawę stwierdzenia nieważności decyzji wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4. Zgodnie z art. 156 § 1 "Organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która: (...) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; (...) 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, (...)". W uzasadnieniu tego zarzutu wywodzono podstawę do zastosowania sankcji nieważności. Rażącym naruszeniem prawa przez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie należy objąć takie naruszenie prawa przez przyznanie uprawnienia lub nałożenie obowiązku na jednostkę, która na podstawie przepisów materialnego prawa administracyjnego nie ma w sprawie interesu prawnego. W sprawie poza sporem jest, że nakaz rozbiórki został nałożony na J. K., który wykonał mur żelbetonowy wzdłuż potoku "[...]" i ul. [...] oraz ogrodzenie na działce nr [...] od ul. [...] w M. Nie ma znaczenia prawnego dla wystąpienia przesłanki "skierowania do osoby niebedącej stroną w sprawie" z czyjej inicjatywy postępowanie nakładające na J. K. zostało wszczęte oraz jaki zakres podmiotowy wyznaczono w postępowaniu w danej sprawie. Ustalenie kręgu podmiotowego stron w sprawach samowoli budowlanej zależy od stanu faktycznego sprawy. Podstawą do wyznaczenia stron w tego rodzaju sprawach jest art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji Wojewody Nowosądeckiego z [...] października 1998 r. nr [...] o nakazie rozbiórki. Według art. 48 w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. "właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ". W oparciu o art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 48 ustawy – Prawo budowlane było dopuszczalne wyprowadzenie interesu prawnego, a w następstwie przyznanie statusu strony w postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej nie tylko jednostce, na którą nakładany był nakaz rozbiórki ale też właścicielom, użytkownikom wieczystym działek położonych w sąsiedztwie działki objętej tym postępowaniem. Nie ma zatem podstaw do wyprowadzenia z okoliczności uznania H. L. za stronę postępowania, rażącego naruszenia prawa wyliczonego w art. 156 § 1 pkt 2 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z [...] października 1998 r. nr [...].

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 282 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 141 § 4, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. W zaskarżonym wyroku przedstawiony został zwięźle stan sprawy objętej wznowieniem postępowania. Sąd nie naruszył art. 282 § 1 rozpoznając sprawę na nowo przez poddanie rozpoznaniu zgodności z prawem decyzji Wojewody Nowosądeckiego z [...] października 1998 r. nr [...]. Rozpoznanie na nowo to przeprowadzenie oceny zgodności z prawem, tej objętej żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji. Ocena zgodności z prawem co do zasadności żądania stwierdzenia nieważności decyzji to ocena czy nie wystąpiło kwalifikowane naruszenie przepisów prawa, wyliczone w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd rozpoznał w tym zakresie sprawę, stwierdzając, że przepisy prawa budowlanego zostały zastosowane prawidłowo. W skardze kasacyjnej nie wyprowadzono zarzutów co do naruszenia przez Sąd przy rozpoznaniu sprawy art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w 1997 r. i 1998 r. oraz naruszenie art. 3 pkt 1 i 2, art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 lipca 1997 r. o szczególnych zasadach remontu i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi (Dz.U. Nr 80, poz. 492).

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.